stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
นกแก้วคาคาโป
อ่านเพิ่ม

Butler, David (1989). Quest for the kakapo. Auckland: Heinemann Reed. ISBN 978-0-7900-0065-7.
Climo, Gideon; Ballance, Alison (1997). Hoki: The story of a kakapo. Auckland: Godwit. ISBN 978-1-86962-009-7.
Jones, Jenny (2003). The kakapo. Auckland: Reed. ISBN 978-1-86948-662-4.
Williams, Murray; Merton, Don (2006). "Saving kakapo: An illustrated history" (PDF). Notornis. 53 (1).
Steinig, Günther, บ.ก. (Feb 1963). "Eulenpapagei oder Kakapo (Strigops habroptilus)". Brehms Exotische Vogelwelt. Berlin: Safari. pp. 62–71. Die Darstellung folgt vor allem Beobachtungen frühen Erforschern Neuseelands, wie Julius Haast, Georg Grey und Lyall.
Rearden, Jim (Feb 1978). "Die letzten Tage des Kakapo". Geo-Magazin. Hamburg. pp. 88–102. ISSN 0342-8311. über die Erhaltungsbemühungen in Fiordland
"Vom Leben eines totgesagten Vogels". Geo-Magazin. Hamburg. Oct 2006. pp. 176–180. ISSN 0342-8311.
Schreiber, R.L.; Diamond, A.W.; Stern, H.; Thielcke, G., บ.ก. (1987). "Eulenpapagei. Brummend balzt das letzte Männchen". Rettet die Vogelwelt. Ravensburg: O. Maier. pp. 198–201. ISBN 3-473-46160-1.
Adams, Douglas; Carwardine, Mark (1990). Last Chance to See. Pan Books. ISBN 978-0-345-37198-0.
Cemmick, David; Veitch, Dick (1987). Kakapo Country: The story of the world's most unusual bird. Foreword by David Bellamy. Photos by D. Cemmick. Auckland: Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-41647-5.
Temple, Philip; Gaskin, Chris (1988). The Story of the kakapo. Parrot of the Night. Auckland: Hodder & Stoughton. ISBN 0-340-51967-3. Prizewinner: Children's Picture Book of the Year Award 1990
Powlesland, R.G.; Roberts, A.; Lloyd, B.D.; Merton, D. (1995). "Number, fate, and distribution of Kakapo (Strigops habroptilus) found on Stewart Island, New Zealand 1979–1992" (PDF). New Zealand Journal of Zoology. 22 (3): 239–248. doi:10.1080/03014223.1995.9518039. ISSN 0301-4223. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 22 September 2004 – โดยทาง rsnz.org.
Cresswell, Mary (1996). Kakapo Recovery Plan 1996–2005 (PDF). Kakapo Management Group. Threatened Species Recovery Plan. Wellington: Department of Conservation (DoC). ISBN 0-478-01773-1. No. 21. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 10 November 2007 – โดยทาง kakaporecovery.org.nz.
Higham, Tim (July–September 1992). "The kakapo of Codfish Island". New Zealand Geographic. Vol. 15. pp. 30–38. ISSN 0113-9967.
Grzelewski, Derek (March–April 2002). "Kakapo: Bird on the brink". New Zealand Geographic Magazine. Vol. 56. Ohakune. ISSN 0113-9967. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 20 July 2006.
Hutching, Gerard (2004). Back from the Brink: The fight to save our endangered birds. Auckland: Penguin Books. ISBN 0-14-301948-1.
Clout, Mick N. (2006). "A celebration of kakapo: progress in the conservation of an enigmatic parrot" (PDF). Notornis. 53: 1–2.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ

Strigops habroptila (หมวดหมู่)
Interview with NZ conservationists Alison Ballance and the late Don Merton
Video footage from the BBC including Last Chance to See and Wild Down Under
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน |
| --- | --- |
Strigops habroptila:  Wikidata: Q179959  Wikispecies: Strigops habroptilus  ADW: Strigops_habroptila  ARKive: strigops-habroptila  Avibase: 16804FAF5DCCB288  BHL: 43661632  BirdLife: 22685245  BOLD: 114188  eBird: kakapo2  EoL: 45517890  Fossilworks: 372521  GBIF: 2479237  iNaturalist: 73446  ITIS: 714021  IUCN: 22685245  NCBI: 2489341  NZOR: fe75f168-ec2f-4995-83c8-e159254efb39  Species+: 4179  uBio: 10486  Xeno-canto: Strigops-habroptila 
Strigops:  Wikidata: Q10821959  Wikispecies: Strigops  BOLD: 3316  EoL: 45517889  Fossilworks: 334630  GBIF: 2479235  iNaturalist: 19013  IRMNG: 1296816  ITIS: 177602  NCBI: 35547  NZOR: 8b202d5a-cd67-4e08-be74-ebd5ef208e12 
Strigopidae:  Wikidata: Q788544  Wikispecies: Strigopidae  BOLD: 743433  EoL: 13030591  Fossilworks: 333964  GBIF: 6101197  iNaturalist: 200965  IRMNG: 123259  NZOR: 4210f89d-52a3-4f42-b45d-209c2f23debb 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ 
ขนาดเมื่อเทียบกับมนุษย์
สระสองห้อง

| --- | --- |
หนองสองห้อง
th
ที่ตั้ง: พระราชวังจันทน์ ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
พิกัด: 16°49′48.8″N 100°15′35.4″E﻿ / ﻿16.830222°N 100.259833°E﻿ / 16.830222; 100.259833
ประเภท: สระ, โบราณสถาน

 โบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากร
ขึ้นเมื่อ: 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536
เป็นส่วนหนึ่งของ: โบราณสถานในจังหวัดพิษณุโลก
 
 
สระสองห้อง (เดิมเรียก หนองสองห้อง) เป็นสระน้ำตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกนอกกำแพงพระราชวังจันทน์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
สระสองห้องประกอบไปด้วยสระน้ำสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดใหญ่จำนวน 2 สระ สระยาวตามแกนทิศเหนือและทิศใต้ มีเกาะคันดินขนาด 15 × 15 เมตรคั้นกลางทำให้แบ่งสระได้สองส่วน คาดว่าสร้างขึ้นเพื่อการชลประทานของพระราชวังจันทน์
น้ำภายในสระสองห้องถูกนำไปใช้ประกอบพระราชพิธีสรงน้ำมูรธาภิเษกของพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นครั้งแรก โดยครั้งล่าสุดได้นำน้ำจากสระไปใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 ของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
ประวัติ

สระสองห้องไม่ปรากฏหลักฐานในเอกสารร่วมสมัย คาดว่าสร้างมาพร้อมกับพระราชวังจันทน์ในสมัยสุโขทัยหรือสมัยอยุธยา เพื่อการชลประทานและสระเก็บน้ำในพระราชวัง ในบริเวณกลางสระสองห้องได้พบโบราณวัตถุสมัยอยุธยา สันนิษฐานว่ามีพลับพลาหรือพระที่นั่งเย็นตั้งอยู่คาดว่าทำมาจากไม้ เนื่องจากไม่พบโครงสร้างสถาปัตยกรรม
สระสองห้องปรากฏหลักฐานเมื่อครั้นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชหัตถเลขาเมื่อครั้งเสด็จมาพิษณุโลกในปี พ.ศ. 2444 โดยเสด็จมายังพระราชวังจันทน์ และเสด็จทอดพระเนตรสระสองห้องด้วย ต่อมา สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ โปรดเกล้า ฯ ให้จัดทำแผนที่พระราชวังจันทน์ และสระสองห้อง จากแผนที่พบว่ามีการขุดคลองชื่อว่า คลองมะดัน เชื่อมต่อระหว่างสระสองห้องกับแม่น้ำน่านทางทิศเหนือ
|  | สระทิศเหนือ> .th16°49′50.1″N 100°15′35.1″E﻿ / ﻿16.830583°N 100.259750°E﻿ / 16.830583; 100.259750 | สระทิศใต้> .th16°49′47.6″N 100°15′35.3″E﻿ / ﻿16.829889°N 100.259806°E﻿ / 16.829889; 100.259806 |
| --- | --- | --- |
กว้าง:: 40 เมตร
ยาว:: 160 เมตร
การใช้งาน

น้ำจากสระสองห้องถูกนำมาใช้ในพระราชพิธีสรงน้ำมูรธาภิเษกของกรุงรัตนโกสินทร์ เริ่มใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร, และพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้นำน้ำจากสระสองห้องไปใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2493, พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ 5 ธันวาคม 2530, พระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542, และพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 เพื่อสรงมูรธาภิเษกและอภิเษกน้ำศักดิ์สิทธิ์
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้นำน้ำไปใช้ในพระราชพิธีสรงน้ำมูรธาภิเษกในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 โดยเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2562 ได้พลีกรรมตักน้ำจากสระสองห้อง พิพัฒน์ เอกภาพันธ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดพิษณุโลก เป็นประธานในพิธีพลีกรรม จากนั้น ตั้งขบวนเพื่ออัญเชิญน้ำศักดิ์สิทธิ์ของสระสองห้องไปยังวัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร เพื่อประกอบพิธีอภิเษกน้ำศักดิ์สิทธิ์
น้ำศักดิ์สิทธิ์จะถูกบรรจุลงในคนโทน้ำในพิธีเชิญคนโทน้ำไปอภิเษกที่วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหารในวโรกาสพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พ.ศ. 2562
ยุทธนาวีที่อ่าวเลย์เต

ยุทธนาวีอ่าวเลย์เต (ฟิลิปปินส์: Labanan sa Look ng Leyte; ญี่ปุ่น: レイテ沖海戦, อักษรโรมัน: Reite oki Kaisen) หรือในอดีตรู้จักกันในชื่อ ยุทธนาวีทะเลฟิลิปปินครั้งที่สอง เป็นยุทธนาวีครั้งใหญ่ที่สุดในสงครามโลกครั้งที่สองและในบางกรณีถือเป็นยุทธนาวีใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยมีทหารเรือที่เกี่ยวข้องมากกว่า 200,000 นาย[ต้องการเลขหน้า]
สมรภูมิอยู่ในทะเลบริเวณใกล้กับเกาะเลย์เต ซามาร์ และลูซอนของประเทศฟิลิปปินส์ ในวันที่ 23-26 ตุลาคม ค.ศ. 1944 ระหว่างฝ่ายสัมพันธมิตรซึ่งประกอบไปด้วยสหรัฐอเมริกาและออสเตรเลียกับจักรวรรดิญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม กองกำลังสหรัฐอเมริกาได้เข้าบุกจู่โจมเกาะเลย์เตซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ที่มีวัตถุประสงค์ที่จะโดดเดี่ยวญี่ปุ่นออกจากบรรดาประเทศที่ญี่ปุ่นทำการยึดครองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และยึดครองแหล่งน้ำมันซึ่งเป็นสิ่งสำคัญยิ่งในกองทัพและอุตสาหกรรม กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น (IJN) ได้ระดมเรือรบที่เหลือทั้งหมดในบริเวณนั้นเข้าต่อสู้เพื่อยับยั้งการบุกของฝ่ายสัมพันธมิตร แต่ถูกขับให้ล่าถอยโดยกองเรือที่ 3 และกองเรือที่ 7 ของกองทัพเรือสหรัฐ กองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นประสบความล้มเหลวและสูญเสียอย่างใหญ่หลวงจนไม่สามารถฟื้นตัวได้อีกในภายหลัง เรือรบขนาดใหญ่ที่เหลือรอดก็ปราศจากน้ำมันเชื้อเพลิงต้องจอดทิ้งอยู่ในฐานทัพจนสงครามมหาสมุทรแปซิฟิกสงบลง
นี่เป็นยุทธการแรกที่อากาศญี่ปุ่นใช้วิธีโจมตีแบบคามิกาเซะ และเป็นยุทธนาวีระหว่างเรือประจัญบานครั้งสุดท้ายในประวัติศาสตร์[ต้องการเลขหน้า] กองทัพเรือญี่ปุ่นประสบความสูญเสียอย่างหนักและไม่แล่นเรือในกำลังที่เทียบเคียงได้นับตั้งแต่นั้นมา เนื่องจากขาดเชื้อเพลิงในฐานทัพในช่วงที่เหลือของสงคราม
รายละเอียด

ยุทธนาวีที่อ่าวเลย์เตประกอบไปด้วยยุทธนาวีหลัก ๆ 4 ยุทธนาวี: ยุทธนาวีที่ทะเลซิบูยัน, ยุทธนาวีที่ช่องแคบซูริกาโอ, ยุทธนาวีแหลมเอ็นกาโน และยุทธนาวีที่ซามาร์ นอกจากนี้ยุทธนาวีที่อ่าวเลย์เตยังถือว่าเป็นการรบครั้งแรกที่เรือบรรทุกเครื่องบินของญี่ปุ่นจัดให้มีการใช้การโจมตีแบบคะมิกะเซะ
ดูเพิ่ม

ยุทธนาวีอ่าวอกโพ
อ่านเพิ่ม

"The Battle That Won the Pacific". Popular Mechanics. Vol. 83 no. 2. Hearst Magazines. February 1945. pp. 17–25, 150. ISSN 0032-4558.
D'Albas, Andrieu (1965). Death of a Navy: Japanese Naval Action in World War II. Devin-Adair Pub. ISBN 0-8159-5302-X.
Drea, Edward J. (1998). "Leyte: Unanswered Questions". In the Service of the Emperor: Essays on the Imperial Japanese Army. Nebraska: University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-1708-0.
Dull, Paul S. (1978). A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941–1945. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-097-1. สืบค้นเมื่อ 2 December 2020.
Field, James A. (1947). The Japanese at Leyte Gulf: The Sho Operation. Princeton University Press.
Friedman, Kenneth (2001). Afternoon of the Rising Sun: The Battle of Leyte Gulf. Presidio Press. ISBN 0-89141-756-7.
Hoyt, Edwin P. (2003). The Men of the Gambier Bay: The Amazing True Story of the Battle of Leyte Gulf. The Lyons Press. ISBN 1-58574-643-6.
Lacroix, Eric; Linton Wells (1997). Japanese Cruisers of the Pacific War. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-311-3.
Huggins, Mark (May–June 1999). "Setting Sun: Japanese Air Defence of the Philippines 1944–1945". Air Enthusiast (81): 28–35. ISSN 0143-5450.
Office of Strategic Services (1944). Brought to Action!. U.S. Navy.
Potter, E. B. (2005). Admiral Arleigh Burke. Naval Institute Press. ISBN 1-59114-692-5.
Potter, E. B. (2003). Bull Halsey. Naval Institute Press. ISBN 1-59114-691-7. สืบค้นเมื่อ 2 December 2020.
Reynolds, Quentin; Jones, George E.; Teatsorth, Ralph; Morris, Frank D. (13 January 1945). "America's Greatest Naval Battle: Report on the Second Battle of the Philippines (First of three parts)". Collier's. pp. 11–13, 64–65.
Reynolds, Quentin; Jones, George E.; Teatsorth, Ralph; Morris, Frank D. (20 January 1945). "America's Greatest Naval Battle: Report on the Second Battle of the Philippines (Second of three parts)". Collier's. pp. 18–19, 67–69.
Reynolds, Quentin; Jones, George E.; Teatsorth, Ralph; Morris, Frank D. (27 January 1945). "America's Greatest Naval Battle: Report on the Second Battle of the Philippines (Third of three parts)". Collier's. pp. 18, 69–72.
แม่แบบ:Cite serial
Stewart, Adrian (1979). The Battle of Leyte Gulf. Hale. ISBN 0-7091-7544-2.
Toll, Ian W. (2020). Twilight of the Gods: War in the Western Pacific, 1944–1945. New York: W. W. Norton.
Willmott, H. P. (2005). The Battle of Leyte Gulf: The Last Fleet Action. Indiana University Press. ISBN 0-253-34528-6.
แหล่งข้อมูลอื่น

United States Strategic Bombing Survey (Pacific) – Interrogations of Japanese Officials
Battle Experience: Battle for Leyte Gulf [Cominch Secret Information Bulletin No. 22]
Orders of battle at NavWeaps.com:
Battle of the Sibuyan Sea
Battle of Surigao Strait
Battle off Cape Engaño
Battle off Samar
'Glorious Death: The Battle of Leyte Gulf' by Tim Lanzendörfer
Return to the Philippines: public domain documents from HyperWar Foundation
The Battle for Leyte Gulf Revisited เก็บถาวร 2005-11-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน by Irwin J. Kappes
Japan's TA-Operation: A Blueprint for Disaster เก็บถาวร 2012-12-05 ที่ archive.today by Irwin J. Kappes
"Pacific War Maps | Nihon Kaigun". combinedfleet.com. สืบค้นเมื่อ 11 July 2014.
"USS Bergall vs IJN Myōkō: A Tale of Two Cripples" by A. P. Tully
Oral history interview with Edward Gilbert, a member of the Army Boat Regiment during the Battle of Leyte Gulf เก็บถาวร 10 ธันวาคม 2012 ที่ archive.today from the Veterans History Project at Central Connecticut State University
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย
ฮาโลเทน

| --- | --- |


ข้อมูลทางคลินิก
AHFS/Drugs.com: ข้อมูลยาของ FDA สำหรับผู้เชี่ยวชาญ
ระดับความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์:  C 
ช่องทางการรับยา: การสูดดม
รหัส ATC: N01AB01 (WHO) 
ข้อมูลเภสัชจลนศาสตร์
การเปลี่ยนแปลงยา: ตับ (CYP2E1)
การขับออก: ไต, ระบบหายใจ
ตัวบ่งชี้
 ชื่อตามระบบ IUPAC 2-Bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroethane 
เลขทะเบียน CAS: 151-67-7 Y
PubChem CID: 3562
IUPHAR/BPS: 2401
DrugBank: DB01159 Y
ChemSpider: 3441 Y
UNII: UQT9G45D1P
KEGG: D00542 Y
ChEBI: CHEBI:5615 Y
ChEMBL: CHEMBL931 Y
ECHA InfoCard: 100.005.270 
ข้อมูลทางกายภาพและเคมี
สูตร: C2HBrClF3
มวลต่อโมล: 197.381
แบบจำลอง 3D (JSmol): Interactive image
 SMILES C(C(F)(F)F)(Cl)Br 
 InChI InChI=1S/C2HBrClF3/c3-1(4)2(5,6)7/h1H Y Key:BCQZXOMGPXTTIC-UHFFFAOYSA-N Y 
  (verify)
 สารานุกรมเภสัชกรรม
ฮาโลเทน (Halothane) หรือชื่อทางการค้าคือ ฟลูโอเทน (Fluothane) เป็นยาสลบประเภททั่วไป รับโดยการสูดดมใช้เพื่อทำให้เกิดภาวะไร้ความรู้สึก ยาสงบชนิดนี้มีข้อดีกว่าชนิดอื่นตรงที่ไม่เพิ่มปริมาณน้ำลายซึ่งเป็นอุปสรรคในผู้ป่วยที่ใส่ท่อช่วยหายใจ
อาการข้างเคียงของการใช้ฮาโลเทน ได้แก่ อัตราชีพจรผิดปกติ, หายใจลำบาก และโรคตับ ยาชนิดนี้สามารถใช้กับผู้ป่วยที่มีอาการตัวร้อนหรือมีประวัติตัวร้อนสูงขั้นรุนแรงได้ ยังไม่เป็นที่สรุปว่ายาประเภทนี้ปลอดภัยต่อสตรีมีครรภ์หรือไม่ อย่างไรก็ตาม ยาชนิดนี้ไม่ถูกแนะนำให้ใช้ในการผ่าท้องทำคลอด
ฮาโลเทนถูกค้นพบในปี พ.ศ. 2498 และเป็นหนึ่งในยาหลักขององค์การอนามัยโลก ใช้กันมากในการรักษาทั่วไป ยาชนิดนี้นิยมใช้กันมากในประเทศกำลังพัฒนา มีราคาขายส่งอยู่ที่ 20.41 ถึง 34.20 ดอลลาร์สหรัฐต่อขวด 250 มม. แต่ในประเทศพัฒนาแล้วส่วนใหญ่ ยาชนิดนี้ถูกแทนที่ด้วยยาชนิดใหม่กว่าอย่างซีโวฟลูเรน
อันดับสัตว์กินแมลงแท้

Order of mammals
| อันดับสัตว์กินแมลงแท้ ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: แม่แบบ:Geological range/linked |
| --- | --- |

Clockwise from upper left: a solenodon, hedgehog, mole and shrew

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอตา Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม Mammalia
Magnorder:: Boreoeutheria 
อันดับใหญ่:: Laurasiatheria 
อันดับ:: อันดับสัตว์กินแมลงแท้  Waddell et al., 1999

Families
 †Amphilemuridae?  †Nyctitheriidae?  †Plesiosoricidae  Solenodonota Brace et al., 2016 †Nesophontidae  Solenodontidae  Erinaceota van Valen, 1967 Talpidae  Soricidae  Erinaceidae
ชื่อพ้อง
 Euinsectivora  Insectivora
Eulipotyphla (/ˌjuːlɪpoʊˈtɪflə/, จาก eu- + Lipotyphla ความหมายคือ ขาดแคลนลําไส้ใหญ่ส่วนต้น; บางครั้งเรียกว่า อันดับสัตว์กินแมลงแท้ หรือ true insectivores) เป็นอันดับของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ได้แก่วงศ์ Erinaceidae (เฮดจ์ฮอก และหนูผีป่า); Solenodontidae (โซเลโนดอน); Talpidae (ตุ่น, หนูผี-เหมือนตุ่น และ เดสมาน); และ Soricidae (หนูผี)
ประวัติศาสตร์อนุกรมวิธาน

ในอดีต สัตว์เหล่านี้จะถูกจัดกลุ่มรวมกับสัตว์อื่นๆ เช่น กระแต หนูผีช้าง และ กาเลโก ภายใต้หมวดหมู่ที่กว้างกว่าสัตว์กินแมลงซึ่งประกอบด้วยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีรกขนาดเล็กที่กินแมลงทั้งหมด วิลเฮ็ล์ม ปีเตอรส์ ระบุกลุ่มย่อยของสัตว์กินแมลงสองกลุ่ม ซึ่งแยกแยะได้จากการมีหรือไม่มี กระเปาะลำไส้ใหญ่ในลำไส้ใหญ่ ใน Generelle morphologie der organismen ปี พ.ศ. 2409 แอร์นสท์ เฮคเคิลตั้งชื่อกลุ่มเหล่านี้ว่า Menotyphla และ Lipotyphla จาก μένω ("ยังคงอยู่")/λείπω ("ขาด" หรือ "ทิ้งไว้ข้างหลัง") ตามลำดับ +  τυφλὸν แปลว่า "ขาดแคลน" อย่างแท้จริง เช่นใน τυφλὸν ἔντερον ("ขาดแคลนกระเปาะลำไส้ใหญ่" ซึ่งภาษาละติน intestinum caecum มาจากคำว่า calque)
ตั้งแต่ช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา การศึกษาระดับโมเลกุล ได้แสดงหลักฐานว่าไลโปไทฟลาไม่ใช่กลุ่ม โมโนไฟลีติก  สิ่งนี้ทำให้ tenrecs, นาก Shrews, และ golden moles ถูกจัดอยู่ในอันดับใหม่ (Afrosoricida ในอันดับ Afrotheria) โดยสมาชิกที่เหลือของ Lipotyphla ถูกจัดประเภทใหม่เป็น Eulipotyphla
การศึกษาวิจัยในปี 2023 แสดงให้เห็นว่าลำดับการสูญพันธุ์เริ่มมีความหลากหลายก่อน การสูญพันธุ์ K-Pg โดยอิงจากการประมาณค่า นาฬิกาโมเลกุล
การจำแนกประเภท

อันดับ Eulipotyphla (= 'Lipotyphla' - Afrosoricida = 'Erinaceomorpha' + 'Soricomorpha')
วงศ์ Erinaceidae
วงศ์ย่อย Erinaceinae: เฮดจ์ฮอก
วงศ์ย่อย Galericinae: หนูผีป่า หรือ หนูเหม็น
วงศ์ Soricidae
วงศ์ย่อย Crocidurinae: หนูผีฟันขาว
วงศ์ย่อย Soricinae: หนูผีฟันแดง
วงศ์ย่อย Myosoricinae: หนูผีฟันขาวแอฟริกา
วงศ์ Talpidae
วงศ์ย่อย Talpinae: ตุ่นโลกเก่าและเดสมานตุ่นโลกเก่าและ
วงศ์ย่อย Scalopinae: ตุ่นโลกใหม่
วงศ์ย่อย Uropsilinae: ตุ่นหนูผี
วงศ์ Solenodontidae: โซเลโนดอน
† วงศ์ Nesophontidae: หนูผีอินเดียตะวันตกที่สูญพันธุ์ไปแล้วหนูผีอินเดียตะวันตกที่สูญพันธุ์ไปแล้ว
† วงศ์ Amphilemuridae
† วงศ์ Nyctitheriidae
† วงศ์ Plesiosoricidae
กลุ่มย่อยฐานบนและล่างภายในต้นไม้คืออันดับย่อย Solenodonota และ Erinaceota ตามลำดับ คาดว่าสองสาขานี้แยกออกจากกันเมื่อประมาณ 72–74 ล้านปีมาแล้ว เชื่อกันว่า Nesophontidae และ Solenodontidae แยกออกจากกันเมื่อประมาณ 57 ล้านปีก่อน คาดว่าเวลาแยกตัวของวงศ์ตุ่นเทียบกับหนูผีบวกกับวงศ์เฮดจ์ฮอก และสำหรับหนูผีเทียบกับวงศ์เฮดจ์ฮอก อยู่ที่ 69 ล้านปีก่อนและ 64 ล้านปีก่อนตามลำดับ
ตุ่นยุโรป (Talpidae)
เฮดจ์ฮอกยุโรป (Erinaceidae)
หนูผีธรรมดา (Soricidae)
โซเลโนดอนฮิสปันโยลา (Solenodontidae); มีการสันนิษฐานกันว่าโซเลโนดอนมีวิวัฒนาการมาจาก eulipotyphla ชนิดอื่นที่ยังมีอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนปลาย
เมืองซำเหนือ

| เมืองซำเหนือ ເມືອງຊຳເໜືອ |
| --- | --- |
เมือง (อำเภอ)
ทิวทัศน์เมืองซำเหนือ

เมืองซำเหนือที่ตั้งในประเทศลาว
พิกัด: 20°24′54″N 104°02′53″E﻿ / ﻿20.415°N 104.048°E﻿ / 20.415; 104.048
ประเทศ:  ลาว
แขวง: หัวพัน
ประชากร (ค.ศ. 2015)
 • ทั้งหมด: 56,900 คน
เขตเวลา: UTC+7 (เวลาอินโดจีน)
เมืองซำเหนือ (ลาว: ເມືອງຊຳເໜືອ) เป็นเมือง (อำเภอ) หนึ่งซึ่งเป็นเมืองเอกของแขวงหัวพัน ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศลาว มีชุมชนศูนย์กลางอยู่ที่ซำเหนือ
เมืองและหมู่บ้าน

ซำเหนือ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Sam Neua
คู่มือการท่องเที่ยว Sam Neua จากวิกิท่องเที่ยว (ในภาษาอังกฤษ)
| ด ค ก เมืองของประเทศลาว |
| --- | --- |
นครหลวงเวียงจันทน์:  เวียงจันทน์ จันทบุรี  ศรีโคตรบอง  ไชยเชษฐา  ศรีสัตตนาค  หาดทรายฟอง  นาทรายทอง  ชัยธานี  สังข์ทอง  ปากงึม 
แขวงพงสาลี:  พงสาลี  ใหม่  ขวา  สัมพันธ์  บุนเหนือ  ยอดอู  บุนใต้ 
แขวงหลวงน้ำทา:  หลวงน้ำทา  สิงห์  ลอง  เวียงภูคา  นาแล 
แขวงอุดมไซ:  ไซ  หลา  นาหม้อ  งา  แบ่ง  ฮุน  ปากแบ่ง 
แขวงบ่อแก้ว:  ห้วยทราย  ต้นผึ้ง  เมิง  ผาอุดม  ปากทา 
แขวงหลวงพระบาง:  หลวงพระบาง  เชียงเงิน  นาน  ปากอู  น้ำบาก  งอย  ปากแซง  โพนชัย  จอมเพชร  เวียงคำ  ภูคูน  โพนทอง 
แขวงหัวพัน:  ซำเหนือ  เชียงค้อ  เวียงทอง  เวียงชัย  หัวเมือง  ซำใต้  สบเบา  แอด 
แขวงไชยบุรี:  ไชยบุรี  คอบ  หงษา  เงิน  เชียงฮ่อน  เพียง  ปากลาย  แก่นท้าว  บ่อแตน  ทุ่งมีชัย 
แขวงเชียงขวาง:  แปก  คำ  หนองแฮด  คูณ  หมอกใหม่  ภูกูด  ผาชัย 
แขวงเวียงจันทน์:  โพนโฮง  ธุรคม  แก้วอุดม  กาสี  วังเวียง  เฟือง  ชนะคาม  แมด  หินเหิบ  เวียงคำ  ฮ่ม  ไชยสมบูรณ์ 
แขวงบอลิคำไซ:  ปากซัน  ท่าพระบาท  ปากกระดิง  บริคัณฑ์  คำเกิด  เวียงทอง  ไชจำพอน 
แขวงคำม่วน:  ท่าแขก  มหาไชย  หนองบก  หินบูรณ์  ยมราช  บูรพา  นากาย  เซบั้งไฟ  ไชยบัวทอง  คูนคำ 
แขวงสุวรรณเขต:  ไกสอน พมวิหาน  อุทุมพร  อาดสะพังทอง  พีน  เซโปน  นอง  ท่าปางทอง  สองคอน  จำพอน  คันธบุรี  ไชยบุรี  วีละบูลี  อาดสะพอน  ไชยภูทอง  พลาญไชย 
แขวงสาละวัน:  สาละวัน  ตะโอ้ย  ตุ้มลาน  ละครเพ็ง  วาปี  คงเซโดน  เล่างาม  สะม้วย 
แขวงเซกอง:  ละมาม  กะลึม  ดักจึง  ท่าแตง 
แขวงจำปาศักดิ์:  ปากเซ  ชนะสมบูรณ์  บาเจียงเจริญสุข  ปากช่อง  ปทุมพร  โพนทอง  จำปาศักดิ์  สุขุมา  มูลปาโมกข์  โขง 
แขวงอัตตะปือ:  ไชยเชษฐา  สามัคคีชัย  สนามชัย  สานไชย  ภูวง 
แขวงไชยสมบูรณ์:  อะนุวง  ล้องแจ้ง  ล้องซาน  ฮ่ม  ท่าโทม
Archaeognatha

| Archaeognatha ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: Devonian–Recent  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |

Rock bristletail

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอตา Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์ขาปล้อง Arthropod
ชั้น:: แมลง Insecta
ชั้นย่อย:: Monocondylia  Haeckel, 1866
อันดับ:: Archaeognatha  Börner, 1904
สปีชีส์:: Archaeognatha
ชื่อทวินาม
Archaeognatha Börner, 1904

Families
 †Monura (Sharov 1957 stat. nov. Carpenter 1992) †Dasyleptidae  Machilida (Grassi 1888 stat. nov. Zhang et al. 2018) Machilidae  Meinertellidae
ชื่อพ้อง
 Microcoryphia (Verhoeff 1904)  Trinemura (Crampton 1916)  Protothysanura (Crampton 1924 non Smith 1897)
Archaeognatha (Archaeognatha) เป็นอันดับของแมลงไม่มีปีก (apterygote) ซึ่งมีชื่อเรียกในชื่อสามัญต่าง ๆ เช่น จั๊มปิงบริสเทิลเทล (jumping bristletails) ในบรรดากลุ่มแมลง ที่ยังคงมีชีวิตอยู่ พวกมันเป็นหนึ่งในกลุ่มที่มีลักษณะดึกดำบรรพ์ที่สุดในเชิงวิวัฒนาการ โดยปรากฏขึ้นในช่วงดีโวเนียนตอนกลาง ซึ่งเป็นช่วงเวลาเดียวกับที่อะแรคนิดถือกำเนิดขึ้น มีการค้นพบตัวอย่างที่มีลักษณะใกล้เคียงกับสปีชีส์ในปัจจุบันทั้งในรูปของฟอสซิลร่องรอยและฟอสซิลร่างกาย (ฟอสซิลร่องรอยรวมถึงรอยพิมพ์ของร่างกายและร่องรอยการเคลื่อนที่) ในชั้นหินของช่วงมหายุคพาลีโอโซอิกและช่วงเวลาต่อ ๆ มา ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์ อันดับนี้ยังมีอีกชื่อหนึ่งคือ ไมโครโคไรเฟีย (Microcoryphia)
จนถึงช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 ไซเจนโตมาและอาร์คีออกนาธาเคยถูกจัดให้อยู่ในอันดับไทซานูรา ซึ่งแมลงทั้งสองกลุ่มมีหางสามแฉกที่ประกอบด้วยเซอร์ซีด้านข้างสองข้างและเอพิพรอค (epiproct) หรือ แอพเพนดิกซ์ดอร์ซาลิส (appendix dorsalis) ตรงกลาง โดยในแมลงกลุ่มอาร์คีออกนาธา แอพเพนดิกซ์ดอร์ซาลิสจะยาวกว่าเซอร์ซีทั้งสองข้างอย่างเห็นได้ชัด ขณะที่แมลงในอันดับไซเจนโตมาจะมีความยาวของอวัยวะทั้งสามส่วนใกล้เคียงกัน ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 นักอนุกรมวิธานได้ค้นพบว่าอันดับไทซานูราเป็นกลุ่มพาราไฟเลติก ดังนั้นไซเจนโตมาและอาร์คีออกนาธาจึงถูกแยกออกเป็นสองอันดับที่เป็นมอโนไฟเลติก โดยที่อาร์คีออกนาธามีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ Dicondylia ซึ่งรวมถึงไซเจนโตมา
อันดับอาร์คีออกนาธามีการแพร่กระจายทั่วโลก โดยมีประมาณ 500 สปีชีส์ใน 2 วงศ์ ปัจจุบันยังไม่มีสปีชีส์ใดที่ถูกประเมินว่ามีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
แหล่งข้อมูลอื่น

Archaeognatha - Tree of Life Web Project
Microcoryphia Virginia Polytechnic Institute and State College Department of Entomology[ลิงก์เสีย]
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน |
| --- | --- |
Archaeognatha:  Wikidata: Q637179  Wikispecies: Archaeognatha  ADW: Archaeognatha  BOLD: 87070  EoL: 1099  EPPO: 1ARGNO  Fossilworks: 183851  GBIF: 1187  iNaturalist: 461443  IRMNG: 10216  ITIS: 624281  NBN: NBNSYS0100001628  NCBI: 29994  NZOR: d15905e3-cf20-42ce-aafc-d20b9423b104  Plazi: 0394A359-2F66-8E1F-017E-FD6FFBF8FCED  WoRMS: 118084 
Microcoryphia:  Wikidata: Q19962575  BugGuide: 80  Fauna Europaea: 13900  Fossilworks: 267420  ITIS: 685009  Plazi: 667C87C4-BE0A-6A08-FF4E-9AE74C16FCCE 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล
เมืองจันทบุรี (ประเทศลาว)

บทความนี้เกี่ยวกับเมืองในประเทศลาว สำหรับความหมายอื่น ดูที่ จันทบุรี (แก้ความกำกวม)
| จันทบุรี ເມືອງຈັນທະບູລີ |
| --- | --- |
เมือง (อำเภอ)

จันทบุรีที่ตั้งของเมืองจันทบุรีในประเทศลาว
พิกัด: 17°58′41″N 102°36′56″E﻿ / ﻿17.97806°N 102.61556°E﻿ / 17.97806; 102.61556
ประเทศ:  ลาว
แขวง: นครหลวงเวียงจันทน์
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 11 ตร.ไมล์ (29 ตร.กม.)
ประชากร (2563)
 • ทั้งหมด: 77,255 คน
 • ความหนาแน่น: 6,900 คน/ตร.ไมล์ (2,700 คน/ตร.กม.)
เขตเวลา: UTC+7 (เวลามาตรฐานลาว)
จันทบุรี หรือ จันทะบูลี (ลาว: ຈັນທະບູລີ) เป็นเมืองเอกของนครหลวงเวียงจันทน์ ประเทศลาว ซึ่งมีสถานะเทียบเท่ากับอำเภอในประเทศไทย เป็นที่ตั้งของศูนย์ราชการต่าง ๆ ของนครหลวงเวียงจันทน์
หมู่บ้าน

เมื่องจันทบุรี มีการปกครองจำนวน 37 หมู่บ้าน ดังนี้
บ้านหนองบึง
บ้านบ่อนาวัว
บ้านห้วยหงส์
บ้านโพนสว่าง
บ้านหนองทาเหนือ
บ้านหนองทาใต้
บ้านดอนแดง
บ้านโพนต้องสวาก
บ้านดงปลาแหบ
บ้านโพนต้องจอมมณี
บ้านร่องแดง
บ้านร่องไก่
บ้านทุ่งศางนาง
บ้านสว่าง
บ้านร่องค้าเหนือ
บ้านทุ่งตูม
บ้านดงเมี้ยง
บ้านศรีคำดอน
บ้านศรีบุญเรือง
บ้านร่องค้าใต้
บ้านขัวหลวงเหนือ
บ้านศรีสวาทเหรือ
บ้านศรีสวาทกลาง
บ้านศรีสวาทใต้
บ้านทุ่งขันธ์คำเหนือ
บ้านทุ่งขันธ์คำใต้
บ้านขัวหลวงใต้
บ้านศรีหอม
บ้านอานุ
บ้านสายลม
บ้านหัดศดิเหนือ
บ้านหัดศดิใต้
บ้านเชียงยืน
บ้านหายโศรก
บ้านวัดจันทร์
บ้านมีไชย
บ้านเชียงยิม