กองการบินทหารเรือ
ประวัติ

การก่อตั้งกองการบินทหารเรือเริ่มต้นขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2464 เมื่อพลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ พระราชทานความเห็นต่อสภาบัญชาการ กระทรวงทหารเรือ ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2464 ให้ก่อตั้งกองบินทะเลขึ้นโดยใช้สัตหีบเป็นฐาน และเริ่มต้นจากเครื่องบินทะเล 2 ลำ และเสนอให้ นายนาวาเอก พระประติยัตินาวายุทธ (พลเรือโท พระยาราชวังสัน) ซึ่งกำลังไปศึกษาดูงานที่ยุโรปศึกษาระเบียบเกี่ยวกับการจัดหาเครื่องบินทะเล และเลือกนายทหารที่มีคุณสมบัติเหมาะสมไปฝึกหัดการบินกับกรมการบินทหารบก ซึ่งต่อมาสภาบัญชาการอนุมัติข้อเสนอนี้เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2469 และมอบหมายให้กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ดำเนินโครงการต่อ
จากนั้นในยุคของสมเด็จเจ้าฟ้าอัษฏางค์ภานุพันธ์ทรงมีดำริที่จะจัดตั้งแผนกการบินทหารเรือขึ้นตามแบบของประเทศตะวันตก เนื่องจากในสงครามโลกครั้งที่หนึ่งเป็นเครื่องพิสูจน์แล้วว่าอากาศยานมีบทบาทสำคัญในการป้องกันประเทศ ซึ่งการปฏิบัติการทางทะเลก็มีความสำคัญเช่นกันในการรักษาทะเลและชายฝั่ง รวมไปถึงการลาดตระเวน โจมตี คุ้มกัน หรือการช่วยเหลือผู้ประสบภัยซึ่งอากาศยานทางบกอาจจะไม่สามารถปฏิบัติการห่างจากฝั่งมากได้ และการปฏิบัติการร่วมกับเรือรบจะต้องมีความเข้าใจในการรบทางเรือ มีความสามารถในการขึ้นลงในทะเลสำหรับการส่งกำลังบำรุงจากเรือในทะเลได้ สามารถปฏิบัติการได้จากทุกพื้นที่ กระทรวงทหารเรือจึงจัดตั้งหน่วยบินนาวีขึ้น และได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงกลาโหม กองทัพเรือจึงส่งนายทหารเรือ 2 นาย คือ เรือเอก หลวงพลสินธวาณัติก์ และเรือเอก เจริญ ทุมมานนท์ ไปศึกษาต่อวิชาการบินและตรวจการณ์จากกรมอากาศยานทหารบก แต่ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งได้เกิดสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลกรวมไปถึงประเทศไทย ทำให้ต้องลดค่าใช้จ่ายของรัฐบาลในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทำให้การบินทหาเรือไม่ได้รับการสานต่อในยุคดังกล่าวซึ่งยังอยู่ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2476 พลเรือตรี พระยาราชวังสัน เสนาธิการทหารเรือ และ พลตรี พระเฉลิมอากาศ เจ้ากรมอากาศยานทหารบก ได้ร่วมกันสำรวจชายฝั่งทะเลในอ่าวไทยเพื่อหาข้อมูลเกี่ยวกับการบินและการสร้างฐานบิน โดยได้ข้อสรุปว่าบริเวณอ่าวสัตหีบ (จุกเสม็ด) อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี มีความเหมาะสมในการสร้างสนามบินและที่ทำการของหน่วยบินนาวี และพิจารณาพื้นที่อีกแห่งในจังหวัดจันทบุรีสำหรับการสร้างสนามบินอีกแห่งหนึ่ง รวมถึงได้ส่งนายทหารเรือไปศึกษาวิชาการบินจากทหารบกในกรมอากาศยานทหารบกเพิ่มขึ้นจนมีนักบินที่มีความพร้อมมากขึ้น แต่ก็ยังไม่สามารถก่อตั้งหน่วยบินขึ้นมาได้ ทำได้เพียงเตรียมความพร้อมรอวันและเวลาที่จะได้ก่อตั้งหน่วยบินนาวี
กระทั่งในปี พ.ศ. 2481 กองทัพเรือได้ก่อตั้งหมวดบินทะเลขึ้น สังกัดกองเรือรบ ประกอบด้วยเครื่องบินแบบวาตานาเบ จำนวน 6 ลำ ฝูงบินตั้งอยู่ที่ ตำบลจุกเสม็ด บริเวณอ่าวสัตหีบ และกระทรวงกลาโหมได้แต่งตั้งหม่อมเจ้ารังสิยากร อาภากร เป็นผู้ดำรงตำแหน่งผู้บังคับหมวดบินทะเล ต่อมาในปี พ.ศ. 2485 กระทรวงกลาโหมได้ยกฐานะหมวดบินทะเลขึ้นมาเป็นกองบินทหารเรือ สังกัดกองเรือรบ กระทั่งเกิดสงครามมหาเอเชียบูรพา กองทัพเรือจึงได้สั่งซื้อเครื่องบินแบบ นากาซิมา มาประจำการเพิ่มอีก 27 ลำ รวมถึงสั่งซื้อเครื่องบินแบบซีโร่จำนวน 3 ลำ เพื่อเข้าร่วมกันกับฝ่ายสัมพันธมิตรในการตรวจการณ์และปฏิบัติการรวมถึงการช่วยเหลือกู้ภัยในตลอดช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา
หลังสงครามสิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2488 กองทัพเรือได้ดำเนินการปรับปรุงสนามบินและซื้อเครื่องบินสื่อสารขนาดเล็กแบบแอล-4 มาจำนวนหนึ่ง เครื่องบินฝึกแบบที่ 6 จำนวน 12 ลำ เครื่องบินฝึกแบบไทเกอร์มอธ สั่งซื้อจากอังกฤษจำนวน 30 ลำ เครื่องบินโจมตีแบบไฟร์ฟลายจำนวนหนึ่ง เครื่องบินสะเทินน้ำสะเทินบก แบบกรัมมันวิตเยียนจำนวน 6 ลำ เครื่องบินสื่อสารแบบโบนันซ่ากับแบบไปเปอร์คับสเปเชียลอีกส่วนหนึ่ง จนกระทั่งมีความพร้อม จึงได้แยกตัวออกมาจากกองเรือรบมาเป็นหน่วยขึ้นตรงของกองทัพเรือเมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2491
ในปี พ.ศ. 2498 กองบินทหารเรือมีขนาดโครงสร้างที่ใหญ่ขึ้น มีนักบินประมาณ 30 นาย เครื่องบิน 74 ลำ 11 แบบ มีโรงเรียนการบินทหารเรือ โรงเรีนยช่างเครื่องบินซึ่งมีศักยภาพในการผลิตบุคลากรดูแลกองบินของตนเอง ซึ่งในปีนั้นเองก็เกิดเหตุการณ์กบฏแมนฮัตตันเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2494 จึงทำให้รัฐบาลได้เข้าควบคุมกองบินทหารเรือซึ่งมีแสงยานุภาพที่เป็นที่น่ากังวลต่อรัฐบาลขณะนั้น และให้กองทัพอากาศเป็นผู้ดูแลและโอนหน่วยงานภายในทั้งหมดไปขึ้นเป็นกองบินน้อยที่ 7 ทำให้บุคลากรทั้งหมดที่เคยสังกัดในกองทัพเรือได้ย้ายไปสังกัดในเหล่าทัพอากาศ มีนาวาโท บุญชู จันทรุเบกษา เป็นผู้บังคับการกองบินคนแรกของกองบินน้อยที่ 7
จากความจำเป็นในการใช้กำลังทางอากาศของกองทัพเรือ ทำให้ 9 ปีต่อมา กองทัพเรือได้รับอนุญาตให้ก่อตั้งหน่วยบินขึ้นอีกครั้ง ชื่อว่าหมวดบินทหารเรือ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของกองทัพอากาศ ประกอบไปด้วยเครื่องบินสะเทินน้ำสะเทินบกแบบ เอชยู 16 ดี ซึ่งได้จากสหรัฐตามความช่วยเหลือทางทหาร
ต่อมา กองบินทหารเรือมีเครื่องบินประจำการอยู่กับฐานทัพอากาศมากขึ้น จึงเกิดความไม่สะดวกในการปฏิบัติการ ดังนั้นในปี พ.ศ. 2507 กองทัพเรือจึงได้สร้างสนามบินขึ้นมาที่บ้านอู่ตะเภา จังหวัดระยอง โดยใช้งบประมาณของกองทัพเรือในการก่อสร้าง โดยประเทศสหรัฐได้ช่วยเหลือในการก่อสร้างและขอใช้สนามบินทหารเรืออู่ตะเภาบางส่วนเป็นการตอบแทน ซึ่งหลังจากนั้นกิจการการบินของกองทัพเรือจึงได้รับการขยายอัตราขึ้นเป็นกองบินทหารเรือในวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2514 และจากภารกิจที่สูงขึ้นและมากขึ้น จึงได้รับการขยายอัตราอีกครั้งขึ้นเป็น กองการบินทหารเรือ เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2533 โดยถือเอาวันที่สภาบัญชาการ กระทรวงทหารเรืออนุมัติให้จัดตั้งกองการบินเป็นวันสถาปนากองการบินทหารเรือ