stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระอินทราณี
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระอินทราณี
| ด ค กเทพและคัมภีร์ในศาสนาฮินดู |
| --- | --- | --- |
| มหาเทพ |  พระพรหม  พระวิษณุ  พระศิวะ  |  |
| เทพเจ้าชั้นรอง |  พระพิฆเนศ  พระขันทกุมาร  พระราม  พระกฤษณะ  พระหนุมาน  พระอินทร์  พระอัคนี  พระไภรวะ  พระยม  พระกามเทพ  พระวายุ  พระวรุณ  พระวิศวกรรม  พระอัศวิน  |  |
| นพเคราะห์ |  พระอาทิตย์  พระจันทร์  พระอังคาร  พระพุธ  พระพฤหัสบดี  พระศุกร์  พระเสาร์  พระราหู  พระเกตุ  |  |
| เทวี |  พระสุรัสวดี  พระลักษมี  พระสตี  พระปารวตี  พระทุรคา  พระตรีศักติ  พระแม่กาลี  พระแม่สีดา  พระแม่ราธา  พระแม่มหาวิทยา  มาตฤกา  |  |
| คัมภีร์ |  พระเวท  อุปนิษัท  ปุราณะ  รามายณะ  มหาภารตะ  ภควัทคีตา  |  |
 ศาสนาฮินดู  เทววิทยาฮินดู  ยุคมหากาพย์ของอินเดีย 
จิตรกรรมพระอินทร์และพระอินทราณีทรงช้างเอราวัณ, ป. 1670 –  1680, จาก อาเมร์ รัฐราชสถาน จัดแสดง ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะลอสแองเจลีสเคาน์ตี้ สหรัฐ
พระนางเหมชาลา พระทันทกุมาร

| พระนางเหมชาลา พระทันทกุมาร  (දන්ත කුමරු - හේමමාලා කුමරිය) |
| --- | --- |
จิตรกรรมแบบประเพณีลังกา ของพระนางเหมชาลา พระทันทกุมารขณะลอบนำพระเขี้ยวแก้วลี้ภัยสงครามมาสถิตยังนครลงกา ณ วัดกัลณียาราชมหาวิหาร นครโคลัมโบ ประเทศศรีลังกา
เกิด: ไม่ปรากฏ นครปุรี รัฐโอฑิศา ประเทศอินเดีย (ตามตำนานฝั่งลังกา) นครทันตะปุระ ประเทศอินเดีย (ไม่ปรากฏที่ตั้งตามตำนานฝั่งไทย)
เสียชีวิต: ไม่ปรากฏ นครลงกา ประเทศศรีลังกา
สัญชาติ: ชมพูทวีป
มีชื่อเสียงจาก: ผู้อัญเชิญพระเขี้ยวแก้วมายังนครลงกา ประเทศศรีลังกาและพระบรมสารีริกธาตุมาประดิษฐาน ณ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารและวัดจะทิ้งพระ ประเทศไทย
บิดามารดา: พระเจ้าโกสีหราช (ตามตำนานฝั่งไทย) พระเจ้าคุหะศิวะ (ตามตำนานฝั่งลังกา) (บิดา) พระอัครมเหสีหรือพระมหาเทวีไม่ปรากฏนาม (มารดา)
พระนางเหมชาลา พระทันทกุมาร หรือ เจ้าหญิงเหมชาลา เจ้าชายทันทกุมาร บางครั้งนิยมออกนามว่า พระแม่เหมชาลา พระฑันทกุมาร ในภาษาไทย และ เหมามาลี ฑันทกุมาร ในภาษาสิงหล ภาษาทมิฬ และภาษาอังกฤษ (สิงหล: දන්ත කුමරු හේමමාලා කුමරිය, ทมิฬ: இளவரசி ஹேமமாலா இளவரசர் தந்தா, อังกฤษ: Princess Hemamali Prince Dantha) เป็นบุคคลที่ปรากฏในประวัติศาสตร์ศรีลังกา และในเรื่องเล่ามุขปาฐะท้องถิ่นทางภาคใต้ของประวัติศาสตร์ไทยในฐานะปูชนียบุคคลผู้อัญเชิญพระเขี้ยวแก้วมายังนครลงกา ประเทศศรีลังกาและพระบรมสารีริกธาตุมาประดิษฐาน ณ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร และวัดจะทิ้งพระ ประเทศไทย
บทบาทตามประวัติศาสตร์

พระนางเหมชาลาและพระฑันทกุมารปรากฏตามประวัติศาสตร์ศรีลังกาและเรื่องเล่ามุขปาฐะท้องถิ่นทางภาคใต้ของประวัติศาสตร์ไทยในฐานะปูชนียบุคคลผู้อัญเชิญพระเขี้ยวแก้วมายังนครลงกา ประเทศศรีลังกา และพระบรมสารีริกธาตุมาประดิษฐาน ณ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร และวัดจะทิ้งพระ ประเทศไทย โดยมีบทบาทเรื่องราวเหมือนกันคือ ทรงลี้ภัยจากแผ่นดินมาตุภูมิเดิมจากภัยสงครามโดยลอบนำพระเขี้ยวแก้วและพระบรมสารีริกธาตุติดพระองค์มาด้วย ก่อนจะประดิษฐานในที่ต่าง ๆ ตามที่ปรากฏในปัจจุบัน แต่แตกต่างตามรายละเอียดเล็กน้อย เช่น แผ่นดินมาตุภูมิที่มาของทั้งสองพระองค์เดิม ซึ่งตามตำนานฝั่งลังกากล่าวว่า คือ นครปุรี รัฐโอฑิศา ประเทศอินเดีย แต่ในตำนานตามฝั่งไทย คือ นครทันตะปุระ ประเทศอินเดีย ไม่ปรากฏที่ตั้งในปัจจุบัน หรือ ฐานะของทั้งสองพระองค์ คือ ตามตำนานฝั่งลังกากล่าวว่า ทรงเป็นคู่สามีภริยา แต่ในตำนานตามฝั่งไทย กล่าวว่าทรงเป็นพี่น้องกัน เป็นต้น
อนุสรณ์สถาน

ด้วยบทบาทและคุณุปการของพระนางและพระราชกุมารที่มีต่อศาสนาพุทธในประเทศศรีลังกาและได้ทรงนำพระเขี้ยวแก้วมาสถิตยังนครลงกา ทรงได้รับประดิษฐานพระสาทิสลักษณ์และพระราชานุสาวรีย์โดยทั่วไปในพุทธศาสนสถานของศาสนาพุทธในประเทศศรีลังกา โดยจิตรกรรมที่มีชื่อเสียงที่สุดคือจิตรกรรมแบบศิลปะเพณีศรีลังกาในชุดเหตุการณ์สำคัญของศาสนาพุทธในประเทศศรีลังการ่วมกับจิตรกรรมแบบศิลปะเพณีศรีลังกาของพระพุทธประวัติและชาดกจากมหานิบาตชาดกของอุโบสถวัดกัลณียาราชมหาวิหาร (หรือบางที่มักออกนาม ว่า วัดคงคาราม) นครโคลัมโบ ซึ่งบูรณะปฏิสังขรณ์เมื่อปี พ.ศ. 2431 โดยนางเฮเลนา วิเจวาร์เดนา (Mrs. Helena Wijewardena) เศรษฐีนีแห่งกรุงโคลัมโบ ผลงานของนายโสริอัส เมนดิส (Solius Mendis) ศิลปินชื่อดังของศรีลังกาที่ได้อุทิศเวลากว่า 20 ปีในการรังสรรค์ภาพจิตรกรรมที่งดงามดังกล่าว ส่วนพระราชานุสาวรีย์ที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักและได้รับการยกย่องมากที่สุด คือ พระรูปด้านหน้าวัดพระเขี้ยวแก้ว นครกัณฏิ ประเทศศรีลังกา พระราชานุสาวรีย์อันสถิตย์ในวัดลังกาปัตนะ สมุทรคีรีวิหาร (สิงหล: ලංකාපටුන සමුද්‍රගිරි විහාරය, อังกฤษ: Lankapatuna Samuddragiri Viharaya temple) เขตตรินโคมาลี ทางตะวันออกเฉียงเหนือของศรีลังกา ซึ่งเป็นท่าเรือขึ้นฝั่งระหว่างของอินเดียและลังกาแต่โบราณและ วัดรณะวนาราชมหาวิหาร (สิงหล: රණවන පුරාණ විහාරය, පිළිමතලාව, อังกฤษ: Ranawana Royal Temple Pilimathalawa) แขวงปิลิมาธาลาวาชานเมืองของนครกัณฏิ เป็นต้น
อนุสรณ์สถาน > ประเทศไทย

เนื่องด้วยพระนางและพระราชกุมารมีความความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับตำนานพื้นเมืองท้องถิ่นทางภาคใต้ของไทยโดยเฉพาะอย่างกับเมืองนครศรีธรรมราชและเมืองสทิงพระรวมถึงศาสนาพุทธในประเทศไทยแบบเถรวาทด้วยอิทธิพลของศาสนาพุทธในประเทศศรีลังกา ทรงได้รับการสักการะบูชาในฐานะปูชนียบุคคล และได้รับการยกย่องเป็นหนึ่งในมเหศักดิ์ (มเหสักข์) และอารักษ์ในศาสนาพื้นเมืองเดิมท้องถิ่นของไทยร่วมกับเทพารักษ์ พระหลักเมือง พระเสื้อเมือง อารักษ์เสื้อวัด และเทพบรรพชนโดยทั่วไปของท้องถิ่นภาคใต้ (เช่นเดียวกับคติครามเทวตาและกุลเทวดาในศาสนาพราหมณ์ ฮินดูพื้นเมืองเดิมท้องถิ่นของอินเดียภาคใต้หรือสิงหล) นามของพระนางและพระราชกุมารยังได้รับสถาปนาเป็นพระพุทธรูปฉลองพระองค์อุทิศถวาย ณ วิหารธรรมศาลา วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารซึ่งกำหนดอายุทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีได้ในศิลปะไทยสกุลช่างท้องถิ่นสมัยอาณาจักรอยุธยาตอนปลายประมาณตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศลงมา และยังมีพระราชานุสาวรีย์ของพระนางและพระราชกุมารในวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารและวัดจะทิ้งพระ นอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปฉลองพระองค์อุทิศถวายแด่ทั้งสองพระองค์ในฐานะพระพุทธรูปประธานของอุโบสถร่วมกับพระพุทธรูปฉลองพระองค์ของพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช ณ วัดหนองคุย อำเภอแกลง จังหวัดระยองอีกด้วย
ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

เรื่องราวและบทบาทของพระนางในฐานะปูชนียบุคคลของประวัติศาสตร์ศรีลังกา ประวัติศาสตร์ไทยภาคใต้และมีความเกี่ยวข้องกับศาสนาพุทธในประเทศศรีลังกาและศาสนาพุทธในประเทศไทยและมีความผูกผันกับตำนานท้องถิ่นของเมืองนครศรีธรรมราชและเมืองสทิงพระ ในประเทศศรีลังกาได้รับการสร้างเป็นภาพยนตร์ ในปีพุทธศักราช 2557 ชื่อ Siri Daladagamanaya (สิงหล: සිරි දළදාගමනය) ซึ่งพระนางเหมชาลา รับบทโดย ปเสนทิ สามารกูล (Prasadi Samarakoon) และพระฑันฑกุมาร รับบทโดย หรรษ มณุลา (Heshan Manula) นักแสดงชาวสิงหล นอกจากนี้พระนางและพระราชกุมารมักได้รับการจำลองตัวแทนสมมุติในขบวนแห่ของเทศกาลต่าง ๆ ในท้องถิ่นของประเทศศรีลังกาเช่นกัน
สำหรับในประเทศไทย พระนางเหมชาลาได้รับการสร้างสรรค์ในนาฏศิลป์ไทยในชุดการแสดง เหมชาลาทรงเครื่อง โดยวิทยาลัยนาฏศิลปจังหวัดนครศรีธรรมราช สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ โดยได้สร้างสรรค์ขึ้นในปีพุทธศักราช 2565 ส่วนในทางภาคใต้ได้มีการนำเรื่องราวของพระนางเหมชลาและพระฑันฑกุมาร มาแต่งเป็นนิยายหนังตะลุง มีชื่อเรื่องว่า "ตำนานพระธาตุเมืองคอน" แสดงโดยหนังปฐม อ้ายลูกหมี
นอกจากนี้พระนางและพระราชกุมารมักได้รับการจำลองตัวแทนสมมุติในขบวนแห่ของเทศกาลต่าง ๆ ในท้องถิ่นของภาคใต้ในประเทศไทยอันที่มีชื่อต่าง ๆ เป็นที่กล่าวถึงในวงกว้าง เช่น ประเพณีแห่นางดาน ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ ประเพณีชักพระ ประเพณีตรุษไทย ประเพณีสารทไทย ประเพณีสงกรานต์ ประเพณีลอยกระทงเป็นต้น
ดูเพิ่ม

พระเขี้ยวแก้ว
วัดพระเขี้ยวแก้ว
ศิลปะศรีวิชัย
ประวัติศาสตร์ศรีลังกา
ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ
วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร
วัดจะทิ้งพระ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระนางเหมชาลา พระทันทกุมาร
↑  หนังปฐม อ้ายลูกหมี เรื่อง...ประวัติตำนานพระธาตุนคร (เต็มเรื่อง), สืบค้นเมื่อ 2024-05-10
จิตรกรรมแบบประเพณีลังกา ของพระนางเหมชาลา พระทันทกุมารขณะลอบนำพระเขี้ยวแก้วลี้ภัยสงครามมาสถิตยังนครลงกา ณ วัดกัลณียาราชมหาวิหาร นครโคลัมโบ ประเทศศรีลังกา
วันพ่อ

สำหรับวันพ่อในประเทศไทย ดูที่ วันพ่อแห่งชาติ
| วันพ่อ |
| --- | --- |
Paternal Advice ภาพจิตรกรรมโดย Josephus Laurentius Dyckmans
จัดขึ้นโดย: 111+ ประเทศ
ประเภท: ทั่วโลก
ความสำคัญ: เชิดชูพ่อและความเป็นพ่อ
วันที่: แตกต่างกันในแต่ละประเทศ
ความถี่: ประจำปี
ส่วนเกี่ยวข้อง: วันเด็ก วันพี่น้อง วันแม่ วันพ่อแม่ วันปู่ย่าตายาย
วันพ่อ เป็นวันสำคัญ ในการฉลองความเป็นพ่อและบุคคลที่นับถือในการเป็นพ่อ วันพ่อแห่งชาตินั้นทั่วโลกจะมีการจัดแตกต่างกันไป โดยในกว่า 50 ประเทศจะจัดวันอาทิตย์ที่สามของเดือนมิถุนายน ส่วนในประเทศไทยจัดตรงกับวันที่ 5 ธันวาคม ของทุกปี
จอห์น บี. ดอดด์ ชาวอเมริกันเป็นผู้ริเริ่มแนวคิดของวันพ่อแห่งชาติ โดยเริ่มต้นที่เมืองแฟร์มอนต์ รัฐเวสต์เวอร์จิเนีย โดยเริ่มครั้งแรกเมื่อ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2461 ในโบสถ์แห่งหนึ่งในแฟร์มอนต์
วันพ่อในแต่ละประเทศ

18 มีนาคม - มองโกเลีย
19 มีนาคม - สเปน โปรตุเกส อิตาลี อันดอร์รา แองโกลา โบลิเวีย โครเอเชีย ฮอนดูรัส ลีชเทินชไตน์ โมซัมบิก ลิเบีย คอซอวอ
8 พฤษภาคม - เกาหลีใต้
วันอาทิตย์ที่สองของเดือนพฤษภาคม - โรมาเนีย
วันอาทิตย์ที่สามของเดือนพฤษภาคม - ตองงา
วันที่สี่สิบหลังวันอีสเตอร์ - เยอรมนี
5 มิถุนายน - เดนมาร์ก
วันอาทิตย์แรกของเดือนมิถุนายน - สวิตเซอร์แลนด์ ลิทัวเนีย
วันอาทิตย์ที่สองของเดือนมิถุนายน - ออสเตรีย เบลเยียม
วันอาทิตย์ที่สามของเดือนมิถุนายน - ญี่ปุ่น สหรัฐ สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส กรีซ เนเธอร์แลนด์ ไอร์แลนด์ ตุรกี แคนาดา เม็กซิโก อาร์เจนตินา แอฟริกาใต้ ซาอุดีอาระเบีย จีน ฮ่องกง มาเก๊า อินเดีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ มาเลเซีย บรูไน ลาว กัมพูชา พม่า เวียดนาม
17 มิถุนายน - เอลซัลวาดอร์ กัวเตมาลา
21 มิถุนายน - อียิปต์ ซีเรีย จอร์แดน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เลบานอน
23 มิถุนายน - โปแลนด์
วันอาทิตย์ที่สองของเดือนกรกฎาคม - อุรุกวัย
8 สิงหาคม - ไต้หวัน
วันอาทิตย์ที่สองของเดือนสิงหาคม - บราซิล ซามัว
วันอาทิตย์แรกของเดือนกันยายน - ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ฟีจี ปาปัวนิวกินี
วันอาทิตย์ที่สองของเดือนกันยายน - ลัตเวีย
วันอาทิตย์แรกของเดือนตุลาคม - ลักเซมเบิร์ก
วันอาทิตย์ที่สามของเดือนตุลาคม - รัสเซีย
21 ตุลาคม - เบลารุส
12 พฤศจิกายน - อินโดนีเซีย
วันอาทิตย์ที่สองของเดือนพฤศจิกายน - ฟินแลนด์ นอร์เวย์ สวีเดน เอสโตเนีย ไอซ์แลนด์
5 ธันวาคม - ไทย
26 ธันวาคม - บัลแกเรีย
ดูเพิ่ม

วันพ่อแห่งชาติ
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลวันพ่อแห่งชาติ ฉบับเต็ม เก็บถาวร 2014-12-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
การเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. 2567

| ปฏิทิน |
| --- | --- |
15 มิ.ย.: นายก อบจ.พระนครศรีอยุธยาลาออกจากตำแหน่ง
24-28 มิ.ย.: วันรับสมัครรับเลือกตั้งนายก อบจ.พระนครศรีอยุธยา
4 ส.ค.: วันเลือกตั้งนายก อบจ.พระนครศรีอยุธยา
การเลือกตั้งนายกองค์บริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา  พ.ศ. 2567 เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดในประเทศไทย พ.ศ. 2567 กำหนดให้มีขึ้นในวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2567
สืบเนื่องจาก สมทรง พันธ์เจริญวรกุล นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยาได้ลาออกจากตำแหน่ง
ผู้สมัครนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด > หมายเลข 1: วัชรพงศ์ ระดมสิทธิพัฒน์

อดีตนายกองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่ สังกัดกลุ่มก้าวใหม่อยุธยา โดยมี ชริน วงศ์พันธ์เที่ยง สส.พระนครศรีอยุธยา เขต 2 พรรคก้าวไกล ให้การสนับสนุน
ผู้สมัครนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด > หมายเลข 2: สมทรง พันธ์เจริญวรกุล

อดีตนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา 4 สมัย
ผลการเลือกตั้ง

| ผลการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ> ศ. 2567.พรรค | ผลการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ> ศ. 2567.พรรค | ผลการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ> ศ. 2567.ผู้สมัคร | ผลการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ> ศ. 2567.คะแนนเสียง | ผลการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ> ศ. 2567.% | ผลการเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ> ศ. 2567.± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | อิสระ | สมทรง พันธ์เจริญวรกุล (2)* | 245,381 | 68.14 | – |
|  | กลุ่มก้าวใหม่อยุธยา | วัชรพงศ์ ระดมสิทธิพัฒน์ (1) | 114,746 | 31.86 | – |
| ผลรวม | ผลรวม | ผลรวม | 360,127 | 100.00 | — |

| บัตรดี | บัตรดี | บัตรดี | 360,127 | 54.78 | – |
| ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | 17,921 | 2.73 | – |
| บัตรเสีย | บัตรเสีย | บัตรเสีย | 13,074 | 1.99 | – |
| ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | 391,122 | 59.49 | – |
| ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | 657,465 | 100.00 | — |
แหล่งข้อมูลอื่น

| ด ค ก(พ> ศ. 2563 ←) การเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดในประเทศไทย พ.ศ. 2567 (→ พ.ศ. 2568) |
| --- | --- | --- |
| ภาคเหนือ |  พะเยา  อุตรดิตถ์  |  |
| ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |  ขอนแก่น  ชัยภูมิ  ยโสธร  เลย  สุรินทร์  อุดรธานี  อุบลราชธานี  |  |
| ภาคกลาง |  กำแพงเพชร  ชัยนาท  นครสวรรค์  ปทุมธานี  พระนครศรีอยุธยา  พิษณุโลก  เพชรบูรณ์  สุโขทัย  อ่างทอง  อุทัยธานี  |  |
| ภาคตะวันออก | ไม่มีจังหวัดใดมีการเลือกตั้ง |  |
| ภาคตะวันตก |  ตาก  เพชรบุรี  ราชบุรี  |  |
| ภาคใต้ |  ชุมพร  นครศรีธรรมราช  ระนอง  |  |
 องค์การบริหารส่วนจังหวัด นายก อบจ.  สภา อบจ.
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี

| พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี |
| --- | --- |
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4 พระองค์เจ้าชั้นเอก

ประสูติ: 18 กันยายน พ.ศ. 2395
สิ้นพระชนม์: 13 กันยายน พ.ศ. 2449 (53 ปี)
พระสวามี: พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระบุตร: สมเด็จเจ้าฟ้าชายไม่มีพระนาม
ราชวงศ์: จักรี
พระบิดา: พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา: เจ้าจอมมารดาจันทร์ ในรัชกาลที่ 4
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี  (18 กันยายน พ.ศ. 2395 - 13 กันยายน พ.ศ. 2449) เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาจันทร์ ในรัชกาลที่ 4 และเป็นพระภรรยาเจ้าชั้นลูกหลวงพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ประสูติกาลพระราชบุตร
แต่เมื่อมีพระประสูติกาล พระราชบุตรพระองค์นั้นก็ได้สิ้นพระชนม์ไปอย่างกะทันหันภายในเวลาอันสั้น พระองค์เจ้าทักษิณชาทรงเสียพระทัยยิ่งนักจนสูญเสียพระจริตในเวลาต่อมา และมิสามารถสนองพระเดชพระคุณรับราชการฝ่ายในได้ต่อไป ทรงอยู่ในสภาพผู้ป่วยตลอดชีพตราบจนสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2449 ที่ตำหนักของกรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ
พระประวัติ > พระชนม์ชีพช่วงต้น

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี ประสูติเมื่อวันเสาร์ ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11 ปีชวด จัตวาศก จ.ศ. 1214 ตรงกับวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2395 เป็นพระราชธิดาลำดับที่หกในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาจันทร์ ในรัชกาลที่ 4 (สกุลเดิม สุขสถิตย์) ธิดาของพระยาพิพิธสุนทรการ (สุข สุขสถิตย์) เจ้าเมืองตราด  พระองค์มีพระขนิษฐาและพระอนุชาร่วมเจ้าจอมมารดา คือ พระองค์เจ้ามัณยาภาธร, พระองค์เจ้าศุขสวัสดี และพระองค์เจ้าเกษมศรีศุภโยค
พระองค์เจ้าทักษิณชาเป็นพระราชธิดาที่ประสูติหลังพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติในปีแรก จึงทรงเป็นหนึ่งในกลุ่มราชธิดาที่พระราชบิดาทรงมีพระเมตตาสนิทเสน่หาเป็นพิเศษ ทั้งยังทรงอบรมเลี้ยงดูด้วยพระองค์เอง มักตามพระทัยและมิเข้มงวดดังรัชกาลก่อน ๆ พระองค์จึงได้รับพระราชทานสร้อยพระนามว่า นราธิราชบุตรี ซึ่งมีพระราชธิดาเพียงสามพระองค์ใหญ่เท่านั้นที่ได้รับพระราชทานสร้อยพระนาม โดยอีกสองพระองค์ ได้แก่ พระองค์เจ้ายิ่งเยาวลักษณ์ อรรคราชสุดาในเจ้าจอมมารดาแพ และพระองค์เจ้าโสมาวดี ศรีรัตนราชธิดา ในเจ้าจอมมารดาเที่ยง  นอกจากนี้พระนามของทั้งสามพระองค์ยังสอดคล้องกันโดยเรียงตามพระชนมายุ ได้แก่  พระองค์เจ้ายิ่งเยาวลักษณ์, พระองค์เจ้าทักษิณชา และพระองค์เจ้าโสมาวดี
ทั้งนี้พระองค์เจ้าทักษิณชาเป็นพระราชธิดาที่พระราชบิดาทรงโปรดปรานและยกย่องมากเป็นพิเศษพระองค์หนึ่ง ดังปรากฏในความตอนหนึ่งว่า
"...เมื่อพระชันษาได้ ๓ ปี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาราชสุภาวดีสักเลกพระราชทานพระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าทักษิณชาฯ แต่กรมพระสัสดีกลับเอาเลกไปสักไว้กับพระอภัยสุรินทร์ เจ้ากรมพลฝ่ายขวา เป็นเหตุให้ทรงขัดเคืองพระทัยมาก ถึงแก่ทรงออกเป็นประกาศตักเตือนเจ้านาย ข้าราชการ และพระสงฆ์ให้ปฏิบัติตามพระกระแสรับสั่งอย่างเคร่งครัด มิให้ผิดไปจากรับสั่ง..."
พระประวัติ > ทรงประสบอุบัติเหตุ

เมื่อมีพระชันษาราว 5-7 ปี พระองค์ได้ประสบอุบัติเหตุขณะโดยเสด็จพระราชบิดา พร้อมกับพระพี่น้อง อีก 3 พระองค์คือ พระองค์เจ้ายิ่งเยาวลักษณ์, พระองค์เจ้าโสมาวดี และสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ ขณะประทับบนรถม้าพระที่นั่งเพื่อทอดพระเนตรความเรียบร้อยบริเวณใกล้พระบรมมหาราชวัง แต่เมื่อรถม้าพระที่นั่งเข้ามาตามถนนด้านประตูวิเศษไชยศรีใกล้ทางเลี้ยวไปยังวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ม้าได้ตื่นเสียงแตรเสียงกลอง ทำให้รั้งไม่อยู่ สายบังเหียนขาดไปข้างหนึ่งรถพระที่นั่งจึงเสียการทรงตัวแล้วพลิกคว่ำลง  จากอุปัทวเหตุดังกล่าวพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระเจ้าลูกเธอทั้งสี่ได้รับบาดเจ็บทุกพระองค์ ดังปรากฏดังนี้
“...ชายจุฬาลงกรณ์ศีรษะแตกสามแห่งแต่น้อย บางแห่งฟกบวมบ้าง ยิ่งเยาวลักษณ์เท้าเคล็ดห้อยยืนในเวลานี้ไม่ได้ ขัดยอกที่สันหลังด้วย แต่มีแผลเล็กน้อย โสมาวดีก็เป็นแผลบ้าง หลังบวมแห่งหนึ่ง... แต่ทักษิณชาป่วยมากจะเป็นอะไรทับก็สังเกตไม่ได้ หลังเท้าขวาฉีกยับเยินโลหิตตกมากทีเดียว...อาการน่ากลัวมาก โลหิตไหล ไม่หยุด สักชั่วทุ่มหนึ่งต้องแก้ไข แต่หมอว่ากระดูกไม่แตกเป็นแต่เนื้อแหลกเหลวไป ในกลางคืนวันนั้น ให้ชักกระตุกตัวสั่นไป แต่แก้ไขมาก็ค่อยยังชั่วขึ้น...”
และต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงมีพระราชหัตเลขาเล่าพระอาการประชวรของพระองค์เจ้าทักษิณชาให้เจ้าหมื่นสรรเพชรภักดี ความว่า
“...ทักษิณชา ลูกข้าค่อยยังชั่วแล้ว แต่ยังเดินไม่ได้ กับบางเวลาข้างเท้าและขาข้างดีอยู่นั้นสั่นระทุกไป เขาว่าเป็นเพราะเทพจรไม่เสมอกันทั้งสองข้าง ๆ หนึ่งเป็นแผลใหญ่อยู่จนเทพจรเดินไม่สะดวกจึงกลับมาลงเดินข้างหนึ่งแรงไปกว่าข้างหนึ่ง การก็จะไม่เป็นอะไรดอก เมื่อแผลหายแล้วอาการก็ปกติ...”
พระประวัติ > โสกันต์

ครั้นเมื่อทรงมีพระชันษาสมควรแก่การโสกันต์แล้ว พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระดำริเห็นว่า พระเจ้าลูกเธอพระองค์นี้ทรงมีพระนามและพระเกียรติยศปรากฏกว่าพระเจ้าลูกเธอพระองค์อื่น ๆ ด้วยรู้จักมักคุ้นเป็นที่นับถือกันในพระบรมวงศานุวงศ์ทั้งฝ่ายหน้าฝ่ายใน เสนาบดีข้าราชการใหญ่น้อย ตลอดจนกงสุลนานาประเทศก็นับถือมาเฝ้าแหนไต่ถามอยู่เนือง ๆ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดพระราชพิธีโสกันต์เป็นพิธีใหญ่ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทในปี พ.ศ. 2405
เมื่อโสกันต์แล้ว พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเบี้ยหวัดให้ปีละ 10 ชั่ง เงินเดือนเดือนละ 3 ตำลึง
พระประวัติ > เข้ารับราชการฝ่ายใน การประชวร และสิ้นพระชนม์

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติ ทรงรับพระเจ้าพี่นางเธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี เป็นพระภรรยาเจ้าชั้นลูกหลวงพระองค์แรกในรัชกาล ด้วยทรงสนิทสนมมาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์และเป็นมเหสีที่พระราชสวามีทรงโปรดปรานเป็นพิเศษ ทั้งยังสร้างความโสมนัสเมื่อทรงพระครรภ์ เพราะพระราชบุตรที่จะประสูติในภายหน้าจะเป็นเจ้าฟ้าพระองค์แรกในรัชกาล
จนเมื่อประสูติพระราชบุตรเป็นพระราชโอรส เมื่อวันพฤหัสบดี ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 8 ปีวอก ตรงกับวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2415 แต่หลังจากนั้นเพียงแปดชั่วโมง ความโสมนัสกลับเป็นทุกข์โทมนัสอันใหญ่หลวงที่เจ้าฟ้าพระราชกุมารสิ้นพระชนม์ลง พระองค์เจ้าทักษิณชามิอาจปลงพระทัยเชื่อว่าพระราชกุมารที่ดูแข็งแรงเมื่อแรกประสูติจะสิ้นพระชนม์ในเวลาอันสั้น
เหตุการณ์ดังกล่าวสร้างความสะเทือนพระทัยแก่พระองค์เจ้าทักษิณชาอย่างมาก พระองค์ประชวรและไม่รับรู้สรรพสิ่งรอบข้างด้วยมีพระสัญญาที่ฝังแน่นแต่เรื่องราวของพระราชโอรสและทรงอยู่ในโลกส่วนพระองค์ มิสามารถสนองพระเดชพระคุณรับราชการฝ่ายในได้อีกต่อไป
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้พระยาเวียงในนฤบาลสร้างพระตำหนักพิเศษให้พระองค์เจ้าทักษิณชาพักผ่อนแต่พระอาการก็ไม่ดีขึ้น ภายหลังจึงเสด็จไปประทับร่วมกับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช พระอนุชาร่วมเจ้าจอมมารดา ณ วังท้ายวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม และย้ายไปประทับร่วมกับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ พระอนุชาร่วมเจ้าจอมมารดาอีกพระองค์หนึ่ง ณ วังตำบลสามเสน
พระเจ้าพี่นางเธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา ประชวรสิ้นพระชนม์ที่พระตำหนักวังพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นทิวากรวงศ์ประวัติ เมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2449 เวลา 3 ยามเศษ สิริพระชันษาได้ 53 ปี 360 วัน เวลาบ่ายวันต่อมาพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นอดิศรอุดมเดช เสด็จแทนพระองค์มาพระราชทานน้ำสรงพระศพ เจ้าพนักงานแต่งพระศพแล้วอัญเชิญลงพระลองใน ตั้งบนแว่นฟ้า 2 ชั้น ประกอบโกศมณฑป แวดล้อมด้วยเครื่องสูง พระเจ้าน้องยาเธอที่เสด็จมาร่วมพิธีร่วมกันทอดผ้าไตร พระสงฆ์มีพระธรรมเจดีย์ (แก้ว) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร เป็นประธาน สวดสดับปกรณ์แล้วถวายอนุโมทนา และโปรดให้พระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมมีกำหนด 1 เดือน
การนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเพลิงพระศพพระเจ้าพี่นางเธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2450
พระกรณียกิจ

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระราชธิดาได้ทรงศึกษาเล่าเรียนวิชาการสมัยใหม่และภาษาอังกฤษ ทรงเปิดโอกาสให้พระราชบุตรทั้งหลายคบหาสมาคมกับชาวต่างประเทศทั้งหญิงชาย
โดยเฉพาะเหล่าราชธิดารุ่นใหญ่ คือ พระองค์เจ้ายิ่งเยาวลักษณ์, พระองค์เจ้าทักษิณชา และพระองค์เจ้าโสมาวดี มักทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้โดยเสด็จพระราชดำเนินออกสมาคมเช่นการต้อนรับแขกเมือง ดังที่เซอร์แฮรี ออด ผู้สำเร็จราชการมลายูของอังกฤษประจำเมืองสิงคโปร์ซึ่งมีโอกาสเข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรสุริยุปราคาที่ตำบลหว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อ พ.ศ. 2411 โดยเขาได้บันทึกเกี่ยวกับการออกสมาคมของราชธิดารุ่นใหญ่ ดังนี้
“...พระเจ้าลูกเธอพระองค์หญิง ๓ พระองค์ ที่มีพระชนมายุสูงกว่า [สมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์] ก็ทรงพระโฉมศุภลักษณ์ เสียแต่เสวยหมาก ถ้าไม่ย้อมพระทนต์ [ให้ดำ] ตามธรรมเนียมของชาวสยามแล้ว ต้องชมว่าเป็นสตรีที่ทรงกัลยาณีเลิศลักษณ์ทีเดียว พระกิริยามารยาทก็น่าชมและตรัสภาษาอังกฤษได้ทุกพระองค์ ขณะเมื่อท่านเจ้าเมือง [เซอร์แฮรี ออด] เข้าเฝ้าพระเจ้าแผ่นดินอยู่นั้น พระเจ้าลูกเธอทั้งพระองค์หญิงและพระองค์ชาย ได้ทรงต้อนรับพวกที่ไปกับท่านเจ้าเมืองที่ในท้องพระโรง ทรงแจกการ์ดและพระรูปถ่ายแก่พวกเหล่านั้น และทรงแสดงความหวังในที่พระเจ้าแผ่นดินจะได้เสด็จประพาสเมืองสิงคโปร์...”
พระอิสริยยศ

| ธรรมเนียมพระยศของ พระองค์เจ้าทักษิณชา |
| --- | --- |
ธงประจำพระอิสริยยศ
การทูล: ใต้ฝ่าพระบาท
การแทนตน: ข้าพระพุทธเจ้า
การขานรับ: พ่ะย่ะค่ะ/เพคะ
18 กันยายน พ.ศ. 2395 — 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 : พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี
11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 — 13 กันยายน พ.ศ. 2449 : พระเจ้าพี่นางเธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี
23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี
ราเม็งเนื้อม้า

ราเม็งเนื้อม้า
ราเม็งเนื้อม้า (ญี่ปุ่น: 馬肉ラーメン; โรมาจิ: baniku rāmen) เป็นราเม็งที่ทำจาก เนื้อม้าที่รับประทานในนางาอิ จังหวัดยามางาตะ
เมืองนางาอิมีม้าสำหรับเกษตรกรรมมากมายมาเป็นเวลานาน และมีวัฒนธรรมการกินเนื้อม้าที่แก่เกินจะใช้งานได้ นอกจากนี้ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ยังเป็นพื้นที่ผลิตม้าศึก แต่หลังจากสิ้นสุดสงครามก็ไม่มีความต้องการม้าทหาร และเนื้อม้าก็กลายเป็นเนื้อราคาถูกที่สามารถหาได้ในราคาหนึ่งในสามของเนื้อหมู ดังนั้นเนื้อม้าจึงถูกนำมาทำราเม็ง
ในเมืองนางาอิ เป็นเรื่องปกติที่จะนำเนื้อม้ามาใส่ในราเม็ง ดังนั้นจึงอาจไม่มีคำว่าเนื้อม้าอยู่ในชื่อเมนู ตัวอย่างเช่น ร้านคาเมยะโชกุโด (かめや食堂) ซึ่งก่อตั้งใน ปี 1953 ขายราเม็งราดด้วยชาชูเนื้อม้าภายใต้ชื่อ จูกะ โซบะ (中華そば) และร้านชินไรเก็ง (新来軒) ซึ่งก่อตั้งใน ปี 1930 ขายราเม็งขาย "ชินะโซบะ" (支那そば) ซึ่งสามารถเลือกได้ว่าจะใส่ชาชูเนื้อม้า หรือชาชูเนื้อหมู
ปัญจภูต

ปัญจภูต  หรือ ปัญจมหาภูต (อังกฤษ: Pancha Bhuta, สันสกฤต: पञ्चभूत หรือ อังกฤษ: Pancha Maha-Bhuta, สันสกฤต: पञ्चमहाभूत), ห้าธาตุอันเป็นองค์ประกอบที่ยิ่งใหญ่, ห้าธาตุอันเป็นองค์ประกอบทางกายภาพ เป็นกลุ่มของธาตุองค์ประกอบพื้นฐานห้าในคติ ศาสนาฮินดูซึ่งเป็นพื้นฐานของการสร้างจักรวาลทั้งหมด
ซึ่งห้าธาตุที่เป็นองค์ประกอบเหล่านี้ คือ พระแม่ปฤถวี, พระภูเทวี (อังกฤษ: Prithvi, ฮินดี: पृथ्वी, โลก-ดิน), วรุณ (อังกฤษ: Apas, ฮินดี: जल, อาปา), อัคนี (อังกฤษ: Agni, ฮินดี: अग्नि, ไฟ), วาโย (อังกฤษ: vayu, ฮินดี: वायु, ลม), อากาศ, ทโยส (อังกฤษ: Akasha, Dyaus, ฮินดี: आकाश)
ในอายุรเวทและในความเชื่อของศาสนาฮินดู ร่างกายมนุษย์ถูกสร้างขึ้นจากองค์ประกอบธาตุทั้งห้าอย่างนี้ อย่างไรก็ตามในธรรมเนียมจารวาก ไม่ยอมรับ อากาศเป็นองค์ประกอบพื้นฐาน เนื่องจากไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่าและไม่ปรากฏรูปร่าง โดยถือว่ามีเพียงองค์ประกอบพื้นฐานเพียงสี่ธาตุเท่านั้น
ในคติของพระพุทธศาสนายังยอมรับองค์ประกอบพื้นฐานของธาตุทั้งสี่ประการและอากาศถูกตัดละทิ้งไป โดยห้าองค์ประกอบของระบบจักรวาลวิทยาของอินเดียโบราณมีความคล้ายคลึงกัน แต่ไม่เหมือนกับทฤษฎีองค์ประกอบห้าอย่างในบางท้องถิ่นที่ใช้ในเอเชียตะวันออก
เทวดาของธาตุทั้งห้า

ปัญจภูตเทวตา เทพเจ้าที่รักษาธาตุทั้งห้าในคติของศาสนาฮินดู
| ธาตุและเทวดาประจำรักษา | ศักติ/พลังของเทพเจ้าประจำธาตุ | ฐานะของเทพเจ้า |
| --- | --- | --- |
| พระทโยส (อากาศ) | พระแม่ปฤถวี/พระภูเทวี | เทพบุตร |
| พระพายุ (ลม) | พระนางลหรี (อังกฤษ: Lehari) | เทพบุตร |
| พระเพลิง (ไฟ) | พระนางสวาหา (อังกฤษ: Swaha) | เทพบุตร |
| พระวรุณ (น้ำ) | พระนางวารุณี | เทพบุตร |
| พระแม่ปฤถวี/พระภูเทวี (ดิน) | พระทโยส และ พระวิษณุ | เทพธิดา |
คติความเชื่อในไทย

ในคติการบูชาเทพเจ้าฮินดูประจำธาตุของศาสนาฮินดูเข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้มีการปรับเปลี่ยนเทพเจ้าฮินดูจากคติดั้งเดิมใหม่และรวมรวมกับความเชื่อท้องถิ่นซึ่งมีลักษณะเฉพาะ ได้แก่
| ธาตุและเทวดาประจำรักษา | ในศักติหรือบางท้องที่เฉพาะ |
| --- | --- |
พระแม่ธัญญลักษมี (ข้าว-ธาตุทอง): พระแม่โพสพ (ข้าว-ธาตุทอง) จากความเชื่อท้องถิ่นของไทย
พระพายุ (ลม): พระนางลหรี
พระเพลิง (ไฟ): พระนางสวาหา (ไฟ)
พระวรุณ (น้ำ): พระแม่คงคา (น้ำ)
พระแม่ปฤถวี/พระภูเทวี (ดิน): พระแม่ธรณี จากพระพุทธศาสนาเถรวาท (ดิน)