อาการเจ็บหู
การวินิจฉัย

ในขณะที่โรคบางอย่างอาจต้องอาศัยการทำภาพหรือการตรวจชนิดใดชนิดหนึ่งโดยเฉพาะ ๆ แต่มูลฐานที่ทำให้หูเจ็บโดยมากแพทย์สามารถวินิจฉัยได้เลย
เพราะการวินิจฉัยแยกโรคของหูเจ็บมีมากมาย จึงไม่มีความเห็นพ้องว่าอะไรเป็นกรอบวินิจฉัยได้ดีที่สุด
วิธีการหนึ่งก็คือแยกโดยเวลาที่เกิดอาการต่าง ๆ เพราะหูเจ็บปฐมภูมิมักจะเป็นแบบฉับพลัน ในขณะที่หูเจ็บทุติยภูมิมักจะเรื้อรัง
เหตุแบบฉับพลันอาจเแยกว่ามีไข้ (ซึ่งแสดงการติดเชื้อ) หรือไม่มีไข้ (แสดงปัญหาที่อวัยวะ/โครงสร้าง เช่น การบาดเจ็บ หรือการบาดเจ็บที่หู)
สมุฏฐานที่ก่อความเจ็บเรื้อรังอาจแยกเป็นแบบมีหรือไม่มีอาการที่น่าเป็นห่วง
อาการน่าเป็นห่วงอย่างหนึ่งก็คือการมีปัจจัยเสี่ยงหนึ่งอย่างหรือมากกว่านั้นรวมทั้งการสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มาก (มากกว่า 3.5 แก้วต่อวัน) โรคเบาหวาน โรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจ และอายุมาก (มากกว่า 50 ปี)
ปัจจัยเหล่านี้เพิ่มความเสี่ยงให้เกิดเหตุร้ายแรงที่ทำให้หูเจ็บ เช่น มะเร็งหรือการติดเชื้อที่รุนแรง
โดยเฉพาะก็คือ การอยู่ร่วมกับผู้สูบบุหรี่อาจเพิ่มความเสี่ยงหูอักเสบอย่างฉับพลันในเด็ก
อนึ่ง การว่ายน้ำเป็นปัจจัยเสี่ยงซึ่งสำคัญที่สุดสำหรับหูชั้นนอกอักเสบ แม้ก็ยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ รวมทั้งช่องหูชื้น ผิวหนังอักเสบออกผื่น (eczema) และ/หรือการบาดเจ็บที่หู
ถ้ามีอาการน่าเป็นห่วง ก็อาจต้องตรวจเพิ่ม เช่น ใช้เอ็กซ์เรย์คอมพิวเตอร์หรือการตัดเนื้อออกตรวจเพื่อกันว่ามีโรคที่ร้ายแรงกว่า
ซึ่งรวมหูชั้นนอกอักเสบร้ายแรง (malignant) หรือแบบทำให้เนื้อตาย (necrotizing), ปุ่มกกหูอักเสบ, หลอดเลือดแดง Temporal อักเสบ/Giant-cell arteritis, และมะเร็ง
ให้สังเกตว่า แม้อาการน่าเป็นห่วงอาจทำให้สงสัยโรค 4 อย่างเหล่านี้ แต่ก็ไม่ได้ยืนยันวินิจฉัยเพราะอาการเหล่านี้เห็นได้ในสถานการณ์อื่น ๆ อีกด้วย
เช่น อาการปวดขากรรไกรเมื่อเคี้ยวอาจมีเพราะหลอดเลือดแดง Temporal อักเสบ แต่ก็มีในการทำหน้าที่ผิดปรกติของข้อต่อขากรรไกรด้วย
ดั้งนั้น ถ้าไม่มีอาการน่าเป็นห่วง เหตุอื่น ๆ ของการปวดหูต่างที่ก็มีโอกาสมากขึ้นและดังนั้นจึงสมควรตรวจดู
| วินิจฉัย 	 | Features | Features | Features |
| --- | --- | --- | --- |
| หูชั้นกลางอักเสบฉับพลัน  | ประวัติการติดเชื้อทางเดินลมหายใจส่วนบน (URI) ภายใน 10 วัน 	 | เด็กดึงหู 	 | เจ็บมากโดยอยู่ลึกในหู |
| หูชั้นกลางอักเสบฉับพลัน  | เป็นไข้ 	 | เสียการได้ยิน 	 | ความเจ็บอาจกวนการนอน |
แก้วหูทะลุ : เมื่อน้ำ/หนองไหลออก จะลดอาการเจ็บ
| ปุ่มกกหูอักเสบ (mastoiditis)*  | เป็นเด็ก 	 | ประวัติมี URI มากกว่า 10 วัน 	 | มี URI หรือติดเชื้อที่หูเร็ว ๆ นี้ |
| ปุ่มกกหูอักเสบ (mastoiditis)*  | เป็นไข้/หนาว 	 | อาจเห็นอาการหูอักเสบเมื่อตรวจ 	 | ความเจ็บอยู่หลังหู โดยส่วนหลังใบหู (postauricular) จะบวม (ใกล้กับปุ่มกกหู)* |
ปุ่มกกหูอักเสบ (mastoiditis)* : ตรวจด้วยเอ็กซ์เรย์คอมพิวเตอร์
| หูชั้นกลางอักเสบมีหนองเรื้อรัง (CSOM) 	 | การเสียการได้ยินเหตุกระดูกสื่อ 	 | หนองออกซึ่งบรรเทาอาการแล้วเป็นอีก หรือหนองออกอย่างเรื้อรัง 	 | อาจเห็นแก้วหูทะลุหรือ cholesteatoma เมื่อตรวจ |
| หูชั้นกลางอักเสบแบบสะสมน้ำ (serous otitis mediao/titis media with effusion) 	 | ไม่มีอาการว่าติดเชื้อ 	 | เสียการได้ยินอย่างชัดเจน 	 | อาจมีประวัติ URI หรือหูชั้นกลางอักเสบแบบฉับพลัน |
| หูชั้นนนอกอักเสบ  | ว่ายน้ำ  | โรคสะเก็ดเงิน  | ผิวหนังที่มันอักเสบ (seborrhoeic dermatitis) |
| หูชั้นนนอกอักเสบ  | ปั่นหูด้วยไม้สำลี 	 | เจ็บหูทั้งสองข้าง 	 | มีเกล็ด (scaling) |
| หูชั้นนนอกอักเสบ  | คัน 	 | เจ็บเพิ่มถ้าดึงหู 	 | อาจเห็นเนื้อเยื่อแกรนูเลชันเมื่อตรวจช่องหู |
| หูชั้นนอกอักเสบร้ายแรง (malignant) หรือแบบทำให้เนื้อตาย (necrotizing)*  | โรคเบาหวาน  | ภูมิคุ้มกันบกพร่อง 	 | เจ็บอย่างต่อเนื่องโดยเจ็บมากขึ้นตอนกลางคืน* |
| หูชั้นนอกอักเสบร้ายแรง (malignant) หรือแบบทำให้เนื้อตาย (necrotizing)*  | หนองไหล*  | รู้สึกเจ็บเกินอาการที่ตรวจพบ*  | ตัดเนื้อเยื่อแกรนูเลชันเพื่อเพาะตรวจ |
| กระดูกอ่อนอักเสบ เทียบกับ เยื่อหุ้มกระดูกอ่อนอักเสบ   | หูได้บาดเจ็บเร็ว ๆ นี้ (เช่น เจาะหู) 	 | ใบหูปรากฏว่าอักเสบ 	 | กระดูกอ่อนอักเสบมีโอกาสมากกว่าเยื่อหุ้มกระดูกอ่อนอักเสบ ถ้าหูมีรูปบิดเบือน |
| วินิจฉัย 	 | Features | Features |
| --- | --- | --- |
โรคกรดไหลย้อน : เจ็บหูทั้งสองข้าง
อาการปวดประสาท (neuralgia) 	: คนไข้บอกว่าเจ็บแบบชา ๆ หรือแสบ โดยอาจเริ่มจากแตะหูเบา ๆ
แบบร้าย* : น้ำหนักลด*
ข้ออักเสบที่คอ : เจ็บมากขึ้นเมื่อขยับคอ
Eagle syndrome : เจ็บเพิ่มเมื่อกลืน
ฟันกรามซี่สุดท้าย (3) ติดเชื้อ : อาหารเย็นร้อนทำให้เจ็บเพิ่ม
| หลอดเลือดแดง Temporal อักเสบ*  | อายุมากกว่า 50 ปี*  | การเคี้ยวทำให้เจ็บเพิ่ม* |
| การทำหน้าที่ผิดปรกติของข้อต่อขากรรไกร  | คนไข้ขบ/บดฟัน 	 | เจ็บหูทั้งสองข้าง |
| การทำหน้าที่ผิดปรกติของข้อต่อขากรรไกร  | เมื่อคลำตรวจที่ข้อต่อขากรรไกร เจ็บและมีเสียงกรอบแกรบ  | ขากรรไกทำเสียงกริ๊ก ๆ |
| วินิจฉัย 	 | Features | Features | Features |
| --- | --- | --- | --- |
| การบาดเจ็บจากแรงกดดัน  | บาดเจ็บที่หูเมื่อเร็ว ๆ นี้ 	 | ขึ้นเครื่องบินหรือดำน้ำเมื่อเร็ว ๆ นี้ (+/- อาการเจ็บเกิดร่วมกับเหตุการณ์) 	 | เสียการได้ยิน |
| ท่อหูทำงานผิดปกติ  | คนไข้บอกว่าเหมือนมีอะไรกดที่หูหรือมีอะไรมาปิดหู 	 | เสียการได้ยินที่หูข้างเดียว 	 | ได้ยินเสียงกรอบแกรบ/เสียงน้ำไหล |
| ท่อหูทำงานผิดปกติ  | ประวัติโรคภูมิแพ้ตามฤดู 	 | รีเฟล็กซ์ปรับรูม่านตารับแสงไม่ดีและข้อต่อขากรรไกรขยับได้ไม่ดี 	 | เห็นเส้นน้ำที่แก้วหู (air-fluid level) / น้ำในหูชั้นกลาง |
| ขี้หูอัด  | ใช้ไม้สำลีในช่องหู 	 | คนไข้บอกว่าเหมือนมีอะไรกดหรือปิดหู 	 | อาจต้องเอาขี้หูออกเพื่อกันว่านี่เป็นเหตุ |