คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
ประวัติ

พ.ศ. 2513
สหประชาชาติ ประกาศให้เป็นปีแห่งการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร จึงมีการปรับแผนการพัฒนามหาวิทยาลัย โดยให้จัดตั้ง "คณะศึกษาศาสตร์" ก่อน คณะวิทยาศาสตร์ (เดิมคณะศึกษาศาสตร์ได้รับการตั้งชื่อว่า "คณะครุศาสตร์" แต่สภาการศึกษาเสนอให้ใช้ชื่อว่า "คณะศึกษาศาสตร์" เพื่อให้ตรงกับความหมายของคำว่า "Education" ที่ ราชบัณฑิตยสถาน บัญญัติไว้)
ก่อตั้งคณะศึกษาศาสตร์ขึ้นเป็นคณะวิชาลำดับที่ 6 ของมหาวิทยาลัยศิลปากร และเป็นคณะวิชาลำดับที่ 2 ของวิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อผลิตบัณฑิตทางการศึกษาที่จะประกอบวิชาชีพครูผู้สอนในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา
เปิดรับนักศึกษารุ่นแรก เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2513 โดยมี ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ซึ่งดำรงตำแหน่งอธิการบดีของมหาวิทยาลัยศิลปากรในขณะนั้น เป็นผู้รักษาการคณบดีคนแรก
เปิดสอนหลักสูตร ศึกษาศาสตรบัณฑิต วิชาเอกภาษาไทย วิชาเอกภาษาอังกฤษ วิชาเอกภูมิศาสตร์ และวิชาเอกประวัติศาสตร์ มีนักเรียนรุ่นแรก 31 คน เป็นผู้หญิงจำนวน 28 คนและผู้ชายจำนวน 3 คน
ผู้อำนวยการสหประชาชาติส่งสารแสดงความยินดีมาถึงคณะศึกษาศาสตร์โดยตรง ถือเป็นความภาคภูมิใจของชาวคณะศึกษาศาสตร์
พ.ศ. 2514 แบ่งส่วนราชการตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีและแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยใหม่ ตามประกาศลง ณ วันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2514 คณะศึกษาศาสตร์แบ่งส่วนราชการดังนี้
ภาควิชาพื้นฐานทางการศึกษา
ภาควิชาหลักสูตรและวิธีการสอน
ภาควิชาจิตวิทยาและการแนะแนว
ภาควิชาการบริหารและนิเทศการสอน
สำนักงานเลขานุการ
พ.ศ. 2515
กระทรวงศึกษาธิการ มีนโยบายเพิ่มคุณภาพ คุณวุฒิ และพัฒนาความรู้และทักษะการสอนให้แก่ครูประจำการในสถานศึกษาระดับต่าง ๆ
สภามหาวิทยาลัยศิลปากรจึงอนุมัติให้คณะศึกษาศาสตร์ ดำเนินการเปิดรับนักศึกษาในภาคปกติและภาคพิเศษเข้ามาศึกษาในระดับปริญญาตรี หลักสูตรต่อเนื่อง 2 ปี ใน 5 วิชาเอก คือ วิชาเอกที่เปิดสอนในภาคปกติ 4 วิชาเอก และเพิ่มวิชาเอกคณิตศาสตร์ขึ้นอีก 1 วิชาเอก
นักศึกษาบุคคลภายนอกพิเศษ (ภาคพิเศษ) นี้เรียนเฉพาะตอนเย็นและวันเสาร์–อาทิตย์ จึงมีชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการ แต่เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่า "นักศึกษาภาคค่ำ"
โครงการนักศึกษาภายนอกนี้ได้รับความสนใจจากครูประจำการเป็นจำนวนมาก มีผู้สนใจสมัครเข้าศึกษารุ่นละ 2,000 คน ซึ่งคณะฯ สามารถรับเข้าศึกษาได้เพียงรุ่นละ 400 คน โครงการนี้เปิดสอนติดต่อกัน 4 รุ่น
ต่อมาสภามหาวิทยาลัยศิลปากรทบทวนนโยบายและเห็นชอบให้คณะฯ ยุติการรับนักศึกษาภายนอก (ภาคพิเศษ) ตั้งแต่ พ.ศ. 2519 เป็นต้นมา
เดือนกรกฎาคม ส่วนราชการต่าง ๆ ของคณะศึกษาศาสตร์ ประกอบด้วยภาควิชาทั้งสี่ และสำนักงานเลขานุการคณะศึกษาศาสตร์ ย้ายจากอาคาร A2 (ศึกษา 1) ไปยังอาคาร A5
พ.ศ. 2516 จัดตั้ง โรงเรียนสาธิต คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ขึ้น เพื่อเป็นแหล่งการสาธิตการสอนและการปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดการเรียนการสอนของนักศึกษา และเป็นแหล่งการวิจัยเกี่ยวกับการเรียนการสอนของอาจารย์ และเป็นแหล่งบริการทางวิชาการเพื่อเชื่อมความสัมพันธ์อันดีระหว่างมหาวิทยาลัยศิลปากรกับชุมชน
พ.ศ. 2517
ขยายการศึกษาขึ้นอีกสองระดับ คือ ระดับปริญญาโท สาขาวิชาการศึกษาผู้ใหญ่และการศึกษาต่อเนื่องเป็นแห่งแรกในประเทศไทย
โรงเรียนสาธิตฯ เปิดรับนักเรียนรุ่นแรกทั้งในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา
พ.ศ. 2520
ได้รับงบประมาณดำเนินการก่อสร้างอาคารเรียนหลังแรก ปัจจุบันคืออาคารศึกษา 2 (อาคารข้างลานสำเภาทอง)
ส่วนราชการต่าง ๆ ของคณะศึกษาศาสตร์ ประกอบด้วยภาควิชาทั้งสี่ และสำนักงานเลขานุการคณะศึกษาศาสตร์ ย้ายจากอาคาร A5 ไปยังอาคารศึกษา 2
พ.ศ. 2521 โรงเรียนสาธิตฯ ยุติการรับนักเรียนระดับประถมศึกษา
พ.ศ. 2522 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. เย็นใจ เลาหวณิช คณบดีคนที่ 4 เป็นผู้ริเริ่มประเพณีมอบครุสิทธิ์ โดยจัดพิธีมอบครุสิทธิ์ครั้งแรกวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2522 โดยมีการนำประเพณีดั้งเดิมที่มีมาแต่โบราณของไทยมาประยุกต์ให้เกิดเป็นมรดกทางประเพณีอันดีงามเกี่ยวกับครูและการให้การศึกษา พิธีมอบครุสิทธิ์เป็นพิธีที่ปรับปรุงจากพิธีครอบครู พิธีไหว้ครู ซึ่งตามคตินิยมถือว่าเป็นการที่ศิษย์แสดงความกตัญญูกตเวทีต่อครูบาอาจารย์ และเป็นความเชื่อจากความกตัญญูสามารถดลบันดาลให้ศิษย์ที่เคารพบูชา ประสบความสำเร็จ ผ่านพ้นอุปสรรคในวิชาชีพของตนต่อไป ดังนั้นคณะศึกษาศาสตร์จึงได้จัดพิธีมอบครุสิทธิ์นี้ขึ้นให้กับนักศึกษาที่กำลังจะจบการศึกษาออกไปประกอบวิชาชีพให้เกิดความซาบซึ้ง ความภาคภูมิใจ และตระหนักรู้ถึงคุณค่าของการเป็นผู้สร้างสรรค์ ผู้ให้ความรู้ ผู้ปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมให้แก่ผู้เรียนต่อไป
พ.ศ. 2523
ปิดหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต วิชาเอกภูมิศาสตร์ และวิชาเอกประวัติศาสตร์
เปิดสอนหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต วิชาเอกสังคมศึกษา
พ.ศ. 2524 เปิดสอนระดับปริญญาโท สาขาวิชาการบริหารการศึกษา
พ.ศ. 2525 ภาควิชาบริหารการศึกษามีแนวคิดจะเปิดปริญญาเอก โดยได้ผู้เชี่ยวชาญจากประเทศออสเตรเลียวางแนวหลักสูตรไว้ให้
พ.ศ. 2528
เปลี่ยนชื่อ "ภาควิชาบริหารและการนิเทศศาสตร์" เป็น "ภาควิชาการบริหารการศึกษา" ตามประกาศลงวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2528
เปิดสอนระดับปริญญาโท สาขาการสอนวิชาภาษาอังกฤษในฐานะภาษาต่างประเทศ และสาขาวิชาหลักสูตรและการนิเทศ
พ.ศ. 2529
มหาวิทยาลัยศิลปากร ปรับปรุงอาคาร A2 เดิม (ปัจจุบันคืออาคารศึกษา 1) และมอบอาคารดังกล่าวให้คณะศึกษาศาสตร์
ขอจัดตั้งภาควิชาใหม่ 2 ภาควิชา คือ ภาควิชาการศึกษานอกโรงเรียน และภาคเทคโนโลยีการศึกษา ตั้งแต่วันประกาศลงวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2529 คณะศึกษาศาสตร์จึงย้ายสำนักงานเลขานุการ และภาควิชา 3 ภาควิชา คือ ภาควิชาบริหารการศึกษา ภาควิชาหลักสูตรและวิธีการสอน และภาควิชาการศึกษานอกโรงเรียน มาอยู่ที่อาคารศึกษา 1 (อาคาร A2)
อาจารย์ ดร. อุทัย ดุลยเกษม คณบดีคนที่ 6 ริเริ่มแนวคิดในการจัดตั้งมูลนิธิศึกษาศาสตร์ สระน้ำจันทร์ มีวัตถุประสงค์ในการสนับสนุนการจัดกิจกรรมทางการศึกษาของคณะศึกษาศาสตร์ และเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับบุคลากรในคณะศึกษาศาสตร์
เครื่องหมายของมูลนิธิคือ เป็นตราพระคเณศ อยู่ในกรอบสี่เหลี่ยมรูปธงแนวตั้ง ส่วนล่างเว้าเข้าเป็นลักษณะเส้นโค้งตัวอักษรคำว่า "มูลนิธิศึกษาศาสตร์" อยู่บนเส้นโค้งภายในกรอบใต้รูปพระคเณศ ตัวอักษรคำว่า "สระน้ำจันทร์" อยู่ใต้เส้นโค้งนอกกรอบส่วนบนของขอบกรอบสี่เหลี่ยมมีเส้นประดับกรอบ ลักษณะคล้ายไม้แขวนเสื้อ
พ.ศ. 2530 กฎหมายอนุมัติให้มีการแบ่งส่วนราชการในสำนักงานเลขานุการของทุกคณะวิชาใหม่ เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2530 สำนักงานเลขานุการคณะศึกษาศาสตร์จึงมีการแบ่งส่วนราชการดังนี้
งานบริหารและธุรการ
งานคลังและพัสดุ
งานบริการการศึกษา
พ.ศ. 2533
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. สุรพล พยอมแย้ม คณบดีคนที่ 8 ร่วมมือกับนักศึกษาและบุคลากรของคณะฯ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน จัดงานฉลองวาระครบรอบ 20 ปี ของการจัดตั้งคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยมีการจัดแสดงนิทรรศการ 20 ปี ศึกษาศาสตร์ ระหว่างวันที่ 5–9 พฤษภาคม พ.ศ. 2533 และจัดประชุมสัมนาทางวิชาการเรื่อง "คณะศึกษาศาสตร์ เส้นทางใหม่จากกระแสพลวัต" พร้อมทั้งจัดงาน "ราตรีศึกษาศาสตร์" ที่มีกิจกรรมหลากหลายทำให้ชาวศึกษาศาสตร์ที่เป็นศิษย์เก่ากลับคืนสู่เหย้ากันมากมาย อันเป็นราตรีที่มีความอบอุ่น สุขสดชื่น เป็นที่กล่าวขวัญจนถึงทุกวันนี้
ในวาระครบรอบ 20 ปี ทางคณะใช้ "พระคเณศประทับยืน" เป็นสัญลักษณ์ประจำงาน โดยได้รับความกรุณาจาก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ วิชัย สิทธิรัตน์ อาจารย์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ เป็นผู้ออกแบบให้อย่างน่าประทับใจ พร้อมกันนั้น คณะกรรมการอำนวยการจัดงาน 20 ปี ศึกษาศาสตร์ อันประกอบด้วยผู้แทนคณาจารย์ ศิษย์เก่าและศิษย์ปัจจุบัน เห็นพ้องร่วมกันกำหนดให้ "ดอกกล้วยไม้" เป็นดอกไม้ประจำคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยเชื่อมโยงกับคำประพันธ์ของศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ผู้รักษาการคณบดีคนแรก และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุรพล พยอมแย้ม ดำเนินการขออนุญาตใช้โคลงเปรียบเทียบกล้วยไม้กับการจัดการศึกษาของศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล มาประกอบกับสัญลักษณ์ประจำคณะ
พ.ศ. 2534 เปิดสอนระดับปริญญาโท สาขาวิชาการสอนภาษาไทย
พ.ศ. 2536 มีการแบ่งส่วนราชการใหม่ให้มีโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศิลปากร ในคณะศึกษาศาสตร์ ลงวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2536
พ.ศ. 2539
อาจารย์ ข้าราชการ และศิษย์เก่าคณะศึกษาศาสตร์ ร่วมกันก่อตั้งสมาคมศิษย์เก่าคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และได้รับการจดทะเบียนก่อตั้งสมาคมเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 ใช้ชื่อว่า สมาคมศึกษาศาสตร์ศิลปากร ใช้อักษรย่อว่า "สศศ." โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นศูนย์กลางในการรวมตัวของคณาจารย์ ข้าราชการ และศิษย์เก่าคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร มีเครื่องหมายสมาคมเป็นรูปดอกกล้วยไม้กับพระคเณศอยู่ภายใต้ซุ้มเรือนแก้ว และมีตัวอักษรเรียงโค้งเขียนว่า สมาคมศึกษาศาสตร์ ศิลปากร กิจกรรมที่สำคัญคือ "วันกล้วยไม้บาน" โดยมีกำหนดจัดขึ้นในวันเสาร์ที่สองของเดือนมิถุนายนของทุกปี โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ลิขิต กาญจนาภรณ์ เป็นนายกสมาคมตั้งแต่เริ่มก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน
เปิดสอนระดับปริญญาโท (โครงการพิเศษ) สาขาวิชาบริหารการศึกษา
พ.ศ. 2540
มีประกาศเรื่องการแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยศิลปากร ในวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2540 ใหม่ โดยยกเลิกประกาศของมหาวิทยาลัยอันเดิม คณะศึกษาศาสตร์จึงมีการแบ่งส่วนราชการดังนี้
สำนักงานเลขานุการ
ภาควิชาการบริหารการศึกษา
ภาควิชาการศึกษานอกโรงเรียน
ภาควิชาจิตวิทยาและการแนะแนว
ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา
ภาควิชาพื้นฐานทางการศึกษา
ภาควิชาหลักสูตรและวิธีสอน
โรงเรียนสาธิตฯ
เปิดสอนระดับปริญญาโท สาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา
เปิดสอนโครงการพิเศษ สาขาวิชาบริการการศึกษา
จัดทำวารสารทางวิชาการโดยใช้ชื่อว่า "ทับแก้ว" เริ่มเผยแพร่ครั้งแรกเมื่อภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2540 โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้
เพื่อเป็นเวทีสำหรับแสดงความคิดเห็นเชิงวิชาการของบุคลากรในคณะศึกษาศาสตร์
เพื่อเผยแพร่ผลงานทางวิชาการแก่สาธารณชน
เพื่อเป็นสื่อกลางสำหรับความเข้าใจอันดีทั้งภายในและภายนอกคณะ
พ.ศ. 2541
เปิดสอนระดับปริญญาโท หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาจิตวิทยาชุมชน เป็นแห่งแรกในประเทศ
เปิดสอนโครงการพิเศษ ในระดับบัณฑิตศึกษา ได้แก่ สาขาวิชาหลักสูตรและการนิเทศ และสาขาวิชาการสอนภาษาอังกฤษในฐานะภาษาต่างประเทศ
พ.ศ. 2542 เปิดสอนระดับปริญญาโท (โครงการความร่วมมือเพื่อรับบุคลากรจาก กรมสามัญศึกษา และ สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ) สาขาวิชาการบริการการศึกษา
พ.ศ. 2543
ขยายโครงการความร่วมมือเพื่อรับบุคลากรจากกรมสามัญศึกษาและสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติเพิ่มขึ้นในทุกสาขาวิชาที่มีการจัดการศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษา
คณะศึกษาศาสตร์จัดงานฉลองครบรอบ 30 ปี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร เพื่อประชาสัมพันธ์ สรุปผลการพัฒนาวิชาชีพ และรายงานผลการดำเนินงานของคณะศึกษาศาสตร์
การฉลองครบรอบ 30 ปีครั้งนี้ คณะศึกษาศาสตร์ระดมทุนเพื่อสร้างอนุสาวรีย์ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ พร้อมทั้งประกวดคำขวัญคณะศึกษาศาสตร์ที่ "วิสัยทัศน์กว้างไกล ใส่ใจสังคม อุดมความรู้ เชิดชูคุณธรรม"
พ.ศ. 2545 ได้รับการอนุมัติหลักสูตรสำหรับบัณฑิตศึกษาเพิ่มเติม 2 หลักสูตร ได้แก่ หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนศึกษา คือ สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย และสาขาวิชาการศึกษาตลอดชีวิต นอกจากนี้คณะยังได้รับการอนุมัติหลักสูตรเพิ่มเติม 2 หลักสูตร คือ สาขาวิชาจิตวิทยาการศึกษาพิเศษ และสาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา
พ.ศ. 2547 ปรับหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย สาขาวิชาภาษาอังกฤษ สาขาวิชาสังคมศึกษา สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย และสาขาวิชาการประถมศึกษา เป็นหลักสูตร 5 ปี
พ.ศ. 2548 เปิดสอนหลักสูตร วิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา โดยได้รับการอนุมัติจากทางสภามหาวิทยาลัยศิลปากรในการประชุมครั้งที่ 2/2548 เมื่อวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2548
พ.ศ. 2552 เปิดสอนหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต 5 ปี สาขาวิชาการสอนภาษาจีนในฐานะภาษาต่างประเทศ โดยได้รับการอนุมัติจากสภามหาวิทยาลัยศิลปากรในการประชุมครั้งที่ 4/2552 เมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2552
พ.ศ. 2555 ปรับปรุงหลักสูตรใหม่ตามมาตรฐานคุณวุฒิอุดมศึกษา ระดับปริญญาตรี 9 หลักสูตร ได้แก่ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์การกีฬา สาขาวิชาจิตวิทยา สาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา สาขาวิชาการศึกษาตลอดชีวิต สาขาวิชาภาษาไทย สาขาวิชาภาษาอังกฤษ สาขาวิชาสังคมศึกษา สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย และสาขาวิชาการประถมศึกษา
พ.ศ. 2556 ปรับปรุงหลักสูตรใหม่ตามมาตรฐานคุณวุฒิอุดมศึกษา ระดับปริญญาตรี 1 หลักสูตร คือ สาขาวิชาการสอนภาษาจีนในฐานะภาษาต่างประเทศ
พ.ศ. 2560
ปรับหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีการศึกษา และสาขาวิชาการศึกษาตลอดชีวิต เป็นหลักสูตร ศิลปศาสตรบัณฑิต
เปิดสอนหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต 5 ปี สาขาวิชาคณิตศาสตร์ (ร่วมกับ คณะวิทยาศาสตร์)
พ.ศ. 2562
ปรับหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย สาขาวิชาภาษาอังกฤษ สาขาวิชาสังคมศึกษา สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย สาขาวิชาการประถมศึกษา สาขาวิชาการสอนภาษาจีนในฐานะภาษาต่างประเทศ และสาขาวิชาคณิตศาสตร์ เป็นหลักสูตร 4 ปี
เปิดสอนหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาศิลปศึกษา (ร่วมกับ คณะอักษรศาสตร์)
พ.ศ. 2566
การก่อสร้างเทวาลัยองค์พระพิฆเนศวร เนื้อสำริดนอก ขนาดหน้าตัก 29 นิ้ว จัดสร้างเป็นที่ระลึกเนื่องในโอกาสครบรอบ 50 ปี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร