stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปลุสลีกา
สรุปการแข่งขัน

| ฤดูกาล | ชนะเลิศ | รองชนะเลิศ | อันดับที่ 3 | จำนวนทีม |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000/2001 | มอสตอสตัล-อาซอตือ แกญแจชึน-กอชแล | กาลาเชีย อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | ยัสต์แชมบีแยบอรือญา | 10 |
| 2001/2002 | มอสตอสตัล-อาซอตือ แกญแจชึน-กอชแล | กาลาเชีย อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | สกราแบวคาตุฟ | 10 |
| 2002/2003 | มอสตอสตัล-อาซอตือ แกญแจชึน-กอชแล | กาลาเชีย อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | ยัสต์แชมบีแยบอรือญา | 10 |
| 2003/2004 | ยัสต์แชมบีแยบอรือญา | แปแซตอู อาแซตแอส ออลชตึน | ปามาปอล อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | 10 |
| 2004/2005 | บอต สกราแบวคาตุฟ | แปแซตอู อาแซตแอส ออลชตึน | ปามาปอล อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | 10 |
| 2005/2006 | บอต สกราแบวคาตุฟ | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | แปแซตอู อาแซตแอส ออลชตึน | 10 |
| 2006/2007 | บอต สกราแบวคาตุฟ | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | วกแรต-แมต ดอแมกซ์ อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | 10 |
| 2007/2008 | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | วกแรต-แมต ดอแมกซ์ อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | มแลกปอล อาแซตแอส ออลชตึน | 10 |
| 2008/2009 | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | 10 |
| 2009/2010 | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | 10 |
| 2010/2011 | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | 10 |
| 2011/2012 | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | 10 |
| 2012/2013 | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | 10 |
| 2013/2014 | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | 12 |
| 2014/2015 | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | ลอตอสตแรฟล์กดัญสก์ | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | 14 |
| 2015/2016 | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | 14 |
| 2016/2017 | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | 16 |
| 2017/2018 | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | แตรฟล์ กดัญสก์ | 16 |
| 2018/2019 | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | ออนีกาวาร์ชาวา | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | 14 |
| 2019/2020 | ยกเลิกเนื่องจากการระบาดทั่วของโควิด-19 | ยกเลิกเนื่องจากการระบาดทั่วของโควิด-19 | ยกเลิกเนื่องจากการระบาดทั่วของโควิด-19 | 14 |
| 2020/2021 | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | กรูปาอาซอตือซักซาแกญแจชึน-กอชแล | ปรอแยกต์วาร์ชาวา | 14 |
| 2021/2022 | กรูปาอาซอตือซักซาแกญแจชึน-กอชแล | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | อาลูรอน ตแซแอมต์แซ วาร์ตาซาวีแยร์แช | 14 |
| 2022/2023 | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | กรูปาอาซอตือซักซาแกญแจชึน-กอชแล | อัสแซกอแรซอเวียแชชุฟ | 16 |
ตารางเหรียญการแข่งขัน

| ลำดับที่ | สโมสร | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | แปกีแยแอ สกราแบวคาตุฟ | 9 | 2 | 3 | 14 |
| 2 | ซักซาแกญแจชึน-กอชแล | 7 | 4 | 1 | 12 |
| 3 | ยัสต์แชมป์สกีแวงกีแยล | 3 | 4 | 7 | 14 |
| 4 | แรซอเวีย | 3 | 3 | 2 | 8 |
| 5 | อาแซตแอส ตแชนสตอคอวา | 0 | 4 | 2 | 6 |
| 6 | อาแซตแอส ออลชตึน | 0 | 2 | 3 | 5 |
| 7 | ตแรฟล์กดัญสก์ | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 7 | ปรอแยกต์วาร์ชาวา | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 9 | วาร์ตาซาวีแยร์แช | 0 | 0 | 1 | 1 |
| รวม (9 สโมสร) | รวม (9 สโมสร) | 22 | 21 | 21 | 64 |
แหล่งข้อมูลอื่น

PLUSLiga official site
PZPS (Polish Volleyball Union) official site
BGVolley (Site in which the Polish Championship is covered) เก็บถาวร 2005-12-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
พระติสสพุทธเจ้า

| พระติสสพุทธเจ้า> ข้อมูลทั่วไป |
| --- | --- |
สถานที่ประสูติ: เขมมิคทายวัน
สถานที่บรรลุธรรม: โคนต้นรกฟ้า
ตำแหน่ง: พระพุทธเจ้า
ก่อนหน้า: พระสิทธัตถพุทธเจ้า
ถัดไป: พระปุสสพุทธเจ้า
สถานที่ปรินิพพาน: นันทาราม
ฐานะเดิม
ชาวเมือง: กรุงเขมกะ
พระบิดา: พระเจ้าชนสันทะ
พระมารดา: พระนางปทุมา
วรรณะเดิม: กษัตริย์
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมพระพุทธศาสนา
พระติสสพุทธเจ้า (บาลี: Tissa Buddha) เป็นพระพุทธเจ้าพระองค์ที่ 17 ในพุทธวงศ์ของพระโคตมพุทธเจ้า ตรัสรู้เมื่อ 92 มหากัปที่แล้ว
พระประวัติ

พระติสสพุทธเจ้า มีพระนามเดิมว่าเจ้าชายติสสะ เป็นพระราชโอรสในพระเจ้าชนสันทะและพระนางปทุมาแห่งกรุงเขมกะ ประสูติที่วีริยราชอุทยาน มีปราสาท 3 หลังเป็นที่ประทับคือ คุณเสลา นาทิยะ และนิสภะ และมีพระสนมกำนัล 30,000 นาง เมื่อเจริญวัยได้ทรงอภิเษกสมรสกับพระนางสุภัททา มีพระโอรสด้วยกันพระองค์หนึ่งคือ เจ้าชายอานนท์
เมื่อพระชนมายุได้ 7,000 ปี ได้ทรงเห็นเทวทูต 4 จึงเกิดความเบื่อหน่ายโลก ตัดสินพระทัยทรงม้าชื่อโสนุตตระเสด็จออกผนวช โดยมีข้าราชบริพารหนึ่งโกฏิออกบวชตามเสด็จ พระองค์ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ครึ่งเดือน ถึงวันเพ็ญเดือนหก ได้เสวยข้าวมธุปายาสที่ธิดาของเศรษฐีชื่อวีระนำมาถวาย แล้วไปประทับพักกลางวันที่สลลวัน ทรงได้รับหญ้า 8 กำที่คนเฝ้าไร่ข้าวเหนียวชื่อวิชิตสังคามกะนำมาถวาย ทรงนำมาปูรองประทับนั่งที่โคนต้นรกฟ้า (บาลี: อสน) บำเพ็ญเพียรต่อจนได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในตอนรุ่งเช้า
หลังจากตรัสรู้ได้ทรงประกาศพระศาสนา ตราบจนเสด็จดับขันธปรินิพพานที่นันทาราม กรุงสุนันทวดี ขณะพระชนมายุ 100,000 พรรษา
พระติสสพุทธเจ้ามีคู่อัครสาวกนามว่าพระพรหมเทวะและพระอุทยะ คู่อัครสาวิกาคือพระผุสสาและพระสุทัตตา และพระสมคะเป็นพระอุปัฏฐาก
ความเกี่ยวข้องกับพระโคตมพุทธเจ้า

ในสมัยพระติสสพุทธเจ้า พระโคตมพุทธเจ้าเสวยพระชาติเป็นพระมหากษัตริย์พระนามว่าสุชาต ได้สละราชสมบัติออกผนวชเป็นฤๅษี เมื่อทราบว่าพระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นแล้ว จึงทรงถือดอกดอกมณฑารพ ดอกปทุม และดอกปาริชาต ไปกั้นถวายเป็นร่ม จึงทรงพยากรณ์ว่าสุชาตฤๅษีจะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในอีก 92 กัปข้างหน้า
พระภูมิ

| พระภูมิเจ้าที่ |
| --- | --- |
เทวดาผู้พิทักษ์สถานที่
เจว็ดพระเทเพน หรือ พระเยาวะแผ้ว ศิลปะต้นรัตนโกสินทร์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
เป็นที่บูชาใน: ศาสนาผี ศาสนาพราหมณ์ ฮินดูแบบไทย
ส่วนเกี่ยวข้อง: เทพารักษ์ รุกขเทวดา ครามเทวตา พระเสื้อเมือง
อาวุธ: พระขรรค์และอาวุธ ตามประติมานวิทยาแต่ละองค์
พาหนะ: ช้าง ม้า วัว ควาย
เป็นที่นับถือใน: ไทย กัมพูชา ลาว
ข้อมูลส่วนบุคคล
คู่ครอง: ชายา/พระภูมิสตรีทั้งเก้า
บิดา-มารดา: เจ้ากรุงพาลี(พระเจ้าทศราช) (ในคติการผสานความเชื่อรวมกับศาสนาท้องถิ่นและวิญญาณนิยมในไทย) (บิดา) พระนางสันทาทุกกะเทวี (นางวินทยาวัลลีในเทพปกรณัมศาสนาฮินดู) (มารดา)
พระภูมิ หรือ พระภูมิเจ้าที่ (บาลี: ภุมฺมเทว) เป็นเทพารักษ์ประจำพื้นที่และสถานที่ต่าง ๆ ซึ่งไม่รวมรุกขเทวดาอื่น ๆ หากสิงสถิตอยู่หรือเป็นเจ้าของหรือเป็นใหญ่ในที่ใด ก็จะเรียกเป็น เจ้าที่, เจ้าท่า, เจ้าป่า หรือเจ้าเขา เป็นต้น  หน้าที่ของพระภูมิ คือเพื่อปกปักรักษา ปกป้องดูแล บ้านเรือน เคหสถาน อาคาร สถานที่ต่าง ๆ รวมทั้งเรือกสวนไร่นา ตามความเชื่อของคนไทยในทุกภาคของประเทศมาตั้งแต่สมัยโบราณและยึดถือปฏิบัติบูชาสืบต่อกันมาช้านานจวบจนปัจจุบัน โดยมีศาลพระภูมิ ถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่อุทิศให้แก่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญและสักการะ หรือบุคคลสำคัญทางศาสนา
ความเชื่อของพระภูมิมาจากศาสนาผี อันเป็นประเพณีธรรมเนียมพื้นเมืองแบบวิญญาณนิยมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก่อนการเข้ามาของศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู เมื่อพระพุทธศาสนาและศาสนาฮินดูเข้ามาได้มีการผสมผสานในความเชื่อดั้งเดิม
เชื่อว่าพระภูมิมีอยู่ 9 องค์ ซึ่งแต่ละองค์มีบทบาทและหน้าที่รักษาสถานที่ต่างกันไป โดยประมุขของพระภูมิเจ้าที่นั้นคือเจ้ากรุงพาลี ซึ่งเป็นเทวดาในศาสนาฮินดู
รายนามพระภูมิทั้ง 9

ลักษณะของพระภูมิในประติมานวิทยาตั้งแต่โบราณจนถึงปัจจุบัน จะทรงฉลองพระองค์อย่างพระมหากษัตริย์ไทย ทรงสวมชฎา สวมพระภูษาห้อยชายมีสายธุรำ และสายสังวาลย์ ทรงสวมกำไล, ปั้นเหน่ง และพาหุรัด สวมฉลองฉลองพระบาทเชิงงอนอันแสดงถึงความมั่งคั่งร่ำรวยและความสูงศักดิ์
| นามพระภูมิบุรุษ | นามชายาพระภูมิ หรือ พระภูมิสตรี | เทพอาวุธสัญญาลักษณ์พระภูมิบุรุษ | เทพอาวุธสัญญาลักษณ์ชายาพระภูมิ หรือ พระภูมิสตรี | บทบาทและสถานที่รักษา | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| พระชัยมงคล | นางภูมไชยา หรือ ภูมชายา | หัตถ์ซ้ายทรงถือถุงเงิน หัตถ์ขวาทรงถือพระขรรค์ (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ซ้ายทรงดอกบัวตูม หัตถ์ขวาทรงไถ้ (ถุงมีสายหิ้งมีฝาปิด) (พระภูมิสตรี) | ปกครองดูแลเคหสถานบ้านเรือนและร้านโรงต่าง ๆ | นิยมบูชาตามบ้านเรือนและพระราชวังทั่วไป. |
| พระนครราช หรือ พระธรรมโหรา | นางภูมมาลา | หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงพุ่มกอไม้ หรือ ช่อดอกไม้ (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาทรงปุษษะมาลา (พวงมาลัย) หัตถ์ซ้ายทรงไม้พลองห้อยลง (พระภูมิสตรี) | ดูแลปกครองป้อม, ค่าย, ประตูเมือง, หอรบและบันไดต่าง ๆ | ได้รับการสถาปนาเป็นหนึ่งในเทพารักษ์ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ |

| พระเทเพน หรือ พระเยาวะแผ้ว | นางทิพมาลี | หัตถ์ขวาทรงหอกสั้น หรือ พระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงคัมภีร์ (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาทรงปาศะ (เชือก) หัตถ์ซ้ายทรงกำหญ้า (พระภูมิสตรี) | ดูแลฟาร์ม, ไร่และคอกสัตว์ต่าง ๆ |  |
| พระชัยศพณ์ หรือ พระสัพพคนธรรพ์ | นางศรีประภา | หัตถ์ขวาทรงแสงหอกยาว หัตถ์ซ้ายทรงวางไว้ข้างองค์ (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาทรงคะนาน หัตถ์ซ้ายทรงย่าม (พระภูมิสตรี) | ปกครองดูแลเสบียง, คลังและยุ้งฉางต่าง ๆ | มีหน้าที่ลักษณะเดียวกับพระไพรศพณ์และแม่พระโพสพ |
| พระคนธรรพ์ | นางสุปริยา | หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงหม้อกุมภะ (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาทรงหม้อกุมภะ หัตถ์ซ้ายทรงช่อดอกกุหลาบ (พระภูมิสตรี) | โรงพิธีงาน โรงพิธีแต่งงาน เรือนหอ สถานที่จัดงานมงคล |  |
| พระธรรมโหรา หรือ พระนาคราช | นางขวัญข้าวกร้า | หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงรวงข้าว (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาทรงเคียว หัตถ์ซ้ายทรงรวงข้าว (พระภูมิสตรี) | เรือกสวนไร่นา ทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ |  |
| พระเทวเถร หรือ พระวัยทัต | นางดอกไม้ทอง | หัตถ์ขวาทรงปฏัก หัตถ์ซ้ายทรงวางไว้ข้างองค์ (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาทรงดอกพุทธรักษาเคียว หัตถ์ซ้ายทรงธูปเทียน (พระภูมิสตรี) | ครองวัดวาอาราม ปูชนียสถาน พระเจดีย์ พระพุทธรูปสำคัญ |  |
| พระพระธรรมิกราช | นางพุ่มไม้ไพร | หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงปุษษะมาลา (พวงมาลัย) (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาทรงหวีกล้วย หัตถ์ซ้ายทรงดอกแคและดอกตูม (พระภูมิสตรี) | พืชพรรณธัญญาหารต่าง ๆ |  |
| พระทาษธารา หรือ พระธาตุธาร, ทาสธารา | นางรินระรื่น | หัตถ์ขวาถือหอกสั้น หัตถ์ซ้ายวางไว้ข้างองค์ (พระภูมิบุรุษ)  | หัตถ์ขวาถือดอกบัวบาน หัตถ์ซ้ายถือหอยยอด หรือหอยสังข์ (พระภูมิสตรี) | ปกครองดูแลบึง, ห้วยหนอง, คลอง และลำธารต่าง ๆ ตลอดจนน้ำที่ตกลงมาจากฟ้า แม่น้ำทะเล |  |
พรีวา

| พรีวา |
| --- | --- |
เมืองหลักและเทศบาล
ทิวทัศน์พรีวา มองจากเลอมงตูลง
   ตราอาร์ม
ประเทศ: ฝรั่งเศส
แคว้น: โอแวร์ญ-โรนาลป์
จังหวัด: อาร์แด็ช
เขต: พรีวา
อำเภอ: พรีวา
สหเทศบาล: พรีวาโรเนวาเล
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี (2020–2026) : Michel Valla
พื้นที่1: 12.14 ตร.กม. (4.69 ตร.ไมล์)
ประชากร (มกราคม ค.ศ. 2018)2: 8,363 คน
 • ความหนาแน่น: 690 คน/ตร.กม. (1,800 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
รหัสอีนเซ/ไปรษณีย์: 07186 /07000
สูงจากระดับน้ำทะเล: 200–750 m (660–2,460 ft)  (avg. 294 m หรือ 965 ft)
1 ข้อมูลอาณาเขตที่ตามขึ้นทะเบียนไว้โดยไม่รวมทะเลสาบ, หนองน้ำ, ธารน้ำแข็งที่ขนาดใหญ่กว่า 1 ตารางกิโลเมตรตลอดจนปากแม่น้ำ 2 Population without double counting: residents of multiple communes (e.g., students and military personnel) only counted once.
พรีวา (ฝรั่งเศส: Privas) หรือ ปริบัส (อุตซิตา: Privàs) เป็นเมืองและเทศบาลแห่งหนึ่งของประเทศฝรั่งเศส และเป็นเมืองหลักของจังหวัดอาร์แด็ช โดยเป็นศูนย์กลางการบริหารที่มีขนาดเล็กที่สุดของจังหวัดใด ๆ ในฝรั่งเศส พรีวาเป็นเทศบาลที่ใหญ่เป็นอันดับที่ห้าในจังหวัดอาร์แด็ช รองจากอานอแน, โอเบอนา, กีเลอร็อง-กร็องฌ์ และตูร์นง-ซูร์-โรน เมืองนี้ถูกทหารฝรั่งเศสในพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 ล้อมใน ค.ศ. 1629 ทุกวันนี้พรีวาเป็นที่รู้จักจากการทำปูว์เรเกาลัดและเกาลัดเชื่อม (มารงกลาเซ)
พรหมัน

ตามความเชื่อในศาสนาฮินดู พรหมัน (อ่านว่า พฺรม-มัน; สันสกฤต: ब्रह्मन्) คือความเป็นจริงสูงสุด เป็นสิ่งสัมบูรณ์ ไม่มีรูปร่าง ไร้ขีดจำกัด  เป็นพระวิญญาณบริสุทธิ์ เป็นที่มาและจุดหมายปลายทางของสรรพสิ่งในสกลจักรวาล
คัมภีร์อุปนิษัทระบุว่าสรรพสัตว์รับรู้พรหมันได้ใน 2 ลักษณะ คือ
นิรคุณพรหมัน เป็นพรหมันที่ไม่อาจกำหนดคุณลักษณะใด ๆ ได้ เป็นสิ่งสุงสุด เป็นสัจจิทานันทะ (ความจริง-ความรู้-ความสุข) เรียกอีกอย่างว่าปรพรหมัน และ
สคุณพรหมัน เป็นพรหมันที่กำหนดคุณลักษณะต่าง ๆ ได้ เรียกอีกอย่างว่า อปรพรหม อิศวร หรือพระเป็นเจ้า
ปรัชญาฮินดู

ปรัชญาฮินดูแต่ละสำนักอธิบายลักษณะของพรหมันแตกต่างกันไป
ฝ่ายอไทฺวตะ เวทานตะ ตีความว่า นิรคุณพรหมันเท่านั้นเป็นพรหมันแท้ ส่วนสคุณพรหมันเป็นพรหมันเทียม เพราะเป็นพลังที่ออกมาจากนิรคุณพรหมันเพื่อมาเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับโลกเท่านั้น โดยพลังในทางสร้างเรียกว่า รชะคุณ (พระพรหม) พลังทางธำรงรักษาเรียกว่า สัตตวะคุณ (พระวิษณุ) พลังในทางทำลายล้างเรียกว่า ตมสะคุณ (พระศิวะ) พลังทั้งสามนี้เรียกโดยรวมว่า ตรีมูรติ
ฝ่ายวิศิษฏาไทฺวตะ เวทานตะ อธิบายว่า นิรคุณพรหมันและสคุณพรหมันเป็นพรหมันแท้อันเดียวกัน เพียงแต่มี 2 ลักษณะ
พระไตรปิฎก

พระไตรปิฎก (บาลี: तिपिटक ติปิฏก; สันสกฤต: त्रिपिटक ตฺริปิฏก) เป็นคัมภีร์ที่บันทึกคำสอนของพระพุทธเจ้า ไตรปิฎก แปลว่า ตะกร้า 3 ใบ เพราะเนื้อหาแบ่งเป็น 3 หมวดใหญ่ ๆ คือ
พระวินัยปิฎก ว่าด้วยพระวินัยสิกขาบทต่าง ๆ ของภิกษุและภิกษุณี
พระสุตตันตปิฎก ว่าด้วยพระสูตรซึ่งเป็นพระธรรมเทศนาของพระโคตมพุทธเจ้าและพระอรหันตสาวก ที่แสดงแก่บุคคลต่างชั้นวรรณะและการศึกษา ต่างกรรมต่างวาระกัน มีทั้งที่เป็นร้อยแก้วและร้อยกรอง
พระอภิธรรมปิฎก ว่าด้วยพระอภิธรรมหรือปรมัตถธรรม ซึ่งเป็นธรรมะขั้นสูง อธิบายด้วยหลักวิชาล้วน ๆ โดยไม่อ้างอิงเหตุการณ์และบุคคล
คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าในยุคแรกเรียกว่าพระธรรมวินัย จนกระทั่งการสังคายนาครั้ง 3 จึงแยกเนื้อที่เกี่ยวกับปรมัตถธรรมออกมาเป็นอีกหมวดหนึ่งเรียกว่าพระอภิธรรมปิฎก
ในศาสนาพุทธยุคแรก แต่ละนิกายต่างมีคัมภีร์เป็นของตนเอง บางนิกายมี 5 ปิฎก บางนิกายมี 7 ปิฎก แต่พระไตรปิฎกฉบับสมบูรณ์ที่ตกทอดมาจนถึงปัจจุบันมีเพียงพระไตรปิฎกภาษาบาลีของฝ่ายเถรวาท
ในปัจจุบันคำว่าพระไตรปิฎก ใช้หมายถึงคัมภีร์ในศาสนาพุทธโดยรวม ซึ่งมีอยู่ทั้งสิ้น 3 สารบท ได้แก่
พระไตรปิฎกภาษาบาลี ใช้ในนิกายเถรวาท
พระไตรปิฎกภาษาจีน ใช้ในนิกายมหายาน
พระไตรปิฎกภาษาทิเบต ใช้ในศาสนาพุทธแบบทิเบต
พาหุสัจจะ

พาหุสัจจะ (บาลี: พาหุสฺสจฺจ, จาก พหุสฺสุต + -ณฺย ปัจจัยในภาวตัทธิต) แปลว่า ความเป็นผู้ได้สดับตรับฟังมาก หมายถึงการได้ศึกษาเล่าเรียนมาก การมีความรู้ประสบการณ์มาก เรียกบุคคลผู้มีภาวะอย่างนั้นว่าพหูสูต คือผู้ได้ศึกษาเล่าเรียนมากมาก ผู้มีความรู้มาก ผู้คงแก่เรียน นักปราชญ์ หนังสือบางฉบับเรียกว่า "หัวใจนักปราชญ์"
พาหุสัจจะ เกิดจากการศึกษา และการศึกษาที่ดีเกิดจากการศึกษา ๔ แบบ คือ ศึกษาด้วยการฟัง ด้วยการคิด ด้วยการสอบถาม และด้วยการจดจำบันทึก
มีคาถาบทหนึ่งที่ถือว่าเป็น หัวใจนักปราชญ์ คือ "สุ จิ ปุ ลิ วินิมุตโต กถํ โส ปณฺฑิโต ภเว" แปลว่า ผู้ปราศจาก สุ จิ ปุ ลิ จะเป็นบัณฑิตได้อย่างไร
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกัณฏิ

| --- | --- |
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกัณฏิ
th
ก่อตั้ง: 1942
ที่ตั้ง: กัณฏิ ประเทศศรีลังกา
พิกัดภูมิศาสตร์: 7°17′41″N 80°38′27″E﻿ / ﻿7.29472°N 80.64083°E﻿ / 7.29472; 80.64083
ประเภท: ประวัติศาสตร์
ผู้อำนวยการ: K. D. V. Chandimal
เว็บไซต์: เว็บไซต์กรมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกัณฏิ (สิงหล: මහනුවර ජාතික කෞතුකාගාරය; ทมิฬ: கண்டி தேசிய நூதனசாலை) เป็นพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ในกัณฏิ ประเทศศรีลังกา ตั้งอยู่ติดกันกับวัดพระเขี้ยวแก้ว เป็นส่วนหนึ่งของอดีตพระราชวังหลวงกัณฏิ นิทรรศการหลักของพิพิธตั้งอยู่ในอาคาร Palle Vahala ซึ่งในอดีตใช้เป็นที่อยู่อาศัยของนางบำเรอของกษัตริย์ นิทรรศการส่วนที่สองตั้งอยู่ในอาคารที่อดีตเป็นพระราชวังหลวง ปัจจุบันพิพิธภัณฑ์อยู่ภายใต้การดูแลของสำนักกิจการพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
อาคาร Palle Vahala หรือ Meda Vahala สร้างขึ้นในสมัยของศรีวิกรมราชสิงห์ และใช้งานเป็นส่วนที่พำนักของราชินีของกษัตริย์แห่งกัณฏิ อาคารนี้ต่อมาถูกใช้งานเป็นที่เก็บรักษาวัตถุและงานศิลปะของสมาคมศิลปะกัณฏิซึ่งตั้งขึ้นในปี 1882 พิพิธภัณฑ์เปิดให้เข้าชมสู่สาธารณะในปี 1942
ปัจจุบันพิพิธภัณฑ์มีวัตถุโบราณจัดแสดงมากกว่า 5,000 ชิ้น ซึ่งรวมถึงอาวุธ เครื่องประดับ เป็นต้น โดยมาจากสมัยอาณาจักรกัณฏิ (ศตวรรษที่ 17–19) และในยุคหลังอาณานิคมอังกฤษ ซึ่งรวมถึสนธิสัญญาปี 1815 ฉบับคัดลอก ในอาณาเขตของพิพิธภัณฑ์ยังมีรูปปั้นของเซอร์เฮนรี วาร์ด อดีตผู้ว่าการซีลอน (1855–1860) รูปปั้นนี้เดิมทีตั้งอยู่ที่ควีนส์โฮเต็ล
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติโคลัมโบ

| --- | --- |
ด้านหน้าของพิพิธภัณฑ์ ภาพถ่ายปี 2020
ที่ตั้งในโคลัมโบและปริมณฑล
ก่อตั้ง: 1 มกราคม ค.ศ. 1877 (1877-01-01)
ที่ตั้ง: โคลัมโบ ประเทศศรีลังกา
พิกัดภูมิศาสตร์: 6°54′36″N 79°51′39″E﻿ / ﻿6.91000°N 79.86083°E﻿ / 6.91000; 79.86083
ผู้ก่อตั้ง: วิลเลียม เฮนรี เกรเกอรี
เว็บไซต์: museum.gov.lk
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติโคลัมโบ (สิงหล: කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය; ทมิฬ: கொழும்பு தேசிய நூதனசாலை) หรือ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติศรีลังกา เป็นพิพิธภัณฑ์ในนครโคลัมโบ ประเทศศรีลังกา โดยเป็นพิพิธภัณฑ์ที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ ก่อตั้งขึ้นในปี 1877 และอยู่ภายใต้การดูแลของกรมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ของสะสมของพิพิธภัณฑ์มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ของศรีลังกา เช่น ตราราชวงศ์ของกษัตริย์กันทยัน และพระพุทธรูปโตฬุวีฬะ
พิพิธภัณฑ์สถาปนาขึ้นในวันที่ 1 มกราคม 1877 โดยเซอร์วิลเลียม เฮนรี เกรเกอรี ผู้ว่าราชการซีลอนของอังกฤษ ราชสมาคมเอเชียติกแห่งศรีลังกามีบทบาทมากในการสร้างความสนใจแก่เกรเกอรีในปี 1872 ให้ระลึกถึงความต้องการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์สาธารณะขึ้นในซีลอน ใบอนุญาตดำเนินการออกให้โดยคณะสภานิติบัญญัติของซีลอนในหนึ่งปีให้หลัง อาคารนี้ได้สถาปนิกประจำรัฐบาล เจมส์ จอร์จ สมิตเธอร์ (1833–1910) เป็นผู้เตรียมการออกแบบโดยใช้รูปแบบสถาปัตยกรรมแบบอิตาลีใหม่
อราสี มริกร (Arasi Marikar) ผู้ดำเนินการก่อสร้างหลักของพิพิธภัณฑ์ได้รับคำสอบถามในพิธีเปิดพิพิธภัณฑ์โดยผู้ว่าราชการเกรเกอรี มริกรร้องขอผู้ว่าราชการต่อหน้าฝูงชนที่มาเข้าร่วมพิธีเปิด (ซึ่งส่วนใหญ่เป็นมุสลิม) ให้พิพิธภัณฑ์ปิดทำการทุกวันศุกร์ซึ่งเป็นวันหยุดพักผ่อนของมุสลิม คำขอนี้ได้รับการตอบรับและดำเนินการเรื่อยมา แต่ท้ายที่สุดพิพิธภัณฑ์ได้ปรับมาเปิดให้บริการทุกวัน เว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์เท่านั้น
ประเทศแทนซาเนีย

6°S 35°E﻿ / ﻿6°S 35°E﻿ / -6; 35
| สหสาธารณรัฐแทนซาเนีย Jamhuriya Muungano wa Tanzania (สวาฮีลี) United Republic of Tanzania (อังกฤษ) |
| --- | --- |
   ธงชาติ     ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: Uhuru na Umoja (ภาษาสวาฮีลี: อิสรภาพและเอกภาพ)
เพลงชาติ: มุงกูอีบารีกีอาฟรีกา 

เมืองหลวง: โดโดมา
เมืองใหญ่สุด: ดาร์เอสซาลาม
ภาษาราชการ: ภาษาสวาฮีลีและภาษาอังกฤษ
การปกครอง: รัฐเดี่ยว ระบบพรรคเด่น ระบบประธานาธิบดี สาธารณรัฐรัฐธรรมนูญ

• ประธานาธิบดี : ซาเมีย ซาลูฮู
• นายกรัฐมนตรี : คัสซิม มาจาลีวา
 
ประกาศเอกราช จาก สหราชอาณาจักร

• แทนกันยีกา : 9 ธันวาคม พ.ศ. 2504
• แซนซิบาร์ : 19 ธันวาคม พ.ศ. 2506
• รวมกัน : 26 เมษายน พ.ศ. 2507
 
พื้นที่
• รวม: 945,090 ตารางกิโลเมตร (364,900 ตารางไมล์) (30)
• แหล่งน้ำ (%): 6.2%
ประชากร
• ก.ค.2548 ประมาณ: 38,329,000 1 (32)
• สำมะโนประชากร 2544: 34,443,603
• ความหนาแน่น: 20 ต่อตารางกิโลเมตร (51.8 ต่อตารางไมล์) (156)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : 2560 (ประมาณ)
• รวม: $ 162.836 พันล้าน
• ต่อหัว: $ 3,282
จีดีพี (ราคาตลาด) : 2560 (ประมาณ)
• รวม: $ 51.614 พันล้าน
• ต่อหัว: $ 1,040
จีนี (2012): 37.8 ปานกลาง
เอชดีไอ (2019):  0.529 ต่ำ · 163rd
สกุลเงิน: ชิลลิงแทนซาเนีย (tzs)
เขตเวลา: UTC+3 (MSK)
• ฤดูร้อน (เวลาออมแสง): UTC+3 (ไม่มี)
รหัสโทรศัพท์: 255 2
โดเมนบนสุด: .tz
1.) หมายเหตุ: ค่าประมาณสำหรับประเทศนี้ ได้คำนึงถึงผลของการตายจำนวนจากเอดส์ ซึ่งเป็นผลให้ความอายุยืนลดลง อัตราการตายเพิ่มขึ้น จำนวนประชากรและอัตราการเพิ่มน้อยลง และมีการกระจายของประชากรตามเพศและอายุต่างจากที่คาดการณ์ 2. 007 จากเคนยาและยูกันดา
แทนซาเนีย หรือชื่อทางการ สหสาธารณรัฐแทนซาเนีย (อังกฤษ: United Republic of Tanzania; สวาฮีลี: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) เป็นประเทศที่อยู่บนชายฝั่งตะวันออกของแอฟริกา มีอาณาเขตทางเหนือจดเคนยาและยูกันดา ทางตะวันตกจดรวันดา บุรุนดี และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก และทางใต้จดแซมเบีย มาลาวี และโมซัมบิก ส่วนทางตะวันออกจดมหาสมุทรอินเดีย ประเทศตั้งชื่อมาจากแผ่นดินใหญ่แทนกันยีกาและเกาะแซนซิบาร์ที่อยู่นอกจากชายฝั่งตะวันออก แทนซาเนียเป็นสมาชิกของเครือจักรภพแห่งชาติ ตั้งแต่ประกาศเอกราชเมื่อ พ.ศ. 2504 เมื่อ พ.ศ. 2507 แทนกันยีกาได้รวมกับแซนซีบาร์ กลายเป็นสหสาธารณรัฐแทนแกนยิกาและแซนซิบาร์ และต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นสหสาธารณรัฐแทนซาเนีย เมื่อ พ.ศ. 2539 เมืองหลวงของแทนซาเนียย้ายจากดาร์เอสซาลามไปโดโดมา อย่างไรก็ดี สำนักงานของรัฐบาลหลายแห่งยังคงตั้งอยู่ในเมืองหลวงเดิม
ภูมิศาสตร์

ช้างกำลังเดินผ่านเขาคิลิมันจาโรที่มีหิมะปกคลุม
อึงโกรองโกโร แอ่งภูเขาไฟไม่มีพลังที่ยังคงสภาพเดิมที่ใหญ่ที่สุดในโลก
แทนซาเนียเป็นประเทศที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 13 ในแอฟริกาและใหญ่เป็นอันดับที่ 31 ของโลก มีพรมแดนติดกับเคนยาและยูกันดาทางเหนือ รวันดา บุรุนดี และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกทางทิศตะวันตก และแซมเบีย มาลาวี และโมซัมบิกทางตอนใต้ ประเทศแทนซาเนียตั้งอยู่บนชายฝั่งตะวันออกของทวีปแอฟริกา และมีชายฝั่งมหาสมุทรอินเดียยาวประมาณ 1,424 ชม (885 ไมล์) นอกจากนี้ยังประกอบด้วยเกาะนอกชายฝั่งหลายแห่ง เช่น อุนกูจา (แซนซิบาร์) เกาะเพมบา และเกาะมาฟีอา
น้ำตกกาลัมโบในภาคตะวันตกเฉียงใต้เป็นน้ำตกที่สูงที่สุดเป็นอันดับสองในแอฟริกาและตั้งอยู่ใกล้ชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของทะเลสาบแทนกันยีกา ที่ชายแดนติดกับแซมเบีย พื้นที่อนุรักษ์อ่าวเมไนเป็นพื้นที่คุ้มครองทางทะเลที่ใหญ่ที่สุดของแซนซิบาร์
ประชากรศาสตร์

48,261,942 คน (ค่าประมาณการ เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2556)
ประชากรศาสตร์ > เชื้อชาติ

ประกอบด้วยเผ่าพันธุ์ต่าง ๆ กว่า 120 เผ่า ซึ่งมีต้นกำเนิดจากเผ่า Bantu แต่ละเผ่าพันธุ์มีภาษาและสำเนียงเฉพาะของตนเอง และมีไม่เกิน 1 ใน 10 ของประชากร เผ่าที่มีขนาดใหญ่ ได้แก่ Sukuma และ Nyamwezi ส่วนประชากรในเกาะแซนซิบาร์และเกาะเพมบามีเชื้อสายแอฟริกันผสมอาหรับ
แหล่งข้อมูลอื่น

รัฐบาลแทนซาเนีย
คณะรัฐมนตรีแห่งรัฐบาลแทนซาเนีย เก็บถาวร 2009-10-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
คู่มือการท่องเที่ยว Tanzania จากวิกิท่องเที่ยว (ในภาษาอังกฤษ)
พระเจ้ายันที่ 3 ซอบีแยสกีแห่งโปแลนด์

สำหรับพระมหากษัตริย์พระองค์อื่นที่มีพระนามเดียวกัน ดูที่ พระเจ้าจอหน์แห่งโปแลนด์ (แก้ความกำกวม)
| ยันที่ 3 ซอบีแยสกี |
| --- | --- |
พระบรมสาทิสลักษณ์ วาดโดยดานีเอล ชุลทซ์
พระมหากษัตริย์แห่งโปแลนด์ แกรนด์ดยุคแห่งลิทัวเนีย
ครองราชย์: 19 พฤษภาคม 1674 – 17 มิถุนายน 1696
ราชาภิเษก: 2 กุมภาพันธ์ 1676
ก่อนหน้า: มีเคา
ถัดไป: เอากุสท์ที่ 2

พระราชสมภพ: 17 สิงหาคม ค.ศ. 1629(1629-08-17) โอเลกสโค โปแลนด์
สวรรคต: 17 มิถุนายน ค.ศ. 1696(1696-06-17) (66 ปี) วิลล่านอฟ วอร์ซอ ประเทศโปแลนด์
ฝังพระศพ: อาสนวิหารวาเวล กรากุฟ โปแลนด์
คู่อภิเษก: มารี คาสเมีย หลุยส์ซ่า เดอ ลา กราซ เดออาร์เควลา
พระราชบุตร: เจมส์ หลุยส์ ซอบีแยสกี
ราชวงศ์: ซอบีแยสกี
พระราชบิดา: จาคอป ซอบีแยสกี
พระราชมารดา: โซเฟีย ทีโอฟาเลีย ดาเนียโลวิช
ศาสนา: โรมันคาทอลิก
ลายพระอภิไธย: 
พระเจ้ายันที่ 3 ซอบีแยสกีแห่งโปแลนด์ (โปแลนด์: Jan III Sobieski; อังกฤษ: John III Sobieski) (17 สิงหาคม ค.ศ. 1629 – 17 มิถุนายน ค.ศ. 1696) เป็นพระมหากษัตริย์ผู้มีความสำคัญของเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนียแห่งราชวงศ์โซบีสกี ผู้ครองราชย์ระหว่าง ค.ศ. 1674 จนเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน ค.ศ. 1696 พระเจ้ายันทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปแลนด์และแกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนีย การครองราชสมบัติเป็นเวลายี่สิบสองปีของพระองค์เป็นรัชสมัยที่บ้านเมืองมีความมั่นคงที่เป็นที่ต้องการหลังจากสภาวะอันปั่นป่วนของความวุ่นวายที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้นที่เกิดขึ้นในสมัยของความระส่ำระสายของเครือจักรภพ (Deluge) และการลุกฮือคเมลนิทสกี (Khmelnytsky Uprising) พระเจ้าจอห์นเป็นพระมหากษัตริย์ผู้เป็นที่นิยมของประชาชน และทรงเป็นนักการทหารผู้มีความสามารถ โดยเฉพาะในการต่อสู้อย่างกล้าหาญและเมื่อทรงได้รับชัยชนะต่อออตโตมันเติร์กในยุทธการเวียนนาในปี ค.ศ. 1683 ชัยชนะครั้งนี้ทำให้ทรงได้รับสมญานามจากพวกเติร์กว่าเป็น “สิงห์แห่งลิทัวเนีย”
ข้อมูลเพิ่มเติม

ยุทธการเวียนนา
| ก่อนหน้า |  | พระเจ้ายันที่ 3 ซอบีแยสกีแห่งโปแลนด์ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| พระเจ้ามีเคาที่ 1 |  |   พระมหากษัตริย์แห่งโปแลนด์และแกรนด์ดยุกแห่งลิทัวเนีย  (ค.ศ. 1674 - 17 มิถุนายน ค.ศ. 1696) |  | พระเจ้าออกัสตัสที่ 2 |
ประเทศเคนยา

| สาธารณรัฐเคนยา Republic of Kenya (อังกฤษ) Jamhuri ya Kenya (สวาฮีลี) |
| --- | --- |
   ธงชาติ    ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: "Harambee" (ภาษาสวาฮีลี) "ขอให้เราทุกคนร่วมมือกัน"
เพลงชาติ: เอมุงกูงูวูเยตู 
แสดงโลกแสดงแผนที่แอฟริกา
เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: ไนโรบี 1°16′S 36°48′E﻿ / ﻿1.267°S 36.800°E﻿ / -1.267; 36.800
ภาษาราชการ: ภาษาอังกฤษ ภาษาสวาฮีลี
ภาษาประจำชาติ: ภาษาสวาฮีลี 
กลุ่มชาติพันธุ์  (2019): 17.13% ชาวกีกูยู 14.35% ชาวลูห์ยา 13.37% ชาวคาเลนจิน 10.65% ชาวลูโอ 9.81% ชาวคัมบา 5.85% ชาวโซมาลี 5.68% ชาวคิสิอิ 5.23% ชาวมิจิเคนดา 4.15% ชาวเมรู 13.78% อื่น ๆ
ศาสนา  (2019): 85.5% ศาสนาคริสต์ —60.8% โปรเตสแตนต์ —20.6% คาทอลิก —4.1% ศาสนาคริสต์ อื่น ๆ 10.9% ศาสนาอิสลาม 1.6% ไม่มีศาสนา 0.7% ความเชื่อดั้งเดิม 1.3% อื่น ๆ
เดมะนิม: ชาวเคนยา
การปกครอง: รัฐเดี่ยว ระบบประธานาธิบดี สาธารณรัฐรัฐธรรมนูญ

• ประธานาธิบดี : William Ruto
• รองประธานาธิบดี : Rigathi Gachagua
 
ประกาศเอกราช

• จากสหราชอาณาจักร : 12 ธันวาคม พ.ศ. 2506
 
พื้นที่
• รวม: 582,650 ตารางกิโลเมตร (224,960 ตารางไมล์) (48)
• แหล่งน้ำ (%): 2.3%
ประชากร
• 2557 ประมาณ: 45,010,056 (31st)
• สำมะโนประชากร 2552: 38,610,097
• ความหนาแน่น: 78 ต่อตารางกิโลเมตร (202.0 ต่อตารางไมล์) (124)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : 2560 (ประมาณ)
• รวม: $ 163.377 พันล้าน
• ต่อหัว: $ 3,496
จีดีพี (ราคาตลาด) : 2560 (ประมาณ)
• รวม: $ 78.397 พันล้าน
• ต่อหัว: $ 1,677
จีนี (2014): 42.5 ปานกลาง · 48
เอชดีไอ (2019):  0.601 ปานกลาง · 143
สกุลเงิน: ชิลลิงเคนยา (KES)
เขตเวลา: UTC+3 (แอฟริกาตะวันออก)
รูปแบบวันที่: วว/ดด/ปป (คริสต์ศักราช)
ขับรถด้าน: ซ้ายมือ
รหัสโทรศัพท์: +254
โดเมนบนสุด: .ke
 จากข้อมูลของซีไอเอ ได้ประมาณการถึงผลของการเสียชีวิตเนื่องจากโรคเอดส์สำหรับประเทศนี้อย่างชัดเจน ซึ่งอาจส่งผลให้อายุขัยลดลง อัตราการตายและอัตราการเสียชีวิตของทารกที่สูงขึ้น จำนวนประชากรและอัตราการเติบโตที่ลดลง และการเปลี่ยนแปลงของการกระจายตัวของประชากรตามอายุและเพศสูงกว่าที่คาดไว้
เคนยา (อังกฤษและสวาฮีลี: Kenya) หรือชื่อทางการคือ สาธารณรัฐเคนยา (อังกฤษ: Republic of Kenya; สวาฮีลี: Jamhuri ya Kenya) เป็นประเทศในแอฟริกาตะวันออก มีอาณาเขตจรดประเทศเอธิโอเปีย (ทางเหนือ) ประเทศโซมาเลีย (ทางตะวันออกเฉียงเหนือ) ประเทศแทนซาเนีย (ทางใต้) ประเทศยูกันดา (ทางตะวันตก) ประเทศเซาท์ซูดานและทะเลสาบวิกตอเรีย (ทางตะวันตกเฉียงเหนือ) และมหาสมุทรอินเดีย มีเมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดคือ ไนโรบี
เศรษฐกิจ

เคนยาเป็นจุดยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจที่สำคัญในภูมิภาคแอฟริกาตะวันออก มีเครือข่ายการเชื่อมโยงการคมนาคมที่ดี มีท่าเรือสำคัญที่เมืองมอมบาซา เป็นแหล่งวัตถุดิบอัญมณีที่สำคัญอีกประเทศหนึ่งสำหรับอุตสาหกรรมเครื่องประดับและอัญมณีของไทย และยังมีแหล่งพลอยที่สำคัญหลายชนิด นอกจากนี้ เคนยายังเป็นประเทศผู้ส่งออกไม้ตัดดอกรายใหญ่อีกด้วย
ภาคอุตสาหกรรม การท่องเที่ยวเป็นอุตสาหกรรมที่ทำรายได้ให้ประเทศมากที่สุด
ภาคเกษตรกรรม ภาคเกษตรกรรมของเคนยาเป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ
ทรัพยากรธรรมชาติ ทองคำ หินปูนขาว แร่เกลือ เพชรพลอย โซดาแอช แมกนีไซท์
อุตสาหกรรมสำคัญ ซีเมนต์ อุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร การท่องเที่ยวผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม และอุตสาหกรรมผลิตสินค้าอุปโภคต่าง ๆ
รายได้ที่สำคัญ รายได้จากภาคเกษตรกรรมเป็นรายได้ที่นำเงินตราต่างประเทศเป็นอันดับหนึ่ง