stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปลา
ข้อมูล

Helfman, G.; Collette, B.; Facey, D. (1997). The Diversity of Fishes (1st ed.). Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-86542-256-8.
Nelson, Joseph S. (2006). Fishes of the World (PDF) (4th ed.). John Wiley & Sons. ISBN 978-0-471-75644-6. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 5 March 2013. สืบค้นเมื่อ 30 April 2013. {{cite book}}: ระบุ |accessdate= และ |access-date= มากกว่าหนึ่งรายการ (help); ระบุ |archivedate= และ |archive-date= มากกว่าหนึ่งรายการ (help); ระบุ |archiveurl= และ |archive-url= มากกว่าหนึ่งรายการ (help)
ชวลิต วิทยานนท์ ดร., ปลาน้ำจืดไทย (กรุงเทพมหานคร, พ.ศ. 2547) หน้า 12-30 ISBN 974-472-655-5
สุภาพร สุกสีเหลือง รศ., มีนวิทยา (กรุงเทพมหานคร, พ.ศ. 2550) ISBN 978-974-213-115-9
อ่านเพิ่ม

Eschmeyer, William N.; Fong, Jon David (2013). "Catalog of Fishes". California Academy of Sciences.
Helfman, G.; Collette, B.; Facey, D.; Bowen, B. (2009). The Diversity of Fishes: Biology, Evolution, and Ecology (2nd ed.). Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-2494-2.
Moyle, Peter B. (1993) Fish: An Enthusiast's Guide  University of California Press. ISBN 978-0-520-91665-4 – good lay text.
Moyle, Peter B.; Cech, Joseph J. (2003). Fishes, An Introduction to Ichthyology (5th ed.). Benjamin Cummings. ISBN 978-0-13-100847-2.
Scales, Helen (2018). Eye of the shoal: A Fishwatcher's Guide to Life, the Ocean and Everything. Bloomsbury Sigma. ISBN 978-1-4729-3684-4.
Shubin, Neil (2009). Your inner fish: A journey into the 3.5 billion year history of the human body. Vintage Books. ISBN 978-0-307-27745-9. UCTV interview
แหล่งข้อมูลอื่น

ANGFA – Illustrated database of freshwater fishes of Australia and New Guinea
Fischinfos.de – Illustrated database of the freshwater fishes of Germany ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (เก็บถาวร 30 พฤศจิกายน 2011) (ในภาษาเยอรมัน)
FishBase online – Comprehensive database with information on over 29,000 fish species
Fisheries and Illinois Aquaculture Center – Data outlet for fisheries and aquaculture research center in the central US ที่ archive.today (เก็บถาวร 15 ธันวาคม 2012)
Philippines Fishes – Database with thousands of Philippine Fishes photographed in natural habitat
The Native Fish Conservancy – Conservation and study of North American freshwater fishes ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (เก็บถาวร 12 มีนาคม 2008)
United Nation – Fisheries and Aquaculture Department: Fish and seafood utilization
University of Washington Libraries Digital Collections – Digital collection of freshwater and marine fish images
Davenport, Charles B.; Ingersoll, Ernest (1905). "Fish" . New International Encyclopedia.
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q152  Wikispecies: Pisces  Plazi: 21430E9C-6188-A40A-2DCF-177F0B48AFD2  WoRMS: 11676  ZooBank: E48F627B-CFB0-4C41-8B2B-2DDA1EEF39D2 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ลัตเวีย  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
อื่น ๆ:  NARA 
ภาพวาดปลาที่มีเกล็ดหนาหุ้มตัวที่เรียกว่า "ออสตราโคเดิร์ม" ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ ที่ปัจจุบันสูญพันธุ์หมดแล้ว (รูปด้านบน) ภาพวาดของ "ปลามีเกราะ" หรือ "พลาโคเดิร์ม" ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ ที่ปัจจุบันสูญพันธุ์หมดแล้วเช่นเดียวกัน (รูปด้านล่าง)
สัญลักษณ์แทนราศีมีน ซึ่งเป็น 1 ใน 12 จักรราศีทางโหราศาสตร์ที่เป็นรูปหางปลาคู่ผูกเข้าด้วยกัน
เบรต ฮาร์ต

| Bret Hart |
| --- | --- |

ชื่อเกิด: Bret Sergeant Hart
เกิด:  (1957-07-02) กรกฎาคม 2, 1957 (67 ปี) Calgary, Alberta, Canada
การศึกษา: Mount Royal University
คู่สมรส: Julie Smadu  (สมรส 1982; หย่า 2002) Cinzia Rota  (สมรส 2004; หย่า 2007) Stephanie Washington  (สมรส 2010)
บุตร: 4
ครอบครัว: Hart Harry Smith (maternal grandfather)
เว็บไซต์: brethart.com
ประวัติมวยปล้ำอาชีพ
ชื่อบนสังเวียน: Bret 'The Hitman' Hart Buddy Hart
ส่วนสูง: 6 ฟุต 0 นิ้ว (183 เซนติเมตร)
น้ำหนัก: 235 ปอนด์ (107 กิโลกรัม)
มาจาก: Calgary, Alberta, Canada
ฝึกหัดโดย: Stu Hart Katsuji Adachi Kazuo Sakurada
เปิดตัว: 1976 
รีไทร์: 2011
ลายเซ็น

เบรต เซอร์จีนต์ ฮาร์ต (Bret Sergeant Hart) เกิดวันที่ 2 กรกฎาคม ค.ศ. 1957 เป็นอดีตนักมวยปล้ำอาชีพชาวแคนาดาในชื่อที่รู้จักกันอย่างดี เบรต ฮาร์ต (Bret Hart) เป็นหนึ่งในสมาชิกครอบครัวตระกูลฮาร์ต ได้เข้าสู่หอเกียรติยศดับเบิลยูดับเบิลยูอีประจำปี 2006 ในฐานะเดี่ยวและปี 2019 ในฐานะแท็กทีม
ประวัติ

เบรตเป็นลูกชายของสตู ฮาร์ต เริ่มต้นในการปล้ำมวยปล้ำสมัครเล่นระดับรัฐ และเป็นแชมป์ระดับรัฐ แชมป์ระดับมหาวิทยาลัย ต่อมาเขาเริ่มเบื่อการฝึกซ้อม จึงหันมาทางมวยปล้ำอาชีพ ซึ่งเขาเริ่มต้นเป็นกรรมการ หลังจากนั้นก็ได้รับการฝึกหัดโดย Mr. Hito และ Mr. Sakurada และเขาได้ขึ้นปล้ำกับอาจารย์ของตัวเอง ต่อมาเขาก็ได้เป็นแชมป์ของค่าย Stampede
ประวัติ > เวิลด์เรสต์ลิงเฟดดิเรชั่น

หลังจากนั้นสตูได้ขายกิจการให้กับ World Wrestling Federation (WWF) ซึ่งเป็นเวลาเดียวกันที่เบรตไปปล้ำที่ญี่ปุ่น หลังจบทัวร์ เบรต ได้เข้ารับการผ่าตัดที่หัวเข่า ก่อนจะย้ายมา ปล้ำในสมาคม WWF ซึ่งแรกๆ เบรต ถูกนักมวยปล้ำคนอื่นกระทืบ ก่อนจะเปลี่ยนบทบาทมาเป็น The Cowboy" Bret Hart แต่ตนบอกไม่ชอบบทบาทนี้จึงมาตั้งทีม The Hart Foundation ร่วมกับ จิม ไนด์ฮาร์ต ซึ่งมีจิมมี ฮาร์ตเป็นผู้จัดการ โดยทั้งหมดรับบทเป็นอธรรม และได้เป็นแชมป์แทกทีม หลังจากนั้นได้แยกออกมาปล้ำเดี่ยว และได้แชมป์อินเตอร์คอนติเนนทัล โดยการเอาชนะมิสเตอร์เพอร์เฟก
เบรตสามารถคว้าแชมป์โลกได้จากริก แฟลร์ รวมทั้งทำลายสถิติเป็นแชมป์โลกที่อายุน้อยที่สุด ด้วยอายุเพียง 27 ปี หลังจากนั้น เบรตก็ได้ตำแหน่งคิงออฟเดอะริง 1993 และโด่งดันขึ้นมาถึงขีดสุด และเปิดศึกกับนักมวยปล้ำดังๆ มากมาย เช่น เรเซอร์ รามอน, โยะโกะซุนะ, โอเวน ฮาร์ต, ดีเซล และชอว์น ไมเคิลส์ แต่ในที่สุด เบรตก็เสียแชมป์ให้กับชอว์นในเรสเซิลเมเนีย ครั้งที่ 12
ในเรสเซิลเมเนีย ครั้งที่ 13 เขาได้ปล้ำกับ สตีฟ ออสติน หลังการปล้ำครั้งนั้น ทำให้ทั้งคู่ได้สลับบทบาทกัน โดยให้เบรต เป็นอธรรม และออสติน เป็นธรรมะ และเบรต ได้รวมทีมขึ้นมาใหม่ โดยใช้ชื่อทีมว่า The New Hart Foundation สมาชิกของเขา มีทั้ง โอเวน ฮาร์ต, เดวี บอย สมิธ, จิม ไนด์ฮาร์ต และ ไบรอัน พิลแมน จนในที่สุด เอริก บิสชอฟฟ์ จาก WCW ได้แอบเจรจากับ เบรต ซึ่งเป็นขณะเดียวกันที่ เบรต ไม่พอใจและเกิดอาการน้อยใจกับ WWF ทำให้เรื่องมาถึงจุดจบ ในศึก เซอร์ไวเวอร์ซีรีส์ (1997) เมื่อวินซ์ แม็กแมนได้รวมหัวกับ ชอว์น และกรรมการเอิร์ล เฮบเนอร์ ปรับเบรตให้แพ้และเสียแชมป์ ในขณะที่เบรตโดนชอว์นจับใส่ท่า Sharpshooter แต่ยังไม่ได้ยอมแพ้ หลังจากการปล้ำ เบรตถึงกับถ่มน้ำลายใส่หน้าวินซ์ และทำให้เบรตตัดสินใจย้ายไปที่ WCW ในที่สุด
ประวัติ > เวิลด์แชมเปียนชิพเรสต์ลิง

แต่ที่ WCW นั้น ทำให้เบรตรู้สึกแย่กว่าเดิม เพราะ WCW ใช้เบรตไม่ถูกทาง และขณะที่อยู่ WCW ทางฝั่ง WWF ก็มีเหตุการณ์ไม่คาดฝันเกิดขึ้นเมื่อ โอเวน ฮาร์ต ตกลงมาจากสลิงและเสียชีวิต ทำให้ทุกคนรวมทั้งเบรต เสียใจอย่างมาก เบรตก็ได้เป็นแชมป์ยูเอส, แชมป์โลก WCW และ แชมป์โลกแท็กทีม WCW แต่ไม่นานอาชีพนักมวยปล้ำของเขาก็ถึงจุดจบเมื่อเกิดอุบัติเหตุขณะปล้ำกับโกลด์เบิร์ก โดยเบรตถูกโกลด์เบิร์กเตะเข้าเต็มๆหน้า ทำให้กระทบกระเทือนทางสมองจนต้องเลิกปล้ำในที่สุด หลังจากหายไปหลายปีจนในปี 2006 WWE ได้เชิญให้เบรตขึ้นรับรางวัลหอเกียรติยศดับเบิลยูดับเบิลยูอี
แชมป์และรางวัล > มวยปล้ำสมัครเล่น

City, Calgary
City championships, Calgary (1974)
Collegiate wrestling
Mount Royal Collegiate Champion (1977)
National Wrestling Hall of Fame
Class of 2006
แชมป์และรางวัล > มวยปล้ำอาชีพ

Cauliflower Alley Club
Iron Mike Award (2008)
Canadian Wrestling Hall of Fame
Individually
With the Hart family
George Tragos/Lou Thesz Professional Wrestling Hall of Fame
Class of 2006
Prairie Wrestling Alliance
Prairie Wrestling Alliance Hall of Fame (Class of 2010)
Professional Wrestling Hall of Fame and Museum
Class of 2008
Pro Wrestling Illustrated
Comeback of the Year (1997)
Feud of the Year (1993) vs. Jerry Lawler
Feud of the Year (1994) vs. Owen Hart
Match of the Year (1992) vs. British Bulldog at SummerSlam
Match of the Year (1996) vs. Shawn Michaels in an Iron Man match at WrestleMania XII
Match of the Year (1997) vs. Stone Cold Steve Austin in a submission match at WrestleMania 13
Most Hated Wrestler of the Year (1997)
Most Inspirational Wrestler of the Year (1994)
Stanley Weston Award (2003)
Ranked No. 1 of the top 500 singles wrestlers in the PWI 500 in 1993 and 1994
Ranked No. 4 of the top 500 singles wrestlers of the PWI Years in 2003
Ranked No. 37 of the top 100 tag teams of the PWI Years with Jim Neidhart in 2003
Quebec Wrestling Hall of Fame
Class of 2017
Stampede Wrestling
Stampede International Tag Team Championship (5 times) – with Keith Hart (4) and Leo Burke (1)
Stampede British Commonwealth Mid-Heavyweight Championship (3 times)
Stampede North American Heavyweight Championship (6 times)
Stampede Wrestling Hall of Fame
World Championship Wrestling
WCW World Heavyweight Championship (2 times)
WCW United States Heavyweight Championship (4 times)
WCW World Tag Team Championship (1 time) – with Goldberg
Fifth Triple Crown Champion
Universal Wrestling Promotions
UWP Caribbean Tag Team Championship (1 time) – with Smith Hart
World Wrestling Federation/Entertainment/WWE
WWF Championship (5 times)
WWF Intercontinental Championship (2 times)
WWE United States Championship (1 time)
WWF Tag Team Championship (2 times) – with Jim Neidhart
King of the Ring (1991, 1993)
Royal Rumble (1994) – with Lex Luger
Middle East Cup (1996)
WWE Hall of Fame (2 times)
Class of 2006 – individually
Class of 2019 –  as a member of The Hart Foundation
WWF Superstar of the Year (1993)
Second Triple Crown Champion
Slammy Award (5 times)
Best New Generation Spot (1994) – "Go Get 'em, Champ!" commercial
Best Music Video (1996)
Match of the Year (1997) – vs. Shawn Michaels at WrestleMania XII
Put a Fork in Him, He's Done (1996) – The Sharpshooter
Which WWF World Heavyweight Champion, past or present, in attendance, is Hall of Fame bound? (1996)
Wrestling Observer Newsletter
Best Pro Wrestling Book (2007) Hitman
Best Pro Wrestling DVD (2006) Bret "Hit Man" Hart: The Best There Is, the Best There Was, the Best There Ever Will Be
Best Pro Wrestling DVD (2011) Greatest Rivalries: Shawn Michaels vs. Bret Hart
Feud of the Year (1993) vs. Jerry Lawler
Match of the Year (1997) vs. Stone Cold Steve Austin in a Submission match at WrestleMania 13
Feud of the Year (1997) with Owen Hart, Jim Neidhart, British Bulldog, and Brian Pillman vs. Stone Cold Steve Austin
Wrestling Observer Newsletter Hall of Fame (Class of 1996)
แชมป์และรางวัล > อื่นๆ

Hart was ranked the 39th greatest Canadian in 2004 in a poll by CBC which received more than 1.2 million votes.
แชมป์และรางวัล > อื่นๆ > นัดที่เดิมพัน

| Winner (wager) | Loser (wager) | Location | Event | Date | Notes |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Bret Hart (hair) | The Spoiler (mask) | Toronto, Ontario | WWF Toronto | 000000001985-01-13-000013 มกราคม 1985 |  |
การอ้างอิง > บรรณานุกรม

Hart, Bret (2007). Hitman: My Real Life in the Cartoon World of Wrestling. Random House Canada (Canada), Grand Central Publishing (US). 592pp. ISBN 9780307355676. ISBN 978-0-307-35567-6 (Canada) ISBN 978-0-446-53972-2 (US)
Hart, Bret; Lefko, Perry (March 2000). Bret "Hitman" Hart – The Best There Is, the Best There Was, the Best There Ever Will Be. Balmur/Stoddart. ISBN 0-7737-6095-4.
McCoy, Heath (2007). Pain and Passion: The History of Stampede Wrestling (Second ed.). ECW Press. ISBN 978-1-55022-787-1 – โดยทาง Google Books.{{cite book}}:  CS1 maint: ref duplicates default (ลิงก์)
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
เบรต ฮาร์ต ที่ WWE.com
Professional Wrestling Hall of Fame Profile
Bret Hart Stories[ลิงก์เสีย], archive of news stories concerning Hart from Canoe.com
เบรต และ จิม ไนด์ฮาร์ต ในนาม The Hart Foundation
เบรตกับแชมป์ WWF
หุบเขาแห้งแมคเมอร์โด

แผนที่ของ อ่าวแมคเมอร์โด และหุบเขาแห้งแมคเมอร์โด
ตำแหน่งของหุบเขา (แสดงด้วยจุดสีแดง) ภายใน รอสส์ดีเพนเดนซี
แผนที่แสดงขอบเขตของหุบเขาแห้งแมคเมอร์โด ในพื้นที่จัดการพิเศษแห่งแอนตาร์กติกา (ASMA-2)
หุบเขาแห้งแมคเมอร์โด เป็นกลุ่มหุบเขาที่ส่วนใหญ่ปลอดหิมะในทวีปแอนตาร์กติกา ตั้งอยู่ในดินแดนวิกตอเรียทางทิศตะวันตกของแมคเมอร์โดซาวด์ หุบเขาเหล่านี้มีความชื้นต่ำมาก และภูเขารอบ ๆ ป้องกันการไหลของน้ำแข็งจากธารน้ำแข็งที่อยู่ใกล้เคียง หินในบริเวณนี้เป็นหินแกรนิตและหินไนส์ รวมถึงมีเศษหินธารน้ำแข็งปกคลุมอยู่บนพื้นผิวหิน และมีกรวดโปร่ง ๆ ปกคลุมพื้นดิน ที่นี่ถือเป็นหนึ่งในสถานที่ที่แห้งที่สุดบนโลก แม้ว่าจะมีรายงานบางฉบับเกี่ยวกับการเกิดฝนในหุบเขาแห้งนี้
ภูมิภาคนี้ถือเป็นหนึ่งในทะเลทรายที่รุนแรงที่สุดในโลก และมีจุดที่น่าสนใจ เช่น ทะเลสาบวีด้า ซึ่งเป็นทะเลสาบเค็ม และแม่น้ำออนิกซ์ ซึ่งเป็นแม่น้ำที่ยาวที่สุดในทวีปแอนตาร์กติกา แม้ว่าจะไม่มีสิ่งมีชีวิตถูกค้นพบใน ดินเยือกแข็ง ที่นี่ แต่มีการค้นพบแบคทีเรียสังเคราะห์แสงที่อาศัยอยู่ในส่วนที่มีความชื้นภายในหิน และแบคทีเรียแบบไม่ใช้ออกซิเจนที่มีการเผาผลาญจากเหล็กและกำมะถันใต้ธารน้ำแข็งเทย์เลอร์
หุบเขาเหล่านี้ตั้งอยู่ในเขตบริหารจัดการพิเศษของหุบเขาแมคเมอร์โด (ASMA-2)
สภาพภูมิอากาศ

หุบเขาแห้งได้รับชื่อเรียกเช่นนี้เนื่องจากความชื้นที่ต่ำมากและการขาดหิมะหรือชั้นน้ำแข็งที่ปกคลุม พื้นที่นี้แห้งแล้งเพราะภูเขาในบริเวณนี้สูงพอที่จะขัดขวางการไหลของน้ำแข็งจาก แผ่นน้ำแข็งแอนตาร์กติกาตะวันออก ไปยัง ทะเลรอสส์ ด้วยพื้นที่ 4,800 ตารางกิโลเมตร (1,900 ตารางไมล์) หุบเขาเหล่านี้ประกอบด้วยพื้นที่ประมาณ 0.03% ของทวีปแอนตาร์กติกา และเป็นพื้นที่ที่ปราศจากน้ำแข็งขนาดใหญ่ที่สุดในแอนตาร์กติกา พื้นหุบเขาปกคลุมด้วยกรวดหลวม ๆ ซึ่งสามารถสังเกตเห็นรูปแบบ พื้นดินเป็นรูปหลายเหลี่ยม ของ ลิ่มน้ำแข็ง ได้
สภาพที่เป็นเอกลักษณ์ของหุบเขาแห้งเกิดขึ้นส่วนหนึ่งจากลม คาตาบาติก ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อลมเย็นหนาแน่นถูกดึงลงจากภูเขาด้วยแรงโน้มถ่วง ลมเหล่านี้สามารถพัดด้วยความเร็วสูงถึง 320 km/h (200 mph) ทำให้เกิดความร้อนขณะพัดลงมา และทำให้น้ำแข็งและหิมะระเหยไป ลมแห้งเหล่านี้ทำให้หิมะระเหยไปอย่างรวดเร็วและละลายได้น้อยมากในดิน ในช่วงฤดูร้อน กระบวนการนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมง
ปัจจัยสำคัญอีกประการหนึ่งคือการขาดปริมาณน้ำฝน ซึ่งเฉลี่ยประมาณ 100 มิลลิเมตร (4 นิ้ว) ต่อปีตลอดศตวรรษที่ผ่านมา เกือบทั้งหมด เป็นในรูปของหิมะ ซึ่งส่งผลให้พื้นที่นี้มีความชื้นต่ำมาก
ในช่วงหลายสัปดาห์ของฤดูร้อน อุณหภูมิจะสูงพอที่จะทำให้น้ำแข็งละลายได้ ซึ่งจะเกิดเป็นลำธารน้ำจืดขนาดเล็ก ลำธารเหล่านี้ไหลลงสู่ทะเลสาบที่อยู่บริเวณฐานของหุบเขา ซึ่งไม่มีการไหลออกสู่ทะเล ทำให้มีความเค็มสูงมาก
ธรณีวิทยา

หุบเขาแห้งแมคเมอร์โด ประกอบด้วยพื้นที่ประมาณ 4,000 ตารางกิโลเมตร (1,500 ตารางไมล์) ของ "ทะเลทรายภูเขาที่ปลอดจากน้ำแข็ง" ตามที่ แม็คเคลวีย์ ระบุ ขอบเขตของโอเอซิสนี้อยู่ตามชายฝั่งของ วิกตอเรียแลนด์ ตอนใต้และ ที่ราบสูงขั้วโลก หุบเขา เทย์เลอร์ และ หุบเขาไรท์ เป็นหุบเขาที่ปลอดน้ำแข็งที่สำคัญภายใน เทือกเขาทรานส์แอนตาร์กติก หุบเขาแห้งเหล่านี้ประกอบด้วย ฮัมมอค มอเรน ทะเลสาบน้ำแข็ง สระน้ำเกลือ เนินทราย และลำธารน้ำละลาย ชั้นหินใต้พื้นดินประกอบด้วยหิน แปร จาก พรีแคมเบรียน ปลายหรือ ยุคพาลีโอโซอิก ต้นที่เรียกว่า กลุ่มสเคลตันโดยส่วนใหญ่เป็น การก่อตัวของแอสการ์ด ซึ่งเป็นหินอ่อนและหิน ชิสต์ เกรดปานกลางถึงสูง ชั้นหินในยุคพาลีโอโซอิก รวมถึงหินแกรนิตจาก อ่าวกรานิต ซึ่งเป็นชั้นหินอัคนีที่แทรกตัวเข้าไปในหิน กลุ่มสเคลตัน ในช่วง ปลายยุคแคมเบรียน - ต้นยุคออร์โดวิเชียน ระหว่าง การเกิดภูเขาโรส ชั้นหินใต้ดินนี้ถูกปกคลุมด้วยชั้นหินยุค ยุคจูแรสซิก ของ ซุปเปอร์กรุ๊ปบีคอน ซึ่งมีการแทรกตัวของแผ่นหิน ซุปเปอร์กรุ๊ปเฟอรา และ ซิลล์ ชั้นหิน กลุ่มภูเขาไฟแมคเมอร์โด แทรกตัว หรือ สลับชั้น กับมอเรนในหุบเขา เทย์เลอร์ และ ไรท์ ในรูปแบบของภูเขาไฟหินบะซอลต์และลาวาไหล หินบะซอลต์เหล่านี้มีอายุระหว่าง 2.1 ถึง 4.4 ล้านปี โครงการขุดเจาะหุบเขาแห้ง (1971–75) กำหนดว่าชั้น สมัยไพลสโตซีน ภายในหุบเขา เทย์เลอร์ มีความหนาระหว่าง 137 ถึง 275 เมตร และประกอบด้วยชั้น หินทราย ชั้นกรวด หินกรวดมน และ หินโคลน ที่มีชั้นบาง ชั้น ยุคพลิสโตซีน นี้ทับซ้อนกับชั้น สมัยไพลโอซีน และ สมัยไมโอซีน ไดอะมิกไทต์
ชีววิทยา

พบ แบคทีเรียชนิด เอนโดลิธ อาศัยอยู่ในหุบเขาแห้ง โดยซ่อนตัวจากอากาศแห้งในบริเวณภายในหินที่ชื้นกว่า น้ำจากการละลายของน้ำแข็งในช่วงฤดูร้อนเป็นแหล่งสำคัญของสารอาหารในดิน นักวิทยาศาสตร์มองว่าหุบเขาแห้งเป็นสถานที่ที่ใกล้เคียงที่สุดบนโลกที่มีสภาพเหมือนกับดาวอังคาร และอาจให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตนอกโลก[ต้องการอ้างอิง]
แบคทีเรียชนิด ไม่ใช้ออกซิเจน ที่ใช้เหล็กและกำมะถันเป็นแหล่งพลังงาน อาศัยอยู่ภายใต้อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็งที่ใต้ ธารน้ำแข็งเทย์เลอร์
ก่อนหน้านี้เคยเข้าใจว่าคราบสีแดงบนธารน้ำแข็ง น้ำตกเลือด เกิดจากสาหร่าย แต่ปัจจุบันทราบว่าเกิดจากออกไซด์ของเหล็กในปริมาณสูง
ในปี 2013 นักวิจัยชาวไอริชและชาวอเมริกันได้ทำการสำรวจที่ หุบเขามหาวิทยาลัย เพื่อศึกษาประชากรจุลชีพและทดสอบสว่านที่ออกแบบมาเพื่อเก็บตัวอย่างบนดาวอังคารในบริเวณชั้นดินเยือกแข็งของหุบเขาที่แห้งที่สุด ซึ่งใกล้เคียงกับพื้นผิวดาวอังคารมากที่สุด พวกเขาพบว่าไม่มีสิ่งมีชีวิตในชั้นดินเยือกแข็ง ซึ่งเป็นสถานที่แรกบนโลกที่มนุษย์เคยสำรวจโดยไม่พบสิ่งมีชีวิตใด ๆ
ในปี 2014 นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีโอ๊คแลนด์ ได้ใช้โดรนในหุบเขาแห้งแมคเมอร์โด เพื่อสร้างแผนที่พื้นฐานของพืชพรรณ และในปี 2015 สถาบันวิจัยแอนตาร์กติกแห่งนิวซีแลนด์ได้มอบทุนให้มหาวิทยาลัยพัฒนาเทคโนโลยีการใช้โดรนในช่วงฤดูร้อนหลายฤดูในแอนตาร์กติก ทีมงานได้สร้างแผนที่สามมิติความละเอียดระดับซับเซนติเมตร ซึ่งปัจจุบันใช้เป็นข้อมูลพื้นฐาน
บางส่วนของหุบเขาถูกกำหนดให้เป็นเขตคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในปี 2004
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > หุบเขา

หุบเขาอาลัทนา (บางครั้งสะกดผิดว่า หุบเขาแอตแลนตา) เป็นหุบเขาที่อยู่ทางตอนเหนือสุด ตั้งอยู่ทางเหนือของ ธารน้ำแข็งเบนสัน
จากเหนือจรดใต้ หุบเขาหลักสามแห่งคือ
หุบเขาวิกตอเรีย (ตั้งอยู่ระหว่าง เทือกเขาเซนต์จอห์นส์ ทางตอนเหนือและ เทือกเขาโอลิมปัส ทางตอนใต้)
หุบเขาไรท์ (ตั้งอยู่ระหว่าง เทือกเขาโอลิมปัส ทางตอนเหนือและ เทือกเขาอาสการ์ด ทางตอนใต้)
หุบเขาเทย์เลอร์ (ตั้งอยู่ระหว่าง เทือกเขาอาสการ์ด ทางตอนเหนือและ ภูเขาคุกรี ทางตอนใต้)
ทางตะวันตกของ หุบเขาวิคตอเรีย จากเหนือจรดใต้มีดังนี้
หุบเขาบาร์วิค
หุบเขาบาลแฮม
หุบเขาแม็กเคลวีย์
ทางตอนใต้ของ หุบเขาบาลแฮม มีดังนี้
หุบเขาพริสคู
หุบเขาวอลล์
หุบเขาเวอร์จิเนีย
หุบเขาสตูเวอร์
ทางตะวันตกของ หุบเขาเทย์เลอร์ คือ
หุบเขาเพียร์ส (บางครั้งสะกดผิดว่า หุบเขาเพียร์ซ)
ทางตอนใต้ไกลออกไป ระหว่าง เทือกเขาสังคมพระราชา ทางตะวันตกและชายฝั่งตะวันตกของ อ่าวแมคเมอร์โด ที่ปลายของ ธารน้ำแข็งโคเอตลิซ มีดังนี้
หุบเขาการ์วูด
หุบเขามาร์แชลล์
หุบเขาเมียร์ส
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > ธารน้ำแข็ง

ธารน้ำแข็งคลาร์ก
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > ธารน้ำแข็ง > หุบเขาไรท์

ธารน้ำแข็งไรท์อัปเปอร์
ธารน้ำแข็งไรท์โลว์เออร์
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > ธารน้ำแข็ง > หุบเขาเทย์เลอร์

โรน
ซูสส์
ฮิวจ์
เทย์เลอร์
แคนาดา
เครือจักรภพ
ฮาวเวิร์ด
โดรัน
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > ทะเลสาบ

ทะเลสาบบางแห่งใน หุบเขาแห้งแล้ง ติดอันดับทะเลสาบที่เค็มที่สุดในโลก โดยมีความเค็มมากกว่า ทะเลสาบอัสซัล หรือ ทะเลเดดซี ทะเลสาบที่เค็มที่สุดคือ ทะเลสาบดอนฮวน
ทะเลสาบวีดา (หุบเขาวิกตอเรีย)
ทะเลสาบโธมัส (หุบเขาวิกตอเรีย)
ทะเลสาบแวนด้า (หุบเขาไรท์)
ทะเลสาบบราวน์เวิร์ธ (หุบเขาไรท์) (น้ำจืด)
ทะเลสาบดอนฮวน (หุบเขาไรท์)
ทะเลสาบฟริกเซลล์ (หุบเขาเทย์เลอร์)
ทะเลสาบโฮร์ (หุบเขาเทย์เลอร์)
ทะเลสาบชาด (หุบเขาเทย์เลอร์)
ทะเลสาบปาเรร่า (หุบเขาเทย์เลอร์) (น้ำจืด)
ทะเลสาบบอนนี่ (หุบเขาเทย์เลอร์)
ทะเลสาบจอยซ์ (หุบเขาเพียร์ส)
ทะเลสาบการ์วูด (หุบเขาการ์วูด)
ทะเลสาบไมเออร์ส (หุบเขาเมียร์ส)
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > ทะเลสาบ > ทะเลสาบในอดีต

ทะเลสาบวอชเบิร์น (หุบเขาเทย์เลอร์)
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > แม่น้ำ

สตรีมไคท์ (หุบเขาวิกตอเรีย)
แม่น้ำออนิกซ์ (หุบเขาไรท์)
สตรีมโดแรน (หุบเขาเทย์เลอร์)
วินเซนต์ครีก (หุบเขาเทย์เลอร์)
สตรีมเครเซนต์ (หุบเขาเทย์เลอร์)
ฮาร์นิชครีก (หุบเขาเทย์เลอร์)
ฮิวอีครีก (หุบเขาเทย์เลอร์)
ลอสต์ซีลสตรีม (หุบเขาเทย์เลอร์)
ลักษณะทางภูมิศาสตร์หลัก > อื่น ๆ

น้ำตกเลือด เป็นลักษณะเด่นที่เกิดจาก ไอเอิร์นออกไซด์ ทำให้น้ำที่ไหลออกจาก ธารน้ำแข็งเทย์เลอร์ ลงสู่ ทะเลสาบ เวสต์บอนนีย์ มีสีแดง
สันเขาการ์กอยล์ เป็นสันเขาที่มีก้อนหินที่ผุกร่อนใน หุบเขาไรท์
น้ำตกน้ำแข็งแอร์เดฟรอนซิกซ์ เป็นกลุ่มน้ำตกน้ำแข็งที่หัวของ ธารน้ำแข็งไรท์อัพเปอร์
แบทเทิลชิปพรอมอนทอรี เป็นแหลมหินทรายใน หุบเขาอาลัทนา
อ่านเพิ่ม

Fountain, Andrew G.; Lyons, W. Berry; Burkins, Melody B.; Dana, Gayle L.; Doran, Peter T.; Lewis, Karen J.; McKnight, Diane M.; Moorhead, Daryl L.; Parsons, Andrew N.; Priscu, John C.; Wall, Diana H.; Wharton, Robert A.; Virginia, Ross A. (1999). "Physical Controls on the Taylor Valley Ecosystem, Antarctica". BioScience. 49 (12): 961–971. JSTOR 1313730.
Highfield, Roger (4 August 2008). "Lost world frozen 14m years ago found in Antarctica". The Telegraph.
Hoffman, Matthew J.; Fountain, Andrew G.; Liston, Glen E. (2017). %20Fountain, %20Liston%20-%202014%20-%20Journal%20of%20Glaciology.pdf "Near-surface internal melting: a substantial mass loss on Antarctic Dry Valley glaciers" (PDF). Journal of Glaciology. 60 (220): 361–374. doi:10.3189/2014JoG13J095. {{cite journal}}: ตรวจสอบค่า |url= (help)
Meekins, Jeannie (2013).  Robinson, Jennifer (บ.ก.). The Bleeding Glacier of Antarctica: A Strange But True Tale. Learning Island.
ดูเพิ่ม

ปีเตอร์ ดอแรน
จอห์น ชาร์ลส์ พริสคู
คริสติน่า ทากัคส์-เวสแบค
แหล่งข้อมูลอื่น

Special Report: The McMurdo Dry Valleys, Antarctic Sun, January 26, 2003, 7–21.
Virtual Tour of the Dry Valleys เก็บถาวร 2020-02-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
A long-term ecological research group is working in the area.
Pictures from the Dry Valleys
Satellite images
Dry Valleys low altitude aerial videos
ภาพหุบเขาแห้งแมคเมอร์โด, ถ่ายโดย แลนด์แซท 7 เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม 1999
ภาพจาก ASTER ของหุบเขาแห้ง
ซากแมวน้ำที่ถูกมัมมี่ใน หุบเขาแห้งแมคเมอร์โด
แคมป์วิจัยของนักวิทยาศาสตร์ในช่วงฤดูร้อนของแอนตาร์กติก ป. 1965
ซุนเซียง

| ซุนเซียง |
| --- | --- |
孫翊

เจ้าเมืองตานหยาง (丹楊太守) (ภายใต้ซุนกวน)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. 204
กษัตริย์: พระเจ้าเหี้ยนเต้
ก่อนหน้า: งอเก๋ง
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: ป. ค.ศ. 184
เสียชีวิต: ค.ศ. 204 (20 ปี)
คู่สมรส: สฺวีชื่อ
บุตร: ซุน ซง
บุพการี: ซุนเกี๋ยน (บิดา) งอฮูหยิน (มารดา)
ความสัมพันธ์: ดูพงศาวลีง่อก๊ก
อาชีพ: ขุนพล, ขุนนาง
ชื่อรอง: ชูปี้ (叔弼)
ชื่ออื่น: ซุน เหยี่ยน (孫儼)

ซุนเซียง มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า ซุน อี้ (ป. ค.ศ. 184–204) ชื่อรอง ชูปี้ เป็นขุนพลและขุนนางที่เป็นน้องชายของซุนกวนจักรพรรดิผู้ก่อตั้งง่อก๊กในยุคสามก๊กของจีน เขาเป็นสามีของสฺวีชื่อ
ชีวิต

ซุนเซียงเป็นบุตรชายคนที่สามของซุนเกี๋ยน ซึ่งเกิดจากนางงอฮูหยิน เป็นน้องชายของซุนกวน เป็นสามีของนางชีฮูหยิน ซุนเซียงเป็นคนองอาจ ห้าวหาญ มีฝีมือการรบรุนแรง เด็ดขาดทัดเทียมกับซุนเซ็ก อีกทั้งยังมีสติปัญญาความรู้ความสามารถมาก ทำให้จูตีหนึ่งในที่ปรึกษาของซุนเซ็กยอมรับนับถือเป็นอย่างมาก และเสนอให้ซุนเซ็กแต่งตั้งเขาเป็น เซียวเหลียน (孝廉,ตำแหน่งข้าราชการระดับสูง) และดำรงตำแหน่งซือคง หลังซุนเกี๋ยนถูกสังหารขณะสู้รบในยุทธการที่ซงหยงเมื่อ ค.ศ. 191 ซุนเซ็กดำรงตำแหน่งต่อจากเขา และเข้าคุมกองพล ในช่วง ค.ศ. 194 ถึง 199 ซุนเซ็กนำทัพไปพิชิตกังตั๋ง และสถานปนาฐานอำนาจของตนที่นั่น ใน ค.ศ. 200 เมื่อซุนเซ็กได้รับบาดเจ็บสาหัสระหว่างออกล่าสัตว์ ที่ปรึกษาของเขานำโดยเตียวเจียวกับคณะเชื่อว่าเขาจะแต่งตั้งซุนเซียงเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งผู้นำของแผ่นดินกังตั๋ง แต่ซุนเซ็กเลือกที่จะแต่งตั้งซุนกวนน้องชายคนรองแทน
ค.ศ.202 ซุนกวนปราบปรามหัวเมืองง่อได้สำเร็จ แต่ขุนนางแดนเมืองง่อหลายคนหนีเข้าป่าไป จึงมอบหมายให้ งอเก๋ง ผู้มีศักดิ์เป็นลุงขึ้นเป็นเจ้าเมืองตันเอี๋ยงปกครองชายแดนเมืองง่อ
ชีวิต > เสียชีวิต

ปี ค.ศ.203 งอเก๋งเสียชีวิต ซุนเซียงจึงได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองแทน ซุนเซียงมีความตั้งใจจะให้กลุ่มขุนนางเก่า ๆ เข้ามารับราชการตามเดิม จึงเรียกอิหลำกับไต้อ้วน ที่หนีเข้าป่ากลับเข้ารับราชการ แต่อิหลำ ไต้อ้วนยังคงมีความแค้นฝังใจอยู่ จึงคิดก่อการกบฎ โดยคบคิดกับเปียนหอง คนสนิทของซุนเซียงให้ทรยศฆ่านาย
วันหนึ่งซุนเซียงแต่งโต๊ะเลี้ยงขุนนางที่ศาลากลาง นางชีฮูหยินผู้เป็นภรรยาได้ร้องทักว่า"อย่าได้ไปเลย จะมีเคราะห์หนักรออยู่"แต่ซุนเซียงไม่เชื่อ หลังงานเลี้ยง ซุนเซียงจะกลับเข้าในจวน เปียนหองซึ่งเดินตามมาจึงใช้กระบี่ฟันซุนเซียงตาย ด้วยวัยเพียง 19 ปี
ชีวิต > การล้างแค้นของภรรยา

เมื่อซุนเซียงตายแล้ว อิหลำและไต้อ้วนจับตัวเปียนหองฆ่าเสียเพื่อปกปิดความผิด อิหลำคิดจะเอานางชีฮูหยิน ภรรยาของซุนเซียงเป็นภรรยา แต่ด้วยไหวพริบสติปัญญาของนางซีฮูหยิน จึงแสร้งตกลงแล้วขอเลื่อนไปอีกหนึ่งเดือนตามประเพณีที่ภรรยาม่ายยังไม่ควรรีบแต่งงานใหม่ จึงสามารถรวบรวมกำลังพลที่จงรักภักดีต่อตระกูลซุน จับอิหลำกับไต้อ้วน ตัดศีรษะไปเซ่นไหว้ที่หลุมศพซุนเซียงได้ในที่สุด
ครอบครัวและลูกหลาน

ดูเพิ่ม: พงศาวลีง่อก๊ก § ซุนเซียง
ซุน ซง (孫松) บุตรซุนเซียง ดำรงตำแหน่งนายกองพลเกาทัณฑ์ฝึกหัด (射聲校尉) และได้รับการแต่งตั้งบรรดาศักดิเป็นตูเซียงโหว (都鄉侯) ซุน ซงเป็นที่รู้จักว่าเป็นคนเข้ากับคนง่ายและมีน้ำใจ และเป็นคนใกล้ชิดกับซุนกวนที่สุดในบรรดาญาติผู้ชายที่อายุน้อยกว่าของซุนกวน เมื่อซุน ซงประจจำการที่ปาชิว (巴丘) เขามักจะถูกตำหนิจากลกซุน เนื่องจากหน่วยของซุน ซงไม่รักษาระเบียบวินัยที่ดีและปล่อยให้ลูกน้องทำสิ่งที่ไม่สมควร ครั้งหนึ่ง ลกซุนลงโทษลูกน้องของซุน ซงด้วยการสั่งให้โกนหัว ซุน ซงเสียชีวิตใน ค.ศ. 231