stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในเนเธอร์แลนด์

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในเนเธอร์แลนด์ มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานและรังสรรค์ผลผลิตนวัตกรรมมากมายให้กับโลก เป็นแรงขับเคลื่อนที่สำคัญกับเศรษฐกิจและสังคมของเนเธอร์แลนด์ รัฐบาลเนเธอร์แลนด์เป็นแรงผลักดันที่สำคัญต่อความเจริญทางวิทยาศษตร์และเทคโนโลยีของประเทศโดยให้งบประมาณสูงถึง 4.5 พันล้านยูโรต่อปี
เนเธอร์แลนด์เป็นประเทศสมาชิกผู้ก่อตั้งองค์การสนธิสัญญาป้องกันแอตแลนติกเหนือ และประชาคมยุโรป ซึ่งต่อมากลายเป็นสหภาพยุโรป ประวัติศาสตร์และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของเนเธอร์แลนด์มีส่วนไม่น้อยกับการพัฒนาทางวิทยาศาสร์และเทคโนโลยี
ประวัติศาสตร์

เนเธอร์แลนด์มีเข้าสู่ยุคทองราวศตวรรษที่ 17 ด้วยการมีระบบทางการเงินและการทหารที่แข็งแกร่ง ในยุคนี้มีนักวิทยาศาสตร์มากมายย้ายเข้ามาตั้งถิ่นฐานในดินแดนแผ่นดินต่ำนี้ และได้นำภูมิปัญญาและองค์ความรู้มาสู่ดินแดนเนเธอร์แลนด์ด้วย การค้าระหว่างประเทศที่รุ่งเรืองและเครือข่ายการค้าที่เติบโตนำมาซึ่งภาพเขียนและพรรณพืชต่างๆที่ไหลเข้ามาสู่ดินแดนเนเธอร์แลนด์ ทำให้วิทยาศาสตร์ด้านพืชและสัตว์ก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็วในยุคนี้
ราวปี ค.ศ.1880 เกิดวิกฤตราคาธัญพืชตกต่ำ สังคมดัตช์ได้รับความเสียหายอย่างหนักเนื่องจากเศรษฐกิจขึ้นอยู่กับภาคการเกษตรค่อนข้างมาก รัฐบาลได้เข้ามาช่วยเหลือด้วยการสร้างโมเดลเพื่อการพัฒนานโยบายวิทยาศาสตร์ขึ้น มีการทดลองทางวิทยาศาสตร์นำไปสู่การค้นพบความสัมพันธ์ระหว่างปุ๋ยสังเคราะห์กับคุณภาพของดิน ผลผลิตของธัญพืช และต้นทุนการผลิต จากนั้น ภาครัฐและองค์กรเอกชนร่วมมือกันนำความรู้ที่พบนี้ไปแจ้งกับชาวไร่ชาวนาโดยอ้างอิงถึงผลการวิเคราะห์การทดลอง นับเป็นครั้งแรกๆที่มีการนำเอางานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ไปประยุกต์ใช้โดยตรง และยังเป็นวิธีที่ใช้กันอยู่จนถึงทุกวันนี้ รัฐบาลดัตช์ยังมีส่วนสำคัญในการผลักด้านการวิจัยและพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์จนถึงปัจจุบัน
วิทยาการที่สำคัญของชาวดัตช์

เนเธอร์แลนด์เป็นประเทศที่มีนวัตกรรมสูง นำมาซึ่งความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สิ่งแวดล้อมเช่นนี้เอื้อต่อการสร้างสิ่งประดิษฐ์และการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญมากมายในประวัติศาสตร์ เช่น
ตำรา"โครงสร้างของร่างกายมนุษย์" (De humani corporis fabrica) โดยแอนเดรียส เวซาเลียส บิดาผู้ก่อตั้งกายวิภาคศาสตร์มนุษย์สมัยใหม่ เมื่อ ค.ศ. 1543
สิทธิบัตรของกล้องโทรทรรศน์ฉบับแรก ของซาคาเรียส ยันส์เซิน และฮันส์ ลิปเปร์เฮย์ ช่างทำแว่นตา เมื่อ ค.ศ. 1608
เรือดำน้ำ ที่คอร์เนเลียส เดรบเบิลเป็นผู้คิดค้น ราวทศวรรษที่ 1620
การค้นพบวงแหวนของดาวเสาร์ โดยคริสตียาน เฮยเคินส์ เมื่อปี ค.ศ. 1655 หลังอ่านรายงานของกาลิเลโอที่ว่าดาวเสาร์อาจจะเป็นดาวเคราะห์สามดวงไม่ใช่ดวงเดียว
การค้นพบดวงจันทร์ไททัน ดาวบริวารที่ใหญ่ที่สุดของดาวเสาร์ โดยคริสตียาน เฮยเคินส์ เมื่อปี ค.ศ. 1655
การสังเกตพบและอธิบายเซลล์เม็ดเลือดแดง โดยยัน สวัมเมอร์ดัม นักชีววิทยาผู้ใช้กล้องจุลทรรศน์ศึกษาภาพตัดขวางของกบ เมื่อปี ค.ศ. 1658
ท่อดับเพลิงสมัยใหม่ ประดิษฐ์โดยโดยจิตรกรยัน ฟัน เดร์ เฮย์เดิน เมื่อปี ค.ศ. 1673
การค้นพบกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช โดยยัน อิงเงินฮุส เมื่อปี ค.ศ. 1779
แผ่นทดสอบสายตา ประดิษฐ์โดยแฮร์มัน สเน็ลเลิน จักษุแพทย์ เมื่อปี ค.ศ. 1862
การค้นพบมนุษย์โฮโม อีเร็กตัส สปีชีส์ของมนุษย์ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ทางตะวันออกของเกาะชวา โดยยูยีน ดูบัวส์ เมื่อปี ค.ศ. 1891
กล้องถ่ายรูปความเร็วสูง ประดิษฐ์โดยเมาส์ กัตโซนิเดส นักแข่งรถ เมื่อปี ค.ศ. 1958
ภาษาไพทอน ภาษาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่คิดค้นโดยคีโด ฟัน โรสซึม คิดค้นขึ้นสมัยทำงานอยู่ที่สถาบันวิจัยคณิตศาสตร์และวิทยาการคอมพิวเตอร์แห่งชาติ เมื่อปี ค.ศ. 1989
การสื่อสารไร้สายแบบบลูทูธ ประดิษฐ์โดยยาป ฮาร์ตเซิน วิศวกรไฟฟ้าสมัยที่ทำงานอยู่กับเอริกสัน เมื่อ ค.ศ. 1994
สถาบัน

มหาวิทยาลัยเก่าแก่ของเนเธอร์แลนด์ ได้แก่ มหาวิทยาลัยไลเดิน (ก่อตั้ง ค.ศ. 1575) มหาวิทยาลัยฟราเนอเกอร์ (ก่อตั้ง ค.ศ. 1585) และมหาวิทยาลัยโกรนิงเงิน (ก่อตั้ง ค.ศ. 1614) เป็นผู้ขับเคลื่อนความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ของเนเธอร์แลนด์ในอดีต เพราะก่อนศตวรรษที่ 18 ยังไม่มีการตั้งสมาคมวิทยาศาสตร์อย่างเป็นทางการ ปัจจุบัน งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ยังคงมีมหาวิทยาลัยเป็นผู้ผลักดันสถาบันวิจัยหลายแห่งยังมีความสัมพันธ์กับมหาวิทยาลัย
นโยบายวิทยาศาสตร์ > ความรับผิดชอบของภาครัฐ

เนื่องจากวิทยาศาสต์และเทคโนโลยีเป็นองค์ประกอบที่สำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของเนเธอร์แลนด์ รัฐบาลจึงเป็นผู้ควบคุมโดยตรง ปัจจุบัน ผู้รับผิดชอบนโยบายด้านวิทยาศาสตร์คือกระทรวงศึกษา วัฒนธรรม และวิทยาศาสตร์ (OCW) ดูแลแผนยุทธศาสตร์การศึกษาระดับสูงและงบประมาณด้านวิทยาศาสตร์ มีการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ทุกๆ 4 ปี กระทรวงยังมีหน้าที่กำกับดูแลหน่วยงานวิจัยอีกหลายแห่ง ได้แก่
องค์การเพื่อการวิจัยทางวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (NWO)
องค์การเพื่องานวิจัยประยุกต์แห่งเนเธอร์แลนด์ (TNO)
ราชสมาคมศิลปะและวิทยาศาสตร์แห่งเนเธอร์แลนด์ (KNAW)
หอสมุด (KB)
มหาวิทยาลัยรัฐต่างๆ
นอกจากนี้ กระทรวงเศรษฐกิจและนโยบายสภาพภูมิอากาศ (EZK) ยังมีส่วนร่วมในการวางนโยบายการวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์ ตลอดจนเทคโนโลยีและนวัตกรรมอีกด้วย
อันโตนี ฟัน เลเวินฮุก, ผู้ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์และเป็นบิดาแห่งจุลชีววิทยา
แคลเซียมคาร์บอเนต

Chemical compound
แคลเซียมคาร์บอเนต (อังกฤษ: Calcium carbonate) เป็นสารประกอบมีสูตรเคมีคือ CaCO3
คาร์บอเนต ไม่ละลายในน้ำ แต่สามารถทำปฏิกิริยากับน้ำและ คาร์บอนไดออกไซด์แล้วกลายเป็นแคลเซียมไบคาร์บอเนต (ซึ่งมีสูตรเคมีคือ  Ca (HCO3) 2) แคลเซียมไบคาร์บอเนตละลายในน้ำได้เล็กน้อย
ในธรรมชาติพบในรูปดังนี้:
อะราโกไนต์ (Aragonite)
แคลไซต์ (Calcite)
ปูนขาว (Chalk)
หินปูน (Limestone)
หินอ่อน (Marble)
ทราเวอร์ตีน (Travertine)
เมื่ออยู่ในกระเพาะจะเกิดปฏิกิริยาดังนี้
CaCO3 + 2HCl →CaCl2 + H2O + CO2 (gas)
ยาลดกรดมีดังนี้:

อะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์ (Aluminium hydroxide) (Amphojel®, AlternaGEL®)
แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์ (Magnesium hydroxide) (Phillips’® Milk of Magnesia)
อะลูมิเนียมคาร์บอเนต (Aluminium carbonate) gel (Basajel®)
แคลเซียมคาร์บอเนต (Calcium carbonate) (Tums®, Titralac®, Calcium Rich Rolaids®)
โซเดียมไบคาร์บอเนต (Sodium bicarbonate) (Bicarbonate of soda)
ไฮโดรทัลไซต์ (Hydrotalcite) (Mg6Al2 (CO3) (OH) 16 · 4 (H2O) ; Talcid®)
อะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์และ แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์(Maalox®, Mylanta®)
แหล่งข้อมูลอื่น

International Chemical Safety Card 1193
CID 516889 จากผับเคม
ATC codes: A02AC01 and A12AA04
The British Calcium Carbonate Association – What is calcium carbonate เก็บถาวร 24 พฤษภาคม 2008 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards – Calcium Carbonate
| ด ค กยาสำหรับโรคเกี่ยวกับกรด: ยาลดกรด (A02A) |
| --- | --- |
แมกนีเซียม  (เพิ่มการเคลื่อนไหว): แมกนีเซียมคาร์บอเนต • แมกนีเซียมออกไซด์ • แมกนีเซียมเพอร์ออกไซด์ • แมกนีเซียมไฮดรอกไซด์ • แมกนีเซียมซิลิเกต
อะลูมิเนียม  (ลดการเคลื่อนไหว): อะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์ • อัลเจลเดรต • อะลูมิเนียมฟอสเฟต • ไดไฮดรอกซีอะลูมิไนโซเดียมคาร์บอเนต • อะลูมิเนียมอะซิโตอะซิเตต • อะโลกลูตามอล • อะลูมิเนียมไกลซีเนต
แคลเซียม: แคลเซียมคาร์บอเนต • แคลเซียมซิลิเกต
โซเดียม: โซเดียมไบคาร์บอเนต
ยาผสม และสารประกอบ เชิงซ้อนของแมกนีเซียม,  อะลูมิเนียมและแคลเซียม: อัลแมเกต • อัลแมซิเลต • ไฮโดรทัลไซต์ • แมกอัลเดรต
| ด ค กกลุ่มยาหลัก |
| --- | --- |
ทางเดินอาหาร/ เมแทบอลิซึม (A):  กรดกระเพาะ ยาลดกรด  สารต้านตัวรับ H2  ยายับยั้งการหลั่งกรด  ยาแก้อาเจียน  ยาระบาย  ยาแก้ท้องร่วง  ยาลดความอ้วน  ยาต้านเบาหวาน  วิตามิน  เกลือแร่ 
เลือดและอวัยวะ สร้างเลือด (B):  สารต้านลิ่มเลือด สารกันเลือดเป็นลิ่ม  สารต้านเกล็ดเลือด  สารสลายลิ่มเลือด  ยาต้านการตกเลือด สารก่อลิ่มเลือด  ยาต้านการสลายลิ่มเลือด 
ระบบหัวใจและหลอดเลือด (C):  ยารักษาโรคหัวใจ/ยาแก้อาการปวดเค้นหัวใจ คาร์ดิแอคไกลโคไซด์  ยาต้านภาวะหัวใจเสียจังหวะ  ยากระตุ้นหัวใจ  ยาลดความดัน  ยาขับปัสสาวะ  สารขยายหลอดเลือด  เบต้า บล็อกเกอร์  แคลเซียมแชนแนลบล็อกเกอร์  ระบบเรนิน-แองจิโอเทนซิน เอซีอีอินฮิบิเตอร์  แองกิโอเทนซินรีเซพเตอร์บล๊อคเกอร์  เรนินอินฮิบิเตอร์  ยาลดไขมันในเส้นเลือด สแตติน  ไฟเบรต  ไบล์แอซิดซีเควสแตรนต์ 
ผิวหนัง (D):  สารทำให้นุ่มและชุ่มชื้น  สารก่อแผลเป็น  ยาแก้คัน  ยารักษาโรคสะเก็ดเงิน  สิ่งแต่งแผล 
ระบบสืบพันธุ์ (G):  ยาคุมกำเนิด  ยากระตุ้นภาวะเจริญพันธุ์  SERMs  ฮอร์โมนเพศ 
ระบบต่อมไร้ท่อ (H):  ฮอร์โมนไฮโปทาลามัสและต่อมใต้สมอง  คอร์ติโคสเตอรอยด์ กลูโคคอร์ติคอยด์  มิเนอรัลโลคอร์ติคอยด์  ฮอร์โมนเพศ  ไทรอยด์ฮอร์โมน/ยาต้านไทรอยด์ 
การติดเชื้อและ การติดเชื้อปรสิต (J, P, QI):  ยาปฏิชีวนะ  สารต้านแบคทีเรีย  ยาต้านเชื้อไมโคแบคทีเรีย ยาต้านวัณโรค  ยารักษาโรคเรื้อน  ยาต้านไวรัส  วัคซีน  ยาต้านปรสิต ยาฆ่าโพรโตซัว  ยาฆ่าหนอนพยาธิ 
มะเร็ง (L01-L02):  สารต้านมะเร็ง แอนติเมแทบอไลต์  สารอัลคิเลต  สปินเดิลพอยซัน  สารต้านเนื้องอก  โทโปไอโซเมอเรสอินฮิบิเตอร์ 
โรคทางระบบภูมิคุ้มกัน (L03-L04):  สารปรับระบบภูมิคุ้มกัน สารกระตุ้นภูมิคุ้มกัน  สารกดภูมิคุ้มกัน 
กล้ามเนื้อ กระดูก และข้อต่อ (M):  แอนาบอลิกสเตอรอยด์  ยาแก้อักเสบ เอ็นเซด  ยารักษาโรคข้ออักเสบรูมาทอยด์  คอร์ติโคสเตอรอยด์  ยาคลายกล้ามเนื้อ  บิสฟอสโฟเนต 
สมองและระบบประสาท (N):  ยาระงับความรู้สึก ยาสลบ  ยาชาเฉพาะที่  ยาระงับปวด  ยาต้านไมเกรน  ยากันชัก  ยาควบคุมอารมณ์  ยาต้านโรคพาร์กินสัน ไซโคเลปติก ยาคลายกังวล  ยารักษาโรคจิต  ยานอนหลับ/ยาระงับประสาท  ไซโคอนาเลปติก ยาแก้ซึมเศร้า  สารกระตุ้น 
ระบบทางเดินหายใจ (R):  ยาแก้คัดจมูก  ยาขยายหลอดลม  ยาแก้ไอ  H1 แอนตาโกนิสต์ สารต้านฮิสตามีน 
อวัยวะรับความรู้สึก (S):  จักษุวิทยา  โสตวิทยา 
อื่น ๆ (V):  ยาแก้พิษ  สารเพิ่มความชัดภาพ  เภสัชรังสี  สิ่งแต่งแผล 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย
วิวัฒนาการ
การถ่ายทอดทางพันธุกรรม

บทความหลัก: บทนำพันธุศาสตร์
วิวัฒนาการในสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้นจากการแลกเปลี่ยนยีนระหว่างกระบวนการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม ซึ่งปรากฏเป็นลักษณะเฉพาะของสิ่งมีชีวิต ในมนุษย์ ตัวอย่างเช่นสีของม่านตาเป็นหนึ่งในลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่ถ่ายทอดได้ โดยแต่ละคนก็จะได้รับลักษณะดังกล่าวจากบิดามารดา การถ่ายทอดลักษณะดังกล่าวควบคุมโดยยีน ยีนจะอยู่เป็นคู่บนโครโมโซมของสิ่งมีชีวิต และแสดงออกลักษณะทางพันธุกรรมเรียกว่า "จีโนไทป์" (genotype)
ลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่สร้างขึ้นอันประกอบด้วยลักษณะทางพันธุกรรม (จีโนไทป์) และพฤติกรรมอันเกิดจากการหล่อล้อมของสิ่งแวดล้อม รวมกันเรียกว่า "ฟีโนไทป์" (phenotype) ลักษณะที่สิ่งมีชีวิตแสดงออกก็จะการปฏิสัมพันธ์ร่วมกันระหว่างลักษณะทางพันธุกรรม (จีโนไทป์) และสิ่งแวดล้อม ผลลัพธ์ก็คือ ไม่ใช่ทุกลักษณะของสิ่งมีชีวิต (ฟีโนไทป์) ที่จะสามารถถ่ายทอดลักษณะดังกล่าวสู่ลูกหลานได้ ตัวอย่างเช่น ลักษณะสีผิวของคนที่แดดส่องจนกลายเป็นสีแทน เป็นลักษณะที่เกิดร่วมกันระหว่างลักษณะพันธุกรรมแต่ละบุคคล (จีโนไทป์) ร่วมกับสิ่งแวดล้อม ดังนั้นลักษณะผิวสีแทนดังกล่าวจะไม่สามารถส่งผ่านไปยังรุ่นลูกได้ อย่างไรก็ตาม ผิวของคนทั่วไปก็มีปฏิกิริยาต่อแสงแดดแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับความแตกต่างของจีโนไทป์ อย่างไรก็ดีตัวอย่างดังกล่าวไม่มีผลต่อคนผิวเผือก เนื่องจากคนเหล่านี้ผิวหนังจะไม่มีปฏิกิริยากับแสงแดด
ลักษณะการถ่ายทอดทางพันธุกรรมถ่ายทอดระหว่างดีเอ็นเอของแต่ละรุ่น อันเป็นโมเลกุลที่เก็บข้อมูลลักษณะ และรหัสพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิต ดีเอ็นเอเป็นสารพวกพอลิเมอร์ ประกอบด้วยเบส 4 ชนิด ลำดับเบสในดีเอ็นเอเรียงลำดับตามข้อมูลทางพันธุกรรม โดยใช้อักษรทางภาษาอังกฤษแทน อันได้แก่ A, T, C และ G ในการวิเคราะห์ข้อมูลทางคอมพิวเตอร์ ส่วนของโมเลกุลดีเอ็นเอที่ระบุหน้าที่ของยูนิตเรียกว่า "ยีน" แต่ละยีนก็จะมีลำดับเบสที่แตกต่างกันไป ในเซลล์ ประกอบไปด้วยดีเอ็นเอสายยาวรวมกันกับโปรตีนเป็นโครงสร้างรวมกันเรียกว่า "โครโมโซม"  บริเวณจำเพาะที่อยู่ของโครโมโซมเรียกว่า "โลคัส" (locus) ลำดับของดีเอ็นเอ ณ ตำแหน่งโลคัสแตกต่างกันไปในแต่ละคน ทำให้เกิดรูปแบบที่แตกต่างกันในลำดับดังกล่าว เรียกว่า "อัลลีล" (allele) ลำดับดีเอ็นเอสามารถเปลี่ยนแปลงได้โดยผ่านการะบวนการกลายพันธุ์ ทำให้เกิดอัลลีลใหม่ ถ้ากระบวนการกลายพันธุ์เกิดขึ้นกับยีน อัลลีลใหม่จะส่งผลกระทบต่อลักษณะของสิ่งมีชีวิตอันเนื่องมาจากการควบคุมของยีน ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงลักษณะฟีโนไทป์ของสิ่งมีชีวิต อย่างไรก็ตามความสอดคล้องระหว่างอัลลีล และลักษณะทางพันธุกรรมทำงานร่วมกันในบางกรณี แต่ลักษณะส่วนใหญ่จะซับซ้อน และเป็นลักษณะที่ควบคุมโดยยีนมากกว่า 1 ชนิด
การแปรผัน

บทความหลัก: ความหลากหลายทางพันธุกรรม
ฟีโนไทป์ของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดเป็นผลมาจากทั้งจีโนไทป์ และอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตนั้นอาศัยอยู่ ส่วนสำคัญของการแปรผันในฟีโนไทป์ในประชากรเกิดจากสาเหตุที่แตกต่างกันระหว่างจีโนไทป์ ทฤษฎีวิวัฒนาการสมัยใหม่ให้คำจำกัดความถึงวิวัฒนาการในฐานะของการเปลี่ยนแปลงเป็นระยะเวลานานในความแปรผันทางพันธุกรรม ความถี่ของแต่ละแอลลีลจะผันแปร ความสัมพันธ์อาจแพร่หลายมากขึ้น หรือน้อยลง วิวัฒนาการเกิดขึ้นโดยการเปลี่ยนแปลงความถี่อัลลีลโดยวิธีใดวิธีหนึ่ง ความแปรผันจะหายไปเมื่ออัลลีลไปถึงจุดฟิกเซชัน (fixation) กล่าวคือเป็นลักษณะแปรผันดังกล่าวสูญหายไปจากประชากรหรือถูกแทนที่ด้วยลักษณะใหม่ที่ไม่เหมือนเช่นบรรพบุรุษ
ความแปรผันเกิดขึ้นการกลายพันธุ์ในองค์ประกอบของยีน อาจเกิดจากการอพยพของประชากร (ยีนโฟลว์) หรือการจับคู่กันของยีนใหม่ๆในกระบวนการสืบพันธุ์ ความแปรผันยังอาจเกิดขึ้นจากการแลกเปลี่ยนยีนระหว่างสิ่งมีชีวิตต่างสปีชีส์ อาทิ การแลกเปลี่ยนยีนในแบคทีเรียและการไฮบริดในพืช แม้ว่าจะเกิดการแลกเปลี่ยนยีนทำให้ความแปรผันเกิดความเปลี่ยนแปลงผ่านกระบวนการข้างต้น แต่จีโนมส่วนใหญ่ของสปีชีส์ก็ยังคงเอกลักษณ์จำเพาะแต่ละสปีชีส์ไว้ อย่างไรก็ดี แม้การเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยในจีโนไทป์สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมากต่อฟีโนไทป์ได้ อาทิ ชิมแปนซีและมนุษย์มีความแตกต่างของจีโนมเพียง 5%
ทฤษฎีของวิวัฒนาการ > ทฤษฎีของลามาร์ก (Lamarck's Theory)

ก่อตั้งโดย ฌอง แบพติสท์ เดอ ลามาร์ก (JEAN BAPTISTE DE LAMARCK) (1744 – 1829) วิศวกรชาวฝรั่งเศสซึ่งในบั้นปลายชีวิตได้ศึกษาชีววิทยา ได้เป็นผู้วางรากฐานเกี่ยวกับวิวัฒนาการเป็นคนแรกได้เสนอกฎ 2 ข้อ คือ
กฎการใช้และไม่ใช้ (LAW OF USE AND DISUSE)
กฎแห่งการถ่ายทอดลักษณะที่เกิดขึ้นใหม่ (LAW OF INHERITANCE OF ACQUIRED CHARACTERISTICS)
จากกฎทั้ง 2 ข้อนี้สรุปได้ว่า สิ่งแวดล้อมมีผลต่อรูปร่างของสัตว์ อวัยวะใดที่ใช้บ่อย ก็จะเจริญเติบโตขยายใหญ่ขึ้น อวัยวะใดที่ไม่ใช้ก็จะอ่อนแอลงและเสื่อมหายไปในที่สุด ลักษณะที่ได้มาและเสียไปโดยอิทธิพลของสิ่งแวดล้อม โดยการใช้และไม่ใช้จะคงอยู่ และถ่ายทอดไปสู่ลูกหลานโดยการสืบพันธุ์ ยกตัวอย่างเช่น ยีราฟสมัยก่อนมีคอสั้น เมื่อยืดคอกินใบไม้สูง ๆ นาน ๆ เข้าคอจะค่อย ๆ ยืดยาวจนเป็นยีราฟปัจจุบัน ขาหลังของปลาวาฬหายไป เนื่องจากใช้หางว่ายน้ำ อย่างไรก็ตามถึงแม้ว่า ลามาร์กจะเป็นผู้วางรากฐานของวิวัฒนาการเป็นคนแรก แต่ลามาร์กไปเน้นการถ่ายทอดลักษณะไปให้ลูกหลานว่าเกิดจากการฝึกปรือซึ่งไม่ถูกต้อง เนื่องจากในสมัยนั้นวิชาพันธุศาสตร์ยังไม่เจริญ
ไวส์ มันน์ (WEISMANN) ชาวเยอรมันได้ทำการทดลองตัดหางหนู 20 รุ่น เพื่อคัดค้าน ลามาร์ก หนูที่ถูกตัดหางยังคงมีลูกที่มีหาง ไวส์มันน์ อธิบายว่าเนื่องจากสิ่งมีชีวิตประกอบด้วยเซลล์สืบพันธุ์และเซลล์เนื้อเยื่อ เมื่อสิ่งมีชีวิตตายเซลล์สืบพันธุ์เท่านั้นที่ถ่ายทอดให้ลูกหลานได้ (ก่อนตาย) ส่วนเซลล์เนื้อเยื่อจะหมดสภาพไป การที่หนูถูกตัดหางเป็นเรื่องของเซลล์เนื้อเยื่อ ส่วนเซลล์สืบพันธุ์มีการควบคุมการสร้างหาง หนูที่เกิดใหม่จึงยังคงมีหาง ความคิดของไวส์มันน์ตรงกับความรู้เรื่องพันธุ์กรรมสมัยนี้ เขาเรียกการสืบทอดลักษณะนี้ว่า การสืบต่อกันไปของเซลล์
สืบพันธุ์ (THE CONTINUTY OF THE GERM PLASM)
ทฤษฎีของวิวัฒนาการ > ทฤษฎีการเลือกสรรโดยธรรมชาติของดาร์วิน (Darwin's Theory)

ชาร์ลส์ ดาร์วิน เมื่อจบการศึกษาแล้วได้เดินทางรอบโลกไปกับเรือบีเกิล ของรัฐบาลอังกฤษ โดย ดร.จอห์น เฮนสโลว์ เป็นผู้แนะนำ เขาได้นำประสบการณ์จากการศึกษาชนิดของพืชและสัตว์ต่าง ๆ ที่พบในหมู่เกาะกาลาปากอส หมู่เกาะนี้อยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก ดาร์วินได้ท่องเที่ยวมาเป็นเวลา 5 ปี
ค.ศ. 1859 ดาร์วินได้เสนอ ทฤษฎีการเกิดสิ่งมีชีวิตใหม่ เป็นผลอันเนื่องมาจากการคัดเลือกทางธรรมชาติ ทำให้สามารถเข้าใจการกระจายของพืชและสัตว์ ที่มีอยู่ประจำแต่ละท้องถิ่นตามหลักซึ่งภูมิศาสตร์ ดังต่อไปนี้คือ
สิ่งมีชีวิตทุกชนิดมีความสามารถสืบพันธุ์สูง ทำให้ประชากรมีการเพิ่มแบบทวีคูณ
ความเป็นจริงในธรรมชาติ ประชากรมิได้เพิ่มขึ้นเป็นแบบทวีคูณเนื่องจากอาหารมีจำนวนจำกัด
สิ่งมีชีวิตต้องมีการดิ้นรนต่อสู้เพื่อความอยู่รอด พวกที่มีความเหมาะสมก็จะมีชีวิตอยู่รอด พวกที่ไม่มีความเหมาะสมก็จะตายไป
พวกที่อยู่รอดจะมีโอกาสแพร่พันธุ์ต่อไป
การเกิดสปีชีส์ใหม่เป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงที่ละเล็กละน้อย ตามทัศนะของดาร์วิน กลไกของวิวัฒนาการสภาพแวดล้อม เป็นตัวทำให้เกิดการคัดเลือกทางธรรมชาติขึ้น เพื่อให้ได้ลักษณะที่เหมาะสมและมีโอกาสสืบพันธุ์ต่อไป
ทฤษฎีของวิวัฒนาการ > ทฤษฎีการผ่าเหล่า (Theory of Mutation)

ทฤษฎีนี้ ฮิวโก เดอ ฟรีส์ (Hugo de Vries) ซึ่งเป็นนักพฤกษศาสตร์ชาวฮอลันดา ตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1895 เดอ ฟรีส์ พบพืชดอกชนิดหนึ่ง มีลักษณะแปลกกว่าต้นอื่น ๆ เขาจึงนำเมล็ดของพืชต้นเดิมแบบเก่ามาเพาะ ปรากฏว่าได้ต้นที่มีลักษณะแปลกอยู่ต้นหนึ่ง เมื่อนำเมล็ดของต้นที่มีลักษณะแปลกมาเพาะ จะได้ต้นที่มีลักษณะแปลกทั้งหมดแสดงว่าได้เกิดมีการเปลี่ยนแปลงอย่างกะทันหันในต้นเดิม เขาจึงตั้งทฤษฎีของการผ่าเหล่า โดยอาศัยข้อเท็จจริงจากการสังเกต และการทดลองดังกล่าวนี้ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า พันธุ์ใหม่ ๆ อาจเกิดโดยกะทันหันได้
ดูเพิ่ม

วิวัฒนาการของมนุษย์
วิวัฒนาการของสัตว์
โครงสร้างดีเอ็นเอ เบสอยู่ตำแหน่งตรงกลาง ล้อมรอบด้วยหมู่ฟอสเฟต และน้ำตาลดีออกซีไรโบส ต่อกันเป็นสายทรงเกลียวคู่
ชาลส์ ดาร์วิน
เทียนไถ

วัดกั๋วชิงบนเขาเทียนไถ สร้างขึ้นในปี 598 ในสมัยราชวงศ์สุย และได้รับการบูรณะในรัชสมัยจักรพรรดิยงเจิ้งในราชวงศ์ชิง (ค.ศ. 1722–35)
เทียนไถ (จีน: 天台; พินอิน: จีนกลางมาตรฐาน สป.จีน: Tiāntāi, จีนกลางมาตรฐานสาธารณรัฐจีน: Tiāntái, ภาษาอู๋สำเนียงไทโจว (ภาษาพื้นเมืองเทียนไถ): Thiethei) เป็นนิกายในศาสนาพุทธฝ่ายมหายานในประเทศจีน ญี่ปุ่น เกาหลี และเวียดนาม เป็นนิกายที่นับถือสัทธรรมปุณฑรีกสูตรว่าเป็นคำสอนสูงสุดของพุทธศาสนา ในญี่ปุ่นนิกายนี้เรียกว่าเท็นได, ในเกาหลีเรียกว่าชอนแท, และในเวียดนามเรียกว่าเทียนไท
ชื่อนิกายมาจากการที่ท่านจื้ออี้ (538–597 CE) บูรพาจารย์ลำดับที่ 4 ของนิกายอาศัยอยู่บนเขาเทียนไถ จื้ออี้ได้รับการยกย่องเช่นกันในฐานะที่เป็นบุคคลสำคัญคนแรก ที่แยกสำนักนิกายจากขนบพุทธศาสนาแบบอินเดีย แล้วสร้างขนบพุทธศาสนาแบบจีน นิกายเทียนไถบางครั้งก็เรียกว่า "นิกายสัทธรรมปุณฑรีก" เพราะสัทธรรมปุณฑรีกสูตรมีบทบาทสำคัญมากในคำสอน
ในช่วงราชวงศ์สุย นิกายเทียนไถกลายเป็นหนึ่งในนิกายชั้นนำของศาสนาพุทธแบบจีน มีวัดขนาดใหญ่จำนวนมากที่ได้รับการสนับสนุนจากจักรพรรดิและผู้อุปถัมภ์ที่ร่ำรวย อิทธิพลของนิกายจางหายไปและฟื้นขึ้นมาอีกครั้งเมื่อถึงราชวงศ์ถัง และได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอีกครั้งในช่วงราชวงศ์ซ่ง หลักคำสอนและการปฏิบัติของนิกายนี้มีอิทธิพลต่อนิกายสำคัญอื่นในจีน เช่น ฉาน และ สุขาวดี
ประวัติ

ไม่เหมือนนิกายก่อนหน้านี้ของพุทธศาสนาแบบจีน นิกายเทียนไถนั้นมีต้นกำเนิดมาจากจีนทั้งกระบิ  นิกายของศาสนาพุทธที่มีอยู่ในประเทศจีนก่อนที่จะเกิดขึ้นของนิกายเทียนไถนั้น โดยทั่วไปเชื่อว่าจะเป็นแทนของนิกายที่ได้รับการถ่ายโดยตรงจากอินเดีย โดยมีการปรับเปลี่ยนคำสอนและวิธีการขั้นพื้นฐานด้านการปฏิบัติเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม เทียนไถเติบโตและเจริญรุ่งเรืองในฐานะนิกายพุทธแบบจีนพื้นเมืองแท้ ๆ ในสมัยจื้ออี้ปรมาจารย์ที่ 4 ผู้พัฒนาระบบหลักคำสอนและการปฏิบัติแบบชาวพุทธชาวจีนอย่างกว้างขวางโดยเขียนตำราและอรรถกถามากมาย
เมื่อเวลาผ่านไป นิกายเทียนไถกลายมีหลักคำสอนที่กว้างขวางสามารถดูดซับแนวคิดจากนิกายอื่น ๆ  แม้ว่าจะไม่มีโครงสร้างที่เป็นทางการใด ๆ นิกายนี้เน้นทั้งการศึกษาพระคัมภีร์และการฝึกสมาธิและสอนว่าการรู้แจ้งสำเร็จได้ด้วยการพิจารณาจิต
คำสอนของนิกายนี้ ส่วนใหญ่อิงกับคำสอนของจื้ออี้, จ้านหราน และจือหลี่ ซึ่งอยู่ระหว่างศตวรรษที่ 6 และ 11 คณาจารย์เหล่านี้ใช้วิธีการที่เรียกว่า "การจำแนกประเภทของคำสอน" โดยความพยายามที่จะประสานคำสอนทางพุทธศาสนาจำนวนมากที่มีแนวคิดขัดแย้งกัน ซึ่งถูกนำเข้ามาในจีน นี่คือความสำเร็จผ่านการตีความอิงกับสัทธรรมปุณฑรีกสูตร
หลักคำสอน

หนาน ไหวจิ่น ผู้เชี่ยวชาญด้านพุทธศาสนานิกายยฉานในศตวรรษที่ 20 สรุปการสอนหลักของนิกายเทียนไถดังต่อไปนี้:
มียานเดียว คือ เอกยาน
ยานแห่งการบรรลุสัมมาสัมพุทธะ เป็นหลักการสำคัญ;
สมาธิสามรูปแบบ คือ สมถะ — วิปัสสนา มีความสัมพันธ์กับการทำสมาธิโดยพิจารณาสุญญตา
มีมรรคเป็นแนวทางการปฏิบัติเพื่อความรู้แจ้ง
การแบ่งคำสอนในพุทธศาสนา

นิกายนี้จัดแบ่งคำสอนของพระพุทธเจ้าเป็นห้าช่วงคือ
แสดงอวตังสกสูตร มีใจความว่าจักรวาลทั้งหมดเป็นเพียงการปรากฏของจิตที่ยิ่งใหญ่ที่สุด
แสดงธรรมแบบหีนยาน ประกอบด้วยอริยสัจ 4 และมรรคมีองค์แปด
แสดงวิมลเกียรตินิทเทศสูตร ซึ่งให้ความสำคัญแก่อุดมคติของพระโพธิสัตว์
แสดงวัชรปรัชญาปารมิตาสูตร มีใจความว่าสิ่งสูงสุดเป็นสุญตาคือความว่าง
แสดงสัทธรรมปุณฑริกสูตร มีใจความว่าสรรพสัตว์ทั้งหลายมีความเป็นพุทธะอยู่ในตัว เมื่อกำจัดอวิชชาได้สิ้นเชิง พุทธภาวะจะแสดงออกมา
นิกายนี้แบ่งคำสอนของพระพุทธเจ้าตามวิธีการสอนและลักษณะคำสอนดังนี้
วิธีการสอน 4 อย่าง
วิธีฉับพลัน ใช้กับผู้มีปัญญาและความสามารถสูง
วิธีค่อยป็นค่อยไป ใช้กับบุคคลทั่วไป
วิธีลับเฉพาะตน ใช้กับคนใดคนหนึ่งโดยเฉพาะ
วิธีอันไม่เจาะจง ใช้กับคนหมู่มาก
ลักษณะคำสอน 4 อย่าง
คำสอนในพระไตรปิฎก แสดงแก่พระสาวกและพระปัจเจกพุทธเจ้า
คำสอนสามัญ เป็นลักษณะร่วมของหีนยานและมหายาน แสดงแก่พระสาวก พระปัจเจกพุทธเจ้า และพระโพธิสัตว์
คำสอนพิเศษ แสดงแก่พระโพธิสัตว์โดยเฉพาะ
คำสอนสมบูรณ์ แสดงหลักทางสายกลางและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของคัมภีร์ทั้งหลาย
นิกายเท็นได

ก่อตั้งโดยไซโช ซึ่งเป็นที่รู้จักหลังมรณภาพว่าเดนเกียว ไดชิ ได้รับอิทธิพลจากนิกายเทียนไท้ของจีน โดยนับถือสัทธรรมปุณฑริกสูตรเป็นคัมภีร์หลัก แนวความคิดพื้นฐานของนิกายนี้คือ “อิชิจิสุ” สัจจะมีเพียงหนึ่ง เน้นการปฏิบัติทางสมาธิภาวนา ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นหลักปฏิบัติของนิกายเซนด้วย
หลักอิชิจิสุทำให้นิกายนี้มีลักษณะประนีประนอมต่อนิกายอื่นและต่อศาสนาชินโตด้วย ไซโชได้สร้างวัดเอนเรียวกูจิขึ้นที่ภูเขาไฮอิ เมื่อ พ.ศ. 1341 วัดนี้เป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาในญี่ปุ่นกว่า 800 ปีซึ่งในช่วงดังกล่าว พระสงฆ์นิกายนี้มีบทบาททางการเมืองด้วย
ดูเพิ่ม

เทียนไถในประเทศเกาหลี
เทียนไถในประเทศญี่ปุ่น
โจว จี้ฉาง
วัดกั๋วชิง
หัวเหยียน
ศาสนาพุทธในประเทศจีน
ศาสนาชาวบ้านจีน
ข้อมูล

Buswell, Robert Jr; Lopez, Donald S. Jr., บ.ก. (2013), Princeton Dictionary of Buddhism., Princeton, NJ: Princeton University Press, ISBN 9780691157863
Chappell, David W. (1987), "Is Tendai Buddhism Relevant to the Modern World?" (PDF), Japanese Journal of Religious Studies, 14 (2/3), คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 4, 2009, สืบค้นเมื่อ August 16, 2008{{citation}}:  CS1 maint: unfit URL (ลิงก์)
Donner, Neal (1991), Sudden and Gradual Intimately Conjoined: Chih-i's Tíen-t'ai View. In: Peter N. Gregory (editor), (1991), Sudden and Gradual. Approaches to Enlightenment in Chinese Thought, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Private Limited
Groner, Paul (2000), Saicho : The Establishment of the Japanese Tendai School, University of Hawaii Press, ISBN 0824823710
Hua, Hsuan (1977), The Shurangama Sutra, Volume 1, Dharma Realm Buddhist Association
Huai-Chin, Nan (1997). Basic Buddhism: Exploring Buddhism and Zen.  York Beach, Me.: Samuel Weiser. ISBN 1578630207
Luk, Charles (1964), The Secrets of Chinese Meditation, Rider
Ng, Yu-kwan (1990). Chih-i and Madhyamika, dissertation, Hamilton, Ontario: McMaster University
Snelling, John (1987), The Buddhist handbook. A Complete Guide to Buddhist Teaching and Practice, London: Century Paperbacks
Williams, Paul (2008). Mahayana Buddhism: The Doctrinal Foundations 2nd edition. Routledge
Wu, Rujun (1993). T'ien-T'ai Buddhism and early Mādhyamika. National Foreign Language Center Technical Reports. Buddhist studies program. University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1561-0, ISBN 978-0-8248-1561-5. Source:  (accessed: Thursday April 22, 2010)
Ziporyn, Brook (2004). Tiantai School, in Robert E. Buswell, ed., Encyclopedia of Buddhism, New York, McMillan. ISBN 0-02-865910-4
Ziporyn, Brook (2004), Being and ambiguity: philosophical experiments with Tiantai Buddhism, Illinois: OpenCourt, ISBN 978-0-8126-9542-7
บรรณานุกรม

Chappell, David Wellington (2013). A Guide to the Tiantai Fourfold Teachings, in: Tsugunari Kubo; Terry Abbott; Masao Ichishima; David Wellington Chappell, Tiantai Lotus Texts (PDF). Berkeley, California: Bukkyō Dendō Kyōkai America. pp. 153–210. ISBN 9781886439450.[ลิงก์เสีย]
Chen, Jinhua (1999). Making and Remaking History: A Study of Tiantai Sectarian Historiography. Tokyo: International Institute for Buddhist Studies. ISBN 4906267432.
Hurvitz, Leon (1962). Chih-i (538–597): An Introduction to the Life and Ideas of a Chinese Buddhist Monk. Mélanges Chinois et Bouddhiques XII, Bruxelles: Institut Belge des Hautes Études Chinoises
Katō Bunno, Tamura Yoshirō, Miyasaka Kōjirō (tr.), (1975 ). The Threefold Lotus Sutra: The Sutra of Innumerable Meanings; The Sutra of the Lotus Flower of the Wonderful Law; The Sutra of Meditation on the Bodhisattva Universal Virtue, Weatherhill & Kōsei Publishing, New York & Tōkyō (Rissho Kosaikai)  PDF
Magnin, Paul (1979). La vie et l'oeuvre de Huisi (515 - 577) : (les origines de la secte bouddhique chinoise du Tiantai). Paris: Adrien-Maisonneuve. ISBN 2-85539-066-4.
Penkover, Linda (1979). In the Beginning ... Guanding and the Creation of Early Tiantai. Journal of the international Association of Buddhist Studies 23 (2), 245-296.
Stevenson, Daniel B. (1986). The Four Kinds of Samādhi in Early T'ien-t'ai Buddhism. In: Peter N. Gregory: Traditions of Meditation in Chinese Buddhism Vol. 1, Honolulu: University of Hawaii Press, pp. 45–98. ISBN 0-8248-1088-0.
Swanson, Paul L. (1989). Foundations of T'ien-T'ai Philosophy, Asian Humanities Press, California. ISBN 0-89581-919-8.
Ziporyn, Brook. (2016) Emptiness and Omnipresence: An Essential Introduction to Tiantai Buddhism. Indiana University Press, Bloomington. ISBN 9780253021083
ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์. ศาสนาและปรัชญาในจีน ทิเบต และญี่ปุ่น. กทม. สุขภาพใจ. 2545
แหล่งข้อมูลอิ่น

Buddhism in a nutshell: Tien-tai
Digital Dictionary of Buddhism[ลิงก์เสีย] (log in with userID "guest")