stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 แห่งฝรั่งเศส
ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ > การเสด็จสู่วาแรน

บทความหลัก: การเสด็จสู่วาแรน
วันที่ 21 มิถุนายน ค.ศ. 1791 พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 และพระบรมวงศ์ เสด็จออกจากกรุงปารีสอย่างลับ ๆ ไปยังเมืองม็งต์เมดิซึ่งเป็นเมืองของฝ่ายกษัตริย์นิยมใกล้กับชายแดนฝรั่งเศสทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ซึ่งจะทรงเข้าร่วมกับพวก เอมิเกร (ฝรั่งเศส: émigrés) และได้รับการคุ้มครองจากออสเตรีย ในขณะที่สภาร่างนิติบัญญัติแห่งชาติทำงานอย่างอุตสาหะเพื่อให้ฝรั่งเศสมีรัฐธรรมนูญประกาศใช้ พระเจ้าหลุยส์และพระราชินีมารี อ็องตัวแน็ต ก็ทรงมีแผนการของพระองค์เอง พระเจ้าหลุยส์ทรงแต่งตั้งบารงแห่งเบรอเตยให้เทียบเท่ากับตำแหน่งทูตวิสามัญผู้มีอำนาจเต็ม เพื่อไปเจรจากับประมุขแห่งรัฐอื่น ๆ ให้ร่วมกันก่อการปฏิวัติซ้อนขึ้น พระเจ้าหลุยส์ยังทรงสงวนท่าทีในการรับความช่วยเหลือจากต่างชาติ ทรงมีแนวคิดเช่นเดียวกับพระบิดาและพระมารดาที่ว่าพวกออสเตรียคือพวกทรยศชาติและพวกปรัสเซียคือพวกทะเยอทะยานเกินตน  ต่อมาขณะที่ความตึงเครียดในปารีสทวีความรุนแรงขึ้นและทรงถูกกดดันให้ยอมรับแนวทางของสภาร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งขัดกับพระราชประสงค์ส่วนพระองค์ พระเจ้าหลุยส์และพระนางอ็องตัวแน็ตทรงวางแผนเสด็จหนีออกจากฝรั่งเศสอย่างลับ ๆ ที่เมื่อสำเร็จแล้ว ทรงหวังจะรวมกองกำลังทหารจากความช่วยเหลือของพวกเอมิเกรส์รวมไปถึงชาติอื่น ๆ ในยุโรปเพื่อเข้ายึดฝรั่งเศสกลับมาจากฝ่ายปฏิวัติ แผนการนี้เองที่เป็นตัวบ่งชี้เจตนารมณ์ทางการเมืองในการนำฝรั่งเศสออกจากความวุ่นวาย โดยในท้ายที่สุด แนวคิดและแผนการดังกล่าวถูกใช้เป็นหลักฐานเพื่อสำเร็จโทษพระองค์ในข้อหา "ทรยศต่อประเทศชาติ" อย่างไรก็ตาม ความไม่เด็ดขาดและความเข้าใจผิดเกี่ยวกับฝรั่งเศสของพระองค์เป็นส่วนหนึ่งของสาเหตุที่ทำให้ทรงเสด็จฯ หลบหนีไม่สำเร็จ พระบรมวงศ์ทรงถูกจับกุม ณ เมืองวาแรน ไม่นานหลังจากที่ฌ็อง-บาติสต์ ดรูเอต์ ผู้สามารถจดจำพระเจ้าหลุยส์จากพระฉายาลักษณ์บนธนบัตรใบละ 50 ลีฟว์ได้ พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 และพระบรมวงศ์ทรงถูกนำกลับสู่กรุงปารีสและเสด็จถึงในวันที่ 25 มิถุนายน ทรงถูกมองจากสาธารณชนอย่างสงสัยว่าเป็นผู้ทรยศต่อชาติและทรงถูกกักบริเวณ ณ พระราชวังตุยเลอรี
นักประวัติศาสตร์ส่วนน้อยมองว่าความล้มเหลวของแผนการเสด็จฯ หนี มีสาเหตุมาจากความโชคร้าย ความล่าช้า ความเข้าใจผิด และการตัดสินใจที่ไม่ดีพอ ซึ่งเกิดขึ้นต่อเนื่องกัน แต่ในขณะที่ส่วนมากมองว่าความล้มเหลวดังกล่าวมีสาเหตุมาจากความไม่เด็ดขาดของพระเจ้าหลุยส์ ทรงเลื่อนแผนการดังกล่าวออกไปซ้ำแล้วซ้ำเล่าและทรงปล่อยให้ปัญหาเล็กน้อยบานปลายเป็นปัญหาใหญ่ ทรงคิดว่ามีเพียงพวกหัวรุนแรงจำนวนไม่มากในปารีสกำลังก่อการปฏิวัติ ในขณะที่คนส่วนมากของประเทศไม่เห็นด้วย และทรงเข้าใจอย่างผิด ๆ ว่าทรงเป็นที่รักใคร่ของชนชั้นเกษตรกรและชาวบ้านทั่วไป การเสด็จหนีที่ล้มเหลวในครั้งนี้สร้างบาดแผลไว้ให้แก่ฝรั่งเศส กระตุ้นให้เกิดกระแสความปวดร้าว ความคับแค้น และความตื่นตระหนกในความรู้สึกของสาธารณชนทั่วไป ทำให้ทุกคนตระหนักได้ว่าสงครามขยับใกล้เข้ามาทุกขณะ และตระหนักได้ลึกยิ่งขึ้นว่ากษัตริย์ของพวกเขาแท้ที่จริงแล้วทรงต่อต้านการปฏิวัติ ทั้งยังสร้างความตกตะลึงอย่างใหญ่หลวงในหมู่คนที่ยังคงเชื่อว่าพระเจ้าหลุยส์ทรงเป็นกษัตริย์ที่ดีและปกครองด้วยโองการของพระเจ้า พวกเขารู้สึกถูกทรยศ ผลที่ตามมาก็คือลัทธิสาธารณรัฐนิยมปะทุขึ้นในร้านกาแฟทั่วทุกหนแห่งและกลายมาเป็นปรัชญาหลักของการปฏิวัติฝรั่งเศส ซึ่งทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ประเทศไทย)

| ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |
| --- | --- |
ภูมิภาค
 จากซ้ายบนไปล่างขวา: สะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งที่ 1, อุทยานแห่งชาติภูกระดึง, อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่, อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง และ แห่เทียนเข้าพรรษา
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือในประเทศไทย
เมืองใหญ่สุด: นครราชสีมา
ภาษา: ลาวอีสาน, ไทย, เขมรเหนือ, กูย, พวน, ผู้ไท, ไทยโคราช, โส้, ญ้อ และอื่น ๆ
จังหวัด:  20 จังหวัด จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดขอนแก่น จังหวัดชัยภูมิ จังหวัดนครพนม จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดบึงกาฬ จังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดมหาสารคาม จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดยโสธร จังหวัดร้อยเอ็ด จังหวัดเลย จังหวัดศรีสะเกษ จังหวัดสกลนคร จังหวัดสุรินทร์ จังหวัดหนองคาย จังหวัดหนองบัวลำภู จังหวัดอำนาจเจริญ จังหวัดอุดรธานี จังหวัดอุบลราชธานี 
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 168,855 ตร.กม. (65,195 ตร.ไมล์)
ประชากร (พ.ศ. 2565)
 • ทั้งหมด: 21,826,920 คน
 • ความหนาแน่น: 130 คน/ตร.กม. (330 คน/ตร.ไมล์)
เดมะนิม: คนอีสาน
ดัชนีการพัฒนามนุษย์
 • HDI (2019): 0.758 (สูง) 
เขตเวลา: UTC+7 (ประเทศไทย)
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือ ภาคอีสาน (มาจากภาษาบาลี อีสาน, ภาษาสันสกฤต ईशान्य īśānya อีศานฺย แปลว่า "ตะวันออกเฉียงเหนือ") เป็นภูมิภาคหนึ่งในประเทศไทย ตั้งอยู่บนแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร มีแม่น้ำโขงกั้นประเทศลาวทางทิศเหนือและตะวันออกของภาค ทางทิศใต้มีทิวเขาพนมดงรักกั้นประเทศกัมพูชาและภาคตะวันออกของประเทศไทย และมีทิวเขาเพชรบูรณ์และทิวเขาดงพญาเย็นเป็นแนวกั้นทางตะวันตกแยกจากภาคกลาง
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือยังมีเนื้อที่มากที่สุดของประเทศไทย ประมาณ 168,854 ตารางกิโลเมตร หรือมีเนื้อที่ร้อยละ 33.17 เทียบได้กับหนี่งในสามของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศไทยได้จัดว่าเป็นพื้นที่ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ภูเขาที่สูงที่สุดในภาคอีสานคือ ยอดภูลมโล ภูหลวง และภูกระดึง ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสายสำคัญของชาวอีสานในหลายจังหวัดด้วยกัน เช่น แม่น้ำห้วยหลวง แม่น้ำชี ลำตะคอง แม่น้ำพอง แม่น้ำเลย แม่น้ำพรม แม่น้ำมูล แม่น้ำสงคราม
ภาษาหลักของภาคนี้ คือ ภาษาลาวอีสาน ซึ่งเป็นภาษาสำเนียงหนึ่งทางฝั่งขวาแม่น้ำโขง ส่วนภาษาไทยนิยมใช้กันทั่วไปโดยเฉพาะในเมืองใหญ่และจังหวัดนครราชสีมาแต่ไม่ถือเป็นภาษาหลัก ขณะเดียวกันยังมีภาษาเขมรที่ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ นอกจากนี้ มีภาษาถิ่นอื่น ๆ อีกมาก เช่น ภาษาผู้ไท ภาษาโส้ ภาษาไทโคราช ภาษากวย (ส่วย) ภาษาแสก ภาษาข่า ภาษากะเลิง ภาษาโย้ย ภาษาย้อ เป็นต้น ภาคอีสานยังมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่น เช่น อาหารอีสาน ภาษา อักษร เช่น อักษรไทน้อย ดนตรีหมอลำ ดนตรีกันตรึม ดนตรีเจรียง และศิลปะการฟ้อนรำ การเซิ้ง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นต้น
ภูมิศาสตร์

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือครอบคลุมพื้นที่ 160,000 ตารางกิโลเมตร มีขนาดเท่ากับครึ่งหนึ่งของประเทศเยอรมนี ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตั้งอยู่บนแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร โดยลาดเอียงมาจากทิวเขาเพชรบูรณ์ทางทิศตะวันตกของภูมิภาค ลงไปยังแม่น้ำโขง ซึ่งกั้นประเทศลาวทางทิศเหนือและตะวันออกของภูมิภาค และทิศใต้กั้นประเทศกัมพูชาด้วยทิวเขาพนมดงรัก แอ่งโคราชจะอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง มีแม่น้ำสายหลัก คือ แม่น้ำมูล และแม่น้ำชี ทิศเหนือของแอ่งโคราชจะจรดแอ่งสกลนครโดยมีทิวเขาภูพานกั้นไว้ แอ่งสกลนครมีแม่น้ำสายหลัก คือ แม่น้ำเลย และแม่น้ำสงคราม ดินในภาคตะวันออกเฉียงเหนือส่วนใหญ่เป็นทราย ประกอบกับแหล่งสะสมเกลือเป็นจำนวนมาก
ภูมิประเทศของภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นที่ราบ บางส่วนเป็นภูเขา โดยเฉพาะบริเวณตอนกลางของภูมิภาค เช่น จังหวัดกาฬสินธุ์ จังหวัดขอนแก่น จังหวัดชัยภูมิ จังหวัดนครพนม จังหวัดนครราชสีมา และจังหวัดบึงกาฬ โดยมีจุดสูงสุดของภาคตะวันออกเฉียงเหนืออยู่ที่ ยอดภูหลวง 1,835 เมตร เหนือระดับทะเลปานกลาง ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง (จังหวัดเลย)
ลำน้ำสาขาหลักของแม่น้ำโขงในประเทศไทย ได้แก่ แม่น้ำมูล และแม่น้ำชี แม่น้ำมูลไหลมาจากอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ในจังหวัดนครราชสีมา และไหลไปทางทิศตะวันออก บรรจบกับแม่น้ำโขงในจังหวัดอุบลราชธานี แม่น้ำอีกสายหนึ่ง คือ แม่น้ำชี ซึ่งไหลผ่านตอนกลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ก่อนที่จะไหลไปทางใต้เพื่อบรรจบกับแม่น้ำมูลในจังหวัดศรีสะเกษ แม่น้ำเลย และแม่น้ำสงคราม ก็เป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำโขงเช่นเดียวกัน โดยแม่น้ำเลยไหลไปทางทิศเหนือผ่านจังหวัดเลย และแม่น้ำสงครามไหลไปทางตะวันออกผ่านจังหวัดอุดรธานี จังหวัดสกลนคร จังหวัดนครพนม และจังหวัดหนองคาย
ช่วงอุณหภูมิเฉลี่ยของภาคตะวันออกเฉียงเหนือคือ ตั้งแต่ 30.2 องศาเซลเซียส ถึง 19.6 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุดที่บันทึกไว้ คือ 46.6 องศาเซลเซียส ในจังหวัดอุดรธานี อุณหภูมิต่ำสุด คือ -1.4 องศาเซลเซียส ในจังหวัดสกลนคร[ต้องการอ้างอิง]
การแบ่งเขตการปกครอง

จังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีทั้งหมด 20 จังหวัด ตามสำนักงานราชบัณฑิตยสภา และตามคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้แก่
| ตราประจำจังหวัด | ชื่อจังหวัด อักษรไทย | ชื่อจังหวัด อักษรโรมัน | จำนวนประชากร (คน) | พื้นที่ (ตร> กม.) | ความหนาแน่น (คน/ตร> กม.) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | กาฬสินธุ์ | Kalasin | 982,578 | 6,946.746 | 141.4 |
|  | ขอนแก่น | Khon Kaen | 1,767,601 | 10,885.991 | 162.4 |
|  | ชัยภูมิ | Chaiyaphum | 1,127,423 | 12,778.287 | 88.2 |
|  | นครพนม | Nakhon Phanom | 703,392 | 5,512.668 | 127.6 |
|  | นครราชสีมา | Nakhon Ratchasima | 2,628,818 | 20,493.964 | 126.0 |
|  | บึงกาฬ | Bueng Kan | 385,053 | 4,305.000 | 89.4 |
|  | บุรีรัมย์ | Buri Ram | 1,553,765 | 10,322.885 | 150.5 |
|  | มหาสารคาม | Maha Sarakham | 962,665 | 5,291.683 | 180.0 |
|  | มุกดาหาร | Mukdahan | 339,575 | 4,339.830 | 78.2 |
|  | ยโสธร | Yasothon | 539,257 | 4,161.664 | 129.6 |
|  | ร้อยเอ็ด | Roi Et | 1,309,708 | 8,299.449 | 157.8 |
|  | เลย | Loei | 624,066 | 11,424.612 | 54.6 |
|  | ศรีสะเกษ | Si Sa Ket | 1,452,472 | 8,839.976 | 164.3 |
|  | สกลนคร | Sakon Nakhon | 1,122,905 | 9,605.764 | 116.9 |
|  | สุรินทร์ | Surin | 1,381,761 | 8,124.056 | 170.1 |
|  | หนองคาย | Nong Khai | 521,886 | 3,027.280 | 124.5 |
|  | หนองบัวลำภู | Nong Bua Lam Phu | 502,868 | 3,859.086 | 130.3 |
|  | อำนาจเจริญ | Amnat Charoen | 372,137 | 3,161.248 | 117.7 |
|  | อุดรธานี | Udon Thani | 1,544,786 | 11,730.302 | 131.7 |
|  | อุบลราชธานี | Ubon Ratchathani | 1,813,088 | 15,774.000 | 115.2 |
ประชากรศาสตร์

ประชากรรวมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือในปี พ.ศ. 2565 มีจำนวนประมาณ 21,781,418 คน ร้อยละ 40 ของจำนวนประชากรอยู่ในจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดอุดรธานี และจังหวัดขอนแก่น จังหวัดดังกล่าวนี้มีเทศบาลนครที่มีชื่อเดียวกันกับจังหวัด เรียกกันว่า "สี่เมืองใหญ่ของอีสาน" ในปี พ.ศ. 2565 มีจำนวนประชากรในเทศบาลนครทั้งสี่ ได้แก่ เทศบาลนครนครราชสีมา 118,061 คน, เทศบาลนครอุดรธานี 116,870 คน, เทศบาลนครขอนแก่น 104,037 คน, และเทศบาลนครอุบลราชธานี 70,870 คน อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2553 มีเพียงร้อยละ 50 ของประชากรในภาคนี้อาศัยอยู่ในเขตเทศบาล จังหวัดกาฬสินธุ์เป็นจังหวัดที่มีประชากรในเขตเทศบาลมากที่สุด ส่วนจังหวัดร้อยเอ็ดน้อยที่สุด ดังนั้น ประชากรอีกส่วนหนึ่งยังคงอยู่ในเขตชนบท แต่อาศัยอยู่รอบ ๆ ศูนย์กลางเขตเมือง
ภาษาหลักของภาคนี้ คือ ภาษาอีสาน ซึ่งเป็นภาษาลาวสำเนียงหนึ่งทางฝั่งขวาแม่น้ำโขง มีจำนวนผู้ใช้ภาษาอีสานประมาณ 15 ถึง 23 ล้านคน ขณะเดียวกันยังมีภาษาเขมรถิ่นไทย ซึ่งเป็นสำเนียงหนึ่งของภาษาเขมร ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ ส่วนภาษาไทยกลางนิยมใช้กันทั่วไปเป็นทางการโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ แต่ไม่ถือเป็นภาษาหลัก นอกจากนี้ ยังมีภาษาไทยสำเนียงโคราช ใช้พูดกันในจังหวัดนครราชสีมาและจังหวัดใกล้เคียง มีผู้ใช้ราว 10,000 คน มีตำแหน่งทางภาษาระหว่างภาษาลาวและภาษาไทยกลาง
มีชนกลุ่มน้อยชาวเขมรจำนวนมากกระจุกตัวอยู่ในทางตอนใต้ของจังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์ และจังหวัดศรีสะเกษ และผู้ลี้ภัยชาวเวียดนามบางส่วนในจังหวัดมุกดาหาร และจังหวัดนครพนม
นอกจากนี้ ยังมีภาษาอื่น ๆ ที่พูดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยส่วนใหญ่เป็นชนกลุ่มน้อย ดังนี้
| ภาษา | ตระกูลภาษา | จำนวนผู้พูด | จังหวัดที่มีการพูด   |
| --- | --- | --- | --- |
| โซ่ (ทะวืง)  | ออสโตรเอเชียติก  | 750   | สกลนคร   |
| บรูตะวันออก  | ออสโตรเอเชียติก   | 5,000   | สกลนคร   |
| บรูตะวันตก  | ออสโตรเอเชียติก   | 20,000   | มุกดาหาร อำนาจเจริญ อุบลราชธานี   |
| เขมรถิ่นไทย  | ออสโตรเอเชียติก   | 1,000,000   | สุรินทร์ บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ นครราชสีมา อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด   |
| กูย  | ออสโตรเอเชียติก   | 300,000   | สุรินทร์ บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด มหาสารคาม นครราชสีมา   |
| ญัฮกุร  | ออสโตรเอเชียติก   | 1,500   | นครราชสีมา ชัยภูมิ   |
| ญ้อ  | ขร้า–ไท  | 50,000   | สกลนคร หนองคาย นครพนม มหาสารคาม มุกดาหาร   |
| เยอ  | ออสโตรเอเชียติก   | 200   | ศรีสะเกษ   |
| ผู้ไท  | ขร้า–ไท   | 156,000   | นครพนม อุบลราชธานี กาฬสินธุ์ สกลนคร อุดรธานี ร้อยเอ็ด ยโสธร อำนาจเจริญ บึงกาฬ มุกดาหาร   |
| พวน  | ขร้า–ไท   | 200,000   | อุดรธานี เลย   |
| แสก  | ขร้า–ไท   | 11,000   | นครพนม   |
| โส้  | ออสโตรเอเชียติก   | 55,000   | นครพนม สกลนคร หนองคาย กาฬสินธุ์   |
| ไทดำ  | ขร้า–ไท   | 20,000   | หนองคาย นครราชสีมา เลย (รวมถึงสระบุรี)   |
| โย้ย  | ขร้า–ไท   | 5,000   | สกลนคร   |
ประชากรศาสตร์ > สถิติประชากรแบ่งตามจังหวัด

| อันดับ | จังหวัด | จำนวน (คน)    (31 ธันวาคม 2558)   | จำนวน (คน)    (31 ธันวาคม 2557)  | จำนวน (คน)    (31 ธันวาคม 2556)   | จำนวน (คน)    (31 ธันวาคม 2555)   | จำนวน (คน)    (31 ธันวาคม 2554)   | จำนวน (คน)   (31 ธันวาคม 2553)   |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | นครราชสีมา | 2,628,818 | 2,620,517 | 2,610,164 | 2,605,014 | 2,585,325 | 2,582,089 |
| 2 | อุบลราชธานี | 1,857,429 | 1,844,669 | 1,836,523 | 1,826,920 | 1,816,057 | 1,813,088 |
| 3 | ขอนแก่น | 1,798,014 | 1,790,049 | 1,781,655 | 1,774,816 | 1,766,066 | 1,767,601 |
| 4 | บุรีรัมย์ | 1,584,661 | 1,579,248 | 1,573,438 | 1,566,740 | 1,559,085 | 1,553,765 |
| 5 | อุดรธานี | 1,575,152 | 1,570,300 | 1,563,964 | 1,557,298 | 1,548,107 | 1,544,786 |
| 6 | ศรีสะเกษ | 1,468,798 | 1,465,213 | 1,462,028 | 1,458,370 | 1,452,203 | 1,452,471 |
| 7 | สุรินทร์ | 1,395,024 | 1,391,636 | 1,388,194 | 1,386,277 | 1,380,399 | 1,381,761 |
| 8 | ร้อยเอ็ด | 1,308,166 | 1,308,318 | 1,308,958 | 1,308,570 | 1,305,058 | 1,309,708 |
| 9 | สกลนคร | 1,142,737 | 1,138,609 | 1,134,322 | 1,129,174 | 1,123,351 | 1,122,905 |
| 10 | ชัยภูมิ | 1,138,252 | 1,137,049 | 1,135,723 | 1,133,034 | 1,127,423 | 1,127,423 |
| 11 | กาฬสินธุ์ | 985,203 | 984,907 | 984,030 | 985,084 | 981,655 | 982,578 |
| 12 | มหาสารคาม | 964,596 | 960,588 | 955,644 | 945,149 | 939,736 | 940,911 |
| 13 | นครพนม | 715,399 | 713,341 | 710,860 | 708,350 | 704,768 | 703,392 |
| 14 | เลย | 638,819 | 634,513 | 632,205 | 629,787 | 624,920 | 624,066 |
| 15 | ยโสธร | 540,182 | 540,211 | 540,383 | 540,267 | 538,853 | 539,257 |
| 16 | หนองคาย | 519,580 | 517,260 | 514,943 | 512,439 | 509,870 | 509,395 |
| 17 | หนองบัวลำภู | 510,074 | 508,864 | 507,137 | 505,071 | 502,551 | 502,868 |
| 18 | บึงกาฬ | 420,647 | 418,566 | 416,236 | 412,613 | 407,634 | 403,542 |
| 19 | อำนาจเจริญ | 376,382 | 375,380 | 374,698 | 373,494 | 372,241 | 372,137 |
| 20 | มุกดาหาร | 348,101 | 346,016 | 344,302 | 342,868 | 340,581 | 339,575 |
| — | รวม | 21,916,034 | 21,845,254 | 21,775,407 | 21,701,335 | 21,585,883 | 21,573,318 |
การศึกษา

สถาบันอุดมศึกษาในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีดังนี้
| --- | --- |
 สถาบันอุดมศึกษาของรัฐและในกำกับของรัฐ มหาวิทยาลัยขอนแก่น  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม  มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี  มหาวิทยาลัยนครพนม  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สกลนคร  มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์  มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ  มหาวิทยาลัยรามคำแหง กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สาขาวิทยบริการฯ อุดรธานี  สาขาวิทยบริการฯ นครพนม  สาขาวิทยบริการฯ ขอนแก่น  สาขาวิทยบริการฯ หนองบัวลำภู  สาขาวิทยบริการฯ ชัยภูมิ  สาขาวิทยบริการฯ อำนาจเจริญ  สาขาวิทยบริการฯ นครราชสีมา  สาขาวิทยบริการฯ สุรินทร์  สาขาวิทยบริการฯ บุรีรัมย์  สาขาวิทยบริการฯ ศรีสะเกษ  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ศูนย์กลางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นครราชสีมา  วิทยาเขตขอนแก่น  วิทยาเขตสุรินทร์  วิทยาเขตสกลนคร  มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตชัยภูมิ  วิทยาเขตมหาสารคาม  วิทยาเขตศรีสะเกษ  วิทยาเขตอุดรธานี  มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ศูนย์วิทยพัฒนามสธ. จังหวัดอุดรธานี  ศูนย์วิทยพัฒนามสธ. จังหวัดอุบลราชธานี:  มหาวิทยาลัยราชภัฏ กลุ่มภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา  มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ  มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์  มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม  มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด  มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย  มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ  มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร  มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์  มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี  มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี สถาบันอุดมศึกษาเอกชน มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล นครราชสีมา  มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ขอนแก่น  มหาวิทยาลัยราชธานี อุบลราชธานี-อุดรธานี  มหาวิทยาลัยศรีปทุม วิทยาเขตขอนแก่น ขอนแก่น  มหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น อุบลราชธานี  วิทยาลัยพิชญบัณฑิต หนองบัวลำภู  วิทยาลัยสันตพล อุดรธานี  มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา ศรีสะเกษ-สุรินทร์-บุรีรัมย์  มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น บุรีรัมย์  วิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย ขอนแก่น  วิทยาลัยนครราชสีมา นครราชสีมา  วิทยาลัยเทคโนโลยีพนมวันท์ นครราชสีมา  สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ อุดรธานี  ขอนแก่น  นครรราชสีมา  บุรีรัมย์ สถาบันอุดมศึกษานานาชาติ วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (เทียบเท่าคณะ)  วิทยาลัยการบินนานาชาติ มหาวิทยาลัยนครพนม (เทียบเท่าคณะ)
สาธารณสุข

โรงพยาบาลศูนย์ ระดับ A
โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา
โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์
โรงพยาบาลขอนแก่น
โรงพยาบาลอุดรธานี
โรงพยาบาลสกลนคร
โรงพยาบาลสุรินทร์
โรงพยาบาลร้อยเอ็ด
โรงพยาบาลบุรีรัมย์
โรงพยาบาลศรีสะเกษ
โรงพยาบาลชัยภูมิ
โรงพยาบาลทั่วไป ระดับ S
โรงพยาบาลเลย
โรงพยาบาลมุกดาหาร
โรงพยาบาลมหาสารคาม
โรงพยาบาลกาฬสินธุ์
โรงพยาบาลหนองคาย
โรงพยาบาลยโสธร
โรงพยาบาลนครพนม
โรงพยาบาลหนองบัวลำภู
โรงพยาบาลอำนาจเจริญ
โรงพยาบาลบึงกาฬ
โรงพยาบาล๕๐พรรษา มหาวชิรลงกรณ์
โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเดชอุดม
โรงพยาบาลนางรอง
โรงพยาบาลปากช่องนานา
โรงพยาบาลราษีไศล
โรงพยาบาลกันทรลักษ์
โรงพยาบาลเบญจลักษ์เฉลิมพระเกียรติ ๘๐ พรรษา
การขนส่ง > ทางราง

ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ
ชุมทางบ้านภาชี–อุบลราชธานี
ชุมทางถนนจิระ–หนองคาย
หนองคาย–ท่านาแล้ง
ชุมทางแก่งคอย–ชุมทางบัวใหญ่
บ้านไผ่–นครพนม (โครงการ)
การขนส่ง > ทางอากาศ สนามบิน

ท่าอากาศยานนานาชาติอุดรธานี
ท่าอากาศยานนานาชาติอุบลราชธานี
ท่าอากาศยานนานาชาติขอนแก่น
ท่าอากาศยานสกลนคร
ท่าอากาศยานเลย
ท่าอากาศยานร้อยเอ็ด
ท่าอากาศยานบุรีรัมย์
ท่าอากาศยานนครพนม
ท่าอากาศยานนครราชสีมา
ท่าอากาศยานมุกดาหาร(อนาคต)
ท่าอากาศยานบึงกาฬ(อนาคต)
ท่าอากาศยานสารสินธุ์ กาฬสินธุ์-มหาสารคาม (อนาคต)
ท่าอากาศยานบ้านไผ่ (อนาคต)
ท่าอากาศยานศรีนครินทร์ ศรีสะเกษ (อนาคต)
ท่าอากาศยานเลิงนกทา ยโสธร-อำนาจเจริญ (อนาคต)
อาหาร

บทความหลัก: อาหารไทย § อาหารภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ภาคอีสานเป็นภูมิภาคที่มีวัฒนธรรมการกินหลากหลายที่สุดของประเทศไทย ดังตัวอย่างประเภทอาหารต่อไปนี้
ข้าวหอมมะลิ ผลิตภัณฑ์ข้าวหอมขึ้นชื่อที่มีชื่อเสียงติดอันดับโลก[ต้องการอ้างอิง] นิยมปลูกกันมากในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ บุรีรัมย์ ร้อยเอ็ด ยโสธร ศรีสะเกษ อุบลราชธานี และนครราชสีมา
ปลาแดก คืออาหารที่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์มากกว่า 5,000 ปี[ต้องการอ้างอิง] โดยการนำปลาหรือสัตว์ชนิดอื่น เช่น อึ่งอ่าง มาหมักกับเกลือและรำข้าวหรือข้าวคั่ว ใช้เป็นอาหารและเครื่องปรุงรส
ปลาร้าหลน หรือหลนปาแดก คือการนำปลาร้าเป็นตัว ขนาดใหญ่พอประมาณนำไปทอดในกระทะให้สุก นิยมรับประทานกับข้าวเหนียว เครื่องเคียง เช่น พริกสด โหระพา กระเทียม
ข้าวจี่ คือนำข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้วปั้นเป็นก้อนโรยเกลือเสียบไม้ นำไปย่างไฟ แล้วทาทับด้วยไข่ น้ำผึ้ง หรือน้ำตาล
ปลาร้าบอง หรือปาแดกบอง คือการนำปลาร้าเป็นตัวมาสับให้ละเอียดพร้อมกับใส่เครื่องปรุง เช่น ตะไคร้ พริก หอม กระเทียม ใบมะกรูด
ลาบ เช่น ลาบหมู, ลาบไก่, ลาบซี้น, ลาบเนื้อ, ลาบควาย, ลาบไข่มดแดง, ลาบปลาตอง
น้ำตก มีลักษณะเหมือนกับลาบทุกประการ ต่างกันเพียงแค่ไม่ใช้เนื้อสับแต่จะใช้เนื้อย่างหั่นเป็นชิ้น ๆ แทน โดยมากนิยมใช้เนื้อหมูย่างหรือเนื้อวัวย่าง
ไข่มดแดง
แกงอ่อม หรืออ่อม
แกงเห็ด
ก้อย
แกงผักหวานไข่มดแดง
หม่ำเนื้อ
ข้าวเหนียวไก่ย่าง
ส้มตำ หรือตำบักหุ่ง
เลือดแปลง
หมก คืออาหารประเภทหนึ่งที่ใช้ใบตองห่อนิยมใช้กับเนื้อปลา ไก่ แมลง กบ เขียด ผัก และหน่อไม้ หมกหรือห่อหมกของภาคอีสานจะไม่ใส่กะทิ
เนื้อหมูแห้งแดดเดียว
เนื้อวัวแห้งแดดเดียวหรือซี้นแห้ง
ซกเล็ก
ซั่ว เช่น ซั่วไก่
เอาะ เช่น เอาะกะปู
เหนี่ยน เช่น เหนี่ยนบักเขีย เหนี่ยนบักมี่
ป่น เช่น ป่นปลา ป่นกบ มีทั้งป่นแห้งและป่นน้ำ
ซุบ เช่น ซุบหน่อไม้
แจ่ว คือน้ำพริกอีสาน เช่น แจ่วปลา แจ่วกุ้ง แจ่วหมากเผ็ด แจ่วบอง
แจ่วฮ้อน คือจิ้มจุ่มอีสาน
ซิ้นดาด คือหมูกระทะอีสาน
เข้าหลาม คือข้าวหลาม
เข้าปุ้น คือขนมจีนอีสาน รับประทานกับน้ำยาประเภทต่าง ๆ เช่น น้ำนัว (น้ำปลาร้า) น้ำยาป่า น้ำยาโคราช น้ำงัว (เนื้อวัว) หรือรับประทานกับส้มตำประเภทต่าง ๆ เช่น ตำเข้าปุ้น ตำป่า ตำซั่ว (ตำซ่า) เป็นต้น
เข้าเปียก คือกวยจั๊บอีสานเป็นอาหารที่ได้รับอิทธิพลเวียดนาม
น้ำผัก
ยำสลัดลาว
แหนมเนือง คืออาหารที่ได้รับอิทธิพลเวียดนาม รับประทานใส่กะปิ ซอสหวาน ซีอิ๊วขาว และผักโหระพา
เฝอ คือก๋วยเตี๋ยวที่ได้รับอิทธิพลเวียดนาม บางท้องถิ่นรับประทานใส่ซอสพริก กะปิ ซีอิ๊วดำ บางท้องที่ใส่มะเขือเทศลงในน้ำซุป
หมาน้อยหรือหม้อน้อย
ต้ม เช่น ต้มส้ม ต้มไก่ ต้มแซบ ต้มยำ
ซ่า หรือซว่า
แกงกล้วย เป็นอาหารพื้นบ้านอีสานใต้
อ๋อหรือเอาะ ใช้น้ำน้อยกว่าอ่อม ใช้ผักและเนื้อสัตว์เคล้ากับน้ำพริกแกง แล้วตั้งไฟให้สุก จนน้ำในผักและเนื้อซึมออกมา นิยมใช้ปลาตัวเล็ก กุ้งฝอย ลูกอ๊อดและเขียด ตัวอย่างเช่น อ๋อฮวก (ใช้ลูกอ๊อดของกบหรือเขียด), อ๋อหน่อไม้
ประเพณี

ยึดตามแบบขนบฮีตสิบสอง ครองสิบสี่
ประเพณีผูกเสี่ยว จังหวัดขอนแก่น
ประเพณีไหลเรือไฟ จังหวัดนครพนม
ประเพณีปราสาทขี้ผึ้ง จังหวัดสกลนคร
ประเพณีบุญผะเหวด จังหวัดร้อยเอ็ด
ประเพณีผีตาโขน จังหวัดเลย
ประเพณีบุญบั้งไฟ จังหวัดยโสธร
ประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์
ประเพณีเลี้ยงผีฟ้า จังหวัดกาฬสินธุ์
ประเพณีแซนโฎนตา จังหวัดสุรินทร์และชาวอีสานตอนใต้
ประเพณีแห่เทียนพรรษา จังหวัดอุบลราชธานี
ประเพณีบุญเบิกฟ้า จังหวัดมหาสารคาม
ประเพณีฮีตสิบสอง จังหวัดอำนาจเจริญ
แหล่งข้อมูลอื่น

16°N 103°E﻿ / ﻿16°N 103°E﻿ / 16; 103
| ด ค กภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |
| --- | --- | --- |
| จังหวัด |  กาฬสินธุ์  ขอนแก่น  ชัยภูมิ  นครพนม  นครราชสีมา  บึงกาฬ  บุรีรัมย์  มหาสารคาม  มุกดาหาร  ยโสธร  ร้อยเอ็ด  เลย  สกลนคร  สุรินทร์  ศรีสะเกษ  หนองคาย  หนองบัวลำภู  อำนาจเจริญ  อุดรธานี  อุบลราชธานี  |  |
| เทศบาลนคร |  ขอนแก่น  นครราชสีมา  บุรีรัมย์  สกลนคร  อุดรธานี  อุบลราชธานี  |  |
| ภูมิลักษณ์ที่สำคัญ |  แม่น้ำโขง  แม่น้ำมูล  แม่น้ำชี  อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่  แอ่งโคราช  แอ่งสกลนคร  |  |
| สังคมและวัฒนธรรม |  คนอีสาน  ประเพณีบุญบั้งไฟ  ประเพณีบุญข้าวจี่  ประเพณีแห่เทียนเข้าพรรษา  เทศกาลผีตาโขน  ฮีตสิบสอง คลองสิบสี่  กันตรึม  พิธีเหยา  หมอลำ  อักษรธรรมลาว  |  |
  หมวดหมู่   โครงการวิกิ 
| ด ค ก ภูมิภาคของประเทศไทย |
| --- | --- |
 ภาคเหนือ  ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  ภาคตะวันตก  ภาคกลาง  ภาคตะวันออก  ภาคใต้ 
| ด ค กเมืองหลวงและจังหวัดของประเทศไทย |
| --- | --- | --- |
| เมืองหลวง | กรุงเทพมหานคร |  |
| ภาคเหนือ |  เชียงราย  เชียงใหม่  น่าน  พะเยา  แพร่  แม่ฮ่องสอน  ลำปาง  ลำพูน  อุตรดิตถ์  |  |
| ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |  กาฬสินธุ์  ขอนแก่น  ชัยภูมิ  นครพนม  นครราชสีมา  บึงกาฬ  บุรีรัมย์  มหาสารคาม  มุกดาหาร  ยโสธร  ร้อยเอ็ด  เลย  ศรีสะเกษ  สกลนคร  สุรินทร์  หนองคาย  หนองบัวลำภู  อำนาจเจริญ  อุดรธานี  อุบลราชธานี  |  |
| ภาคกลาง |  กำแพงเพชร  ชัยนาท  นครนายก  นครปฐม  นครสวรรค์  นนทบุรี  ปทุมธานี  พระนครศรีอยุธยา  พิจิตร  พิษณุโลก  เพชรบูรณ์  ลพบุรี  สมุทรปราการ  สมุทรสงคราม  สมุทรสาคร  สระบุรี  สิงห์บุรี  สุโขทัย  สุพรรณบุรี  อ่างทอง  อุทัยธานี  |  |
| ภาคตะวันออก |  จันทบุรี  ฉะเชิงเทรา  ชลบุรี  ตราด  ปราจีนบุรี  ระยอง  สระแก้ว  |  |
| ภาคตะวันตก |  กาญจนบุรี  ตาก  ประจวบคีรีขันธ์  เพชรบุรี  ราชบุรี  |  |
| ภาคใต้ |  กระบี่  ชุมพร  ตรัง  นครศรีธรรมราช  นราธิวาส  ปัตตานี  พังงา  พัทลุง  ภูเก็ต  ยะลา  ระนอง  สงขลา  สตูล  สุราษฎร์ธานี  |  |
หมายเหตุ - แบ่งภูมิภาคตามเกณฑ์ของราชบัณฑิตยสภา
จากภาพถ่ายดาวเทียมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จะสามารถมองเห็นเขตแดนประเทศไทยกับประเทศลาวและประเทศกัมพูชาได้ เนื่องจากการทำลายป่าที่มากขึ้นในภาคอีสาน
ทิวเขาและแม่น้ำในภาคอีสาน
สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร)

ระวังสับสนกับ สมเด็จพระญาณวโรดม (ประยูร สนฺตงฺกุโร)
| สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) |
| --- | --- |

ชื่ออื่น: หลวงพ่อวิริยังค์
ส่วนบุคคล
เกิด: 7 มกราคม พ.ศ. 2463 (100 ปี)
มรณภาพ: 22 ธันวาคม พ.ศ. 2563
นิกาย: ธรรมยุติกนิกาย
ตำแหน่งชั้นสูง
ที่อยู่: วัดธรรมมงคลเถาบุญญนนทวิหาร กรุงเทพมหานคร
อุปสมบท: 22 ตุลาคม พ.ศ. 2478
พรรษา: 80
ตำแหน่ง: เจ้าอาวาสวัดธรรมมงคลเถาบุญญนนทวิหาร ประธานสงฆ์ในประเทศแคนาดา
สมเด็จพระญาณวชิโรดม นามเดิม วิริยังค์ บุญฑีย์กุล ฉายา สิรินฺธโร (7 มกราคม พ.ศ. 2463 – 22 ธันวาคม พ.ศ. 2563) เป็นสมเด็จพระราชาคณะฝ่ายธรรมยุติกนิกาย ปฐมเจ้าอาวาส วัดธรรมมงคลเถาบุญญนนทวิหาร เป็นพระนักปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน สายของพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
ประวัติ > ชาติกำเนิด

สมเด็จพระญาณวชิโรดม เดิมชื่อ วิริยังค์ บุญฑีย์กุล เป็นบุตรของขุนเพ็ญภาษชนารมย์ กับมั่น บุญฑีย์กุล (หรือ อุบาสิกามั่น; ถึงแก่กรรมปี พ.ศ. 2520) เกิดเมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2464 (นับแบบใหม่) ณ สถานีรถไฟปากเพรียว จังหวัดสระบุรี ต่อมาย้ายมาตั้งหลักปักฐานที่บ้านใหม่สำโรง อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา มีพี่น้อง 7 คน ได้แก่
กิมลั้ง ชูเวช
ฑีฆายุ บุญฑีย์กุล
สุชิตัง บุญฑีย์กุล
สัจจัง บุญฑีย์กุล
สมเด็จพระญาณวชิโรดม
ไชยมนู บุญฑีย์กุล
สายมณี ศรีทองสุข