stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เจ้าแก้วนวรัฐ
สถานที่อันเนื่องมาจากพระนาม

สะพานนวรัฐ เดิมเป็นสะพานไม้สัก กระทั่งได้ก่อสร้างสะพานเหล็กทดแทนในปี พ.ศ. 2508 และให้ชื่อว่า "นวรัฐ" เพื่อเป็นการถวายพระเกียรติแด่เจ้าแก้วนวรัฐ
ถนนแก้วนวรัฐ
วัดศรีนวรัฐ บ้านทุ่งเสี้ยว ตำบลบ้านกลาง อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นวัดที่เจ้าแก้วนวรัฐ ได้มีดำริให้บูรณะขึ้นใหม่ และอัญเชิญ พระพุทธรูปไม้สัก "พระเจ้าอกล้ง" กลับมาประดิษฐานที่วัดแห่งนี้
โรงเรียนทุ่งเสี้ยว (นวรัฐ) เป็นโรงเรียนที่เจ้าแก้วนวรัฐ บริจาคที่ดินเพื่อสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2466
พระยศ

| ธรรมเนียมพระยศของ เจ้าแก้วนวรัฐ |
| --- | --- |
การทูล: ฝ่าบาท
การแทนตน: ข้าบาทเจ้า
การขานรับ: บาทเจ้า
ลำดับโปเจียม: 1
พระยศ > พระยศพลเรือน

มหาอำมาตย์โท
พระยศ > พระยศทหาร

19 มิถุนายน 2454 – นายพันเอก ในกรมทหารบก
25 ตุลาคม 2462 – นายพลตรี
11 พฤศจิกายน 2462 – เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรยศพลตรี
พระยศ > พระยศเสือป่า

– นายหมู่เอก
13 ตุลาคม 2456 – นายกองตรี
นายกองเอก
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2469 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 1 ปฐมจุลจอมเกล้า (ป.จ.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2457 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พ.ศ. 2453 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
พ.ศ. 2451 –  เหรียญรัชมังคลาภิเศก รัชกาลที่ 5 (ร.ม.ศ.5)
พ.ศ. 2463 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
พ.ศ. 2457 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 6 ชั้นที่ 2 (ว.ป.ร.2)
พ.ศ. 2481 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 ชั้นที่ 1 (อ.ป.ร.1)
เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต

มหาอำมาตย์โท นายพลตรี เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต (ไทยถิ่นเหนือ: ) (6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2400 - 5 ตุลาคม พ.ศ. 2465)  ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 13 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร (ครองราชย์ พ.ศ. 2441 - 2465) ตลอดรัชสมัย เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิตดำรงความมั่นคงสุจริตและความจงรักภักดีต่อราชวงศ์จักรี พระองค์ได้ทรงพัฒนานครลำปางและเมืองบริวารในด้านต่าง ๆ ให้ทันกับการพัฒนาในส่วนกลาง ได้ทรงประทานที่ดินและทุนทรัพย์ส่วนพระองค์ เพื่อจัดสร้างถาวรวัตถุในการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา และการก่อสร้างสถานศึกษา ตลอดจนสถานที่ราชการต่าง ๆ เพื่อความผาสุกแก่ประชาชนลำปางอย่างแท้จริง
พระประวัติ

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต มีนามเดิมว่า เจ้าบุญทวงศ์ ณ ลำปาง ประสูติเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2400 เป็นเจ้าราชโอรสในเจ้านรนันทไชยชวลิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 12 กับแม่เจ้าฟองแก้ว ต่อมาได้รับบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าอุปราช ในปี พ.ศ. 2438
เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิตมีราชเชษฐา ราชภคินี ราชอนุชา และราชขนิษฐา ร่วมพระราชบิดา 23 พระองค์ มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
เจ้าหญิงหอม ณ ลำปาง
เจ้าน้อยคำแสน ณ ลำปาง
มหาอำมาตย์โท พลตรี เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต, เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 13
เจ้าน้อยกิ ณ ลำปาง
เจ้าชวลิตวงศ์วรวุฒิ (น้อยแก้วเมืองมูล เป็นเจ้าราชภาคินัยแล้วเลื่อนเป็นเจ้าราชบุตรนครลำปาง เลื่อนเป็นเจ้าชวลิต วงศ์วรวุฒิ เมื่อ 27 เมษายน 2455) ตำแหน่งที่ปฤกษาราชการเมืองนครลำปาง - พระบิดาใน "เจ้าราชสัมพันธวงศ์ คำผาย สุยะราช, เจ้าราชสัมพันธ์วงศ์นครลำปาง" ซึ่งสมรสกับ "เจ้าหญิงอุษาวดี ศีติสาร" ราชธิดาองค์ใหญ่ในเจ้าหลวงอินต๊ะชมภู พระญาประเทศอุดรทิศ เจ้าเมืองพะเยา องค์ที่ 4 เจ้านายราชวงศ์เชียงแสนเก่า
เจ้าน้อยพึ่ง ณ ลำปาง
เจ้าน้อยเมือง ณ ลำปาง
เจ้าน้อยหม่อม ณ ลำปาง
เจ้าหญิงนวล ณ ลำปาง
เจ้าหญิงซุ่ย ณ ลำปาง
เจ้าหญิงหวัน ณ ลำปาง
เจ้าน้อยแก้ว ณ ลำปาง
เจ้าหญิงหยิ่น ณ ลำปาง
เจ้าไชยสงคราม น้อยโท่น ณ ลำปาง, เจ้าไชยสงครามนครลำปาง
เจ้าหญิงบัวเกษร ณ ลำปาง
เจ้าหญิงบัวเทพ ณ ลำปาง - พระอัยยิกา (เจ้ายาย) ใน "เจ้าอินทเดชสุวรรณบท ณ ลำพูน"
เจ้าหญิงแก้วมาลา ณ ลำปาง
เจ้าน้อยปั๋นแก้ว ณ ลำปาง
เจ้าหญิงฟอง ณ ลำปาง
เจ้าน้อยอ้น ณ ลำปาง
เจ้าอุปราช ทิพจักร ณ ลำปาง, เจ้าอุปราชนครลำปาง - พระบิดาใน "เจ้าเทพธำรงค์ ณ ลำปาง", "เจ้าหญิงอัตถ์ ณ ลำปาง", "เจ้าหญิงต่วน ณ ลำปาง"
เจ้าน้อยหมวก ณ ลำปาง
เจ้าหญิงบัวทิพย์ ณ ลำปาง
เมื่อวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2440 (นับแบบปัจจุบันเป็นปี พ.ศ. 2441) เจ้าอุปราช (บุญทวงษ์) ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น เจ้าบุญวาทยวงษ์มานิต ลามันตวิชิตประเทศราช บริสัษยนารถทิพยจักราธิวงษ์ ดำรงโยนวิไศย อภัยรัษฎารักษ์ อุดมศักดิสัตยาธิวรางค์ ลำปางคมหานคราธิปตัย เจ้านครลำปาง
พระประวัติ > ถึงแก่พิราลัย

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ถึงแก่พิราลัยด้วยโรควัณโรคภายในเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2465 สิริชันษา 65 ปี รวมระยะเวลาที่ทรงครองนคร 25 ปี และมีพิธีพระราชทานเพลิงศพ เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 ณ เมรุชั่วคราวสนามเสือป่า (ปัจจุบันคือ โรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานโกศโถประกอบศพ มีฐานตั้ง 1 ชั้น พร้อมด้วยเครื่องอิสริยยศ ฉัตรเบญจาตั้ง 4 คัน เมื่อพระราชทานเพลิงมีเครื่องประโคมจ่าปี่ 1 กลองเป็นของสำหรับเมืองลำปาง เหตุที่มีการพระราชทานเพลิงศพหลังจากถึงแก่พิราลัยไปแล้วกว่า 5 ปี เนื่องจากในขณะนั้นไม่มีทายาทองค์ใด ที่มีทรัพย์มากเพียงพอที่จะจัดการถวายเพลิงพระศพ จนความทราบถึงสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ จนกระทั่งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชหัตถเลขาไปยังเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในฐานะเจ้านายฝ่ายเหนือ ขอให้เสด็จมาเป็นองค์ประธานในการจัดการพระศพ และถวายเพลิงพระศพอย่างสมเกียรติ พร้อมกับขอให้เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ ลำพูน และน่าน ร่วมเป็นกรรมการด้วย
ราชโอรส ราชธิดา

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต มีราชโอรสและราชธิดา รวม 13 องค์ อยู่ในราชตระกูล ณ ลำปาง มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
ใน แม่เจ้าเมืองชื่น - ราชธิดาในเจ้าวรญาณรังษี เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 6 (มีราชธิดา 5) ถึงแก่กรรมปีพ.ศ. 2447
เจ้าสำเภาแก้ว ณ ลำปาง - สมรสกับ เจ้าอุปราช (ทิพจักร ณ ลำปาง), เจ้าอุปราชนครลำปาง
เจ้าศรีนวล ณ ลำปาง - สมรสกับเจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) เจ้าราชบุตรนครลำปาง ผู้รั้งตำแหน่งเจ้านครลำปางที่ 11
เจ้าฝนห่าแก้ว ณ ลำปาง - สมรสกับ เจ้าไชยสงคราม (น้อยเบี้ย ณ ลำปาง), เจ้าไชยสงครามนครลำปาง พระมารดาใน แม่เจ้าทิพวรรณ (ณ ลำปาง) ณ เชียงตุง ชายาในเจ้าฟ้าสิริสุวรรณราชยสสรพรหมลือ เจ้าฟ้านครเชียงตุง องค์ที่ 10
เจ้าดาวบิน ณ ลำปาง - สมรสกับ "เจ้าคำลือ ณ ลำปาง"
เจ้าอ้ม ณ ลำปาง - สมรสกับ "พันตรี หลวงไกรเทพสงคราม (แถม จารุจินดา) "
ใน หม่อมวาทย์ (มีราชธิดา 2)
เจ้าบุษบา ณ ลำปาง (พ.ศ. 2444 - ?) สมรสกับเจ้าดรุณดารา ณ ลำพูน
เจ้าบุษบาร ณ ลำปาง
ใน หม่อมจิ๋น (มีราชธิดา 1)
เจ้าจ๋อม ณ ลำปาง
ใน หม่อมน้อย (มีราชธิดา 1)
เจ้าอัมพร ณ ลำปาง
ใน หม่อมใย (มีราชธิดา 1)
เจ้าบุหงา ณ ลำปาง
ใน หม่อมเล็ก (มีราชธิดา 1)
เจ้าบุษบง ณ ลำปาง (พ.ศ. 2456 - พ.ศ. 2546)
ใน หม่อมเจียกน้อย (มีราชโอรส 1)
เจ้าบุญส่ง ณ ลำปาง (พ.ศ. 2464 - ?) - รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นตติยจุลจอมเกล้า (ต.จ.) สืบตระกูลเจ้าบิดา
ใน หม่อมเมฆ (มีราชโอรส 1)
เจ้าบุญสารเสวตร์ ณ ลำปาง (พ.ศ. 2449 - ?) - ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับไว้ในพระบรมราชูปถัมป์
ใน หม่อมช้อย (มีราชธิดา 1)
เจ้าเนียม ณ ลำปาง
ใน หม่อมโถ (มีราชธิดา 1)
เจ้าจันทร์หอม ณ ลำปาง
หม่อมจ้อน ไม่มีโอรส-ธิดา
หม่อมผัน ไม่มีโอรส-ธิดา
หม่อมชื่น บุตรตายตั้งแต่เกิด
พระกรณียกิจสำคัญ

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ได้ทรงบำเพ็ญพระกรณียกิจอันทรงคุณูปการต่อนครลำปางและประเทศชาติเป็นอเนกประการ มีรายละเอียดพอสังเขป ดังนี้
พระกรณียกิจสำคัญ > ด้านงานราชการ

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ได้อุทิศที่ดินซึ่งเป็นที่ตั้งของคุ้มหลวงให้ทางราชการเพื่อก่อสร้างศาลากลางจังหวัดลำปาง
พระกรณียกิจสำคัญ > ด้านการทหารและการป้องกันนคร

พระองค์ทรงเป็นผู้ริเริ่มและวางรากฐานด้านการทหารให้แก่นครลำปาง ได้ทรงระดมชาวเมืองต่อสู้ป้องกันนครจากพวกเงี้ยวที่ก่อการจลาจล ยกกำลังเข้าตีนครลำปางเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2445 และสามารถปราบปรามเงี้ยวราบคาบ การที่ทรงระดมพลเมืองเป็นทหารเพื่อรบพุ่งทำสงครามดังกล่าว ทำให้เกิดมีกองทหารนครลำปางขึ้น และเพื่อความเป็นปึกแผ่นมั่นคงของกิจการทหาร พระองค์ได้ประทานที่ดินส่วนพระองค์สร้างโรงทหาร โรงพยาบาลทหาร และค่ายทหาร
เจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้เป็นราชองครักษ์พิเศษ เมื่อปี พ.ศ. 2458
พระกรณียกิจสำคัญ > ด้านการศึกษา

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ทรงได้รับการศึกษาหนังสือไทยเหนือในสำนักอภิไชย วัดเชียงมั่น นครลำปาง และหนังสือไทยกลางที่คุ้มหลวง เนื่องจากขณะนั้นยังไม่มีโรงเรียน พระองค์ทรงตระหนักดีว่าการศึกษาของประชาชนลำปางที่มีอยู่ในวัดนั้นไม่เพียงพอต่อการพัฒนานคร เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ทรงสนพระทัยติดตามความเคลื่อนไหวด้านการจัดการศึกษาของส่วนกลาง แล้วทรงนำมาปรับปรุงเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาของนครลำปาง ทรงนำการศึกษาแบบสอนภายในโรงเรียนเข้ามาแทนการศึกษาในวัดเป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2447 ณ สถานที่ตั้งโรงเรียนเทศบาล 3 (บุญทวงศ์อนุกูล) ในปัจจุบัน
พระองค์ทรงเล็งเห็นความสำคัญของการศึกษาว่าจำเป็นยิ่งต่อการพัฒนานครลำปาง พระองค์ได้สนับสนุนส่งเจ้านายบุตรหลานและประชาชนลำปาง ที่ทรงคัดเลือกว่ามีสติปัญญาความสามารถไปศึกษาต่อที่กรุงเทพมหานคร โดยให้อยู่ในความดูแลของกระทรวงมหาดไทย ซึ่งบุคคลเหล่านั้นก็ได้กลับมาทำงานสร้างคุณประโยชน์ให้แก่นครลำปางและประเทศชาติหลายท่าน นอกจากนั้น พระองค์ยั่งได้ทรงสละราชทรัพย์ส่วนพระองค์ซื้อที่ดินและอาคารของห้างเซ่งหลี สร้างโรงเรียนขึ้นอีกแห่งหนึ่งแล้วประทานให้เป็นของรัฐ ซึ่งในปี พ.ศ. 2448 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะดำรงอิสริยยศเป็นสยามมกุฎราชกุมารได้เสด็จประพาสหัวเมืองฝ่ายเหนือ และทรงพระกรุณาเสด็จทรงเปิดโรงเรียนใหม่แห่งนี้เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน และพระราชทานนามว่า "โรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย" เพื่อถวายเป็นพระอนุสรณ์แด่ เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต
พระกรณียกิจสำคัญ > ด้านการศาสนา

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ทรงเคยเข้ารับการอุปสมบท ณ สำนักพระปัญญา วัดสวนดอก (จังหวัดลำปาง) พระองค์ทรงมีราชศรัทธาอย่างแรงกล้าในทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ได้ทรงพระราชทานพระอุปถัมภ์แก่วัดต่าง ๆ โดยในนครลำปางและเมืองบริวารอย่างทั่วถึง ทรงสละราชทรัพย์ส่วนพระองค์ในการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาด้วยความศรัทธาเลื่อมใสอย่างแท้จริง อนึ่ง เพื่อให้พระสงฆ์ในจังหวัดลำปาง ได้มีความรู้ความเข้าใจ ในเรื่องพระศาสนาดียิ่งขึ้น พระองค์ยังได้ทรงสนับสนุนส่งพระสงฆ์ให้เข้ารับศึกษาพระปริวัติธรรม ณ วัดมหาธาตุ กรุงเทพมหานคร อีกด้วย
พระกรณียกิจสำคัญ > ด้านการอุตสาหกรรมและการคมนาคม

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ทรงมีสายพระเนตรยาวไกล ทรงเล็งเห็นว่าการอุตสาหกรรมต่อไปจักเป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งในการพัฒนาเศรษฐกิจของบ้านเมือง ได้ทรงจัดตั้งโรงงานทอผ้าและโรงงานฟอกหนังขึ้นในนครลำปาง ซึ่งนับเป็น โรงงานฟอกหนังแห่งแรกของประเทศไทย นอกจากนั้น พระองค์ยังทรงส่งเสริมกิจการด้านการคมนาคม ทรงมีราชดำริให้มีการก่อสร้างปรับปรุงถนนต่างๆ เพื่อเชื่อมโยงนครลำปางและเมืองบริวารใกล้เคียง รวมทั้ง ได้ประทานที่ดินส่วนพระองค์เพื่อก่อตั้งที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข เพื่อเป็นศูนย์กลางในการติดต่อสื่อสารของประชาชน
การขอพระราชทานนามสกุล

เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ได้รับพระราชทานนามสกุล ณ ลำปาง (อักษรโรมัน: na Lampang) ซึ่งเป็นนามสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 1,166 จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2457 โดยพระราชทานให้แก่ผู้สืบเชื้อสายจากบรรพบุรุษที่มีนิวาสสถานตั้งอยู่ในที่แห่งนั้นเป็นเวลานานมาก มีผู้คนรู้จัก และนับถือโดยมาก โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการห้ามไม่ให้ผู้ที่ไม่ได้รับพระบรมราชานุญาตใช้คำว่า "ณ" นำหน้าสกุลเป็นอันขาด ต่อมาภายหลังตระกูล ณ ลำปาง เป็นหนึ่งในสิบตระกูลที่ได้เข้าเฝ้าในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
สถานที่สำคัญ

อนุสาวรีย์เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ตั้งอยู่บริเวณด้านหน้าโรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2521
กู่เจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต เป็นสถานที่บรรจุอัฐิของเจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต ตั้งอยู่บริเวณด้านหน้าวัดพระบาท ตำบลพระบาท อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง
สถานที่อันเนื่องมาจากพระนาม

โรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย โรงเรียนประจำจังหวัดลำปาง
วัดบุญวาทย์วิหาร
พระยศ > พระยศทหาร

นายพลตรี
พระยศ > พระยศพลเรือน

มหาอำมาตย์โท
พระยศ > พระยศเสือป่า

– นายหมู่เอก
13 ตุลาคม 2456 – นายกองตรี
ตำแหน่ง

2 มกราคม 2458 – ราชองครักษ์พิเศษ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2449 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พ.ศ. 2446 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
พ.ศ. 2443 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2442 –  เหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการแผ่นดิน (ร.ด.ม.(ผ))
พ.ศ. 2463 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
พ.ศ. 2451 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 5 ชั้นที่ 3 (จ.ป.ร.3)
พ.ศ. 2454 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 6 ชั้นที่ 2 (ว.ป.ร.2)
พ.ศ. 2436 –  เหรียญรัชฎาภิเศกมาลา (ร.ศ.)
พ.ศ. 2440 –  เหรียญประพาสมาลา (ร.ป.ม.)
พ.ศ. 2440 –  เหรียญราชินี (ส.ผ.)
พ.ศ. 2446 –  เหรียญทวีธาภิเศก (ท.ศ.)
พ.ศ. 2450 –  เหรียญรัชมงคล (ร.ร.ม.)
พ.ศ. 2451 –  เหรียญรัชมังคลาภิเศก รัชกาลที่ 5 (ร.ม.ศ.5)
พ.ศ. 2454 –  เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 6 (ร.ร.ศ.6)
29 พฤษภาคม 2463 – เข็มข้าหลวงเดิม
แหล่งข้อมูลอื่น

ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ล้านนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
ศักดิ์ รัตนชัย. พงศาวดารสุวรรณหอคำนครลำปาง (ตำนานเจ้าเจ็ดพระองค์กับหอคำมงคล ฉบับสอบทานกับเอกสารสืบค้น สรสว.ลำปาง) .
คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์, นาวาอากาศเอก. เจ้านายฝ่ายเหนือ.  เก็บถาวร 2021-05-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ก่อนหน้า |  | เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เจ้านรนันทไชยชวลิต |  | เจ้าผู้ครองนครลำปาง  (3 มกราคม พ.ศ. 2440 - 5 ตุลาคม พ.ศ. 2465) |  | เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) |
| ด ค กต้นสกุลนามสกุลพระราชทาน ณ |
| --- | --- |
สกุล ณ มหาไชย: พระยาเทพทวาราวดี (สาย)
สกุล ณ นคร: เจ้าพระยาวรเดชศักดาวุธ (แย้ม ณ นคร)
สกุล ณ สงขลา: พระยาพฤกษ์ภิรมย์ (ฑิตย์)
สกุล ณ ป้อมเพชร์: พระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)
สกุลโกมารกุล ณ นคร: พระยาไชยยศสมบัติ (เฉลิม)
สกุล ณ บางช้าง: หลวงขจรเนาวรัฐ (หลำ) · หลวงพิพิธวรรณการ (ม้วน)
สกุล ณ ถลาง: พระยาสุนทราทรธุรกิจ (หมี) · พระอาณาจักรบริบาล (อ้น) · พระพิไสยสุนทรการ (แปลง)
สกุล ณ ลำพูน: เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ (น้อยจักรคำ)
สกุล ณ กาฬสินธุ์: พระยาชัยสุนทร (เก)
สกุล ณ เชียงใหม่: เจ้าแก้วนวรัฐ (แก้ว)
สกุล ณ น่าน: พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (สุริย)
สกุล ณ ลำปาง: เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต (บุญทวงศ์)
สกุล ณ หนองคาย: พระอนุชาติวุฒาธิคุณ (แพ)
สกุล ณ ร้อยเอ็จ: พระยาขัตติยวงษา เอกาธิกะสตานันต์ (เหลา)
สกุลภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม: พระเจริญราชเดช (อุ่น ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม)
สกุลพรหมสาขา ณ สกลนคร: พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ)
สกุล ณ จัมปาศักดิ์: เจ้าศักดิ์ประสิทธิ์ · เจ้าศักดิ์ประเสริฐ
สกุล ณ พัทลุง: หลวงวิบูลย์บุรขันฑ์ (นพ)
สกุล ณ ตะกั่วทุ่ง: หลวงราชภักดี (หร่าย)
สกุลรัตนดิลก ณ ภูเก็ต: หลวงวรเทพภักดี (เดช)
สกุล ณ ระนอง: พระยารัตนเศรษฐี (ยู่หงี)
สกุลสุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง: มหาดเล็กสำรองสมบุญ
สกุล ณ มโนรม: หลวงวินิจสารา (ดวง)
สกุล ณ วิเชียร: พระยาประเสริฐสงคราม (ใจ ณ วิเชียร)
สกุล ณ อุบล: พระอุบลเดชประชารักษ์ (เสือ ณ อุบล)
สกุลประทีป ณ ถลาง: หลวงราชอาณัติ (กล่อม)
สกุลสุนทรกุล ณ ชลบุรี: หม่อมหลวงจาบ
สกุล ณ เชียงตุง: เจ้าฟ้าสิริสุวรรณราชยสสรพรหมลือ
สกุล ณ พิศณุโลก: หม่อมคัทริน ณ พิศณุโลก
สกุล ณ อุบล: พระอุบลเดชประชารักษ์ (เสือ ณ อุบล)
สุสานหลวงหมิงหวง

| สุสานหลวงหมิงหวง |
| --- | --- |
明皇陵

th
ข้อมูลทั่วไป
ประเภท: สุสานหลวง
ที่ตั้ง: อำเภอเฟิ่งหยางในมณฑลอานฮุย
เมือง: นครชูโจว (滁州)
ประเทศ:  จีน
พิกัด:  32°48′44″N 117°31′16″E﻿ / ﻿32.81222°N 117.52111°E﻿ / 32.81222; 117.52111
เริ่มสร้าง: ในสมัยรัชศกจื้อเจิ้งปี 26 แห่งราชวงศ์หยวน (พ.ศ. 1909)
ปรับปรุง: รัชศกหงหวู่ปีที่ 12 (พ.ศ. 1922)
ในกำกับดูแลของ: ฝ่ายบริหารมรดกวัฒนธรรมแห่งชาติ
สุสานหลวงหมิงหวง หรือ หมิงหวงหลิ่ง (จีน: 明皇陵; พินอิน: Míng huáng líng) เป็นสุสานหลวง ที่สร้างขึ้นโดยจักรพรรดิหงอู่ จักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์หมิง เพื่อฝังพระบรมศพของพระราชชนกสมเด็จพระจักรพรรดิชุ่น และพระราชชนีสมเด็จพระจักรพรรดินีชุ่น ตั้งอยู่ทางใต้ของอำเภอเฟิ่งหยาง นครชูโจว (滁州) ในมณฑลอานฮุย อยู่ห่างออกไป 7 กิโลเมตร
ในปี พ.ศ. 2525 สุสานหลวงหมิงหวง โดยสภาแห่งรัฐของสาธารณรัฐประชาชนจีนได้ขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญภายใต้การคุ้มครองระดับชาติ (全国重点文物保护单位)
ประวัติการก่อสร้างและการบูรณะ

ในสมัยรัชศกจื้อเจิ้งปี 4 แห่งราชวงศ์หยวน (พ.ศ. 1887) เกิดภัยแล้งและโรคระบาดครั้งใหญ่ในหวยเป่ย (淮北) ทำให้ จู ชื้อเจิน, ท่านหญิงเฉิน และ จู ซิงหลง เสด็จสวรรคต เพื่อนบ้านนามว่า หลิ่ว จี้จู๋ (刘继祖) ยอมสละที่ดินให้ฝังพระบรมศพ ปัจจุบันคือสุสานหลวงหมิงหวง
สุสานหลวงหมิงห่วงถูกสร้างขึ้นครั้งแรกในสมัยรัชศกจื้อเจิ้งปี 26 แห่งราชวงศ์หยวน (พ.ศ. 1909) โดยจักรพรรดิหงอู่เมื่อได้ขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งหวู่ (吴王) ได้สั่งให้ หวัง เหวิน (汪文) และคนอื่น ๆ เดินทางไปที่เฮาโจว เพื่อซ่อมแซมสุสานของพระราชชนกและพระราชชนนี ในระหว่างการก่อสร้างสุสานหลวง จู หยวนจาง ได้ไปสักการะสุสานหลวงอยู่หลายครั้ง
รัชศกหงหวู่ปีที่ 2 (พ.ศ. 1912) จู หยวนจางออกคำสั่งให้สร้างเมืองจงตูในบ้านเกิดของเขา ในเวลาเดียวกัน เขายังสั่งให้ปรับปรุงสุสานหลวงใหม่
รัชศกหงหวู่ปีที่ 8 (พ.ศ. 1918) ได้รับการบูรณะ
รัชศกหงหวู่ปีที่ 12 (พ.ศ. 1922) ได้รับการบูรณะครั้งใหญ่
รัชศกหย่งเล่อปีที่ 1 (พ.ศ. 1946) ได้รับการบูรณะ
รัชศกหย่งเล่อปีที่ 6 (พ.ศ. 1951) ได้รับการบูรณะ
รัชศกหย่งเล่อปีที่ 11 (พ.ศ. 1956) ได้รับการบูรณะ
รัชศกเจิ้งถงปีที่ 4 (พ.ศ. 1982) ได้รับการบูรณะ
รัชศกจิ่งไท่ปีที่ 5 (พ.ศ. 1997) ได้รับการบูรณะ
รัชศกเทียนชุ่นปีที่ 1 (พ.ศ. 2000) ได้รับการบูรณะ
รัชศกเฉิงฮว่าปีที่ 23 (พ.ศ. 2030) ได้รับการบูรณะครั้งใหญ่
รัชศกเจียจิ้งปีที่ 10 (พ.ศ. 2074) ได้รับการบูรณะครั้งใหญ่
รัชศกเจียจิ้งปีที่ 14 (พ.ศ. 2078) ได้รับการบูรณะ
รัชศกฉงเจินปีที่ 8 (พ.ศ. 2178) ได้รับการบูรณะ
ในช่วงต้นราชวงศ์ชิง รัฐบาลอนุญาตให้ประชาชนรื้อถอนอาคารอื่น ๆ ได้ตามต้องการ เมื่อถึงสมัยเฉียนหลง อาคารทั้งหมดในสุสานหลวงหมิ่งห่วงได้รับความเสียหาย ยกเว้นศิลาทั้งสอง ร่างหิน และม้า หลังจากนั้นอนุสาวรีย์ที่ไม่มีเครื่องหมายก็พังทลายลงมาและแตกออกเป็นสี่ส่วน ส่วนประกอบของอิฐ ก็ค่อย ๆ ย้ายไปใช้งานอื่นโดยผู้คนที่ตั้งถิ่นฐานใกล้เคียง หลังการปฏิวัติ ปี พ.ศ. 2454
ในช่วงสงครามต่อต้านญี่ปุ่น ผู้บุกรุกชาวญี่ปุ่นตัดต้นสนและต้นไซเปรสในสุสาน เปลี่ยนสุสานอันเขียวชอุ่มให้กลายเป็นเนินดินที่ว่างเปล่าและความรกร้าง พื้นที่สุสานทั้งหมดถูกใช้เป็นพื้นที่เพาะปลูกสำหรับเกษตรกรและฟาร์มสุสานของจักรพรรดิที่เข้ามาก่อนและหลังการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน รูปปั้นหินบางส่วนถูกสร้างขึ้นและถูกทำลายอย่างโหดร้ายในช่วง "การปฏิวัติวัฒนธรรม"
หลังจากปี พ.ศ. 2525 หน่วยงานจัดการโบราณวัตถุทางวัฒนธรรมได้ก่อตั้งขึ้นในเมืองจงตูและสุสานหลวงหมิ่งห่วงเพื่อปกป้องสิ่งแวดล้อมโดยรอบ
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2528 สำนักงานจัดการโบราณวัตถุวัฒนธรรมอำเภอเฟิ่งหยาง ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากสถาบันโบราณวัตถุวัฒนธรรมและโบราณคดีประจำจังหวัดอันฮุย และพิพิธภัณฑ์ประจำจังหวัดอันฮุย ได้ดำเนินการบูรณะงานแกะสลักหินของสุสานหลวงอย่างครอบคลุมอย่างต่อเนื่อง โดยได้ทำความสะอาดรากฐานของเพื่อฟื้นฟูสุสานหลวง
ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2546 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2547 เนื่องจากลมและฝนกัดเซาะ อนุสาวรีย์ทั้งที่มีและไม่มีตัวอักษรจึงถูกผุกร่อนอย่างรุนแรง เพื่อที่จะปกป้องโบราณวัตถุทางวัฒนธรรมได้ดียิ่งขึ้น และป้องกันความเสียหายเพิ่มเติมต่อศิลา สถาบันโบราณคดีอันฮุยได้บูรณะศาลาศิลาทั้งที่มีและไม่มีตัวอักษรเหมือนเดิม
ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2558 อำเภอเฟิ่งหยางได้เริ่มงานบูรณะป้องกันงานแกะสลักหินของสุสานหลวงหมิ่งห่วง
เมืองท่าโทม

| เมืองท่าโทม ເມືອງທ່າໂທມ |
| --- | --- |
เมือง (อำเภอ)
ที่ตั้งของเมืองท่าโทม (เน้นสีแดง) ในประเทศลาว

พิกัด: 18°59′9″N 103°36′24″E﻿ / ﻿18.98583°N 103.60667°E﻿ / 18.98583; 103.60667
ประเทศ:  ลาว
แขวง: ไชยสมบูรณ์
เขตเวลา: UTC+7
เมืองท่าโทม (ลาว: ເມືອງທ່າໂທມ) เป็นเมือง (เทียบเท่ากับอำเภอของประเทศไทย) ของแขวงไชยสมบูรณ์ ในภาคเหนือตอนกลางของประเทศลาว เมืองท่าโทมถูกโอนจากเขตปกครองของแขวงเชียงขวางมายังแขวงไชยสมบูรณ์ตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2556 พร้อมกันกับการตั้งแขวงไชยสมบูรณ์
เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง

| เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง |
| --- | --- |
เจ้านายฝ่ายเหนือ

ประสูติ: 2 ตุลาคม พ.ศ. 2446 คุ้มหลวงนครลำปาง จังหวัดลำปาง
พิราลัย: 26 มีนาคม พ.ศ. 2532 (85 ปี) คุ้มสี่แยกกลางเวียง จังหวัดเชียงใหม่
พระราชทานเพลิง: 27 มกราคม พ.ศ. 2533 เมรุชั่วคราว วัดสวนดอก
สวามี: เจ้าฟ้าสิริสุวรรณราชยสสรพรหมลือ (สมรส 2465; เสียชีวิต 2498)
พระบุตร: เจ้าวรเดช ณ เชียงตุง   เจ้าพรหมทิพ ณ เชียงตุง   เจ้าวิลาวรรณ ณ เชียงตุง   เจ้าวรวงศ์ ณ เชียงตุง   เจ้าพิไลลักษณ์ ณ เชียงตุง   เจ้าหอมนวล ณ เชียงตุง   เจ้าวรจักร ณ เชียงตุง
ราชสกุล: ณ ลำปาง (ประสูติ)  ณ เชียงตุง (เสกสมรส)
ราชวงศ์: ทิพย์จักร (ประสูติ) มังราย (เสกสมรส)
พระบิดา: เจ้าไชยสงคราม (น้อยเบี้ย ณ ลำปาง)
พระมารดา: เจ้าฝนห่าแก้ว ณ ลำปาง
ศาสนา: เถรวาท
อาชีพ: ช่างไม้
เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง ไทยถิ่นเหนือ:  (ราชสกุลเดิม ณ ลำปาง; 2 ตุลาคม พ.ศ. 2446 – 26 มีนาคม พ.ศ. 2532) พระธิดาในเจ้าไชยสงคราม (น้อยเบี้ย ณ ลำปาง) กับเจ้าฝนห่าแก้ว ณ ลำปาง และเป็นราชนัดดาในเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต กับแม่เจ้าเมืองชื่น ณ ลำปาง และเจ้าทิพวรรณได้เสกสมรสกับเจ้าฟ้าสิริสุวรรณราชยสสรพรหมลือ
ประวัติ

เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง เป็นธิดาของเจ้าไชยสงคราม (น้อยเบี้ย ณ ลำปาง) กับเจ้าฝนห่าแก้ว ณ ลำปาง (ราชธิดาในเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต เจ้าผู้ครองนครลำปางองค์สุดท้าย กับแม่เจ้าเมืองชื่นราชเทวี) ประสูติเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2446 ณ คุ้มหลวงของเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต มีพี่สาวทั้งหมด 4 คน เนื่องจากเจ้าทิพวรรณกำพร้าบิดามารดาตั้งแต่วัยเยาว์จึงได้รับการเลี้ยงดูจากเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ผู้เป็นตา และได้รับการศึกษาอบรมเป็นอย่างดีร่วมกับเจ้านายองค์อื่น ๆ ภายในคุ้มหลวง
หมั้นและเสกสมรส

เมื่อเจ้าทิพวรรณอายุได้ 17 ปี ได้พบรักกับเจ้าฟ้าพรหมลือ ราชโอรสในเจ้าฟ้าก้อนแก้วอินแถลง เจ้าผู้ครองนครเชียงตุง ซึ่งได้เสด็จเยือนนครลำปาง และได้รับการต้อนรับอย่างสมพระเกียรติจากเจ้าผู้ครองนครลำปาง แต่การที่เจ้าต่างนครจะเสกสมรสกันได้ จะต้องได้รับพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสียก่อน และเนื่องจากขณะนั้นเชียงตุงอยู่ในบังคับของอังกฤษ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเกรงว่าจะมีปัญหาระหว่างประเทศได้ จึงไม่ทรงอนุญาต แต่ต่อมาก็ได้มีการหมั้นกันไว้ก่อน จนกระทั่งปี พ.ศ. 2465 เมื่อเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิตถึงแก่พิราลัย เจ้าฟ้าพรหมลือได้เสด็จมาเคารพพระศพ และถือโอกาสนี้เข้าพิธีเสกสมรสกับเจ้าทิพวรรณ จากนั้นทั้งสองก็เดินทางกลับนครเชียงตุง
โอรส-ธิดา

เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง มีโอรสธิดา 7 คน ได้แก่
พันเอก(พิเศษ) เจ้าวรเดช ณ เชียงตุง สมรสกับหม่อมอัสนี ณ เชียงตุง มีบุตร 4 คน ได้แก่
เจ้าจุลเดชเทพประสิทธิ์ ณ เชียงตุง
ร้อยเอก เจ้าวรดิษฐหฤทัยชิตร ณ เชียงตุง
ร้อยเอกหญิง เจ้าเฟื้องทิพย์วรรณี ณ เชียงตุง
ว่าที่ร้อยตรี เจ้าสุรสีห์เด่นดวง ณ เชียงตุง สมรสกับหม่อมภัทรรังษี ณ เชียงตุง (ธิดาของประภาพันธุ์ กรโกสียกาจ)
เจ้าพรหมทิพ ณ เชียงตุง
เจ้าวิลาวรรณ ณ เชียงตุง
เจ้าวรวงศ์ ณ เชียงตุง
เจ้าพิไลลักษณ์ ณ เชียงตุง
เจ้าหอมนวล ณ เชียงตุง
เจ้าวรจักร ณ เชียงตุง อดีตอาจารย์คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และผู้ริเริ่มก่อตั้งคณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และเป็นนายกสมาคมนักเรียนเก่าอังกฤษแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
ในยุคสงครามมหาเอเชียบูรพา

ต่อมาไม่นานเกิดเหตุการณ์ไม่สงบในนครเชียงตุง ทำให้เจ้าฟ้าพรหมลือถูกส่งตัวไปช่วยราชการที่ตองยี และเมื่อเกิดสงครามมหาเอเชียบูรพาขึ้นก็ถูกส่งไปควบคุมตัวที่เมืองโหม่วหยั่ว แต่ภายหลังเจ้าฟ้าพรหมลือก็ได้พาครอบครัวหนีการควบคุมของอังกฤษเข้าหาฝ่ายไทย ที่ตำบลท่าก้อ ซึ่งรัฐบาลไทยได้ให้การต้อนรับอย่างสมพระเกียรติ และเมื่อรัฐบาลประกาศให้รวมแคว้นสหรัฐไทยเดิมเข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทย สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเจ้าฟ้าพรหมลือเป็นเจ้านครเชียงตุง และให้เป็นผู้ช่วยข้าหลวงปกครองฝ่ายทหาร ช่วยราชการสนามนครเชียงตุงด้วย ซึ่งท่านก็ได้สนับสนุนและช่วยเหลือกองทัพไทยเป็นอย่างมาก
กลับสู่ดินแดนไทย

เมื่อสงครามสิ้นสุดลง เจ้าฟ้าพรหมลือได้อพยพครอบครัวเข้ามาลี้ภัยในประเทศไทย โดยประทับที่จังหวัดลำปางก่อน จากนั้นจึงได้เสด็จย้ายมาอยู่จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อ พ.ศ. 2488 หลังจากเจ้าฟ้าพรหมลือเสด็จถึงแก่พิราลัย เมื่อ พ.ศ. 2498 เจ้าทิพวรรณ ได้ประกอบอาชีพทำไม้สัก และโรงเลื่อย โดยได้รับสัมปทานป่าไม้จากรัฐบาล
พิราลัย

คุณหญิง เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง ถึงแก่พิราลัยเมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2532 ณ คุ้มสี่แยกกลางเวียง (ปัจจุบันคือ ศาลาธนารักษ์ เชียงใหม่) ถนนราชดำเนิน อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ รวมอายุได้ 86 ปี มีพิธีบำเพ็ญกุศลศพ ณ วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร โดยงานพระราชทานเพลิงพระศพ เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง มีขึ้นเมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2533 ณ วัดสวนดอก อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งจัดให้เป็นพิธีพระศพแบบโบราณของล้านนา โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินเป็นองค์ประธาน
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2519 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้า (ต.จ.) (ฝ่ายใน)
พงศาวลี

เจ้าทิพวรรณ ณ เชียงตุง และเจ้าฟ้าพรหมลือ
เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่)

| เจ้าราชบุตร  (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่) |
| --- | --- |

เจ้าราชบุตรเชียงใหม่
ดำรงพระยศ: 30 มีนาคม พ.ศ. 2466 - 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2515
ก่อนหน้า: เจ้าราชวงศ์ (เลาแก้ว ณ เชียงใหม่)
ถัดไป: ยกเลิกบรรดาศักดิ์

ประสูติ: 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2429 นครเชียงใหม่ ประเทศสยาม
พิราลัย: 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2515 (86 ปี) จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย
ชายา: เจ้าจันทร ณ เชียงใหม่ เจ้าภัทรา ณ เชียงใหม่ หม่อมศรีนวล ณ เชียงใหม่
ราชบุตร: เจ้าวงศ์จันทร์ คชเสนี เจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูน เจ้าระวีพันธุ์ สุจริตกุล
ราชสกุล: ณ เชียงใหม่
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
พระบิดา: เจ้าแก้วนวรัฐ
พระมารดา: เจ้าจามรีวงศ์
ลายพระอภิไธย: 
พลตรี เจ้าราชบุตร หรือนามเดิมว่า เจ้าวงษ์ตะวัน (บางแห่งสะกดว่า วงษ์ตวัน หรือ วงศ์ตวัน)เป็นเจ้าราชบุตรองค์สุดท้ายแห่งจังหวัดเชียงใหม่ อดีตผู้บังคับการพิเศษกรมผสมที่ 7 ราชองครักษ์พิเศษ อดีตสมาชิกวุฒิสภา และเป็นราชโอรสในพลตรี เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 9 กับแม่เจ้าจามรีวงศ์