stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วาโก
ประวัติศาสตร์

จากการตรวจสอบทางโบราณคดีในพื้นที่หลายแห่งรอบ ๆ นครวาโก ได้มีการเปิดเผยซากหมู่บ้านหลายแห่งในพื้นที่ โดยพบเครื่องปั้นดินเผา เครื่องมือหิน และซากอื่น ๆ จากยุคโจมงจำนวนมาก นอกจากนี้ยังพบร่องรอยการปลูกข้าวในสมัยแรก ๆ ซึ่งตรงกับยุคยาโยอิ ตลอดจนเครื่องปั้นดินเผาและเครื่องมือในยุคยาโยอิจำนวนมาก พื้นที่ของวาโกในปัจจุบันเริ่มพัฒนาจาก "ชิราโกะจูกุ" ตั้งแต่ยุคมูโรมาจิ ซึ่งเป็นชูกูบะหรือสถานีพักแรมระหว่างเดินทางขนส่งสินค้าบนเส้นทางสายคาวาโงเอะไคโด
เมื่อมีการประกาศใช้ระบบเทศบาลเมื่อวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1889 ได้มีการจัดตั้งหมู่บ้านชิราโกะและหมู่บ้านนีกูระขึ้นในอำเภอนีกูระ จังหวัดไซตามะ ซึ่งต่อมาอำเภอนีกูระถูกยุบไปใน ค.ศ. 1894 และกลายเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอคิตาอาดาจิ หมู่บ้านทั้งสองถูกควบรวมกันเมื่อวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1943 กลายเป็นเมืองยามาโตะ เมืองยามาโตะได้รับการยกฐานะเป็นนครเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม ค.ศ. 1970 และเปลี่ยนชื่อเป็นนครวาโก
การเมืองการปกครอง

นครวาโกมีการปกครองในรูปแบบนายกเทศมนตรี-สภา โดยมีนายกเทศมนตรีที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรง และมีสภานครเป็นฝ่ายนิติบัญญัติระบบสภาเดียวซึ่งประกอบด้วยสมาชิก 18 คน ในแง่ของการเมืองระดับจังหวัด นครวาโกเป็นเขตเลือกตั้งที่ให้สมาชิกสภาจังหวัดไซตามะจำนวน 1 คน และในแง่ของการเมืองระดับชาติ นครวาโกเป็นส่วนหนึ่งของเขตเลือกตั้งที่ 4 จังหวัดไซตามะ ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งเป็นสภาล่างของรัฐสภาญี่ปุ่น
เศรษฐกิจ

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เนื่องด้วยตำแหน่งที่ตั้งของนครวาโกที่อยู่ติดกับมหานครโตเกียว จำนวนประชากรจึงเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในฐานะเมืองที่ผู้คนใช้สัญจรไปกลับที่ทำงาน เมืองนี้ได้พัฒนาเป็นเมืองอุตสาหกรรมจากการก่อสร้างโรงงานของบริษัทฮอนด้ามอเตอร์ (ปัจจุบันปิดตัวลงแล้ว แต่ศูนย์วิจัยและพัฒนาของฮอนด้ายังคงอยู่ในเมืองวาโก) สำนักงานใหญ่ของริเก็ง (RIKEN) ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์ธรรมชาติขนาดใหญ่ในญี่ปุ่นก็ตั้งอยู่ในเมืองนี้เช่นกัน
การศึกษา

นครวาโกมีโรงเรียนประถมศึกษา 8 แห่ง โรงเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น 3 แห่งที่สังกัดเทศบาลนครวาโก และมีโรงเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย 2 แห่งที่สังกัดคณะกรรมการการศึกษาจังหวัดไซตามะ นอกจากนี้ ทางจังหวัดยังเปิดโรงเรียนการศึกษาพิเศษสำหรับผู้พิการอีก 2 แห่งอีกด้วย
การขนส่ง > รถไฟ

รถไฟโทบุ: สายโทโจ
สถานี: วาโกชิ
โตเกียวเมโทร: สายยูรากูโจ/สายฟูกูโตชิง
สถานี: วาโกชิ
การขนส่ง > ทางหลวง

Tokyo Gaikan Expressway
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 254
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 298
เมืองพี่น้อง

ลองวิว รัฐวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1999
บุคคลที่มีชื่อเสียง

ยูกิ คาจิฮาระ - นักปั่นจักรยาน
เคซูเกะ คาโต - นักแสดง
โทชิโอะ คายามะ - นักการเมือง
คาโอริ มัตสึมูระ - ทาเรนโตะ อดีตไอดอล
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการของนครวาโก (ในภาษาญี่ปุ่น)
เศรษฐกิจอินเดีย

อาคารระฟ้าในนครมุมไบ ในภาพเห็นอาคารที่ทำการของตลาดหลักทรัพย์บอมเบย์
เศรษฐกิจของอินเดีย มีขนาดเป็นอันดับที่ 11 ของโลกเมื่อวัดด้วยค่าจีดีพี และเป็นอันดับ 4 ของโลกเมื่อเทียบด้วยความเท่าเทียมกันของอำนาจซื้อ หลังจากที่ได้มีการปฏิรูปเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งโดยนักสังคมนิยมเป็นแรงบันดาลใจให้แก่เศรษฐกิจของประเทศหลังจากได้รับเอกราช อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศได้เติบโตขึ้นอย่างก้าวกระโดด โดยกิจกรรมตลาดเสรีซึ่งริเริ่มในปี พ.ศ. 2533 เพื่อการแข่งขันกับนานาชาติและการลงทุนจากต่างประเทศ อินเดียเป็นประเทศอุตสาหกรรมก้าวหน้าเกิดใหม่โดยมีจำนวนประชากรมหาศาล เช่นเดียวกับทรัพยากรทางธรรมชาติและบุคลากรมืออาชีพมีทักษะที่เพิ่มมากขึ้น นักเศรษฐศาสตร์หลายท่านได้ทำนายว่าในปี พ.ศ. 2563 อินเดียจะกลายเป็นผู้นำทางเศรษฐกิจของโลก
จำนวนชนชั้นกลางกว่า 300 ล้านคนของอินเดียเพิ่มจำนวนโดยเฉลี่ย 5% ต่อปี จากภาพ แสดงถึงการจัดสร้างเขตที่อยู่อาศัยในมุมไบ
อินเดียอยู่ภายใต้นโยบายซึ่งตั้งบนพื้นฐานของสังคมประชาธิปไตย นับจาก พ.ศ. 2490 ถึง พ.ศ. 2534 เศรษฐกิจอินเดียมีลักษณะของข้อบังคับขยาย ลัทธิคุ้มครอง การถือกรรมสิทธิ์โดยเอกชน การคอรัปชั่นและการเจริญเติบโตอย่างช้า ๆ จนกระทั่งเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 ซึ่งมีการเปิดโอกาสเสรีทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง และได้ส่งผลให้ประเทศเปลี่ยนไปเป็นลักษณะของตลาดเศรษฐกิจแทน การฟื้นฟูการปฏิรูปเศรษฐกิจและนโยบายทางเศรษฐกิจที่ดีขึ้นในช่วงพุทธทศวรรษ 2540 ได้เร่งให้การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเร็วยิ่งขึ้น ไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ เมืองต่าง ๆ ในอินเดียได้เริ่มเปิดเสรีในข้อบังคับเกี่ยวกับธุรกิจอย่างต่อเนื่อง โดยในปี พ.ศ. 2551 อินเดียเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจขนาดใหญ่ที่มีอัตราการเติบโตเร็วที่สุดอันดับสองของโลก อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2552 อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของอินเดียกลับลดลงอย่างมากเหลือ 6.8 เปอร์เซนต์ ตลอดจนโครงการฟื้นฟูการขาดดุลปีงบประมาณครั้งใหญ่ที่ 6.8 เปอร์เซ็นต์ของจีดีพี ซึ่งจะเป็นระดับสูงที่สุดของโลก
ภาคธุรกิจต่าง ๆ > ภาคเกษตรกรรม

อินเดียมีผลผลิตทางการเกษตรเป็นอันดับสองของโลก ภาคเกษตรกรรมและภาคที่เกี่ยวข้อง เช่นการป่าไม้ ประมง มีขนาดร้อยละ 15.7 ของจีดีพีในปี 2552-2553, มีอัตรส่วนการจ้างงานร้อยละ 52.1 ของแรงงานทั้งหมด และแม้อัตราส่วนของภาคเกษตรกรรมเมื่อเทียบกับจีดีพีจะมีขนาดเล็กลงเรื่อย ๆ แต่ก็ยังคงเป็นภาคธุรกิจที่ใหญ่ที่สุดและมีความสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของอินเดีย ผลิตผลทางการเกษตรต่อหน่วยพื้นที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตั้งแต่ปี 2493 เนื่องจากมีการให้เน้นย้ำเรื่องเกษตรกรรมในแผน 5 ปี ประกอบกับการพัฒนาด้านชลประทาน เทคโนโลยี การรับเอาการเกษตรรูปแบบใหม่ และการให้สินเชื่อและเงินสนับสนุนทางการเกษตรในช่วงการปฏิวัติเขียวในอินเดีย อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับระดับนานาชาติแล้ว ผลิตผลทางการเกษตรเฉลี่ยของอินเดียนับเป็นเพียงร้อยละ 30 ถึง 50 ของผลิตผลทางการเกษตรเฉลี่ยที่สูงที่สุดของโลกเท่านั้น
สกุลเงิน

เงินรูปีอินเดียเป็นเงินสกุลเดียวที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมายของอินเดีย อัตราแลกเปลี่ยนเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2564 คือ 1รูปีอินเดียเท่ากับ 0.44 บาท  และเงินรูปีอินเดียยังสามารถชำระหนี้ได้ตามกฎหมายในประเทศเนปาลและภูฏาน ซึ่งอิงสกุลเงินของตนเองกับรูปีอินเดียได้อีกด้วย เงินรูปีมีค่าเท่ากับ 100 ไพซา ธนบัตรที่ใหญ่ที่สุดคือธนบัตร 1,000 รูปี และเหรียญที่เล็กที่สุดที่หมุนเวียนทั่วไปคือเหรียญ 25 ไพซา (เคยมีการใช้เหรียญ 1, 2, 5, 10 และ 20 ไพซา แต่ภายหลังธนาคารกลางอินเดียยกเลิกไป)
เงินรูปีอ่อนตัวต่ำสุดเป็นประวัติการณ์เมื่อต้นปี 2552 เนื่องจากเศรษฐกิจโลกที่ถดถอย แต่เศรษฐกิจของอินเดียฟื้นตัวได้เร็วกว่าประเทศตะวันตกเพราะตลาดภายในประเทศที่แข็งแกร่ง ในเดือนกันยายน 2552 เงินรูปีเริ่มแข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับเงินสกุลหลักส่วนใหญ่ เงินรูปีที่แข็งค่าขึ้นมีส่วนทำให้รัฐบาลอินเดียซื้อทอง 200 ตันจากไอเอ็มเอฟเพื่อกระจายความเสี่ยง
ธนาคารกลางอินเดียก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2478 ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานทางการเงินของประเทศ ผู้ควบคุมและกำกับระบบการเงิน ควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน และเป็นผู้ออกธนบัตร ธนาคารกลางอินเดียถูกควบคุมโดยคณะกรรมการกลางซึ่งมีผู้ว่าที่ถูกแต่งตั้งโดยรัฐบาลกลางของอินเดีย
แหล่งข้อมูลอื่น

Finance Ministry of India
India in Business เก็บถาวร 2007-10-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน- Official website for Investment and Trade in India
Reserve Bank of India's database on the Indian economy เก็บถาวร 2007-10-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
World Bank - India Country Overview เก็บถาวร 2011-05-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Ernst & Young 2006 report on doing Business in India
CIA - The World Factbook – India เก็บถาวร 2008-06-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
India Economic Scan เก็บถาวร 2011-02-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Will India Become a Superpower? Here are 12 Hints
อุตสาหกรรมยานยนต์ของอินเดียเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมยานยนต์ที่เติบโตเร็วที่สุดในโลก ในรูปคือรถทาทา นาโน ของทาทา มอเตอร์ส ซึ่งเป็นรถยนต์ที่ถูกที่สุดในโลก
ฤๅษีโคดม

| โคดม มหาฤๅษี |
| --- | --- |
ภาพวาดมหาฤๅษีโคตมในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19
ส่วนบุคคล
ศาสนา: ฮินดู
คู่สมรส: นางอหัลยา
บุตร: Shatananda กับคนอื่น ๆ
เกียรติยศ: หนึ่งในสัปตฤาษี (ฤๅษีที่ยิ่งใหญ่ทั้งเจ็ด)
พระฤๅษีโคดม (สันสกฤต: महर्षिः गौतम, Maharṣiḥ Gautama) หรือ ท้าวโคดมผู้ครองนครสาเกด ไม่มีธิดาและโอรส เกิดความเบื่อหน่ายราชสมบัติจึงออกผนวชเป็นดาบสบำเพ็ญพรตสองพันปี จนหนวดเครารกรุงรัง ยังมีนกกระจาบป่าสองตัวผัวเมียเวียนออกไข่ที่หนวดเคราพระฤๅษี จนบังเกิดเหตุ นกตัวผู้ออกไปหากินถึงมืดค่ำ เวลาค่ำกลีบดอกบัวหุบลงมากักตัวไว้ เช้าวันรุ่งขึ้นดอกบัวคลี่บาน จึงบินกลับรัง เล่าเรื่องราวให้นางนกฟัง แต่นางนกไม่ยอมเชื่อ หาว่าไปติดนกสาวตัวอื่น ฝ่ายนกตัวผู้จึงสาบานตนว่า ถ้าเป็นเช่นนั้นจริง ขอรับเอาบาปของดาบสไว้แก่ตนเอง
พระฤๅษีจึงถามว่าตนมีบาปข้อใดจึงจะรับเอาไป นกกระจาบตัวผู้ตอบว่า มีบาปที่ไม่มีโอรสและธิดา หนีออกจากเมืองมา จึงไม่มีผู้สืบราชสมบัตินับเป็นบาปอย่างยิ่ง พระมหาดาบสตรึกตรองก็เห็นพ้องกับนก จึงโกนหนวดเครา แล้วทำพิธีกองกูณฑ์บูชาไฟ หลับตาบริกรรมคาถา บังเกิดนางขึ้นกลางไฟ งดงามยิ่งนัก ให้ชื่อว่า นางกาลอัจนา อยู่ด้วยกันต่อมาจนได้ธิดาชื่อว่า สวาหะ
เมื่อฤๅษีโคดมออกป่า พระอินทร์ต้องการแบ่งกำลังฤทธิ์ไว้คอยช่วยพระนารายณ์อวตาร ก็เลยแอบมาเกี้ยวพานางกาลอัจนา และสัมผัสกายนาง นางจึงตั้งครรภ์คลอดบุตรเป็นชาย มีกายสีเขียวอ่อนดังมรกต พระฤๅษีหลงรักยิ่งกว่า ราชบุตรีเสียอีก ต่อมานางกาลอัจนาเกิดหลงรักพระอาทิตย์ พระอาทิตย์ต้องการแบ่งกำลังฤทธิ์ไว้คอยช่วยพระนารายณ์อวตารเช่นกัน จึงลงมาหานาง ลูบหน้าลูบหลังนางด้วยความยินดี นางก็ตั้งครรภ์ คลอดบุตรเป็นชาย ผุดผ่องดั่งดวงตะวัน
วันหนึ่งพระฤๅษีโคดมพาลูกน้อยทั้งสามไปเล่นน้ำ ลูกชายคนโตขี่หลัง ลูกชายคนเล็กอุ้มไว้ ลูกสาวเดินตาม นางสวาหะคับแค้นใจจึงบ่นว่า “ทีลูกตัวเองให้เดินดิน ลูกเขาล่ะก็ทั้งอุ้มทั้งขี่หลัง” พระฤๅษีเอะใจในคำนางสวาหะ จึงซักถามจนได้ความ พระฤๅษีจึงยกมือพนม ตั้งสัตย์อฐิษฐานจะโยนเด็กทั้งสามลงกลางน้ำ ถ้าเป็นลูกตนให้ว่ายกลับมาหา ถ้าเป็นลูกชายคนอื่นให้เป็นลิงป่า อย่าว่ายคืนกลับมา นางสวาหะว่ายกลับมา บุตรชายทั้งสองว่ายน้ำขึ้นฝั่ง กลายเป็นลิงวิ่งเข้าป่าไป
พระฤๅษีจึงสาปนางกาลอัจนาให้กลายเป็นแผ่นหิน และจะต้องถูกพระรามเอาไปถมทะเลเพื่อเข้าไปกรุงลงกา นางกาลอัจนาโกรธนางสวาหะมาก จึงสาปให้อ้าปากยืนตีนเดียวเหนี่ยวกินลมกลางป่าเชิงเขาจักรวาล ต่อเมื่อมีลูกเป็นลิงที่มีอิทธิฤทธิ์เหนือลิงทั้งปวง จึงจะพ้นคำสาป
โรตีจาไน

| --- | --- |
โรตีจาไน
ชื่ออื่น: โรตีจาเน
ประเภท: ขนมปังแบน
แหล่งกำเนิด: อินเดีย
ส่วนผสมหลัก: แป้ง
 ตำราอาหาร: โรตีจาไน   สื่อ: โรตีจาไน
โรตีจาไนกับแกงแกะ ในสุมาตราตะวันตก
โรตี จาเนกับแกงแกะและมันฝรั่งในภัตตาคารอาหารอาเจะฮ์
โรตีจาไน (มลายูและอินโดนีเซีย: roti canai) หรือ โรตีจาเน (roti cane) เป็นขนมปังแบนที่ได้รับอิทธิพลจากอินเดียพบได้ทั้งในมาเลเซียและอินโดนีเซีย พบได้ในภัตตาคารที่ขายอาหารมีนังกาเบาหรืออาหารอาเจะฮ์ ในสิงคโปร์และมาเลเซียทางใต้เรียกโรตีปราตา ซึ่งคล้ายกับอาหารอินเดียที่เรียกปาโรตตาแบบของรัฐเกรละ
ที่มาของคำ

ในภาษาฮินดี ภาษาอูรดู ภาษาส่วนใหญ่ทางอินเดียเหนือ และภาษามลายู คำว่าโรตีหมายถึงขนมปัง ส่วนคำว่าจาไน อาจมาจาก
เจนไน เมืองในอินเดียซึ่งในสมัยโบราณเรียกมัทราส คาดว่าโรตีจาไนเข้าสู่มาเลเซียโดยแรงงานที่อพยพมาจากมัทราสโดยเป็นการนำปาโรตตามารับประทานกับดาลจาซึ่งเป็นแกงถั่วเลนทิล
จันนา เป็นอาหารที่ทำจากถั่วหัวช้างต้ม ในซอสรสเผ็ดของอินเดียเหนือ กินกับโรตี แต่โรตีในอินเดียเหนือต่างไปจากโรตีในมาเลเซีย ซึ่งคล้ายปาโรตตาในอินเดียใต้มากกว่า นอกจากนั้น โรตีจาไนยังนิยมรับประทานกับแกงถั่วเลนทิลมากกว่าแกงถั่วชิกพี
คำว่าจาไนในภาษามลายูหมายถึงการม้วนก้อนแป้ง
โรตีจาไนเป็นรูปกลมแบน การปรุงมีสองแบบ คือเหวี่ยงจนเป็นแผ่นแบนมากแล้วพับหรือรีดให้แบนก่อนจะพับ แป้งที่พับแล้วจะนำมาทอดในน้ำมัน วิธีเหลี่ยงแป้งให้บางเป็นที่นิยมกว่าและทำได้เร็วกว่า คำว่าโรตี ปาโรตตาในภาษามลายูหมายถึงขนมปังแบน
ในอินโดนีเซีย จะเรียกโรตีจาไนว่าโรตีจาเน และมักรับประทานกับแกงแกะ (การีกัมบิง) เป็นอาหารที่ได้รับอิทธิพลจากอินเดียซึ่งเป็นผลจากการอพยพเข้าสู่อินโดนีเซียในสมัยที่เป็นอาณานิคมของเนเธอร์แลนด์ พบมากในอาหารมลายูที่สุมาตรา และอาหารมีนังกาเบา อาหารอาเจะฮ์
ส่วนประกอบ

โรตีจาไนประกอบด้วยไขมัน ไข่ แป้ง น้ำ นวดรวมกัน ไขมันที่ใช้นิยมเนยฆีของอินเดีย บางคนจะใส่นมข้นหวานลงไป ส่วนผสมจะถูกนวดจนเข้ากันดี ทำให้แบน แช่น้ำมันและม้วน พักให้ฟู ทำซ้ำอีก เมื่อจะทำให้สุกจึงแผ่เป็นแผ่นบาง พับแล้วทอดให้กรอบนอกนุ่มใน
ภาพการเตรียมโรตีจาไน

การนวดส่วนผสม
ทอดบนกระทะเหล็กแบน
การเตรียมโรตีจาไน
โรตีหวานในไทยซึ่งมีลักษณะคล้ายโรตีจาไน ในที่นี้ใส่ไส้กล้วยและไข่
แหล่งข้อมูลอื่น

How to make Malaysian Roti Canai - Step by Step Pictorial
ปล่องแบบน้ำร้อน

ปล่องแบบน้ำร้อน (อังกฤษ: Hydrothermal vent) อาจเรียกว่าปล่องไฮโดรเทอร์มอร์หรือปล่องน้ำร้อนใต้ทะเล คือรอยแยกบนเปลือกผิวโลกที่มีน้ำร้อนไหลออกมา ปกติจะพบใกล้กับแหล่งภูเขาไฟที่ที่แผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ออกจากกันในแอ่งมหาสมุทรและฮอตสปอต
ปล่องไฮโดรเทอร์มอลพบได้ทั่วไปเนื่องจากในทางธรณีวิทยาแล้วโลกของเรามีการเคลื่อนที่ตลอดเวลาและมีมวลน้ำจำนวนมหาศาลทั้งบนผิวโลกและในเปลือกโลก ประเภทที่พบบนพื้นผิวทวีปก็คือแหล่งน้ำพุร้อน, พุแก๊สและไกเซอร์ ระบบของปล่องไฮโดรเทอร์มอลบนพื้นผิวทวีปที่เป็นที่รู้จักกันดีอาจเป็นแหล่งน้ำพุร้อนในอุทยานแห่งชาติเยลโลว์สโตนในสหรัฐอเมริกา สำหรับใต้ทะเลนั้นปล่องไฮโดรเทอร์มอลอาจทำให้เกิดลักษณะที่เรียกว่าแบลคสโมกเกอร์หรือไวท์สโมกเกอร์
เมื่อเทียบกับพื้นที่ส่วนใหญ่ใต้ทะเลลึกแล้ว พื้นที่โดยรอบปล่องไฮโดรเทอร์มอลจะมีความอุดมสมบูรณ์ทางชีวภาพเป็นอย่างมาก ปรกติจะเป็นที่อยู่อาศัยของชุมชนสิ่งมีชีวิตที่ซับซ้อนที่หล่อเลี้ยงโดยสารเคมีที่ละลายอยู่ในของเหลวบริเวณปล่องนั้น สิ่งมีชีวิตอย่างอาร์เคียที่ดำรงชีวิตอยู่ด้วยการสังเคราะห์อาหารทางเคมีถือเป็นรากฐานของห่วงโซ่อาหารที่รองรับสิ่งมีชีวิตที่หลากหลายอย่างเช่นหนอนท่อยักษ์ หอยกาบ และกุ้ง
เชื่อกันว่ามีปล่องไฮโดรเทอร์มอลบนดวงจันทร์ยูโรปาของดาวพฤหัสบดีด้วย และก็เดากันว่ามีปล่องไฮโดรเทอร์มอลโบราณบนดาวอังคารด้วยเหมือนกัน
การสำรวจ

ในปี 1949 มีรายงานการค้นพบน้ำร้อนที่บริเวณส่วนกลางของทะเลแดง หลังจากนั้นในคริสต์ทศวรรษที่ 1960 มีการยืนยันการค้นพบน้ำร้อนดังกล่าวซึ่งมีอุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียสเกิดร่วมกับโคลนเนื้อโลหะ  สารละลายร้อนไหลออกมาจากรอยแยกมีพลังใต้พื้นทะเลแต่ด้วยสารละลายดังกล่าวมีความเค็มสูงจึงไม่มีสิ่งมีชีวิตใด ๆ อาศัยอยู่ น้ำเกลือที่พบในโคลนดังกล่าวปัจจุบันอยู่ระหว่างการสำรวจเพื่อการทำเหมืองผลิตโลหะมีค่าและโลหะไร้สกุล
ระบบนิเวศน์ของการสังเคราะห์ทางเคมีบริเวณปล่องไฮโดรเทอร์มอลใต้ทะเลถูกค้นพบตามแนวรอยแยกกาลาปากอส (ยอดเขาแห่งหนึ่งของแนวเทือกเขากลางสมุทรของมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออก) ในปี 1977 โดยคณะนักธรณีวิทยาสมุทรศาสตร์ที่กำลังศึกษาอุณหภูมิของมหาสมุทร ในปี 1979 นักชีววิทยาได้ย้อนกลับไปที่แนวเทือกเขาดังกล่าวและใช้ยานดำน้ำแอลวินเพื่อการวิจัยของสำนักงานวิจัยนาวี จากสถาบันสมุทรศาสตร์วู้ดโฮลเพื่อลงไปดูชุมชนของสิ่งมีชีวิตในบริเวณปล่องไฮโดรเทอร์มอลนั้นด้วยตาของพวกเขาเอง และในปีเดียวกันนั้นเองนักวิทยาศาสตร์ ปีเตอร์ ลอนส์เดล ก็ได้ตีพิมพ์ผลงานทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตบริเวณปล่องไฮโดรเทอร์มอลนั้น
ในปี 2005 บริษัทสำรวจแร่เนปจูนรีซอร์สเอ็นแอลได้รับอาชญาบัตรสำรวจพื้นที่ 35,000 ตารางกิโลเมตรเหนือพื้นที่หมู่เกาะรูปโค้งเกอมาเดคซึ่งเป็นเขตเศรษฐกิจจำเพาะในประเทศนิวซีแลนด์เพื่อการสำรวจแหล่งแร่ซัลไฟด์ขนาดใหญ่ในพื้นท้องทะเลซึ่งเป็นแหล่งศักยภาพใหม่ของแร่ซัลไฟด์ของโลหะตะกั่ว สังกะสี และทองแดงที่เกิดจากการสะสมตัวบริเวณปล่องไฮโดรเทอร์มอลในปัจจุบัน
มีการค้นพบปล่องไฮโดรเทอร์มอลแห่งหนึ่งในมหาสมุทรแปซิฟิกนอกชายฝั่งคอสตาริก้ามีชื่อเรียกกันว่าปล่องไฮโดรเทอร์มอลเมดูซ่า (ตั้งชื่อตามหญิงงามชื่อเมดูซ่าที่มีเส้นผมเป็นงูในตำนานเทพเจ้ากรีก) ถูกแถลงสู่สาธารณชนขึ้นในเดือนเมษายน ในปี 2007
คุณสมบัติทางกายภาพ

ปล่องไฮโดรเทอร์มอลในทะเลลึกจะพบตามแนวเทือกเขากลางสมุทรอย่างเช่นเทือกเขากลางสมุทรแปซิฟิกตะวันออกและเทือกเขากลางสมุทรแอตแลนติก ซึ่งเป็นตำแหน่งที่แผ่นเปลือกโลกมหาสมุทรสองแผ่นเคลื่อนที่แยกออกจากกันที่ทำให้เกิดแผ่นเปลือกโลกใหม่เพิ่มขึ้นมาเรื่อย ๆ
น้ำที่ปล่องไฮโดรเทอร์มอลบนพื้นมหาสมุทรปล่อยออกมาจะประกอบไปด้วยน้ำทะเลเกือบทั้งหมดไหลเข้าไปในระบบไฮโดรเทอร์มอลใกล้ ๆ กับแหล่งภูเขาไฟผ่านรอยเลื่อนและช่องว่างของตะกอนและชั้นหินภูเขาไฟรวมถึงน้ำจากหินหนืดที่ปล่อยออกมาจากการดันตัวขึ้นมาของหินหนืด
ในระบบไฮโดรเทอร์มอลบนพื้นทวีปน้ำที่หมุนวนภายในระบบพุแก๊สและไกเซอร์ส่วนใหญ่มาจากน้ำฟ้าและน้ำใต้ดินที่ซึมผ่านลงไปจากผิวดินแต่มันก็อาจมีองค์ประกอบมาจากน้ำจากการแปรสภาพ น้ำจากชั้นตะกอน และน้ำจากหินหนืดที่ปล่อยออกมาจากหินหนืด
น้ำที่ผุดขึ้นมาจากปล่องไฮโดรเทอร์มอลมีอุณหภูมิแปรผันไปจนสูงได้ถึง 400 องศาเซลเซียส เมื่อเปรียบเทียบกับสภาพใต้ท้องทะเลลึกแล้วมักพบมีอุณหภูมิประมาณ 2 องศาเซลเซียส สภาพที่มีความกดดันสูงที่ใต้ท้องทะเลลึกนี้ทำให้อุณหภูมิมีช่วงกว้างขึ้นอย่างมีนัยสำคัญโดยที่น้ำยังคงเป็นของเหลวและน้ำไม่เดือด น้ำที่ระดับความลึก 3000 เมตรและที่อุณหภูมิ 407 องศาเซลเซียสจะมีสภาพเป็นของไหลที่อยู่ในสภาวะความดันและอุณหภูมิที่สูงกว่าความดันและอุณหภูมิวิกฤตของมัน (supercritical fluid)  อย่างไรก็ตามการเพิ่มความเค็มเข้าไปในน้ำมีผลผลักดันให้น้ำเข้าใกล้จุดวิกฤตของมันได้ง่ายขึ้น
ปล่องไฮโดรเทอร์มอลบางแห่งมีลักษณะโครงสร้างหยาบ ๆ เป็นปล่องรูปทรงกระบอกคล้ายปล่องควัน โครงสร้างรูปแบบนี้ก่อให้เกิดแร่ซึ่งละลายอยู่ในของไหลของรอยแยก เมื่อน้ำร้อนยิ่งยวดสัมผัสกับน้ำใต้ทะเลที่มีอุณหภูมิใกล้จุดเยือกแข็งแร่จะตกตะกอนออกไปเกิดเป็นอนุภาคสะสมเติมเข้าไปสูงขึ้นเรื่อย ๆ โครงสร้างปล่องควันบางแห่งอาจสูงได้ถึง 60 เมตร ตัวอย่างหนึ่งของปล่องรูปทรงหอคอยนี้คือ “ก๊อดซิลล่า” ในมหาสมุทรแปซิฟิกใกล้กับโอรีก้อนซึ่งสูงถึง 40 เมตรก่อนที่จะหักโค่นลงมา
ในระยะแรก ๆ ของการเกิดโครงสร้างรูปทรงปล่องควันจะเริ่มด้วยการตกสะสมตัวของแร่แอนไฮไดรต์หลังจากนั้นแร่ซัลไฟด์ของทองแดง เหล็ก และสังกะสีก็จะสะสมตัวในช่องว่างของปล่องควันทำให้มันมีรูพรุนน้อยลงไปตามกาลเวลา จากการบันทึกพบว่าปล่องดังกล่าวจะเติบโตขึ้นประมาณวันละ 30 เซนติเมตร
โครงสร้างปล่องควันที่ปล่อยกลุ่มควันสีดำเรียกว่า แบลคสโมกเกอร์ ตั้งชื่อตามเฉดสีดำของอนุภาคที่มันปล่อยออกมา แบลคสโมกเกอร์มักปล่อยอนุภาคของแร่ที่มีระดับของกำมะถันสูงหรือซัลไฟด์ ขณะที่ ไวต์สโมกเกอร์ จะเป็นปล่องที่ปล่อยอนุภาคของแร่ที่มีเฉดสีที่จางกว่าอย่างเช่นแบเรียม แคลเซียม และซิลิก้อน โครงสร้างปล่องควันเหล่านี้มีแนวโน้มที่จะมีพลูมที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า
การสำรวจปล่องควันใต้ทะเลลึกในเดือนเมษายน ปี 2007 บริเวณนอกชายฝั่งฟีจีพบว่าปล่องควันหลายแห่งเป็นแหล่งของเหล็กที่ละลายอยู่ในน้ำ
ทฤษฎีทางชีววิทยา

แม้ว่าการค้นพบปล่องไฮโดรเทอร์มอลจะดูเป็นเรื่องใหม่ในประวัติทางวิทยาศาสตร์ แต่มันก็ก่อให้เกิดและสนับสนุนทฤษฎีและบรรยากาศทางชีววิทยาใหม่ ๆ
ทฤษฎีทางชีววิทยา > ชีวภาคร้อนใต้ทะเลลึก

ในช่วงต้น ๆ ของการตีพิมพ์ผลงานในปี ค.ศ. 1992 ของ โธมัส โกลด์ ในชื่อเรื่อง “ชีวภาคร้อนใต้ทะเลลึก” ที่ได้กล่าวถึงปล่องใต้มหาสมุทรที่สนับสนุนทฤษฎีของเขาที่ว่า ที่ระดับด้านล่างของโลกอุดมไปด้วยวัตถุทางชีววิทยาที่เป็นสิ่งมีชีวิตชีวิตที่กำลังค้นหาเส้นทางที่จะขึ้นสู่พื้นผิวทะเล อย่างไรก็ตามทฤษฎีของโธมัส โกลด์ได้อธิบายเล้าลึกเหนือเรื่องราวของปล่องไฮโดรเทอร์มอลเสียอีก โดยเขาได้เสนอราวเรื่องเกี่ยวกับการกำเนิดปิโตรเลียมแบบไร้ชีวมวล (กล่าวคือเป็นปิโตรเลียมที่ไม่มีฐานมาจากฟอสซิล แต่ถูกผลิตขึ้นมาในที่ลึกลงไปของโลก) ซึ่งปรากฏกล่าวขยายเพิ่มเติมไว้ในหนังสือชีวภาคร้อนใต้ทะเลลึก  ตามความคิดของโธมัส โกลด์นั้น "ไฮโดรคาร์บอนไม่ใช่ชีววิทยาที่ถูกกระทำอีกครั้งโดยธรณีวิทยา (ดังที่เข้าใจกันและยอมรับกันทั่วไป) แต่ธรณีวิทยาต่างหากที่ถูกกระทำอีกครั้งโดยชีววิทยา"
บทความเกี่ยวกับการผลิตไฮโดรคาร์บอนแบบไร้ชีวมวลในนิตยสารไซเอนซ์ฉบับเดือนกุมภาพันธ์ 2008 ได้ใช้ข้อมูลจากการทดลองที่แหล่งปล่องไฮโดรเทอร์มอลลอสต์ซิตี้ที่รายงานถึงการสังเคราะห์ไฮโดรคาร์บอนแบบไร้ชีวมวลที่เกิดขึ้นในธรรมชาติได้อย่างไรที่อาจพบในหินอุลตร้าเมฟิก น้ำ และที่ปริมาณความร้อนปานกลาง
ทฤษฎีทางชีววิทยา > การกำเนิดสิ่งมีชีวิตแบบไฮโดรเทอร์มอล

กุนเทอร์ วอชเทอร์เชาเซอร์ ได้เสนอทฤษฎีโลกของเหล็ก-กำมะถัน และอธิบายว่าสิ่งมีชีวิตอาจมีถิ่นกำเนิดที่ปล่องไฮโดรเทอร์มอลนี้ เขาเสนอว่า
รูปแบบเริ่มแรกของการสันดาปเกิดขึ้นก่อนสารพันธุกรรม โดยกระบวนการสันดาปเขาหมายถึงวัฏจักรของปฏิกิริยาทางเคมีที่ให้พลังงานในรูปแบบที่สามารถ
ถูกควบคลุมโดยกระบวนการอื่น ๆ
ได้รับการเสนอว่าการสังเคราะห์กรดอะมิโนสามารถเกิดขึ้นได้ในที่ระดับลึกลงไปในชั้นเปลือกโลกและต่อมากรดอะมิโนเหล่านี้ก็ถูกยิงขึ้นมาพร้อมด้วยของเหลวไฮโดรเทอร์มอลเข้าไปในน้ำที่เย็นกว่าในที่มีอุณหภูมิที่ต่ำกว่าและที่มีแร่ดินอยู่ด้วยที่ได้ช่วยให้เกิดเพปไทด์และเซลล์เริ่มต้น (โปรโตเซลล์)  นี้เป็นสมมุติฐานเชิงปฏิสัมพันธ์อันหนึ่งเพราะว่าความมากมายของสาร CH4 และ NH3 พบปรากฏในบริเวณปล่องไฮโดรเทอร์มอลซึ่งเป็นสภาวะที่ไม่อาจเกิดขึ้นได้ในชั้นบรรยากาศของโลกในช่วงแรก ๆ ข้อจำกัดที่สำคัญอันหนึ่งของสมมุติฐานนี้ก็คือยังขาดเสถียรภาพของโมเลกุลของสารอินทรีย์ที่อุณหภูมิสูงแต่บางคนก็เสนอว่าสิ่งมีชีวิตควรจะเกิดขึ้นที่ด้านนอกของโซนที่มีอุณหภูมิสูงสุด มีสิ่งมีชีวิตหลายชนิดพวกเอ็กทรีโมไฟล์ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ขนาดเล็กที่มีชีวิตอยู่ได้ในที่ที่มีอุณหภูมิสูงได้มากกว่า 170 องศาเซลเซียสและสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่ปัจจุบันก็พบว่าอาศัยอยู่รอบ ๆ ปล่องทะเลลึกที่ทำให้เข้าใจได้ว่าจริง ๆ แล้วนี่เป็นเรื่องราวที่เป็นไปได้
วงศ์ปลาจาน

| วงศ์ปลาจาน |
| --- | --- |

ปลาจานแดง (Argyrops spinifer)

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: ปลาที่มีก้านครีบ Actinopterygii
อันดับ:: อันดับปลากะพง Perciformes
วงศ์ใหญ่:: อันดับย่อยปลากะพง Percoidea
วงศ์:: วงศ์ปลาจาน Sparidae Rafinesque, 1810

วงศ์ปลาจาน หรือ วงศ์ปลาอีคุด (อังกฤษ: Sea bream, Porgie; ชื่อวิทยาศาสตร์: Sparidae) เป็นวงศ์ของปลากระดูกแข็ง ในอันดับปลากะพง (Perciformes)
มีลักษณะโดยทั่วไป คือ ลำตัวค่อนข้างยาวแบนข้าง มีเกล็ดซิเลียเตดขนาดปานกลาง เกล็ดบนหัวเริ่มมีตั้งแต่บริเวณระหว่างตาหรือบริเวณหลังตา ส่วนหน้าของขากรรไกรมีฟันเขี้ยวหรือฟันตัด บริเวณของมุมปากมีฟันรูปกรวยหรือแบบฟันกราม ซึ่งจะมีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ ไปทางส่วนท้าย ไม่มีฟันบนกระดูกพาลาทีน ครีบหลังมีตอนเดียวมีก้านครีบแข็ง 11–12 ก้าน ก้านครีบอ่อนที่แตกปลาย 10–15 ก้าน ครีบก้นมีก้านครีบแข็งที่ใหญ่และแข็งแรง ก้านครีบแข็งก้านที่สองยาวที่สุด
เป็นปลาทะเล พบกระจายพันธุ์ในทะเลและมหาสมุทรเขตร้อนและอบอุ่นทั่วโลก เป็นปลาเศรษฐกิจ ใช้เนื้อในการบริโภค และตกเป็นเกมกีฬา บางชนิดอาจพบได้ในเขตน้ำกร่อยหรือน้ำจืด.
ปลาวงศ์นี้สาวนใหญ่มีฟันบดคล้ายฟันกราม ปลาบางชนิดอย่าง Polysteganus undulosus ตกอยู่ในการประมงเกินขีดจำกัด หรือแสวงหาผลประโยชน์เกินการฟื้นฟูที่ยั่งยืน recovery.
ในประเทศไทย ปลาที่อยู่ในวงศ์นี้ที่เป็นที่รู้จักกันดี เช่น ปลาอีคุด (Acanthopagrus berda) และปลาจานแดง หรือปลาอีคุดครีบยาว (Argyrops spinifer)
นอกจากนี้แล้ว ปลาในวงศ์นี้ยังมีการสืบพันธุ์เป็นกะเทยแบบเป็นลำดับ คือ การเป็นกะเทยแบบกลายเพศหรือเปลี่ยนเพศ คือเปลี่ยนจากเพศผู้ในระยะแรกและเป็นเพศเมียเมื่อปลาโตขึ้นได้ด้วย
สกุล

พบ 155 ชนิด ใน 38 สกุล:
Acanthopagrus Peters, 1855
Amamiichthys Tanaka & Iwatsuki, 2015
Archosargus Gill, 1865
Argyrops Swainson, 1839
Argyrozona Smith, 1938
Boops Cuvier, 1814
Boopsoidea Castelnau, 1861
Calamus Swainson, 1839
Centracanthus Rafinesque, 1810
Cheimerius Smith, 1938
Chrysoblephus Swainson, 1839
Crenidens Valenciennes, 1830
Cymatoceps Smith, 1938
Dentex Cuvier, 1814
Diplodus Rafinesque, 1810
Evynnis Jordan & Thompson, 1912
Gymnocrotaphus Günther, 1859
Lagodon Holbrook, 1855
Lithognathus Swainson, 1839
Oblada Cuvier, 1829
Pachymetopon Günther, 1859
Pagellus Valenciennes, 1830
Pagrus Cuvier, 1816
Parargyrops Tanaka, 1916
Petrus Smith, 1938
Polyamblyodon Norman, 1935
Polysteganus Klunzinger, 1870
Porcostoma Smith, 1938
Pterogymnus Smith, 1938
Rhabdosargus Fowler, 1933
Sarpa Bonaparte, 1831
Sparidentex Munro, 1948
Sparodon Smith, 1938
Sparus Linnaeus, 1758
Spicara Rafinesque, 1810
Spondyliosoma Cantor, 1849
Stenotomus Gill, 1865
Virididentex Poll, 1971
แหล่งข้อมูลอื่น

| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q239590  Wikispecies: Sparidae  ADW: Sparidae  BOLD: 1742  EoL: 5203  EPPO: 1SPRUF  Fossilworks: 210659  GBIF: 5068  iNaturalist: 49238  IRMNG: 114065  ITIS: 169180  NBN: NBNSYS0000161019  NCBI: 8169  NZOR: 8e225615-90c5-4fad-bae4-08aa86290e98  Plazi: FD1087D9-FFAA-4A59-FF67-A1474C76FEA7  WoRMS: 125564 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล