อนุภาคย่อยของอะตอม
ประวัติ

บทความหลัก: ประวัติของฟิสิกส์ย่อยของอะตอม และ เส้นเวลาของการค้นพบอนุภาค
คำว่า "อนุภาคย่อย" เป็นคำที่ใช้แทนคำเดิมในปี 1960s เพื่อทำให้ แบริออน และ เมซอน (ที่ประกอบขึ้นเป็น แฮดรอน) แตกต่างจากอนุภาคอื่นที่ปัจจุบันเคยคิดกันว่าเป็นมูลฐานอย่างแท้จริง ก่อนหน้านั้น แฮดรอนมักจะถูกแยกประเภทเป็น "มูลฐาน" เพราะองค์ประกอบของมันไม่มีใครรู้
ต่อไปนี้เป็นรายการของการค้นพบที่สำคัญ
| อนุภาค   | องค์ประกอบ   | ทฤษฎีของ   | ค้นพบ   | หมายเหตุ   |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| อิเล็กตรอน  | มูลฐาน (เลปตัน)   | G. Johnstone Stoney (1874)   | เจ. เจ. ทอมสัน (1897)   | หน่วยน้อยที่สุดของประจุไฟฟ้า สำหรับที่ Stoney ได้ตั้งชื่อให้ในปี 1891  |
| อนุภาคแอลฟา  | ผสม (นิวเคลียสของอะตอม)   | ไม่เคย   | เออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ด (1899)   | พิสูจน์โดยรัทเทอร์ฟอร์ดและ Thomas Royds ในปี 1907 ว่าเป็นนิวเคลียสของฮีเลียม   |
| โฟตอน  | มูลฐาน (ควอนตัม)   | มัคส์ พลังค์ (1900)   | อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ (1905)  หรือ เออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ด (1899) เป็น รังสี γ  | จำเป็นเพื่อแก้ปัญหา การแผ่รังสีของวัตถุดำ ใน อุณหพลศาสตร์  |
| โปรตอน  | ผสม (แบริออน)   | นานมาแล้ว   | เออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ด (1919, ตั้งชื่อ 1920)   | นิวเคลียสของ 1H    |
| นิวตรอน  | ผสม (บาริออน)   | เออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ด (ประมาณปี 1918)   | James Chadwick (1932)   | นิวคลีออน ตัวที่สอง   |
| ปฏิยานุภาค  |    | พอล ดิแรก (1928)   | Carl D. Anderson (โพสิตรอน, 1932)   | ปัจจุบันถูกอธิบายด้วย CPT symmetry  |
| ไพออน  | ผสม (เมซอน)   | ฮิเดกิ ยุกาวะ (1935)   | César Lattes, Giuseppe Occhialini (1947) และ Cecil Powell  | อธิบาย แรงนิวเคลียร์ ระหว่างนิวคลีออนด้วยกัน เมซอนตัวแรก (โดยนิยามสมัยใหม่) ถูกค้นพบ   |
| มูออน  | มูลฐาน (เลปตัน)   | ไม่เคย   | Carl D. Anderson (1936)   | ชื่อเมซอนในตอนแรก; วันนี้ถูกพิจารณาว่าเป็นเลปตัน   |
| คาออน  | ผสม (เมซอน)   | ไม่เคย   | 1947   | ถูกคันพบใน รังสีคอสมิก เป็น อนุภาคสเตร้นจ์ ตัวแรก   |
| แลมบ์ดาแบริออน  | ผสม (แบริออน)   | ไม่เคย   | มหาวิทยาลัยเมลเบิร์น (Lambda0, 1950)  | ไฮพีรอน ตัวแรกที่ถูกค้นพบ   |
| นิวทริโน  | มูลฐาน (เลปตัน)   | ว็อล์ฟกัง เพาลี (1930), ตั้งชื่อโดย เอนรีโก แฟร์มี  | Clyde Cowan, Frederick Reines (electron neutrino, 1956)   | แก้ปัญหาสเปกตรัมพลังงานของ การสลายให้อนุภาคบีตา  |
| ควาร์กs (อัพควาร์ก, ดาวน์ควาร์ก, สเตร้นจ์ควาร์ก)   | มูลฐาน   | Murray Gell-Mann, George Zweig (1964)   | ไม่มีเหตุการณ์ที่ยืนยันโดยเฉพาะสำหรับ แบบจำลองควาร์ก  | ไม่มีเหตุการณ์ที่ยืนยันโดยเฉพาะสำหรับ แบบจำลองควาร์ก  |
| ชาร์มควาร์ก  | มูลฐาน (ควาร์ก)   | 1970   | 1974   |   |
| บอตทอมควาร์ก  | มูลฐาน (ควาร์ก)   | 1973   | 1977   |   |
| โบซอนเกจอย่างอ่อน  | มูลฐาน (ควอนตัม)   | Glashow, Weinberg, Salam (1968)   | CERN (1983)   | คุณสมบัติได้รับการตรวจสอบช่วงปี 1990s   |
| ทอปควาร์ก  | มูลฐาน (ควาร์ก)   | 1973   | 1995   | ไม่ได้เป็นแฮดรอน, แต่จำเป็นต้องทำให้แบบจำลองมาตรฐานสมบูรณ์   |
| ฮิกส์โบซอน  | มูลฐาน (ควอนตัม)   | ปีเตอร์ ฮิกส์ และคนอื่น ๆ (1964)   | CERN (2012)   | คิดว่าจะยืนยันได้ในปี 2013 พบหลักฐานมากขึ้นในปี 2014  |
| เตตระควาร์ก  | ผสม   | ?   | Zc(3900), 2013, จะถูกยืนยันว่าเป็นเตตระควาร์กตัวหนึ่ง  | ระดับชั้นใหม่ของแฮดรอน   |
| แกรวิตอน  | มูลฐาน (ควอนตัม)   | Albert Einstein (1916)   | ยังไม่ถูกค้นพบ   | การแปลความหมายของ คลื่นโน้มถ่วง (ยังคงเป็นสมมติฐาน) ว่าเป็นอนุภาคตัวหนึ่งยังขัดแย้งกันอยู่   |
| Magnetic monopole  | มูลฐาน (ไม่มีระดับชั้น)   | Paul Dirac (1931)   | ยังไม่ถูกค้นพบ   |   |
การแยกประเภทแบบจำลองมาตรฐานของอนุภาคต่าง ๆ