stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
โรคจุดภาพชัดของจอตาเสื่อม
พยาธิสรีรวิทยา > ระยะ

ใน AMD จะมีการเพิ่มการสะสมของตะกอนสีเหลือง ๆ ซึ่งเป็นโปรตีนและลิพิดนอกเซลล์ เป็นลักษณะเฉพาะของโรค และเรียกว่า drusen ที่จุดภาพชัดซึ่งเป็นส่วนของจอตา ในระหว่าง retinal pigment epithelium กับคอรอยด์ที่อยู่ข้างใต้ ซึ่งเชื่อว่าทำจอตาให้เสียหายในระยะยาว
เพปไทด์ของกรดอะมิโน 36-43 ชนิดที่เรียกว่า amyloid beta ซึ่งสะสมอยู่ในสมองของคนไข้โรคอัลไซเมอร์ เป็นโปรตีนอีกอย่างหนึ่งที่สะสมในคนไข้ AMD ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่ AMD บางครั้งเรียกว่า โรคอัลไซเมอร์ของตาหรือของจอตา
AMD สามารถแบ่งออกเป็น 3 ระยะคือ ระยะต้น (early) กลาง (intermediate) และปลาย (late) โดยส่วนหนึ่งก็เพราะขนาดและหมายเลขกำหนดของ drusen
พยาธิสภาพของ AMD จะเริ่มด้วยการสะสม drusen สีเหลือง ๆ ในจุดภาพชัด ระหว่าง retinal pigment epithelium กับคอรอยด์ที่อยู่ข้างใต้
คนไข้ไโดยมากที่เริ่มมีอาการเช่นนี้ (ซึ่งเรียกว่า age-related maculopathy) ยังเห็นได้ดีอยู่
คนไข้ที่มี drusen อาจจะเกิดหรือไม่เกิด AMD และจริง ๆ แล้ว คนอายุมากกว่า 60 ปีโดยมากจะมี drusen โดยไม่มีผลเสียอะไร
ความเสี่ยงเกิดอาการจะสูงกว่าเมื่อ drusen ใหญ่หรือมีจำนวนมาก และสัมพันธ์กับความผิดปกติของชั้น pigmented cell ใต้จุดภาพชัด
drusen ขนาดใหญ่และอ่อนเชื่อว่า สัมพันธ์กับการสะสมคอเลสเตอรอลในระดับสูงขึ้น
พยาธิสรีรวิทยา > ระยะ > ระยะต้น

AMD ระยะต้นจะวินิจฉัยอาศัยการมี drusen ขนาดกลาง ซึ่งก็คือเท่ากับความกว้างของผมมนุษย์ (ราว ๆ 30-100 ไมโครเมตร)
แต่โรคในระยะนี้ปกติจะไม่มีอาการ
พยาธิสรีรวิทยา > ระยะ > ระยะกลาง

AMD ระยะกลางจะวินิจฉัยอาศัยการมี drusen ขนาดใหญ่ และ/หรือการมีสีจอตาที่ผิดปกติ
โรคระยะกลางอาจเป็นเหตุให้สูญการเห็น แต่ก็ยังเหมือนกับระยะต้นคือปกติจะไม่มีอาการ
พยาธิสรีรวิทยา > ระยะ > ระยะปลาย

ในโรคระยะปลาย จอตาเสียหายพอที่จะเสียการเห็นตรงกลางนอกเหนือจากการมี drusen
ซึ่งอาจเป็นการฝ่อ หรือการเริ่มมีเส้นเลือดงอกใหม่
AMD ระยะปลายยังแบ่งออกเป็นองกลุ่มย่อย ๆ ขึ้นอยู่กับประเภทความเสียหาย คือ แบบแห้ง (dry/geographic atrophy) และแบบเปียก (wet/neovascular)
พยาธิสรีรวิทยา > ระยะ > ระยะปลาย > แบบแห้ง

AMD แบบแห้ง (หรือแบบไม่ซึม [nonexudative]) เป็นการระบุโรคอย่างกว้าง ๆ ซึ่งรวมเอารูปแบบทุกอย่างที่ไม่ใช่แบบเปียก
รวมทั้ง AMD ระยะต้นและระยะกลาง และระยะปลายแบบ geographic atrophy
คนไข้แบบนี้มักจะมีอาการน้อยในระยะก่อน ๆ 
การเสียการเห็นจะเกิดมากขึ้นถ้าโรคลามจนถึงขั้น geographic atrophy
คนไข้ 80-90% จะมีโรคแบบแห้ง และอาการจะลามอย่างช้า ๆ 
ในกรณี 10-20% โรคจะลามเป็นแบบเปียก
พยาธิสรีรวิทยา > ระยะ > Geographic Atrophy

Geographic atrophy หรือ atrophic AMD เป็นรูปแบบระยะหลัง ๆ ของ AMD ที่การเสียเซลล์รับแสงในจอตาซึ่งเป็นไปอย่างต่อเนื่องและแก้คืนไม่ได้ จะทำให้เสียการเห็นเป็นบางส่วน
พยาธิสรีรวิทยา > ระยะ > Geographic Atrophy > แบบเปียก

AMD แบบเปียก หรือแบบ neovascular (เส้นเลือดงอกผิดปกติ) หรือแบบ exudative (ซึม) เป็นรูปแบบระยะหลัง ๆ ของ AMD ที่ทำให้เสียการเห็นเนื่องจากการเกิดเส้นเลือดงอกผิดปกติ (choroidal neovascularization) ใน choriocapillaris ผ่าน Bruch's membrane
ปกติจะมี AMD แบบแห้งเกิดขึ้นก่อน แต่ก็ไม่เสมอไป
โดย vascular endothelial growth factor (VEGF) จะกระตุ้นให้เพิ่มจำนวนเส้นลือดที่ไม่ปกติในจอตา
แต่โชคไม่ดีว่า เพราะเส้นเลือดเหล่านี้ผิดปกติจึงเปราะบางมาก ซึ่งในที่สุดทำให้เลือดและโปรตีนซึมออกเข้าไปข้างใต้จุดภาพชัด
สร้างตำหนิ ในที่สุดทำให้เซลล์รับแสงเสียหายอย่างแก้ไม่ได้ และทำให้เสียการเห็นอย่างรวดเร็วถ้าไม่รักษา
พยาธิสรีรวิทยา > Oxidative stress

การสะสมเนื่องกับอายุของเมลานิน ในรูปแบบ oligomer
ที่มีมวลโมเลกุลน้อย มีพิษเหตุแสง และโปรโหมตออกซิเดชัน ภายในไลโซโซมของ retinal pigment epithelium (RPE) อาจเป็นเหตุโดยบางส่วนต่อการย่อยสลาย photoreceptor outer rod segments (POS) ของ RPE ในอัตราที่ลดลง
ซึ่งแสดงแล้วว่า สัมพันธ์กับการเกิด lipofuscin
อันเป็นอาการเฉพาะสำคัญของ AMD
ความเป็นเหตุของ oxidative stress ในจอตาต่อ AMD เพราะทำจุดภาพชัดให้อักเสบเพิ่มขึ้น ได้หลักฐานจากอัตราโรคที่สูงขึ้นในผู้สูบบุหรี่และผู้ที่ได้รับรังสีอัลตราไวโอเลต
โดยการทำงานผิดปกติของไมโทคอนเดรียก็อาจมีบทบาทด้วย
การวินิจฉัย

การวินิจฉัยโรคจะขึ้นอยู่กับอาการที่จุดภาพชัด โดยไม่เกี่ยวกับการเห็นได้ชัด (visual acuity)
การวินิจฉัยอาจรวมวิธีการดังต่อไปนี้
การเปลี่ยนรูปแบบจากแห้งเป็นเปียกสามารถเกิดได้อย่างรวดเร็ว และถ้าไม่รักษา ก็อาจทำให้ถึงตาบอดตามกฎหมายโดยอาจเกิดภายใน 6 เดือน เพื่อป้องกันเหตุการณ์เช่นนี้ และเพื่อเริ่มกลยุทธ์ป้องกันในตั้งแต่ระยะต้น ๆ แพทย์อาจทดสอบการปรับตัวเข้ากับที่มืด ซึ่งสามารถตรวจจับ AMD ที่ยังไม่ปรากฏอาการถึง 3 ปีก่อนจะปรากฏในระดับคลินิก
มีการเสียความไวความเปรียบต่าง ทำให้การเห็นรูปร่าง เงา และการเห็นเป็นสีแย่ลง ความเปรียบต่างที่เสียไปสามารถวัดได้อย่างรวดเร็วและง่าย ๆ โดยใช้การทดสอบเช่น Pelli Robson ไม่ว่าจะทำที่บ้านหรือในคลินิก
เมื่อให้ดู Amsler grid เส้นตรงบางเส้นจะปรากฏเป็นรูปคลื่น และอาจมีบางส่วนที่ดูเหมือนเปล่า ๆ
เมื่อให้ดู Snellen chart ตาจะเห็นแย่ลงอย่างน้อยสองเส้น
การเปลี่ยนแปลงของลานสายตาที่วัดโดย Preferential hyperacuity perimetry (สำหรับโรคแบบเปียก)
ในโรคแบบแห้ง ซึ่งเกิดในคนไข้ 85-90% จะสามารถเห็น drusen ในภาพถ่ายก้นตา (fundus photography)
ในโรคแบบเปียก การบันทึกภาพรังสีหลอดเลือด (angiography) สามารถใช้ตรวจดูการซึมออกของเส้นเลือดหลังจุดภาพชัด ส่วน Fluorescein angiography สามารถใช้ระบุและกำหนดที่ที่เกิดเส้นเลือดที่ผิดปกติ
ภาพคลื่นไฟฟ้าจอตา (ERG) สามารถใช้หาส่วนจุดภาพชัดที่ตอบสนองน้อยผิดปกติหรือไม่ตอบสนองเทียบกับตาปกติ
Farnsworth-Munsell 100 hue test และ Maximum Color Contrast Sensitivity test (MCCS) สามารถใช้ตรวจการเห็นสีและความไวความเปรียบต่างของสี
Optical coherence tomography อาจใช้เพื่อวินิจฉัยและติดตามการรักษาด้วยยายับยั้งกำเนิดเส้นเลือด
การวินิจฉัย > เนื้อเยื่อ

การเปลี่ยนสีของจอตา นอกจากจะมีเซลล์มีสารสี (pigmented cell) ที่ม่านตาแล้ว ก็ยังมีเซลล์มีสารสีใต้จอตาอีกด้วย เมื่อเซลล์เหล่านี้สลายและปล่อยสารสี ก็อาจเกิดสีที่จับเป็นก้อน ๆ แล้วต่อมา บริเวณที่ซีดลงก็อาจปรากฏ
การเปลี่ยนแปลงเนื่องกับการซึม เช่น เลือดออกในตา, สารซึมออกที่จับก้อน, และน้ำใต้จอตา ใต้ RPE หรือในจอตา
drusen ซึ่งเป็นสารนอกเซลล์ซึ่งสะสมที่จอตา แม้มักจะโทษว่าเป็นเหตุให้เสียการเห็นเพิ่มขึ้น ๆ แต่ก็สามารถมีที่จอตาโดยไม่เสียการเห็น คือคนไข้บางคนที่มี drusen สะสมเป็นจำนวนมากก็ยังเห็นภาพชัดปกติ การรับแสงที่จอตาแล้วส่งข้อมูลภาพยังเป็นไปได้เมื่อมี drusen สะสมอย่างหนาแน่น ดังนั้น แม้จะโทษ drusen ได้ว่าทำให้เสียการเห็น แต่ก็จะต้องมีปัจจัยอย่างอื่นอีกที่เป็นเหตุ
การป้องกัน

งานทบทวนวรรณกรรมแบบคอเครนปี 2012 พบว่า การใช้อาหารเสริมเป็นวิตามินและแร่ธาตุในกลุ่มประชากรทั่วไป ไม่มีผลว่าจะเกิด AMD หรือไม่
การรักษา

อาหารเสริมที่มี lutein และซีอาแซนทิน อาจช่วยทำให้อาการแย่ช้าลง
แต่ก็ไม่พบว่าช่วยป้องกันโรค
ยังไม่มีหลักฐานพอเพื่อระบุว่ายากลุ่ม statins (มักใช้ลดไขมัน) ช่วยป้องกันหรือทำให้โรคแย่ช้าลงหรือไม่
สเตอรอยด์ระงับการเกิดเส้นเลือด เช่น anecortave acetate และ triamcinolone acetonide ไม่มีหลักฐานว่าช่วยป้องกันไม่ให้เสียการเห็นสำหรับคนไข้โรคแบบเปียก (neovascular AMD)
การรักษา > แบบแห้ง

ไม่มียาหรือการผ่าตัดรักษาเพื่อโรคแบบนี้
การรักษา > แบบเปียก

โรคแบบนี้สามารถรักษาด้วยการยิงเลเซอร์ (laser coagulation) หรือที่สามัญกว่าคือด้วยการฉีดยาระงับและบางครั้งย้อนกลับการเกิดเส้นเลือดใหม่ ๆ
งานทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมพบว่ายา bevacizumab (เบวะซิซิวแมบ) และ ranibizumab มีประสิทธิผลคล้าย ๆ กัน โดยไม่มีผลลบเพิ่มขึ้นเมื่อใช้เบวะซิซิวแมบ
งานทบทวนวรรณกรรมแบบคอเครนพบว่า ความปลอดภัยทั้งระบบของเบวะซิซิวแมบและ ranibizumab คล้ายกันเมื่อใช้รักษาโรคแบบเปียก (neovascular AMD) ยกเว้นในเรื่องปัญหาทางเดินอาหาร (gastrointestinal disorders, MedDRA SOC)
อย่างไรก็ดี องค์การอาหารและยาสหรัฐยังไม่ได้อนุมัติให้ใช้ยาเบวะซิซิวแมบเพื่อรักษาจุดภาพชัดเสื่อม
และก็เป็นปัญหาที่ถกเถียงอย่างยังไม่ยุติในสหราชอาณาจักรเรื่องการใช้เบวะซิซิวแมบเพื่อรักษาอย่างไม่ได้อนุมัติ แทน ranibizumab ที่ได้อนุมัติแต่แพงกว่าเป็นสิบ ๆ เท่า
บริษัทยาอ้างว่า แพทย์ที่ใช้ยาซึ่งมีราคาถูกกว่าแต่ปรากฏว่าได้ผลคล้ายกัน แลกความปลอดภัยของคนไข้เพื่อลดค่าใช้จ่าย (โดยเฉพาะของรัฐ) โดยเฉพาะเมื่อมียาที่ได้รับอนุมัติ และเป็นการบ่อนทำลายกระบวนการควบคุมของรัฐเพื่อรักษาความปลอดภัยของผู้บริโภค
ผู้สนับสนุนอ้างว่า บริษัทไม่ควรมีอำนาจยุติการใช้ยาที่ถูกกว่าเพื่อให้ตัวเองได้กำไรมากที่สุด
ในประเทศไทย ยา ranibizumab ได้ขึ้นทะเบียนยาเพื่อข้อบ่งชี้การรักษาโรคแบบเปียกในปี พ.ศ. 2554 โดยมีราคาประมาณ 54,000 บาทต่อเข็ม และผู้ป่วยบางรายจำเป็นต้องได้รับยาหลายครั้ง ทำให้คนไข้ในระบบบัตรทอง สามารถเข้าถึงการรักษาด้วยการยิงเลเซอร์เพียงอย่างเดียว จนกระทั่งคณะกรรมการพัฒนาบัญชียาหลักได้ขึ้นทะเบียนยาเบวะซิซิวแมบในบัญชียาหลักแห่งชาติ "จ (2)" ซึ่งเป็นบัญชีย่อยที่ควบคุมในระดับสูงสุด ต้องอาศัยความชำนาญเฉพาะโรคหรือเทคโนโลยีขั้นสูง และมีราคาแพงมาก คนไข้จึงมีทางเลือกในการรักษาเพิ่มขึ้น โดยยานี้มีค่าใช้จ่ายประมาณ 1,000 บาทต่อเข็ม เป็นยาที่แบ่งมาจากยาขนาดใหญ่ที่รักษามะเร็ง
ยา ranibizumab เป็นส่วนย่อย คือ Fab fragment ของโมเลกุลยาเบวะซิซิวแมบ และเป็นยาที่ใช้โดยเฉพาะเพื่อฉีดเข้าในตา
ยายับยั้งกำเนิดหลอดเลือดอื่น ๆ ที่อนุมัติให้รักษา AMD ชนิดเปียกรวมทั้ง pegaptanib
และ aflibercept
แนวทางการรักษาของสถาบันจักษุวิทยาอเมริกัน (American Academy of Ophthalmology) ไม่แนะนำการยิงเลเซอร์ (laser coagulation) เพื่อรักษาจุดภาพชัดเสื่อม แต่ก็กล่าวว่า มันอาจมีประโยชน์สำหรับคนไข้ที่มีเส้นเลือดใหม่ในคอรอยด์ที่อยู่นอกรอยบุ๋มจอตาผู้ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยา
มีหลักฐานที่มีกำลังว่า การยิงเลเซอร์จะทำให้ drusen หายไป แต่ไม่มีผลต่อการงอกใหม่ของเส้นเลือดในคอรอยด์
งานทบทวนแบบคอเครนปี 2007 พบว่า การยิงเลเซอร์สำหรับเส้นเลือดใหม่ในคอรอยด์นอกรอยบุ๋มจอตา มีประสิทธิผลและมีค่าใช้จ่ายน้อย แต่ประโยชน์จะจำกัดต่อเส้นเลือดที่ติดกับหรืออยู่ใต้รอยบุ๋มจอตา
การรักษาแบบ Photodynamic therapy ก็ได้ใช้สำหรับโรคแบบเปียกด้วย
โดยให้ยา verteporfin ผ่านหลอดเลือดดำ
แล้วฉายแสงซึ่งมีความยาวคลื่นโดยเฉพาะที่เส้นเลือดซึ่งผิดปกติ
แล้วทำให้ verteporfin ออกฤทธิ์ทำลายเส้นเลือด
การผ่าตัดรักษาต้อกระจกสามารถทำให้คนไข้ AMD เห็นได้ดีขึ้น แม้จะมีความกังวลว่า การผ่าตัดอาจทำให้ AMD ให้แย่ลง
งานทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมหนึ่งพบว่า ผู้ที่ผ่าตัดต้อกระจกทันที (ภายในสองอาทิตย์) จะเห็นได้ชัดกว่าและมีคุณภาพชีวิตดีกว่าผู้ที่รอผ่าตัดต้อกระจก (หกเดือน)
การรักษา > อุปกรณ์ช่วยปรับตัว

เพราะไม่มีผลต่อการเห็นรอบนอก คนไข้โรค AMD อาจเรียนรู้ใช้การเห็นที่เหลือเพื่อชดเชยการเห็นที่เสียไป
มีการให้ความช่วยเหลือในประเทศต่าง ๆ หลายประเทศและในทุก ๆ รัฐในสหรัฐอเมริกา
มีการให้การศึกษาเพื่อ "การใช้ชีวิตอย่างเป็นอิสระ" และมีเทคโนโลยีบางอย่างที่สามารถได้จากองค์กรช่วยฟื้นฟูสภาพของรัฐ
อุปกรณ์ช่วยปรับตัวสามารถช่วยให้อ่านหนังสือได้
รวมทั้งแว่นขยาย แว่นตาพิเศษ เครื่องอ่านหนังสือผ่านจอคอมพิวเตอร์ และระบบโทรทัศน์เพื่อขยายสิ่งที่อ่าน
โปรแกรมอ่านหนังสือผ่านจอคอมพิวเตอร์ต่าง ๆ เช่น JAWS หรือ Thunder สามารถใช้กับคอมพิวเตอร์พร้อมระบบวินโดวส์ธรรมดา ๆ
และก็มีอุปกรณ์เสริมเพื่อผลิตภัณฑ์จากบริษัทแอปเปิลที่มีคุณสมบัติต่าง ๆ มากมาย รวมทั้งตัวออกเสียงอ่านหนังสือ เครื่องอ่านหนังสือผ่านจอคอมพิวเตอร์ อักษรเบรลล์ เป็นต้น
กล้องวิดีโอสามารถส่งสัญญาณให้กับจอคอมพิวเตอร์ธรรมดาหรือที่สร้างขึ้นโดยเฉพาะ พร้อมขยายภาพได้
ระบบเช่นนี้บ่อยครั้งมีส่วนวางหนังสือที่เลื่อนได้เพื่อขยับสิ่งที่อ่าน
ในประเทศตะวันตก มีหนังสือที่พิมพ์ตัวโตเป็นพิเศษ การพิมพ์ลายแบบต่าง ๆ เพื่อให้ติดตามตัวอักษรได้ง่ายขึ้น หนังสืออ่านออกเสียง และหนังสืออ่าน (DAISY) สำหรับเครื่องเล่นที่แสดงทั้งตัวหนังสือและออกเสียงอ่าน
วิทยาการระบาด

จุดภาพชัดเสื่อมเนื่องกับอายุเป็นเหตุของการเสียการเห็นของคนขาว 54% ในสหรัฐอเมริกา คนอเมริกันประมาณ 8 ล้านคนมีโรคในระยะต้น โดยจะมีล้านคนที่เกิดโรคระยะหลัง ๆ ภายใน 5 ปีต่อมา
ในสหราชอาณาจักร AMD เป็นเหตุของตาบอด (ตามกฎหมาย) เกือบ 42% ในผู้ที่ตาบอดในช่วงอายุ 65-74 ปี, เกือบ 2/3 ในช่วงอายุ 75-84 ปี, และเกือบ 3/4 สำหรับคนอายุ 85 ปีหรือมากกว่านั้น
คนขาวมีความเสี่ยงมากกว่าคนที่มีเชื้อสายแอฟริกัน
ทิศทางงานวิจัย > ความสัมพันธ์กับโรคเนื่องด้วยอายุอื่น ๆ

งานศึกษาแสดงว่า drusen ที่สัมพันธ์กับ AMD มีองค์ประกอบทางโมเลกุลคล้ายกับคราบตะกอน Beta-Amyloid (βA) ที่พบในโรคเนื่องกับอายุอื่น ๆ เช่น โรคอัลไซเมอร์และโรคหลอดเลือดแดงแข็ง
ซึ่งอาจแสดงว่า วิถีการทำงานทางเคมี/ชีวภาพเดียวกันอาจเป็นสมุฏฐานของโรค AMD และโรคเนื่องกับอายุอื่น ๆ
ทิศทางงานวิจัย > การทดสอบยีน

การประยุกต์ใช้ยีนบ่งโรคอย่างหนึ่งก็คือ การพยากรณ์ว่าโรคจะแย่ลงจากระยะต้น ๆ จนเกิดเส้นเลือดงอกผิดปกติ (neovascularization)
คือกลายเป็นโรคแบบเปียก
ทิศทางงานวิจัย > การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิด

ปัจจุบันกำลังมีการศึกษาเพื่อรักษาในระดับเซลล์โดยอาศัยเซลล์ต้นกำเนิดจากไขกระดูกและการปลูกถ่าย retinal pigment epithelium
มีงานทดลองหลายงานที่ทำในมนุษย์ที่มีผลให้ความหวัง
ประเภทอื่น ๆ

มีโรคจุดภาพชัดเสื่อมอื่น ๆ ที่มีน้อยและมีอาการคล้ายกันแต่มีเหตุที่ไม่เหมือนกันกับ AMD ไม่ว่าจะแบบแห้งหรือแบบเปียก
ซึ่งล้วนเป็นความผิดปกติของยีนที่มีอาการตั้งแต่เด็กหรือในช่วงวัยกลางคน รวมทั้ง
Best's disease (Vitelliform macular dystrophy) เป็นโรคตาที่มีเหตุจากความผิดปกติทางกรรมพันธุ์แบบออโตโซมแบบเด่น ซึ่งทำให้เสียการเห็นเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ โรคนี้มีผลต่อจอตา โดยเฉพาะต่อเซลล์ในจุดภาพชัด
Sorsby's fundus dystrophy เป็นโรคจอตาที่เกิดจากความผิดปกติทางกรรมพันธุ์แบบออโตโซมแบบเด่น ที่ทำให้เห็นไม่ชัดอย่างฉับพลัน เนื่องจากการเกิดเส้นเลือดใต้จุดภาพชัด เป็นโรคที่รักษาไม่ได้
Stargardt's disease (โรคจุดภาพชัดเสื่อมในวัยเด็ก, juvenile macular degeneration, STGD) เป็นโรคจอตาที่เกิดจากความผิดปกติทางกรรมพันธุ์แบบออโตโซมแบบด้อย ที่เกิดการเจริญผิดปกติที่จุดภาพชัด (macular dystrophy) เริ่มในวัยเด็ก เกิดการเปลี่ยนแปลงรอบ ๆ จอตา และการสะสมสิ่งที่คล้าย lipofuscin ใต้จอตา
อาการที่คล้าย ๆ กันแต่มีสมุฏฐานต่างกันมาก และรักษาต่างกัน อาจมีเหตุจาก epiretinal membrane/macular pucker หรือภาวะอื่น ๆ ที่มีผลต่อจุดภาพชัด เช่น central serous retinopathy
ผู้ป่วยที่มีชื่อเสียง

จูดี้ เดนช์
เชิงอรรถ

↑  complement system เป็นส่วนของระบบภูมิคุ้มกันที่เสริม (คือ complement) สมรรถภาพของสารภูมิต้านทานและเซลล์กลืนกิน ในการกำจัดจุลินทรีย์และเซลล์ที่เสียหายจากระบบ โปรโหมตการอักเสบ และโจมตีเยื่อหุ้มเซลล์ของจุลชีพก่อโรค
มันเป็นส่วนของ innate immune system
ซึ่งไม่สามารถปรับตัวได้และจะไม่เปลี่ยนตลอดชีวิต
แต่สามารถให้ออกฤทธิ์ได้โดยระบบภูมิคุ้มกันที่ปรับตัวได้
↑  Serpin Peptidase Inhibitor, Clade G (C1 Inhibitor), Member 1
↑  Age-related maculopathy susceptibility protein 2 เป็นโปรตีนของไมโทคอนเดรียซึ่งในมนุษย์เข้ารหัสโดยยีน ARMS2
↑  ในเคมี โอลิโกเมอร์ (oligomer, /əˈlɪɡəmər/ จากคำว่า oligo- แปลว่า "น้อย" และ -mer "ส่วนประกอบ" ) เป็นคอมเพล็กซ์โมเลกุลที่ประกอบด้วยมอนอเมอร์จำนวนไม่มาก โดยเทียบกับพอลิเมอร์ ซึ่งตามหลักมีมอนอเมอร์อย่างไม่จำกัด ยกตัวอย่างเช่น ไดเมอร์, ทริเมอร์, และเททราเมอร์ เป็นโอลิโกเมอร์ที่ประกอบด้วยมอนอเมอร์ 2 ส่วน 3 ส่วน และ 4 ส่วนตามลำดับ
1 2  lipofuscin เป็นชื่อของเม็ดเล็ก ๆ สีเหลือง-น้ำตาลที่ประกอบด้วยเรซิดิวที่มีลิพิด เนื่องจากกระบวนการย่อยสลายของไลโซโซม
แหล่งข้อมูลอื่น

โรคจุดภาพชัดของจอตาเสื่อม ที่เว็บไซต์ Curlie
| --- | --- |
การจำแนกโรค: DICD-10: H35.3 ICD-9-CM: 362.50 MeSH: D008268 DiseasesDB: 11948
ทรัพยากรภายนอก: MedlinePlus: 001000 eMedicine: article/1223154
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เช็กเกีย 
การเห็นปกติ
ภาพเดียวกันที่เห็นเมื่อจุดภาพชัดเสื่อมเนื่องกับอายุ (National Eye Institute)
ตามนุษย์ตัดขวาง
drusen แบบอ่อนที่จุดภาพชัด - ตาขวาของชายอายุ 70 ปี
การตรวจ AMD ในเยื่อตามนุษย์ด้วยกล้องจุลทรรศน์รายละเอียดสูง
Amsler grid ถ้าเห็นเป็นปกติจะเห็นเป็นตะแกรงเส้นตรง
Snellen chart ใช้ในการตรวจว่าเห็นภาพชัดแค่ไหน
Farnsworth-Munsell 100 hue test ใช้สำหรับตรวจการเห็นสี 100 สี
นักประพันธ์เพลงชาวอิสราเอลผู้เป็นโรค AMD กำลังเช็คต้นฉบับโน้ตดนตรีโดยใช้โทรทัศน์วงจรปิดแบบติดโต๊ะ
จำนวนปีที่เสียไปเนื่องจากสุขภาพไม่ดี ความพิการ หรือความตายก่อนวัย (Disability-adjusted life year, DALY) สำหรับโรคจุดภาพชัดเสื่อมและโรคอวัยวะรับความรู้สึกอื่น ๆ ต่อประชากร 100,000 คนในปี 2004

  ไม่มีข้อมูล
  น้อยกว่า 100
  100-114
  114-128
  128-142
  142-156
  156-170
  170-184
  184-198
  198-212
  212-226
  226-240
  มากกว่า 240
ยานุส คอร์ซัค

| Janusz Korczak |
| --- | --- |
Janusz Korczak
ยานุส คอร์ซัค (Janusz Korczak) มีชื่อจริงว่า Henryk Goldszmit โดยทั่วไปเป็นที่รู้จักกันในชื่อ Old Doctor หรือ Mr. Doctor เกิดที่กรุงวอร์ซอว์ สาธารณรัฐโปแลนด์ เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2421 (หรือ พ.ศ. 2422ไม่เป็นที่แน่ชัด) เสียชีวิตเมื่อวันที่ 5 (หรือ 6) สิงหาคม พ.ศ. 2485 เขาเป็นชาวยิวจากโปแลนด์ที่ยืนยันมาตลอดชีวิตว่าเป็นคนของทั้งสองชาติ คือโปแลนด์และอิสราเอล ภายหลังถูกสังหารในค่ายมรณะของเยอรมันที่ Treblinka ระหว่างมีชีวิตอยู่เขาเป็นทั้งแพทย์ ครู นักเขียน นักหนังสือพิมพ์ นักกิจกรรมสังคม และ นายทหารแห่งกองทัพบกโปแลนด์ ยานุส คอร์ซัค เป็นทั้งครู และเป็นผู้เขียนสื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆ ด้านทฤษฎีและภาคปฏิบัติทางการศึกษา เขาเป็นผู้บุกเบิกด้านสิทธิเด็กและความเสมอภาคของเด็ก ในฐานะผู้อำนวยการสถานรับเลี้ยงเด็กกำพร้า เขาได้ก่อตั้งศาลอนุญาโตตุลาการของเด็ก ซึ่งเปิดโอกาสให้เด็กสามารถจัดการกับประเด็นปัญหาต่างๆ ที่มี โดยเด็กจะได้รับอนุญาตให้สามารถดำเนินคดีต่างๆ กับครูของตนได้ Jean Piaget นักจิตวิทยาที่มีชื่อเสียงชาวสวิส ซึ่งไปเยี่ยมสถานรับเลี้ยงเด็กกำพร้าดังกล่าวได้กล่าวถึง ยานุส คอร์ซัค ว่า “ชายที่วิเศษคนนี้มีความกล้าที่จะเชื่อมั่นในเด็กและวัยรุ่นในการดูแลของเขา ถึงกับมอบหมายงานที่ยากที่สุดและต้องใช้ความรับผิดชอบสูงให้เด็กๆ ได้มีส่วนร่วมในการดำเนินงาน”
ยานุส คอร์ซัค สร้างสรรค์นิตยสารฉบับแรกขึ้นมาเพื่อตีพิมพ์บทประพันธ์ต่างๆ ที่เด็กส่งเข้ามา และที่มีจุดมุ่งหมายใหญ่เพื่อเด็ก ชื่อ “The Little Review” เขาเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกการวิจัยเรื่องพัฒนาการและจิตวิทยาเด็ก ตลอดทั้งการวินิจฉัยเชิงการศึกษา
เยาวชนและการศึกษา

ยานุส คอร์ซัค เกิดที่ กรุงวอร์ซอว์ ในครอบครัวชาวยิวโปแลนด์ เป็นบุตรชายของนักกฎหมายชื่อ Joseph Goldschmit (พ.ศ. 2387 – พ.ศ. 2439) กับนาง Cecylia สกุลก่อนสมรส Gebicka (พ.ศ. 2396/97– พ.ศ. 2463) ไม่พบสูติบัตรดั้งเดิมของเขา ดังนั้นวันที่เขาเกิดจึงยังไม่แน่นอน
แต่เดิมนั้น ครอบครัว Goldschmit มาจากภูมิภาค Lublin และครอบครัว Gebicki มาจากภูมิภาค Poznan ตาทวดของเขาชื่อ Maurycy Gebicki และปู่ของเขาชื่อ Hersz Goldschmit ท่านเป็นแพทย์ทั้งคู่ หลุมฝังศพบิดาของ ยานุส คอร์ซัค และตายายของเขา อยู่ที่สุสานชาวยิว บนถนน Okopowa ในกรุงวอร์ซอว์ (ไม่พบหลุมฝังศพมารดาของเขา)
สภาพทางเศรษฐกิจที่ดีในตอนแรกของครอบครัว Goldszmit เริ่มแย่ลงเนื่องจากการป่วยทางจิตของบิดาของเขา ซึ่งในช่วงต้นทศวรรษที่ 1890 ต้องเข้ารับการรักษาเป็นครั้งแรกที่สถาบันจิตเวชด้วยอาการวิกลจริต บิดาของเขาเสียชีวิตเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2439 หลังจากการเสียชีวิตของบิดา ยานุส คอร์ซัค ซึ่งในขณะนั้นเป็นนักศึกษาอายุเพียง 17/18 ปี ได้เริ่มทำงานเป็นครูสอนพิเศษเพื่อช่วยเหลือครอบครัว มารดาของเขาคือ Cecilia Goldszmit ให้เช่าช่วงห้องต่างๆ ใน อพาร์ทเม้นท์ ที่กรุงวอร์ซอว์ ยานุส คอร์ซัค ผ่านการสอบไล่ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (“matura”) และสำเร็จการศึกษาเมื่ออายุ 20 ปี
เมื่อยังเป็นเด็ก ยานุส คอร์ซัค อ่านหนังสือมาก หลายปีต่อมาเขาได้บันทึกไว้ในบันทึกประจำวัน ซึ่งเขียนขึ้นในขณะที่อยู่ในเกตโต ว่า “ข้าพเจ้าเป็นคนคลั่งไคล้กับการอ่านมาก โลกทั้งใบจะหายไปหมดต่อหน้าข้าพเจ้า มีเพียงหนังสือเท่านั้นที่ยังคงอยู่” ในปี พ.ศ. 2441 เขาลงทะเบียนเรียนที่ คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัย Imperial ใน กรุงวอร์ซอว์ ในฤดูร้อนของปี พ.ศ. 2442 เขาไปต่างประเทศเป็นครั้งแรก โดยไปที่สวิตเซอร์แลนด์ ที่ซึ่งเขาเรียนรู้เกี่ยวกับกิจกรรมและผลงานครูของ Johann Heinrich Pestalozzi ต่อมาในปีเดียวกันนั้น เขาก็ถูกจับกุมคุมขังระยะสั้นๆ เนื่องจากกระทำกิจกรรมต่างๆ ในห้องสมุดแห่งสมาคมการกุศลวอร์ซอว์ เขาใช้เวลาในการศึกษา 6 ปี โดยเรียนซ้ำชั้นในปีที่ 1 นอกจากนั้นเขายังศึกษาที่มหาวิทยาลัย Flying ด้วย ในระหว่างที่ศึกษานั้น เขาได้เรียนรู้จากประสบการณ์ส่วนตัวเกี่ยวกับชีวิตของชาวเกตโต ชนชั้นกรรมาชีพ และกรรมาชีพที่ล้มละลาย นอกจากนั้นเขายังเป็นสมาชิกของ “Sea Star” Masonic Lodge แห่งสมาพันธ์นานาชาติ “Le Droit Humain” ซึ่งก่อตั้งขึ้นเพื่อ “เอกภาพแห่งบุคคลต่างๆ ที่ถูกแบ่งแยกด้วยอุปสรรคด้านศาสนา และ เพื่อแสวงหาความจริงในขณะที่มีความเคารพต่อเพื่อนมนุษย์อื่นๆ”
แพทย์

ยานุส คอร์ซัค ได้รับปริญญาแพทยศาสตร์เมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2448 ในเดือนมิถุนายนของปีเดียวกัน เขาถูกเกณฑ์ให้ไปเข้าร่วมกับกองทัพของพระเจ้าซาร์ แห่งรัสเซียในฐานะแพทย์ (โปแลนด์อยู่ภายใต้การยึดครองของรัสเซียในขณะนั้น) และระหว่างการเข้าร่วมสงครามรัสเซีย – ญี่ปุ่น เขาประจำการอยู่ที่ Harbin ที่ซึ่งเขาได้เรียนรู้ภาษาจีนจากเด็กในแมนจูเรีย เขากลับไปที่กรุงวอร์ซอว์ เมื่อปลายเดือนมีนาคม พ.ศ. 2449 ในระหว่างปี พ.ศ. 2448 – พ.ศ. 2455 เขาทำงานเป็นกุมารแพทย์ที่ โรงพยาบาลเด็ก Berson and Bauman และเพื่อแลกกับการได้อาศัยในอพาร์ทเม้นท์ในโรงพยาบาล “แพทย์ท้องถิ่น” ยานุส คอร์ซัค จึงปฏิบัติหน้าที่ประจำอยู่ที่โรงพยาบาล และอุทิศตนให้กับงาน เขาไม่เคยหลีกเลี่ยงแหล่งชนชั้นกรรมาชีพในเมืองตลอดเวลาที่เป็นแพทย์ และให้การรักษาที่เท่าเทียมกัน เขามักจะคิดเงินเล็กน้อยมากสำหรับผู้ป่วยที่ยากจน หรือแม้แต่ให้เงินผู้ป่วยดังกล่าวเพื่อเป็นค่ายารักษา ในขณะเดียวกันเขาไม่ลังเลที่จะคิดเงินในจำนวนที่สูงจากผู้ป่วยที่ร่ำรวย ซึ่งสามารถกระทำได้เนื่องจากความนิยมที่มีต่อเขาในฐานะนักเขียน
ในปี พ.ศ. 2450 – พ.ศ. 2453/54 เขาเดินทางไปต่างประเทศเพื่อการศึกษา เขาเข้าฟังการบรรยาย เป็นแพทย์ฝึกหัดในคลินิกสำหรับเด็ก เยี่ยมบ้านเอื้ออาทรและสถานสงเคราะห์ต่างๆ เขาใช้เวลาเกือบหนึ่งปีที่เบอร์ลิน (พ.ศ. 2450 – พ.ศ. 2451) และสี่เดือนที่ปารีส (พ.ศ. 2453) และอีกหนึ่งเดือนที่ลอนดอน (พ.ศ. 2453 หรือ พ.ศ. 2454) อีกหลายปีต่อมา เขาได้เขียนไว้ว่า กรุงลอนดอนทำให้เขาตัดสินใจที่จะไม่มีครอบครัว แต่จะ “รับใช้เด็กและจุดหมายของเด็ก” แทน เขาทำงานกิจกรรมทางสังคมมากมายในขณะนั้น และเป็นสมาชิกสมาคมต่างๆ ซึ่งหนึ่งในจำนวนนั้นคือ Warsaw Hygiene Society (สมาคมอนามัยแห่งกรุงวอร์ซอว์) และ Summer Camp Society (สมาคมค่ายฤดูร้อน) ในปี พ.ศ. 2447, พ.ศ. 2450 และ พ.ศ. 2451 เขาทำงานที่ค่ายฤดูร้อนต่างๆ ที่จัดตั้งขึ้นสำหรับเด็กชาวยิวและโปแลนด์ โดยสมาคมค่ายฤดูร้อน ในปี พ.ศ. 2449 เขาได้ตีพิมพ์หนังสือ “Child of the Drawing Room” ซึ่งได้รับการตอบรับอย่างดียิ่งจากผู้อ่านและนักวิจารณ์ต่างๆ นับจากบัดนั้นและเนื่องจากชื่อเสียงที่ได้รับจากสื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆ ของเขา เขาจึงกลายเป็นกุมารแพทย์ที่มีชื่อเสียงและเป็นที่ต้องการในกรุงวอร์ซอว์ ในปี พ.ศ. 2452 เขาเข้าร่วมกับสมาคมชาวยิว ที่ชื่อว่า “Orphans Aid” (อุปถัมภ์เด็กกำพร้า) ซึ่งในอีกหลายปีต่อมาได้ก่อตั้งบ้านเด็กกำพร้าที่เขาเป็นผู้อำนวยการเองขึ้น
ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1 เขาถูกเกณฑ์ให้ไปเข้าร่วมกับกองทัพของพระเจ้าซาร์อีกครั้งหนึ่ง เขาประจำการในฐานะหัวหน้าระดับต้นของโรงพยาบาลสนาม ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในยูเครน ในปีพ.ศ. 2460 เขาถูกเรียกตัวกลับไปทำงานการแพทย์ ณ ที่ลี้ภัยต่างๆ สำหรับเด็กยูเครน ใกล้กับเมือง Kiev สองปีก่อนหน้านั้นในระหว่างการพักร้อนช่วงสั้นที่เมือง Kiev เขาพบกับ Maria Rogowska Falska ซึ่งเป็นนักกิจกรรมชุมชนเสรีของโปแลนด์ และเป็นผู้บริหารจัดการบ้านพักสำหรับเด็กผู้ชายชาวโปแลนด์ หลังจากที่เขาเสร็จสิ้นการเกณฑ์ทหารในกองทัพบกรัสเซียในตำแหน่งร้อยเอก เขาได้กลับไปยังกรุงวอร์ซอว์ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2461 หลังจากการประกาศเอกราชของประเทศโปแลนด์ (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2461) ยานุส คอร์ซัค ได้กลับไปทำงานที่กองทัพอีกไม่นานหลังจากนั้น ในครั้งนี้เขาถูกเกณฑ์ให้ไปเข้าร่วมกองทัพโปแลนด์ ที่ได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ ระหว่างสงครามโปแลนด์ – โซเวียต (พ.ศ. 2462 – พ.ศ. 2464) เขาประจำการในฐานะแพทย์ที่โรงพยาบาลทหารต่างๆ ในเมือง Lodz และ Warsaw ระหว่างนี้เองที่เขาเป็นไข้รากสาด อย่างไรก็ดีเขาได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นพันตรีในกองทัพบกโปแลนด์เนื่องจากการทำงานดีเด่นของเขา
ครู > การรับรู้ในปัจจุบัน

ในปัจจุบันนี้ ยานุส คอร์ซัค ได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้บุกเบิกทิศทางการศึกษาต่างๆ มากขึ้น ความเข้าใจในสิทธิของเด็กของ ยานุส คอร์ซัค เป็นประเด็นอ้างอิงจากผู้ประพันธ์ร่วมสมัยต่างๆ มากมาย ยานุส คอร์ซัค เชื่อว่า “การปฏิรูปโลกคือการปฏิรูปการศึกษา”
ถือว่า ยานุส คอร์ซัค เป็นผู้บุกเบิกคนหนึ่งในทิศทางการสอน ที่เรียกกันในปัจจุบันว่า “จริยศึกษา” แม้ว่า เขาจะมิได้สร้างสรรค์ทฤษฎีที่เป็นระบบไว้ในเรื่องนี้ แนวความคิดด้านการสอนที่ทันสมัยของเขาขึ้นอยู่กับภาคปฏิบัติจริง เขาไม่เห็นด้วยกับกฎเกณฑ์การสอนแบบตายตัว แม้ว่าเขาจะมีความเชี่ยวชาญในทิศทางการศึกษาและจิตวิทยาในขณะนั้นก็ตาม Igor Newerly กล่าวว่า ยานุส คอร์ซัค มิได้แสดงตนด้วยอุดมการณ์ทางการเมืองใด หรือกฎเกณฑ์ทางการศึกษาใดเลย
อย่างไรก็ตาม ถือว่า ยานุส คอร์ซัค เป็นผู้บุกเบิกในทิศทางต่างๆ Kohlberg กล่าวว่าผลงาน Children Just Community ของ ยานุส คอร์ซัค มีพื้นฐานมาจากภาคปฏิบัติต่างๆ ของเขา มีผู้กล่าวไว้ว่า ยานุส คอร์ซัค และ Paulo Freire มีทัศนะที่คล้ายคลึงกันในเรื่องประชาธิปไตยในโรงเรียน และในทฤษฎีของการสนทนา ผู้สนับสนุนความรักในการสอนอ้างทฤษฎีของตนจาก แบบอย่างของความสัมพันธ์ระหว่างครู – นักเรียน ที่พัฒนาขึ้นมาโดย ยานุส คอร์ซัค นอกจากนี้นักประพันธ์อื่นๆ ต่างค้นคว้าหาจุดเริ่มต้นของแนวโน้ม “การศึกษาในเรื่องศาสนา” ของ ยานุส คอร์ซัค และ Martin Buber อนึ่ง แนว ความคิดของ ยานุส คอร์ซัค ถูกนำไปใช้ใน “ลัทธิของการทำให้ปกติ” สำหรับการศึกษาเกี่ยวกับเด็กที่พิการทางสติปัญญา วิธีการในการอบรมเลี้ยงดูเด็กของเขามีอิทธิพลต่อแนวความคิดริเริ่มด้านกฎหมายภายหลังสงครามสำหรับเด็ก ประเทศโปแลนด์ให้การสนับสนุนในเรื่องดังกล่าวเป็นอย่างดี และมีส่วนร่วมอย่างจริงจังในการเตรียมการสำหรับ ปฏิญญาว่าด้วยสิทธิต่างๆ ของเด็กในปีพ.ศ. 2502 และการเริ่มต้นก่อตั้ง “อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิต่างๆ ของเด็ก” ที่ได้รับการรับรองจาก สมัชชาใหญ่สหประชาชาติ เมื่อปี พ.ศ. 2532