ยุทธนาวีที่มิดเวย์
ภูมิหลัง > แผนการยามาโมโตะ

เป็นไปตามลักษณะการวางแผนทางทหารของกองทัพเรือญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง แผนการรบของยามาโมโตะในการยึดมิดเวย์ (ซึ่งมีชื่อรหัสว่า ปฏิบัติการ MI) มีความซับซ้อนอย่างยิ่ง แผนดังกล่าวต้องอาศัยการประสานงานอย่างรอบคอบระหว่างกองเรือรบหลายกลุ่มที่กระจายตัวอยู่ในทะเลเปิดเป็นระยะทางหลายร้อยไมล์
แผนการนี้ยังตั้งอยู่บนพื้นฐานของข่าวกรองที่มองโลกในแง่ดี โดยเชื่อว่าเรือบรรทุกเครื่องบิน ยูเอสเอส เอนเทอร์ไพรซ์ และ ยูเอสเอส ฮอร์เน็ต ซึ่งเป็นกำลังหลักของกองกำลังเฉพาะกิจที่ 16 เป็นเรือบรรทุกเครื่องบินเพียงสองลำที่กองเรือแปซิฟิกมีอยู่ หลังจากการรบที่ทะเลคอรัลเมื่อหนึ่งเดือนก่อนหน้านั้น ยูเอสเอส เล็กซิงตัน ถูกจมลง และ ยูเอสเอส ยอร์กทาวน์ ได้รับความเสียหายอย่างหนักจนชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าเธอก็สูญหายไปเช่นกัน อย่างไรก็ตาม ยูเอสเอส ยอร์กทาวน์ได้รับการซ่อมแซมอย่างเร่งด่วนที่เพิร์ลฮาร์เบอร์ และสามารถออกปฏิบัติการอีกครั้ง ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการค้นหาและทำลายเรือบรรทุกเครื่องบินหลักของญี่ปุ่นที่มิดเวย์
นอกจากนี้ แผนการจำนวนมากของยามาโมโตะ รวมถึงทัศนคติทั่วไปของผู้นำญี่ปุ่นในขณะนั้น ต่างมีรากฐานจากความเข้าใจผิดอย่างร้ายแรงเกี่ยวกับขวัญกำลังใจของชาวอเมริกัน โดยพวกเขาเชื่อว่าชาวอเมริกันหมดกำลังใจจากความพ่ายแพ้อย่างต่อเนื่องในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา
ยามาโมโตะเชื่อว่าจำเป็นต้องใช้กลอุบายเพื่อหลอกล่อกองเรือสหรัฐฯให้เข้าสู่สถานการณ์ที่เสียเปรียบถึงขั้นร้ายแรง เพื่อให้บรรลุเป้าหมายนี้ เขาได้กระจายกำลังทางเรือออกไปเพื่อปกปิดขนาดที่แท้จริงของกองทัพ (โดยเฉพาะเรือประจัญบาน) จากสายตาของฝ่ายอเมริกันก่อนการรบ
จุดสำคัญคือ เรือประจัญบานและเรือลาดตระเวนที่สนับสนุนยามาโมโตะ ถูกจัดให้อยู่ห่างจากกองเรือบรรทุกเครื่องบินของรองพลเรือเอกชูอิจิ นางูโมะ หลายร้อยไมล์ แผนของยามาโมโตะคือ ให้กองเรือเหล่านี้เข้ามาโจมตีและทำลายกองเรืออเมริกันที่อาจมาช่วยป้องกันมิดเวย์ หลังจากที่เรือบรรทุกเครื่องบินของนากูโมะทำลายกองเรืออเมริกันลงมากพอสำหรับการรบด้วยปืนใหญ่ในเวลากลางวัน กลยุทธ์เช่นนี้ถือเป็นหลักนิยมที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในกองทัพเรือหลักของโลกในยุคนั้น
สิ่งที่ยามาโมโตะไม่ทราบคือ สหรัฐฯสามารถถอดรหัสบางส่วนของรหัสลับกองทัพเรือญี่ปุ่น (ซึ่งชาวอเมริกันเรียกว่า JN-25) ได้สำเร็จ ทำให้พวกเขาล่วงรู้รายละเอียดสำคัญหลายประการในแผนการของยามาโมโตะ การที่ยามาโมโตะให้ความสำคัญกับการกระจายกำลังยังส่งผลให้กองเรือแต่ละกลุ่มไม่สามารถสนับสนุนซึ่งกันและกันได้
ตัวอย่างเช่น แม้ว่าเรือบรรทุกเครื่องบินของนางูโมะจะได้รับมอบหมายให้โจมตีมิดเวย์และรับมือกับการตอบโต้จากกองทัพสหรัฐฯ แต่กองเรือของเขากลับมีเรือรบหลักเพียงไม่กี่ลำ นอกเหนือจากกองเรือคุ้มกันที่ประกอบด้วยเรือพิฆาต 12 ลำ โดยมีเพียงเรือประจัญบานชั้นคงโก 2 ลำ เรือหนัก 2 ลำ และเรือเบาอีก 1 ลำเท่านั้น
ในทางตรงกันข้าม ยามาโมโตะและพลเรือเอกคนโดะมีเรือบรรทุกเครื่องบินเบา 2 ลำ เรือประจัญบาน 5 ลำ เรือหนัก 4 ลำ และเรือเบา 2 ลำ แต่เรือเหล่านี้ไม่ได้มีบทบาทใด ๆ ในยุทธการที่มิดเวย์
เรือบรรทุกเครื่องบินเบาของกองกำลังสนับสนุนและเรือประจัญบานสามลำของยามาโมโตะไม่สามารถเดินทางได้รวดเร็วเท่ากับเรือบรรทุกเครื่องบินของกองเรือ Kidō Butai (機動部隊, "กองกำลังจู่โจมเคลื่อนที่") ทำให้ไม่สามารถแล่นไปพร้อมกันได้ Kidō Butai ต้องเร่งความเร็วสูงสุดเพื่อเข้าถึงระยะโจมตีโดยเร็วที่สุด เพื่อเพิ่มโอกาสในการโจมตีแบบไม่ทันตั้งตัว และไม่ให้มีเรือกระจายตัวอยู่กลางมหาสมุทรที่อาจทำให้กองทัพเรือสหรัฐฯ ตรวจพบเส้นทางของกองเรือได้ หากกองกำลังส่วนอื่นในการรุกรานต้องการการป้องกันเพิ่มเติม Kidō Butai ก็จะเร่งความเร็วเพื่อไปช่วย แต่ด้วยเหตุนี้เรือที่เดินทางช้าจึงไม่สามารถเดินทางร่วมกับ Kidō Butai ได้
ระยะห่างระหว่างกองกำลังของยามาโมโตะและคนโดะ กับเรือบรรทุกเครื่องบินของนางูโมะส่งผลกระทบอย่างมากต่อผลลัพธ์ของยุทธนาวี เครื่องบินสอดแนมจากเรือลาดตระเวนและเรือบรรทุกเครื่องบินซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญในการตรวจการณ์ รวมถึงศักยภาพในการป้องกันทางอากาศจากเรือลาดตระเวนและเรือประจัญบานชั้นคงโงอีกสองลำที่อยู่ในกองสนับสนุน กลับไม่สามารถเข้าถึงกองกำลังของนางูโมะเพื่อให้ความช่วยเหลือได้