stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วาฬสีน้ำเงิน

| วาฬสีน้ำเงิน ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ควอเทอนารี – ปัจจุบัน  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N  ↓   |
| --- | --- |

วาฬสีน้ำเงินขนาดโตเต็มที่

ขนาดเมื่อเทียบกับมนุษย์
สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
CITES Appendix I (CITES)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Artiodactyla
อันดับฐาน:: Cetacea
อนุอันดับ:: Mysticeti
วงศ์:: Balaenopteridae
สกุล:: Balaenoptera
สปีชีส์:: B.  musculus 
ชื่อทวินาม
Balaenoptera musculus (Linnaeus, 1722)

ชนิดย่อย
 B. m. brevicauda Ichihara, 1966   ?B. m. indica Blyth, 1859  B. m. intermedia Burmeister, 1871  B. m. musculus Linnaeus, 1758

แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์
ชื่อพ้อง
 Sibbaldius sulfureus Cope, 1869  Balaena musculus Linnaeus, 1758
วาฬสีน้ำเงิน (อังกฤษ: Blue whale; ชื่อวิทยาศาสตร์: Balaenoptera musculus) เป็นวาฬบาลีน (Balaenopteridae) และถือเป็นสัตว์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก วาฬสีน้ำเงินขนาดโดยทั่วไปจะยาวประมาณ 30-34 เมตร แต่ถ้าขนาดเล็กจะมีความยาวน้อยกว่า 30 เมตร (วาฬสีน้ำเงินแคระ หรือ B. m. brevicauda) แต่ที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยค้นพบมีความยาว 60 เมตร ซึ่งเทียบได้กับความยาวของช้างในปัจจุบันจำนวนแปดเชือกมาต่อกันเรียงแถว(ช้างบางสายพันธุ์ในปัจจุบันสามารถยาวได้ถึง 7.4 เมตรหรือ 7.5 เมตร) น้ำหนักเมื่อโตเต็มที่ ประมาณ 100–200 ตัน เฉพาะลิ้นก็มีน้ำหนักเกือบเท่าช้างหนึ่งตัว หัวใจมีขนาดเท่ารถยนต์คันหนึ่ง และเส้นเลือดบางเส้นกว้างขนาดที่มนุษย์พอจะลงไปว่ายน้ำได้ และครีบหางก็มีขนาดกว้างกว่าปีกของเครื่องบินโดยสารขนาดเล็ก จัดเป็นสัตว์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกเท่าที่เคยมีมา มีขนาดใหญ่กว่าไดโนเสาร์ชนิดที่ใหญ่ที่สุดในโลก
อาศัยอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้, แอตแลนติกและมหาสมุทรอินเดีย รวมถึงในมหาสมุทรแอนตาร์กติกด้วย และแม้จะมีขนาดร่างกายใหญ่โต แต่วาฬสีน้ำเงินก็มีรูปร่างเพรียวยาวเหมาะแก่การว่ายน้ำ จึงสามารถว่ายน้ำได้เร็วถึง 20 นอตต่อชั่วโมง
ลูกวาฬจะกินเฉพาะนมแม่ที่มีไขมันสูงถึงร้อยละ 40 มีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นชั่วโมงละ 4 กิโลกรัม
กินเคยและแพลงก์ตอนเป็นอาหาร แต่ก็อาจจะกินสัตว์น้ำขนาดเล็ก เช่น ปลาขนาดเล็กเข้าไปด้วย สามารถดำน้ำลงไปหาอาหารได้ลึกถึง 150 เมตร และปกติจะดำน้ำนาน 30 กว่านาที แต่มีบันทึกสูงสุดว่าดำได้นานถึง 50 นาที และพ่นน้ำได้สูงถึง 10 เมตร ทั้งนี้ วาฬสีน้ำเงินที่โตเต็มวัยเคยกินวันหนึ่งได้มากถึง 4 ตัน
วาฬสีน้ำเงินถูกล่าอย่างหนักเพื่อต้องการไขมันและน้ำมัน โดยเฉพาะในช่วง 70 ปีแรกของศตวรรษที่ 20 คาดว่ามีวาฬสีน้ำเงินราวเกิน 500,000 ตัวถูกฆ่าตาย ประชากรวาฬรอบเกาะเซาท์จอร์เจียในมหาสมุทรแอตแลนติกตอนใต้ถูกฆ่าแบบล้างบาง รวมทั้งพวกที่เคยหากินอยู่นอกชายฝั่งญี่ปุ่นด้วย ประชากรวาฬสีน้ำเงินบางกลุ่มลดจำนวนลงถึงร้อยละ 98 จนเข้าสู่สภาพของการเป็นสิ่งมีชีวิตใกล้สูญพันธุ์ กระทั่งถึงช่วงกลางทศวรรษ 1950 จึงได้มีการอนุรักษ์อย่างจริงจัง
นอกจากนี้แล้ว วาฬสีน้ำเงินยังเป็นสัตว์ที่ส่งเสียงร้องได้กว้างไกลที่สุดในโลกอีกด้วย โดยสามารถส่งได้ได้ดังถึง 1,500 กิโลเมตร ในลักษณะของคลื่นเสียงที่มีความหลากหลาย ซึ่งเชื่อกันว่าไม่ได้เป็นไปในการสื่อสารเพียงอย่างเดียว หากแต่ยังใช้การนำทางอีกด้วย
ปัจจุบัน มีปริมาณวาฬสีน้ำเงินในซีกโลกใต้อยู่ประมาณหนึ่งพันกว่าตัว (น้อยมาก) อีกทั้งมีหลักฐานว่ามีจำนวนเพิ่มขึ้นร้อยละ 2 ต่อปี แต่ยังไม่มีการประมาณจำนวนวาฬชนิดนี้ที่ดีพอในบริเวณอื่นของโลก
แหล่งข้อมูลอื่น

Photographs and movies from ARKive เก็บถาวร 2006-02-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Photographs from the เก็บถาวร 2008-10-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน New Bedford Whaling Museum *of "Kobo", a blue whale skeleton เก็บถาวร 2008-10-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เก็บถาวร 2008-10-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Blue whale vocalizations - Cornell Lab of Ornithology—Bioacoustics Research Program
Blue whale movies, text in French เก็บถาวร 2008-07-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
World Wide Fund for Nature (WWF) - species profile for the blue whale
BBC News - Great whales
Blue Whale video clips and news from the BBC - BBC Wildlife Finder
Balaenoptera Musculus เก็บถาวร 2010-09-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
วรชาติ สิรวราภรณ์

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ วรชาติ สิรวราภรณ์ เกิดวันที่  1 กันยายน พ.ศ. 2498 ที่กรุงเทพมหานคร เป็นนักวิทยาศาสตร์ชาวไทย ที่มีความเชี่ยวชาญการวิจัยทางด้านชีวเคมีและอณูชีววิทยาของเชื้อมาลาเรีย โดยศึกษากลไกการเกิดโรค กลไกการทำงานของยาต้านมาลาเรีย และกลไกการดื้อยาในระดับยีน เป็นผู้หนึ่งที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการเรียนการสอนและการวิจัย สาขาชีวสารสนเทศศาสตร์ (Bioinformatics) ของประเทศไทย โดยเป็นผู้ริเริ่มจัดตั้งศูนย์ชีวสารสนเทศและจีโนมประยุกต์ (Center for Bioinformatics and Applied Genomics - CBAG) ซึ่งเป็นหน่วยฝึกอบรมด้านชีวสารสนเทศศาสตร์ ประจำภูมิภาคเอเซีย ที่ได้รับการสนับสนุนจากองค์การอนามัยโลก  ศ.ดร. วรชาติ ได้รับรางวัลนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ สาขาชีววิทยาโมเลกุล จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อปี พ.ศ. 2534 ปัจจุบันดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ระดับ 11 ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และรองประธานชมรมวิจัยโปรตีนแห่งประเทศไทย สมรสกับนางรัชฎา สิรวราภรณ์ มีบุตร 1 คน
ประวัติการศึกษา

พ.ศ. 2517–2521 - ปริญญาตรี (เทคนิคการแพทย์) คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พ.ศ. 2522–2523 - ปริญญาโท (ชีวเคมี) คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2524–2528 - ปริญญาเอก (ชีวเคมี) คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2529–2531 - หลังปริญญาเอก มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโก สหรัฐอเมริกา
ประวัติการทำงาน

พ.ศ. 2525–2532 - อาจารย์ ภาควิชาชีวเคมี  คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2532–2535 - ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2535–2544 - รองศาสตราจารย์ ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2544–2548 - ศาสตราจารย์ ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2545–ปัจจุบัน - หัวหน้าหน่วยวิจัยชีวสารสนเทศและจีโนมประยุกต์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2548–ปัจจุบัน - ศาสตราจารย์ ระดับ 11 ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ.2559 - ที่ปรึกษาคณะกรรมการความปลอดภัยทางรังสี มหาวิทยาลัยมหิดล
ตำแหน่งในสมาคมและองค์กรต่าง ๆ
พ.ศ. 2538–2542 - กรรมการบริหาร Pathogenic Steering Committee, TDR องค์การอนามัยโลก
พ.ศ. 2543–2548 - กรรมการบริหาร Pathogenesis and Applied Genomics Steering Committee, TDR องค์การอนามัยโลก
พ.ศ. 2544–2546 - คณะทำงานด้านการริเริ่มโครงการชีวสารสนเทศศาสตร์ TDR องค์การอนามัยโลก
พ.ศ. 2544–2547 - ที่ปรึกษากองบรรณาธิการวารสาร Molecular Microbiology สำนักพิมพ์ Blackwell Science, USA
พ.ศ. 2544–ปัจจุบัน - สมาชิกประเภท Elected members ของ Asia-Pacific International Molecular Biology Network (A-IMBN)
พ.ศ. 2544–ปัจจุบัน - คณะบรรณาธิการวารสาร Trends in Parasitology, Elsevier Science, London, UK
พ.ศ. 2545–ปัจจุบัน - ผู้ประสานงานภูมิภาคเอเซียโครงการ South-South Initiative ของ TDR องค์การอนามัยโลก
พ.ศ. 2546–ปัจจุบัน - คณะบรรณาธิการวารสารวิทยาศาสตร์ สมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
พ.ศ. 2547 - ประธานฝ่ายวิชาการจัดการประชุมวิชาการนานาชาติ 17thFAOBMB symposium/2nd IUBMB special meeting/7thA-IMBN conference
พ.ศ. 2548–ปัจจุบัน - รองบรรณาธิการวารสาร ScienceAsia ของสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
พ.ศ. 2549–ปัจจุบัน - รองประธานชมรมวิจัยโปรตีนแห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2550–ปัจจุบัน - คณะบรรณาธิการวารสาร Molecular Biochemical Parasitology, Elsevier, Amsterdam, The Netherland
เกียรติคุณและรางวัล > รางวัลภายในประเทศ

พ.ศ. 2534 - รางวัลนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ สาขาชีววิทยาโมเลกุล จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์
พ.ศ. 2537-2540	- เมธีวิจัย สกว. รุ่นที่ 1 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
พ.ศ. 2539–2544	- รางวัลพัฒนาวิชาชีพนักวิจัย สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
พ.ศ. 2540 - รางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ รางวัลผลงานวิจัยดีเยี่ยม สาขาวิทยาศาสตร์เคมีและเภสัช จากผลงานวิจัยเรื่อง "ยีนสังเคราะห์ไดไฮโดรโฟเลต รีดักเทส เพื่อการศึกษากลไกการดื้อยาแอนตี้โฟเลต ในเชื้อมาลาเรียฟัลซิปารั่ม"
พ.ศ. 2541 - รางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล สาขาการวิจัย จากมหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2547 - รางวัลศิษย์เก่าดีเด่น บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล
เกียรติคุณและรางวัล > รางวัลจากต่างประเทศ

พ.ศ. 2531–2535	- รางวัล L.W. Frohlich Research Award จาก The New York Academy of Science ประเทศสหรัฐอเมริกา
พ.ศ. 2535 - รางวัล Career Development Award จากมูลนิธิร็อคกี้เฟลเลอร์
ผลงานด้านการวิจัย

ศาสตราจารย์ ดร.วรชาติ สิรวราภรณ์ มีผลงานวิจัยที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ จำนวนกว่า 50 เรื่อง เป็นผลงานวิจัยเกี่ยวกับชีวเคมีและอณูชีววิทยาของเชื้อมาลาเรีย วัณโรค และโรคเรื้อน มีบทความงานวิจัยที่ได้เผยแพร่ในการประชุมสัมมนาวิชาการต่าง ๆ จำนวน 8 เรื่อง และผลงานวิชาการในลักษณะสื่อการสอนแบบอิเล็กทรอนิกส์ จำนวน 3 เรื่อง เกี่ยวกับชีวสารสนเทศศาสตร์ การใช้คอมพิวเตอร์ในการวิเคราะห์และประมวลผลข้อมูลทางอณูชีววิทยา วิศวกรรมโปรตีน (Protein Engineering) การวิเคราะห์ข้อมูลโปรตีนผ่านทางคอมพิวเตอร์ และการหาลำดับเบสในดีเอ็นเอ (DNA sequencing) เป็นต้น
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2551 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2548 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2550 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
ภัยพิบัติสนามกีฬาเฮย์เซล

| --- | --- |
วันที่: 29 พฤษภาคม 1985; 39 ปีก่อน (1985-05-29)
สถานที่: สนามกีฬาเฮย์เซล
ที่ตั้ง: บรัสเซลส์, เบลเยียม
พิกัด: 50°53′45″N 4°20′3″E﻿ / ﻿50.89583°N 4.33417°E﻿ / 50.89583; 4.33417
สาเหตุ: อันธพาลชาวอังกฤษ; สนามกีฬาที่ทรุดโทรม; การบริหารจัดการที่หละหลวม; ตำรวจที่ไร้ประสิทธิภาพ
ถ่ายทำโดย: สหภาพการแพร่สัญญาณวิทยุและโทรทัศน์แห่งยุโรป
ผู้เข้าร่วม: ผู้สนับสนุนของ ลิเวอร์พูล และยูเวนตุส
ผล: สโมสรอังกฤษโดนแบนจากการแข่งขันระดับยุโรปห้าปี; ลิเวอร์พูลโดนแบนหกปี
เสียชีวิต: 39
บาดเจ็บไม่ถึงตาย: 600
จับ: 34
พิพากษาลงโทษ: ร้อยตำรวจเอก โยฮัน มาฮิอู, และแฟนบอลลิเวอร์พูล 14 คน ถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานฆ่าคนตายโดยไม่เจตนา
ภัยพิบัติสนามกีฬาเฮย์เซล เป็นเหตุการณ์ที่ผู้ชมฟุตบอลเสียชีวิต ในนัดชิงชนะเลิศฟุตบอลยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก ระหว่างทีมลิเวอร์พูลกับทีมยูเวนตุส ในวันที่ 29 พฤษภาคม ค.ศ. 1985 ที่สนามกีฬาเฮย์เซล กรุงบรัซเซลส์ ประเทศเบลเยียม แฟนฟุตบอลทั้งสองฝ่ายทะเลาะกันส่งผลให้อัฒจันทร์พังลงมา มีผู้เสียชีวิต 39 คน เป็นชาวอิตาลีแฟนบอลยูเวนตุส 32 คน, เบลเยียม 4 คน, ฝรั่งเศส 2 คน, และไอร์แลนด์ 1 คน ชาวอิตาลีและแฟนบอล ยูเวนตุสเสียชีวิตและบาดเจ็บ 600 คน ในการเผชิญหน้ากัน
จากเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ลิเวอร์พูลถูกสั่งห้ามเข้าแข่งขันฟุตบอลยุโรปทุกรายการเป็นเวลา 6 ปี เช่นเดียวกับทุกสโมสรในอังกฤษก็ถูกสั่งห้ามเข้าแข่งขันฟุตบอลยุโรปทุกรายการเป็นเวลา 5 ปี
นำชัย ชีววิวรรธน์

นำชัย ชีววิวรรธน์ ผู้อำนวยการฝ่ายเผยแพร่วิทยาศาสตร์ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ดร.นำชัย ชีววิวรรธน์ จบชั้นประถมศึกษาจากโรงเรียนมณีวิทยา มัธยมศึกษาตอนต้นจาก โรงเรียนทวีธาภิเศก มัธยมศึกษาตอนปลายจาก โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ปริญญาตรีชีววิทยา สาขาสัตววิทยา จากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปริญญาโทชีวเคมี จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และปริญญาเอกด้าน Molecular Genetics จาก Kumamoto University ประเทศญี่ปุ่น
ทุนการศึกษาหรือรางวัลที่เคยได้รับ

ทุนพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) ระดับปริญญาตรี เพื่อศึกษา ณ ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี พ.ศ. 2529-2532
รางวัลผลการเรียนดีเด่น สาขาชีววิทยา สมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2532
รางวัลผลการเรียนดีเด่นสาขาชีววิทยา จากมูลนิธิศาสตราจารย์ ดร.แถบ นีละนิธิ พ.ศ. 2532
ทุนพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) ระดับปริญญาโท เพื่อศึกษา ณ ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ. 2533-2535
ทุนมอนบูโช จากกระทรวงการศึกษา, กีฬาและวัฒนธรรม, ประเทศญี่ปุ่น เพื่อศึกษาระดับปริญญาเอก ณ ภาควิชาอณูพันธุศาสตร์ วิทยาลัยแพทย์ มหาวิทยาลัยคุมะโมะโตะ เมืองคุมะโมะโตะ ประเทศญี่ปุ่น พ.ศ. 2538-2541
รางวัลศิษย์เก่าดีเด่น คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ. 2563
รางวัลสุรินทราชา สาขา นักแปลดีเด่น จากสมาคมนักแปลและล่ามแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2563
เมื่อจบการศึกษาแล้ว ดร.นำชัย ชีววิวรรธน์ ทำงานเป็นนักวิจัยอยู่หน่วยพันธุวิศวกรรมจุลินทรีย์ (Microbial Genetic Engineering Unit) ซึ่งเป็นหน่วยวิจัยในความร่วมมือของศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพ กับ ศ.ดร.สกล พันธุ์ยิ้ม ผู้อำนวยการสถาบันอณูชีววิทยาและพันธุศาสตร์ ม.มหิดล ในขณะนั้น ปัจจุบันนี้ ห้องปฏิบัติการนี้ย้ายมาอยู่ภายใต้การบริหารจัดการของหน่วยปฏิบัติการวิจัยกลาง ไบโอเทค
ปัจจุบัน ทำงานด้านการสื่อสารวิทยาศาสตร์ เคยมีงานเขียนด้านวิทยาศาสตร์ลงในนิตยสาร Science World โลกวิทยาศาสตร์ (เลิกผลิตแล้ว) ปัจจุบัน มีงานเขียนลงเป็นระยะ ๆ ในนิตยสารอัปเดต, นิตยสาร สารคดี (คอลัมน์ วิทย์(ทด)ลองของ) และคอลัมน์ โลกในมือคุณ ในหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ
ที่มา

ประวัติโดยรวม
แคมเปญ Singha Discovers 500 Galapagos  เก็บถาวร 2014-09-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
↑  "เกียรติประวัติศิษย์เก่าดีเด่นคณะวิทยาศาสตร์ ประจำปี 2563 | 📺 รู้จักศิษย์เก่าดีเด่นคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2563 🏆 ทั้ง 3 ท่าน ผู้ประสบความสำเร็จในวิชาชีพ และทำคุณประโยชน์ให้แก่สังคม... | By Mahidol University, Faculty of Science | Facebook". www.facebook.com.
↑  "ประกาศแล้ว ! 'นักแปล-ล่าม' ดีเด่น 'รางวัลสุรินทราชา' ปี 63". www.bangkoklifenews.com.
ดีโดนี

ประมวลกฎหมายนโปเลียนนี้พิมพ์ด้วยไทป์เฟซของดีโด พิมพ์โดยบริษัท Firmin Didot ในปี 1804
ดีโดนี (Didone /diˈdoʊni/) เป็นประเภทของไทป์เฟซแบบมีเชิงที่เกิดขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 และเป็นรูปแบบมาตรฐานของการพิมพ์ทั่วไปในช่วงศตวรรษที่ 19 มีลักษณะเด่นดังนี้
เชิงที่แคบและมีความกว้างค่อนข้างจะคงที่ตลอดตัวเส้นเชิง
ความหนาหรือน้ำหนักของเส้นขึ้นอยู่กับทิศทาง (ลายเส้นแนวตั้งของตัวอักษรหนา)
ความแตกต่างที่เด่นเป็นเอกลักษณ์ระหว่างเส้นหนาและเส้นบาง (ส่วนแนวนอนของตัวอักษรจะบางมากเมื่อเทียบกับส่วนแนวตั้ง)
ปลายเส้นบางปลายจะเป็นจุด แทนที่จะเป็นเชิงรูปลิ่ม
รูปลักษณ์ "ทันสมัย" ที่ไม่มีการตกแต่ง
คำว่า "ดีโดนี" ถูกบัญญัติขึ้นในปี ค.ศ. 1954 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบการจัดหมวดหมู่แบบว็อกซ์-เอไทไพ เป็นการผสมผสานนามสกุลของผู้ก่อตั้งอักษรชื่อดัง Firmin Didot และ Giambattista Bodoni ซึ่งพวกเขาได้เป็นที่มาของไทป์เฟซรูปแบบนี้ในราวต้นศตวรรษที่ 19 ในช่วงเวลาที่ไทป์เฟซประเภทได้รับความนิยมมากที่สุด มีการเรียกประเภทนี้ว่าแบบสมัยใหม่ (modern หรือ modern face) ตรงกันข้ามกับการออกแบบ "เชิงเก่า" หรือ "หน้าเก่า" ซึ่งมีที่มาตั้งแต่สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
ประวัติศาสตร์

ประเภทดีโดนีได้รับการพัฒนาโดยนักพิมพ์ ได้แก่ Firmin Didot, Giambattista Bodoni และ Justus Erich Walbaum ซึ่งไทป์เฟซชื่อเดียวกันอย่าง Bodoni, Didot และ Walbaum มีการใช้อยู่ในปัจจุบัน เป้าหมายของพวกเขาคือการสร้างการออกแบบข้อความที่พิมพ์ที่หรูหรายิ่งขึ้น พัฒนาผลงานของ John Baskerville ใน เบอร์มิงแฮม และ Fournier ในฝรั่งเศส ไปสู่การออกแบบที่อลังการและแม่นยำยิ่งขึ้นด้วยความแม่นยำและคอนทราสต์ที่เข้มข้น ซึ่งสามารถแสดงให้เห็นถึงเทคโนโลยีการพิมพ์และการทำกระดาษที่ได้รับการปรับปรุงมากขึ้น ของช่วงเวลานั้น (ตัวอักษรเหล่านี้ได้รับความนิยมอยู่แล้วในหมู่ช่างอักษรวิจิตรและช่างแกะสลักแผ่นทองแดง แต่การพิมพ์จำนวนมากในยุโรปตะวันตกจนถึงปลายศตวรรษที่ 18 ใช้แบบอักษรที่ออกแบบในศตวรรษที่ 16 หรือการออกแบบที่ค่อนไปทางอนุรักษ์นิยมที่คล้ายกัน) แนวโน้มเหล่านี้ก็เช่นกัน พร้อมด้วยการเปลี่ยนแปลงแบบแผนเค้าโครงหน้าและการยกเลิกอักษร s ยาว ผู้ก่อตั้งเครื่องพิมพ์ ทัลบอต เบนส์ รีด ซึ่งพูดในปี ค.ศ. 1890เรียกรูปแบบใหม่ของต้นศตวรรษที่ 19 ว่า "ตัดแต่ง โฉบเฉี่ยว สุภาพบุรุษ และออกจะแวววาว" การออกแบบของพวกเขาได้รับความนิยม โดยได้รับความช่วยเหลือจากคุณภาพการพิมพ์ของ Bodoni ที่โดดเด่น และนำไปเลียนแบบอย่างกว้างขวาง
ในอังกฤษและอเมริกา อิทธิพลอันยาวนานของ Baskerville นำไปสู่การสร้างสรรค์รูปแบบต่างๆ เช่น การออกแบบแบบ Bell, Bulmer และ Scotch Roman โดยมีจิตวิญญาณแบบเดียวกับแบบอักษรดีโดนีจากยุโรปแผ่นดินใหญ่ แต่มีรูปทรงเรขาคณิตน้อยกว่า ไทป์เฟซเหล่านี้ที่เหมือนกับไทป์เฟซของบาสเกอร์วิลล์มักถูกเรียกว่าการออกแบบเชิงหัวเลี้ยวหัวต่อ การพัฒนาในภายหลังของประเภทนี้เรียกว่า สก๊อตช์โมเดิร์น (Scotch Modern) และแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของดีโดนีที่เพิ่มขึ้น
ไทป์เฟซดีโดนเข้ามาเป็นตัวเลือกหลักในการพิมพ์ในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 แม้ว่าไทป์เฟซ "เชิงเก่า" บางแบบจะยังคงจำหน่ายอยู่และแบบใหม่ๆ ที่พัฒนาโดยผู้ก่อตั้งแบบอักษรก็ตาม ตั้งแต่ประมาณทศวรรษที่ 1840 เป็นต้นมา เหล่าช่างพิมพ์ก็เกิดความสนใจในไทป์เฟซในอดีต
นักประวัติศาสตร์การพิมพ์หลายคนวิพากษ์วิจารณ์ไทป์เฟซแบบมีเชิงดีโดนีในเวลาต่อมาซึ่งได้รับความนิยมในการพิมพ์ทั่วไปในศตวรรษที่ 19 โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากปฏิกิริยาของศตวรรษที่ 20 ต่อรูปแบบศิลปะและการออกแบบแบบวิคตอเรียน Nicolete Grey ได้อธิบายไทป์เฟซแบบมีเชิงดีโดนีในเวลาต่อมาว่าน่าหดหู่และไม่น่าอ่าน: "ไทป์เฟซสมัยใหม่รุ่นแรกๆ ที่ออกแบบในช่วงปี 1800 และ 1810 นั้นมีเสน่ห์ เรียบร้อย มีเหตุผล และมีไหวพริบ แต่ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ไทป์เฟซหนังสือของศตวรรษที่ 19 ก็เริ่มหดหู่มากขึ้นเรื่อยๆ เชิงยาวขึ้น ตัวอักษรมีขึ้นและลงยาวขึ้น ตัวอักษรกระจุกรวมกัน หนังสือทั่วไปในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 มีการพิมพ์ที่น่าเบื่อ ชาววิกตอเรียสูญเสียความคิดที่จะอ่านจากไทป์เฟซดีๆ" นักประวัติศาสตร์ จี. วิลเลม โอวินก์ กล่าวถึงไทป์เฟซแบบมีเชิงดีโดนีในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ว่าเป็น "ไทป์เฟซที่ไร้ชีวิตชีวาและซ้ำซากจำเจที่สุดเท่าที่เคยมีมา" Stanley Morison จากบริษัทอุปกรณ์การพิมพ์ Monotype ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนชั้นนำของการฟื้นฟูแบบอักษรเชิงเก่าและเชิงหัวเลี้ยวหัวต่อ เขียนไว้ในปี 1937 ในช่วงทศวรรษที่ 18-50 ว่าเป็นช่วงเวลาของ "แก๊งไทป์เฟซที่หนาและเลว" และกล่าวว่า "ไทป์เฟซที่ถูกตัดระหว่างปี 1810 ถึง 1850 เป็นไทป์เฟซที่เลวร้ายที่สุดเท่าที่เคยมีมา"
ตัวอย่างไทป์เฟซอักษรไทย

ชลบุรี
แหล่งข้อมูลอื่น

ไทป์เฟซคอมพิวเตอร์ทันสมัย สำหรับการใช้งานทั่วไป (เลือก otf)
การปล่อยโดยลิเบอร์ โบโดนี
หนังสือตัวอย่างช่วงเวลา:
Manuale Tipografico ไทป์เฟซของ Bodoni (ปี 1818 ตีพิมพ์โดยภรรยาของเขาหลังมรณกรรม) ที่ห้องหนังสือหายาก
ตัวอย่างไทป์เฟซการพิมพ์โดย Vincent Figgins ผู้ออกแบบอักษร - หนังสือตัวอย่างของผู้ก่อตั้งประเภทการพิมพ์ในลอนดอน Vincent Figgins, 1834
กระดาษสองหน้าจาก Manuale Tipografico ของ Bodoni ซึ่งเป็นการจัดแสดงผลงานของเขาและการแกะสลักโดยภรรยาของเขาหลังมรณกรรม
ไทป์เฟซโดยพี่น้อง Amoretti
หน้าปกของหนังสือปี 1861 ชื่อ Great Expectations ใช้ไทป์เฟซแบบมีเชิงดีโดนีที่คมชัดและมีคอนทราสต์สูงของยุคนั้น ซึ่งได้รับความนิยมในขณะนั้น รูปแบบดังกล่าวได้หายไปเกือบหมดในช่วงกลางศตวรรษที่ 20
สำนักหอสมุดแห่งชาติ

| หอสมุดแห่งชาติ |
| --- | --- |
เครื่องหมายราชการของสำนักหอสมุดแห่งชาติ
ประเภท: หอสมุดแห่งชาติ
ก่อตั้ง: 12 ตุลาคม 2448 (2448-10-12)
สถานที่ตั้ง: กรุงเทพมหานคร
พิกัด: 13°46′20″N 100°30′18″E﻿ / ﻿13.772337°N 100.505094°E﻿ / 13.772337; 100.505094
การเก็บรวบรวม
ขนาด: 3.2 ล้านเล่ม (2556)
ข้อมูลอื่น
งบ: 86,840,300 บาท (2556)
ผู้อำนวยการ: บุบผา ชูชาติ  (2568)
บุคลากร: 197 คน (2556)
เว็บไซต์: www.nlt.go.th
แผนที่
th
สำนักหอสมุดแห่งชาติ (ตัวย่อ: หสช.) ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2448 ปัจจุบันตั้งอยู่ที่ท่าวาสุกรี ถนนสามเสน แขวงวชิรพยาบาล เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ซึ่งเริ่มเปิดทำการมาตั้งแต่วันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2509 เป็นต้นมา เป็นหน่วยงานสังกัดกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
ใน พ.ศ. 2556 หอสมุดนี้มีวัตถุข้างในมากกว่า 3 ล้านชิ้น และมีสาขาต่างจังหวัด 11 แห่ง โดยมีงบประมาณ 87 ล้านบาทและว่าจ้างพนักงานประมาณ 200 คน
ภูมิหลัง

จุดประสงค์หลักของหอสมุดแห่งชาติคือการสะสม, จัดเก็บ, รักษา และบริหารทรัพย์สินทางปัญญาของชาติทั้งหมดโดยไม่คำนึงถึงสื่อ โดยมีชุดสะสมของเอกสารตัวเขียนไทย, ศิลาจารึก, ใบลาน, วรรณคดีไทย และสิ่งตีพิมพ์ เช่นเดียวกันกับวัตถุภาพและเสียงและทรัพยากรดิจิทัล
ประวัติ > หอพระสมุดวชิรญาณ

หอพระสมุดวชิรญาณนั้น เดิมพระราชโอรสธิดา ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พร้อมพระหฤทัยกันตั้งขึ้นเฉลิมพระเกียรติยศสมเด็จพระบรมชนกนาถ เมื่อปีมะแม พ.ศ. 2426 แต่แรกอาศัยตั้งที่ห้องชั้นต่ำมุขกระสันพระที่นั่งจักรีมหาปราสาททางตะวันตก แล้วมาตั้งที่ตึกทิมดาบตรงหน้าพระที่นั่งจักรี เมื่อ พ.ศ. 2430 แล้วย้ายออกมาตั้งที่ตึกอันเป็นหอสหทัยสมาคม เมื่อ พ.ศ. 2434 หอพระสมุดวชิรญาณเป็นหอสมุดของสโมสรสมาชิกอยู่ตลอดสมัยที่กล่าวมา รวมเวลา 21 ปี
ในปีพุทธศักราช 2440 หลังจากที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จนิวัติพระนครกลับจากเสด็จประพาสยุโรป พระองค์ได้มีพระราชดำริว่า ในประเทศสยามนี้ยังไม่มีหอสมุดสำหรับพระนคร ประจวบกับวาระที่พระบรมราชสมภพแห่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกำลังจะเวียนมามาครบ 100 ปี ใน พ.ศ. 2447 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชประสงค์จะทรงสถาปนาอนุสาวรีย์เฉลิมพระเกียรดิสมเด็จพระบรมชนกนาถให้เป็นของถาวรสักอย่างหนึ่ง จึงทรงชักชวนพระราชวงศานุวงศ์ให้ทรงอุทิศถวายหอพระสมุดวชิรญาณเป็นหอพระสมุดสำหรับพระนคร ให้ขยายกิจการหอพระสมุดวชิรญาณซึ่งแต่เดิมทีเป็นหอพระสมุดสำหรับราชสกุล ให้เป็นหอสมุดสำหรับบริการประชาชนทั่วไป และพระราชทานนามว่า "หอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนคร" โดยได้จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2448
ต่อมาในปีพุทธศักราช 2459 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนครจากเดิมที่ตั้งอยู่ที่ศาลาสหทัยสมาคม มาไว้ที่ตึกใหญ่ริมถนนหน้าพระธาตุซึ่งเรียกว่าตึกถาวรวัตถุ และพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิด เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2459
ในปีพุทธศักราช 2469 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 โปรดเกล้าฯ ให้แยกหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนครออกเป็น 2 หอ คือ หอพระสมุดวชิราวุธ ตั้งอยู่ที่ตึกถาวรวัตถุเช่นเดิมให้เป็นที่เก็บหนังสือฉบับพิมพ์และ หอพระสมุดวชิรญาณ ให้ใช้เป็นที่เก็บหนังสือตัวเขียนและตู้พระธรรม
ปีพุทธศักราช 2476 รัฐบาลจัดตั้งกรมศิลปากรขึ้นและมีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการกำหนดให้หอพระสมุดสำหรับพระนคร มีฐานะเป็นกองหนึ่งในกรมศิลปากรเรียกว่า กองหอสมุดและได้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อหอพระสมุดสำหรับพระนครเป็นหอสมุดแห่งชาติในเวลาต่อมา จนถึงพุทธศักราช 2505 รัฐบาลได้อนุมัติงบประมาณก่อสร้างอาคารหอสมุดแห่งชาติเป็นอาคารทรงไทย สูง 5 ชั้นขึ้น ที่บริเวณท่าวาสุกรี ถนนสามเสน และได้มีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2509 สำนักหอสมุดแห่งชาติ เป็นอาคารทรงไทย 5 ชั้น บนเนื้อที่ประมาณ 17 ไร่ ปัจจุบันตั้งอยู่ที่ท่าวาสุกรี ถนนสามเสน เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร สังกัดกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
การรวบรวมหนังสือ

หอพระมณเฑียรธรรมก่อตั้งในสมัยรัชกาลที่ 1 ใช้เป็นที่เก็บรวบรวมพระไตรปิฎกฉบับหลวง ต่อมาจึงขยายไปสู่การรวบรวมฉบับมอญ สิงหล และหนังสืออื่นเนื่องในพุทธศาสนาด้วย สำหรับหอพุทธศาสนสังคหะก่อตั้งในรัชกาลที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2443 เพื่อเก็บงานเกี่ยวกับพุทธศาสนาไว้ในที่เดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นพระไตรปิฎกในภาษาต่าง ๆ อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา งานวิชาการ ไวยากรณ์บาลี งานแปล หนังสือเทศนา หนังสือเกี่ยวกับพุทธศาสนาในภาษาลาว มอญ สิงหล ญี่ปุ่น และสันสกฤต ฯลฯ
ใน พ.ศ. 2448 หลังจากที่หอสมุดวชิรญาณ หอพระมณเฑียรธรรม และหอพุทธศาสนสังคหะ รวมเข้าเป็นชื่อ หอพระสมุดสำหรับพระนคร ภายใต้การดูแลของกระทรวงธรรมการ ก็ได้มีประกาศของทางหอสมุดฯ แจ้งไปยังเทศาภิบาล ว่าประสงค์จะรวบรวมคัมภีร์พระไตรปิฎก และหนังสือไทย ขอให้คนนำหนังสือมาบริจาค ให้ยืมคัดลอกหรือขายแก่หอสมุดฯ  เมื่อหนังสือหลั่งไหลเข้ามาก็พบกับหนังสือแปลก เช่น หนังสือที่เขียนโดยเจ้านายและขุนนางในอดีต อย่าง พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์ ซึ่งพบขณะที่ยายแก่คนหนึ่งกำลังจะเอาไปเผาไฟรวมกับเอกสารอื่น พบว่าหนังสือฉบับนี้เก่าแก่กว่าฉบับอื่น ๆ เท่าที่พบมา ยังมีหนังสือแปลก ๆ ที่พบมาจากทางวังหน้า เป็นบันทึกประวัติศาสตร์สมัยต้นราชวงศ์จักรีชิ้นหนึ่ง คือ จดหมายเหตุความทรงจำของกรมหลวงนรินทรเทวี ซึ่งทำให้พบมุมมองประวัติศาสตร์ใหม่ ๆ ของบ้านเมือง หนังสือแปลกอีกประเภทคือ หนังสือใบลาน ที่อธิบายเรื่องราวแปลก ๆ เช่น การบรรยายถึงพิธีกรรมแปลก ๆ คาถาอาคม ลายแทง
สำหรับหมวดหนังสือต่างประเทศ เริ่มแรกได้มอบหมายให้บรรณารักษ์ชาวตะวันตกชาลส์ สไวสตรัป ทำรายชื่อหนังสือของหอสมุดวชิรญาณออกมาในปี พ.ศ. 2435 ชื่อว่า Catalogue of the Books of the Royal Vajirajan Library by Order of H.R.H. Krom Hmun Damrong Rachanphap จำแนกหนังสือออกเป็นหมวดหมู่ความรู้ตามมาตรฐานตะวันตก โดยแบ่งออกเป็นเรื่อง แพทย์ศาสตร์ ปรัชญาธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ธรรมชาติ ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ กฎหมาย สังคมวิทยา เศรษฐศาสตร์การเมืองและสถิติ การเงินและการพาณิชย์ การทหาร นาวิกศาสตร์ ภาษาศาสตร์ วรรณคดีบริสุทธิ์ โบราณคดี วิศวกรรมศาสตร์ การค้าและอุตสาหกรรม เทววิทยา เป็นต้น
สำหรับการแบ่งหมวดหมู่หนังสือของไทยที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2448 แบ่งออกเป็น 3 แผนกกว้าง ๆ คือ แผนกหนังสือพระศาสนา แผนกหนังสือต่างประเทศ และแผนกหนังสือไทย นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2448 หอพระสมุดฯ ยังจัดแบ่งหนังสือแผนกไทยออกเป็น 3 หมวดหมู่ย่อย ได้แก่ โบราณคดี วรรณคดี และตำรา
ในปัจจุบันหอพระสมุดฯ มีคลังสิ่งพิมพ์ มีมาตั้งแต่หอสมุดสำหรับพระนคร จัดแบ่งหอสมุดออกเป็น 2 หอ คือ หอพระสมุดวชิรญาณ หอหนึ่ง สำหรับเก็บหนังสือตัวเขียน และหอพระสมุดวชิราวุธหอหนึ่ง สำหรับเป็นที่เก็บหนังสือตัวพิมพ์ ทั้งที่เป็นภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ตั้งแต่อดีต ไม่ว่าโรงพิมพ์จะตีพิมพ์หนังสือเรื่องใด ต้องส่งหอพระสมุดเรื่องละ 2 เล่ม เล่มหนึ่งเก็บไว้ที่หอพระสมุดฯ อีกเล่มหนึ่งเก็บไว้ในห้องหนังสือพิสูจน์ สำหรับเป็นหลักฐานอ้างอิง เมื่อเกิดคดีขึ้นในโรงศาล เมื่อศาลสั่ง ห้องหนังสือพิสูจน์ได้เปลี่ยนเป็นงานคลังสิ่งพิมพ์ ในปี พ.ศ. 2538 และในปี พ.ศ. 2553 ได้เปลี่ยนเป็นคลังสิ่งพิมพ์ขึ้นกับกลุ่มพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ จนถึงปัจจุบัน โดยทำหน้าที่จัดเก็บสิ่งพิมพ์ทุกประเภทที่จัดพิมพ์ในประเทศที่กลุ่มพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศได้รับตามพระราชบัญญัติจดแจ้งการพิมพ์ พ.ศ. 2550 อย่างละ 1 เล่ม/ฉบับ ได้แก่ หนังสือ วารสาร หนังสือพิมพ์ โดยทำการลงทะเบียนในฐานข้อมูล และทำบัตรหลักฐาน