stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
หัตถเลขา

หัตถเลขา (อังกฤษ: rescript) คือ เอกสารที่เขียนขึ้นด้วยลายมือของผู้เขียนหรือผู้เขียนทำขึ้นเองไม่ว่าโดยวิธีการใด เช่น พิมพ์ดีด พิมพ์ด้วยหมึกอย่างสมัยใหม่ โดยปรกติแล้วเพื่อสนองคำขอที่อีกฝ่ายมีมา ถ้าเป็นหัตถเลขาของพระราชา เรียก "พระราชหัตถเลขา" โดยปรกติแล้วหัตถเลขาเป็นเอกสารสั่งการ ซึ่งถ้าประมุขแห่งรัฐทำขึ้นและเกี่ยวข้องกับกิจการบ้านเมือง หัตถเลขานั้นจะทำได้เมื่อมีบุคคลลงลายมือชื่อรับสนองการสั่งการนั้นตามที่กฎหมายกำหนด
คำ "หัตถเลขา" นั้นมีความหมายตรงตัวว่า ลายมือ และในภาษาไทยใช้ได้หลายกรณีไม่จำกัดแต่เป็นเอกสารที่เขียนเพื่อสั่งการเท่านั้น
รูปแบบของหัตถเลขามีหลายหลาก ตั้งแต่เอกสารที่เขียนขึ้น พิมพ์ขึ้น จดหมายที่ส่งต่อ ไปจนถึงจดหมายที่ทำกลับเพื่อสนองคำร้องขอที่ได้รับมา
ในสมัยโรมัน จักรพรรดิโรมันมักมีพระราชหัตถเลขาไปยังรัฐบาลและเจ้าหน้าที่อื่น ๆ ของรัฐ เพื่อสั่งการใด ๆ นอกจากนี้ ยังมีพระหัตถเลขาของสมเด็จพระสันตะปาปาในสมัยโรมันที่เป็นการสั่งการทางปกครองไว้มากมาย นับเป็นจุดเริ่มแรกของหัตถเลขาในทางกฎหมาย
ศาลอุทธรณ์แห่งแมสซาชูเซ็ตส์จะมีหัตถเลขาไปยังศาลชั้นรองเพื่อสั่งการต่าง ๆ หัตถเลขาของศาลนับเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของคำสั่งศาล
ดูเพิ่ม

พระหัตถเลขาของสมเด็จพระสันตะปาปา
หัวต่อไฟฟ้า

อุปกรณ์ที่ใช้ในการเชื่อมต่อตัวนำไฟฟ้า
แผงด้านหลังของเครื่องขยายเสียงในตัว ในตัวนี้มีหัวต่อไฟฟ้าหลายแบบ
ช่องเสียบที่ด้านหลังของคอมพิวเตอร์ปี 2018
สัญลักษณ์สำหรับหัวต่อตัวผู้และตัวเมีย (ดู เพศของหัวต่อและตัวยึด)
หัวต่อไฟฟ้า (อังกฤษ: Electrical connector) เป็นอุปกรณ์เครื่องกลไฟฟ้าที่ใช้ในการเชื่อมต่อตัวนำไฟฟ้าและสร้างวงจรไฟฟ้า ขั้วต่อไฟฟ้าส่วนใหญ่มีเพศ – เช่น ส่วนประกอบตัวผู้ที่เรียกว่า ปลั๊ก เชื่อมต่อกับส่วนประกอบตัวเมียหรือ เบ้า การเชื่อมต่ออาจถอดออกได้ (สำหรับอุปกรณ์พกพา) ต้องใช้เครื่องมือในการประกอบเข้าและถอดออก หรือใช้เป็นข้อต่อไฟฟ้าถาวรระหว่าง 2 จุด สามารถใช้ตัวปรับต่อเพื่อเชื่อมตัวเชื่อมต่อที่แตกต่างกัน
โครงแบบของหัวต่อหลายพันแบบถูกผลิตขึ้นเพื่อใช้งานกับไฟฟ้า ข้อมูล และโปรแกรมประยุกต์ด้านโสตทัศนูปกรณ์ หัวต่อไฟฟ้าสามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเภทพื้นฐานตามหน้าที่ได้ ดังนี้:
Inline หรือ Cable หัวต่อถาวรที่เชื่อมกับสายเคเบิลได้ ดังนั้น จึงสามารถเสียบเข้ากับขั้วปลายสายไฟอื่นได้ (ไม่ว่าจะเป็นอุปกรณ์ที่อยู่กับที่หรือสายเคเบิลอื่น)
Chassis หรือ Panel หัวต่อถาวรที่ติดอยู่กับชิ้นส่วนของอุปกรณ์เพื่อให้ผู้ใช้สามารถเชื่อมต่อสายเคเบิลเข้ากับอุปกรณ์ที่อยู่กับที่ได้
PCB mount หัวต่อที่เชื่อมบัดกรีเข้ากับแผงวงจรพิมพ์ เป็นจุดยึดเกาะกับสายเคเบิลหรือสายไฟ
Splice หรือ butt หัวต่อถาวร (ส่วนใหญ่เป็นหัวต่อรางฉนวน) ที่เชื่อมต่อสายไฟหรือสายเคเบิลที่ความยาวไม่เท่ากันได้
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ หัวต่อไฟฟ้า
หอศิลป์แห่งชาติ (ลอนดอน)

สำหรับสถานที่อื่นที่ชื่อเดียวกัน ดูที่ หอศิลป์แห่งชาติ
| --- | --- |
National Gallery
หอศิลป์แห่งชาติ (ลอนดอน)

ก่อตั้ง: ค.ศ. 1824
ที่ตั้ง: จัตุรัสทราฟัลการ์, ลอนดอน
พิกัดภูมิศาสตร์: 51°30′32″N 0°07′39″W﻿ / ﻿51.50889°N 0.12750°W﻿ / 51.50889; -0.12750
จำนวนผู้เยี่ยมชม: 4-5 ล้านคนต่อปี
ผู้อำนวยการ: นิโคลัส เพ็นนี
เว็บไซต์: www.nationalgallery.org.uk
หอศิลป์แห่งชาติ (อังกฤษ: National Gallery) เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ตั้งอยู่ในกรุงลอนดอนในอังกฤษ ก่อตั้งเมื่อปี ค.ศ. 1824 เป็นที่แสดงและเก็บรักษาจิตรกรรมกว่า  2,300 ภาพจากตั้งแต่กลางคริสต์ศตวรรษที่ 13 จนถึงปี ค.ศ. 1900
หอศิลป์แห่งชาติเริ่มก่อตั้งเมื่อรัฐบาลซี้อภาพเขียน 36 ภาพจากนายธนาคาร จอห์น จูเลียส แองเกอร์สไตน์ (John Julius Angerstein) ในปี ค.ศ. 1824 หลังจากนั้นลักษณะการสะสมก็ขึ้นอยู่กับผู้อำนวยการของหอศิลป์ โดยเฉพาะชาลส์ ล็อก อีสต์เลค (Charles Lock Eastlake) และโดยการอุทิศเงินส่วนบุคคลซึ่งเป็นจำนวนประมาณสองในสามของภาพในหอศิลป์ ฉะนั้นจำนวนภาพจึงไม่มากนักเมื่อเทียบกับพิพิธภัณฑ์แห่งชาติของประเทศอื่นๆ ในทวีปยุโรปแต่สมบูรณ์แบบในด้านเนื้อหา และเคยได้ชื่อว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ในจำนวนไม่กี่พิพิธภัณฑ์ที่เป็นแสดงภาพเขียนอย่างถาวร แต่ในปัจจุบันข้ออ้างนี้ไม่เป็นความจริงแล้ว
ดูเพิ่ม

งานสะสมของหอศิลป์แห่งชาติ, ลอนดอน
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ หอศิลป์แห่งชาติ
เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของหอศิลป์แห่งชาติ (อังกฤษ)
หัวใจส่วนเหนือหัวใจห้องล่างเต้นเร็ว

| หัวใจส่วนเหนือหัวใจห้องล่างเต้นเร็ว (Supraventricular arrhythmia) |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: Supraventricular arrhythmia

Lead II electrocardiogram strip showing PSVT with a heart rate of about 180.
สาขาวิชา: Cardiology
อาการ: Palpitations, feeling faint, sweating, shortness of breath, chest pain.
ประเภท: Atrial fibrillation, paroxysmal supraventricular tachycardia (PSVT), atrial flutter, Wolff-Parkinson-White syndrome
สาเหตุ: Re-entry or increased cardiac muscle automaticity
วิธีวินิจฉัย: Electrocardiogram (ECG), holter monitor, event monitor
การรักษา: Medications, medical procedures, surgery
ความชุก: ~3%
หัวใจส่วนเหนือหัวใจห้องล่างเต้นเร็ว (อังกฤษ: supraventricular tachycardia, SVT) เป็นโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะแบบหัวใจเต้นเร็วผิดปกติชนิดหนึ่ง โดยมีจุดกำเนิดจังหวะการเต้นของหัวใจที่ผิดปกตินี้อยู่เหนือจุดนำสัญญาณของหัวใจห้องล่าง มีสาเหตุที่สำคัญอยู่ 4 อย่าง ได้แก่ หัวใจห้องบนเต้นแผ่วระรัว (atrial fibrillation), หัวใจส่วนเหนือหัวใจห้องล่างเต้นเร็วเป็นครั้งคราว (paroxysmal supreventricular tachycardia, PSVT), หัวใจห้องบนเต้นระรัว (atrial flutter), และกลุ่มอาการวูลฟ์-พาร์คินสัน-ไวท์ ผู้ป่วยอาจมีอาการใจสั่น หน้ามืด เหงื่อออก หอบเหนื่อย หรือเจ็บหน้าอกได้
หอล้างบาป
ดูเพิ่ม

แผนผังมหาวิหาร
มหาวิหาร
สถาปัตยกรรมไบแซนไทน์
สถาปัตยกรรมโรมาเนสก์
สถาปัตยกรรมกอทิก
สถาปัตยกรรมการก่อสร้างมหาวิหารในยุโรปตะวันตก
สมุดภาพ

ที่บรรจุศพที่โบสถ์ซานตาคอสแทนซาที่โรมที่ใช้เป็นหอล้างบาป คริสต์ศตวรรษที่ 4
ซากหอล้างบาป
คริสต์ศตวรรษที่ 6
บูโธรทุม (Buthrotum) , ประเทศแอลเบเนีย
อ่างล้างบาปแปดเหลี่ยมภายในหอล้างบาปปิซา
“พระเยซูทรงรับบัพติศมา” จาก นักบุญยอห์นผู้ให้บัพติศมาโดยมีพระวิญญานบริสุทธิ์อยู่เหนือพระเยซู งานโมเสกภายในหอล้างบาปอาริอัน (Arian baptistry) 
ราเวนนา, อิตาลี
งานแกะเหนือประตู
ทางเข้าหล้างบาป
พาร์มา, ประเทศอิตาลี
จิตรกรรมฝาผนังภายใต้โดมของหอล้างบาป
พาร์มา, ประเทศอิตาลี
ผังหอล้างบาปหของมหาวิหารนักบุญยอห์น ลาเตรัน, โรม, อิตาลี
หอศีลจุ่มเนโอเนียน

| หอศีลจุ่มเนโอเนียน Early Christian Monuments of Ravenna * |
| --- | --- |
  แหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก
หอศีลจุ่มเนโอเนียน (ส่วนหนึ่งของ ราเวนนาและคริสต์ศาสนสถานของคริสเตียนยุคแรก)
ประเทศ: ราเวนนาในแคว้นพีดมอนต์  อิตาลี
ประเภท: มรดกทางวัฒนธรรม
เกณฑ์พิจารณา: i, ii, iii,iv
ประวัติการขึ้นทะเบียน
ขึ้นทะเบียน: 2539 (คณะกรรมการสมัยที่ 20)
* ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีแหล่งมรดกโลก ** ภูมิภาคที่จัดแบ่งโดยยูเนสโก
หอศีลจุ่มเนโอเนียน (อังกฤษ: Baptistry of Neon) เป็นหนึ่งในคริสต์ศาสนสถานของโรมันคาทอลิกที่ตั้งอยู่ในเมืองราเวนนาซึ่งเป็นเมืองที่ได้รับเลือกจากองค์การยูเนสโกให้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมในปีค.ศ. 1996 เมืองราเวนนาตั้งอยู่ในแคว้นพีดมอนต์ทางตอนเหนือของประเทศอิตาลี
หอศีลจุ่มเนโอเนียนเป็นสิ่งก่อสร้างที่เก่าที่สุดแห่งหนึ่งในราเวนนาที่ก่อสร้างบนที่เดิมที่เป็นโรงอาบน้ำโรมัน (Roman bath) บางครั้งก็เรียกว่า “หอศีลจุ่มออร์โธด็อกซ์ ” เพื่่อไม่ให้สับสนกับหอศีลจุ่มอาริอันที่สร้างโดยพระเจ้าธีโอดอริคมหาราชห้าสิบปีต่อมา
หอศีลจุ่มแปดเหลี่ยมสร้างโดยสังฆราชเออร์ซัสในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 5 ให้เป็นส่วนหนึ่งของบาซิลิกาใหญ่ที่ถูกทำลายไปในปี ค.ศ. 1734 หอสร้างเสร็จโดยบาทหลวงเนออนในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 5 เมื่อมีการเริ่มตกแต่งด้วยโมเสก ฐานเดิมของสิ่งก่อสร้างต่ำกว่าปัจจุบัน 3 เมตรซึ่งไม่สามารถทำให้เห็นลักษณะทรงของสิ่งก่อสร้างดั้งเดิมได้อย่างเต็มที่ การสร้างเป็นแปดเหลี่่ยมตรงกับลักษณะของการก่อสร้างหอศีลจุ่มโดยทั่วไปในสมัยการก่อสร้างสถาปัตยกรรมคริสเตียนตอนต้น ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของเวลาเจ็ดวันบวกอีกวันหนึ่งที่เป็นวันคืนชีพและวันแห่งชีวิตอันเป็นอมตะ
เพดานโมเสกเป็นภาพนักบุญจอห์นแบ็พทิสต์ทำพิธีล้างบาปให้พระเยซู (มีหนวด) ที่ยืนอยู่ในน้ำที่สูงถึงเอวในแม่น้ำจอร์แดน อีกด้านหนึ่งเป็นเทพเจ้านอกศาสนาแห่งแม่น้ำผู้ถือใบหญ้าในมือหนึ่งและเสื้อผ้าอีกมือหนึ่งที่เป็นสัญลักษณ์ของแม่น้ำจอร์แดน รอบภาพหรือรอบเพดานเป็นอัครสาวกสิบสององค์
โมเสกบนเพดาน
องค์การอนุสาวรีย์และสถานโบราณนานาชาติ (ICOMOS) กล่าวว่าหอศีลจุ่มเนโอเนียนเป็น “สิ่งก่อสร้างที่สมบูรณ์และอยู่ในสภาพที่ดีที่สุดที่ยังเหลือให้เห็นเป็นตัวอย่างของหอศีลจุ่มของคริสเตียนตอนต้นที่ยังรักษาความงดงามของรูปทรงของมนุษย์ในศิลปะที่มีอิทธิพลมาจากกรีกและโรมัน”
ข้อมูลเพิ่มเติม

ราเวนนาและคริสต์ศาสนสถานของคริสเตียนยุคแรก
คริสต์ศาสนสถาน
หอศีลจุ่ม
งานโมเสก
ศิลปะคริสเตียนยุคแรก
หอหงอี้

| หอหงอี้ Belvedere of Spreading Righteousness |
| --- | --- |
ภายนอกอาคารในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2016

ข้อมูลทั่วไป
เมือง: ปักกิ่ง
ประเทศ: ประเทศจีน
หอหงอี้ (อังกฤษ: Belvedere of Spreading Righteousness; จีนตัวย่อ: 弘义阁; จีนตัวเต็ม: 弘義閣; แมนจู: ᠵᡠᡵᡤᠠᠨ ᠪᡝ 
ᠰᡝᠯᡤᡳᠶᡝᡵᡝ 
ᠠᠰᠠᡵᡳ jurgan be selgiyere asari) เป็นอาคารในเขตพระราชฐานชั้นนอกของพระราชวังต้องห้าม ในปักกิ่ง ประเทศจีน
หัวใจหยุดเต้น

| Cardiac arrest |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: Cardiopulmonary arrest, circulatory arrest, sudden cardiac arrest (SCA), sudden cardiac death (SCD)

CPR being administered during a simulation of cardiac arrest.
สาขาวิชา: Cardiology, emergency medicine
อาการ: Loss of consciousness, abnormal or no breathing
การตั้งต้น: Older age
สาเหตุ: Coronary artery disease, congenital heart defect, major blood loss, lack of oxygen, very low potassium, heart failure
วิธีวินิจฉัย: Finding no pulse
การป้องกัน: Not smoking, physical activity, maintaining a healthy weight, healthy eating
การรักษา: Cardiopulmonary resuscitation (CPR), defibrillation
พยากรณ์โรค: Survival rate ~ 10% (outside of hospital) 25% (in hospital)
ความชุก: 13 per 10,000 people per year (outside hospital in the US)
การเสียชีวิต: > 425,000 per year (U.S.)
หัวใจหยุดเต้น (อังกฤษ: cardiac arrest) คือภาวะซึ่งหัวใจไม่มีการบีบตัว ทำงานผิดปกติ หรือทำงานช้าลง ทำให้ไม่มีการไหลเวียนเลือด ทำให้ไม่มีการลำเลียงออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกายส่วนต่างๆ เกิดอาการของการทำงานผิดปกติที่อวัยวะต่างๆ ที่เห็นได้อย่างหนึ่งคือการทำงานของสมอง ซึ่งเมื่อไม่มีเลือดเลี้ยงทำให้หมดสติ หากหัวใจหยุดเต้นนานกว่า 5 นาที มีโอกาสเกิดความเสียหายต่อเนื้อสมองได้มาก การช่วยเหลือในทันทีจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยรอดชีวิตและมีการฟื้นตัวของสมองที่ดี
หัวใจหยุดเต้นเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ บางครั้งหากได้รับการรักษาทันท่วงทีอาจทำให้หัวใจกลับมาเต้นใหม่ได้ หากมีหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันโดยไม่คาดฝันจนเสียชีวิตใช้ศัพท์ว่า sudden cardiac death วิธีสำคัญในการรักษาภาวะหัวใจหยุดเต้นคือการช่วยกู้ชีพ (CPR) เพื่อสร้างการไหลเวียนของเลือดให้มีเลือดไปเลี้ยงร่างกาย พิจารณาสัญญาณไฟฟ้าหัวใจว่าเป็นชนิดที่สามารถช็อกไฟฟ้าเพื่อช่วยเหลือได้หรือไม่และให้การรักษาตามความเหมาะสม
หัวหน้าพรรค

ในระบบรัฐบาล หัวหน้าพรรค (อังกฤษ: Party leader) จะทำหน้าที่เป็นตัวแทนอย่างเป็นทางการของพรรคการเมืองของตน ไม่ว่าจะสมาชิกสภานิติบัญญัติ หรือผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ในแต่ละประเทศ บุคคลที่ถูกเรียกว่า "หัวหน้า" ของพรรคการเมืองอาจเป็นประธานพรรค เลขาธิการพรรค หรือผู้ที่ดำรงตำแหน่งสูงสุดทางการเมืองอย่างเป็นทางการ
หัวหน้าพรรคมักมีหน้าที่ในการบริหารความสัมพันธ์ของพรรคกับประชาชนทั่วไปและนำการแข่งขันกับคู่แข่งทางการเมือง คล้ายกับบทบาทของโฆษกพรรค ด้วยเหตุนี้ พวกเขาจะมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาและสื่อสารนโยบายพรรค ไปยังผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
ในระบบประชาธิปไตยแบบมีผู้แทนของหลาย ๆ ประเทศ หัวหน้าพรรคแข่งขันกันโดยตรงเพื่อชิงตำแหน่งทางการเมืองในระดับสูง ดังนั้นจึงเป็นเรื่องปกติในรัฐดังกล่าว (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบเวสต์มินสเตอร์) สำหรับหัวหน้าพรรคที่จะลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติ และหากได้รับเลือก ก็จะทำหน้าที่ประธานสมาชิกรัฐสภาของพรรคไปพร้อม ๆ กัน ในหลายประเทศที่ใช้ระบบรัฐสภา หากพรรคการเมืองของหัวหน้าพรรคได้ที่นั่งส่วนใหญ่ในรัฐสภาภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป เป็นแกนนำในรัฐบาลผสม หรือ (ในบางกรณี) เป็นพรรคที่ใหญ่ที่สุดในรัฐสภาเสียงข้างน้อย หัวหน้าพรรคนั้นมักจะดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ดังนั้นในการเมืองของหลายประเทศที่ใช้ระบบรัฐสภา หัวหน้าพรรคการเมืองจึงถูกมองว่าเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีโดยพฤตินัยโดยสื่อและประชาชนทั่วไป แม้ว่าตำแหน่งดังกล่าวจะไม่ได้มาจากการเลือกตั้งโดยตรงในทางเทคนิคก็ตาม
หัวหน้าพรรคการเมืองตามกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ ไม่จำเป็นต้องได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติ ดังนั้นจึงแตกต่างจากหัวหน้าคณะกรรมาธิการรัฐสภาของพรรค
สิ่งนี้ทำได้ยากกว่ามากในระบบประธานาธิบดีและระบบกึ่งประธานาธิบดี ซึ่งผู้บริหารระดับสูงคือประธานาธิบดี ที่สามารถถอดถอนได้โดยการฟ้องให้ขับออกจากตำแหน่ง ด้วยกรณีพิเศษเท่านั้น (โดยทั่วไปจะเกี่ยวข้องกับอำนาจนิติบัญญัติด้วยคะแนนเสียงข้างมากพิเศษ การสอบสวนโดยศาลรัฐธรรมนูญ หรือทั้งสองอย่าง) และการถอดถอน นำมาซึ่งการเลือกตั้งก่อนกำหนด หรือการสืบทอดตำแหน่งโดยอัตโนมัติโดยรองประธานาธิบดี ดังนั้น ผู้นำภายในของพรรคโดยนิตินัยจึงมีบทบาทเบื้องหลัง (เช่น ประธานพรรคเดโมแครต และพรรครีพับลิกันในสหรัฐ ซึ่งทำหน้าที่มากกว่าในฐานะประธานเจ้าหน้าที่บริหารของพรรคการเมืองของตน) หรือผู้นำอาจจะได้รับการมอบให้โดยอัตโนมัติแก่ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีซึ่งเป็นสมาชิกของพรรค (เช่น พรรคประชาธิปไตยก้าวหน้า ในไต้หวัน) ในประเทศที่ใช้ระบบเวสต์มินสเตอร์ หัวหน้าพรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดที่ไม่ได้อยู่ในรัฐบาลจะทำหน้าที่เป็นผู้นำฝ่ายค้าน
ดูเพิ่ม

เลขาธิการพรรค
ประธานพรรค
หลุน-ยฺหวี่

| --- | --- |
หน้าจากหลุน-ยฺหวี่
ผู้ประพันธ์: เหล่าลูกศิษย์ของขงจื๊อ
ภาษา: ภาษาจีนโบราณ
หลุน-ยฺหวี่
หลุน-ยฺหวี่ (จีน: 论语; อังกฤษ: Analects) แปลว่า "ปกิณกคดี" เป็นคัมภีร์พื้นฐานของสำนักปรัชญาขงจื่อ เป็นคัมภีร์รวมบทสนทนาที่เหล่าศิษย์สำนักขงจื่อได้รวบรวมขึ้นหลังมรณกรรมของขงจื่อ หลุน-ยฺหวี่ ฉบับปัจจุบันแบ่งออกเป็น 20 เล่ม (แต่ละเล่มแบ่งออกเป็นบทย่อย ๆ หลายบท) ชื่อของแต่ละเล่มเรียกตามอักษรสองหรือสามตัวเแรกของบทที่หนึ่งในเล่มนั้น ๆ มิได้เป็นการตั้งชื่อเล่มเพื่อสื่อความหมายแต่อย่างใด
ข้อความส่วนมากในหลุน-ยฺหวี่ เป็นบันทึกการสนทนาระหว่างขงจื่อกับบุคคลต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นลูกศิษย์ เจ้าเมือง ขุนนาง ผู้หลีกลี้สังคม นายด่าน หรือกระทั่งคนบ้า โดยขงจื่อมีบทบาทเป็นผู้สนทนาหลักซึ่งถ่ายทอดความคิดหรือคำสอนให้กับคู่สนทนา (มีอยู่ไม่กี่บทเท่านั้นที่ผู้สนทนาหลักไม่ใช่ขงจื่อ แต่เป็นศิษย์ซึ่งภายหลังได้รับยกย่องให้เป็นอาจารย์ในสำนัก เช่น เจิงจื่อ (曾子) กับ โหยวจื่อ (有子)
แก่นความคิดของหลุน-ยฺหวี่ และลัทธิขงจื๊อ

เมตตาธรรม （仁）รักผู้อื่น คือแก่นทฤษฎีของระบบความคิดของขงจื่อ อันเป็นมาตรฐานและอุดมการณ์สูงสุดทางคุณธรรม จริยธรรม การเมือง สังคมของขงจื่อ ทั้งยังสะท้อนถึงทัศนะเชิงปรัชญาของท่านด้วย ความหมายสำคัญสองประการของ เมตตาธรรม ที่ขงจื่อให้คำนิยามคือ ผู้มีเมตตาย่อมรักผู้อื่น ควบคุมตนเอง ฟื้นฟูจริยธรรมคือเมตตาธรรม ขงจื่อเรียกร้องผู้บริหารปกครอง ให้ชาวบ้านทำในสิ่งที่พวกเขาได้ประโยชน์
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่

เนื่องจากหลุน-ยฺหวี่ มิได้มีการตั้งชื่อเล่มและจัดหมวดหมู่ในแต่ละบท การจัดหมวดหมู่ข้างล่างนี้จึงเป็นการจัดหมวดหมู่เพื่อความเข้าใจที่ง่ายขึ้นและสะดวกต่อการนำไปประยุกต์ใช้เท่านั้น วงเล็บตัวเลขข้างหน้าในแต่ละข้อ คือแหล่งที่มาในหลุน-ยฺหวี่ต้นฉบับ (เล่มที่/บทที่)
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่ > เกี่ยวกับการครองตน

(2/13) จื่อก้งถามเรื่องวิญญูชน ขงจื่อตอบว่า “ลงมือทำก่อนพูด หลังจากนั้นจึงพูดตามที่ได้ทำไปแล้ว”
(4/12) ขงจื่อกล่าวว่า “ผู้กระทำการต่าง ๆ ด้วยมุ่งผลประโยชน์เฉพาะตนย่อมเป็นที่ติฉิน”
(4/14) ขงจื่อกล่าวว่า “ไม่วิตกว่าจะไม่มีตำแหน่ง แต่วิตกว่าจะไม่เหมาะสมกับตำแหน่ง ไม่วิตกว่าจะไม่เป็นที่รู้จัก แต่พยายามทำตัวให้มีคุณค่าควรแก่การรู้จัก”
(4/17) ขงจื่อกล่าวว่า “เมื่อเห็นผู้มีปัญญา พึงคิดให้เทียบเคียงได้ เมื่อเห็นผู้ไร้ปัญญา พึงหันมามองตนเอง”
(4/22) ขงจื่อกล่าวว่า “คนโบราณไม่ค่อยเอ่ยปาก เพราะท่านละอายว่าจะทำตามที่พูดไม่ได้”
(4/24) ขงจื่อกล่าวว่า “วิญญูชนปรารถนาจะไม่พูดพล่อย ๆ และขันแข็งในการกระทำ”
(7/11) ขงจื่อกล่าวว่า “ถ้าแสวงหาความร่ำรวยได้โดยไม่ผิด แม้เป็นผู้ถือแส้มาก็ยอม แต่ถ้าทำไม่ได้ เราก็จะแสวงหาแต่สิ่งที่ใจรัก”
(15/17) ขงจื่อกล่าวว่า “วิญญูชนใช้ความเที่ยงธรรมเป็นฐาน ใช้หลี่เป็นแนวปฏิบัติ ใช้ความอ่อนน้อมถ่อมตนในการแสดงออก ใช้ความจริงใจทำให้สมบูรณ์ นี่แหละคือวิญญูชน”
(15/29) ขงจื่อกล่าวว่า “มีข้อบกพร่องแล้วไม่แก้ไข นี่แหละคือข้อบกพร่อง”
(16/7) ขงจื่อกล่าวว่า “สำหรับวิญญูชน มีสามสิ่งที่พึงระวัง เมื่อวัยเยาว์เลือดลมพุ่งพล่าน พึงระวังกามารมณ์ เมื่อวัยฉกรรจ์เลือดลมแข็งแกร่ง พึงระวังการต่อสู้แย่งชิง เมื่อวัยชราเลือดลมถดถอย พึงระวังการยึดถือครอบครอง”
(17/26) ขงจื่อกล่าวว่า “เมื่ออายุ 40 แล้ว ยังถูกเกลียด ก็เท่ากับถึงจุดจบแล้ว”
ฯลฯ
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่ > เกี่ยวกับการเรียนการศึกษา

(1/1) ขงจื่อกล่าวว่า “ร่ำเรียนอยู่เป็นนิจ มิน่ายินดี ดอกหรือ?” “มีมิตรสหายมาจากแดนไกล มิน่ารื่นรมย์ ดอกหรือ?” “แม้ไม่มีใครรู้จัก ก็ไม่หวั่นไหว มิใช่วิญญูชน ดอกหรือ?”
(2/11) ขงจื่อกล่าวว่า “ทบทวนความรู้เก่า แสวงหาความรู้ใหม่ สามารถเป็นครูได้”
(2/15) ขงจื่อกล่าวว่า “เรียนรู้โดยไม่คิดจะสูญเปล่า คิดโดยไม่เรียนรู้จะเป็นอันตราย”
(2/17) ขงจื่อกล่าวว่า “โหยว เราจะบอกเจ้าว่าความรู้คืออะไร เมื่อรู้สิ่งใดก็บอกว่ารู้ เมื่อไม่รู้สิ่งใดก็บอกว่าไม่รู้ นี่คือความรู้”
(6/18) ขงจื่อกล่าวว่า “ผู้ที่รู้การเรียนแพ้คนที่รักการเรียน คนที่รักการเรียนแพ้คนที่เรียนอย่างมีความสุข”
(7/21) ขงจื่อกล่าวว่า “ในที่มีคนเดินอยู่สามคน แน่ว่ามีครูของเราอยู่ในจำนวนนั้น เลือกข้อดีแล้วทำตาม แยกแยะข้อเสียแล้วแก้ไข”
(7/27) ขงจื่อกล่าวว่า “อาจจะมีคนที่ทำสิ่งต่าง ๆ โดยไม่รู้ เราไม่ใช่เช่นนั้น ฟังมามากแล้วเลือกแยกแยะสิ่งที่ดีแล้วทำตามนั้น เห็นมามากแล้วจดจำไว้ นี่คือความรู้ระดับรอง”
(11/6) จี้คังจื่อถามว่า “ลูกศิษย์คนไหนรักการเรียนรู้ ขงจื่อตอบว่า “เหยียนยวน (หรือ เหยียนหุย) รักการเรียนรู้ แต่น่าเสียดายตายจากไปเสียก่อนวัยอันควร ตอนนี้ไม่มีใครแล้ว”
(14/25) ขงจื่อกล่าวว่า “สมัยก่อนผู้ที่ศึกษาเรียนรู้เพื่อยกระดับและส่งเสริมความรู้และศีลธรรมของตน สมัยนี้ผู้ที่ศึกษาเรียนรู้เพื่อประดับตนให้คนอื่นดู”
(19/5) จื่อเซี่ยกล่าวว่า “ทุกวันรู้ว่ายังขาดอะไร ทุกเดือนไม่ลืมว่าสามารถทำอะไรได้ อาจกล่าวได้ว่าคือผู้รักการเรียนรู้”
(19/6) จื่อเซี่ยกล่าวว่า “เรียนรู้กว้างขวาง มุ่งมั่นในปณิธาน ถามจนแจ่มแจ้ง คิดให้ถี่ถ้วน มนุษยธรรมก็อยู่ตรงใจกลางแล้ว”
ฯลฯ
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่ > เกี่ยวกับการคบเพื่อน

(1/16) ขงจื่อกล่าวว่า “ไม่กังวลว่าคนจะไม่รู้จัก กังวลแต่ว่าจะไม่รู้จักคน”
(9/24) ขงจื่อกล่าวว่า “หลักปฏิบัติที่สำคัญที่สุดคือ มีความซื่อถือสัจจะ อย่าคบเพื่อนที่ไม่เสมือนตน หากมีข้อผิดพลาดอย่ากลัวที่จะแก้ไข”
(12/24) เจิงจื่อกล่าวว่า “วิญญูชนคบมิตรด้วยวัฒนธรรม อาศัยมิตรเกื้อกูลมนุษยธรรม”
(14/32) ขงจื่อกล่าวว่า “ไม่กังวลว่าคนไม่รู้จักตน กังวลว่าตนจะไม่มีความสามารถ”
(15/21) ขงจื่อกล่าวว่า “วิญญูชนสำรวมตนแต่ไม่แย่งชิง เข้าร่วมสมาคมแต่ไม่แบ่งพรรคแบ่งพวก”
(16/4) ขงจื่อกล่าวว่า “มีมิตรภาพสามแบบที่คบได้ เป็นประโยชน์ คือ เที่ยงตรง ซื่อสัตย์ มีความรู้ดี มีมิตรภาพสามแบบที่คบไม่ได้ มีพิษภัย คือ ประจบสอพลอ หน้าไหว้หลังหลอก คุยโม้โอ้อวด”
ฯลฯ
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่ > เกี่ยวกับความกตัญญู

(1/2.1) อาจารย์โหยวกล่าวว่า “ผู้มีความกตัญญูและเชื่อฟังพี่ น้อยนักที่จะขัดขืนผู้บังคับบัญชา ผู้ที่ไม่ขัดขืนผู้บังคับบัญชา ไม่มีเลยที่จะก่อความวุ่นวาย”
(1/11) ขงจื่อกล่าวว่า “เมื่อบิดายังมีชีวิตอยู่ ให้ดูที่ความตั้งใจ เมื่อบิดาสิ้นชีวิตไปแล้ว ให้ดูที่การกระทำ สามปีให้หลัง ถ้ายังไม่เปลี่ยนจากวิถีของบิดา อาจเรียกได้ว่าบุตรกตัญญู”
(2/5) เมิ่งอี้จื่อถามเรื่องความกตัญญู ขงจื่อตอบว่า “อย่าขัดขืน” ต่อมา ขณะที่ฝานฉือกำลังขับรถม้าให้ขงจื่อ ขงจื่อเล่าให้ฟังว่า “เมิ่งซุนถามเราเรื่องความกตัญญู เราก็ตอบว่า ‘อย่าขัดขืน’ ” ฝานฉือถามว่า “ที่กล่าวเช่นนั้น อาจารย์หมายความว่าอย่างไร” ขงจื่อตอบว่า “เมื่อบิดามารดายังมีชีวิตอยู่ ก็รับใช้ท่านตามขนบจารีต เมื่อท่านสิ้นแล้ว ก็ทำพิธีตามธรรมเนียม และพึงเซ่นไหว้ตามประเพณีด้วย”
(2/7) จื่อโหยวถามเรื่องความกตัญญู ขงจื่อตอบว่า “สมัยนี้ความกตัญญูหมายถึงการเลี้ยงดูบิดามารดา แต่เราก็เลี้ยงดูม้าและสุนัขด้วยมิใช่หรือ ถ้าขาดความเคารพแล้วจะมีอะไรเพื่อแยกแยะการเลี้ยงดูแบบหนึ่งออกจากอีกแบบหนึ่งเล่า”
(4/18) ขงจื่อกล่าวว่า “รับใช้บิดามารดา เมื่อบิดามารดามีข้อบกพร่อง ควรบอกกล่าวด้วยความสุภาพ เมื่อท่านไม่รับฟัง ยังคงความเคารพไว้ จงอย่าได้เคืองแค้น”
(4/19) ขงจื่อกล่าวว่า “เมื่อบิดามารดายังมีชีวิตอยู่ จงอย่าจากท่านไปไกล หากจำเป็นต้องเดินทาง จักต้องให้ท่านรู้ว่าไป ณ ที่ใด”
(4/21) ขงจื่อกล่าวว่า “วันเกิดของบิดามารดาไม่รู้ไม่ได้ ด้านหนึ่งเพื่อความปลื้มใจที่ท่านมีอายุยืนยาว อีกด้านหนึ่งก็ห่วงใยท่านที่ชราลงอีกหนึ่งปี”
ฯลฯ
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่ > เกี่ยวกับการเมืองการปกครอง

(2/1) ขงจื่อกล่าวว่า “ผู้ปกครองโดยคุณธรรมอาจเปรียบได้กับดาวเหนือ ซึ่งอยู่กับที่ และหมู่ดาวทั้งปวงต่างมานอบน้อม”
(2/3.1) ขงจื่อกล่าวว่า “ถ้านำประชาราษฎร์โดยใช้กลไกรัฐสร้างระเบียบโดยใช้บทลงโทษ ประชาราษฎร์จะทำตาม แต่จะไร้ความละอาย”
(2/19) ไอกงถามว่า “ทำอย่างไรให้ประชาราษฎร์ยอมรับ” ขงจื่อตอบว่า “เชิดชูผู้เที่ยงธรรม ขจัดผู้ฉ้อฉล ประชาราษฎร์จะยอมรับ แต่หากเชิดชูผู้ฉ้อฉล ขจัดผู้เที่ยงธรรม ประชาราษฎร์จะไม่ยอมรับ”
(2/20) จี้คังจื่อถามว่า “ทำอย่างไรประชาราษฎร์จะมีความเคารถ และจริงใจในการเกื้อกูลกัน” ขงจื่อตอบว่า “วางท่าทีอย่างจริงจัง นั่นคือความเคารพ มีความกตัญญูและมีเมตตา นั่นคือความจริงใจ เชิดชูคนดี สั่งสอนคนด้อยความสามารถ นั่นคือการเกื้อกูลกัน”
(8/14) ขงจื่อกล่าวว่า “ไม่ได้อยู่ในตำแหน่ง ก็ไม่ควรวางแผนบริหารบ้านเมือง”
(12/7) จื่อก้งถามเกี่ยวกับการปกครอง ขงจื่อตอบว่า “อาหารพอเพียง อาวุธพอเพียง ประชาราษฎร์ก็เชื่อถือแล้ว” จื่อก้งถามต่อไปว่า “หากช่วยไม่ได้จริง ๆ ต้องทิ้งหนึ่งในสาม สิ่งไหนจะทิ้งได้ก่อน” ขงจื่อตอบว่า “ทิ้งอาวุธ” จื่อก้งถามอีกว่า “หากช่วยไม่ได้จริง ๆ ต้องทิ้งหนึ่งในสองอย่างที่เหลือ จะให้ทิ้งสิ่งใดก่อน” ขงจื่อตอบว่า “ทิ้งอาหาร นับแต่โบราณมาล้วนแต่มีคนล้มตาย แต่ถ้าประชาราษฎร์ไม่เชื่อ ผู้ปกครองจะดำรงอยู่ไม่ได้”
(12/9) ไอกงถามโหย่วรั่วว่า “ปีนี้เป็นปีที่อดอยากขาดแคลน ภาษีไม่พอค่าใช้จ่าย จะทำอย่างไรดี” โหย่วรั่วตอบว่า “ทำไมไม่ลดภาษีประชาราษฎร์เหลือเพียงหนึ่งในสิบส่วน” ไอกงกล่าวว่า “เก็บสองในสิบส่วนยังไม่พอ แล้วจะเก็บเพียงหนึ่งในสิบส่วนได้อย่างไร” โหย่วรั่วตอบว่า “ถ้าประชาราษฎร์มีพอเพียง ผู้ปกครองจะไม่พอได้อย่างไร ถ้าประชาราษฎร์ไม่พอ ผู้ปกครองจะพอได้อย่างไร”
(12/17) จี้คังจื่อถามขงจื่อเกี่ยวกับการปกครอง ขงจื่อตอบว่า “การปกครองคือการทำให้เที่ยง หากท่านใช้ความเที่ยงนำประชาราษฎร์ ใครจะกล้าไม่เที่ยง”
(12/18) จี้คังจื่อรู้สึกกังวลที่มีโจรผู้ร้ายจึงถามขงจื่อ ขงจื่อตอบว่า “หากท่านไร้ความโลภ แม้ให้รางวัล ก็ไม่มีใครขโมย”
(12/19) จี้คังจื่อถามขงจื่อเกี่ยวกับการปกครอง “หากต้องการประหารคนฉ้อฉล เพื่อปกป้องผู้อยู่ในทำนองคลองธรรม ท่านจะว่าอย่างไร” ขงจื่อตอบว่า “เหตุใดการปกครองจึงต้องใช้การประหารด้วยเล่า หากท่านต้องการสิ่งที่ดี ประชาราษฎร์ก็จะดีเอง คุณธรรมของวิญญูชนเป็นเสมือนลม คุณธรรมของผู้ทำชั่วเสมือนยอดหญ้า สายลมอยู่บนยอดหญ้า ยอดหญ้าย่อมลู่ตาม”
ฯลฯ
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่ > เกี่ยวกับมนุษยธรรมหรือเมตตาธรรม หรือที่เรียกว่า เหริน (仁)

(4/2) ขงจื่อกล่าวว่า “ผู้ไร้มนุษยธรรมไม่อาจดำรงอยู่ได้นาน ไม่ว่าสภาพยากจนข้นแค้นหรือสภาพสุขสบาย ผู้มีมนุษยธรรม สงบอยู่ในมนุษยธรรม ผู้ทรงปัญญาใช้ประโยชน์จากมนุษยธรรม”
(4/3) ขงจื่อกล่าวว่า “มีแต่ผู้มีมนุษยธรรมเท่านั้น สามารถรักมนุษย์ และเกลียดมนุษย์”
(4/4) ขงจื่อกล่าวว่า “จิตใจตั้งมั่นในมนุษยธรรม ไม่มีการกระทำที่เลวร้าย”
(4/6.1) ขงจื่อกล่าวว่า “เรายังไม่เคยพบคนซึ่งรักมนุษยธรรมหรือเกลียดความไร้มนุษยธรรม ผู้รักมนุษยธรรมย่อมไม่ให้สิ่งใดอยู่เหนือมนุษยธรรม ผู้เกลียดความไร้มนุษยธรรม จะปฏิบัติมนุษยธรรมโดยไม่ยอมให้ความไร้มนุษยธรรมเข้าใกล้ตน”
(6/20) ฝานฉือถามถึงการมีปัญญา ขงจื่อกล่าวว่า “ปฏิบัติหน้าที่ต่อประชาราษฎร์ตามทำนองธรรม เมื่อนับถือผีสางเทวดาให้รักษาระยะห่างไว้ นี่สามารถเรียกได้ว่ามีปัญญา” ฝานฉือถามถึงมนุษยธรรม ขงจื่อกล่าวว่า “ผู้มีมนุษยธรรมทำสิ่งที่ยากก่อน แล้วค่อยเก็บเกี่ยวผลภายหลัง นี่สามารถเรียกได้ว่าคือมนุษยธรรม”
(6/21) ขงจื่อกล่าวว่า “ผู้มีปัญญาชื่นชมในสายน้ำ ผู้มีมนุษยธรรมชื่นชมในขุนเขา ผู้มีปัญญามีพลวัต ผู้มีมนุษยธรรมสงบนิ่ง ผู้มีปัญญาแช่มชื่นเบิกบาน ผู้เปี่ยมมนุษยธรรมอายุยืน”
(12/2) จ้งกงถามถึงมนุษยธรรม ขงจื่อกล่าวว่า “เมื่อออกข้างนอกก็ปฏิบัติต่อผู้คนประหนึ่งว่ากำลังต้อนรับแขกสำคัญ เมื่อใช้ประชาราษฎร์ ก็ให้ทำประหนึ่งว่ากำลังช่วยประกอบพิธีเซ่นสรวงอันยิ่งใหญ่ สิ่งใดตนไม่ปรารถนา สิ่งนั้นอย่าทำกับผู้อื่น ทำตนให้ไม่มีการกล่าวร้ายทั้งในครอบครัวและในแผ่นดิน”
(12/22.1) ฝานฉือถามถึงมนุษยธรรม ขงจื่อกล่าวว่า “รักมนุษย์” ฝานฉือถามถึงความรู้ ขงจื่อกล่าวว่า “รู้จักมนุษย์”
ฯลฯ
เนื้อหาหลุน-ยฺหวี่ > เกี่ยวกับขนบ จารีต ประเพณี พิธีกรรม หรือที่เรียกว่า หลี่ (礼)

(1/15.1) จื่อก้งถามว่า “อาจารย์มีความเห็นอย่างไรกับคนจนที่ไม่ยกยอปอปั้น และคนมั่งมีที่ไม่หยิ่งจองหอง” ขงจื่อตอบว่า “ก็ดีอยู่ แต่ยังสู้คนจนที่แช่มชื่นและคนมั่งมีที่รักหลี่หาได้ไม่”
(2/24) ขงจื่อกล่าวว่า “เซ่นไหว้ผีที่ไม่ใช่บรรพบุรุษของตน เป็นการประจบสอพลอ” “เห็นสิ่งที่ถูกต้องแล้วไม่ทำเป็นการขาดความกล้าหาญ”
(3/4) หลินฟั่งถามพื้นฐานแห่งหลี่ ขงจื่อตอบว่า “เป็นคำถามอันประเสริฐยิ่ง หลี่ แทนที่จะสุรุ่ยสุร่าย ยอมประหยัดดีกว่าฟุ่มเฟือย ในพิธีศพ แทนที่จะถี่ถ้วน ยอมอาดูรดีกว่า”
(3/12) เซ่นไหว้บรรพชนราวกับบรรพชนอยู่ตรงหน้า เซ่นไหว้เทพราวกับเทพอยู่ตรงไหน้า ขงจื่อกล่าวว่า “เราถือว่าถ้าไม่ได้อยู่ร่วมในพิธีก็เท่ากับไม่ได้เซ่นไหว้”
(3/26) ขงจื่อกล่าวว่า “อยู่ในตำแหน่งสูงแต่จิตใจไม่กว้าง ปฏิบัติหลี่แต่ไร้ความเคารพ ไว้ทุกข์แต่ไม่โศกเศร้า ยังจะมีอะไรให้เราดูอีก”
(9/3) ขงจื่อกล่าวว่า “การใช้หมวกลินินถูกต้องตามจารีต แต่เดี๋ยวนี้ใช้หมวกไหมดิบ ประหยัดกว่า เราทำตามคนทั่วไป” “การคำนับ ณ เบื้องล่างท้องพระโรงถูกต้องตามจารีต แต่เดี๋ยวนี้ขึ้นไปคำนับบนท้องพระโรงก่อน นี่เป็นอาการยโส แม้จะขัดกับคนทั่วไป เรายังคำนับ ณ เบื้องล่างท้องพระโรง”
(11/11) จี้ลู่ถามถึงการบูชาภูตผีเทพเจ้า ขงจื่อตอบว่า “ยังไม่รู้จักรับใช้มนุษย์จะรับใช้ผีได้อย่างไร” จี้ลู่ถามต่อว่า “แล้วเรื่องความตายเล่า?” ขงจื่อตอบว่า “ยังไม่รู้จักชีวิต จะรู้จักความตายได้อย่างไร”
ฯลฯ