ตำหนักประถม-นนทบุรี

ตำหนักประถม-นนทบุรี ตั้งอยู่เลขที่ 45/5 ซอยอัคนี (งามวงศ์วาน 2) เป็นตำหนักหนึ่งในวังเพชรบูรณ์ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจุฑาธุชธราดิลก กรมขุนเพ็ชรบูรณ์อินทราไชย พระราชโอรสองค์ที่ 72 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ผู้ทรงก่อตั้งโรงเรียนเพาะช่าง ตำหนักนี้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2462 เดิมอยู่ที่สี่แยกราชประสงค์ ที่ตั้งของเซ็นทรัลเวิลด์พลาซ่าในปัจจุบัน แต่ได้รื้อถอนออกมาเพื่อชะลอมาไว้ที่นนทบุรีเมื่อ พ.ศ. 2527
เป็นตำหนักหลังแรกที่สร้างในวังเพชรบูรณ์หลังจากที่สมเด็จเจ้าฟ้าจุฑาธุชฯ เสด็จจากประเทศอังกฤษกลับมาประเทศไทย แล้วทรงตั้งชื่อตำหนักตามเพลงไทยว่า "โหมโรงปฐมดุสิต" ต่อมาพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทธสิริโสภา พระธิดาในสมเด็จเจ้าฟ้าจุฑาธุชฯ ได้ขอพระราชทานรื้อถอนตำหนักบางส่วนเพื่อชะลอมาไว้ที่ซอยอัคนี บนเนื้อที่ 2 ไร่ แถวงามวงศ์วาน แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2527 ในการรื้อนั้นต้องใส่หมายเลขลงไปบนไม้ทุกแผ่นเพื่อความแม่นยำในการนำไปประกอบขึ้นใหม่ ไม้ทุกชิ้นจึงเป็นของเดิมทั้งสิ้นตำหนักประถมนี้สร้างด้วยไม้สักทองทาสีเทาอ่อน ประดับด้วยกระจกสีฟ้าหลังคาใช้กระเบื้องว่าว เป็นอาคารใต้ถุนสูง เป็นแบบพักอาศัยในยุคที่กำลังได้รับอิทธิพลจากตะวันตกในยุคแรก ๆ แต่ยังมีหน้าตาแบบไทย มีการวางห้องต่าง ๆ ให้ติดต่อกันภายใต้หลังคาชัน เพดานสูง มีบานเกล็ดหรือบานกระทุ้งตามหน้าต่างเพื่อระบายความร้อน มีเนื้อที่ใช้สอยอยู่ที่ชั้นสอง ประกอบด้วยห้องนอน ห้องรับแขกและห้องน้ำ ยังมีห้องใต้หลังคาชั้นสามซึ่งใช้เป็นที่เก็บของ นอกจากนี้ระหว่างตำหนักใหญ่กับเรือนน้ำหลังเล็กมีซุ้มแปดเหลี่ยมคั่นกลางและสระบัวขนาดใหญ่อยู่ด้านหน้า ถัดไปเป็นตำหนักใหม่ใต้ถุนสูงที่ไม่ได้สร้างตามแบบเดิมร้อยเปอร์เซ็นต์ จุดเด่นของตำหนักใหม่คือ ห้องโถงปิดลายทอง ตำหนักนี้ยังใช้เป็นที่วางฮาร์ฟ (พิณฝรั่ง) ชิ้นประวัติศาสตร์ที่สมเด็จเจ้าฟ้าจุฑาธุชฯ ทรงนำมาจากอังกฤษอายุกว่าร้อยปี โดยอาจารย์สุนนท์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา สถาปนิกอนุรักษ์แห่งมหาวิทยลัยศิลปากร เมื่อเข้าไปสำรวจครั้งแรกได้พบว่าตัวอาคารซึ่งเป็นไม้สักทองนั้น ถึงแม้ภายนอกจะมีลักษณะเก่าคร่ำคร่าเนื่องจากยืนตากแดดตากฝนมากว่า 60 ปี แต่โครงสร้างภายในตลอดจนส่วนประกอบของตัวบ้านยังมีความสมบูรณ์เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ โครงสร้างที่ต้องซ่อมแซมได้แก่รอยต่อของเสาบางต้นซึ่งชำรุดเพราะความชื้นเท่านั้นเอง
| ด ค ก รายชื่อพระราชวังและวังในประเทศไทย |
| --- | --- |
พระราชวัง:  พระบรมมหาราชวัง  พระราชวังกรุงธนบุรี  พระราชวังจันทน์  พระราชวังจันทรเกษม  พระราชวังดุสิต  พระราชวังท้ายพิกุล  พระราชวังนันทอุทยาน  พระนารายณ์ราชนิเวศน์  พระราชวังบนเขาสัตนาถ  พระราชวังบวรสถานพิมุข  พระราชวังบวรสถานมงคล  พระราชวังบางปะอิน  พระราชวังโบราณ อยุธยา  พระราชวังปฐมนคร  พระราชวังปทุมวัน  พระราชวังพญาไท  พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน  พระราชวังเมืองสมุทรปราการ  พระราชวังรัตนรังสรรค์  พระรามราชนิเวศน์  พระราชวังริมน้ำเมืองราชบุรี  พระราชวังสนามจันทร์  พระราชวังสราญรมย์  พระราชวังสวนหลวง  พระบวรราชวังสีทา 
วัง:  วังไกลกังวล  วังเกษมสันต์  วังขาว  วังเขียว  วังคลังสินค้า  วังคลองตลาด  วังคลองเตย  วังคันธวาส  วังจักรพงษ์  วังจันทรเกษม  วังชิดลม  วังไชยา  วังดินสอ  วังตรอกสาเก  วังตลาดน้อย  วังถนนพระอาทิตย์  วังทวีวัฒนา  วังท่าพระ  วังท่าพายัพ  วังท้ายหับเผย  วังเทวะเวสม์  วังเทเวศร์  วังนฤมล  วังนางเลิ้ง  วังบางขุนพรหม  วังบางคอแหลม  วังบางพลู  วังบ้านดอกไม้  วังบ้านปูน  วังบ้านหม้อ  วังบูรพาภิรมย์  วังประมวญ  วังปากคลองตลาด  วังปารุสกวัน  พระกรุณานิเวศน์  วังพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ  วังพระอาทิตย์  วังเพชรบุรี  วังเพ็ชรบูรณ์  วังโพธิยายรด  วังมหานาค  บ้านมะลิวัลย์  วังมังคละ  วังไม้  วังรพีพัฒน์  วังรังสิต  วังรัตนาภา  วังราชทัต  วังริมคลองภาษีเจริญ  วังริมป้อมพระสุเมรุ  วังรื่นฤดี  วังลดาวัลย์  วังละโว้  วังลักษมีวิลาศ  วังวรจักร  วังวรดิศ  วังวรวรรณ  วังวัชรีวงศ์  วังวาริชเวสม์  วังวิทยุ  วังวินด์เซอร์  วังศุโขทัย  วังสงัด  วังสรรพสาตรศุภกิจ  วังสระปทุม  วังสะพานขาว  วังสะพานช้างโรงสี  วังสะพานเสี้ยว  วังสามเสน  วังสามยอด  วังสวนบ้านแก้ว  วังสวนปาริจฉัตก์  วังสวนผักกาด  วังสวนมังคุด  วังสวนสุนันทา 
พระตำหนัก:  พระตำหนักกว๊านพะเยา  พระตำหนักกองบิน 41  พระตำหนักเกาะสีชัง  พระตำหนักเขาค้อ  พระตำหนักเขาน้อย  พระตำหนักเขียว  พระตำหนักประทับแรมเขื่อนห้วยเสนง  พระตำหนักเขื่อนห้วยหลวง  พระตำหนักคลองหอยโข่ง  พระตำหนักคำหยาด  พระตำหนักจักรีบงกช  พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน  พระตำหนักดอยตุง  พระตำหนักดาราภิรมย์  พระตำหนักในพระราชวังดุสิต  ตำหนักตะพานเกลือ  ตำหนักทอง  พระตำหนักทะเลน้อย  พระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์  ตำหนักทิพย์  พระตำหนักทิพย์พิมาน  พระตำหนักทุ่งกระมัง  เรือนทูลกระหม่อมมหิดลประทาน  พระตำหนักธงน้อย  พระตำหนักธารเกษม  พระตำหนักนนทบุรี  ตำหนักประถม-นนทบุรี  พระตำหนักประทับแรมอำเภอปากพนัง  พระตำหนักปางตอง  พระตำหนักพัชราลัย  พระตำหนักพิมานมาศ  พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์  พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์  พระตำหนักภูพิมาน  พระตำหนักภูฟ้า  พระตำหนักภูหลวง  พระตำหนักมหาราช-พระตำหนักราชินี  พระตำหนักม่อนจ๊อกป๊อก  พระตำหนักเมืองนคร  พระตำหนักระยอง  พระตำหนักริมน้ำน่าน  พระตำหนักริมผา  พระตำหนักเลอดิส  พระตำหนักเวียงเหล็ก  พระตำหนักสวนรื่นฤดี  พระตำหนักสระยอ  พระตำหนัก 3 จั่ว  พระตำหนักสิริยาลัย  พระตำหนักสุขทาลัย  พระตำหนักหนองประจักษ์  พระตำหนักหาดเจ้าสำราญ  พระตำหนักอรอาสน์  พระตำหนักอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่  พระตำหนักไอยรา  พระตำหนักเอื้องเงิน 
เรือนรับรอง:  เรือนรับรองที่ประทับกองบิน 23  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนจุฬาภรณ์  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนบางลาง  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนภูมิพล  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนรัชชประภา  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนวชิราลงกรณ์  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนศรีนครินทร์  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนสิริกิติ์  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนสิรินธร  เรือนรับรองที่ประทับเขื่อนอุบลรัตน์  เรือนรับรองที่ประทับค่ายกาวิละ  อาคารที่ประทับรับรองบ่อน้ำมันฝาง  เรือนประทับรับรอง (บ้านขุนดง/บ้านขุนไพร/บ้านสิมิลัน)  เรือนที่ประทับโป่งแดง  เรือนพลับพลาเขาดอกไม้  เรือนรับรองที่ประทับภูฝอยลม  เรือนรับรองที่ประทับภูเรือ  เรือนรับรองที่ประทับสำนักชลประทานที่ 1  เรือนรับรองที่ประทับสำนักชลประทานที่ 6  เรือนรับรองเหมืองผาแดง  เรือนรับรองที่ประทับแหลมหางนาค  เรือนที่ประทับอ่าวดงตาล 
พลับพลาที่ประทับ:  พลับพลาที่ประทับรัชกาลที่ 7  พลับพลาที่ประทับทรงงานที่อุทยานแห่งชาติภูผายล  พลับพลาที่ประทับและศาลาเฉลิมพระเกียรติแหลมผักเบี้ย 
สถานที่อื่น:  พระจุฑาธุชราชฐาน  อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี