stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระบรมราชา (มัง)
ในเอกสารจดหมายเหตุเกี่ยวกับเขมรและญวนในรัชกาลที่ 3 > จดหมายเหตุฉบับที่ 11

ฉะบับที่ ๑๑ หนังสืออุปฮาดเมืองหลวงมูเลง มาถึงเจ้าเมืองหลวงมูเลง พระนครพนม ท้าววรบุตร (ต้นฉะบับเป็นอักษรไทยเหนือ เจ้าอุปราช เจ้าเหม็น แปล) หน้า ๔๙ -๕๐ ความว่า
หนังสืออุปฮาดผู้น้อง อุทิศสวัสดีมาเถิงเจ้าพี่เจ้าน้องและตาลุงทั้งปวงได้แจ้ง ข้าอยู่ข้านี้ก็อยู่ด้วยบุญด้วยคุณแก้วทั้งสามพระรัตนตรัยและบารมีเจ้าฟ้าสามกว้านหลวง ซึ่งว่าบ้านเมืองของเรานี้ใครก็ไม่ได้เคืองทำอะไรแก่กัน หากเป็นบาปบ้านเวรเมืองหากจำพรากจากกัน ข้าก็ทุกข์ยากไม่มีใครข้าก็ขออาศัยพึ่งบุญเจ้าพี่เจ้าน้อง อย่าให้ข้องขัดสน คนทั้งปวงก็หากได้ลงมาสู่พระราชสมภารสมเด็จพระพุทธเจ้าอยู่หัว ณ กรุงเทพฯ ข้างนี้หมดแล้ว ข้าอยู่โน่นบ่าวไพร่ยังมีมากน้อยเท่าใด ก็ขอไว้อยู่กับข้าทำราชการกับเจ้าฟ้าสามกว้านหลวงไปก่อน สุดแต่บุญเราเจ้าข้าทั้งหลายเถิด ข้อหนึ่งรายข้าวเรากับข้าวเจ้าพระนคร เจ้าวรบุตรมาจัดแจงให้ศรีลามวัดกับบิดา นายกองรักษาไว้มีข้าว ๔๑ ยุ้งนั้น แต่ข้ามาเถิงข้าวยังมีแต่ ๔ ยุ้ง ข้าแบ่งปันกับพวกอยู่บ้านกินก็หมดแล้ว อย่าว่าข้าไม่ให้ไม่ปันกันกิน ข้าก็ไม่ได้ว่าบ่าวไพร่ข้างโน้นข้างนี้ แม้นว่าคนอยู่กับข้างนี้จะไปหาข้างโน้นข้าก็ไม่ว่าอะไร และทิตด้วงกับตาพรมขึ้นมากับเจ้าพระนคร เขาเจ็บไข้ลงไปไม่ได้ ข้าไม่ได้เกาะกุมไว้ ถ้าที่พระนครเป็นบ้านเป็นเมืองปกติดีแล้วเมื่อใด ข้าไม่ว่าจะเอาของพี่ของน้องดอก และนางออนให้ลงไปหานั้นข้าไม่ว่าอะไร นางออนก็ลงไปไม่ได้ นางออนก็ยังไม่มาเถิงข้า ยังอยู่ข้างใต้โน้น เอาแต่ใจนางออนจะอยู่ข้างนี้ก็ตามจะไปข้างโน้นก็ตาม
หนังสือมา ณ วันเสาร์ แรม ๑๓ ค่ำ เดือน ทุติยาษาฒ ปีมะเมียฉอศก หนังสืออุปฮาดเมืองหลวงมูเลง มาเถิงเจ้าเมืองหลวงมูเลง พระนคร ท้าววรบุตร ซึ่งมาตั้งอยู่ ณ บ้านอุเทน
พระราชโอรสพระราชธิดา พระราชนัดดา และพระราชปนัดดา

พระนางสอนเทวี พระชายาในเจ้าอนุวงศ์พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรเวียงจันทน์ ทรงมีพระราชโอรสกับเจ้าอนุวงศ์ 1 พระองค์ คือ
เจ้าหมื่นนาม หรือท้าวหมื่นนาน
พระยาพนมนครานุรักษ์สิทธิศักดิ์เทพฤๅยศ ทศบุรีศรีโคตรบูรหลวง (บุญมาก) เจ้าเมืองนครพนม
เจ้าอุปฮาต (จันทร์ทองทิพย์) ว่าที่เจ้าเมืองนครพนม และเจ้าเมืองท่าแขก ประเทศลาว
อาชญานางอุปวรรณา
อาชญานางสีหาโณราช
อาชญานางนารถ
อาชญานางอนุวรรณา
อาชญานางสุมามาตย์
อาชญาท้าวกิตติลุนนา
พระยาพนมนครานุรักษ์สิทธิศักดิ์เทพฤๅยศ ทศบุรีศรีโคตรบูรหลวง (ยศวิชัย) เจ้าเมืองนครพนม
พระศุลากรพนมกิจ (ภูมิ) กรมการเมืองนครพนม
อาชญานางบานเย็น
อาชญานางจำปาอ่อน
อาชญานางบุศดี
พระศรีวรวงษ์ (แสง) กรมการเมืองนครพนม
อาชญาท้าวทอก
อาชญานางจะ
อาชญานางทะ
อาชญาท้าวทอน
อาชญาท้าวแว่น
อาชญานางนีรบล
อาชญานางติ๋ว
อาชญาท้าวเม็ง
อาชญานางคำมณีจัน
อาชญาท้าวศรีจันทร์
ขุนอนุสรณกรณีย์ (ทะ) กรมการเมืองนครพนม
อาชญานางบุศบง
อาชญานางกัลยา
อาชญานางจันลี
อาชญานางบัวเพ็ง
อาชญานางแตงอ่อน
อาชญานางพรหมาวดี
อาชญาท้าวประนอ
อาชญานางศรีคำ
อาชญานางอราวดี
อาชญานางคาย
อาชญาท้าวสุมัง
อาชญาท้าวข่าง
อาชญานางมาลากร
อาชญาท้าวเกรื่อง
อาชญาท้าวเนื่อง
อาชญานางเลื่อง
อาชญานางทีตา
อาชญานางเทียง
อาชญาท้าวเทพ
เจ้าราชวงษ์ (โถง) เจ้านายในคณะอาญาสี่เมืองนครพนม
ท้าวบัวเทพ
พระประดิษฐานานนท์
การพระราชทานนามสกุล

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ของสยาม ทรงพระราชทานนามสกุลของทายาทผู้สืบเชื้อสายมาจากพระบรมราชา (มัง) ว่า มังคลคีรี เขียนเป็นอักษรโรมันว่า	Mangalagiri	นามสกุลเลขที่ 1373	ทรงพระราชทานแก่พระพิทักษ์นครพนม (โต๊ะ) นอกราชการ สังกัดกระทรวงมหาดไทย อดีตกรมการเมืองนครพนม มีศักดิ์เป็นหลานปู่ของพระบรมราชา (มัง) ปัจจุบันทายาทบางส่วนนิยมเขียนนามสกุลเป็นภาษาไทยว่า มังคละคีรี  อนึ่ง คำว่า มังคลคีรี หมายถึง ภูเขามงคล มังคละ หมายถึงพระนามเดิมของพระบรมราชา (มัง) คีรี แปลว่า ภูเขา หมายถึงนามเมืองนครพนม
สายสกุลที่เกี่ยวเนื่อง

ณ นครพนม
มังคละวงศ์
มังคลคีรี (พระราชทาน), มังคละคีรี, มังคละคีรี ณ นครพนม
พรหมประกาย (พระราชทาน), พรหมประกาย ณ นครพนม
พิมพ์พานนท์ (พระราชทาน), พิมพานนท์ ณ นครพนม
ภัทรฉดิศรณ์ ณ นครพนม
ผาด่านแก้ว ณ นครพนม
จันทรสาขา (พระราชทาน)
พรหมสาขา ณ สกลนคร (พระราชทาน)
ปะทุมชาติ (พระราชทาน), ปทุมชาติ
นาครทรรภ (พระราชทาน)
ทุมมานนท์  (พระราชทาน)
พิทักษ์พนม  (พระราชทาน)
สมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 1 แห่งโปรตุเกส

สมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 1 แห่งโปรตุเกส (17 ธันวาคม ค.ศ. 1734 - 20 มีนาคม ค.ศ. 1816) ทรงเป็นสมเด็จพระราชินีนาถแห่งโปรตุเกสและอัลการ์วึช ตั้งแต่ค.ศ. 1777 จนกระทั่งเสด็จสวรรคต ทรงเป็นที่รู้จักกันในพระนาม มารีอา ผู้ใจบุญ โดยชาวโปรตุเกส และเป็นที่รู้จักในพระนาม มารีอา ผู้วิปลาส โดยชาวบราซิล เป็นพระประมุขสตรีพระองค์แรกของโปรตุเกส เป็นพระราชธิดาพระองค์โตจากพระธิดาทั้งสี่พระองค์ในพระเจ้าฌูเซที่ 1 แห่งโปรตุเกสกับสมเด็จพระราชินีมารีอานา วีตอรีอาแห่งโปรตุเกส
ช่วงต้นของพระชนม์ชีพ

เจ้าหญิงมารีอาพระราชสมภพที่พระราชวังริเบย์รา ซึ่งต่อมาพระราชวังนี้ได้ถูกทำลายจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิ พระนามเต็มของพระนางคือ  มารีอา ฟรานซิสกา อิซาเบล โจเซฟา แอนโทเนีย เจอร์ทรูด ริตา ฮวนนา ในวันพระราชสมภพ พระเจ้าฌูเอาที่ 5 แห่งโปรตุเกสซึ่งเป็นพระอัยกาของพระนาง
ได้พระราชทานพระอิสริยยศเจ้าหญิงเป็น เจ้าหญิงแห่งเบย์รา พระนางเป็นพระราชธิดาพระองค์โตจากทั้งหมด 4 พระองค์
เมื่อพระราชบิดาได้สืบราชสมบัติเป็น พระเจ้าฌูเซแห่งโปรตุเกส หลังจากการเสด็จสวรรคตของพระเจ้าฌูเอาที่ 5 ในปีค.ศ. 1750 เจ้าหญิงมารีอาได้รับการสถาปนาเป็น เจ้าหญิงแห่งบราซิลซึ่งเป็นพระอิสริยยศตามแบบดั้งเดิม ซึ่งไม่ใช่พระอิสริยยศดัชเชสแห่งบรากังซา
เจ้าหญิงมารีอาทรงเจริญพระชันษาในช่วงที่การปกครองของพระราชบิดาและรัฐบาลอยู่ภายใต้อำนาจของมาควิสแห่งพอมบาล พระราชบิดาของพระนางมักจะปลีกตัวพระองค์จากการเมืองมาพำนักที่พระราชวังหลวงเควลูซ ซึ่งต่อมาได้มอบให้กับเจ้าหญิงมารีอาและพระสวามี มาควิสแห่งพอมบาลได้เข้ากุมอำนาจในรัฐบาลหลังจากเหตุการณ์ครั้งร้ายแรงคือ แผ่นดินไหวในลิสบอน ค.ศ. 1755 ในวันที่ 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1755 วึ่งส่งผลให้ประชาชนกว่าหนึ่งแสนคนต้องเสียชีวิต และพระราชวังริเบย์ราถูกทำลายจนสิ้น
หลังจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนั้นส่งผลให้พระราชบิดาของพระนางเกิดพระอาการประหลาดคือ พระองค์มักจะรู้สึกอึดอัดในที่ที่ไม่มีช่องว่าง อันเป็นผลมาจากโรคกลัวที่ปิดทึบ (Claustrophobia) พระเจ้าฌูเซทรงสร้างที่ประทับในเมืองอาจูดา โดยให้ห่างไกลจากตัวเมือง ซึ่งพระราชวังเป็นที่รู้จักในชื่อ พระราชวังเรียล บาร์ราคา เดอ อาจูดา (กระท่อมหลวงแห่งอาจูดา) เนื่องจากว่าทั้งตัวพระราชวังทำจากไม้ทั้งสิ้น พระราชวงศ์ทรงประทับร่วมกันที่พระราชวังนี้และเป็นที่ที่เจ้าหญิงมารีอาทรงพระประสูติกาลพระโอรสพระองค์แรกด้วย ต่อมาในปีค.ศ. 1794 พระราชวังนี้ได้ถูกเพลิงเผาจนวอดวายและได้มีการสร้างพระราชวังหลวงอาจูดาขึ้นแทนที่
อภิเษกสมรสและพระราชบุตร

เจ้าหญิงมารีอาทรงอภิเษกสมรสกับเจ้าชายเปดรู ซึ่งเป็นพระปิตุลาของพระนาง และเป็นผู้ซึ่งต่อมาได้เป็นผู้ปกครองร่วมกับพระนางมารีอาเมื่อพระนางขึ้นครองราชย์ พระราชพิธีอภิเษกสมรสได้จัดขึ้นในวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 1760 ซึ่งเจ้าสาวมีพระชนมายุเพียง 25 พรรษา ส่วนเจ้าบ่าวมีพระชนมายุ 43 พรรษา ถึงแม้จะเป็นการอภิเษกสมรสที่ต่างพระชันษากันมาก แต่ก็จัดเป็นคู่อภิเษกสมรสที่มีความสุขคู่หนึ่งซึ่งปรากฏพบได้ยากในการแต่งงานของราชวงศ์ ทั้งสองพระองค์ทรงให้กำเนิดโอรสและธิดารวม 6 พระองค์ ได้แก่
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| พระฉายาลักษณ์ | พระนาม | ประสูติ | สิ้นพระชนม์ | คู่สมรส และพระโอรส-ธิดา |
|  | เจ้าชายฌูเซ เจ้าชายแห่งบราซิล | 176120 สิงหาคม ค.ศ. 1761 | 178811 กันยายน ค.ศ. 1788 | อภิเษกสมรส 21 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1777 อิงฟังตาบึนึดีตาแห่งโปรตุเกส ผู้เป็นพระมาตุจฉา ไม่มีพระบุตร |
|  | อิงฟังตึฌูเอา ฟรังซิชกูแห่งบรากังซา | 176316 กันยายน ค.ศ. 1763 | 176310 ตุลาคม ค.ศ. 1763 | สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์ |
|  | พระเจ้าฌูเอาที่ 6 แห่งโปรตุเกส | 176713 พฤษภาคม ค.ศ. 1767 | 182610 มีนาคม ค.ศ. 1826 | อภิเษกสมรส 8 พฤษภาคม ค.ศ. 1785 อินฟันตาการ์โลตา โฆอากินาแห่งสเปน มีพระราชบุตร 9 พระองค์ ได้แก่ อิงฟังตามารีอา ตึเรซาแห่งบรากังซา เจ้าชายฟรังซิชกู อังตอนียู เจ้าชายแห่งไบรา มารีอา อีซาแบลแห่งบรากังซา สมเด็จพระราชินีแห่งสเปน จักรพรรดิเปดรูที่ 1 แห่งบราซิล อิงฟังตามารีอา ฟรังซิชกาแห่งบรากังซา อิงฟังตาอีซาแบล มารีอาแห่งบรากังซา พระเจ้ามีแกลแห่งโปรตุเกส อิงฟังตามารีอา ดา อาซุงเซาแห่งบรากังซา อิงฟังตาอานา ดึ ฌึซุช มารีอาแห่งบรากังซา |
|  | อิงฟังตามารีอานา วีตอรีอาแห่งบรากังซา | 176815 ธันวาคม ค.ศ. 1768 | 17882 พฤศจิกายน ค.ศ. 1788 | อภิเษกสมรส 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1785 อินฟันเตกาบริเอลแห่งสเปน  มีพระบุตร 3 พระองค์ ได้แก่ อินฟันเตเปโดร การ์โลสแห่งสเปนและโปรตุเกส อินฟันตามาริอา การ์โลตาแห่งสเปน อินฟันเตการ์โลสแห่งสเปน |

|  | อิงฟังตามารีอา กลึเมนตีนาแห่งบรากังซา | 17749 มิถุนายน ค.ศ. 1774 | 177627 มิถุนายน ค.ศ. 1776 | สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์ |
|  | อิงฟังตามารีอา อีซาแบลแห่งบรากังซา | 176612 ธันวาคม ค.ศ. 1776 | 177714 มกราคม ค.ศ. 1777 | สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์ |
ครองบัลลังก์โปรตุเกสและพระอาการวิปลาส

ในปีค.ศ. 1777 เจ้าหญิงมารีอาได้ขึ้นครองราชสมบัติเป็นสมเด็จพระราชินีนาถพระองค์แรกแห่งโปรตุเกสและอัลการ์วึช และเป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่ 26 พระสวามีของพระนางได้เป็นพระประมุขร่วม พระนามว่า พระเจ้าเปดรูที่ 3 แห่งโปรตุเกส แม้ว่าพระสวามีจะดำรงเป็นผู้ปกครองร่วมแต่แท้จริงแล้วอำนาจทั้หมดกลับตกอยู่ในพระหัตถ์ของพระนางมารีอา พระนางทรงเป็นนักปกครองที่ดีและชาญฉลาดถ้าไม่เกิดพระอาการวิปลาสของพระนาง
บทบาทแรกในการเป็นสมเด็จพระราชินีนาถของพระนางคือ การปลดมาควิสแห่งพอมบาล ผู้เป็นที่นิยมออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและทรงประกาศไม่ให้เขาเข้าใกล้พระองค์เป็นระยะ 20 ไมล์ มาควิสแห่งพอมบาลเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในเหตุการณ์ทาวอรา ซึ่งเป็นเหตุการณ์ลอบปลงพระชนม์พระเจ้าฌูเซในรัชกาลก่อน และผลลัพธ์คือคนในตระกูลทาวอราถูกสั่งประหารชีวิต ซึ่งคนในตระกูลนี้เป็นปรปักษ์กับมาควิสแห่งพอมบาล จนทำให้มาควิสแห่งพอมบาลมีอำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ จนเรียกได้ว่า ยุคภูมิธรรมของพอมบาล และเป็นผู้ต่อต้านคณะเยซูอิต ซึ่งพระนางมารีอาไม่ทรงโปรดพอมบาลพระนางจึงสั่งปลดเขา ในช่วงนี้ประเทศโปรตุเกสได้เข้าเป็นสมาชิกในสันนิบาตแห่งความเป็นกลางทางกองทัพ (เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1782)
พระนางมารีอาทรงทรมานจากการที่ทรงเคร่งครัดในพระศาสนามากเกินไปและทรงเป็นโรคซึมเศร้า ซึ่งเป็นพระอาการแบบเฉียบพลันทำให้พระนางไม่สามารถมีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครองได้ พระนางเป็นพระโรคเดียวกับพระเจ้าจอร์จที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักรซึ่งทรงพระประชวรด้วยโรคพอร์ฟีเรีย
พระอาการวิปลาสของพระนางเริ่มปรากฏเด่นชัดขึ้นในปีค.ศ. 1786 เมื่อพระนางมารีอาทรงถูกกุมพระองค์กลับมายังพระตำหนักด้วยพระอาการคลุ้มคลั่ง สภาพจิตใจของพระนางเลวร้ายยิ่งขึ้น และในปีเดียวกันพระสวามีของพระนางเสด็จสวรรคตในเดือนพฤษภาคม สภาพจิตใจของพระนางเหมือนแหลกสลายทรงออกประกาศห้ามให้มีความบันเทิง และการฉลองรัฐพิธีต่างๆให้เป็นไปตามพิธีกรรมทางศาสนาทั้งสิ้น สภาพจิตใจของพระนางสูญเสียมากขึ้นเมื่อพระราชโอรสพระองค์โตสิ้นพระชนม์ขณะมีพระชนมายุ 27 พรรษาด้วยไข้ทรพิษ และหลังจากการสารภาพบาปของพระนางในปีค.ศ. 1791 ก็มีผลให้พระอาการเลวร้ายยิ่งขึ้น ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1792 พระนางทรงได้รับการรักษาจากฟรานซิส วิลลิส แพทย์ชาวอังกฤษ  ซึ่งเป็นผู้ที่ทำการรักษาพระเจ้าจอร์จที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร วิลลิสประสงค์ให้พระนางเสด็จไปรับการรักษาที่ประเทศอังกฤษแต่ทางราชสำนักได้ปฏิเสธแผนการนี้ เจ้าชายฌูเอา พระราชโอรสพระองค์สุดท้องได้ใช้พระราชอำนาจปกครองประเทศภายใต้พระนามของพระราชมารดา และทรงได้ดำรงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินแทนพระองค์ในปีค.ศ. 1792 เมื่อพระราชวังเรียล บาร์ราคา เดอ อาจูดาได้ถูกเพลิงเผาผลาญจนสิ้นในปีค.ศ. 1794 พระราชวงศ์ได้ย้ายไปประทับที่พระราชวังเควลูซ ซึ่งเป็นที่ซึ่งพระนางมารีอาทรงถูกบังคับให้อยู่บนพระแท่นบรรทมโดยทรงถูกผูกติดกับพระแท่นตลอดทั้งวันโดยไม่ให้เสด็จออกจากห้อง แขกผู้มาเยือนราชสำนักโปรตุเกสต่างได้ยินเสียงกรีดร้องอย่างทรมานของพระนางมารีอาซึ่งจะมีเสียงสะท้อนกลับทั่วทั้งพระราชวัง
สงครามนโปเลียนและเสด็จสวรรคต

บทความหลัก: การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปที่บราซิล
ในปีค.ศ. 1801 มานูเอล โกดอย นายกรัฐมนตรีเผด็จการแห่งสเปนได้ส่งกองทัพบุกโปรตุเกสด้วยการสนับสนุนจากนโปเลียน แต่ในปีเดียวกันก็ถูกสั่งระงับแผนการไว้ อย่างไรก็ตามในสนธิสํญญาบาดาจอซในวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 1801 โปรตุเกสได้ถูกบังคับให้มอบโอลิเวนซาและส่วนหนึ่งของกายอานาแก่สเปน
รัฐบาลโปรตุเกสปฏิเสธที่จะร่วมในแผนการบุกเกาะอังกฤษของฝรั่งเศสและสเปนในปีค.ศ. 1807 กองทัพฝรั่งเศส-สเปนนำโดยนายพลฌอง-อันดอเช ชูโนต์ได้บุกโปรตุเกส กองทัพโปรตุเกสพ่ายแพ้ นายพลชูโนต์ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ว่าราชการแผ่นดินโปรตุเกสโดยการตัดสินพระทัยของจักรพรรดินโปเลียนที่ประสงค์ให้ทำลายราชอาณาจักรโปรตุเกส
จากการร้องขอของรัฐบาลอังกฤษ ในวันที่ 29 พฤศจิกายน ค.ศ. 1807 พระราชวงศ์บรากันซาตัดสินพระทัยลี้ภัยไปยังบราซิลและก่อตั้งรัฐบาลพลัดถิ่นในราชอาณาจักรบราซิลขึ้น พระนางและพระราชวงศ์ประทับเรือพระที่นั่งปรินซิเป เรียล ระหว่างการเสด็จจากพระราชวังมายังท่าเรือ พระนางทรงกรีดร้องและกรรแสงตลอดทางและเป็นเช่นนี้ตลอดจนถึงบราซิล สมเด็จพระราชินีทรงเริ่มมีภาวะสมองเสื่อม พระนางทรงหวาดผวาโดยทรงคำนึงว่าพระองค์จะทรงถูกนำไปทรมานหรือทรงถูกนำไปปล้นในระหวางการเดินทางโดยเหล่านางสนองพระโอษฐ์ของพระนางเอง
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1808 เจ้าชายฌูเอาและพระราชวงศ์เสด็จถึงซาลวาดอร์ ซึ่งเป็นที่ที่พระองค์ทรงเปิดการค้าระหว่างบราซิลกับมิตรประเทศซึ่งรวมทั้งประเทศอังกฤษ กฎหมายนี้เป็นสิ่งสำคัญที่จะยกเลิกสัญญาอาณานิคมซึ่งใช้บราซิลเป็นแผ่นดินหลักแทนโปรตุเกส
ในวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1815 พลโท ดยุกแห่งเวลลิงตัน แห่งกองทัพอังกฤษได้บุกเข้าสู่กรุงลิสบอนอันเป็นจุดเริ่มต้นของสงครามคาบสมุทร (Peninsular War) วันที่ 28 สิงหาคม ดยุกแห่งเวลลิงตันได้ชัยชนะเหนือนายพลฌอง-อันดอเช ชูโนต์ในสมรภูมิไวเมโร และถือเป็นการขจัดอำนาจของนายพลชูโนต์และเป็นการปลดแอกโปรตุเกสในการประชุมแห่งซินทรา วันที่ 30 สิงหาคม อย่างไรก็ตามนายพลอาร์เธอร์ เวลเลสลีย์ได้กลับมาโปรตุเกสอีกครั้งในวันที่ 22 เมษายนปีถัดมาเพื่อประกาศสงคราม โปรตุเกสภายใต้กองทัพอังกฤษมีความสามารถในการป้องกันประเทศตามเส้นทางแห่งตอร์เรส เวดราสและการบุกรุกของสเปนและฝรั่งเศส
ในปีค.ศ. 1815 รัฐบาลพลัดถิ่นและราชวงศ์ได้ย้ายศูนย์กลางการปกครองมาที่บราซิลในฐานะราชอาณาจักรอย่างเต็มรูปแบบ และพระนางมารีอาทรงได้รับพระอิสริยยศเป็น สมเด็จพระราชินีนาถแห่งสหราชอาณาจักรโปรตุเกส, บราซิล และ อัลการ์เวส เมื่ออำนาจของนโปเลียนสิ้นสุดลงในปีค.ศ. 1815 พระนางมารีอาและพระราชวงศ์ยังทรงประทับอยู่ที่บราซิล
ช่วงเวลา 9 ปีในบราซิลซึ่งเป็นที่ที่พระนางประทับอย่างไร้ความสุข พระนางมารีอาเสด็จสวรรคตที่คาร์เมลิต คอนแวนต์ ณ กรุงรีโอเดจาเนโรในปีค.ศ. 1816 สิริพระชนมายุ 81 พรรษา ซึ่งทรงดำรงพระชนม์ชีพยืนยาวที่สุดในบรรดากษัตริย์โปรตุเกสนับตั้งแต่สถาปนาราชอาณาจักรโปรตุเกส เจ้าชายฌูเอา พระโอรสได้เสด็จขึ้นครองราชย์สืบต่อ พระนาม พระเจ้าฌูเอาที่ 6 แห่งโปรตุเกส พระบรมศพของพระนางมารีอาได้ส่งกลับมายังลิสบอน และฝังที่สุสานในโบสถ์แห่งเอสเตอราที่ซึ่งพระนางทรงอุปถัมภ์
ต่อมาพระบรมรูปหินอ่อนของพระนางได้ถูกสร้างขึ้นในห้องสมุดแห่งชาติกรุงลิสบอนโดยคณะนักศึกษาของ โจอาคิม มาร์ชาดา เดอ คัสโตรซึ่งเป็นผู้กำกับโครงการ
ความสัมพันธ์กับราชอาณาจักรสยาม

พระนางเจ้ามารีอาที่ 1 แห่งโปรตุเกสถวายพระราชสาส์นโดยตรงจากกรุงลิสบอนสู่กรุงรัตนโกสินทร์ ในปีค.ศ. 1786 (พ.ศ. 2329) ซึ่งเป็นปีที่ 5 ในรัชกาลที่ 1 แห่งสยาม ดังนั้นเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงทราบ ก็ทรงตระหนักถึงการให้ความสำคัญของโปรตุเกสต่อรัตนโกสินทร์ที่เพิ่งตั้งได้เพียง 5 ปี จึงได้มีพระบรมราชโองการดำรัสสั่งให้เตรียมการรับราชทูตแห่งโปรตุเกสอย่างสมเกียรติ แต่พระราชสาส์นของพระนางมารีอาได้สูญหาย จึงทำให้ปัจจุบันไม่ทราบความในพระราชสาส์น แต่ในพระราชสาส์นตอบของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชนั้นทำให้ทราบว่าทางพระราชินีโปรตุเกสได้กราบบังคมทูลขอตั้งสถานีการค้าในกรุงเทพมหานครขึ้นและความช่วยเหลือทางการทหารเข้ามาด้วย นับเป็นชาติตะวันตกชาติแรกที่เข้ามายังสยามในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
พระบรมราชอิสริยยศ

17 ธันวาคม ค.ศ. 1734 - 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1750 : เจ้าหญิงแห่งเบย์รา,ดัสเชสแห่งบาร์เซลุช
31 กรกฎาคม ค.ศ. 1750 - 27 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1777 : เจ้าหญิงแห่งบราซิล,ดัสเชสแห่งบรากันซา
27 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1777 - ธันวาคม ค.ศ. 1815 : สมเด็จพระราชินีนาถแห่งโปรตุเกสและอัลการ์วึช
ธันวาคม ค.ศ. 1815 - 20 มีนาคม ค.ศ. 1816 : สมเด็จพระราชินีนาถแห่งสหราชอาณาจักรโปรตุเกส บราซิล และอัลการ์วึช
ดูเพิ่ม

รายพระนามพระมหากษัตริย์ผู้ทรงวิปลาส
สรุปเหรียญรางวัลพาราลิมปิกตลอดกาล

ตารางสรุปเหรียญรางวัลตลอดกาล ของกีฬาพาราลิมปิกทั้งหมดตั้งแต่ปี 1960 ถึง 2024 คณะกรรมการพาราลิมปิกสากลไม่ได้เผยแพร่ตารางสรุปเหรียญรางวัลตลอดกาล และเผยแพร่ตารางที่ไม่เป็นทางการต่อเกมเดียวเท่านั้น ตารางนี้จึงถูกรวบรวมโดยการเพิ่มรายการเดียวจากฐานข้อมูลไอพีซี ตารางสรุปเหรียญนี้ยังรวมถึงเหรียญรางวัลที่ชนะในพาราลิมปิกฤดูร้อน 1992 สำหรับผู้พิการทางสติปัญญาซึ่งจัดขึ้นในกรุงมาดริด ซึ่งจัดโดยคณะกรรมการประสานงานระหว่างประเทศ (ICC) ในขณะนั้น และคณะกรรมการจัดงานเดียวกัน (COOB'92) ซึ่งจัดการแข่งขันพาราลิมปิกฤดูร้อน 1992 ที่บาร์เซโลนาและเป็นส่วนหนึ่งของงานเดียวกัน แต่ผลการแข่งขันไม่ได้อยู่ในฐานข้อมูลของคณะกรรมการพาราลิมปิกสากล (IPC)
สรุปประเทศที่ยังไม่ได้เหรียญรางวัลพาราลิมปิก

| ทีม (รหัสไอพีซี) | ฤดูร้อน | ฤดูหนาว | พาราลิมปิก |
| --- | --- | --- | --- |
|  อัฟกานิสถาน | 7 | 0 | 7 |
|  แอลเบเนีย | 1 | 0 | 1 |
|  อันดอร์รา | 1 | 5 | 6 |
|  แอนทีกาและบาร์บิวดา | 1 | 0 | 1 |
|  อาร์มีเนีย | 8 | 6 | 14 |
|  อารูบา | 3 | 0 | 3 |
|  บังกลาเทศ | 3 | 0 | 3 |
|  บาร์เบโดส | 6 | 0 | 6 |
|  เบนิน | 7 | 0 | 7 |
|  เบอร์มิวดา | 8 | 0 | 8 |
|  ภูฏาน | 2 | 0 | 2 |
|  บรูไน | 1 | 0 | 1 |
|  บูร์กินาฟาโซ | 8 | 0 | 8 |
|  บุรุนดี | 5 | 0 | 5 |
|  กัมพูชา | 7 | 0 | 7 |
|  แคเมอรูน | 4 | 0 | 4 |
|  แอฟริกากลาง | 6 | 0 | 6 |
|  คอโมโรส | 2 | 0 | 2 |
|  สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก | 4 | 0 | 4 |
|  จิบูตี | 1 | 0 | 1 |
|  เอริเทรีย | 1 | 0 | 1 |
|  กาบอง | 5 | 0 | 5 |
|  แกมเบีย | 4 | 0 | 4 |
|  กานา | 6 | 0 | 6 |
|  กรีเนดา | 2 | 0 | 2 |
|  กินี | 5 | 0 | 5 |
|  กินี-บิสเซา | 4 | 0 | 4 |
|  กายอานา | 1 | 0 | 1 |
|  เฮติ | 5 | 0 | 5 |
|  ฮอนดูรัส | 8 | 0 | 8 |
|  คิริบาส | 1 | 0 | 1 |
|  คอซอวอ | 1 | 0 | 1 |
|  คีร์กีซสถาน | 8 | 0 | 8 |
|  เลโซโท | 7 | 0 | 7 |
|  ไลบีเรีย | 3 | 0 | 3 |
|  มาเก๊า | 8 | 0 | 8 |
|  มาดากัสการ์ | 4 | 0 | 4 |
|  มาลาวี | 1 | 0 | 1 |
|  มัลดีฟส์ | 1 | 0 | 1 |
|  มาลี | 3 | 0 | 3 |
|  มอริเตเนีย | 3 | 0 | 3 |
|  นิการากัว | 3 | 0 | 3 |
|  ไนเจอร์ | 4 | 0 | 4 |
|  เกาหลีเหนือ | 2 | 1 | 3 |
|  ปารากวัย | 2 | 0 | 2 |
|  สาธารณรัฐคองโก | 1 | 0 | 1 |
|  เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์ | 1 | 0 | 1 |
|  ซามัว | 5 | 0 | 5 |
|  ซานมารีโน | 2 | 0 | 2 |
|  เซาตูแมอีปริงซีป | 1 | 0 | 1 |
|  เซเนกัล | 4 | 0 | 4 |
|  เซเชลส์ | 2 | 0 | 2 |
|  เซียร์ราลีโอน | 3 | 0 | 3 |
|  หมู่เกาะโซโลมอน | 1 | 0 | 1 |
|  โซมาเลีย | 1 | 0 | 1 |
|  ซูรินาม | 4 | 0 | 4 |
|  ทาจิกิสถาน | 4 | 1 | 5 |
|  แทนซาเนีย | 5 | 0 | 5 |
|  ติมอร์-เลสเต | 4 | 0 | 4 |
|  โตโก | 1 | 0 | 1 |
|  ตองงา | 5 | 0 | 5 |
|  เติร์กเมนิสถาน | 5 | 0 | 5 |
|  วานูวาตู | 3 | 0 | 3 |
|  หมู่เกาะเวอร์จิน | 2 | 0 | 2 |
|  เยเมน | 1 | 0 | 1 |
|  แซมเบีย | 4 | 0 | 4 |
|  นักกีฬาพาราลิมปิกที่เป็นกลางรายบุคคล (IPA) | 1 | 0 | 1 |
|  นักกีฬาพาราลิมปิกอิสระ (API) | 1 | 0 | 1 |
| รวม | 16 | 11 | 27 |
ดูเพิ่ม

กีฬาพาราลิมปิก
ภรรยาน้อยของคนเลวี

เรื่องเล่าในหนังสือผู้วินิจฉัย
| ผู้วินิจฉัย 19–21 ภรรยาน้อยของคนเลวี สงครามคนเบนยามิน |
| --- | --- |
ภาพวาดจากคัมภีร์ไบเบิลมอร์แกนแสดงภาพคนเลวีและภรรยาน้อย
หนังสือ: หนังสือผู้วินิจฉัย
ภาคในคัมภีร์ฮีบรู: เนวีอีม
ลำดับในภาคของคัมภีร์ฮีบรู: 7
หมวดหมู่: ผู้เผยพระวจนะยุคต้น
ภาคในคัมภีร์ไบเบิลคริสต์: พันธสัญญาเดิม (สัตตบรรณ)
ลำดับในภาคของคัมภีร์ไบเบิลคริสต์: 7
เหตุการณ์ ภรรยาน้อยของคนเลวี (อังกฤษ: Levite's concubine) หรือ สงครามคนเบนยามิน (อังกฤษ: Benjamite War) ใน ผู้วินิจฉัย 19–21 กล่าวถึงคนเลวีจากเอฟราอิมและภรรยาน้อย ทั้งสองเดินทางผ่านเมืองกิเบอาห์ของเผ่าเบนยามิน และถูกรุกรานโดยฝูงชนที่ต้องการข่มขืนคนเลวี คนเลวีจึงผลักภรรยาน้อยใส่ฝูงชน คนเหล่านั้นจึงข่มขืนนางจนหมดสติ หลังภรรยาน้อยของคนเลวีเสียชีวิตจากการถูกทารุณกรรม คนเลวีจึงหั่นศพของนางเป็นท่อน ๆ และส่งไปยังเผ่าอื่น ๆ ของอิสราเอล คนของเผ่าต่าง ๆ โกรธมากต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น จึงปฏิญาณกันว่าจะไม่มีใครที่จะยกบุตรหญิงของตนให้แต่งงานกับคนเบนยามิน แล้วเปิดฉากการทำสงครามซึ่งแทบจะกวาดล้างทั้งเผ่าเบนยามิน เหลือผู้ชายเพียง 600 คนที่รอดชีวิต อย่างไรก็ตาม เผ่าต่าง ๆ ที่ทำสงครามกับเผ่าเบนยาบินก็รู้สึกสงสารเผ่าเบนยามิน กลัวว่าเรื่องนี้จะทำให้ทั้งเผ่าเบนยามินสูญสิ้นไป ดังนั้นเพื่อที่เผ่าเบนยามินอยู่รอดต่อไปได้ในขณะที่เผ่าอื่น ๆ ก็ไม่ผิดต่อคำปฏิญาณก่อนหน้านี้ เผ่าเลวีจึงบุกเข้าสังหารหมู่ในเมืองยาเบชกิเลอาดซึ่งชาวเมืองนั้นไม่มีใครเลยที่เข้าร่วมสงครามหรือร่วมปฏิญาณ เผ่าเลวีจับหญิงพรหมจารีชาวยาเบชกิเลอาด 400 คนมามอบให้เป็นภรรยาของคนเบนยามิน ชายอีก 200 คนที่ยังไม่มีภรรยาได้รับอนุญาตให้ลอบฉุดหญิงพรหมจารีที่กำลังเต้นรำในเทศกาลที่ชิโลห์
ดูเพิ่ม

กันดารวิถี 31
โสโดมและโกโมราห์
ลูเกรติอาและการข่มขืนสตรีชาวซาบีน
แหล่งข้อมูลอื่น

Her profile in the Jewish Women's Archive
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล
สวลี ผกาพันธุ์

| สวลี ผกาพันธุ์ จ> ม. |
| --- | --- |

สารนิเทศภูมิหลัง
เกิด: 6 สิงหาคม พ.ศ. 2474 เชอร์รี่ ฮอฟแมนน์
เสียชีวิต: 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2561 (86 ปี) กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
คู่สมรส: อดิศักดิ์ เศวตนันทน์
บุตร: 3 คน
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2491 - 2561 (70 ปี)
ผลงานเด่น: พจมาน พินิตนันทน์ - บ้านทรายทอง (พ.ศ. 2494)
ศิลปินแห่งชาติ: พ.ศ. 2532 - สาขาศิลปะการแสดง  (เพลงไทยสากล-ขับร้อง)
สวลี ผกาพันธุ์ (ชื่อจริง เชอร์รี่ เศวตนันท์; 6 สิงหาคม พ.ศ. 2474 – 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2561) หรือชื่อเดิมคือ เชอร์รี่ ฮอฟเมนท์ เป็นนักร้องเพลงลูกกรุง และนักแสดงชาวไทย สวลีมีผลงานบันทึกเสียงมากกว่า 2,000 เพลง เจ้าของฉายา “ราชินีลูกกรุง”และเธอยังได้รับการยกย่องเป็นปูชนียบุคคลของวงการเพลงลูกกรุง สวลีถือเป็นนักแสดงรุ่นบุกเบิกของวงการภาพยนตร์ไทย และเป็นนักแสดงคนแรกที่รับบทเป็น "พจมาน สว่างวงศ์" จากละครเวทีเรื่อง บ้านทรายทอง
สวลี ผกาพันธุ์ เป็นนักร้องสตรีรางวัลแผ่นเสียงทองคำพระราชทานมากที่สุดถึง 3 ครั้ง (4 เพลง) และเป็นนักร้องคนแรกที่ได้รับการเชิดชูเกียรติให้เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (เพลงไทยสากล-ขับร้อง) พ.ศ. 2532
ประวัติ

สวลี ผกาพันธุ์ เกิดวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2474 ที่กรุงเทพมหานคร มีชื่อจริงแต่แรกเกิดว่า เชอร์รี่ ฮอฟแมนน์  เป็นลูกครึ่งที่เกิดแต่บิดาชาวเดนมาร์กชื่อยอร์ช ฮอฟแมนน์ กับมารดาชาวไทยชื่อน้อม จิตต์ธรรม มีน้องได้แก่ มาลี อินทฤทธิ์ (มาลี ผกาพันธุ์) และบังอร นวลแข[ต้องการอ้างอิง] สวลีสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมจากโรงเรียนสตรีมหาพฤฒาราม เมื่อปี พ.ศ. 2490 จากนั้นได้เรียนต่อเพิ่มเติมทางด้านชวเลข และพิมพ์ดีด เมื่อเรียนจบแล้วได้เข้าทำงานเป็นเสมียนพิมพ์ดีดอยู่ที่เทศบาลนครกรุงเทพ และบริษัทสหไทยวัฒนา
สู่วงการบันเทิง

ความสนใจทางด้านการขับร้องและดนตรี  เริ่มตั้งแต่สมัยเรียนชั้นมัธยม และด้วยความเป็นผู้มีน้ำเสียงดี จึงได้รับมอบหมายให้เป็นผู้นำในการร้องเพลงชาติทุกวัน ต่อมาในปี พ.ศ. 2491 ขณะที่อายุได้ 17 ปี และกำลังทำงานที่บริษัทสหไทยวัฒนานั้น คุณมยุรี จันทร์เรือง ครูสอนวิชาขับร้องที่โรงเรียนสตรีมหาพฤฒาราม ได้ชวนไปดูการฝึกซ้อมละครของคณะผกาวลี ซึ่งเป็นของญาติ ทำให้มีโอกาสรู้จักกับ ครูลัดดา สารตายน (ศิลปบรรเลง) ผู้ฝึกซ้อมและกำกับการแสดง
ครูมยุรีได้เล่าให้ครูลัดดาฟังว่าเชอร์รี่ร้องเพลงได้ดี สวลีจึงขับร้องเพลงพระราชนิพนธ์สายฝน ให้ครูลัดดาฟัง ปรากฏว่าเป็นที่พอใจ จึงชวนมาร้องเพลงสลับฉากละครในตอนเย็นหลังเลิกงาน เพลงแรกในชีวิตมีชื่อว่าเพลง หวานรื่น ผลงานเพลงของครูประสิทธิ์ ศิลปบรรเลง โดยร้องคู่กับ วลิต สนธิรัตน์ ในวันนั้น นอกจากจะเป็นวันที่เริ่มต้นชีวิตการเป็นนักร้องแล้ว ยังเป็นวันที่ครูลัดดาได้ตั้งชื่อให้ท่านใช้ในการแสดงว่า สวลี แปลว่า "น้ำผึ้ง" ส่วนนามสกุล ผกาพันธุ์ นั้น  สด กูรมะโรหิต เป็นผู้ตั้งให้ในเวลาต่อมา โดยมีความหมายว่า "เผ่าพันธุ์ของดอกไม้" ซึ่งนำมาจากชื่อจริงของเธอคือ "เชอร์รี่" จากนั้นมาได้มีโอกาสร้องเพลงสลับฉากเพิ่มขึ้นกับเริ่มแสดงเป็นตัวประกอบ  มีบทพูดเล็ก ๆ น้อย ๆ และร้องเพลงในเรื่อง
เมื่องานการขับร้องเพลงและการแสดงละครมีมากขึ้น จึงตัดสินใจลาออกจากงานเพื่อมาทำงานด้านการบันเทิงอย่างเต็มตัว  ต่อมาไม่นานได้รับบทนางเอกครั้งแรกใน  ความพยาบาท  ทำให้มีชื่อเป็นที่รู้จักทั่วไปและได้แสดงนำอีกหลายเรื่องจนคณะผกาวลีเลิกกิจการลงจึงได้ย้ายไปแสดงอยู่กับคณะอัศวินการละคร เป็นนางเอกเรื่อง มโนราห์ คู่กับ สุรสิทธิ์ สัตยวงศ์ และเรื่องอื่นๆ ที่ได้รับความนิยมสูงสุดคือ บ้านทรายทอง บทประพันธ์อมตะตลอดกาลของ ก.สุรางคนางค์ (ซึ่งต่อมาเป็นละครโทรทัศน์และภาพยนตร์อีกหลายครั้ง)  รับบทเป็น “พจมาน” คนแรก และได้ร้องเพลงไพเราะ หากรู้สักนิด ผลงานการประพันธ์ของ หม่อมหลวงประพันธ์ สนิทวงศ์  เป็นที่นิยมมาจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ยังได้ร่วมแสดงกับคณะเทพศิลป์ และคณะศิวารมย์เป็นครั้งคราว
หลังจากมีประสบการณ์ในวงการละครเวทีมาระยะหนึ่ง สวลีและ อดีศักดิ์ เศวตนันทน์ สามี  ตั้งคณะละคร นันทน์ศิลป เปิดการแสดงที่ศาลาเฉลิมนคร  และต่อมาในชื่อ คณะชื่นชุมนุมศิลปิน ประสบความสำเร็จเป็นอันดีจนถึงปลายยุคละครเวที  ส.อาสนจินดา ได้ชักชวนสมัครพรรคพวกที่เคยร่วมงานละครเวทีกันมาก่อนมาแสดงภาพยนตร์ที่เตรียมสร้างโดยมีสวลีเป็นนางเอกอยู่ระยะหนึ่งกับมีโอกาสทำหน้าที่พากย์หนังด้วย ระยะนี้เริ่มร้องเพลงบันทึกแผ่นเสียง ผลงานล้วนประสบความสำเร็จอย่างสูง เช่น  ลมหวน โรครัก  ,หน้าชื่นอกตรม  ,รักมีกรรม  ฯลฯ
เมื่อมีการก่อตั้งไทยทีวี ช่อง 4 บางขุนพรหม สถานีโทรทัศน์แห่งแรกของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2498  คณะชื่นชุมนุมศิลปิน ได้เข้ามาจัดรายการโทรทัศน์เป็นคณะแรก ด้วยการจัดรายการเพลง ซึ่งมี ครูสมาน กาญจนผลิน เป็นผู้ควบคุมวง และนักร้องที่มีชื่อเสียง เช่น  สุเทพ วงศ์กำแหง, ชรินทร์ นันทนาคร, นริศ อารีย์, พูลศรี เจริญพงษ์, อดิเรก จันทร์เรือง ฯลฯ   และละครโทรทัศน์หลายเรื่อง ที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย ยิ่งไปกว่านั้นทั้งยังเป็นผู้พากย์หนังทีวีชุด แลสซี่ สุนัขแสนรู้ อีกด้วย   ส่วนงานบันทึกเสียงยังมีประจำทั้งเพลงเดี่ยวและเพลงคู่  นักร้องที่เคยร่วมงานด้วยซึ่งค่อนข้างหาฟังยากในปัจจุบันคือ  ชาญ เย็นแข ในบทเพลง สายน้ำผึ้ง , ม.ร.ว.ถนัดศรี สวัสดิวัฒน์  และ สมยศ ทัศนพันธ์
ด้วยประสบการณ์หลายด้านในวงการบันเทิงที่ประสบความสำเร็จถึงจนเป็นหนึ่งในทำเนียบแห่งศิลปินแห่งชาติท่านหนึ่งของประเทศไทย
ผลงานเด่น

บท พจมาน พินิตนันทน์ คนแรกในนวนิยาย  บ้านทรายทอง คู่กับ ฉลอง สิมะเสถียร ทั้งฉบับละครเวทีโดย คณะอัศวินการละคร  ที่ ศาลาเฉลิมไทย (2494) และฉบับละครโทรทัศน์โดย คณะชื่นชุมนุมศิลปิน ทางไทยทีวีช่อง 4 บางขุนพรหม (2501) และเป็นคนแรกที่ขับร้องเพลงเอกนำเรื่อง คือเพลง”หากรู้สักนิด” และ “บ้านทรายทอง” อีกด้วย
ผลงานละครโทรทัศน์

บ้านทรายทอง (2501) - นำแสดงโดย ฉลอง สิมะเสถียร, สวลี ผกาพันธุ์,ชาลี อินทรวิจิตร, กัณฑรีย์ นาคประภา, มนัส บุณยเกียรติ, สมจิตต์ ทรัพย์สำรวย, ชูศรี มีสมมนต์ ออกฉายทางช่อง 4 บางขุนพรหม