stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ขนมเข่ง
ประเภท > แบบอย่างเซี่ยงไฮ้

ขนมเข่งแบบอย่างเซี่ยงไฮ้จะถูกทำให้เป็นท่อนกลมหนานุ่มเพื่อที่จะนำไปหั่นเป็นชิ้นบาง ๆ แล้วนำไปทอดหรือใส่ลงในซุป วิธีการปรุงที่ต่างกันจะทำให้ขนมเข่งเกิดความแตกต่างตั้งแต่นุ่มไปจนถึงเหนียว
เมื่อนำมาเสิร์ฟ วิธีที่นิยมทั่วไปคือการนำมาทอด เรียกว่า เฉ่าเหนียนเกา โดยทั่วไปแล้วมีสามประเภท ประเภทแรก สำหรับเสิร์ฟเป็นอาหารเรียกน้ำย่อยมีรสชาติเผ็ดและเค็ม ประกอบด้วย หอม เนื้อวัว เนื้อหมู กะหล่ำปลี เป็นต้น ประเภทที่สองเป็นอาหารหวาน ใช้น้ำตาลทรายขาวเป็นส่วนประกอบ และประเภทสุดท้ายคือแบบไม่มีรสชาติ ใช้เคี้ยวเพื่อให้รู้สึกถึงพื้นผิวเท่านั้น
ประเภท > แบบอย่างกวางตุ้ง

ในภาษากวางตุ้งเรียกขนมเข่งว่า เหนียนเกา เช่นเดียวกัน ขนมเข่งแบบอย่างกวางตุ้งมีสีเหลืองเข้ม และมีรสหวานจากน้ำตาลทรายแดง ขนมเข่งจะถูกตีให้เป็นแผ่น แล้วอบด้วยไอน้ำอีกครั้งเพื่อปรุงส่วนผสม แป้งที่ถูกนวดจะถูกนำมานึ่งจนกระทั่งแข็งตัว แล้วนำมาเสิร์ฟเป็นแผ่นหนา ซึ่งอาจจะนำมารับประทานได้เลย ขนมเข่งจะยืดหยุ่นและเหนียวมาก สามารถนำมาเสิร์ฟเป็นพุดดิ้งราดด้วยกลิ่นกุหลาบหรือถั่วแดงบด
ขั้นตอนต่อไปซึ่งเป็นทางเลือกในการทำขนมเข่งคือการนำไปทอด แล้วใส่ไข่ เพื่อที่จะทำ เจียน เหนียน เกา (jian nian gao, ภาษาจีนกลาง) เมื่อนำไปทอดจะทำให้เนื้อกรอบนอกนุ่มใน ในช่วงเทศกาลตรุษจีนจะถูกนำไปหั่นเป็นชิ้นสี่เหลี่ยมและเสิร์ฟกับเค้กติ่มซำอื่น ๆ เช่น เค้กเผือก และ เค้กเกาลัด
ขนมเข่งในวัฒนธรรมอื่น

ญี่ปุ่นและเกาหลีก็มีอาหารที่ทำมาจากข้าวเหนียว เรียกว่า โมจิ (餅) และ ชัลต็อก (찰떡) ตามลำดับ ต็อกสามารถทำจากข้าวเจ้าได้เช่นกัน ขนมเข่งเป็นที่นิยมอย่างกว้างขวางในช่วงเทศกาลตรุษจีนในประเทศฟิลิปปินส์ เนื่องจากประชากรจำนวนมากเป็นชาวจีนโพ้นทะเล ซึ่งเรียกว่า ทิกอย (tikoy) หรือ "ตีก้วย" (จีน: 甜粿; เป่อ่วยยี: tiⁿ-kóe) เรียกในหมู่ชาวฮกเกี้ยน รวมถึง มาเลเซีย สิงคโปร์ และ ภูเก็ต และเรียกว่า ทิเค (tikay) ในภาษาพม่า และในภาษาแต้จิ๋วเรียกว่า "เตี่ยมก้วย" (เพ็งอิม: diam5 guê2)
คาบสมุทรไซนาย

29°30′N 33°50′E﻿ / ﻿29.500°N 33.833°E﻿ / 29.500; 33.833
แผนที่ระดับความสูงของคาบสมุทรไซนาย
คาบสมุทรไซนาย เรียกสั้น ๆ ว่า ไซนาย (อังกฤษ: Sinai, /ˈsaɪnaɪ/ sy-ny; อาหรับ: سِينَاء; อาหรับแบบอียิปต์: سينا; คอปติก: Ⲥⲓⲛⲁ) เป็นคาบสมุทรในประเทศอียิปต์ และเป็นบริเวณเดียวของประเทศที่อยู่ในทวีปเอเชีย ทางเหนือติดกับทะเลเมดิเตอร์เรเนียนส่วนทางใต้ติดกับทะเลแดง และเป็นสะพานแผ่นดินระหว่างทวีปเอเชียกับทวีปแอฟริกา ไซนายกินพื้นที่ประมาณ 60,000 ตารางกิโลเมตร (23,000 ตารางไมล์) (ร้อยละ 6 ของพื้นที่ประเทศอียิปต์ทั้งหมด) และมีประชากรประมาณ 600,000 คน
ในสมัยคลาสสิก บริเวณนี้มีชื่อเรียกว่าอาราบิอาแปไตรอา ในสมัยใหม่ คาบสมุทรได้ชื่อไซนายจากสมมติฐานว่าภูเขาที่อยู่ใกล้อารามของนักบุญแคเธอรีนคือภูเขาซีนายตามพระคัมภีร์ ภูเขาซีนายเป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญทางศาสนามากที่สุดในศาสนาอับราฮัม
อ่านเพิ่ม

Gardner, Ann. "At Home in South Sinai". Nomadic Peoples 2000. Vol. 4, Iss. 2; pp. 48–67. Detailed account of Bedouin women
H. J. L. Beadnell (May 1926). "Central Sinai". Geographical Journal. 67 (5): 385–398. doi:10.2307/1782203. JSTOR 1782203.
C. W. Wilson (1873). "Recent Surveys in Sinai and Palestine". Journal of the Royal Geographical Society of London. 43: 206–240. doi:10.2307/1798627. JSTOR 1798627.
Jacobs, Jessica (2006). "Tourist Places and Negotiating Modernity: European Women and Romance Tourism in the Sinai".  ใน Minca, Claudio; Oakes, Tim (บ.ก.). Travels in Paradox: Remapping Tourism. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-2876-5. สืบค้นเมื่อ 7 January 2010.
Teague, Matthew; Moyer, Matt (March 2009). "The Sinai's Separate Peace". National Geographic Magazine. Washington, D.C.: National Geographic Society. 215 (3): 99–121. ISSN 0027-9358. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 December 2009. สืบค้นเมื่อ 7 January 2010.
Jarvis, C.S.,Yesterday and To-day in Sinai (Edinburgh/London: W. Blackwood & Sons, 1931).
New terrorist challenges in the Sinai peninsula, prominent jihadists organisations, Strategic Impact (52), issue: 3 / 2014, pp. 39–47
แหล่งข้อมูลอื่น

| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  สวีเดน  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย  นครรัฐวาติกัน 
อื่น ๆ:  NARA  IdRef
จักรพรรดิเจิ้งเต๋อ

จักรพรรดิเจิ้งเต๋อ (จีน: 正德帝; พินอิน: zhèngdé dì) มีพระปรมาภิไธยว่า สมเด็จพระจักรพรรดิหมิงอู่จง (จีน: 明武宗帝; พินอิน: míng wǔzōng dì) (26 ตุลาคม 1491 – 20 เมษายน 1521) เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 11 ของราชวงศ์หมิง ครองราชย์ตั้งแต่ปี 1505 ถึง 1521 พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์โตของจักรพรรดิหงจื้อ เจ้าชายจู โฮ่วจ้าว ขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมายุเพียง 14 พรรษา พร้อมกับศักราชเจิ้งเต๋อ หมายถึง คุณธรรมอันชอบธรรม
ในช่วงทศวรรษที่ 1510 จักรพรรดิเจิ้งเต๋อได้นำทัพปราบปรามราชวงศ์หยวนเหนือ และต่อสู้กับกบฏที่ก่อการโดยเจ้าชายอันฮวา และเจ้าชายหนิง จักรพรรดิเจิ้งเต๋อขึ้นชื่อเรื่องพฤติกรรมดั่งเด็กน้อย ไร้เดียงสา มักเอาแต่ใจตัวเอง ทำให้ถูกหลิวจิ่น ขันทีคนโปรดเอาเปรียบฉวยโอกาสโดยใช้ความไว้วางพระทัยจากจักรพรรดิกอบโกยทรัพย์สินเงินทองจากราชสำนักไปมหาศาล จักรพรรดิมีการติดต่อทางการทูตกับรัฐบาลมะละกาหลายครั้งเพื่อแสดงความกังวลร่วมกันเกี่ยวกับโปรตุเกส ผู้ที่ราชวงศ์หมิงเผชิญหน้าทางทหารหลายครั้ง ในที่สุด พระองค์สวรรคตด้วยพระอาการติดเชื้อหลังจากพลัดตกจากเรือขณะมึนเมาลงสู่แม่น้ำเหลือง จักรพรรดิเจิ้งเต๋อไม่มีพระราชโอรสสืบราชบัลลังก์ และผู้สืบทอดราชบัลลังก์คือเจ้าชายจูโฮ่วโชง พระญาติชั้นแรกของพระองค์
พระราชประวัติ

เจ้าชายจูโฮ่วจ้าวถูกสถาปนาเป็นรัชทายาทตั้งแต่ทรงพระเยาว์ ด้วยเหตุที่พระราชบิดาไม่รับนางสนม จึงไม่ต้องเผชิญกับการแก่งแย่งชิงบัลลังก์กับเจ้าชายพระองค์อื่น ๆ (เจ้าชายจูโฮ่วเว่ย พระอนุชาสิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังเป็นทารก) เจ้าชายได้รับการศึกษาอย่างถ่องแท้ในวรรณกรรมขงจื๊อ แสดงให้เห็นถึงความเป็นเลิศในด้านการศึกษา เสนาบดีทั้งหลายของจักรพรรดิหงจื้อต่างคาดหวังว่า เจ้าชายจูโฮ่วจ้าว จะกลายเป็นจักรพรรดิผู้ทรงคุณธรรมและเฉลียวฉลาดเช่นเดียวกับพระราชบิดา
ในฐานะจักรพรรดิ

เจ้าชายจูโฮ่วจ้าวขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิเจิ้งเต๋อและอภิเษกกับจักรพรรดินีเมื่อพระชนมายุ 14 พรรษา ต่างจากพระราชบิดา จักรพรรดิเจิ้งเต๋อไม่สนพระทัยต่อการปกครองและจักรพรรดินี และละเลยงานราชการส่วนใหญ่ จักรพรรดิเจิ้งเต๋อมักถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่ากระทำการต่าง ๆ โดยไร้ความคิด ไร้เหตุผล และไร้ประโยชน์ พระองค์แสดงให้เห็นถึงความขาดความรับผิดชอบในหลายโอกาส
จักรพรรดิเจิ้งเต๋อใช้ชีวิตอย่างหรูหราฟุ่มเฟือยลุ่มหลงในกามารมณ์ เป็นที่เลื่องลือว่าพระองค์โปรดการเที่ยวชมหอนางโลม และยังให้สร้างพระตำหนักที่เรียกว่า เป้าฝาง (豹房) หรือพระตำหนักเสือดาว นอกพระราชวังต้องห้าม ในช่วงแรก สถานที่แห่งนี้ถูกใช้เป็นที่เลี้ยงสัตว์หายาก เช่น เสือและเสือดาว เพื่อความบันเทิง ต่อมาจึงถูกใช้เป็นที่พำนักของหญิงสาวสวยเพื่อความสำราญพระราชหฤทัยส่วนพระองค์ พระองค์ยังได้พบกับหวัง หมันถาง (王满堂) หนึ่งในสนมเอกที่พระองค์โปรดปรานที่เป้าฝาง ครั้งหนึ่ง พระองค์ถูกเสือทำร้ายระหว่างออกไปล่าเสือจนได้รับบาดเจ็บสาหัส ทำให้ไม่สามารถออกว่าราชการได้เป็นเวลา 1 เดือน
สวรรคต

จักรพรรดิเจิ้งเต๋อสิ้นพระชนม์ในปี 20 เมษายน พ.ศ. 2064 เมื่อพระชนมายุได้ 29 พรรษา ก่อนที่พระองค์จะสวรรคต มีเรื่องเล่าว่าวันหนึ่งพระองค์เมาตกจากเรือและเกือบจมน้ำสวรรคตขณะล่องเรือในทะเลสาบในฤดูใบไม้ร่วงในปี พ.ศ. 2063 และการสวรรคตสืบเนื่องจากป่วยครั้งนี้ เนื่องจากพระองค์ไม่มีรัชทายาทสืบทอดราชบัลลังก์ จึงได้เลือกผู้สืบทอดจากพระญาติที่เป็นพระภาดา(ลูกพี่ลูกน้อง)ของพระองค์คือ "องค์ชายจูโฮ่วโชว" ซึ่งเป็นพระโอรสของอ๋องซิงพระปิตุลา(อา)ของจักรพรรดิเจิ้งเต๋อ เมื่อขึ้นครองราชย์จึงกลายเป็นที่รู้จักในนามจักรพรรดิเจียจิ้ง หลุมฝังพระบรมศพของพระองค์ตั้งอยู่ที่ คางหลิน ในสุสานหลวงราชวงศ์หมิง พระองค์ได้รับการถวายพระนามหลังสวรรคตว่า จักรพรรดิอี้
หายใจเกิน

บทความนี้เกี่ยวกับ"อาการ" หายใจเร็วกว่าปกติ สำหรับโรคหายใจเร็วที่มีสาเหตุจากทางจิตใจ ดูที่ กลุ่มอาการหายใจเร็วกว่าปกติ
| Hyperventilation> บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| --- | --- |
ICD-10: R06.4
ICD-9: 786.01
ภาวะระบายลมหายใจเกิน (อังกฤษ: hyperventilation หรือ overbreathing) หมายถึงสภาวะที่มีการหายใจเร็วหรือลึกเกินความจำเป็น ก่อให้เกิดอาการหน้ามืดหรืออาการอื่นๆ มักมีสาเหตุมาจากความกังวล อาการหายใจเร็วกว่าปกติอาจเป็นการตอบสนองต่อภาวะเลือดเป็นกรดเมตะบอลิก (metabolic acidosis) ซึ่งเป็นสภาวะที่ส่งผลต่อค่า pH ในเลือดต่ำลง
ผลข้างเคียงนี้มิได้เกิดขึ้นจากการขาดออกซิเจนหรืออากาศของผู้ป่วยตามที่มักเข้าใจกัน หากแต่ว่าอาการหายใจเร็วกว่าปกตินี่เองทำให้ระดับความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ในกระแสเลือดต่ำลงกว่าระดับปกติ อันเป็นผลให้ค่า pH ในกระแสเลือดสูงขึ้น (ทำให้เลือดมีสภาวะเป็นเบสมากขึ้น) ทำให้เส้นเลือดที่หล่อเลี้ยงสมองหดตัว ขัดขวางการส่งถ่ายออกซิเจนและโมเลกุลอื่นที่จำเป็นต่อการทำงานของระบบประสาท
อาการหายใจเร็วกว่าปกติอาจทำให้เกิดอาการชาหรือรู้สึกยิบๆ ที่มือ ขาหรือริมฝีปาก อาการหน้ามืด วิงเวียนศีรษะ ปวดศีรษะ แน่นหน้าอก พูดจาติดขัด ตื่นกลัว มึนงง หรือหมดสติ แต่ก็ไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นเสมอไป
สาเหตุ

ความเครียดและความวิตกกังวลมักจะก่อให้เกิดอาการหายใจเร็วกว่าปกติ ซึ่งรู้จักในนาม กลุ่มอาการหายใจเร็วกว่าปกติ (hyperventilation syndrome) อาการหายใจเร็วกว่าปกตินี้อาจจะเกิดขึ้นได้ด้วยความตั้งใจจากการหายใจเข้าไปมากๆ หรืออาจจะเกิดขึ้นเนื่องจากอาการเจ็บป่วยทางปอดบางชนิด การบาดเจ็บที่ศีรษะ หรือโรคหลอดเลือดสมอง และประการสุดท้ายเมื่อร่างกายมีภาวะเลือดเป็นกรดเมตะบอลิก (metabolic acidosis) ร่างกายใช้การหายใจเกินนี้เป็นกลไกที่ชดเชยเพื่อลดระดับความเป็นกรดในสมอง ซึ่งหากเกิดในภาวะเลือดเป็นกรดจากคีโตนจากเบาหวาน (diabetic ketoacidosis) ผู้ป่วยจะหายใจลักษณะยาวและลึกซึ่งเรียกเฉพาะว่า การหายใจแบบคุสส์เมาล์ (Kussmaul breathing)
อาการหายใจเร็วกว่าปกติอาจจะเกิดขึ้นได้จากการออกกำลังกายเกินค่าการใช้ออกซิเจนสูงสุด (VO2 max) เมื่อร่างกายไม่สามารถแปลงออกซิเจนไปเป็นพลังงานได้มากกว่าระดับ ๆ หนึ่งจนต้องใช้การหายใจเกินเข้ามาช่วย
อาการหายใจเร็วกว่าปกตินี้ต่างไปจาก Hyperpnea
กลไก

ในการหายใจตามปกติ ความลึกและความถี่ในการหายใจขึ้นอยู่กับระบบประสาทโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาระดับคาร์บอนไดออกไซด์ให้อยู่ในระดับปกติและเพื่อการขนส่งออกซิเจนเข้าสู่เนื้อเยื่อของร่างกายอย่างเหมาะสม กลไกปกตินี้เกิดจากการวัดระดับความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ในกระแสเลือด โดยปกติระดับความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ที่สูงจะบอกถึงระดับออกซิเจนที่ต่ำเพราะมนุษย์หายใจเอาออกซิเจนเข้าและหายใจออกเพื่อคายคาร์บอนไดออกไซด์ในเวลาเดียวกัน และร่างกายใช้ออกซิเจนเพื่อการเผาผลาญโมเลกุล เกิดเป็นคาร์บอนไดออกไซด์เป็นผลพลอยได้ออกมา
ถ้าคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดเข้มข้นมาก ร่างกายจะเข้าใจว่าระดับออกซิเจนในร่างกายต่ำ และส่งผลให้หลอดเลือดในสมองขยายตัวเพื่อให้เลือดและออกซิเจนถูกลำเลียงมาเลี้ยงสมองอย่างเพียงพอ ในทางกลับกัน หากระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดต่ำ (เช่นจากการหายใจเร็วกว่าปกติ) หลอดเลือดในสมองจะหดตัวเพื่อลดระดับการขนส่งโลหิตและออกซิเจนเข้าสู่สมอง จึงให้เกิดอาการวิงเวียนได้
แก๊สในถุงลมของปอดนั้นเกือบจะสมดุลกับแก๊สในกระแสเลือด ในการหายใจแต่ละครั้งโดยปกติแก๊สในถุงลมปริมาณน้อยกว่าร้อยละ 10 ของปริมาตรถุงลมเท่านั้นที่จะถูกแลกเปลี่ยน[ต้องการอ้างอิง] การหายใจที่ลึกหรือถี่กว่าปกติ ดังปรากฏในภาวะหายใจเร็วกว่าปกตินี้ จะทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนแก๊สในถุงลมกับอากาศภายนอกมากขึ้น และทำให้เกิดการขับคาร์บอนไดออกไซด์สุทธิออกจากร่างกายมากขึ้นเนื่องจากระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศปกตินั้นค่อนข้างต่ำอยู่แล้ว
ผลจากระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดต่ำทำให้เกิดภาวะที่เรียกว่า ภาวะเลือดมีคาร์บอนไดออกไซด์น้อย (hypocapnia) เนื่องจากคาร์บอนไดออกไซด์ในกระแสเลือดนั้นถูกขนถ่ายในรูปของกรดคาร์บอนิก ซึ่งภาวะเลือดมีคาร์บอนไดออกไซด์น้อยดังกล่าวทำให้เลือดกลายเป็นเบส (alkaline) กล่าวคือค่า pH ในกระแสเลือดสูงขึ้น เรียกภาวะนี้ว่าภาวะเลือดเป็นด่างจากการหายใจ (respiratory alkalosis)
ภาวะที่เลือดกลายเป็นด่างทำให้หลอดเลือดหดตัว (vasoconstriction) ซึ่งตามทฤษฎีแล้วจะทำให้ใยกล้ามเนื้อมีความไวต่อแคลเซียมเพิ่มขึ้นในภาวะที่มี pH สูง
การที่ค่า pH ในกระแสเลือดสูงจากการหายใจเร็วกว่าปกติทำให้โปรตีนในน้ำเลือดมีความเป็นเบสมากขึ้นจึงจับกับแคลเซียมได้แน่นมากขึ้น แล้วปล่อยไอออนแคลเซียมอิสระออกมาลดลง จึงทำให้ระดับแคลเซียมในเลือดลดลง (hypocalcemia) ซึ่งส่งผลต่อเส้นประสาทและกล้ามเนื้อทำให้มีการหดตัวของหลอดเลือดและก่อให้เกิดอาการชาที่ผิวหนังตามมา
โดยสรุปจึงมีสองกลไกหลักที่ก่อให้เกิดการหดตัวของหลอดเลือดเลี้ยงสมองและทำให้เกิดอาการวิงเวียน ชา และเป็นลมที่มักพบในหายใจเร็วกว่าปกติ กลไกแรกคือจากการลดลงของคาร์บอนไดออกไซด์ในกระแสเลือด (hypocapnia) ทำให้ค่า pH ในกระแสเลือดเพิ่มขึ้น (ภาวะเลือดเป็นด่างจากการหายใจ) และทำให้หลอดเลือดหดตัว อีกกลไกคือการเป็นเบสของเลือด (alkalosis) ส่งผลให้ไอออนแคลเซียมอิสระในกระแสเลือดลดลง และทำให้เกิดความไม่เสถียรของเยื่อหุ้มเซลล์ และมีการหดตัวของหลอดเลือดและอาการชาตามมา
ถึงแม้ว่านี่จะดูเหนือสามัญสำนึกแต่การหายใจมากเกินไปส่งผลให้เกิดการลดลงของระดับออกซิเจนที่ไปเลี้ยงศีรษะ ซึ่งบางครั้งแพทย์ใช้ประโยชน์โดยการชักนำให้ผู้ป่วยที่มีการบาดเจ็บที่ศีรษะหายใจเร็วกว่าปกติเพื่อลดความดันในกะโหลกศีรษะ แต่การรักษาวิธีนี้ก็ยังมีความเสี่ยงอยู่มาก
การรักษา

สิ่งแรกที่ควรทำคือการแก้ต้นเหตุของอาการหายใจเร็วกว่าปกติ ผู้ป่วยควรจะได้รับการกระตุ้นให้ควบคุมการหายใจของตัวเอง ถ้าการควบคุมการหายใจทำไม่สำเร็จ  อาจจะต้องให้ออกซิเจนเพื่อป้องกัน เนื้อเยื่อขาดออกซิเจน  สำหรับการรักษาด้วยพฤติกรรมบำบัดให้อ่านเพิ่มเติมในหัวข้อการรักษาในบทความกลุ่มอาการหายใจเร็วกว่าปกติ การให้ยาอาจจะจำเป็นในบางครั้ง อาจพิจารณาให้ยาทางหลอดเลือดเพื่อลดความวิตกของผู้ป่วยหรือลดอัตราการหายใจ ยาไดแอซีแพม (Diazepam) หรือมิเดโซแลม (Midazolam) อาจจะถูกใช้ชั่วคราว
มาชูปิกชู

| แหล่งอนุรักษ์ประวัติศาสตร์มาชูปิกชู * |
| --- | --- |
  แหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก
มาชูปิกชู
พิกัด: 13°09′46.1″S 72°32′43.3″W﻿ / ﻿13.162806°S 72.545361°W﻿ / -13.162806; -72.545361
ประเทศ:  เปรู
ภูมิภาค **: ลาตินอเมริกาและแคริบเบียน
ประเภท: มรดกแบบผสม
เกณฑ์พิจารณา: (i), (iii), (vii), (ix)
อ้างอิง: 274
ประวัติการขึ้นทะเบียน
ขึ้นทะเบียน: 1983 (คณะกรรมการสมัยที่ 7)
* ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีแหล่งมรดกโลก ** ภูมิภาคที่จัดแบ่งโดยยูเนสโก
มาชูปิกชู (สเปน: Machu Picchu), มาจูปิกจู (เกชัว: Machu Pikchu) หรือนิยมเรียกอีกชื่อว่า เมืองสาบสูญแห่งอินคา เป็นซากอารยธรรมโบราณของชาวอินคา ตั้งอยู่บนเทือกเขาสูงในประเทศเปรู ที่ความสูงประมาณ 2,430 เมตร อารยธรรมแห่งนี้ได้ถูกคนภายนอกลืมจนกระทั่งมีการค้นพบอีกครั้งโดยนักโบราณคดีที่ชื่อไฮแรม บิงแฮม
มาชูปิกชูเป็นหลักฐานที่สำคัญของจักรวรรดิอินคา ใน ค.ศ. 1983 ยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนมาชูปิกชูให้เป็นแหล่งมรดกโลก โดยทำให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่คนนิยมไปศึกษาประวัติศาสตร์
7 กรกฎาคม ค.ศ. 2007 มาชูปิกชูได้รับเลือกให้เป็นหนึ่งในเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลกยุคใหม่ จากการลงคะแนนทั่วโลกทั้งทางอินเทอร์เน็ตและโทรศัพท์เคลื่อนที่
แต่หลักฐานจากเอกสารโบราณจำนวนมากชี้ว่า ชื่อของมันคือ "อวยนาปิกชู" (Huayna Picchu) หรือ "ปิกชู" (Picchu) ต่างหาก
ผลการศึกษานี้ตีพิมพ์ในวารสาร Ñawpa Pacha ของสถาบันอาณาบริเวณศึกษาแถบเทือกเขาแอนดีส (IAS) โดยทีมผู้วิจัยระบุว่าได้สืบค้นข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่นแผนที่ซึ่งระบุชื่อสถานที่ต่าง ๆ ในช่วงศตวรรษที่ 19 เอกสารจากนักล่าอาณานิคมชาวสเปนในศตวรรษที่ 17 รวมทั้งบันทึกข้อมูลภาคสนามต้นฉบับของไฮรัม บิงแฮม (Hiram Bingham) นักสำรวจชาวอเมริกันผู้ค้นพบมาชูปิกชูเมื่อปี 1911 ด้วย
ประวัติ

คาดว่ามาชูปิกชูสร้างขึ้นราว ค.ศ. 1450 โดยจักรพรรดิปาชากูตีของชาวอินคา มาชูปิกชู ถูกปล่อยทิ้งไว้นับร้อยปี เพราะชาวสเปนได้เข้ามาล่าอาณานิคม และฆ่าชาวเปรูและชาวอินคา เมืองอินคาเลยถูกปล่อยร้างไว้ แต่ไฮแรม บิงแฮม ค้นพบเมืองร้างแห่งนี้เมื่อ ค.ศ. 1911 แล้วแพร่ข่าวไปทั่วโลก
ประวัติ > การบูชายันมนุษย์และความลึกลับ

มีแหล่งข้อมูลน้อยนักที่กล่าวถึงการบูชายัญมนุษย์ที่มาชูปิกชู แม้ว่าผู้ถูกบูชายัญจะไม่เคยถูกฝังอย่างเป็นพิธีแต่กระดูกของพวกเขาก็ได้ถูกย่อยสลายไปกับธาตุ อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานว่าผู้ติดตามต้องถูกบูชายัญเพื่อติดตามขุนนางผู้ล่วงลับไปยั้งชีวิตหลังความตาย การบูชายัญสัตว์ ของเหลวและดินที่แท่นบูชาคอนดอร์จะพบเห็นได้บ่อยกว่ามาก ประเพณีนี้ได้รับการยอมรับจากสมาชิกของศาสนายุคใหม่แอนดีส
ที่ตั้ง

มาชูปิกชูตั้งอยู่ห่างจากเมืองกุสโกไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 70 กิโลเมตรบนยอดของทิวเขามาชูปิกชู ที่ระดับ 2,350 เมตรจากระดับน้ำทะเล สถานที่แห่งนี้นับเป็นศูนย์กลางที่มีความสำคัญยิ่งทางโบราณคดีของอเมริกาใต้ และเป็นตัวดึงดูดนักท่องเที่ยวเกือบทุกคนที่มาเยือนประเทศเปรู
จากยอดเขา ณ หน้าผามาชูปิกชู เป็นหน้าผาที่มีลักษณะดิ่งชันสูงถึง 600 เมตรจากฐานที่เป็นแม่น้ำคือ แม่น้ำอารูบัมบา ที่ตั้งของตัวเมืองนับเป็นความลับทางการทหารก็เนื่องจากการเป็นหน้าผาสูงชันที่มีอันตรายที่เป็นปราการป้องกันธรรมชาติอันยอดเยี่ยมนั่นเอง
ใน ค.ศ. 2017 มีผู้คนประมาณ 1,411,279 คน ไปท่องเที่ยวที่มาชูปิกชู และยูเนสโกได้ส่งข้อความสารแสดงถึงความเสียหายจากนักท่องเที่ยวที่ไปเป็นจำนวนมาก แต่ทางผู้มีอำนาจของทางเปรูบอกว่าเรื่องนั้นไม่ใช่ปัญหา แต่ถึงอย่างไรการคัดค้านนั้นทำให้มีการเรียกเก็บเงินจากผู้ที่ไปเที่ยวชมและจำกัดจำนวนผู้เข้าชม และได้มีการเสนอให้ติดตั้งรถกระเช้า แต่ข้อเสนอนี้ถูกปฏิเสธอยู่ตลอดและดูไม่มีทางจะเป็นไปได้ทุกที
ดูเพิ่ม

กุสโก
บรรณานุกรม

Bingham, Hiram. 1979 [1930]. Machu Picchu a Citadel of the Incas. Hacker Art Books, New York.
Burger, Richard and Lucy Salazar (eds.). 2004. Machu Picchu: Unveiling the Mystery of the Incas. Yale University Press, New Haven.
Frost, Peter. 1995. Machu Picchu Historical Sanctuary. Nueves Imágines, Lima.
Reinhard, Johan. 2002. Machu Picchu: The Sacred Center. Lima: Instituto Machu Picchu (2nd ed.).
Wright, Kenneth and Alfredo Valencia. 2000. Machu Picchu: A Civil Engineering Marvel. ASCE Press, Reston.
7 สิ่งมหัศจรรย์ของโลก 12 ก.ค. 50 - 18:48 เก็บถาวร 2007-08-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน นิติภูมิ นวรัตน์ นสพ. ไทยรัฐ
| ด ค กแหล่งมรดกโลกในประเทศเปรู |
| --- | --- | --- |
| ทางวัฒนธรรม |  นครกุสโก  ชาบิน (แหล่งโบราณคดี)  เขตโบราณคดีชันชัน  ศูนย์กลางประวัติศาสตร์ลิมา  เส้นและภาพเขียนบนพื้นดินแห่งนัซกาและปัลปา  ศูนย์กลางประวัติศาสตร์นครอาเรกิปา  นครศักดิ์สิทธิ์การัล-ซูเป  คาปักญัน ระบบถนนแอนดีส  กลุ่มโบราณดาราศาสตร์ชังกิโย  |  |
| ทางธรรมชาติ |  อุทยานแห่งชาติอวสการัน  อุทยานแห่งชาติมานู  |  |
| ผสม |  แหล่งอนุรักษ์ประวัติศาสตร์มาชูปิกชู  อุทยานแห่งชาติริโออาบิเซโอ  |  |
หมายเหตุ: ใช้ชื่อตามที่ได้เสนอขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก
ตำแหน่งที่ตั้งของมาชูปิกชู
ทัศนียภาพของมาชูปิกชู
ทัศนียภาพของมาชูปิกชูจาก Huayna Picchu
ทัศนียภาพของมาชูปิกชู
ซากอารยธรรมโบราณของชาวอินคาในมาชูปิกชู
ทัศนียภาพของมาชูปิกชูจากเขามาชูปิกชูล้อมรอบด้วยแม่น้ำแม่น้ำอารูบัมบา
การตรวจการแปรสภาพอัลคาไล

การตรวจการแปรสภาพอัลคาไล (Alkali denaturation test) หรือ การตรวจแอปต์-ดาวนี (Apt-Downey test) เป็นการตรวจเลือดเพื่อช่วยแยกระหว่างเลือดของแม่และลูก
วิธีการตรวจ

นำเลือดใส่ลงในหลอดทดลอง แล้วเติมน้ำเปล่าลงไปในหลอดทดลองซึ่งจะทำให้เม็ดเลือดแดงแตกและปล่อยฮีโมโกลบินออกมา หลังจากนั้น นำสารละลายที่ได้มาผสมกับ 1% sodium hydroxide แล้วสังเกตผลที่เกิดขึ้น
การแปลผล

ถ้าสารละลายเปลี่ยนเป็นสี "น้ำตาลเหลือง" แสดงว่า เป็นฮีโมโกลบิน (เลือด) ของแม่หรือผู้ใหญ่ เนื่องจากฮีโมโกลบินของผู้ใหญ่นั้นมีความเสถียรน้อยกว่าฮีโมโกลบินของเด็ก
ถ้าสารละลาย "ไม่เปลี่ยนสี" แสดงว่า เป็นเลือดของลูก เนื่องจากฮีโมโกลบินมีความเสถียร ดังนั้น ทารกแรกเกิดจึงเป็นที่มาของเลือดนั้น
ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร

ทฤษฎีบทในทอพอโลยีที่ตั้งเป็นข้อความคาดการณ์โดยอองรี ปวงกาเร และพิสูจน์ได้โดยกริกอรี เพเรลมาน
พื้นผิวกระชับสองมิติจะสมานสัณฐานกับทรงกลมหากทุกลูปบนพื้นผิวสามารถหดเข้าหากันอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นจุดได้ ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรเสนอว่าข้อความข้างต้นเป็นจริงสำหรับพื้นผิวสามมิติ
ในคณิตศาสตร์โดยเฉพาะอย่างยิ่งสาขาทอพอโลยีเชิงเรขาคณิต ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร (อังกฤษ: Poincaré conjecture) เป็นทฤษฎีบทจัดจำแนกสำหรับทรงกลม 3 มิติ ซึ่งเป็นไฮเปอร์สเฟียร์ล้อมรอบบอลหนึ่งหน่วยในปริภูมิ 4 มิติ
อองรี ปวงกาเรตั้งข้อความคาดการณ์ของเขาเป็นครั้งแรกในปี 1904 ปวงกาเรสนใจปริภูมิที่เหมือนปริภูมิสามมิติเมื่อดูใกล้ ๆ และตัวปริภูมิมีขนาดจำกัด ปวงกาเรคาดการณ์ว่าถ้าปริภูมิเช่นนั้นมีสมบัติเพิ่มเติมไปอีกว่าทุกลูปในปริภูมิดังกล่าวสามารถรัดเข้าหากันอย่างต่อเนื่องจนกระทั่งกลายเป็นจุดได้ แล้วรูปทรงนั้นจะต้องเหมือนกับทรงกลม 3 มิติ ความพยายามพิสูจน์ข้อความคาดการณ์ดังกล่าวนำไปสู่ความก้าวหน้าในคณิตศาสตร์สาขาทอพอโลยีเชิงเรขาคณิตตลอดช่วงศตวรรษที่ 20
กริกอรี เพเรลมาน พิสูจน์ข้อความคาดการณ์นี้ได้สำเร็จในช่วงปี 2002 ถึง 2003 โดยเขาเสนอบทพิสูจน์ในบทความบนเว็บไซต์ arXiv  บทพิสูจน์ข้อความคาดการณ์นี้อาศัยงานของ ริชาร์ด แฮมิลตัน เป็นพื้น ซึ่งแฮมิลตันเป็นผู้ริเริ่มการใช้ Ricci flow ในการแก้ปัญหาข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร เพเรลมานพัฒนาเทคนิกใหม่ ๆ สำหรับ Ricci flow จนสำหรับดัดแปลงงานของแฮมิลตันเพื่อพิสูจน์ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรได้ในที่สุด นอกจากนี้เขายังพิสูจน์ Geometrization conjecture ของวิลเลียม เทอร์สตันที่ซับซ้อนมากกว่าข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร
บทพิสูจน์ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรถือว่าเป็นหมุดหมายที่สำคัญในวิชาทอพอโลยี แฮมิลตันได้รับรางวัลชอว์จากผลงานของเขา ข้อความคาดการณ์นี้ยังเป็นหนึ่งในปัญหารางวัลมิลเลนเนียม ซึ่งสถาบันคณิตศาสตร์เคลย์ยื่นข้อเสนอ 1 ล้านดอลล่าร์สหรัฐให้แก่ผู้ที่สามารถแก้ปัญหาเหล่านี้ได้ ข้อพิสูจน์ของเพเรลมานได้รับการตรวจสอบและยืนยันในปี ค.ศ. 2006 สถาบันคณิตศาสตร์เคลย์เสนอรางวัลมิลเลนเนียมให้แก่เพเรลมานเมื่อ 18 มีนาคม ค.ศ. 2010 และเขายังได้รับการเสนอเหรียญรางวัลฟีลด์ส แต่เขาปฏิเสธรางวัลทั้งคู่ โดยให้เหตุผลว่าผลงานของแฮมิลตันมีส่วนสำคัญพอ ๆ กับผลงานของเขาเอง ปัจจุบันข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรเป็นปัญหารางวัลมิลเลนเนียมข้อแรกและข้อเดียวที่ได้รับการไขข้อพิสูจน์ได้
ประวัติ > คำถามดั้งเดิมของปวงการ

ในปี 1900 ปวงกาเรอ้างว่าฮอมอโลยี ซึ่งเขาเป็นผู้เสนอขึ้นมาเองโดยอาศัยงานของเอนริโก เบ็ตตี นั้นเพียงพอที่จะใช้ตรวจสอบว่า แมนิโฟลด์สามมิติที่กำหนดเป็นทรงกลม 3 มิติหรือไม่ แต่ในปี 1904 ปวงกาเรค้นพบตัวอย่างค้านกับข้ออ้างของเขา โดยปัจจุบันรู้จักปริภูมิที่เป็นตัวอย่างค้านนี้ในชื่อ ทรงกลมฮอมอโลยีปวงกาเร (Poincaré homology sphere) ทรงกลมปวงกาเรเป็นตัวอย่างแรกของทรงกลมฮอมอโลยีซึ่งเป็นแมนิโฟลด์ที่มีฮอมอโลยีเท่ากับทรงกลม เพื่อพิสูจน์ว่าทรงกลมปวงกาเรต่างจากทรงกลมสามมิติ ปวงกาเรได้เสนอการตัวยืนยงทางทอพอโลยีอันใหม่นั่นคือ กรุปพื้นฐาน (fundamental group) และพิสูจน์ว่าทรงกลมปวงกาเรมีกรุปพื้นฐานอันดับ 120 ในขณะที่ทรงกลมสามมิติมีกรุปพื้นฐานชัดแจ้ง ปัจจุบันนักคณิตศาสตร์ค้นพบทรงกลมฮอมอโลยีอยู่จำนวนมาก
ในบทความเดียวกัน ปวงกาเรสนใจว่าแมนิโฟลด์สามมิติที่มีทั้งฮอมอโลยีและกรุปพื้นฐานเหมือนกับทรงกลมสามมิติ จำเป็นต้องเป็นทรงกลมสามมิติหรือไม่ กรุปพื้นฐานของทรงกลมสามมิติชัดแจ้งและเงื่อนไขนี้สมมูลกับข้อความที่ว่า "ทุกลูปสามารถหดให้เป็นจุดได้" ปวงกาเรไม่ได้เขียนไว้ว่าเขาเชื่อในข้อความคาดการณ์หรือไม่
รูปแบบมาตรฐานของข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรมีดังนี้
ทุกแมนิโฟลด์ 3 มิติซึ่งเป็นแมนิโฟลด์ปิดและเป็นปริภูมิเชื่อมโยงเชิงเดียวจะสมานสัณฐานกับทรงกลม 3 มิติ
แมนิโฟลด์ปิดคือแมนิโฟลด์ที่กระชับและไม่มีขอบ เงื่อนไขนี้จำเป็น เช่นปริภูมิยูคลิเดียนสามมิติเป็นปริภูมิเชื่อมโยงเชิงเดียว แต่ไม่กระชับ ฉะนั้นจึงไม่สมานสัณฐานกับทรงกลม
ประวัติ > ความพยายามแก้ปัญหา

ในช่วงปี 1930  เจ.เอช.ซี. ไวท์เฮดเสนอว่าเขามีบทพิสูจน์ แต่ได้ถอนออกไปในภายหลัง แต่ในความพยายามพิสูจน์ทฤษฎีบทนี้ ไวท์เฮดค้นพบตัวอย่างของแมนิโฟลด์เชื่อมโยงเชิงเดียว (ยิ่งไปกว่านั้นเป็นปริภูมิที่ contractible หรือก็คือสมมูลทางฮอมอโทปีกับจุด) แต่เป็นแมนิโฟลด์ไม่กะชับ และไม่สมานสัณฐานกับ  \mathbb {R} ^{3} ซึ่งในปัจจุบันเราเรียกว่าแมนิโฟลด์ไวท์เฮด (Whitehead manifold)
ในช่วงปี 1950 และ 1960 นักคณิตศาสตร์คนอื่นก็ได้พยายามพิสูจน์ข้อความคาดการณ์นี้เช่นกัน แต่พบว่ามีจุดผิดพลาดเสมอ ตัวอย่างนักคณิตศาสตร์ที่มีชื่อเสียงเช่น ฌอร์ฌ เดอ รัง, อาร์.เอช. บิง, ว็อล์ฟกัง ฮาเคิน, เอดวิน อี. โมอีส และ Christos Papakyriakopoulos ต่างพยายามพิสูจน์ข้อความคาดการณ์นี้ attempted to prove the conjecture.  ในปี 1958 อาร์.เอช. บิง พิสูจน์รูปแบบที่อ่อนกว่าของข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรที่ว่า ถ้าทุกเส้นโค้งปิดเชิงเดี่ยวของแมนิโฟลด์สามมิติกระชับถูกบบรรจุในบอลสามมิติ แล้วแมนิโฟลด์นั้นจะสมานสัณฐานกับทรงกลมสามมิติ  บิงได้อธิบายจุดผิดพลาดบางจุดขณะพยายามพิสูจน์ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร
วลอดิเมียซ ยาคอปช์ (Włodzimierz Jakobsche) พิสูจน์ในปี 1978 ว่าหากข้อความคาดการณ์บิง–บอร์ซูกเป็นจริงในมิติ 3 แล้วข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรจะเป็นจริงด้วย
ประวัติ > มิติต่าง ๆ

ทฤษฎีบทการจัดจำแนกพื้นผิวปิดในสองมิติระบุว่าข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรเป็นจริงในสองมิติ และในมิติที่สูงกว่า 3 เราอาจถามคำถามเดียวกันนั้นได้ว่าเป็นข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรวางนัยทั่วไป ซึ่งถามว่า ทรงกลมฮอมอโทปีมิติ 



n


{\textstyle n}

 จะสมานสัณฐานกับทรงกลมมิติ 



n


{\textstyle n}

 หรือไม่ เงื่อนไขนี้แรงกว่าเงื่อนไขในสามมิติ ทั้งนี้เพราะมีการค้นพบว่าในมิติ 4 ขึ้นไปจะมีแมนิโฟลด์ปิดและเป็นปริภูมิเชื่อมโยงเชิงเดี่ยวที่ไม่สมมูลเชิงฮอมอโทปีกับ ทรงกลมมิติ 



n


{\textstyle n}
ก่อนหน้านี้เชื่อกันโดยทั่วไปว่าข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรวางนัยทั่วไปเป็นเท็จสำหรับมิติตั้งแต่สี่เป็นต้นไป ในปี 1961 สตีเฟน สมาลสร้างความตื่นตะลึงให้กับวงการคณิตศาสตร์โดยพิสูจน์ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรวางนัยทั่วไปสำหรับมิติที่สูงกว่าสี่ทั้งหมด และใช้วิธีการเดียวกันพิสูจน์ทฤษฎีบทเอช-โคบอร์ดิสม์ ในปี 1982 ไมเคิล ฟรีดแมนพิสูจน์ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรวางนัยทั่วไปสำหรับสี่มิติ งานของฟรีดแมนยังเหลือความเป็นไปได้ที่จะมีแมนิโฟลด์เรียบในสี่มิติที่สมานสัณฐานกับทรงกลมสี่มิติ แต่ไม่อนุพันธสัณฐานกับทรงกลมสี่มิติ คำถามนี้เรียกว่า ข้อความคาดการณ์ปวงกาเรเรียบ (smooth Poincaré conjecture) ในมิติที่สี่ยังเป็นปัญหาเปิด และเชื่อกันว่าเป็นปัญหาที่ยาก ข้อความคาดการณ์ปวงกาเรเรียบในเจ็ดมิตินั้นเป็นเท็จโดยมีตัวอย่างค้านคือทรงกลมผิดธรรมดา (exotic sphere) ของจอห์น มิลนอร์
ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเรเป็นจริงในมิติสี่ และมิติที่สูงกว่าด้วยเหตุผลที่ต่างกันอย่างยิ่ง และในสามมิติข้อความคาดการณ์นี้ต้องรอจนข้อความคาดการณ์จีโอเมไทรเซชัน (geometrization conjecture) วางกรอบให้กับแมนิโฟลด์สามมิติทั้งหมด จอห์น มอร์แกนเขียนไว้ว่า:
ในมุมมองของข้าพเจ้า ก่อนงานของเธอร์สตันเกี่ยวกับแมนิโฟลด์ไฮเพอร์บอลิกและ... ข้อความคาดการณ์จีโอเมไทรเซชันจะปรากฎ ไม่มีมติเอกฉันท์ในหมู่ผู้เชี่ยวชาญว่าข้อความของปวงกาเรเป็นจริงหรือไม่ หลังงานของเธอร์สตันก็มีความคิดเอกฉันท์ขึ้นมาว่าข้อความของปวงกาเร (และข้อความคาดการณ์จีโอเมไทรเซชัน)เป็นจริง ถึงแม้ว่าทั้งสองไม่มีผลโดยตรงระหว่างกัน