กรุงเทพมหานคร (องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น)
ประวัติ > ยุคพระราชบัญญัติ พ.ศ. 2518

จากนั้นเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2518 มีการตราพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานครขึ้นเป็นฉบับแรก โดยยกเลิกประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 335 แล้วกำหนดให้กรุงเทพมหานครเป็นทบวงการเมือง มีสถานะราชการบริหารส่วนท้องถิ่นนครหลวง โดยให้มีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหนึ่งคน เป็นผู้รับผิดชอบในการกำหนดนโยบาย และการบริหารราชการให้เป็นไปตามกฎหมาย รวมถึงบริหารราชการตามที่นายกรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี (หมายถึง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย) มอบหมาย และรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครได้สี่คน ทั้งสองตำแหน่งมาจากการเลือกตั้งโดยตรงและลับ อยู่ในตำแหน่งตามวาระคราวละสี่ปีนับแต่วันเลือกตั้ง ทั้งยังกำหนดให้มีปลัดกรุงเทพมหานคร หนึ่งคน และจะมีรองปลัดกรุงเทพมหานครหรือผู้ช่วยปลัดกรุงเทพมหานครหรือทั้งสองตำแหน่ง มาจากการแต่งตั้งก็ได้ ส่วนสภากรุงเทพมหานครให้มาจากการเลือกตั้งโดยราษฎร ตามอัตราส่วนราษฎรผู้มีสิทธิหนึ่งแสนคนต่อสมาชิกหนึ่งคน อยู่ในตำแหน่งตามวาระคราวละสี่ปี นับแต่วันเลือกตั้งทั่วไป และให้สมาชิกสภาเลือกประธานสภาหนึ่งคน กับรองประธานสภาไม่เกินสองคน ทั้งสองตำแหน่งมีวาระคราวละหนึ่งปี สำหรับพื้นที่การปกครอง ให้แบ่งออกเป็นเขตและแขวงตามลำดับ ซึ่งในแต่ละเขตให้มีหัวหน้าเขตหนึ่งคน และจะแต่งตั้งผู้ช่วยหัวหน้าเขตก็ได้ โดยแต่ละเขตอาจแบ่งออกเป็นแขวงได้ตามที่เห็นสมควร ซึ่งในแต่ละแขวงให้มีหัวหน้าแขวงหนึ่งคน
นอกจากนี้ ยังมีข้อกำหนดต่าง ๆ ที่น่าสนใจ คือ หากคณะรัฐมนตรีมีมติสั่งให้ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ออกจากตำแหน่ง เมื่อพิสูจน์ได้ว่าฝ่าฝืนความสงบเรียบร้อยของประชาชน ละเลยการอันพึงปฏิบัติ หรือปฏิบัติการในอำนาจหน้าที่โดยมิชอบ หรือมีความประพฤติในทางเสื่อมเสียแก่ตำแหน่งหน้าที่หรือแก่ราชการ สมาชิกสภา กทม. ไม่น้อยกว่าสองในสามของทั้งหมด มีสิทธิเสนอญัตติต่อสภาเพื่อพิจารณาลงมติ โดยต้องมีเสียงสนับสนุนไม่น้อยกว่าสามในสี่ของสมาชิกทั้งหมด จึงสามารถจัดให้ประชาชนออกเสียงประชามติได้ว่า เห็นควรให้ผู้ว่าราชการ กทม. ออกจากตำแหน่งหรือไม่ และหากผู้ว่าราชการ กทม. เสนอขอทบทวนคำแนะนำให้รัฐมนตรียุบสภา กทม.แล้ว 15 วัน รัฐมนตรียังไม่ดำเนินการใด ๆ และผู้ว่าราชการ กทม.ยังยืนยันว่าควรยุบสภา ให้เสนอรัฐมนตรีสั่งยุบสภากรุงเทพมหานคร ในกรณีเช่นนี้ ให้รัฐมนตรีสั่งยุบสภา กทม. พร้อมทั้งให้ผู้ว่าราชการ และรองผู้ว่าราชการ กทม. พ้นจากตำแหน่งในคราวเดียวกันด้วย รวมถึงกำหนดให้ดำเนินการจัดให้มีตำรวจกรุงเทพมหานคร และให้ประกาศข้อบัญญัติต่าง ๆ ลงในหนังสือที่เรียกว่า กรุงเทพกิจจานุเบกษา อีกด้วย (ซึ่งต่อมายกเลิก แล้วให้กลับไปลงในราชกิจจานุเบกษาตามเดิม)[ต้องการอ้างอิง]
หลังจากนั้น มีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติฉบับนี้ โดยออกเป็นพระราชบัญญัติ จำนวน 4 ฉบับ และเป็นประกาศคณะปฏิวัติอีก 1 ฉบับ ดังมีรายละเอียดต่อไปนี้
พระราชบัญญัติ ฉบับที่ 2 ลงวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2518 - ให้ยกเลิกพระราชกฤษฎีกาเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2518 โดยกำหนดวันที่ 10 สิงหาคม เป็นวันเลือกตั้งทั้งสามวาระ และรับรองการใดที่อาศัยอำนาจ ตามพระราชกฤษฎีกาที่ยกเลิก ให้มีผลสมบูรณ์แต่ต้น
พระราชบัญญัติ ฉบับที่ 3 ลงวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2519 - ให้แก้ไขเนื้อความในบทบัญญัติที่ระบุถึงรัฐสภา เป็นสภาปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ซึ่งจัดตั้งขึ้นหลังการปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม
ประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 24 ลงวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2520 - ให้แก้ไขเนื้อความในบทบัญญัติว่าด้วยอำนาจหน้าที่ของผู้ว่าราชการ กทม., การแต่งตั้ง คุณสมบัติ และการพ้นจากตำแหน่ง ของเลขานุการผู้ว่าราชการ กทม.และผู้ช่วยเลขานุการ, การกำหนดอัตราเงินเดือนแก่ผู้ว่าราชการ กทม. รองผู้ว่าราชการ เลขานุการผู้ว่าราชการ และผู้ช่วยเลขานุการผู้ว่าราชการ แต่ให้ได้รับจริงเพียงกึ่งหนึ่งของที่กำหนดไว้ในบัญชี
พระราชบัญญัติ ฉบับที่ 4 ลงวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2522 - ให้แก้ไขเนื้อความในบทบัญญัติว่าด้วยการดำรงตำแหน่งของผู้ว่าราชการ กทม. ให้สามารถมาจากการแต่งตั้งได้ในกรณีจำเป็นเร่งด่วน และกำหนดให้ใช้กฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส.ที่ใช้อยู่ในเวลานั้น มาใช้บังคับแก่การเลือกตั้งผู้ว่าราชการ กทม. รองผู้ว่าราชการ และสมาชิกสภา กทม.โดยอนุโลม ในระหว่างที่ยังไม่มีกฎหมายเฉพาะกรณีดังกล่าว
พระราชบัญญัติ ฉบับที่ 5 ลงวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2523 - ให้ยกเลิกเนื้อความในบทบัญญัติว่าด้วยการเลือกตั้งผู้ว่าราชการ กทม. รองผู้ว่าราชการ และสมาชิกสภา กทม. โดยให้บุคคลผู้ดำรงตำแหน่งทั้งสาม มีวาระอยู่ตามเดิมต่อไปก่อน พร้อมทั้งให้อำนาจ ครม.แต่งตั้งผู้ว่าราชการ กทม.และรองผู้ว่าราชการ ขึ้นแทนได้หากตำแหน่งว่างลง รวมถึงให้อำนาจ รมว.มท.โดยความเห็นชอบของ ครม.ในการสั่งให้สมาชิกสภา กทม.พ้นจากตำแหน่ง และแต่งตั้งบุคคลที่เห็นสมควรให้ดำรงตำแหน่งแทนได้