การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง
เหตุการณ์สืบเนื่อง > พม่าถอนทัพกวาดต้อนชาวกรุงศรีอยุธยา

เมื่อสามารถพิชิตกรุงศรีอยุธยา หรือ"โยนก-อโยธยา" (Yawnaka Ayokza) ได้แล้ว เนเมียวสีหบดีแม่ทัพพม่ามีคำสั่งให้จัดงานเฉลิมฉลองขึ้น ประกอบด้วยการรำแบบพม่า แบบมอญ แบบทวาย แบบตะนาวศรี แบบไทใหญ่ แบบยวนล้านนา แบบล้านช้าง และแบบสยามกรุงศรีอยุธยา ในท่ามกลางงานฉลองนี้ เนเมียวสีหบดีได้ประกาศแก่แม่ทัพนายกองว่า จักรพรรดิจีนได้ส่งกองทัพเข้ารุกรานพม่าแต่แม่ทัพฝ่ายพม่าสามารถต้านทานและขับไล่ทัพจีนออกไปได้สำเร็จ ฝ่ายจีนสูญเสียกำลังไพร่พลจำนวนมาก เมื่อแม่ทัพนายกองประสบความสำเร็จได้รับชัยชนะสามารถพิชิตกรุงศรีอยุธยาได้แล้ว จึงสมควรเร่งกวาดต้อนเชื้อพระวงศ์และชาวกรุงศรีอยุธยา รวมทั้งทำลายคูเมืองป้อมปราการของอยุธยาลงให้สิ้น แล้วรีบยกทัพกลับไปเพื่อใฝ่หาความดีความชอบในสงครามกับจีนต่อไป
หลังจากที่ยึดครองกรุงศรีอยุธยาอยู่เป็นเวลาประมาณสองเดือน เนเมียวสีหบดียกทัพออกจากกรุงศรีอยุธยาในวันขึ้นหกค่ำเดือนเจ็ด (6 มิถุนายน พ.ศ. 2310) ฝ่ายพม่าแบ่งกวาดต้อนเชลยและทรัพย์สินอยุธยาออกเป็นสองเส้นทางไปยังเมืองเมาะตะมะได้แก่;
เนเมียวสีหบดียกทัพหลวง นำสมเด็จพระเจ้าอุทุมพรขุนหลวงหาวัด รวมทั้งเชื้อพระวงศ์ข้าราชการอยุธยา เดินทัพทางบกไปทางด่านเมืองอุทัยธานี บันทกของแอนโทนี โกยาตัน (Anthony Goyatan) ระบุว่า เจ้าพระยาพระคลังสมุหนายก เสนาบดีของสยาม ได้ทำการฆ่าตัวตายระหว่างทาง ฝ่ายเนเมียวสีหบดีได้พบกับมังรายแมงหลาอุจนา (แม่ทัพพม่าคนใหม่ที่ได้รับแต่งตั้งให้มาแทนที่มังมหานรธา) ที่เมืองตาก
แมงยีกามะนีจันทา หรือปะกันหวุ่น ยกทัพเรือนำราษฎรอยุธยา และทรัพย์สินยุทโธปกรณ์ ไปทางไทรโยคเมืองกาญจนบุรี เมื่อยกทัพเรือถึงตลาดขวัญนนทบุรี ปะกันหวุ่นตระหนักว่าปืนใหญ่พระพิรุณมีขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมากเกินกว่าจะเคลื่อนย้ายได้ จึงมีคำสั่งให้นำปืนใหญ่พระพิรุณไปบรรจุดินปืนและระเบิดทำลายทิ้งที่วัดเขมาฯ นอกจากนี้ ปะกันหวุ่นยังแต่งตั้งให้ชาวสยามชื่อนายทองอิน เป็นหัวหน้าอยู่ที่เมืองธนบุรีคอยเกลี้ยกล่อมชาวสยามซึ่งได้หลบหนีเข้าป่าไป ฝ่ายปะกันหวุ่นนำเรือขนบรรทุกปืนใหญ่กรุงศรีอยุธยา ไปจนถึงเมืองกาญจนบุรี ลากปืนใหญ่ขึ้นบกที่ท่าดินแดง ชักลางจูงปืนใหญ่ต่อไปจนถึงเมืองสมิ และนำปืนใหญ่ทั้งหลายลงเรือใหญ่ออกอ่าวเมาะตะมะขนส่งไปยังกรุงอังวะ ถวายพระเจ้ามังระในที่สุดพร้อมกับเชลยอยุธยา ต่อมาเมื่อพม่าเสียเมืองให้แก่อังกฤษในพ.ศ. 2428 ฝ่ายอังกฤษได้ยึดปืนใหญ่กรุงศรีอยุธยาที่พม่าได้ยึดไปตั้งอยู่ที่เมืองมัณฑะเลย์ อังกฤษยึดปืนใหญ่สยามเหล่านั้นไปไว้ที่ป้อมฟอร์ตเซนต์จอร์จเมืองมัทราส
พงศาวดารพม่าระบุว่าสามารถจับเชลยชาวสยามได้เป็นจำนวนถึง 100,000 คน ในขณะที่พงศาวดารไทยระบุว่าฝ่ายพม่าจับกุมชาวสยามไปจำนวนประมาณ 30,000 คน ซึ่งไม่ได้มีเพียงชาวสยามจากอยุธยาเท่านั้นแต่ยังมีชาวสยามจากหัวเมืองอื่นเช่น อ่างทอง สิงห์บุรี พระเจ้ามังระพระราชทานให้เชลยชาวสยามอยุธยาอยู่ที่เมืองอังวะและเมืองสะกาย ส่วนเจ้านายสตรีนั้นได้เข้าไปอยู่ฝ่ายในของราชสำนักพม่า ต่อมาเมื่อพระเจ้าปดุงกษัตริย์พม่าได้ย้ายราชธานีจากเมืองอังวะไปยังเมืองอมรปุระในพ.ศ. 2326 เชลยชาวอยุธยารวมทั้งพระเจ้าอุทุมพรขุนหลวงหาวัดได้ย้ายตามพระเจ้าปดุงไปอยู่ที่เมืองอมรปุระ อยู่ที่หมู่บ้านระแหง (Yawahaeng) ริมคลองชเวตาชอง (Shwetachaung) พระเจ้าอุทุมพรประทับอยู่ที่พม่าอยู่ในสมณเพศเป็นเวลาประมาณสามสิบปี จึงสิ้นพระชนม์ในพ.ศ. 2339 ได้รับการถวายพระเพลิง และพระอัฐิปัจจุบันเชื่อว่าถูกบรรจุไว้ในสถูปแห่งหนึ่งซึ่งอยู่ในสุสานลินซินกอง (Linzingon) ในเมืองอมรปุระใกล้ชานเมืองมัณฑะเลย์ในปัจจุบัน
เนเมียวสีหบดีได้ตั้งสุกี้พระนายกองไว้ที่ค่ายโพธิ์สามต้น คอยรักษาการอยู่ที่อยุธยา ชาวกรุงฯรวมทั้งเชื้อพระวงศ์บางพระองค์ที่ประชวรไม่สามารถเสด็จได้ ประทับอยู่ที่ค่ายโพธิ์สามต้นนั้น ชาวสยามรวมทั้งขุนนางกรุงศรีอยุธยาได้หลบหนีลี้ภัยไปยังที่ต่างๆโดยเฉพาะทางภาคตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือ ไปยังหัวเมืองเช่นนครราชสีมา นครศรีธรรมราช จันทบุรี หรือแม้กระทั่งกัมพูชา ซึ่งปลอดภัยจากการรุกรานของพม่า ยกตัวอย่างเช่น;
พระองค์เจ้าทับทิม ซึ่งข้าไทได้พาเสด็จไปยังจันทบุรี
พระองค์เจ้าศรีสังข์ โอรสของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ มิชชันนารีฝรั่งเศสได้พาเสด็จไปยังเมืองบันทายมาศห่าเตียน
พระอาจารย์ศรีวัดพนัญเชิง เดินทางไปยังนครศรีธรรมราช (ต่อมาเป็นสังฆราชแห่งกรุงธนบุรี)