สี่แผ่นดิน
ตัวละครหลัก

ตัวละครรุ่นพลอย
คุณหญิงบทมาลย์บำรุง/พลอย บทมาลย์บำรุง (แม่พลอย) เป็นตัวละครสำคัญของนวนิยายเรื่อง สี่แผ่นดิน งานประพันธ์ของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช แม่พลอยเกิดเมื่อปี 2425 เป็นลูกสาวคนเล็กของพระยาพิพิธฯ กับแม่แช่ม มีพี่ชาย คือ พ่อเพิ่ม แม่พลอยเสียชีวิตเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 ตรงกับวันที่พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลสวรรคต รวมอายุได้ 64 ปีเศษ
พระยาบทมาลย์บำรุง/เปรม บทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) สามีของแม่พลอย ข้าราชบริพารผู้จงรักภักดี โดยแรกเริ่มได้เข้ารับราชการเป็นนายมหาดเล็กเวรศักดิ์ ต่อมาย้ายมาเป็นข้าราชการกรมวังก่อนที่จะได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระบริบาลภูมินารถ และพระยาบทมาลย์บำรุง ตามลำดับ คุณเปรมตกม้าเสียชีวิตหลังจากรัชกาลที่ 6 เสด็จสวรรคตได้ไม่นาน
แม่ช้อย หลานของคุณสาย ช้อยเป็นลูกสาวคนเล็กของหลวงนพ กับแม่ชั้น ช้อยอายุรุ่นราวคราวเดียวกันกับแม่พลอย แม่ช้อยอาจเสียชีวิตในช่วงต้นรัชกาลที่ 9
อุ่น บุนนาค (คุณอุ่น) ลูกคนโตของพระยาพิพิธฯ กับคุณหญิงเอื้อม พี่สาวต่างมารดาของพลอย ดูแลจัดแจงทุกอย่างภายในบ้าน คุณอุ่นเกลียดชังน้องต่างมารดาของตนอย่างพ่อเพิ่มและแม่พลอย
ชิด บุนนาค (คุณชิด) ลูกคนรองของพระยาพิพิธฯ กับคุณหญิงเอื้อม พี่ชายต่างมารดาของพลอย ติดฝิ่นและการพนันจนผลาญทรพย์สินของบิดาและพี่สาวจนหมด
หลวงภัณฑ์วิจารณ์/เพิ่ม บุนนาค (พ่อเพิ่ม) ลูกคนที่ 3 ของพระยาพิพิธฯ พี่ชายร่วมมารดาของแม่พลอย เป็นคนรักสนุกและไม่เอาจริงเอาจัง รับราชการอยู่ที่กรมพระคลัง ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงภัณฑ์วิจารณ์
คุณเชย ลูกคนที่ 4 ของพระยาพิพิธฯ กับคุณหญิงเอื้อม พี่สาวต่างมารดาของพลอย พี่สาวคนเล็กแก่กว่าพลอย 2 ปี รักพลอยยิ่งกว่าพี่น้องแท้ๆ ของตน อย่างคุณอุ่น และคุณชิด
หลวงโอสถ สามีของคุณเชย เป็นหมอแผนโบราณ มีฐานะค่อนข้างยากจน
พี่เนื่อง พี่ชายของช้อย ลูกชายคนโตของหลวงนพ กับแม่ชั้น รักแรกของพลอย ต่อมาได้เสียกับบุญสมที่นครสวรรค์
ตัวละครรุ่นลูกของพลอย
ร้อยตรี ประพนธ์ บทมาลย์บำรุง (อ้น) ลูกชายของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) ที่เกิดกับบ่าวในบ้าน แม่พลอยขอรับเป็นบุตรของตน ต่อมาอ้นได้เข้าเป็นทหารยศร้อยตรี ประจำการอยู่หัวเมืองนอกกรุงเทพ เป็นคนที่ต่อต้านการเปลี่ยนแปลงการปกครองปี พ.ศ. 2475 จึงทำการต่อสู้กับคณะราษฎร์และถูกจับกุม ต่อมาเมื่อพ้นโทษก็บวชให้กับอ๊อดที่เสียชีวิตจากไข้มาลาเรีย
ประพันธ์ บทมาลย์บำรุง (อั้น) ลูกชายคนแรกของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) กับแม่พลอย อั้นจบกฎหมายจากต่างประเทศ เข้าร่วมกับฝ่ายเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475
ประพจน์ บทมาลย์บำรุง (อ๊อด) ลูกชายคนรองของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) กับแม่พลอย จบวรรณคดีจากต่างประเทศ เสียชีวิตจากไข้มาลาเรีย
ประไพ ลูกสาวคนเล็กของพระยาบทมาลย์บำรุง (คุณเปรม) กับแม่พลอย รักสวยรักงาม หัวสมัยใหม่และเอาแต่ใจตัวเอง มักทำตามกระแสนิยม
เสวี เป็นเพื่อนของอั้น คู่หมั้นประไพ และได้แต่งงานกัน
ลูซิลล์ ภรรยาแหม่มของอั้น (หย่ากับอั้นหลังกลับฝรั่งเศส)
สมใจ ภรรยาชาวไทยของตาอั้น มีลูกกับตาอั้น 2 คน
ตัวละครรุ่นพ่อแม่ของพลอย
พระยาพิพิธฯ พ่อของพลอย เป็นเชื้อสายขุนนางตระกูลบุนนาค
แม่แช่ม มารดาของพลอย เป็นเอกภรรยาของพระยาพิพิธฯ แต่ไม่ใช่ฐานะคุณหญิง แม่แช่มเสียชีวิตในวันที่พลอยโกนจุก
เสด็จพระองค์หญิงฯ เจ้านายผู้ชุบเลี้ยงอุปถัมภ์พลอย
คุณสาย ข้าหลวงตั้งแต่เสด็จท่านยังทรงพระเยาว์ เสด็จจึงมอบให้คุณสายช่วยดูแลกิจการส่วนพระองค์ทุกอย่าง น้องสาวของหลวงนพและคุณอาแท้ๆ ของเนื่องและช้อย
คุณนุ้ย และ คุณเนียน อาคุณเปรม คุณอานุ้ยเสียชีวิตเมื่อ 2 มีนาคม พ.ศ. 2477 ตรงกับวันที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสละราชสมบัติ
หลวงนพ พ่อของเนื่องและช้อย พี่ชายของคุณสาย มียศเป็นคุณหลวง
แม่ชั้น แม่ของเนื่องและช้อย
ยายพิศ บ่าวซึ่งแม่แช่มช่วยมาไว้ใช้ทำงานบ้านต่าง ๆ
คุณหญิงเอื้อม ภรรยาของพระยาพิพิธฯ ย้ายกลับไปอยู่บ้านที่อัมพวาก่อนแม่พลอยจะเกิด