stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กบฏไท่ผิงเทียนกั๋ว
แหล่งข้อมูลอื่น

Taiping Rebellion Videos – Chronological presentation of the Taiping Rebellion, with details and anecdotes. เก็บจากแหล่งเดิมที่ ghostarchive.org เมื่อ 24 พฤษภาคม 2022.
Taiping Rebellion.com – Narrative history, with many illustrations, a Timeline, and a detailed Map of the Rebellion.
The Taiping Rebellion – BBC discussion with Rana Mitter, University of Oxford; Frances Wood British Library; and Julia Lovell, University of London.
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย
การกลืนลำบาก

ระวังสับสนกับ อาการกลืนเจ็บ
| การกลืนลำบาก (Dysphagia)> บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| --- | --- |
ICD-10: R13.r
ICD-9: 438.82 , 787.2
DiseasesDB: 17942
MedlinePlus: 003115
eMedicine: pmr/194
MeSH: D003680
การกลืนลำบาก
(อังกฤษ: Dysphagia)
ซึ่งแม้ ICD-10 จะจัดว่าเป็น "อาการและอาการปรากฏ" ของโรคต่าง ๆ
แต่บางครั้งก็ใช้หมายถึงภาวะโดยเฉพาะของตนเอง
และผู้ที่มีภาวะนี้ก็อาจไม่สำนึกว่าตนมี
มันอาจจะเป็นความรู้สึกว่าอาหารแข็งหรือเครื่องดื่มดำเนินผ่านปากไปจนถึงท้องได้ยาก
หรืออาจไม่มีความรู้สึกที่คอหอย หรืออาจเป็นความบกพร่องในการกลืนอื่น ๆ
การกลืนลำบากต่างกับอาการอื่น ๆ รวมทั้งอาการกลืนเจ็บ
และอาการเหมือนมีก้อนในลำคอ
เพราะบุคคลอาจกลืนลำบากโดยที่ไม่มีอาการกลืนเจ็บ หรือกลืนเจ็บโดยไม่ได้กลืนลำบาก หรือมีทั้งสองอย่างร่วมกัน
ส่วนอาการนี้ที่เกิดจากจิตใจเรียกว่า โรคกลัวการกิน (phagophobia)
อาการ

คนไข้บางคนสำนึกถึงอาการนี้ได้อย่างจำกัด ดังนั้น การไม่มีอาการไม่ได้หมายความว่าไม่ได้มีโรคที่เป็นเหตุ
ถ้าอาการไม่ได้วินิจฉัยและรักษา คนไข้มีโอกาสเสี่ยงสูงในการสูดอาหารและน้ำเข้าปอด (pulmonary aspiration) แล้วเป็นปอดบวมเพราะเหตุนั้น
คนไข้บางคนอาจสูดอาหารและน้ำเข้าปอดแต่ก็ไม่มีอาการไอหรืออาการอื่น ๆ ที่เนื่องกัน (silent aspiration)
อาการที่ไม่ได้รักษาอาจทำให้ขาดน้ำ ขาดอาหาร และไตวาย
อาการของการกลืนลำบากที่ปากและคอหอย (oropharyngeal dysphagia) รวมจัดการอาหารในปากได้ยาก ควบคุมอาหารและน้ำลายในปากได้ยาก เริ่มกลืนลำบาก ไอ สำลัก ปอดบวมบ่อย ๆ น้ำหนักลดโดยไม่มีเหตุ เสียงเปลี่ยนหลังกลืน การสำลักออกทางจมูก และกลืนลำบาก
เมื่อถามว่าอาหารไปติดที่ตรงไหน คนไข้บ่อยครั้งจะชี้ไปที่คอ
จุดที่อาหารติดจะอยู่ตรงที่คนไข้ชี้หรือต่ำกว่านั้น
อาการสามัญที่สุดของการกลืนลำบากในหลอดอาหาร (esophageal dysphagia) 
ก็คือ กลืนอาหารแข็งได้ยาก ซึ่งคนไข้บอกว่าอาหารติดก่อนที่จะเข้าไปถึงท้อง หรือจะขย้อนขึ้น
อาการกลืนเจ็บจะต่างกันโดยเป็นตัวบ่งชี้ว่าอาจมีมะเร็งเยื่อบุ แต่ก็มีเหตุอื่น ๆ อีกมากมายเช่นกันที่ไม่เกี่ยวกับมะเร็ง
ภาวะกล้ามเนื้อเรียบไม่คลาย (achalasia) เป็นข้อยกเว้นในเรื่องอาการทั่วไปของการกลืนลำบาก เพราะจะกลืนน้ำได้ยากกว่ากลืนอาหารแข็ง
ภาวะนี้มีเหตุจากความเสียหายต่อปมประสาทพาราซิมพาเทติกของข่ายประสาท (myenteric plexus) ที่ควบคุมการบีบตัวของหลอดอาหาร ทำให้หลอดอาหารส่วนล่างแคบลง และทำให้หลอดอาหารไม่บีบตัวทั่วทั้งหลอด
อาการ > ภาวะแทรกซ้อน

ภาวะแทรกซ้อนของการกลืนยากอาจรวมการสูดอาหารและน้ำเข้าปอด ปอดบวม ขาดน้ำ และน้ำหนักลด
อาการ > การจัดหมวด

อาการสามารถแบ่งออกเป็น
การกลืนลำบากที่ปากและคอหอย (oropharyngeal dysphagia)
การกลืนลำบากในหลอดอาหาร (esophageal dysphagia)
กลุ่มอาการทางประสาทและกล้ามเนื้อ
การกลืนลำบากที่ไม่ใช่โรคกาย (functional dysphagia) คือเป็นอาการที่ไม่ได้มีเหตุจากโครงสร้างและอวัยวะ
ตารางต่อไปนี้แสดงเหตุต่าง ๆ ที่เป็นไปได้
| ตำแหน่ง | เหตุ |
| --- | --- |
ปาก:  อักเสบ/ติดเชื้อ ทอนซิลอักเสบ  ฝีรอบทอนซิล  ปากอักเสบ  มะเร็งลิ้น  อาการทางประสาท อัมพาตที่เพดานอ่อน ปกติมีเหตุจากโรคคอตีบในเด็ก และอัมพาตก้านสมองส่วนท้ายในผู้ใหญ่  อัมพาตแบบเบลล์  ภาวะปากแห้งเหตุน้ำลายน้อย
คอหอย:  ในช่อง: มีของแปลกปลอมติดอยู่  ที่ผนัง คอหอยอักเสบ  Paterson-Kelly syndrome  คอหอยกระตุก  เนื้องอกร้าย  นอกผนัง ฝีหลังคอหอย  โรคปุ่มน้ำเหลืองที่คอ  เนื้อร้ายไทรอยด์  Eagle syndrome
หลอดอาหาร:  ในช่อง มีของแปลกปลอมติดอยู่  ที่ผนัง หลอดอาหารตีบตันแต่กำเนิด (esophageal atresia)  การตีบที่ไม่ร้าย มีเหตุจากหลอดอาหารอักเสบเหตุกรดไหลย้อน การกลืนสารกัดกร่อน วัณโรคหรือรังสีบำบัด และภาวะหนังแข็ง  การกระตุกเนื่องจากภาวะกล้ามเนื้อเรียบไม่คลาย, Paterson-Kelly syndrome, พังผืดหลอดอาหาร, และ Schatzki ring  เนื้องอก เช่น มะเร็งหลอดอาหาร และ esophageal leimomyoma  ความผิดปกติทางประสาท เช่นที่มีเหตุจากอัมพาตก้านสมองส่วนท้าย, อัมพาตก้านสมองส่วนท้ายเทียม (pseudobulbar palsy), การผ่าตัดเอาประสาทเวกัสออก และโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดร้าย  Crohn's disease  หลอดอาหารอักเสบเหตุติดเชื้อ Candida albicans  หลอดอาหารอักเสบแบบชอบอีโอซิโนฟิล (eosinophilic esophagitis)  นอกผนัง โรคคอพอกหลังกระดูกอก (retrosternal goitre) คือต่อมไทรอยด์บวม  เนื้อร้าย  Zenker's diverticulum  ท่อเลือดแดงโป่งพอง  เนื้องอกเข้ามาในโครงสร้างตรงกลาง (mediastinal growth)  การกลืนลำบากเหตุหลอดเลือดแดงใต้กระดูกไหปลาร้าผิดปกติ (dysphagia lusoria)  Periesophagitis  กระเพาะอาหารเลื่อนผ่านกะบังลม (hiatus hernia)  การผ่าตัดผูกหูรูดกระเพาะอาหารที่แน่นเกิน หรือการผูกแถบกระเพาะอาหาร (gastric banding)
ความลำบากหรือความไม่สามารถกลืนอาจมีเหตุจากหรือทำให้แย่ลงโดยยาฝิ่นและ/หรือยาโอปิออยด์
วิธีการวินิจฉัย > การวินิจฉัยแยกแยะโรค

เหตุของการกลืนลำบากทั้งหมดต่างก็เป็นวินิจฉัยแยกแยะโรคของอาการนี้ เหตุที่สามัญรวมทั้ง
หลอดอาหารตีบตันแต่กำเนิด (esophageal atresia)
Paterson-Kelly syndrome
Zenker's diverticulum
เส้นเลือดดำบวมในหลอดอาหาร (esophageal varices)
หลอดอาหารตีบแบบไม่ร้าย
ภาวะกล้ามเนื้อเรียบไม่คลาย
หลอดอาหารป่อง (esophagial diverticula)
โรคหนังแข็ง
หลอดอาหารกระตุกแบบกระจาย (diffuse esophageal spasm)
กล้ามเนื้ออักเสบหลายมัด (polymyositis)
พังผืดหลอดอาหาร (esophageal webs)
มะเร็งหลอดอาหาร
หลอดอาหารอักเสบแบบชอบอีโอซิโนฟิล (eosinophilic esophagitis)
กระเพาะอาหารเลื่อนผ่านกะบังลม (hiatus hernia) โดยเฉพาะที่เลื่อนขึ้นไปอยู่ข้าง ๆ หลอดอาหาร
การกลืนลำบากเหตุหลอดเลือดแดงใต้กระดูกไหปลาร้าผิดปกติ (dysphagia lusoria)
โรคกรดไหลย้อน
โรคพาร์คินสัน
โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง
การกลืนลำบากในหลอดอาหารมีเหตุเกือบทั้งหมดจากโรคในหลอดอาหารหรืออวัยวะข้างหลอดอาหาร แต่บางครั้งก็เกิดจากแผลที่คอหอยหรือกระเพาะอาหารเหมือนกัน
ในโรคที่ก่อการกลืนลำบากหลายอย่าง ช่องหลอดอาหารจะแคบลงและขยายออกไม่ได้โดยเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ 
ตอนแรกเพียงแค่อาหารแข็งที่มีใยอาหารจะก่อปัญหา แต่ตอนหลังอาจเป็นอาหารแข็งทุกอย่าง และหลังจากนั้นแม้น้ำก็อาจก่อปัญหา
คนไข้ที่มีปัญหากลืนลำบากอาจได้ประโยชน์จากน้ำที่ทำให้หนืดขึ้ดถ้าทานแล้วรู้สึกสบาย แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานพิสูจน์ว่า น้ำเช่นนี้มีประโยชน์จริง ๆ
การกลืนลำบากอาจเป็นผลของความผิดปกติของระบบประสาทอิสระ เช่น ที่เกิดจากโรคหลอดเลือดสมอง
และ ALS
หรือเกิดจากการรักษาภาวะไม่สมดุลของอิเล็กโทรไลต์ที่ทำเร็วเกินไป
การรักษา

มีวิธีการรักษาการกลืนลำบากหลายอย่าง เช่นบำบัดการกลืน เปลี่ยนอาหาร ใช้หลอดป้อนอาหาร ยา และการผ่าตัด
การรักษาการกลืนลำบากอาจจะต้องอาศัยผู้ชำนาญการในด้านต่าง ๆ 
รวมทั้งผู้บำบัดการพูด-ภาษาที่ชำนาญการในเรื่องปัญหาการกลืน แพทย์หลัก แพทย์โรคทางเดินอาหาร พยาบาล ผู้บำบัดในเรื่องการหายใจ นักชำนาญการในเรื่องอาหาร ผู้บำบัดเรื่องทางอาชีพ ผู้บำบัดทางกายภาพ และรังสีแพทย์
โดยบทบาทของผู้ชำนาญการเหล่านี้จะต่าง ๆ กันขึ้นอยู่กับรูปแบบปัญหาการกลืน
ยกตัวอย่างเช่น ผู้บำบัดเรื่องการกลืนจะเป็นผู้รักษาคนไข้ที่กลืนลำบากในปากและคอหอย ส่วนแพทย์โรคทางเดินอาหารจะเป็นผู้บำบัดโรคหลอดอาหารโดยตรง
การรักษา > วิธี

วิธีการรักษาควรจะขึ้นกับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดของผู้ชำนาญการด้านต่าง ๆ 
กลยุทธ์การรักษาจะต่าง ๆ กันขึ้นอยู่กับคนไข้ และควรจะทำตามความจำเป็นของคนไข้
โดยเลือกตามปัจจัยต่าง ๆ เช่น วินิจฉัย พยากรณ์โรค การตอบสนองของคนไข้ต่อวิธีการชดเชยปัญหา ความรุนแรงของอาการ สภาพทางจิตใจ/ประชาน การทำงานของระบบหายใจ ผู้ช่วยดูแลคนไข้ และแรงจูงใจและความต้องการของคนไข้
การรักษา > วิธี > การรับอาหารและน้ำ

แผนการรักษาต้องให้อาหารและน้ำแก่คนไข้อย่างเพียงพอ
จุดประสงค์หลักของการรักษาก็เพื่อให้คนไข้ทานอาหารและน้ำทางปากได้
โดยต้องให้ได้พอและทำได้อย่างปลอดภัยด้วย (คือไม่สูดเข้าปอด)
ถ้าการทานอาหารทางปากทำให้ใช้เวลาทานนานขึ้นและต้องใช้ความพยายามมากขึ้นแล้วทำให้ได้อาหารไม่เพียงพอเพื่อดำรงน้ำหนัก อาจจะต้องให้อาหารคนไข้โดยวิธีอื่น ๆ 
อนึ่ง ถ้าคนไข้สูดอาหารหรือน้ำเข้าปอดแม้ใช้วิธีการชดเชยปัญหาแล้ว ทำให้ทานอาหารได้อย่างไม่ปลอดภัย อาจจะต้องได้อาหารทางอื่นที่ไม่ผ่านปาก
เช่นผ่านหลอดส่งผ่านจมูกเข้าไปยังกระเพาะอาหาร การผ่าตัดทำรูเปิดกระเพาะ หรือการผ่าตัดทำรูเปิดลำไส้เล็กส่วนกลาง
การรักษา > วิธี > วิธีการรักษา

วิธีการชดเชยจะเปลี่ยนการไหลของอาหารและน้ำเข้าไปในท้อง แต่ไม่ได้เปลี่ยนสรีรภาพในการกลืน ซึ่งอาจรวม
การวางอิริยาบถ/การเปลี่ยนท่าทาง
การเปลี่ยนความหนืดความข้นของอาหาร
การเปลี่ยนปริมาณอาหารและความเร็วช้าในการกลืน
การเพิ่มความสำนึกถึงสิ่งที่อยู่ในปาก
อุปกรณ์ในปากที่ช่วยกลืน
วิธีการรักษาเพื่อเปลี่ยนหรือปรับปรุงสรีรภาพในการกลืนอาจรวม
การฝึกเคลื่อนไหวปากและคอหอย
การฝึกขืนวิธีการจัดการ/กลืนอาหารดังที่เคยทำมาก่อน
การฝึกจัดการควบคุมคำอาหาร
การฝึกการกลืน
Supraglottic swallow
Super-supraglottic swallow
Effortful swallow
Mendelsohn maneuver
อาจจะต้องรักษาด้วยวิธีต่าง ๆ ร่มกันเพื่อให้กลืนอาหารได้อย่างปลอดภัยและได้อาหารอย่างเพียงพอ
เช่น อาจต้องเปลี่ยนอิริยาบถร่วมกับการฝึกการกลืน
ความระบาด

ความผิดปกติในการกลืนอาจเกิดในกลุ่มอายุใดก็ได้ และอาจเกิดจากความผิดปกติแต่กำเนิด ความเสียหายต่ออวัยวะ หรือโรคอื่น ๆ
ปัญหาการกลืนเป็นเรื่องสามัญสำหรับผู้สูงอายุ โดยการกลืนลำบากก็มีความชุกที่สูงกว่าในผู้สูงอายุ
ในคนไข้โรคหลอดเลือดสมอง
และในคนไข้ที่เข้ารักษาในแผนกฉุกเฉินหรือแผนกโรคเรื้อรัง
การกลืนลำบากมีเหตุต่าง ๆ หลายอย่าง ซึ่งสามารถรู้ได้โดยการสอบประวัติคนไข้
ประวัติคำ

คำภาษาอังกฤษว่า "dysphagia" มาจากคำกรีกโบราณ คือ dys ซึ่งแปลว่าไม่ดีหรือผิดปกติ และรากศัพท์ว่า phag- ซึ่งหมายถึงการกิน
ดูเพิ่ม

อาการกลืนเจ็บ
เชิงอรรถ

1 2 3  Paterson-Kelly syndrome เป็นโรคที่มีน้อยและมีอาการกลืนลำบาก โลหิตจางเหตุขาดธาตุเหล็ก ลิ้นอักเสบ ริมฝีปากอักเสบ และพังผืดหลอดอาหาร
↑  Eagle syndrome เป็นภาวะที่มีน้อยซึ่งมีอาการเจ็บฉับพลันคล้ายที่เกิดทางประสาท ตรงกระดูกขากรรไกรและข้อ ที่หลังคอ และที่โคนลิ้น ซึ่งจุดชนวนโดยการกลืนหรือการขยับขากรรไกร หรือการเอี้ยวคอ
อาการมีเหตุจากระดูกสไตลอยด์ โพรเซสที่ขมับซึ่งยาวหรือมีรูปร่างผิดปกติ หรือเกิดจากการมีแคลเซียมเกาะที่เอ็น Stylohyoid เพราะกวนการทำงานของโครงสร้างและอวัยวะที่อยู่ใกล้ ๆ กัน
1 2 3  Zenker's diverticulum เป็นช่องพองซึ่งเกิดที่เยื่อเมือกของคอหอยเหนือหูรูดด้านบนของหลอดอาหาร ซึ่งมีเหตุจากแรงดันที่เกิดผิดปกติทางด้านล่างของคอหอย ทำให้ส่วนที่อ่อนแอที่สุดป่องออก จนอาจทำให้มีขนาดเป็นหลายเซนติเมตร
1 2  hiatus hernia เป็นภาวะที่อวัยวะในท้อง (โดยปกติกระเพาะอาหาร) จะเลื่อนผ่านกะบังลมเข้าไปในช่องกลางของหน้าอก
ซึ่งอาจมีผลเป็นโรคกรดไหลย้อน
อาการอื่น ๆ อาจรวมกลืนลำบากและเจ็บหน้าอก
ภาวะแทรกซ้อนรวมทั้งโลหิตจางเหตุขาดธาตุเหล็ก ไส้บิดเกลียว (volvulus) การอุดกั้นลำไส้ (bowel obstruction)
↑  Esophageal varices เป็นเส้นเลือดดำใต้เยื่อเมือกซึ่งบวมมากโดยอยู่ที่ส่วนล่าง (1/3) ของหลอดอาหารและมีเหตุจากตับแข็งซึ่งก่อความดันสูงในหลอดเลือดดำจากระบบทางเดินอาหารไปยังตับ เป็นภาวะที่ทำให้เสี่ยงเลือดออกสูง
แหล่งข้อมูลอื่น

การกลืนลำบาก ที่เว็บไซต์ Curlie
รถบรรทุกหน้าสั้น
ประวัติศาสตร์

รถบรรทุกคันแรกในสหรัฐอเมริกาถูกสร้างขึ้นโดยบริษัทออโตคาร์ ในปี 1899 โดยใช้รูปแบบที่เรียกว่า "เครื่องยนต์ใต้เบาะ" (engine-under-the-seat) และมีให้เลือกใช้กับเครื่องยนต์ขนาด 3.7 หรือ 6.0 กิโลวัตต์ (5 หรือ 8 แรงม้า) ถึงแม้ว่ารถบรรทุกรุ่นแรก ๆ ของออโตคาร์จะไม่ใช่หน้าสั้นอย่างแท้จริง เนื่องจากรถบรรทุกไม่มีตู้โดยสาร แต่ก็ยังว่าถือเป็นผู้บุกเบิกรถบรรทุกหน้าสั้น
บริษัทสเติร์นเบิร์ก (Sternberg) ในรัฐวิสคอนซิน ผลิตรถบรรทุกหน้าสั้นมาตั้งแต่ปี 1907 แต่ในปี 1914 มีเพียงรุ่น 7 ตันเท่านั้นที่เป็นหน้าสั้น พวกเขานำรูปแบบหน้าสั้นกลับมาใช้อีกครั้งในปี 1933 ด้วยรุ่น "คาเมลแบ็ค" (Camel Back) ซึ่งสามารถยกห้องโดยสารเพื่อเข้าถึงเครื่องยนต์ได้
การนำรถบรรทุกแบบหน้าสั้นสมัยใหม่คันแรกมาใช้ในสหรัฐอเมริกานั้นเกิดจากนักออกแบบอุตสาหกรรม วิกเตอร์ ชเรคเคนกอสต์ (Viktor Schreckengost) ผู้ร่วมมือกับวิศวกร เรย์ สปิลเลอร์ (Ray Spiller) ในการออกแบบรถบรรทุกหน้าสั้นให้กับบริษัทไวต์มอเตอร์ (White Motor Company) ในปี 1932 ต่อมามีนักออกแบบคนอื่นเข้าร่วมด้วย เช่น เรย์มอนด์ โลวีย์ (Raymond Loewy) ผู้ที่ออกแบบรถตู้และรถบรรทุกรุ่นเมโทร (Metro series) ให้กับบริษัทอินเตอร์เนชั่นแนล ฮาร์เวสเตอร์ (International Harvester) โดยที่ในช่วงแรกตัวถังสำหรับยานพาหนะเหล่านี้ถูกผลิตโดยบริษัทผลิตตัวถังยานยนต์เมโทรโพลิแทน (Metropolitan Body Company; MBC) บริษัทแห่งนี้ผลิตตัวถังรถบรรทุกและรถเพื่อการพาณิชย์หลากหลายรูปแบบให้กับผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่หลายราย เช่น เชฟโรเลต ฟอร์ด ดอดจ์ บริษัท MBC มีบทบาทสำคัญในการพัฒนารถบรรทุกหัวลากหน้าสั้นสำหรับการขนส่งสินค้าในช่วงทศวรรษ 1930
กฎหมายในสมัยนั้นจำกัดความยาวโดยรวมของรถบรรทุกบนทางหลวงไว้ที่ 12.8 เมตร (42 ฟุต) การวางห้องโดยสารไว้เหนือเครื่องยนต์และเพลาหน้าช่วยลดความยาวของรถแทรกเตอร์ลงไปได้หลายฟุต ซึ่งสามารถนำไปเพิ่มความยาวของส่วนหัวลากได้ โดยยังคงขนาดของรถบรรทุกทั้งหมดให้อยู่ในขีดจำกัดที่อนุญาต ชเรคเกนกอสต์ได้จดสิทธิบัตรการออกแบบนี้ในปี 1934
บริษัทออโตคาร์กลับมาใช้การออกแบบเครื่องยนต์ใต้เบาะนั่งอีกครั้ง กับรุ่น Model U ในปี 1933 ซึ่งกลายเป็นรถบรรทุกหลักบนถนนของสหรัฐอเมริกาและกองทัพสหรัฐในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง และได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องจนถึงช่วงทศวรรษที่ 1950
บริษัทไวต์-เฟรตไลเนอร์ (White-Freightliner) เปิดตัวรถบรรทุกหัวลากแบบยกห้องโดยสารได้รุ่นแรกในปี 1958 ซึ่งทำให้การเข้าถึงเครื่องยนต์สะดวกสบายยิ่งขึ้นด้วยการยกห้องโดยสารทั้งหมดไปด้านหน้า
การออกแบบ

ในรถบรรทุกหัวลากคลาส 8 (ตามการจัดประเภทรถบรรทุกของสหรัฐ) การออกแบบแบบห้องโดยสารเหนือเครื่องยนต์ช่วยให้รถมีฐานล้อสั้นกว่าแบบดั้งเดิมที่เครื่องยนต์จะอยู่ด้านหน้าห้องโดยสาร พร้อมฝากระโปรงที่เปิดได้เพื่อเข้าถึงเครื่องยนต์ ฐานล้อที่สั้นกว่านี้ ช่วยให้รถบรรทุกหัวลากแบบหน้าสั้นมีความยาวโดยรวมสั้นลง จึงสามารถใช้รถพ่วงที่ยาวขึ้นได้ สำหรับรถบรรทุกขนาดเบาและขนาดกลาง แบบที่มีเพลาตาย (solid-axle) การออกแบบแบบหน้าสั้นจะใช้พื้นที่สำหรับห้องโดยสารและเครื่องยนต์น้อยกว่า เมื่อเทียบกับฐานล้อที่เท่ากัน ดังนั้นจึงเหลือพื้นที่มากขึ้นสำหรับตัวถังหรือพื้นที่บรรทุก
ในทั้งรถบรรทุกหัวลากคลาส 8 รถบรรทุกขนาดเล็ก และขนาดกลางสำหรับงานเฉพาะทาง การออกแบบหน้าสั้นทำให้มีข้อได้เปรียบในด้านความคล่องตัวเมื่อเทียบกับรุ่นแบบดั้งเดิม เนื่องจากรถหน้าสั้นมักจะเบากว่ารุ่นแบบดั้งเดิม จึงมักบรรทุกสินค้าหนักกว่าได้ โดยมีค่าน้ำหนักยานยนต์รวบยอด (Gross Vehicle Weight) และน้ำหนักรวมรวบยอด (Gross Combination Weight) ที่เท่ากัน แม้ว่าการออกแบบหน้าสั้นจะมีขนาดเล็กกว่า แต่รถบรรทุกหัวลากระยะไกล (over-the-road) ก็สามารถติดตั้งเตียงเดี่ยวหรือเตียงสองชั้นได้อย่างเต็มที่ นอกจากนี้ การที่ไม่มีฝากระโปรงหน้ายังช่วยให้ผู้ขับขี่มองเห็นได้ดีขึ้น มีรัศมีวงเลี้ยวแคบกว่า และลดจุดบอดด้านหน้าได้อย่างมาก
ข้อติชมประการหนึ่งคือฐานล้อที่สั้นกว่าในรถบรรทุกหัวลากแบบหน้าสั้นทำให้การขับขี่มีความกระแทกกว่ารถบรรทุกแบบดั้งเดิม เนื่องจากตำแหน่งเบาะคนขับจะอยู่เหนือเพลาหน้า ในช่วงทศวรรษที่ 1970 รถบรรทุกหัวลากแบบหน้าสั้นมักมีเสียงดังกว่า เนื่องจากเครื่องยนต์อยู่ด้านล่างโดยตรง ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องพิจารณาในขณะนั้น เสียงภายในห้องโดยสารอยู่ระหว่าง 80 ถึง 90 เดซิเบล (A) ซึ่งสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่ไม่ดีต่อสุขภาพ จากข้อมูล ณ ปี 2017 รถบรรทุกระยะไกลของสหรัฐอเมริกาให้ระดับเสียงภายในห้องโดยสารอยู่ที่ 60-70 เดซิเบล (A) ที่ความเร็วทางหลวง ขณะที่รถบรรทุกระยะไกลแบบหน้าสั้นของยุโรปให้ระดับเสียงอยู่ที่ 60-65 เดซิเบล (A) แม้ว่าความเร็วทางหลวงในสหรัฐจะสูงกว่าเล็กน้อย แต่ประสิทธิภาพของรถบรรทุกทั้งสองภูมิภาคนี้ถือว่าใกล้เคียงกัน[ต้องการอ้างอิง]
เนื่องจากการออกแบบด้านหน้าแบบแบน รถบรรทุกหัวลากแบบหน้าสั้นรุ่นแรก ๆ จึงมีอากาศพลศาสตร์ที่แย่กว่ารถบรรทุกแบบดั้งเดิมอย่างมาก การออกแบบห้องโดยสารเหนือเครื่องยนต์สมัยใหม่ ทั้งในรถบรรทุกหัวลากและขนาดเล็กและกลาง มีอากาศพลศาสตร์ที่ปรับปรุงขึ้นอย่างมากเมื่อเทียบกับรุ่นก่อน ๆ แต่ก็มักจะมีค่าสัมประสิทธิ์แรงต้านอากาศสูงกว่ารุ่นแบบดั้งเดิมที่ทันสมัย ​​สิ่งนี้ส่งผลต่อความประหยัดน้ำมัน และชดเชยการปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิงบางส่วนที่เกิดจากน้ำหนักที่เบากว่าของรถบรรทุกแบบหน้าสั้นเมื่อวิ่งโดยไม่เต็มที่[ต้องการอ้างอิง]
แม้ว่าห้องโดยสารแบบยกได้จะช่วยให้เข้าถึงเครื่องยนต์ได้สะดวก แต่การยกห้องโดยสารอาจทำให้สิ่งของที่ไม่ได้ยึดไว้ในห้องโดยสารและที่นอน (ถ้ามี) ตกลงบนกระจกหน้ารถหรือใต้แผงหน้าปัด รถที่ไม่มีห้องโดยสารแบบยกได้มักจะติดตั้งแผงพื้นแบบถอดได้ เพื่อให้ช่างสามารถเข้าถึงและซ่อมแซมเครื่องยนต์ได้ ในยุโรป เมอร์เซเดส-เบนซ์ (Mercedes-Benz) เป็นผู้ผลิตยานยนต์รายสุดท้ายที่ใช้แผงแบบนี้แทนห้องโดยสารแบบยกได้ โดยรถคันสุดท้ายที่ใช้แผงแบบนี้ถูกผลิตจนถึงปี 1983
การออกแบบ > ด้านความปลอดภัย

ความปลอดภัยของผู้โดยสารรถบรรทุกขึ้นอยู่กับพื้นที่ปลอดภัยภายในห้องโดยสาร โดย การพลิกคว่ำ ถือเป็นอุบัติเหตุรถบรรทุกหนักที่ร้ายแรงที่สุด สาเหตุของการเสียชีวิตและบาดเจ็บของผู้โดยสาร ในทศวรรษที่ 1950 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่รถบรรทุกหลายคันยังคงใช้วัสดุไม้เป็นโครงสร้างหลัก ความรู้เกี่ยวกับอุบัติเหตุที่พบบ่อยก็ได้ถูกพัฒนาขึ้นเรื่อย ๆ จนนำไปสู่การทดสอบการชนรถบรรทุกด้วยเครื่องจักรครั้งแรกในปี 1959 โดยบริษัทวอลโว่ (Volvo) การทดสอบนี้ได้กลายเป็นมาตรฐานของประเทศสวีเดน และต่อมาในปี 1974 ได้ถูกนำไปปรับใช้ในรูปแบบที่ง่ายขึ้นโดยประชาคมยุโรปในชื่อข้อบังคับ ECE R-29 ในช่วงต้นทศวรรษที่ 1980 สถานที่ที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับคนขับรถบรรทุกคือรถบรรทุกยุโรป ซึ่งมักจะเป็นแบบห้องโดยสารเหนือเครื่องยนต์
เนื่องจากการตัดสินใจส่วนใหญ่มักอาศัยการรับรู้ของมนุษย์ ผลลัพธ์ของสถิติความปลอดภัยอาจไม่ถือว่าถูกต้องเสมอไป ตำแหน่งเครื่องยนต์ไม่ว่าจะอยู่ด้านหน้าหรือใต้ห้องโดยสารนั้นมีผลกระทบไม่มากนักต่อผลลัพธ์ของการพลิกคว่ำ สาเหตุอันดับสองรองจากอันตรายของการพลิกคว่ำ คืออุบัติเหตุชนท้ายระหว่างรถบรรทุกขนาดใหญ่ ซึ่งส่งผลให้ผู้โดยสารได้รับบาดเจ็บ หากเกิดเหตุการณ์เช่นนี้กับรถบรรทุกแบบดั้งเดิมของสหรัฐในทศวรรษที่ 1980 ผลลัพธ์จะเป็นดังนี้: โครงสร้างเพลาหน้าและล้อจะมุดใต้ท้องรถบรรทุกคันหน้า ในขณะที่เครื่องยนต์จะถูกดันเข้าไปในห้องโดยสาร (ซึ่งมีขนาดเล็กมากในรถบรรทุกแบบดั้งเดิมของปี 1980) แม้ว่าผลลัพธ์จากสถานการณ์จริงจะแสดงให้เห็นว่าเครื่องยนต์ด้านหน้าไม่ได้ปลอดภัยที่สุดสำหรับคนขับรถบรรทุก แต่ในช่วงทศวรรษที่ 1980 ผู้คนในสหรัฐกลับรับรู้ว่าเครื่องยนต์ด้านหน้าเป็น "เครื่องป้องกัน" ความคิดนี้ส่งผลต่อการเลือกใช้รถบรรทุกประเภทนี้เป็นอย่างมาก[ต้องการอ้างอิง]
ทั้งรถบรรทุกแบบดั้งเดิมและแบบห้องโดยสารเหนือเครื่องยนต์จำเป็นต้องมีการป้องกันโครงสร้างเพื่อป้องกันการพลิกคว่ำ และการป้องกันพิเศษเพื่อป้องกันการชนกับวัตถุขนาดใหญ่ในระดับความสูงของตัวถังรถบรรทุกอีกคัน พื้นที่สำหรับการเอาชีวิตรอดควรสามารถเคลื่อนไหวไปทางด้านหลังบนเฟรมได้
ในทางทหาร การออกแบบห้องโดยสารให้อยู่เหนือเครื่องยนต์นั้นเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บหรือเสียชีวิตของลูกเรือในกรณีที่ขับรถทับทุ่นระเบิด กองทัพหลายแห่งจึงเลือกใช้รถบรรทุกแบบดั้งเดิมแทน
ดูเพิ่ม

เทอร์มินัลแทรกเตอร์
รถกึ่งพ่วง
รถตู้ขนาดเล็ก
รายชื่อรถบรรทุกหัวเก๋งแบบ Low Cab
รถบรรทุกคลาสสิก เชฟโรเลต ปี 1942
รถตู้อินเตอร์เนชั่นแนล ฮาร์เวสเตอร์ เมโทร ที่เก็บรักษาไว้อย่างดีในเมืองพอร์ตแลนด์ รัฐออริกอน ในปี 2012
รถบรรทุกซิซู KB-112/117 ปี 1962 ถือเป็นรถบรรทุกคันแรกในยุโรปที่ผลิตเป็นจำนวนมากและมีห้องโดยสารแบบยกขึ้นได้ด้วยระบบไฮดรอลิก ซึ่งช่วยให้เข้าถึงเครื่องยนต์ได้ง่ายขึ้น
รถบรรทุกรุ่นแม็ค F
รถกระบะตู้ทึบ อีซูซุ เอลฟ์
รถบรรทุกทหารขับเคลื่อน 8 ล้อ ทาทรา 813 โคลอส
แลนด์โรเวอร์ 101 พร้อมตัวถังวิทยุ
พระยมี

| --- | --- |
ศิลปะคุปตะ
ตำแหน่ง: เทพีผู้รักษาแม่น้ำยมุนา
จำพวก: เทพีผู้รักษาแม่น้ำยมุนา สัปตสินธุ เทวีในคณะ 64 โยคินี
อาวุธ: หม้อปูรณฆฏะ, ดอกบัว, พวงมาลัย, กมัณฑลุ, อักษะมาลา
สัตว์พาหนะ: เต่า
บิดา: พระอาทิตย์
มารดา: นางศรัณยา
คู่ครอง: พระกฤษณะ
ศาสนา/ลัทธิ: ศาสนาฮินดู ศาสนาพุทธแบบทิเบต ศาสนาพุทธแบบเนปาล
ด ค ก
พระยมี  (สันสกฤต: यमी) เป็นเทวีในศาสนาฮินดู ผู้ดูแลและรักษาแม่น้ำยมุนาและเป็นเทพแห่งน้ำ หรืออีกพระนามคือ กลินทิ (อังกฤษ: Kalindi) ในปรัมปราวิทยาฮินดู เชื่อว่าพระองค์เกี่ยวข้องกับพระกฤษณะ และเป็นฝาแฝดคู่กับพระยม ได้รับความนิยมในการบูชาในฐานะเทพแห่งน้ำคู่กับพระแม่คงคาและพระสุรัสวดี ในประเทศไทยพระนามของพระนางเป็นหนึ่งสระศักดิ์สิทธิ์ทั้งสี่สำหรับใช้แทนแม่น้ำยมุนาและในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระมหากษัตริย์ไทย
ประติมานวิทยา

ในประติมานวิทยา พระนางยมุนามักจะปรากฏพระองค์คู่กับพระแม่คงคาในฐานะผู้รักษาและพิทักษ์เทวสถานเพื่อชำระล้างและขจัดอาถรรพณ์ของผู้ที่จะเข้ามาสักการะบูชาให้บริสุทธิ์ ในจิตรกรรมของประติมากรรมพระนางจะมีผิวสีคล้ำและทรงพาหนะเป็นเต่าในศิลปะโบราณมักจะทรงประทับยืนตริภังค์และทรงสัญญาลักษณ์หม้อปูรณฆฏะในหัตถ์ข้างหนึ่ง ส่วนในศิลปะประเพณีนิยมอินเดียในปัจจุบันมักจะทรงเทพอาวุธคือบัวและปุษปะมาลา (พวงมาลัย)
เทวสถาน

สระศักดิ์สิทธิ์ทั้งสี่ - ตั้งตามชื่อแม่น้ำยมุนาและถือเป็นตัวแทนของพระนาง ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปประเทศอินเดีย ในปี พ.ศ. 2415 ทรงได้นำน้ำปัญจมหานทีที่มีการบันทึกในตำราของพราหมณ์ กลับมายังประเทศสยามด้วย และในปี พ.ศ. 2416 เมื่อพระองค์ได้รับราชาภิเษกเป็นครั้งที่ 2 น้ำสรงมุรธาภิเษก จึงเพิ่มน้ำปัญจมหานทีลงในน้ำเบญจสุทธิคงคาและน้ำในสระศักดิ์สิทธิ์ทั้งสี่ ของเมืองสุพรรณบุรีด้วย
เทวรูปพระแม่ยุมนา - ในฐานะผู้รักษาและพิทักษ์ตาเลชุภวานีมนเทียร พระราชวังปาตัน ประเทศเนปาล
ยมุโนตรี - เทวสถานอุทิศแก่พระยมุนาในรัฐอุตตราขัณฑ์ เป็นแหล่งต้นน้ำของแม่น้ำยมุนา
ยมุนาเทวีมนเทียร - เมืองมถุรา รัฐอุตตรประเทศ ริมแม่น้ำแม่น้ำยมุนา วังน้ำวนสังคัม
ประติมากรรมนูนต่ำในถ้ำเอลโลรา - เมืองออรังกบาด รัฐมหาราษฏระ ปรากฏพระองค์ร่วมกับพระแม่คงคาและพระสุรัสวดีในฐานะเทพแห่งน้ำจากคตินิยมในวังน้ำวนสังคัม
เทวสถาน > ปรัมปราวิทยา

ในมหาภารตะ เมื่อนางเทวกีประสูติพระกฤษณะ ท้าววาสุเทพซึ่งเป็นราชบิดาได้นำพระกฤษณะกุมารหนีออกจากคุกของพระยากังสะ และหนีโดยการข้ามแม่น้ำยมุนา ซึ่งเทพียมุนาได้มาอภิบาลและคุ้มครองพระกฤษณะกุมาร และท้าววาสุเทพ จนปลอดภัย
ภาษาซิเบ

| ภาษาซิเบ |
| --- | --- |
Xibe
ᠰᡳᠪᡝ ᡤᡳᠰᡠᠨ sibe gisun
ออกเสียง: [ɕivə kisun]
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศจีน
ภูมิภาค: เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์
ชาติพันธุ์: ชาวซิเบ 189,000 คน (2000)
จำนวนผู้พูด: 30,000  (2000)
ตระกูลภาษา: ตุงกูซิก  ใต้กลุ่มแมนจูภาษาซิเบ
ระบบการเขียน: ชุดตัวอักษรซิเบ (รูปแบบหนึ่งของชุดตัวอักษรแมนจู)
รหัสภาษา
ISO 639-3: sjo
ภาษาซิเบ หรือ ภาษาซิโบ (ซิเบ: ᠰᡳᠪᡝ
ᡤᡳᠰᡠᠨ, อักษรโรมัน: sibe gisun) เป็นภาษาในกลุ่มภาษาตุงกูซิก พูดโดยชาวซิเบในมณฑลซินเจียง เป็นภาษาที่ใกล้เคียงกับภาษาแมนจูมาก ที่ต่างไปคือภาษาซิเบมีสระ 8 เสียง ส่วนภาษาแมนจูมีสระ 6 เสียง ภาษาซิเบมีการรวมเสียงสระมากกว่า และมีคำยืมจากภาษาจีนน้อยกว่าภาษาแมนจู มีอักษรเป็นของตนเองคืออักษรซิเบซึ่งใกล้เคียงกับอักษรแมนจู ภาษาซิเบใช้สอนเป็นภาษาที่สองในวิทยาลัยครูอีหลี ในจังหวัดปกครองตนเองชนชาติคาซัค อีหลีในมณฑลซินเจียง
ระบบการเขียน

ดูเพิ่ม: ชุดตัวอักษรแมนจู
ภาษาซิเบเขียนด้วยชุดตัวอักษรแมนจูรูปแบบหนึ่ง ชุดตัวอักษรซิเบมีความแตกต่างจากอักษรแมนจูตรงที่มีการเปลี่ยนตำแหน่งอักษรในบางคำ อักษรซิเบไม่มีพยางค์ที่พบในอักษรแมนจู 13 จาก 131 พยางค์ และอักษรซิเบมีพยางค์ที่ไม่พบในอักษรแมนจู 3 พยางค์ (wi, wo, and wu)
ข้อเสนอเปลี่ยนเป็นอักษรซีริลลิก

ใน ค.ศ. 1957 เคยมีข้อเสนอให้เปลี่ยนไปใช้อักษรซีริลลิก แต่ถูกล้มเลิกไปเพื่อใช้อักษรซิเบต่อ
| แักษรซีริลลิก | ทับศัพท์เป็นอักษรละตินซิเบ | เทียบกับสัทอักษรสากล | เทียบกับอักษรแมนจู/ซิเบ |
| --- | --- | --- | --- |
| А а | A a | a | ᠠ |
| Б б | B b | b | ᠪ |
| В в | V v | v | ᠸ |
| Г г | G g | g | ᡶ |
| Ғ ғ | Ḡ ḡ | ɢ | ᡬ |
| Д д | D d | d | ᡩ |
| Е е | E e | ə | ᡝ |
| Ё ё | Ö ö | œ | ᠣ |
| Ж ж | Z z | d͡z | ᡯ |
| Җ җ | J j | ɖ͡ʐ, d͡ʑ | ᠵ |
| З з | Ȥ ȥ | ʐ | ᡰ᠊ |
| И и | I i | i | ᡳ |
| Й й | Y y | j | ᠶ |
| К к | K k | k | ᡴ |
| Қ қ | Ⱪ ⱪ | q | ᠺ |
| Л л | L l | l | ᠯ |
| М м | M m | m | ᠮ |
| Н н | N n | n | ᠨ |
| Ң ң | ŋ หรือ ng | ŋ | ᠩ |
| О о | O o | ɔ | ᠣ |
| Ө ө | Ū ū | ø | ᡡ |
| П п | P p | p | ᡦ |
| Р р | R r | r | ᡵ |
| С с | S s | s | ᠰ |
| Т т | T t | t | ᡨ |
| У у | U u | u | ᡠ |
| Ү ү | W w | w | ᠸ |
| Ф ф | F f | f | ‍ᡶ‍ |
| Х х | H h | x | ᡥ᠊ |
| Ҳ ҳ | Ⱨ ⱨ | χ | ᡥ᠊ |
| Ц ц | Č č | t͡s | ᡱ᠊ |
| Ч ч | C̄ c̄ | ʈ͡ʂ | ᡷ᠊ |
| Ш ш | S̨ s̨ | ʂ | ᡧ |
| ы | E e | e | ᡝ |
| Ә ә |  ? | ɛ | ᠶᡝ |
| І і | Yi yi | ji | ᠶᡳ |
| Ю ю | Yu Yu | ju | ᠶᡠ |
| Я я | Ya ya | ja | ᠶᠠ |
| ь | - | sign of thinness |  |
บรรณานุกรม

Li, Shulan 李树兰; Zhong, Qian 仲谦 (1986). Xíbóyǔ jiǎnzhì 锡伯语简志 [Outline of the Xibo Language] (ภาษาจีน). Beijing: Minzu chubanshe.
Gordon, Raymond G., Jr., บ.ก. (2005). "Ethnologue: Languages of the World" (ภาษาอังกฤษ). Dallas, Texas: SIL International. สืบค้นเมื่อ 2006-12-19.
Ramsey, S. Robert (1989). The Languages of China (ภาษาอังกฤษ). Princeton University Press.
Zhang, Li 张莉 (2007). "Xīnjiāng Xíbózú xīnwén shìyè fāzhǎn xiànzhuàng" 新疆锡伯族新闻事业发展现状 [Xinjiang Xibo Peoples' News Undertaking Present Situation]. Yīlí shīfàn xuéyuàn xuébào 伊犁师范学院学报 [Journal of Ili Normal University] (ภาษาจีน) (1). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-07-07. สืบค้นเมื่อ 2009-04-13.
Guo, Qing 郭庆 (2004). "Èluósī yǔyán wénhuà duì Xīnjiāng Xíbózú yǔyán wénhuà de yǐngxiǎng" 俄罗斯语言文化对新疆锡伯族语言文化的影响 [Influence of Russian Language and Culture on the Sibo Language and Culture in Xinjiang]. Mǎnyǔ yánjiū / Manchu Studies (ภาษาจีน). 2004 (2): 41–45. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-07-13. สืบค้นเมื่อ 2009-04-20.