stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
หลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานและสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

หลักเกณฑ์การทับศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานและสำนักงานราชบัณฑิตยสภา เป็นระบบการทับศัพท์ด้วยอักษรไทยที่นิยมใช้กันมากที่สุดระบบหนึ่ง โดยคณะกรรมการจัดทำหลักเกณฑ์การทับศัพท์และคณะกรรมการปรับปรุงหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาต่าง ๆ ของสำนักงานราชบัณฑิตยสภา (เดิมคือราชบัณฑิตยสถาน) เป็นผู้กำหนดและเสนอหลักเกณฑ์ต่อสำนักงานราชบัณฑิตยสภาเพื่อออกประกาศสำนักงานราชบัณฑิตยสภาให้ใช้หลักเกณฑ์ จากนั้น สำนักงานราชบัณฑิตยสภาจะเป็นผู้เสนอหลักเกณฑ์ต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อออกประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีให้ใช้เป็นมาตรฐานเดียวกัน แล้วลงประกาศเผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษาต่อไป
ประวัติ

ราชบัณฑิตยสถานได้วางหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการทับศัพท์ภาษาต่างประเทศและเสนอให้คณะรัฐมนตรีประกาศใช้เป็นครั้งแรกใน ไบแนบที่ ๑ วิธีทับสัพท ของ ประกาสสำนักนายกรัถมนตรี เรื่องบัญญัติสัพทฉบับที่ ๑ เมื่อ พ.ศ. 2485 ในครั้งนั้นได้กำหนดวิธีเทียบเสียงและถ่ายอักษรพยัญชนะและสระของภาษาตะวันตก 5 ภาษา ได้แก่ ภาษาฝรั่งเศส เยอรมัน สเปน อังกฤษ และอิตาลี รวมอยู่ในตารางเดียวกัน อย่างไรก็ตาม วิธีทับศัพท์ตามประกาศฉบับนี้เน้นการถอดตัวอักษรมากกว่าการถ่ายเสียง คำทับศัพท์จึงอ่านแล้วไม่ใกล้เคียงการออกเสียงในภาษาต้นฉบับ ในระยะหลัง คณะกรรมการบัญญัติศัพท์ของราชบัณฑิตยสถานจึงไม่ได้ยึดถือวิธีทับศัพท์ดังกล่าวอย่างเคร่งครัดนัก แต่พยายามทับศัพท์โดยการถ่ายเสียงมากขึ้น
ต่อมาใน พ.ศ. 2531 ราชบัณฑิตยสถานได้แต่งตั้งคณะอนุกรรมการปรับปรุงหลักเกณฑ์การทับศัพท์ขึ้น เพื่อพิจารณากำหนดหลักเกณฑ์การทับศัพท์เป็นเอกเทศสำหรับภาษาแต่ละภาษา เนื่องจากเห็นว่าภาษาหนึ่ง ๆ มีลักษณะทางเสียงและโครงสร้างแตกต่างกับภาษาอื่น โดยเริ่มต้นจัดทำหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอังกฤษเป็นลำดับแรก ส่วนหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอื่น ๆ ให้จัดทำเฉพาะภาษาที่มีการเรียนการสอนในมหาวิทยาลัยของไทยก่อน ในที่สุดคณะรัฐมนตรีก็ประกาศใช้หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอังกฤษ (ตามที่ราชบัณฑิตยสถานเสนอ) เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2532 และประกาศใช้หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส เยอรมัน อิตาลี สเปน รัสเซีย ญี่ปุ่น อาหรับ และมลายู (รวมอินโดนีเซีย) ในคราวเดียวกันเมื่อวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2535
หลังจากที่หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาต่าง ๆ ได้รับการเผยแพร่และนำไปใช้ได้ระยะหนึ่ง ก็พบว่ายังมีปัญหาอยู่อีกหลายประการ ทั้งยังมีผู้ท้วงติงและเสนอข้อคิดเห็นไปยังราชบัณฑิตยสถานอยู่เนือง ๆ ราชบัณฑิตยสถานจึงแต่งตั้งคณะกรรมการปรับปรุงหลักเกณฑ์การทับศัพท์เมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2546 เพื่อพิจารณาทบทวนและปรับปรุงหลักเกณฑ์การทับศัพท์เสียใหม่ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ทางภาษาที่เปลี่ยนแปลงไป รวมทั้งแก้ไขข้อบกพร่องต่าง ๆ เพื่อให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้กว้างขวางขึ้น จากนั้นจึงทยอยเสนอคณะรัฐมนตรีให้ประกาศใช้หลักเกณฑ์ที่ปรับปรุงเรียบร้อยแล้วแทนหลักเกณฑ์เดิม ได้แก่ หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส ประกาศใช้เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2553; หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอาหรับ ประกาศใช้เมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2554; หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเยอรมัน สเปน ญี่ปุ่น และมลายู ประกาศใช้เมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2561
ในขณะเดียวกัน ราชบัณฑิตยสถาน (ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็นสำนักงานราชบัณฑิตยสภา) ยังได้แต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอื่น ๆ เพิ่มอีกเพื่อให้ทันต่อความต้องการใช้งานในปัจจุบัน ได้แก่ หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาจีนและฮินดี ซึ่งมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีให้ใช้เป็นมาตรฐานเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2548; หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเกาหลีและเวียดนาม ซึ่งมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีให้ใช้เป็นมาตรฐานเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2555; หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาพม่าและหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอินโดนีเซีย  ซึ่งมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีให้ใช้เป็นมาตรฐานเมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2561
ลักษณะทั่วไป

ในการทับศัพท์ให้ถอดอักษรในภาษาเดิมพอควรแก่การแสดงที่มาของรูปศัพท์ และให้เขียนในรูปที่อ่านได้สะดวกในภาษาไทย
คำทับศัพท์ที่ใช้กันมานานจนถือเป็นคำภาษาไทยและปรากฏในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถานแล้ว ให้ใช้ต่อไปตามเดิม เช่น ช็อกโกแลต, ไอศกรีม, กงสุล, สลัด, สุกียากี้ เป็นต้น
คำวิสามานยนามที่ใช้กันมานานแล้ว อาจใช้ต่อไปตามเดิม เช่น กรีนิช, นโปเลียน, เหงียน, สุมาตรา, วอน (สกุลเงินเกาหลี) เป็นต้น
ในการทับศัพท์จะใส่วรรณยุกต์ก็ต่อเมื่อภาษาต้นฉบับมีหน่วยเสียงวรรณยุกต์เท่านั้น ซึ่งได้แก่ ภาษาจีนและเวียดนาม คำทับศัพท์ภาษาอื่นนอกเหนือจากนี้จึงไม่ใส่วรรณยุกต์ ยกเว้นในกรณีที่มีรูปพ้องกับคำไทยซึ่งอาจก่อให้เกิดความสับสนหรือมีความหมายไม่พึงประสงค์
ความเข้าใจเรื่องสัทอักษรมีส่วนสำคัญในการถอดเสียงในภาษาที่คาดคะเนการออกเสียงจากรูปเขียนได้ยาก เช่น ภาษาฝรั่งเศส เป็นต้น
อักษรไทยที่ใช้แสดงเสียงเสียงหนึ่งในภาษาหนึ่งอาจเป็นคนละตัวกับอักษรไทยที่ใช้แสดงเสียงเดียวกันในภาษาอื่น ด้วยเหตุผลแตกต่างกันไปตามแต่ละภาษา เช่น เสียง /ʒ/ ในการทับศัพท์ภาษาอังกฤษใช้ ช แต่ในการทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศสและเยอรมันใช้ ฌ; เสียง /x/ ในการทับศัพท์ภาษาสเปนใช้ ฆ, ในการทับศัพท์ภาษาเยอรมัน อาหรับ มลายู และอินโดนีเซียใช้ ค, ในการทับศัพท์ภาษาเวียดนามใช้ ค หรือ ข, ในการทับศัพท์ภาษาจีนใช้ ฮ หรือ ห เป็นต้น
ในการถอดเสียงพยัญชนะจะเลือกอักษรไทยที่ใช้บ่อยที่สุดจากกลุ่มอักษรไทยที่ออกเสียงเหมือนกัน แต่ในบางภาษามีเสียงพยัญชนะจำนวนมากที่ปรากฏบ่อยและไม่ตรงกับเสียงพยัญชนะใด ๆ ในภาษาไทย จึงต้องเลือกอักษรไทยที่มีเสียงใกล้เคียงและปรกติใช้เขียนคำที่รับจากภาษาบาลี-สันสกฤตมาใช้แสดงเสียงเหล่านั้น เช่น ในการทับศัพท์ภาษาอาหรับ ใช้ ฎ แสดงเสียง /dˤ/ เพื่อให้แตกต่างกับ ด ที่ใช้แสดงเสียง /d/ เป็นต้น
ภาษาที่มีหลักเกณฑ์การทับศัพท์รองรับ

ปัจจุบันราชบัณฑิตยสถาน/สำนักงานราชบัณฑิตยสภาได้จัดทำและประกาศใช้หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาต่าง ๆ แล้ว 15 ภาษา ได้แก่
| --- | --- |
 ภาษาอังกฤษ  ภาษาเยอรมัน (สำเนียงมาตรฐาน)  ภาษาอิตาลี  ภาษาฝรั่งเศส (สำเนียงมาตรฐานฝรั่งเศสแผ่นดินใหญ่)  ภาษาสเปน (สำเนียงสเปนตอนเหนือ)  ภาษาอาหรับ (สำเนียงมาตรฐานสมัยใหม่)  ภาษารัสเซีย  ภาษาญี่ปุ่น (สำเนียงโตเกียว):  ภาษาเกาหลี  ภาษาจีน (สำเนียงมาตรฐาน)  ภาษาเวียดนาม (สำเนียงฮานอย)  ภาษามลายู  ภาษาอินโดนีเซีย  ภาษาฮินดี  ภาษาพม่า
ดูเพิ่ม

| --- | --- |
 การทับศัพท์  การถอดเสียง  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาอังกฤษ  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาเยอรมัน  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาอิตาลี  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาสเปน  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาอาหรับ  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษารัสเซีย:  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาเกาหลี  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาจีน  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาเวียดนาม  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษามลายู  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาอินโดนีเซีย  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาฮินดี  วิกิพีเดีย:คู่มือการเขียน/การทับศัพท์ภาษาพม่า
แหล่งข้อมูลอื่น

ประกาสสำนักนายกรัถมนตรี เรื่องบัญญัติสัพทฉบับที่ 1 ลงวันที่ 24 กันยายน 2485
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอังกฤษ ลงวันที่ 26 สิงหาคม 2532
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส เยอรมัน อิตาลี สเปน รัสเซีย ญี่ปุ่น อาหรับ และมลายู ลงวันที่ 5 มีนาคม 2535
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาจีนและภาษาฮินดี ลงวันที่ 19 กรกฎาคม 2548
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาจีนและภาษาฮินดี ลงวันที่ 22 ธันวาคม 2549
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส ลงวันที่ 9 สิงหาคม 2553
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอาหรับ ลงวันที่ 7 มีนาคม 2554
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเกาหลี และภาษาเวียดนาม ลงวันที่ 22 มิถุนายน 2555
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาพม่า (เมียนมา) ลงวันที่ 13 มีนาคม 2561
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเยอรมัน สเปน ญี่ปุ่น และมลายู ลงวันที่ 13 มีนาคม 2561
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอินโดนีเซีย ลงวันที่ 13 มีนาคม 2561
คะระ โนะ เคียวไก

| --- | --- |
คะระ โนะ เคียวไก
空の境界
แนว: โรมานซ์, เหนือธรรมชาติ, ทริลเลอร์
มังงะ
เขียนโดย: นะสุ คิโนะโกะ
วาดภาพโดย: ทาเคอุจิ ทะคะชิ
สำนักพิมพ์:  ไทป์-มูน (ต้นฉบับ)   โคดันฉะ (ตีพิมพ์วางจำหน่าย)
สำนักพิมพ์ภาคภาษาอังกฤษ:   Del Rey Manga (ตีพิมพ์วางจำหน่าย)
วางจำหน่ายตั้งแต่: ตุลาคม 1998 – สิงหาคม 1999 2004 (ตีพิมพ์ครั้งที่ 1)  2007 (ตีพิมพ์ครั้งที่ 2) – ปัจจุบัน
จำนวนเล่ม: 3
อนิเมะ
ทิวทัศน์ที่ถูกมองข้าม
กำกับโดย: อะโอะคิ เอะอิ
สตูดิโอ: ufotable
ฉาย: 1 ธันวาคม 2007 (ในโรงภาพยนตร์)  5 พฤษภาคม 2008 (DVD) 
อนิเมะ
ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 1)
กำกับโดย: โนะนะกะ ทะคุยะ
สตูดิโอ: ufotable
ฉาย: 29 ธันวาคม 2007 (ในโรงภาพยนตร์)  25 มิถุนายน 2008 (DVD) 
อนิเมะ
ความเจ็บปวดที่ไม่จางหาย
กำกับโดย: โอบุนะอิ มิสึรุ
สตูดิโอ: ufotable
ฉาย: 26 มกราคม 2008 (ในโรงภาพยนตร์)  23 กรกฎาคม 2008 (DVD) 
อนิเมะ
อารามที่ว่างเปล่า
กำกับโดย: ชินอิจิ ทะคิกุจิ
สตูดิโอ: ufotable
ฉาย: 24 พฤษภาคม 2008 (ในโรงภาพยนตร์)  17 ธันวาคม 2008 (DVD) 
อนิเมะ
เกลียวที่ขัดกัน
กำกับโดย: ฮิระโอะ ทะคะยุคิ
สตูดิโอ: ufotable
ฉาย: 16 สิงหาคม 2008 (ในโรงภาพยนตร์)  28 มกราคม 2009 (DVD) 
อนิเมะ
บันทึกความทรงจำที่เลือนลาง
กำกับโดย: มิอุระ ทะคะฮิโระ
สตูดิโอ: ufotable
ฉาย: 20 ธันวาคม 2008 (ในโรงภาพยนตร์)
อนิเมะ
ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 2)
สตูดิโอ: ufotable
ฉาย: 2009
คะระ โนะ เคียวไก (ญี่ปุ่น: 空の境界; โรมาจิ: kara no kyōkai; ทับศัพท์: คำแปล: เขตแดนแห่งความว่างเปล่า) เป็นนิยายชุด จากประเทศญี่ปุ่น ประพันธ์โดย นะสุ คิโนะโกะ ภาพประกอบโดย ทาเคอุจิ ทะคะชิ หรือเป็นที่รู้จักในชื่อเล่นว่า รัคเคียว (ญี่ปุ่น: らっきょ; โรมาจิ: Rakkyo) และในอีกชื่อว่า "The Garden of Sinners"
ประวัติ

ในเดือนตุลาคม 1998 นิยายชุดนี้ได้ถูกเริ่มตีพิมพ์ลงบนเว็บไซต์ ทะเคะโบวคิ (ญี่ปุ่น: 竹箒; โรมาจิ: Takebōki) ซึ่งเป็นเว็บไซต์โดจิน ของนะสุ และ ทะเคะอุจิ โดยตีพิมพ์ลงได้เพียง 5 ตอน ส่วน 2 ตอนสุดท้ายนั้นได้ถูกตีพิมพ์และวางจำหน่ายในงาน คอมิเก็ต 56 ในเดือนสิงหาคม 1999 ก่อนที่พวกเขาจะก่อตั้งกลุ่ม ไทป์-มูน ขึ้น ในปี 2001 ได้มีการจำหน่ายตัวอย่างของ ซึกิฮิเมะ พลัส-ดิสก์ ซึ่งเป็นแฟนดิกส์ของ ซึกิฮิเมะ ทำให้ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก จนทำให้มีการทำเป็น โดจินชิ ขึ้นในงานคอมิเก็ต 61 ในวันที่ 30 ธันวาคม 2001
ในเดือนพฤศจิกายน 2002 ได้มีการวางจำหน่าย ดราม่า ซีดี ประกอบนิยายขึ้น และในวันที่ 6 สิงหาคม 2004 สำนักพิมพ์ โคดันฉะ ได้รับสิทธิ์ตีพิมพ์และวางจำหน่ายนิยาย คะระ โนะ เคียวไก ในรูปแบบจำนวนจำกัด 5000 ชุด ซึ่งได้รับความนิยมอย่างล้นหลามจนจำหน่ายได้หมดตั้งแต่เริ่มวางจำหน่าย ซึ่งนิยาย คะระ โนะ เคียวไก ทั้งสองรูปแบบนั้นได้ถูกตีพิมพ์และจำหน่ายไปมากกว่า 500,000 ก๊อปปี้   ในปี 2009 Del Rey Manga ได้ประกาศว่าจะมีการตีพิมพ์นิยาย คะระ โนะ เคียวไก ลงในนิตยสาร Faust ฉบับแรก  ซึ่งเนื้อหาภายในเรื่องจะเป็นเหตุการณ์คู่ขนานและเกี่ยวข้องกับ ซึกิฮิเมะ ซึ่งเป็นอีกผลงานหนึ่งของ ไทป์-มูน โดยมีตัวเอกของเรื่องคือ เรียวกิ ชิกิ ผู้มีความสามารถเช่นเดียวกันกับ โทโนะ ชิกิ ซึ่งเป็นตัวเอกใน ซึกิฮิเมะ นอกจากนั้นยังมีตัวละคร อาโอซากิ โทโกะ ซึ่งเป็นพี่สาวของ อาโอซากิ อาโอโกะ (ที่มีบทบาทใน ซึกิฮิเมะ) อีกด้วย
นอกจากนั้น คะระ โนะ เคียวไก ยังได้ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์แอนิเมชั่น จำนวน 7 ตอนอีกด้วย ซึ่งเป็นผลงานของสตูดิโอ ufotable  โดยตอนแรกมีชื่อว่า ทิวทัศน์ที่ถูกมองข้าม (ญี่ปุ่น: 俯瞰風景; โรมาจิ: Fukan Fūkei) ได้เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ในประเทศญี่ปุ่นครั้งแรกในวันที่ 1 ธันวาคม 2007 ตามมาด้วยตอนที่ 2 - 6 โดยทั้งหมดมีชื่อตอนเรียงตามลำดับว่า ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 1)  (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (前); โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Zen)) , ความเจ็บปวดที่ไม่จางหาย (ญี่ปุ่น: 痛覚残留; โรมาจิ: Tsūkaku Zanryū) , อารามที่ว่างเปล่า (ญี่ปุ่น: 伽藍の洞; โรมาจิ: Garan no Dō) , เกลียวที่ขัดกัน (ญี่ปุ่น: 矛盾螺旋; โรมาจิ:  Mujun Rasen) , บันทึกความทรงจำที่เลือนลาง (ญี่ปุ่น: 忘却録音; โรมาจิ: Bōkyaku Rokuon) โดยแต่ละตอนได้เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ในวันที่เรียงตามลำดับตอน ตอนที่ 2 เข้าฉายวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2550 ตามมาด้วย 26 มกราคม 2008, 24 พฤษภาคม 2008, 16 สิงหาคม 2008 และ 20 สิงหาคม 2008 ตามลำดับ สำหรับตอนที่ 7  ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 2)  (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (後); โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Go)) ได้มีการออกฉายในปี 2009 และเนื่องจากได้มีการฉายภาพยนตร์ นิยาย คะระ โนะ เคียวไก จึงได้มีการพิมพ์ใหม่ขึ้น เป็นสามเล่ม พร้อมภาพประกอบในรูปแบบใหม่
เนื้อเรื่อง > ตอนที่ 1: ทิวทัศน์ที่ถูกมองข้าม

ลำดับเหตุการณ์: กันยายน 1998
โคคุโตะ มิกิยะ เข้ามาเยี่ยมชิกิที่ห้องพักพร้อมกับไอศกรีม แต่ชิกิได้แสดงท่าทีไม่พอใจที่เขามาเยี่ยม และยังปฏิเสธที่จะทานไอศกรีมเหล่านั้น จากนั้น ชิกิได้ปรึกษากับโทวโกะเกี่ยวกับเหตุการณ์ฆ่าตัวตายต่อเนื่องของกลุ่มนักเรียนหญิงโรงเรียนมัธยม ด้วยการกระโดดลงมาจากตึกฟุโจว โดยไร้ร่องรอยของสาเหตุแห่งการฆ่าตัวตาย โทวโกะได้บอกกับชิกิว่าเด็กผู้หญิงเหล่านั้นไม่ได้ตั้งใจที่ฆ่าตัวตาย แต่ถูกบังคับให้มากระโดดลงไปจากตึกแห่งนี้ ตกดึก ชิกิได้เดินผ่านตึกฟุโจว ที่ปัจจุบันกลายเป็นซากถูกทิ้งร้างเอาไว้ ระหว่างทางเธอได้พบกับศพของหญิงสาวคนหนึ่งที่กระโดดลงมาตายอยู่ตรงหน้าเธอ และยังได้พบกับกลุ่มวิญญานลอยอยู่บนดาดฟ้าของตึกฟุโจวอีกด้วย
วันถัดมา ชิกิได้ปรึกษาเรื่องอาคารฟุโจวกับโทวโกะอีกครั้ง เธอเล่าถึงเหตุการณ์ที่เธอได้พบเจอและความรู้สึกแปลกๆ ที่สัมผัสได้จากเหตุการณ์นี้ โทวโกะได้สันนิษฐานว่าวิญญานเหล่านั้นคือวิญญานที่ไม่สามารถไปสู่สุคติได้ของเหล่าหญิงสาวผู้ตกเป็นเหยื่อในเหตุการณ์นี้ ในช่วงบ่าย ชิกิได้เข้าไปสำรวจรอบๆ ตึกฟุโจวอีกครั้ง คราวนี้เธอได้พบกับเด็กสาวกระโดดลงมาตายอยู่ต่อหน้าเธอ เธอจึงตัดสินใจที่จะเข้าไปสำรวจภายในตัวอาคารฟุโจว ระหว่างทางเธอได้ถูกวิญญานหญิงสาวดวงหนึ่งโจมตี ด้วยการบังคับแขนซ้ายของเธอเอาไว้ และพยายามใช้มันในการฆ่าตัวของชิกิเอง แต่ด้วยดวงตามรณะของชิกิ เธอได้ทำลายแขนของเธอเอง ซึ่งปรากฏให้เห็นว่าแขนของเธอนั้นเป็นแขนเทียมที่โทวโกะสร้างไว้ให้ และเอาตัวรอดกลับมาหาโทวโกะได้อีกครั้ง ในระหว่างที่โทวโกะซ่อมแขนซ้ายที่เสียหายไปของเธอให้นั้น เธอได้กลับไปยังห้องพัก และทานไอศกรีมที่โคคุโตะซื้อเอาไว้ให้ด้วยแขนข้างเดียวที่เหลือของเธอ วันถัดมา ชิกิได้ไปรับแขนของเธอซึ่งโทวโกะได้ซ่อมแซมและปรับปรุงให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น ตกดึกเธอได้กลับไปยังตึกฟุโจวอีกครั้ง เพื่อสะสางบัญชีที่วิญญานเหล่านั้นได้ทำกับเธอเอาไว้ในวันก่อน โดยเธอได้สังหารวิญญานหญิงสาวเหล่านั้นทั้งหมดลงด้วยดวงตามรณะ และแขนเทียมที่โทวโกะได้ปรับปรุงใหม่ให้เธอ
อีกฟากหนึ่ง ที่โรงพยาบาล ฟุโจว คิริเอะ ได้ตื่นขึ้นมาหลังจากที่ดวงจิตของเธอได้ถูกชิกิสังหารไปเมื่อครู่ โทวโกะได้เข้ามาหาเธอและถามเกี่ยวกับสาเหตุในสิ่งที่เธอได้ทำลงไป ฟุโจวตอบว่าเธอไม่ได้ตั้งใจที่จะให้พวกเขาตกจากตึกลงมาตาย เพียงแต่เธอต้องการเพื่อนแก้เหงาเท่านั้น เธอจึงได้เรียกเด็กสาวเหล่านั้นเข้ามาหาดวงจิตของเธอแทน ในขณะที่ตัวเธอกำลังรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาลกับโรคที่รักษาไม่หาย ที่เธอเป็นมาตั้งแต่เธอจำความได้ หลังจากที่โทวโกะแยกตัวออกไป ฟุโจวได้รู้สึกตัวว่าเธอรู้สึกเหมือนกลับมามีชีวิตใหม่อีกครั้งหนึ่ง ในขณะที่เธอถูกชิกิฆ่าดวงจิตของเธอ และเธอต้องการที่จะรู้สึกแบบนั้นอีกครั้ง เธอจึงได้พาตัวเองทั้งรถเข็นไปยังที่ดาดฟ้าตึกฟุโจว และทิ้งตัวเองลงมาจากยอดตึกนั้น โคคุโตะตื่นขึ้นมาอีกครั้ง ด้วยความรู้สึกราวกับตัวเองหลับไปอย่างยาวนาน และชิกิยังยอมให้เขาไปที่บ้านของเธอ เพื่อจัดการกับไอศกรีมที่เขาได้ซื้อเอาไว้อีกด้วย ในช่วงท้าย โทวโกะได้เดินผ่านตึกฟุโจว พร้อมกับ โคคุโตะ อาซากะ ในที่ๆ พบศพของฟุโจว และโทวโกะได้พูดออกมาว่า ที่ฟุโจวตายนั้นไม่ใช่การฆ่าตัวตาย แต่เป็นเพราะแค่ในวันนั้น เธอบินไม่ได้เท่านั้น
เนื้อเรื่อง > ตอนที่ 5: เกลียวที่ขัดกัน > มุมมองของมิกิยะ

มิกิยะไปหาชิกิที่ห้องและพบว่าห้องนั้นล็อกกุญแจอยู่ ก่อนที่จะตัดไปเย็นวันหนึ่งที่สำนักงานของโทวโกะ มิกิยะที่กำลังมองใบขับขี่ที่เพิ่งได้มาและพูดกับตัวเองว่า "ใบขับขี่นี่มันบ่งบอกความสามารถอะไรในตัวผมกันแน่นะ" หลักฐานที่แสดงความสามารถพรรค์นั้นก็ไม่ต่างกับหนังสือสัญญาหรอกโทวโกะกล่าว ก่อนที่จะไปเห็นรูปของโทวโกะที่ในรูปมีอาระยะอยู่ด้วย โทวโกะเตือนมิกิยะว่าอย่าเข้าใกล้ชายคนนั้นเด็ดขาด
ก่อนจะตัดกลับมาที่มิกิยะที่กำลังจ้องไปทางโทวโกะที่มองหน้าชายใส่เสื้อโค้ตและหมวกสีแดง ชายที่ใส่หมวกสีแดงทักทายโทวโกะก่อนที่โทวโกะจะบอกว่าเขาคนนี้คือ คอร์เนเลียส อัลบา ว่าที่ผู้นำสถาบันสปอนไฮม์ก่อนจะถามว่ามาทำอะไรแถวนี้ถ้ามาคุยเล่นขอให้กลับไปด้วย อัลบาได้กล่าวต่อว่าโทวโกะเองก็เข้ามาในโลกของเขาโดยไม่ได้รับอนุญาตเช่นกัน ก่อนจะบอกว่าการเก็บสมองไว้แล้วย้ายจิตไปใส่ในร่างตุ๊กตานั่นเป็นฝีมือของตน
เหตุการณ์ตัดกลับมาที่สำนักงานของโทวโกะ มิกิยะและอาซากะที่อยู่ในสำนักงานนั้นพอดีได้ถามว่าไปไหนมาหรือ โทวโกะได้ถามกลับว่าทำรายชื่อผู้เข้าชมเสร็จหรือยัง มิกิยะตอบเสร็จแล้วครับ โทวโกะได้หันกลับไปหาอาซากะก่อนที่จะต่อว่าเธอโดยบอกว่าอย่าใช้เวทต่อหน้าคนอื่น มิกิยะถามกลับว่าถ้าคนเห็นแล้วมันไม่ดีเหรอครับ โทวโกะกล่าวตอบว่าถ้าคนอื่นเห็นจะทำให้อำนาจเสื่อมถอยได้ด้วยเหตุนี้ทำให้จอมเวทไม่เปิดเผยงานวิจัยให้คนอื่นรู้และอธิบายต่อว่าเป้าหมายสุดท้ายของจอมเวทการเข้าถึงต้นกำเนิดของสรรพสิ่งเพื่อที่จะไปให้ถึงหลักเหตุผลและแก่นแท้ของทุกสรรพสิ่ง หรือก็คือจุดเริ่มต้นที่เรียกว่า"บันทึกอาคาชา"โดยมีทฤษฏีที่ว่าที่นั่นมีทุกสิ่งบันทึกอยู่ทั้งอดีต ปัจจุบัน และอนาคต โทวโกะได้ถามว่ามิกิยะรู้จักแมนชั่นโอกาวะหรือปล่าว โทวโกะกล่าวต่อว่าตนนั้นเคยมีส่วนร่วมในการก่อสร้างที่นั่นด้วย แล้วก็ชวนให้มิกิยะไปแมนชั่นโอกาวะด้วยกันแต่ก่อนหน้านั้นโทวโกะให้มิกิยะหารายชื่อคนที่อาศัยอยู่ในนั้นกับที่อยู่ก่อนหน้านี่มาเท่าที่ทำได้ และกล่าวย้ำว่างานนี้ไม่ได้เงินดังนั้นไม่ต้องรีบก็ได้
เหตุการณ์ตัดไปที่โทวโกะกับมิกิยะที่ขับรถมาอยู่หน้าแมนชั่นโอกาวะ
ตัดไปที่ตอนเช้าวันหนึ่งมิกิยะทักทายชิกิและเอาของมาให้ชิกิที่สำนักงาน
ตัดไปที่ตอนกลางคืนมิกิยะได้พบกับอาคิทากะ(ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 1))ก่อนที่จะฝากของให้กับมิกิยะ
ตัดไปที่เช้าวันที่มิกิยะเอาของมาให้ชิกิ มิกิยะได้เล่าว่าของชิ้นนั้นชื่อคาเนะซาดะ ชิกิพูดต่อว่าคาเนะซาดะเนี่ยที่ลงอักขระ 9 อักษรนั่นน่ะเหรอ ก่อนที่จะชวนมิกิยะให้ลองมาดูดาบนี่พร้อมกับพูดต่อว่าเป็นของหายาก ทันใดนั้นโทวโกะก็ห้ามไว้เพราะเป็นดาบโบราณเดี๋ยวเขตแดนจะสลาย มิกิยะได้อธิบายเรื่องของแมนชั่นโอกาวะซึ่งเป็นแมนชั่นที่สูงสิบชั้น มีรูปพระจันทร์ครึ่งดวงหันเข้าหากัน เริ่มแรกจะสร้างเป็นหอพักพนักงาน ชั้น 1 และ 2 เลยเป็นพื้นที่ทำกิจกรรมแต่ปัจจุบันก็ยังไม่เปิดใช้งาน ชั้น 1 รวมฝั่งตะวันออกมีทั้งหมด 10 ห้อง มีที่จอดรถใต้ดินแต่เปลี่ยนเจ้าของระหว่างก่อสร้าง จึงเปลี่ยนให้คนทั่วไปอาศัยได้และเริ่มมีคนเข้ามาพักในปีนี้ แต่ลิฟท์ยังใช้ไม่ได้จนถึงเดือนพฤษภาคม
ตัวละคร > ตัวละครรอง > ตอนที่ 5

เอนโจ โทโมเอะ (ญี่ปุ่น: 臙条巴 โรมาจิ: Enjō Tomoe)
รูปแบบอื่นๆ > นิยาย > รายชื่อตอน

ตอนที่ 1 – ทิวทัศน์ที่ถูกมองข้าม (ญี่ปุ่น: 俯瞰風景; โรมาจิ: Fukan Fūkei) Thanatos.
ตอนที่ 2 – ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 1) (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (前); โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Zen)) …and nothing heart.
ตอนที่ 3 – ความเจ็บปวดที่ไม่จางหาย (ญี่ปุ่น: 痛覚残留; โรมาจิ: Tsūkaku Zanryū) ever cry,never life.
ตอนที่ 4 – อารามที่ว่างเปล่า (ญี่ปุ่น: 伽藍の洞; โรมาจิ: Garan no Dō) garan-no-dou.
สลับฉาก (ญี่ปุ่น: 境界式; โรมาจิ: Kyōkai Shiki)
ตอนที่ 5 – เกลียวที่ขัดกัน (ญี่ปุ่น: 矛盾螺旋; โรมาจิ: Mujun Rasen) Paradox Paradigm.
ตอนที่ 6 – บันทึกความทรงจำที่เลือนลาง (ญี่ปุ่น: 忘却録音; โรมาจิ: Bōkyaku Rokuon) Fairy Tale.
สลับฉาก (ญี่ปุ่น: 境界式; โรมาจิ: Kyōkai Shiki)
ตอนที่ 7 – ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 2) (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (後); โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Go)) …not nothing heart.
ขอบเขตแห่งความว่างเปล่า (ญี่ปุ่น: 空の境界; โรมาจิ: Kara no Kyōkai)
บัญชาพระเจ้าในอนาคต (ญี่ปุ่น: 未来福音; โรมาจิ: Mirai Fukuin) recalled out summer
รูปแบบอื่นๆ > ภาพยนตร์แอนิเมชั่น > เพลงประกอบ

ทิวทัศน์ที่ถูกมองข้าม (ญี่ปุ่น: 俯瞰風景 ; โรมาจิ: Fukan Fūkei )
"oblivious"
ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 1) (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (前) ; โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Zen) )
"คิมิ กะ ฮิคะริ นิ คะเอะเตะ อิคุ" (ญี่ปุ่น: 君が光に変えて行く; โรมาจิ: Kimi ga Hikari ni Kaete Iku; ทับศัพท์: lit. เธอเปลี่ยนเป็นแสงสว่าง)
ความเจ็บปวดที่ไม่จางหาย (ญี่ปุ่น: 痛覚残留 ; โรมาจิ: Tsūkaku Zanryū )
"คิซุอะโตะ" (ญี่ปุ่น: 傷跡; โรมาจิ: Kizuato; ทับศัพท์: lit. รอยแผลเป็น)
อารามที่ว่างเปล่า (ญี่ปุ่น: 伽藍の洞 ; โรมาจิ: Garan no Dō )
"ARIA"
เกลียวที่ขัดกัน (ญี่ปุ่น: 矛盾螺旋 ; โรมาจิ: Mujun Rasen )
"sprinter"
บันทึกความทรงจำที่เลือนลาง (ญี่ปุ่น: 忘却録音 ; โรมาจิ: Bōkyaku Rokuon )
"fairytale"
ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 2) (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (後) ; โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Go) )
"Seventh Heaven"
ลำดับเหตุการณ์

มิกิยะ พบกับชิกิครั้งแรก ในคืนหิมะตก
ชิกิเข้าเรียนโรงเรียนมัธยม และได้รู้จักกับมิกิยะ
ตอนที่ 2 – ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 1) (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (前); โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Zen))
ชิกิประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ เข้ารักษาอาการโคม่าในโรงพยาบาลอยู่เป็นเวลา 2 ปี
มิกิยะเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยหลังจบการศึกษาจากโรงเรียนมัธยม
มิกิยะพบกับตุ๊กตาของโทโกะในงานนิทรรศการ
มิกิยะได้พบกับโทโกะ
มิกิยะลาออกจากมหาวิทยาลัยกลางคัน
ตอนที่ 4 – อารามที่ว่างเปล่า (ญี่ปุ่น: 伽藍の洞; โรมาจิ: Garan no Dō)
ตอนที่ 3 – ความเจ็บปวดที่ไม่จางหาย (ญี่ปุ่น: 痛覚残留; โรมาจิ: Tsūkaku Zanryū)
recalled out summer – บัญชาพระเจ้าในอนาคต (ญี่ปุ่น: 未来福音; โรมาจิ: Mirai Fukuin) Möbius ring
ตอนที่ 1 – ทิวทัศน์ที่ถูกมองข้าม (ญี่ปุ่น: 俯瞰風景; โรมาจิ: Fukan Fūkei)
ตอนที่ 5 – เกลียวที่ขัดกัน (ญี่ปุ่น: 矛盾螺旋; โรมาจิ: Mujun Rasen)
ตอนที่ 6 – บันทึกความทรงจำที่เลือนลาง (ญี่ปุ่น: 忘却録音; โรมาจิ: Bōkyaku Rokuon)
ตอนที่ 7 – ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 2) (ญี่ปุ่น: 殺人考察 (後); โรมาจิ: Satsujin Kōsatsu (Go))
recalled out summer – บัญชาพระเจ้าในอนาคต - จุดเริ่มต้น (ญี่ปุ่น: 未来福音・序; โรมาจิ: Mirai Fukuin Jo) Möbius link
แหล่งข้อมูลอื่น

Official website (ญี่ปุ่น)
The Moonlit World - Kara no Kyokai เก็บถาวร 2008-12-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (อังกฤษ)
Kara no Kyoukai (anime) จาก Anime News Network encyclopedia
Kara no Kyoukai (anime) จาก AnimeNfo.com encyclopedia
Online magazine Saizensen, Comics, Kara no Kyōkai the Garden of sinners (ญี่ปุ่น)
| ด ค กไทป์-มูน |
| --- | --- |
สึกิฮิเมะ:  สึกิฮิเมะ ตอน  คาเก็ตสึ โทยะ  เมลตีบลัด 
เฟต/สเตย์ไนต์:  มหาสงครามจอกศักดิ์สิทธิ์ ตัวละคร เอมิยะ ชิโร  เซเบอร์  โทซากะ ริน  มาโต้ ซากุระ  ไรเดอร์  ตอน  เวทศาสตรา มหาสงคราม ตอน  ภาพยนตร์  เฮฟเวนส์ฟีล เพรสเซจฟลาวเวอร์  ลอสต์บัตเตอร์ฟลาย  สปริงซอง  ฮอลโลว์อาตาราเซีย  ปฐมบทสงครามจอกศักดิ์สิทธิ์ ตัวละคร เอมิยะ คิริสึงุ  ตอน  เอกซ์ตรา เอกซ์ตรา ลาสต์ อันคอร์  ไทเกอร์โคลอสเซียม  อันลิมิตเต็ดโคดส์  สาวน้อยเวทมนตร์ พริสมา อิลิยา ตอน  ซไว!  ซไว แฮทช์!  ดไร!!  คำสาบานภายใต้หิมะ  อโพคริฟา ตัวละคร  ตอน  สเตรนจ์เฟก  The Case Files of Lord El-Melloi II  แกรนด์ออเดอร์ ตัวละคร  เซ็ตไตมาจูเซ็นเซ็นบาบิโลเนีย  เอกซ์เทลลา 
คาระ โนะ เคียวไก:  ตัวละคร  ทิวทัศน์ที่ถูกมองข้าม  ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 1)  ความเจ็บปวดที่ไม่จางหาย  อารามที่ว่างเปล่า  เกลียวที่ขัดกัน  บันทึกความทรงจำที่เลือนลาง  ตามหาฆาตกร (ช่วงที่ 2)  บัญชาพระเจ้าในอนาคต 
อื่น ๆ:  มาโฮสึไก โนะ โยรุ  คานัน ตอน  คาร์นิวัล แฟนตาซึม  World Conquest Zvezda Plot  เมนูวันนี้ของบ้านเอมิยะ 
บุคคล:  คิโนโกะ นาซุ  ทากาชิ ทาเกอูจิ
กษมา วรวรรณ ณ อยุธยา

| คุณหญิง กษมา วรวรรณ ณ อยุธยา ม> ป.ช., ม.ว.ม., ต.จ. |
| --- | --- |

เกิด: กษมา จาติกวณิช 26 ตุลาคม พ.ศ. 2492 (75 ปี) จังหวัดพระนคร
สัญชาติ: ไทย
คู่สมรส: รองศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์ชาญวุฒิ วรวรรณ
บุตร: หม่อมหลวงวรุตม์ วรวรรณ
บิดามารดา: ศาสตราจารย์ นายแพทย์กษาน จาติกวณิช ท่านผู้หญิงสุมาลี จาติกวณิช
คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา (สกุลเดิม จาติกวณิช; เกิด 26 ตุลาคม พ.ศ. 2492) เป็นกรรมการสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและกรรมการกฤษฎีกา  เป็นอดีตเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ อธิบดีกรมสามัญศึกษาคนสุดท้าย เลขาธิการคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ที่ปรึกษาโครงการตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และอีกหลายตำแหน่งในกระทรวงศึกษาธิการ
ประวัติ

คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา (สกุลเดิม จาติกวณิช) เกิดเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2492 เป็นธิดาเพียงคนเดียวของศาสตราจารย์ นายแพทย์กษาน จาติกวณิช อดีตผู้อำนวยการโรงพยาบาลศิริราชและอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล กับท่านผู้หญิงสุมาลี จาติกวณิช นายกสมาคมติดตามการพัฒนาสตรีไทย โดยชื่อ "กษมา" หมายถึง ความอดทน อดกลั้น เป็นชื่อที่ พลตำรวจโท พระยาอธิกรณ์ประกาศ (หลุย จาติกวณิช) อดีตอธิบดีกรมตำรวจ ผู้เป็นปู่ตั้งให้ เพื่อให้หลานสาวมีชื่อคล้าย ๆ กับบุตรชายของเขา คือ กษม กษาน และเกษม จาติกวณิช ทั้งนี้คุณหญิงกษมามีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้องกับกรณ์ จาติกวณิช
คุณหญิงกษมาสมรสกับรองศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์ชาญวุฒิ วรวรรณ โอรสในหม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ เกิดแต่หม่อมจิตรา(พี่สาวของอานันท์ ปันยารชุน อดีตนายกรัฐมนตรี) มีบุตรด้วยกันคนเดียวคือ หม่อมหลวงวรุตม์ วรวรรณ
คุณหญิงกษมานับได้ว่าเป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในวงการการศึกษาของไทยคนหนึ่ง เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ ๆ ในกระทรวงศึกษาธิการหลายตำแหน่ง เช่น ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เลขาธิการคณะกรรมการการประถมศึกษา อธิบดีกรมสามัญศึกษา อธิบดีกรมการศึกษานอกโรงเรียน ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ อธิบดีกรมวิชาการ และอื่น ๆ
เมื่อกลางเดือนกันยายน พ.ศ. 2552 คุณหญิงกษมาได้ยื่นหนังสือลาออกต่อจุรินทร์ ลักษณวิศิษฎ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการในขณะนั้น โดยก่อนหน้านี้มีข่าวลือในกระทรวงศึกษาธิการมาเป็นระยะ ๆ ว่าคุณหญิงกษมาจะปลดระวางตัวเอง โดยลาออกแบบไม่ขอเข้าร่วมโครงการเกษียณอายุราชการก่อนกำหนดเพื่อเปิดทางให้ผู้บริหารในสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้ขึ้นมาแทน ขณะเดียวกันก็มีกระแสว่าเหตุที่คุณหญิงกษมาลาออก เพราะครอบครัวมีที่ดินจำนวนมาก และกำลังมีการขยายธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ย่านเพลินจิต กรุงเทพมหานคร ดังนั้นหากเป็นข้าราชการจะทำอะไรได้ลำบาก และจะได้มีเวลาเลี้ยงหลานที่เกิดใหม่ด้วย ทั้งนี้คุณหญิงกษมาจะมีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2552 จึงจะเกษียณอายุราชการในปีงบประมาณ 2553 เพราะเกิดหลัง 30 กันยายน โดยคุณหญิงกษมากล่าวว่าตั้งใจไว้นานแล้วว่าจะเกษียณอายุราชการเมื่ออายุครบ 60 ปี เพราะอยากพัก แต่ยังไม่ขอให้สัมภาษณ์ เพราะเรื่องนี้ควรให้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นคนพูด
ซึ่งคุณหญิงกษมาได้รับพระราชทานพระนิพนธ์จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสครบ 5 รอบ มีความตอนหนึ่งว่า "คุณหญิงกษมา วรวรรณ เป็นนักการศึกษาที่มีความรู้สูง มีประสบการณ์ยาวนาน มีวิสัยทัศน์กว้างไกลการบริหารการศึกษา"