พระนางสัตยวดี

ท้าวศานตนุและนางสัตยวดี, ผลงานภาพวาดของ ราชา รวิ วรรมา
พระนางสัตยวดี เป็นตัวละครในมหาภารตะ เป็นลูกของกษัตริย์พระองค์หนึ่งกับนางอัปสรซึ่งถูกสาปให้เป็นปลากับ วันหนึ่งชาวประมงได้จับนางปลาออกมาผ่าท้อง เนื่องจากท้องโตผิดปกติ เมื่อผ่าออกมาดูปรากฏว่าเป็นเด็กผู้หญิง ซึ่งก็คือ พระนางสัตยวดี คนนี้นี่เอง ชาวประมงจึงเลี้ยงไว้ด้วยความสงสาร
ในวัยเด็ก สัตยวดี มีกลิ่นตัวเป็นกลิ่นคาวปลาแรงมาก เพราะอาศัยอยู่ในท้องปลาเป็นเวลานาน ทำให้ไม่มีชายใดหมายปอง แต่เมื่อฤๅษีตนหนึ่งผ่านมาชื่อว่า ฤๅษีปราศร ก็ถูกใจนางสัตยวดีมากเพราะเป็นคนสวยและจริง ๆ แล้วเป็นคนวรรณะกษัตริย์ ก็ให้พรโดยให้กลิ่นตัวของนางหายไป และกลายเป็นกลิ่นหอมของดอกไม้มาแทน จากนั้นฤๅษีปราศรกับนางสัตยวดีก็มีความสัมพันธ์กันและมีลูกชายคนหนึ่งชื่อ ฤๅษีวยาส ซึ่งเป็นคนสำคัญในเรื่องมหาภารตะ เพราะเป็นปู่โดยตรงของทั้งฝ่ายเการพและปาณฑพ และจะออกมาคลี่คลายปัญหาเป็นพัก ๆ ให้กับฝ่ายต่าง ๆ
เมื่อนางสัตยวดีโตขึ้น พระราชาศานตนุก็มาเจอกับนางเข้าและถูกใจมาก แต่พ่อของนางขอไว้ว่าลูกที่เกิดจากนางสัตยวดีต้องเป็นกษัตริย์ต่อจากพระองค์ ท้าวศานตนุไม่ตกลงในทันทีเพราะเห็นแก่ภีษมะ ลูกของพระองค์กับพระแม่คงคา แต่ผู้ให้สัญญานี้คือ ภีษมะ นั่นเอง
พระนางสัตยวดีเมื่อแต่งงานกับพระราชาศานตนุก็มีพระโอรสด้วยกัน 2 พระองค์ คือ จิตรางคทะ และ วิจิตรวีรยะ ซึ่งถือเป็นน้อยชายต่างมารดาของท้าวภีษมะ 2 คน กล่าวได้ว่าท้าวศานตนุมีผู้สืบเชื้อสายโดยตรง 10 พระองค์ แต่ 7 คนแรก พระแม่คงคาได้นำไปทิ้งลงสู่แม่น้ำ ท้าวภีษมะก็สาบานต่อฟ้าดินอย่างเคร่งครัดไว้ว่าจะไม่แต่งงานมีลูกกับผู้หญิงคนใด จิตรางคทะก็ถูกคนธรรพ์ชื่อเหมือนกันท้ารบและถูกฆ่าตายในวัยเยาว์ ส่วนวิจิตรวีรยะแม้จะได้แต่งงานกับเจ้าหญิงอัมพิกาและเจ้าหญิงอัมพาลิกาแล้ว แต่ก็ยังไม่มีพระโอรสสืบต่อพระราชบัลลังก์แม้แต่คนเดียว พระนางสัตยวดีเกรงว่าตนจะเป็นคนบาปที่ทำให้ราชวงศ์กุรุต้องสิ้นสุด จึงให้ฤๅษีวยาส ลูกนอกสมรสมาทำพิธีนิโยค (รับภรรยาของญาติที่เป็นหม้ายมาเป็นภรรยาเพื่อสืบเชื้อสายของวงศ์ตระกูลต่อไป) ทำให้ลูกของฤๅษีวยาสกับเจ้าหญิงอัมพิกาชื่อ ธฤตราษฎร์ (ตาบอดตั้งแต่เกิด แต่มีสุขภาพแข็งแรงและเป็นพระบิดาของฝ่ายเการพ), เจ้าหญิงอัมพาลิกากับฤๅษีวยาสชื่อ ปาณฑุ (มีสีผิวซีด สุขภาพไม่แข็งแรง แต่เป็นพระราชาที่ยิ่งใหญ่และเป็นพระบิดาของปาณฑพทั้งห้าด้วย), นางกำนัลกับฤๅษีวยาสชื่อ วิทูร (ครบถ้วนสมบูรณ์ดี เป็นผู้ที่มีความเที่ยงธรรม)
หลังจากที่พระราชาปาณฑุสิ้นพระชนม์ ฤๅษีวยาสก็แนะนำให้พระนางสัตยวดีไปบำเพ็ญเพียรช่วงสุดท้ายของชีวิตในป่า จะได้ไม่ต้องมารับรู้เรื่องที่หลาน ๆ เหลน ๆ จะมาฆ่าฟันกัน พระนางสัตยวดีเห็นดีด้วยจึงทำตามคำแนะนำของฤๅษีวยาส และออกป่าไปพร้อมกับพระนางอัมพิกาและพระนางอัมพาลิกาและในเรื่องก็ไม่ได้พูดถึงอีก
| ด ค กมหาภารตะ ของ กฤษณะ ไทฺวปายนะ วยาส |
| --- | --- | --- |
| บรรพทั้ง 18 |  อาทิบรรพ  สภาบรรพ  วนบรรพ  วิราฏบรรพ  อุทโยคบรรพ  ภีษมบรรพ  โทรณบรรพ  กรรณบรรพ  ศัลยบรรพ  เสาปติกบรรพ  สตรีบรรพ  ศานติบรรพ  อนุศาสนบรรพ  อัศวเมธิกบรรพ  อาศรมวาสิกบรรพ  เมาสลบรรพ  มหาปรัสถานิกบรรพ  สวรรคโรหณบรรพ  หริวงศ์  |  |
| แคว้นกุรุ |  ท้าวศานตนุ  พระแม่คงคา  ท้าวภีษมะ  สัตยวดี  จิตรางคทะ  วิจิตรวีรยะ  เจ้าหญิงอัมพิกา  เจ้าหญิงอัมพาลิกา  เจ้าหญิงอัมพา  ท้าววิทูร  ท้าวธฤตราษฎร์  พระนางคานธารี  ศกุนิ  เจ้าหญิงสุภัทรา  ท้าวปาณฑุ  พระนางกุนตี  พระนางมาทรี  ยุธิษฐิระ  ภีมะ  อรชุน  นกุล  สหเทพ  ทุรโยธน์  ทุหศาสัน  ยุยุตสุ  นางทุหศาลา  พระนางเทราปที  นางหิฑิมพี  ฆโฎตกัจ  Ahilawati  นางอุตตรา  นางนาคอุลูปี  นางจิตรางคทา  |  |
| ตัวละครอื่น ๆ |  กรรณะ  โทรณาจารย์  วยาส  อภิมันยุ  พระกฤษณะ  สาตยกี  ธฤษฏะทยุมัน  สัญชัยสารถี  อิราวัต  พภรุวาหนะ  ปรีกษีต  ท้าววิราฎ  กิจกะ  กฤปาจารย์  อัศวัตถามา  เอกลัพย์  กฤตวรมา  ชราสันธ์  มายาสูร  ฤๅษีทุรวาส  ชนะเมนชัย  ชัยทรัถ  พระพลราม  ท้าวทรุปัท  หิฑิมพะ  ท้าวศัลยะ  อธิราธาสารถี  ศิขัณทิน  ปรศุราม  |  |
| ข้อมูลอื่น ๆ |  ปาณฑพ  เการพ  หัสตินาปุระ  อินทรปรัสถ์  อาณาจักรในอินเดียโบราณ  สงครามทุ่งกุรุเกษตร  ภควัทคีตา  อัสตระ  |  |
  หมวดหมู่