stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ลิงจมูกเชิดพม่า

| ลิงจมูกเชิดพม่า |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 เสี่ยงขั้นวิกฤติต่อการสูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
วงศ์ย่อย:: Colobinae
สกุล:: Rhinopithecus
สปีชีส์:: R.  strykeri
ชื่อทวินาม
Rhinopithecus strykeri Geissmann et al., 2010


การกระจายพันธุ์: รัฐกะชีน ทางตอนเหนือของพม่า (สีดำ) เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของ R. strykeri
ลิงจมูกเชิดพม่า หรือ ค่างจมูกเชิดพม่า (อังกฤษ: Myanmar Snub-nosed Monkey; Rhinopithecus strykeri) เป็นลิงจำพวกค่างในวงศ์ลิงโลกเก่า ที่พบทางตอนเหนือของประเทศพม่า บริเวณรัฐกะชีน รอยต่อกับประเทศจีน เป็นลิงชนิดที่ 5 ในสกุลลิงจมูกเชิด (Rhinopithecus) โดยชนิดอื่น ๆ พบในจีน และเวียดนาม ลักษณะเด่น คือ มีจมูกสั้นมาก ดูคล้ายช่องกลวงเปิดสู่ช่องปาก ขนบริเวณใบหู วงหน้า และวงก้นมีสีขาว ขณะที่ขนลำตัวมีสีดำ ยังไม่มีภาพของลิงชนิดนี้ขณะมีชีวิต คาดว่าประชากรของลิงชนิดนี้มีไม่เกิน 350 ตัว มีสายสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการใกล้เคียงกับ ลิงจมูกสั้นพันธุ์ยูนนาน (R. bieti) มากที่สุด เชื่อว่าทั้ง 2 ชนิดแยกจากกันเพราะมี แม่น้ำโขง และแม่น้ำสาละวินกั้น บริเวณแหล่งมรดกโลกเขตสามแม่น้ำไหลเคียง ในมณฑลยูนนาน
ลิงชนิดนี้มีชื่อในภาษาถิ่นว่า mey nwoah (ลิงที่มีหัวหันขึ้น) ฝนมักจะทำให้มันจามเนื่องจากกล้ามเนื้อจมูกสั้น ๆ รอบรูจมูกของมัน คนในท้องถิ่นระบุว่ามันนั่งโดยห้อยหัวลงตรง ๆ และซ่อนใบหน้าไว้ระหว่างหัวเข่าระหว่างเกิดฝนตก
การระบุทางวิทยาศาสตร์

ลิงจมูกเชิดพม่าได้รับความสนใจจากทีมนักวิทยาศาสตร์ของ "โครงการอนุรักษ์วานรพม่า" (Myanmar Primate Conservation Program) ซึ่งกำลังวิจัยสถานะของชะนีฮูล็อกในช่วงต้นปี พ.ศ. 2553 ทีมดังกล่าว นำโดยนักวานรวิทยาชาวสวิส โธมัส ไกส์สมัน และเงว ลวิน จากสมาคมความหลากหลายทางชีวภาพและการอนุรักษ์ธรรมชาติพม่า โดยได้รับการสนับสนุนจากองค์การอนุรักษ์พืชและสัตว์ระหว่างประเทศ (FFI) และมูลนิธิทรัพยากรบุคคลและการอนุรักษ์ สปีชีส์ได้รับการตั้งชื่อทวินามว่า Rhinopithecus strykeri เพื่อเป็นเกียรติแก่ จอน สไตรเกอร์ ประธานและผู้ก่อตั้งมูลนิธิอาร์คัส ซึ่งได้ให้การสนับสนุนโครงการดังกล่าว
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Rhinopithecus strykeri ที่วิกิสปีชีส์
ลิงบาร์บารี

| ลิงบาร์บารี |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
สกุล:: Macaca
สปีชีส์:: M.  sylvanus
ชื่อทวินาม
Macaca sylvanus (Linnaeus, 1758)


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์: ปัจจุบันสถานะในตูนิเซียใกล้จะสูญพันธุ์
ชื่อพ้อง
 Macaca sylvana x
ลิงบาร์บารี หรือ บาร์บารีเอป หรือ มาก็อต (อังกฤษ: Barbary macaque, Barbary ape, Magot; ชื่อวิทยาศาสตร์: Macaca sylvanus) เป็นลิงชนิดหนึ่ง จัดอยู่ในวงศ์ลิงโลกเก่า (Cercopithecidae)
จัดเป็นลิงประเภทลิงแม็กแคกชนิดหนึ่ง จัดเป็นลิงเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่พบกระจายพันธฺุ์อยู่ทางตอนเหนือของทะเลทรายสะฮารา บริเวณยิบรอลตา, โมร็อกโก และในพื้นที่อนุรักษ์ของลิเบีย รวมถึงอาจพบได้ในทวีปยุโรปทางตอนใต้ที่กับช่องแคบยิบรอลตาได้ด้วย ซึ่งก็จัดได้อีกว่าเป็นลิงเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่พบได้ในทวีปยุโรป ซึ่งตามปกติแล้ว ทวีปยุโรปจะไม่มีลิง สันนิษฐานว่า เกิดจากการนำเข้ามาในฐานะของสัตว์เลี้ยงหรือเพื่อการละเล่นละครสัตว์
ลิงบาร์บารี มีลักษณะเหมือนลิงแม็กแคกชนิดอื่น ๆ มีขนตามลำตัวเป็นสีส้มฟูหนา เป็นลิงที่ไม่มีหาง อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง และสามารถปรับตัวให้อยู่ได้ในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี โดยสามารถพบได้ทั้งในทะเลทรายที่ร้อนระอุ รวมถึงสถานที่ ๆ อากาศเหน็บหนาวอุณหภูมิติดลบ มีหิมะและน้ำแข็งได้ด้วย กินอาหารได้หลากหลายทั้งพืช, เนืิ้อสัตว์ และสัตว์ขนาดเล็กต่าง ๆ
ลิงบาร์บารีตัวผู้และลูกน้อย
แต่ลิงบาร์บารี มีพฤติกรรมที่แตกต่างไปจากลิงแม็กแคกชนิดอื่น ๆ คือ ตัวผู้มักจะกระเตงลูกไปไหนมาไหนด้วย และจะปกป้องดูแลลูกลิงเป็นอย่างดี จากการศึกษาพบว่า เป็นไปเพื่อการปฏิสัมพันธ์กับลิงตัวผู้ตัวอื่น ๆ โดยใช้ลูกลิงเป็นตัวเชื่อม บางครั้งจะพบลิงตัวผู้ตกแต่งขนให้กัน รวมทั้งดูแลลูกลิงซึ่งกันและกันด้วย
ลิงบาร์บารี นิยมเลี้ยงกันเป็นสัตว์เลี้ยง โดยกลุ่มลักลอบค้าสัตว์ป่าจะจับลูกลิงประมาณ 300 ตัวจากป่าในโมร็อกโกเพื่อส่งไปขายยังตลาดสัตว์เลี้ยงในยุโรปที่เติบโตขึ้น ส่งผลเสียต่อความยั่งยืนของจำนวนประชากร ปัจจุบันมีจำนวนประชากรอยู่เพียง 6,000 ตัว ในจำนวนนี้ 4,000-5,000 ตัวอยู่ในโมร็อกโก โดยหลักฐานทางโบราณคดีพบว่า ลิงบาร์รารีถูกเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงมานานนับพันปีมาแล้ว เพราะมีการพบโครงกระดูกของลิงชนิดนี้ใต้เถ้าถ่านของเมืองปอมเปอี, ลึกลงไปในสุสานใต้ดินของอียิปต์  รวมทั้งถูกฝังใต้ยอดเขาในไอร์แลนด์ที่ซึ่งกษัตริย์อัลส์เตอร์ในยุคสำริดเคยครองบัลลังก์อีกด้วย
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Macaca sylvanus ที่วิกิสปีชีส์
ลำดับโคชี

(a) กราฟที่ได้จากการพล็อตลำดับโคชี   (สีน้ำเงิน) บนระบบพิกัดฉาก เทียบกับค่า  ถ้าปริภูมิของลำดับนี้เป็นปริภูมิบริบูรณ์ แล้วลำดับโคชีจะมีลิมิตเสมอ
(b) ตัวอย่างลำดับที่ไม่เป็นลำดับโคชี สมาชิกของลำดับไม่ได้เข้าใกล้มากขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อพจน์ของมันมากขึ้นเรื่อย ๆ
ในคณิตศาสตร์ ลำดับโคชี (อังกฤษ: Cauchy sequence) เป็นลำดับที่สมาชิกเข้าใกล้กันมากขึ้นเมื่อลำดับนั้นล่วงไป หรือเมื่อพิจารณาพจน์ที่ตำแหน่งสูงขึ้นเรื่อย ๆ  หากกล่าวให้รัดกุมยิ่งขึ้นคือ เมื่อกำหนดระยะห่างค่าบวกเป็นค่าน้อยเท่าไหร่ก็ตาม เกือบทุกสมาชิกของลำดับยกเว้นแต่สมาชิกจำนวนจำกัดตัว จะอยู่ห่างกันน้อยกว่าระยะห่างที่กำหนด
ลำดับนี้ตั้งชื่อตามโอกุสแต็ง-หลุยส์ โคชี
เงื่อนไขที่ว่าทุกพจน์ติดกันของลำดับจะอยู่ใกล้กันเท่าไรก็ได้ (arbitrarily close) นั้นไม่เพียงพอ  ตัวอย่างเช่น ลำดับของรากที่สองของจำนวนธรรมชาติ  a_{n}={\sqrt {n}} พจน์ที่อยู่ติดกันจะอยู่ใกล้กันเท่าไหร่ก็ได้ เนื่องจาก
แต่ลำดับดังกล่าวไม่เป็นลำดับลู่เข้า ทั้งนี้เพราะว่าพจน์  a_{n} มีค่ามากได้ไม่จำกัด และทุกจำนวนเต็มบวก  n และระยะทางค่าบวก  d ใด ๆ จะมีจำนวนเต็มบวก  m ที่ทำให้  x_{m}-x_{n}>d ลำดับดังกล่าวจึงไม่เป็นลำดับโคชี
ในระบบจำนวนจริง

ลำดับ  x_{1},x_{2},x_{3},\ldots  ของจำนวนจริงจะเรียกว่าเป็นลำดับโคชี ก็ต่อเมื่อ สำหรับทุกจำนวนจริงบวก  \varepsilon  จะมีจำนวนเต็มบวก  N ที่ทำให้สำหรับทุกจำนวนนับ  m,n>N จะได้ว่า  |x_{m}-x_{n}|<\varepsilon
สำหรับจำนวนจริง  r ใด ๆ ลำดับที่เกิดจากการกระจายทศนิยมแล้วตัดทอนทศนิยมตำแหน่งต่าง ๆ ของ  r จะเป็นลำดับโคชี ตัวอย่างเช่น เมื่อ  r=\pi  จะสร้างลำดับโคชีได้เป็น  (3,3.1,3.14,3.141,\ldots ) เทอมที่  m และ  n ของลำดับจะต่างกันได้มากสุด  10^{1-m} เมื่อ  m<n จึงส่งผลให้เมื่อ  m มีค่าโตขึ้น ผลต่างของเทอมที่  m และ  n จะน้อยกว่าจำนวนบวก  \varepsilon  ใดที่กำหนดได้
ในปริภูมิเมตริก

เนื่องจากนิยามของลำดับโคชีนั้นใช้แนวคิดเกี่ยวกับเมตริกเท่านั้น จึงสามารถขยายนัยทั่วไปยังปริภูมิเมตริก  (X,d) ใด ๆ ได้ โดยเปลี่ยนฟังก์ชันค่าสมบูรณ์ของ  \left\vert x_{m}-x_{n}\right\vert  เป็นฟังก์ชันเมตริก  d(x_{m},x_{n}) ของปริภูมิเมตริกนั้น
ความบริบูรณ์

ปริภูมิเมตริก  (X,d) ที่ทุกลำดับโคชีลู่เข้าใน  X เรียกว่าปริภูมิสมบูรณ์
ความบริบูรณ์ > ตัวอย่าง

ระบบจำนวนจริงเป็นปริภูมิสมบูรณ์ภายใต้เมตริกค่าสัมบูรณ์ปกติ และวิธีการสร้างจำนวนจริงที่รู้จักกันทั่วไปนั้นใช้ลำดับโคชีของจำนวนตรรกยะ ในการสร้างจำนวนจริงข้างต้น ทุกชั้นสมมูลของลำดับโคชีของจำนวนตรรกยะที่มีพฤติกรรมอย่างเดียวกัน จะถูกกำหนดให้เป็นจำนวนจริง
ลิงจมูกเชิด

| ลิงจมูกเชิด |
| --- | --- |

ภาพวาดลิงจมูกเชิดพม่า (R. strykeri) เป็นชนิดใหม่ที่เพิ่งค้นพบ

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
วงศ์ย่อย:: Colobinae
สกุล:: Rhinopithecus Milne-Edwards, 1872

ชนิดต้นแบบ
Semnopithecus roxellana Milne-Edwards, 1872
ชนิด
 5 ชนิด ดูในเนื้อหา
ชื่อพ้อง
 Presbytiscus Pocock, 1924
ลิงจมูกเชิด หรือ ค่างจมูกเชิด (อังกฤษ: snub-nosed monkey; จีน: 金丝猴) เป็นสกุลของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมสกุลหนึ่ง ในอันดับวานร (Primates) ในวงศ์ลิงโลกเก่า (Cercopithecidae) ใช้ชื่อสกุลว่า Rhinopithecus
จัดเป็นค่าง (Colobinae) สกุลหนึ่ง กระจายพันธุ์ในป่าทึบบนภูเขาสูงกว่าระดับน้ำทะเลหลายพันเมตร ในแถบตอนเหนือของมณฑลยูนนาน ประเทศจีน จนถึงตอนล่างของจีนที่ติดต่อกับพรมแดนประเทศอื่น ๆ เช่น รัฐกะชีนของพม่า, เวียดนาม เป็นต้น
ลิงจมูกเชิดมีลักษณะเด่นโดยทั่วไป คือ ไม่มีกระดูกดั้งจมูก และรูจมูกเชิดขึ้นด้านบน อันเป็นที่มาของชื่อเรียก จัดเป็นลิงที่มีขนาดใหญ่พอสมควร เพราะโตเต็มที่ อาจมีขนาดใหญ่ได้ถึง 51–83 เซนติเมตร ความยาวหาง 55–97 เซนติเมตร ตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะคล้ายคลึงกันมาก แต่ตัวผู้จะมีขนาดใหญ่กว่ากันถึงครึ่งเท่าตัว มีพฤติกรรมอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ กินใบไม้และดอกไม้ต่าง ๆ เป็นอาหาร โดยสามารถที่จะกินพืชชนิดต่าง ๆ ได้ถึง 60 ชนิด
ลูกลิงขนาดเล็กจะมีสีขนที่อ่อนไม่เหมือนตัวเต็มวัย โดยจะอาศัยอยู่กับแม่จนกว่าจะโต เมื่ออายุได้ราว 6–7 ปี มีระยะเวลาการตั้งท้องนาน 200 วัน ออกลูกครั้งละ 1 ตัว ในช่วงฤดูใบไม้ผลิเท่านั้น
ปัจจุบัน พบทั้งหมด 5 ชนิด โดยชนิดที่พบล่าสุดพบในประเทศพม่า ทุกชนิดเป็นสัตว์ที่อยู่ในสภาพใกล้สูญพันธุ์และใกล้สูญพันธุ์อย่างวิกฤต โดยเฉพาะชนิดที่พบในประเทศจีน มีจำนวนประชากรในธรรมชาติไม่เกิน 2,000 ตัว
ชนิด

Rhinopithecus roxellana
Rhinopithecus bieti
Rhinopithecus brelichi
Rhinopithecus avunculus – ค่างจมูกเชิดตังเกี๋ย
Rhinopithecus strykeri – ลิงจมูกเชิดพม่า
แหล่งข้อมูลอื่น

http://www.rhinopithecus.net/ เก็บถาวร 2013-08-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Rhinopithecus ที่วิกิสปีชีส์
ลาพิลลัส

| ลาพิลลัส |
| --- | --- |
ลาพิลลัสในเดือนมิถุนายน 2023 จากซ้าย-ขวา: ชานะ, ฮานึล, ซอวอน, ชานตี, ยูเอะ, เบสตี
ข้อมูลพื้นฐาน
ที่เกิด: โซล, เกาหลีใต้
แนวเพลง: เคป็อป
ช่วงปี: 2022–ปัจจุบัน
ค่ายเพลง: เอ็มแอลดี

สมาชิก:  ชานตี  ชานะ  ยูเอะ  เบสซี  ซอวอน  ฮาอึน 
ลาพิลลัส (อังกฤษ: Lapillus; เกาหลี: 라필루스; อาร์อาร์: Rapilruseu; เอ็มอาร์: Rap'ilrusŭ) เป็นเกิร์ลกรุปสัญชาติเกาหลีใต้ ภายใต้สังกัดเอ็มแอลดีเอนเตอร์เทนเมนต์ มีสมาชิกทั้งหมด 6 คน ได้แก่ ชานตี, ชานะ, ยูเอะ, เบสซี, ซอวอน และฮาอึน พวกเธอเปิดตัวครั้งแรกในวันที่ 20 มิถุนายน ค.ศ. 2022 ด้วยซิงเกิลอัลบั้ม Hit Ya!
ที่มาของชื่อ

ในงานเปิดตัวครั้งแรก สมาชิกวง ซอวอน ได้กล่าวว่า 'ลาพิลลัส' หมายถึง "อัญมณีที่เปลี่ยนตามทิศทางของแสง และประโยคแนะนำตัวของพวกเรา 'Shine your Lapillus' สื่อถึงว่าเราทุกคนควรตามหาความฝันที่เป็นเอกลักษณ์ของเรา"
ประวัติ > กิจกรรมก่อนเดบิวต์

ชานะ เป็นผู้เข้าแข่งขันในกลุ่ม J ในรายการเกิลส์แพลนเน็ต 999 ซึ่งเธอได้อันดับที่ 4 ในกลุ่ม J และอันดับ 16 จากอันดับทั้งหมด
ชานตี เป็นอดีตนักแสดงภายใต้สังกัดสตาร์เมจิกในประเทศฟิลิปปินส์ และเคยปรากฏตัวในละคร อาทิเช่น Hiwaga ng Kambat,I Got You และ Starla
ประวัติ > 2022–ปัจจุบัน:การเปิดตัวและเดบิวต์กับ Hit Ya! และ Girl's Round Part. 1

วันที่ 16 พฤษภาคม ค.ศ. 2022 เอ็มแอลดีเอนเตอร์เทนเมนต์ประกาศจะเดบิวต์เกิร์ลกรุปวงใหม่หลังจากที่เดบิวต์โมโมแลนด์ ในปี ค.ศ. 2016 และเป็นวงที่ 3 ของค่ายต่อจากบอยแบรนด์อย่าง ที1419 ที่เดบิวต์เมื่อปี ค.ศ. 2021 และมีการเปิดเผยสมาชิกออกมาเป็นคู่ (ชานะ, ฮาอึน, ซอวอน, ยูเอะ, เบสซี และชานตี ตามลำดับ) ตั้งแต่วันที่ 23 ถึง 25 วันที่ 13 มิถุนายน เอ็มแอลดีเอนเตอร์เทนเมนต์ได้ประกาศว่าลาพิลลัสจะเดบิวต์ด้วยซิงเกิลอัลบั้ม Hit Ya! ในวันที่ 20 มิถุนายน ค.ศ. 2022
เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม ค.ศ.2022 มีการประกาศว่าลาพิลลัสจะเปิดตัวอัลบั้มแรกในชื่อ Girl's Round Part.1 และมีเพลงนำสองเพลง คือ  "Gratata" และ "Burn With Love" ในวันที่ 22 กันยายน ค.ศ.2022
เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม ค.ศ. 2022 เอ็มแอลดี เอนเตอร์เท็นเมนต์ ประกาศว่าเบสซีได้ระงับกิจกรรมชั่วคราวเนื่องจากเหตุผลด้านสุขภาพ
เมื่อวันที่ 19 มกราคม ค.ศ. 2023 เอ็มแอลดี เอ็นเตอร์เท็นเมนต์ ประกาศว่าชานตีได้ระงับกิจกรรมชั่วคราวเนื่องด้วยจากเหตุผลด้านสุขภาพ
สมาชิก

ชานตี (샨티)
ชานะ (샤나)
ยูเอะ (유에)
เบสซี (베시)
ซอวอน (서원)
ฮาอึน (하은)
รายชื่อเพลง > อัลบั้ม

| ชื่อ | รายละเอียด | ตำแหน่งสูงสุดในชาร์ตเพลง> KOR | ยอดขาย |
| --- | --- | --- | --- |
| Girl's Round Part.1 |  วางจำหน่ายเมื่อ 22 สิงหาคม 2022  สังกัด: MLD Entertainment  รูปแบบ: ดิจิทัล ดาวน์โหลด,สตรีมมิ่ง,SMC รายชื่อเพลง "Gratata"  "Burn With Love"  "Queendom"  "Hit Ya!"  "Gratata" (Instrumental) | 71 | KOR:1,730 |
| Girl's Round Part.2 |  วางจำหน่ายเมื่อ 21 มิถุนายน 2023  สังกัด: MLD Entertainment  รูปแบบ ซีดี. ดิจิทัล ดาวน์โหลด, สตรีมมิ่ง รายชื่อเพลง "Who's Next"  "Marionette"  "Ulala"  "Paper"  "Who's Next (Eng Ver.)"  "Who's Next (Inst.)" | 63 | KOR:1,864 |
"—" หมายถึงการบันทึกที่ไม่ได้ขึ้นชาร์ตหรือไม่ได้เผยแพร่ในพื้นที่นั้น
รายชื่อเพลง > ซิงเกิลอัลบั้ม

| ชื่อ | รายละเอียด | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ตเพลง> KOR |
| --- | --- | --- |
| Hit Ya! |  วางจำหน่าย: 20 มิถุนายน ค.ศ. 2022  สังกัด: เอ็มแอลดีเอนเตอร์เทนเมนต์  รูปแบบ: ดิจิทัลดาวน์โหลด, สตรีมมิง | — |
"—" หมายถึงการบันทึกที่ไม่ได้ขึ้นชาร์ตหรือไม่ได้เผยแพร่ในพื้นที่นั้น
รายชื่อเพลง > ซิงเกิล

| ชื่อ | ปี | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ตเพลง | อัลบั้ม |
| --- | --- | --- | --- |
| "Hit Ya!" | 2022 | — | Hit Ya! |
| "Gratata" | 2022 | — | Girl's Round Part. 1 |
| "Burn with Love" | 2022 | — | Girl's Round Part. 1 |
รางวัลและการเสนอชื่อเข้าชิง

| งานรางวัล | ปี | สาขา | เสนอชื่อ/ผลงาน | ผลลัพธ์ | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Asia Artist Awards | 2022 | Female Idol Popularity Award | ลาพิลลัส | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| Asia Artist Awards | 2022 | Focus Award - Music | ลาพิลลัส | ชนะ |  |
| Seoul Music Awards | 2023 | New Wave Star Award | ลาพิลลัส | ชนะ |  |
| Seoul Music Awards | 2023 | K-Wave Popurality Award | ลาพิลลัส | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
ลิงโลกใหม่

| ลิงโลกใหม่ ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: สมัยโอลิโกซีนตอนต้น-สมัยโฮโลซีน, 31–0Ma  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |

ลิงไลออนทามารินสีทอง (Leontopithecus rosalia) เป็นลิงโลกใหม่ที่อยู่ในวงศ์ Callitrichidae

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
อันดับย่อย:: Haplorrhini
อันดับฐาน:: Simiiformes
อนุอันดับ:: Platyrrhini E. Geoffroy, 1812

วงศ์
 Callitrichidae   Cebidae   Aotidae   Pitheciidae   Atelidae
ลิงโลกใหม่ (อังกฤษ: New World monkey) เป็นอนุอันดับของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับไพรเมต (Primates) หรือ อันดับวานร จำนวนมากหนึ่ง ใช้ชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Platyrrhini
ลิงที่อยู่ในวงศ์ใหญ่นี้ มีลักษณะโดยรวม คือ มีขนาดลำตัวที่เล็กกว่าลิงโลกเก่า (Cercopithecidae) มีฟันกราม 3 ซี่ มีหางยาว ใช้ในการเกาะเกี่ยวต้นไม้ได้เป็นอย่างดี และมีรูจมูกชิดกัน ลักษณะของจมูกแบน ซึ่งคำว่า "rhinth" นั้นเป็นภาษาละตินแปลว่า "จมูก"  อันเนื่องจากลักษณะของลิงโลกใหม่จะมีโพรงจมูก และรูจมูกจะอยู่ออกไปทางด้านข้าง
พบกระจายพันธุ์ในซีกโลกที่เรียกว่า "โลกใหม่" คือ ทวีปที่เพิ่งถูกค้นพบ ได้แก่ อเมริกาเหนือ, อเมริกากลาง และอเมริกาใต้
ลิงโลกใหม่ นับได้ว่ามีสายวิวัฒนาการเป็นของตัวเอง ซึ่งแยกไปจากลิงโลกเก่าและไพรเมตจำพวกอื่น ๆ  มีพฤติกรรมหากินและอาศัยอยู่บนต้นไม้เป็นหลัก ในหลายชนิด อาจมีรูปร่างไม่คล้ายลิงที่คุ้นเคย แต่คล้ายกับสัตว์อย่างอื่นมากกว่า เช่น กระรอก
ลิงที่อยู่ในวงศ์ลิงโลกใหม่นั้น อาทิ ลิงสไปเดอร์, ลิงมาโมเซท, ลิงฮาวเลอร์, ลิงไลออนทามาริน เป็นต้น
ซึ่งลิงโลกใหม่ ยังสามารถแยกออกเป็นวงศ์ต่าง ๆ ได้อีก 5 วงศ คือ
Callitrichidae
Cebidae
Aotidae
Pitheciidae
Atelidae
ลิงบาบูน

| ลิงบาบูน |
| --- | --- |

ลิงบาบูนไม่ทราบชนิด (Papio sp.)

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
วงศ์ย่อย:: Cercopithecinae
สกุล:: Papio Erxleben, 1777

ชนิดต้นแบบ
Simia hamadryas Linnaeus, 1758
ชนิด
 Papio hamadryas   Papio papio   Papio anubis   Papio cynocephalus   Papio ursinus

แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์
ชื่อพ้อง
 Chaeropitheus Gervais, 1839  Comopithecus Allen, 1925  Cynocephalus Cuvier & Geoffroy, 1795  Hamadryas Lesson, 1840
ลิงบาบูน (อังกฤษ: baboon) เป็นสกุลของลิง ในวงศ์ลิงโลกเก่า (Cercopithecidae) สกุลหนึ่ง ใช้ชื่อสกุลว่า Narissara
ลิงบาบูนเป็นลิงที่จัดได้ว่ามีขนาดใหญ่ แขนและขายาวเท่ากัน ทำให้สามารถเดินด้วยขาทั้ง 4 ข้างได้เป็นอย่างดี ขณะที่ส่วนหางที่สั้น และร่างกายที่กำยำแข็งแรง ทำให้วิ่งได้รวดเร็วพอ ๆ กับม้า ลิงบาบูนส่วนมากจะหากินและอาศัยบนพื้นดินมากกว่าขึ้นต้นไม้ ตามแถบที่โล่งกว้างมากกว่าที่รกชัฏ โดยจะขึ้นต้นไม้เฉพาะตอนนอนเท่านั้น หากินในเวลากลางวัน มีลักษณะเด่น คือ มีใบหน้ายาวเหมือนสุนัข และมีฟันเขี้ยวที่แข็งแรงและยาวโง้ง
มีพฤติกรรมอยู่รวมกันเป็นฝูง อาจถึง 200-300 ตัว มีตัวผู้ขนาดใหญ่เป็นจ่าฝูง หากินผลไม้ เมล็ดพืช ตลอดจนสัตว์ขนาดเล็กอย่างแมงป่องและแมงมุมโดยการพลิกก้อนหินหา หรือแม้กระทั่งล้มสัตว์ขนาดใหญ่ เช่น ไก่ฟ้า หมูป่า หรือแอนทิโลปที่เป็นตัวลูกหรือตัวขนาดเล็กกินเป็นอาหารได้ ลิงบาบูนขึ้นชื่อว่าเป็นลิงที่มีอุปนิสัยดุร้าย ก้าวร้าว เนื่องจากเป็นลิงที่กินเนื้อเป็นอาหารหลัก โดยอาจโจมตีทำร้ายมนุษย์ได้ด้วย แต่กระนั้นก็ยังมีผู้นำมาฝึกให้เล่นละครลิงหรือละครสัตว์ได้
นอกจากนี้แล้ว ลิงบาบูนยังเป็นลิงที่สามารถออกเสียงได้เหมือนกับเสียงสระในภาษาอังกฤษได้อีกด้วย เนื่องจากมีกล้ามเนื้อลิ้นที่สร้างความแตกต่างในการออกเสียงแต่ละสระได้เหมือนกับมนุษย์ และถึงแม้ว่าจะมีกล่องเสียงสูง ซึ่งต่างจากมนุษย์ที่ออกเสียงด้วยการใช้กล่องเสียงต่ำ แต่ลิงบาบูนก็ไม่สามารถที่จะพูดได้จริง ๆ
การจำแนก

ลิงบาบูน เป็นลิงพื้นเมืองของภูมิภาคอาหรับและแอฟริกา แบ่งออกได้เป็น 5 ชนิด
Papio hamadryas
Papio papio
Papio anubis
Papio cynocephalus
Papio ursinus
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Papio ที่วิกิสปีชีส์
ลิงลมแคระ

| ลิงลมแคระ |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Lorisidae
วงศ์ย่อย:: Lorinae
สกุล:: Xanthonycticebus Nekaris & Nijman, 2022
สปีชีส์:: X.  pygmaeus
ชื่อทวินาม
Xanthonycticebus pygmaeus Bonhote, 1907


แผนที่แสดงที่อยู่ของลิงลมแคระ
ชื่อพ้อง
 Nycticebus pygmaeus Bonhote, 1907  Nycticebus intermedius Dao Van Tien, 1960
ลิงลมแคระ หรือ นางอายแคระ (อังกฤษ: Pygmy slow loris, Lesser slow loris; ชื่อวิทยาศาสตร์: Xanthonycticebus pygmaeus) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับวานรชนิดหนึ่ง ที่มีขนาดเล็ก อยู่ในวงศ์ลิงลม (Lorisidae) มีรูปร่างหน้าตาคล้ายลิงลมชนิดอื่น ๆ  แต่มีขนาดและน้ำหนักน้อยกว่ามาก ขนตามลำตัวสีน้ำตาลแดงหรือน้ำตาลเข้ม และแตกต่างออกไปตามแต่ละตัว
การกระจายพันธุ์อยู่ทางตะวันออกของแม่น้ำโขงตามชายแดนประเทศลาว, เวียดนาม, กัมพูชาตะวันออก และจีน ออกหากินในเวลากลางคืน และนอนหลับพักผ่อนในบริเวณที่ปลอดภัยในเวลากลางวัน โดยอาหารหลักได้แก่ แมลง และสัตว์เลื้อยคลานขนาดเล็ก มีผลไม้ เป็นอาหารเสริม
พบได้ในป่าหลายชนิด รวมถึงป่าดิบชื้น ป่ากึ่งไม่ผลัดใบ และป่าไม่ผลัดใบ เดิมทีถูกจัดอยู่ในสกุล Nycticebus จนกระทั่งถูกย้ายไปยังสกุล Xanthonycticebus ในปี พ.ศ.2565
ถิ่นที่อยู่ของลิงลมแคระในเวียดนามลดลงอย่างมากเนื่องจากการเผาทำลาย การแผ้วถาง และการทำลายป่าในช่วงสงครามเวียดนาม การล่าสัตว์ทำยาแผนโบราณอย่างแพร่หลายกำลังสร้างแรงกดดันอย่างรุนแรงต่อประชากรกัมพูชา ลิงลมแคระที่เชื่องช้าถูกคุกคามอย่างรุนแรงจากการล่าสัตว์ การค้าขาย และการทำลายถิ่นที่อยู่ ดังนั้นจึงมีรายชื่ออยู่ในชนิดพันธุ์ในบัญชีหมายเลข 1 ของอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ (CITES) และในปี พ.ศ.2563 องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ได้จัดประเภทให้เป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Xanthonycticebus pygmaeus ที่วิกิสปีชีส์
ลิงลมเหนือ

| ลิงลมเหนือ |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ไม่มั่นคง  (IUCN 3.1)
CITES Appendix I (CITES)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Lorisidae
สกุล:: Nycticebus
สปีชีส์:: N.  bengalensis
ชื่อทวินาม
Nycticebus bengalensis (Lacépède, 1800)


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ของลิงลมเหนือ
ชื่อพ้อง
 Lori bengalensis Lacépède, 1800  N. cinereus Milne-Edwards, 1867  N. tardigradus typicus Lydekker, 1905  N. tenasserimensis Elliot, 1913  N. incanus Thomas, 1921
ลิงลมเหนือ หรือ ลิงลมเบงกอล (อังกฤษ: Bengal slow loris, Northern slow loris; ชื่อวิทยาศาสตร์: Nycticebus bengalensis) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่ง ในอันดับวานร (Primates) ในวงศ์ลิงลม (Lorisidae)
จัดเป็นลิงลมชนิดหนึ่ง ที่เป็นลิงลมที่พบได้ในประเทศไทยทั่วทุกภาค นอกจากลิงลมใต้ (N. coucang) ซึ่งลิงลมเหนือนับเป็นลิงลมที่เพิ่งมีการจำแนกออกเป็นชนิดใหม่
เป็นลิงลมที่มีขนาดใหญ่ มีน้ำหนักตัว 900-1,400 กรัม ความยาวลำตัวจากหัวและลำตัว 325-360 มิลลิเมตร ใบหูมองเห็นได้ชัดเจน โดยจะจมหายไปกับขนบนหัว สีขนมีความแตกต่างหากหลายกันไปตามสภาพพื้นที่ ตั้งแต่ สีเทาอมครีม, สีครีม, สีน้ำตาลอ่อน, สีส้มหม่น มีเส้นพาดกลางหลังสีน้ำตาลจรดหาง บนใบหน้าไม่ปรากฏเส้นพาดสีดำไปยังหูทั้ง 2 ข้าง และไปยังดวงตา 2 ข้าง เป็นลักษณะรูปคล้ายช้อนส้อม หรือถ้าปรากฏก็จะจาง ๆ ขนรอบดวงตาเป็นสีเข้ม ผิวหนังที่ขาทั้ง 4 ข้าง เป็นสีซีด
พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่เอเชียใต้จนถึงภูมิภาคอินโดจีน แต่ตามกฎหมายในประเทศไทย ยังไม่จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎหมาย
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Nycticebus bengalensis ที่วิกิสปีชีส์
ลิงเลซูลา

| ลิงเลซูลา |
| --- | --- |

เสียงร้องไฟล์:Cercopithecus lomamiensis booms - journal.pone.0044271.s016.ogg

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
สกุล:: Cercopithecus
สปีชีส์:: C.  lomamiensis
ชื่อทวินาม
Cercopithecus lomamiensis Hart et al., 2012

ลิงเลซูลา (อังกฤษ: Lesula; ชื่อวิทยาศาสตร์: Cercopithecus lomamiensis) ลิงโลกเก่าชนิดหนึ่ง ที่เพิ่งถูกอนุกรมวิธานในปี ค.ศ. 2012 จัดว่าเป็นลิงชนิดใหม่ที่ถูกค้นพบเป็นครั้งแรกในรอบ 28 ปี ของทวีปแอฟริกา
ลิงเลซูลา มีจุดเด่น คือ มีใบหน้าที่โดดเด่น โดยมีแผงสีน้ำตาลยาวล้อมกรอบใบหน้าที่ยื่นยาวไร้ขน และมีจมูกสีขาวครีมเป็นสันดิ่งตรง
ลิงเลซูลา อาศัยอยู่ในป่าดิบในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก แถบแอฟริกากลาง โดยถูกแบ่งแยกออกจากลิงสกุลเดียวกันชนิดอื่น จากการแบ่งสายของแม่น้ำคองโก และแม่น้ำโลมามี ซึ่งนักวิทยาศาสตร์ได้จำแนกออกเป็นชนิดใหม่ ด้วยการวิเคราะห์พันธุกรรม
ลิงเลซูลา ถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 2007 ระหว่างการสืบค้นในท้องถิ่นของคณะนักวิทยาศาสตร์ โดยชื่อ เลซูลา เป็นชื่อสามัญที่เรียกขานโดยนายพรานท้องถิ่น และได้รับการประเมินว่าลิงชนิดนี้อาศัยอยู่ในพื้นที่ 16,800 ตารางกิโลเมตร ใจกลางป่าคองโก ซึ่งการอาศัยในพื้นที่เล็ก ๆ นี้จะผลักให้ลิงเลซูลาขยับจากสถานะมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ สู่วิกฤตเสี่ยงสูญพันธุ์ภายในเวลาไม่กี่ปี
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Cercopithecus lomamiensis ที่วิกิสปีชีส์
ลิงอ้ายเงียะ

| ลิงอ้ายเงียะ |
| --- | --- |

ลิงอ้ายเงียะตัวผู้
สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้ถูกคุกคาม  (IUCN 2.3)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
สกุล:: Macaca
สปีชีส์:: M.  assamensis
สปีชีส์ย่อย::  M.  a. assamensis    M. a. pelops
ชื่อทวินาม
Macaca assamensis (McClelland, 1840)


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์
ลิงอ้ายเงียะ, ลิงอัสสัม หรือ ลิงภูเขา (อังกฤษ: Assam macaque; ชื่อวิทยาศาสตร์: Macaca assamensis) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดหนึ่งที่อยู่ในอันดับวานร (ไพรเมต) มีรูปร่างอ้วนเทอะทะ แขนและขาสั้น ขนตามลำตัวมีสีเหลืองปนเทา บางตัวอาจมีสีเข้มมากจนดูคล้ายสีน้ำตาลดำ ส่วนหัวไหล่ ศีรษะ และแขนจะมีสีอ่อนกว่าสีขนบริเวณอื่น ๆ ของร่างกาย ขนบริเวณหัวและหางมักมีสีเทา ขนที่ไหล่มีความยาวมากกว่า 8.5 เซนติเมตร ในบางฤดูกาลผิวหนังใต้ขนจะเปลี่ยนเป็นสีเทาอมฟ้า มีความยาวลำตัวและหางรวม 51-63.5 เซนติเมตร ความยาวหาง 20-38 เซนติเมตร น้ำหนัก 5-10 กิโลกรัม
มักอาศัยในป่าบนภูเขาสูงหรือตามที่ราบสูงซึ่งมีความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 500-3,500 เมตร ใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่บนต้นไม้ซึ่งมีเรือนยอดไม้สูงจากพื้นดินประมาณ 10-15 เมตร จากการศึกษาพบว่ามักอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงเล็ก ๆ โดยฝูงหนึ่งมีสมาชิกประมาณ 40- 60 ตัว ในระหว่างการหากินจะมีสมาชิกบางตัวทำหน้าที่ระวังภัยให้ฝูง โดยจะนั่งสังเกตการณ์อยู่บนต้นไม้ซึ่งสูงที่สุด และหากมีอันตรายเข้ามาใกล้จะส่งเสียงร้องเตือนให้หลบหนี โดยจะร้องเสียงดัง "ปิ้ว" ลิงอ้ายเงียะจัดเป็นลิงนิสัยดุร้าย สามารถกระดิกหางได้เหมือนสุนัข เริ่มผสมพันธุ์ได้เมื่อมีอายุ 3-4 ปี ระยะตั้งท้องนาน 5-6 เดือน ออกลูกครั้งละ 1 ตัว ในระหว่างเดือนเมษายน-มิถุนายน กินอาหารประกอบไปด้วย ผลไม้ ยอดไม้อ่อน แมลง และสัตว์เลื้อยคลานจำพวกกิ้งก่า เป็นต้น
มีการกระจายพันธุ์พบในเนปาล ภูฏาน สิกขิมและรัฐอัสสัมของอินเดีย ภาคใต้ของจีน ภาคเหนือของพม่า ภาคเหนือของเวียดนาม ภาคตะวันตกและภาคอีสานของไทย แบ่งเป็นชนิดย่อย 2 ชนิดได้แก่ ลิงอ้ายเงียะตะวันออก (M. a. assamensis) และลิงอ้ายเงียะตะวันตก (M. a. pelops) ซึ่งแบ่งตามสองฝั่งของแม่น้ำพรหมบุตร
ลิงอ้ายเงียะในประเทศไทย ปัจจุบันนี้พบได้เพียง 9 แห่งเท่านั้น ได้แก่ วัดถ้ำปลา และวัดถ้ำผาแลนิภาราม จ.เชียงราย, บ้านป่าไม้ จ.เชียงใหม่, เขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพล จ.พิษณุโลก, อุทยานแห่งชาติน้ำตกคลองลาน จ.กำแพงเพชร, เขตรักษาพันธ์ป่าอุ้มผาง จ.ตาก, อุทยานแห่งชาติภูเขียว จ.ชัยภูมิ, เขื่อนเขาแหลม และ อุทยานแห่งชาติน้ำตกเอราวัณ จ.กาญจนบุรี และยังมีข้อมูลว่าพบที่อุทยานแห่งชาติถ้ำผาไท จ.ลำปางอีกด้วยซึ่งถือว่าน้อยมาก ปัจจุบัน เป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Macaca assamensis ที่วิกิสปีชีส์