stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เจ้าอนุวงศ์
พระราชประวัติ > ผลพวงของสงครามในยุคปัจจุบัน

หลังเหตุการณ์เผานครเวียงจันทน์ ซึ่งถือเป็นศูนย์กลางสำคัญของการปกครองหัวเมืองลาว และหลังความพยายามทำลายราชวงศ์เวียงจันทน์ให้สิ้นซากของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) แห่งสยามนั้น ได้ก่อให้เกิดเหตุการณ์กบฏหัวเมืองลาว-อีสานยืดเยื้อตามมาอีกหลายครั้งสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน อาทิ กบฎเจ้าแก้ว ผู้เป็นราชโอรสในเจ้าราชบุตร (โย้) เจ้านครจำปาศักดิ์ พระราชนัดดาในเจ้าอนุวงศ์ กบฏผีบุญอีสานและฝั่งซ้าย ซึ่งนำโดยกลุ่มองค์มั่นและกลุ่มต่างๆ ตามหัวเมืองลาว-อีสาน ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)  ตลอดจนกบฏของเตียง ศิริขันธ์และกลุ่มรัฐมนตรีอีสาน ในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นต้น บ่อยครั้งชาวลาวและชาวอีสานต่างก็นิยมอ้างถึงเหตุการณ์เผานครเวียงจันทน์ในอดีต มาเป็นเหตุผลในการต่อสู้กับอำนาจสยามและอำนาจรัฐ เรื่องราวของเจ้าอนุวงศ์ไม่เพียงแต่เป็นชนวนเหตุความขัดแย้งของประชาชนชาวลาวกับชาวไทยเท่านั้น แต่ยังเป็นชนวนเหตุให้ชาวลาวในภาคอีสานขัดแย้งกับชาวไทยสยาม เป็นชนวนเหตุให้ชาวลาวในอีสานที่นิยมสยามกับชาวลาวในอีสานที่นิยมลาวขัดแย้งกันเอง และเป็นชนวนเหตุให้เกิดการปลุกระดมการแบ่งแยกดินแดนของชาวลาวอีสาน  ไม่เพียงเท่านี้ เหตุการณ์สงครามเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ยังสามารถถือเป็นทั้งจุดเปราะบางและจุดแตกหักของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศลาวและประเทศไทยอีกด้วย
สร้างเมืองท่าแขก

ในสมัยเจ้าอนุวงศ์ พระองค์ทรงโปรดเกล้าฯ ให้พระบรมราชากิตติศัพท์เทพฤๅยศ (มัง มังคละคีรี) เจ้าเมืองนครพนม (เมืองละคร) สร้างเมืองท่าแขกขึ้นฝั่งตรงข้ามกับเมืองนครพนม เพื่อกวาดต้อนผู้คนให้หนีศึกจากสยามเข้ามาอาศัยอยู่ พร้อมทั้งสั่งให้เจ้านายจากเวียงจันทน์มาช่วยควบคุมการก่อสร้าง หลังจากสยามยกทัพขึ้นมาแล้วทำให้การสร้างเมืองท่าแขกหยุดชะงักลง ดังปรากฏโดยละเอียดในเอกสารเพ็ชรพื้นเมืองเวียงจันทน์ ความว่า
...แต่นั้น เคืองพระทัยเจ้าองค์ยั้งขม่อมหลวง พระก็จัดไพร่พร้อมดาห้างแต่งตัว เฮาจงคืนเมืองตั้งหนองบัวขนันอยู่ ภายพุ้น แต่ว่าครัวขี้ฮ้ายอย่าต้านต่อซน ท่านเอ๋ย พระก็ฮับสั่งให้เจ้าแห่งเมืองลคร เจ้าจงพาพลคืนอย่านานคาค้าง คันว่าเมือเถิงห้องอย่านานเฮ็วฮีบ จริงเทอญ จัดไพร่ข้ามของแท้อย่านาน หั้นท่อน แล้วจึงพาพลตั้งแปลงเวียงขนันอยู่ แฝงฝ่ายน้ำทางพุ้นแวดระวัง เที่ยวเทอญ ฯ แต่นั้น หัวเมืองเจ้าชาวลครไวฮีบ อ่วยหน้าช้างคืนแท้บ่นาน ทั้งวันแท้ทั้งคืนเขียวถีบ ย่านแต่เศิกลัดต้อนตันฆ่าหว่างทาง เศิกเหล่าเลยถีบม้าเต้นไล่ตามหลัง เจ้าก็อวนกำลังต่อเลวหนีแท้ ตั้งแต่ครราชเท่าเถิงเขตต์ขงละมุม เขาก็นำไปลัดที่โพนทันม้า ตันขนันต้อนครัวไทยยายอยู่ เขาก็ฮัดเฮ่งต้อนตันหน้าสู่ทาง ม้มจากหั้นเถิงท่งเชียงไต เขาก็ไหลพลนำผ่าเลวฟันฆ่า ก็จึงเถิงแห่งห้องขงเขตต์เมืองพิมาย กลายแดนไทยด่วนเมือทั้งฟ้าว วันคืนแท้บ่มีนานยามยีบ ก็จึงเถิงแห่ห้องลครแท้ที่ตน หั้นแล้ว เจ้าก็ใช้ถีบม้าไปป่าวขงลคร จัดครัวไปข้ามของอย่าช้า ไผอย่าดลคาค้างจักคนลูกอ่อน จริงเทอญ ปัดกวาดข้ามของแท้สู่คน เทียวเทอญ ย่านแต่ครัวจิ่มใกล้ลุกขึ้นเป็นเศิก บ่ฮู้ เห็นแต่ครัวเต็มเมืองสู่ภายจริงแท้ โตหากไปเทม้างเมืองเขาปัดกวาดมานั้น มันก็ดูมากล้มกลัวย่านหมู่เขา แท้แล้ว เขาหากอยู่ครราชพู้นติดต่อตามมา ไผบ่อาจมืนตาฮบต่อซนเขาแพ้ แต่ภูเขาขั้นเท่าที่ศรีคอนเตา ศีร์ษะเกษเขาก็มาอยู่เต้าเต็มแท้สู่ภาย แล้วเหล่าเอาตัวข้ามแคมของปัดขอด ลาวหมู่นั้นแทนบ้านสู่ภาย หั้นแล้ว ฯ แต่นั้น เจ้าก็จัดคนสร้างแปลงเวียงท่าแขก ลวงกว้างได้สามฮ้อยชั่ววา เวียงจันทร์เจ้าเวียงแกเป็นแก่ มาแนะให้เขาตั้งก่อเวียง ลวงสูงได้พอประมาณเจ็ดศอก ใหญ่แลน้อยเวียนอ้อมสี่กำฯ...
...เถิงเมื่อเดือนหกขึ้นสิบสองค่ำ มาเถิง เจ้าก็แปลงตราขัดฮอดละครมิช้า เจ้าให้หาเกณฑ์คนกล้าไปตีเหมราษฐ เสียเทอญ เหตุว่าเหมราฐนั้นเขาเกิดเป็นเศิกขึ้นแล้ว ให้เจ้าไปตีเสียอย่ากลายเดี๋ยวนี้ อันว่าปลูกเวียงนั้นเซาดูหยุดก่อน หั้นเทอญ จักว่าดีแลฮ้ายเมือหน้าบ่เห็น ฯ แต่นั้น นายคุมเจ้าเวียงแกแจ้งเหตุ เจ้าก็ฮัดเฮ่งขึ้นทั้งฟ้าวบ่เซา เจ้าก็กลับเมือเฝ้าบาทายั้งขม่อม เห็นแต่เฮือตั้งเต้าเต็มน้ำกึ่งกอง...แต่นั้น เมืองละครพร้อม มหาไชยฟ้าวฟั่ง ไปฮอดท่าแขกแล้ว บ่เห็นแท้ที่ใด เห็นแต่ลาวเต็มเต้าเมืองลครของเก่า ภายพุ้น เขาก็คืนคอบไหว้องค์เจ้าสู่อัน หั้นแล้ว แกวก็เลยเคียดคล้อยป้อยด่าคำแข็ง สูอย่าเลิงๆ ตัวะล่ายกูฉันนี้ อันว่าของฟากนั้นบ้านอยู่เดิมเขา แท้นา สูว่าเศิกมาเต็มฝ่ายเฮาภายนี้ สูจงไปตั้งค่ายเป็นด่านหนองหลาง หั้นเทอญ กูจักเอากำลังเคลื่อนไปในหั้น หน่วยหนึ่งตั้งท่าแขกแคมของ ที่พุ้น ผุงหมู่ไทยเมืองสูอยู่ตระเวนภายหั้น คันว่าเศิกหากข้ามยามใดให้มาคอบ กูเทอญ กูก็บ่หย่อนย้านเสียมนั้นท่อใย แท้แล้ว ให้สูจัดมาเฝ้ายังกูให้มันมาก จริงเทอญ กูนี้คนเจ้าฟ้าหาญแท้อยู่กลาง หั้นแล้ว ฯ...
วรรณกรรมลาวที่เกี่ยวเนื่องกับพระราชประวัติ

ในภายหลังพระราชประวัติของเจ้าอนุวงศ์ได้รับการเรียบเรียงและแต่งเติมจากนักปราชญ์ทางวรรณกรรมลาว ในฐานะวรรณกรรมประวัติศาสตร์ที่มีชื่อเสียงมาก 2 เรื่องแต่ไม่เป็นที่รับรู้ของชาวไทยนัก เรื่องแรกคือพื้นเวียงจันทน์หรือเพ็ชรพื้นเมืองเวียงจันทน์ คนทั่วไปรู้จักในนามพื้นเวียง ซึ่งออกพระนามของพระองค์ว่าเจ้าอนุรุธราช และเรื่องที่สองคือวรรณกรรมประวัตินครเวียงจันทน์หรือพื้นเมืองเวียงจันทน์ ซึ่งออกพระนามของพระองค์ว่าพระยาอนุราชบัพพาวันดี วรรณกรรมเรื่องแรกกล่าวถึงเรื่องราวการพยายามประกาศเอกราชของพระองค์อย่างตรงไปตรงมา ว่าไม่ได้ขัดแย้งกับสยามแต่ทรงขัดแย้งกับเมืองนครราชสีมา เอกสารชิ้นนี้ไม่มีการกล่าวถึงวีรกรรมท้าวสุรนารี (โม ณ ราชสีมา) และหลังจากตีเมืองนครราชสีมาแตกแล้วทรงตั้งพระบรมราชา (มัง มังคละคีรี) เจ้าเมืองนครพนมให้เป็นเจ้าเมืองนครราชสีมาและสร้างเมืองท่าแขกของประเทศลาวด้วย เอกสารชิ้นนี้กล่าวเนื้อความตรงกันข้ามกับทรรศนะของสยามโดยสิ้นเชิง และถูกตีพิมพ์ครั้งแรกในไทยโดยนายทรงพล ศรีจักร์ บุตรชายของท้าวเพ็ชรราชหลานชายของเพียวรจักรี ชาวตำบลน้ำก่ำ อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม  วรรณกรรมเรื่องที่สองได้รับการปรุงแต่งออกจากวรรณเรื่องแรก แต่มีการต่อเติมเรื่องราวอื่นๆ แทรกไว้โดยคงเค้าเรื่องเดิมไว้อยู่ เช่น ความขัดแย้งกับกรุงศรีหรือบางกอก การขอกำลังจากญวณมาช่วยทัพ พร้อมทั้งแต่งตำนานคำสาปพระยาศรีโคตรบองสาปเวียงจันทร์แทรกไว้ที่ต้นเรื่อง และยังกล่าวถึงพระราชโอรสพระองค์หนึ่งของพระองค์พระนามว่า ท้าวเหลาคำ หรือเจ้าราชวงษ์ ว่ามีความสามารถมากและเป็นชนวนเหตุแห่งสงคราม เอกสารชิ้นนี้ถูกเผยแพร่ในไทยจากหนังสือประเพณีอีสานของ ส. ธรรมภักดี ในสมัยก่อนรัชกาลที่ 5 นั้นวรรณกรรมทั้งสองเรื่องเป็นที่รู้จักกันดีในหมู่ชนอีสานและชาวลาว นิยมอ่านกันในงันเฮือนดีหรืองานศพทำนองเดียวกันกับวรรณกรรมเรื่องท้าวฮุ่งท้าวเจือง หรือพื้นนิสสัยบาเจือง
นอกจากวรรณกรรมทั้งสองแล้ว ยังมีข้อสันนิษฐานว่ามีวรรณกรรมอีกเรื่องหนึ่งซึ่งเชื่อว่าแต่งในรัชกาลของเจ้าอนุวงศ์ และอาจแต่งในช่วงก่อนสงครามกับสยาม คือ วรรณกรรมเรื่องกาละนับมื้อส่วยหรือวรรณกรรมสาส์นลึบพสูน นักวิชาการบางท่านเชื่อว่าเจ้าอนุวงศ์ทรงแต่งเองหรืออาจใช้ให้เสนามนตรีในพระราชสำนักแต่งขึ้น เพื่อระบายความในใจเกี่ยวกับเหตุการณ์บ้านเมืองของพระองค์ ในยามถูกรุกรานและกดขี่ข่มเหงจากสยาม วรรณกรรมชิ้นนี้ถูกยกย่องว่าเป็นเพ็ชรน้ำเอกแห่งวรรณกรรมลาวในด้านวรรณกรรมปรัชญาหรือวรรณกรรมแฝงการเมือง พื้นเวียง พื้นเมืองเวียงจันทน์ และกาละนับมื้อส่วย ไม่ถูกนำมาศึกษาในระดับมัธยมของไทยแต่ในระดับอุดมศึกษานั้นก็มีการศึกษาอยู่บ้างแต่ไม่เป็นที่โดดเด่นในประเทศไทย อาจเนื่องจากปัญหาความมั่นคงและปัญหาการแบ่งแยกดินแดน ทว่าในประเทศลาวนั้นวรรณกรรมทั้ง 3 เรื่องเป็นที่ยกย่องเชิดชูและใช้ในการศึกษาโดยปกติ ต้นฉบับของวรรรกรรมทั้ง 3 เรื่อง ปรากฏอยู่ทั่วไปในคัมภีร์ใบลานของวัดหลายแห่งในอีสานและลาว
ทายาท > พระมเหสีและพระสนม

เจ้าอนุวงศ์มีพระมเหสีและพระชายาดังต่อไปนี้
พระอรรคเทพีคำป้อง (คำปล้อง)  พระมเหสีฝ่ายขวา
พระอรรคเทพีคำจันทร์ (คำจัน)  พระมเหษีฝ่ายซ้าย
พระนางสอนเทวี พระราชธิดาในพระบรมราชา (มัง) เจ้าเมืองละครหรือเมืองนครพนม ต้นสกุล มังคละคีรี (พระราชทาน) เมื่อครั้งสงครามเจ้าอนุวงศ์เสร็จสิ้นสยามได้เชิญพระนางไปเป็นนางห้ามในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) แห่งกรุงเทพพระมหานคร
เจ้านางบุษบา (บุษบา)
เจ้านางคำใส
เจ้านางทองดี
เจ้านางออน
เจ้านางดวงแก้ว ต้นสกุลวงษ์แก้ว ขุนนรินทร์เรืองเดชผู้เป็นโอรสที่ 4 ของเจ้าอนุวงศ์ ได้ขอให้พระราชทานต้นสกุลนี้ตั้งแต่นั้นมา
ญาแม่หมานุย (นุย)  ชาวเมืองร้อยเอ็ดออกพระนามว่า ญาแม่อุปฮาต เป็นพระธิดาในพระยาขัติยวงศาพิสุทธิบดี (สีลัง) ต้นสกุล ธนสีลังกูร (พระราชทาน) เจ้าเมืองร้อยเอ็ดองค์ที่ 2 บ้างก็กล่าวว่านางเป็นหม่อมของเจ้ามหาอุปฮาตเวียงจันทน์ บ้างก็กล่าวว่านางเป็นหม่อมของเจ้าอนุวงศ์ตั้งแต่เมื่อครั้งยังทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้ามหาอุปฮาตเวียงจันทน์
เจ้านางคำเพา (เพา)  บ้างก็กล่าวว่าเป็นพระราชธิดาในเจ้าอนุวงศ์ บ้างก็กล่าวว่าเป็นแต่เพียงหม่อมห้ามนางกำนัน ฝ่ายตำนานเมืองวังของชาวภูไทแขวงสุวรรณเขตกล่าวว่า เป็นพระสนมเก่าที่เจ้าอนุวงศ์พระราชทานมาให้พระยาศรีวรราช (ก้า) เจ้าเมืองวัง เพื่อเจริญทางพระราชไมตรีกับกลุ่มเจ้านายภูไท
ทายาท > พระราชนัดดาและพระราชปนัดดาที่ไม่ปรากฏพระนามพระบิดาและพระมารดา

สมเด็จเจ้าอนุวงศ์มีพระราชนัดดาและพระราชปนัดดาที่ไม่ทราบว่าประสูติแต่พระราชโอรสพระราชธิดา หรือพระราชนัดดาพระองค์ใด ดังนี้
เจ้ามหาอุปฮาต (เอม)  เจ้าอุปราชนครเวียงจันทน์
เจ้าสุริยะ กรมการนครเวียงจันทน์
เจ้าสุวรรณ
เจ้าสุพรรณ อาจเป็นพระองค์เดียวกันกับเจ้าสุวรรณ
เจ้าสุพล
เจ้าโหง่นคำ (ง่อนคำใหญ่)
เจ้ากำพ้า (กำพร้า)
เจ้าโถง
เจ้าอ้ง อาจเป็นพระองค์เดียวกับเจ้าอัง พระโอรสในเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ)
เจ้าบุตร์ (บุตร)
เจ้าบุ
เจ้าป่าน อาจเป็นพระองค์เดียวกันกับเจ้าปาน
เจ้าพงษ์ อาจเป็นพระองค์เดียวกันกับเจ้าดิศพงษ์ พระราชโอรสในเจ้าอนุวงศ์
เจ้าหลอด
เจ้าดี
เจ้าคุณปลัด (คุณพ่อปลัด)  ผู้นำชุมชนชาวลาวจากนครเวียงจันทน์ บ้านดอนคา ตำบลดอนคา อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ต้นสกุล กุลวงศ์ ต่อมาบุตรหลานได้รับราชการบรรดาศักดิ์ แล้วแยกออกมาตั้งสกุลต่างๆ ได้แก่ หงษ์เวียงจันทร์ เหมเวียงจันทร์ พันธุ์จันทร์ นนท์ช้าง นนท์แก้ว ยศวิชัย ปลัดม้า ตุ่มศรียา ทองเรือนดี เป็นต้น
ราชสกุลวงศ์ที่ใกล้ชิด

สมเด็จพระเจ้าสิริบุญสาร หรือ สมเด็จบรมบพิตรมหาบุรีไชยเสฏฐาธัมมิกราช หรือ สมเด็จบรมบพิตรพระโพสาธรรมิกราชาไชยจักรพรรดิภูมินทราธิราช พระเป็นเจ้านครเวียงจันทบุรีศรีสัตนาคนหุตอุตมราชธานีบุรีรมย์ บ้างออกพระนามว่าเจ้าธรรมเทวงศ์ หรือ เจ้าองค์บุญ พระราชบิดาในเจ้าอนุวงศ์ มีพระราชโอรสพระราชธิดา ได้แก่
สมเด็จพระเจ้านันทเสน ทรงประสูติแต่พระอรรคเทวีฝ่ายขวา
สมเด็จพระเจ้าอินทวงศ์ ทรงประสูติแต่พระอรรคเทวีฝ่ายขวา
เจ้าอนุวงศ์ ทรงประสูติแต่พระอรรคเทวีฝ่ายขวา
เจ้ามหาอุปฮาต (พรมวงศ์)  ทรงประสูติแต่พระอรรคเทวีฝ่ายขวา
เจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) ประสูติแต่พระสนมหรือบาทบริจาริกา
เจ้ามหาอุปฮาต (สีถาน)  ประสูติแต่พระสนมหรือบาทบริจาริกา
เจ้าพระยาหลวงบุตรโคตรวงศา ประสูติแต่พระชายาจันทะมาสเทวี
เจ้าหน่อกะบอง หรือเจ้าพงษ์กะบอง ประสูติแต่พระชายาจันทะมาสเทวี
เจ้าพระยาหลวงเมืองแสน
เจ้าพระยาคำหาญอาสา
เจ้าพระยาจันทอง
เจ้าพระยาละคอนมหาโคตร
เจ้าพระยาศรีสัตนาคธรรมมา
เจ้าพระยาจันทรสุริยามหาเดชา
เจ้าสิริธรรมา
เจ้าคำโผย หรือเจ้าคำโปรย
เจ้าคำทอง หรือเจ้าแผ่นหล้า
เจ้าคำปุ่นบุญล่วง
เจ้านางแก้วยอดฟ้ากัลยาณีศรีกษัตริย์
เจ้านางเขียวค้อม ในพงศาวดารเมืองยโสธรกล่าวว่าเป็นพระธิดาในเจ้ามหาอุปฮาต (ดวงหน้า) ถูกส่งไปถวายพระเจ้าตากสินแห่งกรุงธนบุรี ในพงศาวดารเมืองน่านกล่าวว่าเป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าสิริบุญสาร แต่นักวิชาการบางท่านเชื่อว่าเป็นพระองค์เดียวกันกับเจ้านางแก้วยอดฟ้ากัลยาณีศรีกษัตริย์
เจ้าแสนปัจจุทุม หรือเจ้าแสนแก้วบุฮม ต้นวงศ์เมืองสุวรรณภูมิราชบุรี เมืองร้อยเอ็ด เมืองขรแก่น เมืองชลบถวิบูลย์ และเมืองมหาสารคาม นักวิชาการบางท่านเชื่อว่าอาจเป็นพระองค์เดียวกันกับเจ้าศรีวิชัย พระราชโอรสในเจ้าอุปราชศรีวรวังโส พระราชนัดดาในพระเจ้าโพธิสาลราชแห่งนครหลวงพระบาง
เจ้านางแก้วกุมมารี หรือเจ้าหน่อน้อยกุมมารี ทรงประสูติแต่พระชายาจันทะมาสเทวี
เจ้าหน่อเมือง ในพงศาวดารย่อเมืองเวียงจันทน์ออกพระนามว่า เจ้าองค์นาง เป็นราชบุตรีที่ส่งไปถวายเป็นบาทบริจาริกาในพระเจ้ากรุงอังวะเมืองม่าน
ราชสกุลวงศ์ที่ใกล้ชิด > สายสมเด็จพระเจ้านันทเสน

สมเด็จพระเจ้านันทเสน หรือ พระเจ้านันทะเสนราชพงษมะลาน เจ้าพระนครเวียงจันทบุรี พระนามเดิมว่าเจ้านัน มีพระราชโอรสพระราชธิดาคือ
เจ้าจันทรเทพสุริยวงษ์ ดำรงรัฐสีมา มุกดาหาราธิบดี (หนู) เจ้าเมืองมุกดาหารบุรีในฐานะประเทศราช บ้างออกนามว่า เจ้าจันทรประทีป บ้างก็ว่าเป็นพระโอรสในสมเด็จเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) เดิมเป็นอดีตพระนครศรีบริรักษ์ บรมราชภักดี ศรีศุภสุนทร เจ้าเมืองขอนแก่น เป็นต้นตระกูล จันทนากร (พระราชทาน) เมื่อครั้งประทับ ณ วังบางยี่ขัน กรุงเทพพระมหานคร ทรงมีหม่อม 1 นาง คือ หม่อมบุญมี ทรงมีราชธิดาคือ
เจ้านางจำเริญ จันทนากร มีธิดาคือ
นางรัชนี จันทนากร นอกจากนี้ เจ้าจันทรเทพสุริยวงษ์ ดำรงรัฐสีมา มุกดาหาราธิบดี (หนู) เมื่อครั้งรับราชกาลหัวเมืองนั้น มีพระโอรสกับหม่อมใดไม่ปรากฏพระนามอยู่ 3 องค์ คือ
เจ้าสุทธิสาร กรมการเมืองมุกดาหาร
เจ้าราชวงษ์ (ดวงเกศ)  คณะอาญาสี่เมืองมุกดาหาร
เจ้าดวงจันทน์ ทรงเคยปกครองหัวเมืองลาวพร้อมกัน 2 เมือง คือ เมื่อครั้งเป็นเจ้าเมืองสองคอนดอนดงกินบรรดาศักดิ์ที่พระจำเริญพลรบ และเมื่อครั้งเป็นเจ้าเมืองท่าอุเทนกินบรรดาศักดิ์ที่พระศรีวรราช
เจ้าชาลี ทรงเป็นต้นตระกูล ชาลีจันทร์ (พระราชทาน) ทรงสมรสกับเจ้านางศิริประภา มีพระโอรสคือ
เจ้าไข่ ชาลีจันทร์
เจ้าวัฒนาวงศ์ วัฒนศักดิ์ ทรงเป็นต้นตระกูล วัฒนศักดิ์ ทรงสมรสกับ นักองค์หม่อมเจ้าสีสุวัถติ์ ศรีสุวรรณาเทวี เจ้าหญิงแห่งกัมพูชาภายหลังทรงลี้ภัยมาอยู่ประเทศไทย มีโอรส-ธิดา คือ
เจ้านางประกายแก้ว
เจ้าสุวรรณฉัตร เป็นปู่ของพระยาวรรณวโรปการณ์ (สุทธิวงศ์ วัฒนศักดิ์) ขุนนางชั้นผู้ใหญ่ในจังหวัดนครราชสีมา
เจ้าจอมมารดาเพ็งเล็ก หรือเจ้านางเพ็งน้อย (เจ้านางเพ็ง) ได้รับการสถาปนาให้เป็นเจ้าจอมมารดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) แห่งกรุงเทพพระมหานคร มีพระราชธิดาด้วยกัน 1 พระองค์คือ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุภาธร
เจ้าจ่อม เป็นทวดของนายตำรวจโท จ่าชำนิทั่วด้าน (อิน) นายเวรสมุหพระตำรวจ กรมพระตำรวจหลวงรักษาพระองค์ ผู้ขอพระราชทานนามสกุล จันทนากร
ราชสกุลวงศ์ที่ใกล้ชิด > สายสมเด็จพระเจ้าอินทวงศ์

สมเด็จพระเจ้าอินทวงศ์ หรือ พระไชยเชษฐาธิราชชาติสุริยวงศ์องค์อัคธิบดีนทระณรินทรามหาจักรพรรดิราช บรมนาถบพิต สถิดเปนพระเจ้ากรุงจันทบุรีย ศรีสัตะนาคณหุตวิสุทธิอุดมบรมรัตนธานีศรีมหาสถาน พระนามเดิมว่าเจ้าอิน นักวิชาการทั่วไปออกพระนามว่า พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 4 มีพระอัครมเหสีปรากฏพระนามว่า พระนางคำมูลราชเทวี มีพระราชธิดาด้วยกัน คือ
เจ้านางคำสุก หรือเจ้าจอมมารดาทองสุก (บ้างก็ว่าเป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้านันทเสน พระราชเชษฐาของสมเด็จพระเจ้าอินทวงศ์) ทรงได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าจอมมารดาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (รัชกาลที่ 1) แห่งกรุงเทพพระมหานคร มีพระราชธิดา 1 พระองค์ คือ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี หรือพระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าจันทบุรี ภายหลังได้รับการสถาปนาเป็น สมเด็จพระราชชายานารี เจ้าฟ้าหญิงกุลฑลทิพยวดี สมเด็จพระอรรคมเหสีฝ่ายซ้ายในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) แห่งกรุงเทพพระมหานคร มีพระราชโอรสพระราชธิดาด้วยกัน 4 พระองค์คือ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าอาภรณ์ ต้นราชสกุล อาภรณ์กุล ณ อยุธยา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ ต้นราชสกุล มาลากุล ณ อยุธยา
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าหญิงไม่ปรากฏพระนาม
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าปิ๋ว
ราชสกุลวงศ์ที่ใกล้ชิด > สายเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ)

สมเด็จเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) ทรงเป็นอุปราชแห่งนครเวียงจันทน์ในรัชกาลเจ้าอนุวงศ์ แต่มิทรงเข้าร่วมต่อต้านอำนาจสยามกับเจ้าอนุวงศ์ ฝ่ายสยามจึงทรงอุปการะบุตรหลานของพระองค์ไว้ สมเด็จเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) มีพระราชโอรสพระราชธิดาคือ
เจ้าจันทรเทพสุริยวงศ์ ดำรงรัฐสีมา มุกดาหาราธิบดี (หนู) ต้นสกุล จันทนากร (พระราชทาน) บ้างก็กล่าวว่าพระองค์เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้านันทเสน
เจ้าราชวงษ์ (ขัติยะ)  หรือเจ้ากัติยะ คณะอาญาสี่เมืองสองคอนดอนดง ประเทศลาว
เจ้าเอม
เจ้าปาน
เจ้าสุพรหม
เจ้าอัง
เจ้านางท่อนแก้ว มีพระโอรสพระธิดา 2 พระองค์ คือ
เจ้าจอมมารดาดวงคำ (หนูมั่น)
เจ้าพรหมเทวานุเคราะห์วงศ์ ดำรงรัฐสีมา มุกดาหาราธิบดี (หน่อคำ)
เจ้าจอมมารดาน้อยลาว (น้อย) ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าจอมมารดาในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) แห่งกรุงเทพพระมหานคร มีพระราชโอรสพระราชธิดาด้วยกัน คือ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชายไม่ปรากฏพระนาม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุบงกช
เจ้าเหมน (เม่น) ข้าหลวงเดิมในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นผู้อัญเชิญพระพุทธรูปพระเจ้าองค์แสนเมืองมหาชัยกองแก้ว ของประเทศลาว ตลอดจนพระทองหล่อ เขากระทิงหด และเขาวัวหดจากเมืองนครพนมไปทูลเกล้าทูลถวาย ณ กรุงเทพพระมหานคร เจ้าเหมน อาจเป็นพระองค์เดียวกันกับพระราชโอรสในเจ้าอนุวงศ์ ในตำนานพงศาวดารเมืองสกลนคร ฉบับพระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ พรหมสาขา ณ สกลนคร) อดีตเจ้าเมืองสกลนคร กล่าวว่า เจ้าเหมนมีพระชายาพระองค์หนึ่งพระนามว่า อาชญานางตัด เป็นพระธิดาในพระพรหมอาสาหรือเจ้าจุลนี เจ้าเมืองมหาชัยกองแก้ว พระราชโอรสในพระบรมราชากิติศัพดิ์เทพฤๅยศ ทศบุรีศรีโคตรบูรหลวง (พรหมา) เจ้าเมืองนครพนม ต้นสกุล พรหมประกาย ณ นครพนม)
ราชสกุลวงศ์ที่ใกล้ชิด > สายเจ้ามหาอุปฮาต (สีถาน)

เจ้ามหาอุปฮาต (สีถาน) เป็นพระราชพระอนุชาต่างพระราชมารดากับเจ้าอนุวงศ์ บ้างก็กล่าวว่าอาจเป็นองค์เดียวกับเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) เคยร่วมกับเจ้าราชวงษ์ (เหง้า) ช่วยทัพเจ้าอนุวงศ์เข้าตีหัวเมืองอีสานที่กระด้างกระเดื่องเมื่อครั้งสงครามกู้เอกราชจากสยาม ทรงมีหม่อมปรากฏนามอยู่ 3 นาง ซึ่งได้รับการถวายจากเจ้าเมืองร้อยเอ็ดเมื่อครั้งเดินทางไปทำศึก ทั้งหมดล้วนเป็นพระธิดาของพระยาขัติยวงศ์พิสุทธิธิบดี (สีลัง) เจ้าเมืองร้อยเอ็ด ต้นสกุล ธนสีลังกูร หม่อมทั้ง 3 นาง ปรากฏนามดังนี้
อาชญานางหมานุย (หมานุ้ย)
อาชญานางตุ่ย (ตุ่ม)
อาชญานางแก้ว
ราชสกุลวงศ์ที่ใกล้ชิด > สายเจ้าพระยาหลวงบุตร์โคตร

เจ้าพระยาหลวงบุตร์โคตรหรือเจ้าบุตรโคตร มีพระนามเต็มว่า เจ้าพระยาหลวงบุตร์โคตรวังศาเสดถะบัวระพาสุวัณณไชยปุคคละ ทรงถูกเชิญเสด็จไปกรุงอังวะพร้อมกับเจ้าหน่อเมืองหรือเจ้าองค์นาง เป็นพระบิดาในเจ้าพระยานาเหนือ (คำมุกหรือคำบุก) หรือเจ้าพระยาแสนศรีสุวัณณไชยปุคคละ ต้นตระกูล บุคคละ และเป็นพระปัยกาของเจ้าพระยาเมืองฮามนามฮุ่งศรี (คำอยู่) เจ้าพระยาเมืองฮามนามฮุ่งศรี (คำอยู่) มีพระชายาและหม่อมคือ
อาชญานางบุคคะลี (เจ้านางโมคคัลลี)
อาชญานางเทพคัณฑี
อาชญานางสุวรรณ์คำสุก
เจ้าพระยาเมืองฮามนามฮุ่งศรี (คำอยู่) มีพระโอรสพระธิดา คือ
เจ้าพระรามราชรามางกูรขุนโอกาส (ราม รามางกูร) เจ้าเมืองธาตุพนมหรือขุนโอกาสผู้ปกครองกองข้าโอกาสพระมหาธาตุพนมพระองค์แรกแห่งราชวงศ์เวียงจันทน์ ทรงเป็นต้นตระกูล รามางกูร และ รามางกูร ณ โคตะปุระ มีพระชายาพระนามว่า เจ้านางยอดแก้วสิริบุญ หรือญาแม่โซ่นศรีบุญมา พระธิดาในเจ้าอุปละ (สีสุมังค์) กรมการเมืองธาตุพนม พระนัดดาในพระยากางสงคราม (คำวิสุด) แห่งเมืองนครจำปาศักดิ์ เจ้าพระรามราชรามางกูรขุนโอกาส (ราม รามางกูร) และเจ้านางยอดแก้วสิริบุญมา มีพระโอรส คือ
เจ้าพระรามราชปราณีศรีมหาพุทธปริษัท (ศรี รามางกูร) หรืออาชญาหลวงกลางน้อยศรีวรมุงคุล เจ้าเมืองธาตุพนมหรือขุนโอกาสผู้ปกครองกองข้าโอกาสพระมหาธาตุพนมพระองค์ที่ 2 ทรงสมรสกับอาชญานางบุษดี ธิดาในหมื่นนำรวง ผู้เป็นทายาทของท้าวคำสิงห์ พระโอรสในท้าวหม่อมบ่าวหลวงเจ้าเมืองหลวงโพนสิมและนางสิมมา นอกจากนี้ เจ้าพระรามราชปราณีศรีมหาพุทธปริษัท (ศรี รามางกูร) ยังมีหม่อมอีกหลายท่าน คือ เจ้านางจันทุมมา 1 เจ้านางคำดวง 1 อาชญานางเทพ 1 อาชญานางลือดี 1 อาชญานางอรดี 1 อาชญานางแก้วคำพา 1 อาชญานางหมอก 1 อาชญานางจันทราช 1 อาชญานางวอระพัน 1 นางคำแก้ว 1 นางคำลุน 1 นางลาดสุวรรณ 1 นางมนมณี 1 หม่อมคำนาลี 1 หม่อมนาคำ 1 หม่อมยอดคำทิพย์ 1 เจ้าพระรามราชปราณีศรีมหาพุทธปริษัท (ศรี รามางกูร) มีพระโอรสพระธิดา คือ
เจ้าพระอัคร์บุตร (บุญมี รามางกูร) ผู้ตั้งตระกูล บุคคละ แห่งเมืองธาตุพนม
อาชญาท้าวจารย์พุทธา (พุทธา รามางกูร)
เจ้าพระอุปฮาซา (เฮือง รามางกูร) ผู้ตั้งตระกูล รามางกูร แห่งเมืองธาตุพนม เป็นบิดาของร้อยตำรวจตรีประดิษฐ์ รามางกูร (ประดับ บุคคละ) ร้อยตำรวจตรีประดิษฐ์ รามางกูร เป็นบิดาของ ดร. วีรพงษ์ รามางกูร อดีตรองนายกรัฐมนตรี อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง นายกสมาคมมิตรภาพไทย-ลาว ฯลฯ
อาชญาท้าวพรหมบุตร์ (คำเที่ยง รามางกูร)
อาชญาท้าวน้อยคำผิว (ผิว รามางกูร)
เจ้านางยอดแก้ว (ก่องมะนี รามางกูร) พระชายาเอกในเจ้าพระยาจันทรสุริยวงศ์ (กิ่ง จันทรสาขา) เจ้าเมืองมุกดาหาร ต้นตระกูลพระราชทาน พิทักษ์พนม
อาชญานางสิริพรรณ
อาชญานางจันทะแจ่ม
อาชญานางคำกองเกิดหล้า สมรสกับเจ้าอุปฮาตจันทร์ละคร หรือพระยาพนมนครานุรักษ์กิตติศักดิ์เทพฤๅยศ ทศบุรีศรีโคตรบูรหลวง (จันทน์ทองทิพย์ มังคละคีรี) เจ้าเมืองท่าแขก มีบุตรธิดาคือ
พระปราณีศรีมหาพุทธบริษัท (เมฆ รามางกูร) เจ้าเมืองธาตุพนมหรือขุนโอกาสผู้ปกครองกองข้าโอกาสพระมหาธาตุพนมพระองค์ที่ 3
เจ้านางจันทร์ทิพย์ สมรสกับ อาชญาท้าวโพธิสาร กรมการเมืองมุกดาหาร
เจ้านางจันทรา สมรสกับ หลวงทศทิศพนมธานี (ทศ ทศศะ) กรมการเมืองมุกดาหาร ต้นตระกูล ทศศะ จันทศ และ จันทร์ทศ
ทายาทสายตรง

สกุลสายตรงที่สืบเชื้อสายจากเจ้าอนุวงศ์อันสืบทอดทายาทจากพระราชโอรสพระองค์โตคือ เจ้าสิทธิสาร หรือ เจ้าสุทธิสาร (โป้) เป็นสกุลสายหลักที่สามารถมีสิทธิ์ในการเป็นผู้อ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ได้ สกุลนี้ถือเป็นราชตระกูลที่ได้รับพระราชทานนามสกุลจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ว่า สิทธิสาริบุตร   (Siddhisariputra)   เลขทะเบียนพระราชทานที่ 1474 ทรงพระราชทานแก่นายนาวาตรี หลวงพรหมประชาชิต (ฟื้น) ผู้ช่วยหัวหน้ากองพัศดุ กระทรวงทหารเรือ กับหลวงภาษาปริวัตร (เต๋อ) เลขานุการชั้นที่ 2 กระทรวงการต่างประเทศ ปู่ทวดชื่อเจ้าสิทธิสาร เมืองเวียงจันทน์ 15/6/14
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ เจ้าอนุวงศ์
Ford, Ryan. “Memories of Chao Anou: New History and Post-Socialist Ideology.” The Journal of Lao Studies 2, 2 (Nov. 2011) : 104–126.
| ก่อนหน้า |  | เจ้าอนุวงศ์ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เจ้าอินทวงศ์ |  | พระมหากษัตริย์ลาว  แห่งอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์  (พ.ศ. 2348 - พ.ศ. 2371) |  | สิ้นสุดราชวงศ์ |
เจ้าอนุวงศ์ได้รับแต่งตั้งจากกรุงเทพฯ ให้ไปครองเวียงจันทน์ในปี พ.ศ. 2347 ภาพวาดโดย เหม เวชกร
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด (อนิเมะ)

| --- | --- |
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด

カードファイト!! ヴァンガード (Kādofaito!! Vangādo)
แนว: Game, Action, Supernatural fiction, Science fantasy
อนิเมะโทรทัศน์
กำกับโดย: Hatsuki Tsuji
อำนวยการสร้างโดย: Atsuyuki Takada Hayato Saga Ryōta Katō Shigeru Saitō Shigeto Nihei
เขียนบทโดย: Tatsuhiko Urahata
ดนตรีโดย: Takayuki Negishi
สตูดิโอ: ทีเอ็มเอสเอ็นเตอร์เทนเมนต์ Sotsu Dentsu
เครือข่าย:  ทีวีโตเกียว  โมเดิร์นไนน์ ทีวี, การ์ตูนคลับ, ทรูสปาร์ก
ตอน: 569 ตอน
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด (ญี่ปุ่น: カードファイト!! ヴァンガード - Kādofaito!! Vangādo ทับศัพท์จาก CARDFIGHT!! Vanguard) เป็นการ์ตูนอนิเมะเรื่องยาวของญี่ปุ่น ที่มีพื้นฐานจากการ์ดเกมการ์ดไฟท์!! แวนการ์ด ออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 8 มกราคม ค.ศ. 2011
ประวัติ

การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด ออกฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 8 มกราคม ค.ศ. 2011 และมีซีรีส์ที่ต่อเนื่องกัน
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด บทเอเชียเซอร์กิต
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด บทลิงก์โจ๊กเกอร์
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด บทลีเจี้ยนเมท
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด G
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด G บทกีอัสไครซิส
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด G บทสไตรด์เกท
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด G NEXT
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด G Z
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด V
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด V บทไดแมนชั่น
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด V บทชินเนม่อน
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด เอ็กซ์ตร้า สตอรี่ -IF-
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด โอเวอร์เดรส
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด โอเวอร์เดรส ซีซั่น 2
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด วิล+เดรส
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด วิล+เดรส ซีซั่น 2
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด วิล+เดรส ซีซั่น 3
การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด Divinez
เนื้อเรื่อง

เรื่องราวของหนุ่มน้อยผู้อ่อนแอ และขี้อาย เซนโด ไอจิ เขาใช้ชีวิตของเขามองไปข้างหลังมากกว่ามองข้างหน้าและพยายามที่จะทำตัวไม่ให้โดดเด่น แต่เขามีสิ่งหนึ่งที่เขาเก็บติดตัวไว้ตลอด คือบลัสเตอร์เบลดการ์ดเกมจากเพื่อนในวัยเด็ก ซึ่งทำให้เขามีความมั่นใจในตัวเองมากขึ้น และนั่นอาจเป็นต้นเหตุนำเขาและเพื่อนในวัยเด็กมาพบกันอีกครั้งและเป็นผู้สอนให้ไอจิได้รู้จักกับวิธีการเล่นการ์ดเกมแวนการ์ดที่ชื่อว่า การ์ดไฟท์! แวนการ์ด และนี่เองคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้ไอจิค่อยๆเปลี่ยนแปลงและเติบโตขึ้นเป็นลูกผู้ชายทีละน้อยจากการต่อสู้กับผู้คนต่างๆผ่านการ์ดเกม
ดูเพิ่ม

การ์ดไฟท์!! แวนการ์ด
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
Thai Vanguard Club ทางเฟซบุ๊ก
หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์

| หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ต> ม., จ.ภ. |
| --- | --- |

สารนิเทศภูมิหลัง
เกิด: 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 วังเพชรบูรณ์ จังหวัดพระนคร
เสียชีวิต: 27 สิงหาคม พ.ศ. 2562 (92 ปี) โรงพยาบาลเปาโล กรุงเทพมหานคร
บิดา: หม่อมเจ้าเฉลิมศรีสวัสดิวัตน์ สวัสดิวัตน์
มารดา: หม่อมเจริญ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา
คู่สมรส: หม่อมหลวงประอร มาลากุล (2495–2501) (6 ปี)  โรจนา  สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา (2505–2562) (57 ปี)
บุตร: หม่อมหลวงศิริเฉลิม สวัสดิวัตน์ หม่อมหลวงเพิ่มวุทธ์ สวัสดิวัตน์ หม่อมหลวงภาสันต์ สวัสดิวัตน์
อาชีพ: นักชิม, นักจัดรายการวิทยุและโทรทัศน์, นักเขียนและนักร้อง
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2486–2562 (76 ปี)
ศิลปินแห่งชาติ: พ.ศ. 2551 - สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล-ขับร้อง )
โทรทัศน์ทองคำ: พ.ศ. 2553 - เกียรติยศคนทีวี
หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี  สวัสดิวัตน์ (28 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 – 27 สิงหาคม พ.ศ. 2562) เป็นศิลปินแห่งชาติ นักแสดง นักร้อง นักเขียน และนักจัดรายการวิทยุโทรทัศน์ มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักจากการแนะนำและจัดระดับความอร่อยของร้านอาหาร ในชื่อ "เชลล์ชวนชิม" (สัญลักษณ์ชามลายผักกาด) ทางหนังสือพิมพ์สยามรัฐ ตั้งแต่ พ.ศ. 2504  โดยดัดแปลงมาจาก  "มิชลินไกด์" ของผลิตภัณฑ์มิชลิน เป็นโอรสคนโตในหม่อมเจ้าเฉลิมศรีสวัสดิวัตน์ สวัสดิวัตน์ กับหม่อมเจริญ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา
ประวัติ

หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ มีชื่อเล่นว่า คุณชายหมึก เป็นโอรสคนใหญ่ในหม่อมเจ้าเฉลิมศรีสวัสดิวัตน์ สวัสดิวัตน์ กับ หม่อมเจริญ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม เศวตะทัต) เกิดเมื่อวันเสาร์ที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 ที่วังเพชรบูรณ์ กรุงเทพมหานคร  และเติบโตอยู่ภายในวังสระปทุมภายใต้พระราชูปถัมภ์ในสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า มีพี่สาวและน้องชาย คือ
เภสัชกรหญิง หม่อมราชวงศ์สนองศรี สวัสดิวัตน์
หม่อมราชวงศ์เพิ่มศรี สวัสดิวัตน์
เริ่มเข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนราชินี พ.ศ. 2481 และโรงเรียนเทพศิรินทร์  พ.ศ. 2485 มีเลขประจำตัวนักเรียน ท.ศ.5444 จนจบชั้นมัธยมในปีต่อมา แล้วศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง พร้อมกับเริ่มเข้าวงการบันเทิง เป็นนักแสดงและร้องเพลงหารายได้ และช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้เดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ