ลำดับเหตุการณ์แห่งอาร์ดา
เหตุการณ์แห่งอาร์ดา > ยุคที่สาม

ยุคที่สามมีความยาว 3,021 ปี ลำดับเหตุการณ์ต่อไปนี้นำมาจากภาคผนวก ข ของ เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์
หมายเหตุว่าด้วยไชร์ศักราช : ปีที่ 1601 ของยุคที่สาม เป็นปีที่เริ่มก่อตั้งอาณาจักรไชร์ นับเป็นปีที่ 1 ของไชร์ศักราช ดังนั้นการคำนวณไชร์ศักราชจึงเท่ากับ พรายศักราช ลบด้วย 1600
ปีที่ 2 - พฤกษาขาวต้นที่สองถูกนำมาปลูกที่มินัสทิริธ อิซิลดูร์สิ้นพระชนม์ที่ทุ่งแกลดเดน แหวนเอกสูญหายไป
109 - เอลรอนด์แต่งงานกับเคเลเบรียน บุตรีของเคเลบอร์นกับกาลาเดรียล
130 - กำเนิด เอลโรเฮียร์และเอลลาดาน บุตรของเอลรอนด์และเคเลเบรียน
241 - กำเนิด อาร์เวน อุนโดเมียล บุตรีของเอลรอนด์และเคเลเบรียน
490 - พวกอีสเตอร์ลิงรุกรานกอนดอร์
541 - พวกอีสเตอร์ลิงรุกรานกอนดอร์อีกครั้ง และสังหารกษัตริย์โรเมนดาคิล
ทศวรรษที่ 550 - กษัตริย์ทูรัมบาร์แห่งกอนดอร์มีชัยเหนือพวกอีสเตอร์ลิงที่แคว้นรูห์น อาณาจักรโรห์วานิออนร่วมเป็นพันธมิตรกับกอนดอร์
861 - กษัตริย์เออาเรนดัวร์สิ้นพระชนม์ อาณาจักรอาร์นอร์แตกสลาย กลายเป็นแคว้นอาร์เธไดน์ คาร์โดลัน และรูห์เดาร์
933 - กษัตริย์เออาร์นิลที่ 1 แห่งกอนดอร์โจมตีแคว้นอุมบาร์
936 - กษัตริย์เออาร์นิลที่ 1 สูญหายไปในทะเล
ทศวรรษที่ 1000 - พ่อมด เดินทางมาถึงมิดเดิลเอิร์ธ
1015 - กษัตริย์ฮยาร์เมนดาคิลที่ 1 ขึ้นครองบัลลังก์กอนดอร์
1015 - ชาวนูเมนอร์ดำแห่งอุมบาร์ทำสงครามยึดเมืองของตัวคืน
1030 - อุมบาร์ถูกพวกนูเมนอร์ดำยืดคืนไปได้
1050 - ฮยาร์เมนดาคิลที่ 1 ตีอุมบาร์และชนะ พวกฮอบบิทอพยพเข้าสู่แผ่นดินเอเรียดอร์ อำนาจปีศาจของเซารอนแผ่เข้าป่าใหญ่กรีนวู้ด ซึ่งเปลี่ยนชื่อกลายเป็นเมิร์ควูด
1149 - ฮยาร์เมนดาคิลที่ 1 สิ้นพระชนม์ อทานาทาร์ขึ้นสืบบัลลังก์แห่งกอนดอร์
ทศวรรษที่ 1200 - ผู้ปกครองอาณาจักรโรห์วานิออนตั้งตนเป็น "กษัตริย์แห่งโรห์วานิออน"
1248 - กษัตริย์โรเมนดาคลิที่ 2 แห่งกอนดอร์ร่วมมือกับโรห์วานิออน ตีโต้พวกอีสเตอร์ลิง ทรงแผ่อำนาจครองดินแดนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำอันดูอินทั้งหมด
1255 - เอลดาคาร์ ประสูติ
1300 - พวกนาซกูล ปรากฏตัวบนมิดเดิลเอิร์ธอีกครั้ง ก่อตั้งอาณาจักรอังก์มาร์ขึ้นในดินแดนตะวันออกเฉียงเหนือของแคว้นอาร์เธไดน์
1356 - กษัตริย์อาร์กาเล็บที่ 1 แห่งอาร์เธไดน์สิ้นพระชนม์ในการรบต้านทานการรุกรานของพวกรูห์เดาร์ ซึ่งอยู่ใต้การควบคุมของอังก์มาร์ โอรสของพระองค์คืออาร์เวเล็กที่ 1 ขึ้นสืบบัลลังก์
1366 - กษัตริย์วาลาคาร์ขึ้นครองกอนดอร์
1409 - แคว้นคาร์โดลันถูกอังก์มาร์พิชิต แคว้นรูห์เดาร์สิ้นสลาย ป้อมเวเธอร์ทอปถูกเผาทำลาย
1432 - เอลดาคาร์สืบบัลลังก์กอนดอร์ต่อจากวาลาคาร์พระบิดา
1437 - พาลันเทียร์แห่งออสกิเลียธสูญหายไปในแม่น้ำ
1447 - เอลดาคาร์ยกทัพตีกอนดอร์ชิงบัลลังก์คืน โดยความช่วยเหลือจากทัพโรห์วานิออน สังหารคาสตาเมียร์
1448 - บุตรของคาสตาเมียร์ผู้ทรยศนำกองเรือกอนดอร์หนีลงใต้ไปยังอุมบาร์ ต่อมาใช้ชื่อว่า ชาวคอร์แซร์แห่งอุมบาร์
1540 - กษัตริย์อัลดาเมียร์แห่งกอนดอร์ถูกพวกฮาลาดริมปลงพระชนม์
1600 - ชาวฟอลโลไฮด์ (ดูเพิ่มใน ฮอบบิท) สองคนพี่น้อง ตัดสินใจอพยพข้ามแม่น้ำบารันดูอิน ตั้งถิ่นฐานบนอีกฟากของแม่น้ำ ต่อมาพวกฮอบบิทอพยพตามมาด้วยเป็นจำนวนมาก
1601 - พวกฮอบบิทตั้งอาณาจักรไชร์
1634 - ชาวคอร์แซร์แห่งอุมบาร์โจมตีกอนดอร์ สังหารกษัตริย์มินาร์ดิลที่เมืองท่าเพลาเกียร์ และยึดเมืองไป
1636 - เกิดโรคระบาดใหญ่ในกอนดอร์และโรห์วานิออน คิริธอุงโกลถูกทิ้งร้าง
1810 - กษัตริย์เทลูเมห์ทาร์แห่งกอนดอร์ยกทัพขยี้อุมบาร์ เปลี่ยนพระนามใหม่เป็น อุมบาร์ดาคิล
1851 - พวกเวนไรเดอร์ (Wainriders) โจมตีกอนดอร์
1856 - พวกเวนไรเดอร์ยึดดินแดนตะวันออกของกอนดอร์ได้ กษัตริย์นาร์เมคิลที่ 2 สิ้นพระชนม์ในการรบ
1899 - กอนดอร์โจมตีพวกเวนไรเดอร์จากทางตะวันออก อาณาจักรโรห์วานิออนที่ถูกเวนไรเดอร์ยึดไว้ ได้รับอิสระ
1936 - ออนโดแฮร์ขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งกอนดอร์
1944 - กษัตริย์ออนโดแฮร์สิ้นพระชนม์พร้อมพระโอรสในการรบกับพวกเวนไรเดอร์และฮาราดริม อุมบาร์ถูกยึดกลับไป
1945 - เออาร์นิลที่ 2 ขึ้นครองกอนดอร์
1964 - อาร์เวดุย โอรสแห่งอาราฟันท์ ขึ้นครองอาร์เธไดน์
1974 - อาณาจักรอาร์เธไดน์พ่ายแพ้ต่ออังก์มาร์
1975 - กอนดอร์ทำลายอังก์มาร์ลงได้ในสงครามแห่งฟอร์นอสต์ อาร์เวดุยสิ้นพระชนม์
1980 - คนแคระแห่งมอเรียปลุกมฤตยูแห่งดูริน หรือบัลร็อก ขึ้นจากการหลับใหล  นาซกูลหนีกลับมอร์ดอร์และเข้ายึดมินัสอิธิล
1981 - นาอิน บุตรแห่งดูรินที่ 6 ถูกสังหาร เหล่าคนแคระหนีออกจากมอเรีย อัมร็อธและนิมรอเดลสิ้นชีพ
1999 - พวกคนแคระตั้งอาณาจักรเอเรบอร์
2043 - กษัตริย์เออาร์นิลที่ 2 สิ้นพระชนม์ โอรสของพระองค์ซึ่งเป็นศัตรูตัวฉกาจของวิชคิง คือเออาร์นัวร์ ขึ้นครองราช
2050 - วิชคิงท้าดวลกับเออาร์นัวร์ ทรงรับคำท้า เออาร์นัวร์ขับม้าไปยังนครมินัสมอร์กูลของวิชคิง แล้วไม่ได้ทรงกลับมาอีกเลย นับแต่นั้นกอนดอร์ก็อยู่ในความดูแลของสจ๊วตแห่งกอนดอร์จนกระทั่งถึงยุคสมัยของกษัตริย์เอเลสซาร์
2430 - คาดว่าเป็นปีเกิดของสมีโกล
2460 - เซารอนหวนคืนสู่มิดเดิลเอิร์ธ ซุ่มตัวอยู่ในโดลกุลดัวร์ ทางตอนใต้ของป่าเมิร์ควูด
2463 - สมีโกล (หรือภายหลังเรียกว่า กอลลัม) ได้เป็นผู้ถือแหวนคนที่สี่ หลังจากสังหารดีเอโกลญาติของตัวเอง
2501 - 2510 เอออร์ลผู้เยาว์วัย เจ้าแห่งเอโอเธด ได้เป็นกษัตริย์องค์แรกของแคว้นโรฮัน
2509 - คิริออน เสนาบดีแห่งกอนดอร์ ขอกำลังทัพสนับสนุนจากเอโอเธด; เคเลเบรียนถูกออร์คซุ่มโจมตีได้รับบาดเจ็บสาหัส ต่อมาเดินทางออกจากมิดเดิลเอิร์ธไป
2510 - การเจริญสัมพันธไมตรีอย่างเป็นทางการระหว่างโรฮันและกอนดอร์ พวกอีสเตอร์ลิงยกทัพบุกกอนดอร์ บัลโคธรุกรานโรห์วานิออนและกอนดอร์ แต่ทัพเอโอเธดยกมาช่วยตีแตกถอยไป กอนดอร์ยกแคว้นคาเลนาร์ดอนให้แก่พลเมืองเอโอเธด
2545 - เอออร์ลผู้เยาว์วัย กษัตริย์องค์แรกของโรฮัน สิ้นพระชนม์ในสงครามกับชาวอีสเตอร์ลิง เบรโกขึ้นเป็นกษัตริย์องค์ที่ 2 ของโรฮัน
2570 - อัลดอร์ โอรสของเบรโก ขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งโรฮันหลังการสิ้นพระชนม์ของบิดา ขณะอายุเพียง 26 ปี
2645 - เฟรอา ขึ้นเป็นกษัตริย์องค์ที่ 4 ของโรฮันหลังการสิ้นพระชนม์ของบิดา คืออัลดอร์ 'ผู้ชรา'
2659 - เฟรอาไวน์ เป็นกษัตริย์องค์ที่ 5 ของโรฮัน
2680 - โกลด์ไวน์ เป็นกษัตริย์องค์ที่ 6 ของโรฮัน
2699 - เดออร์ เป็นกษัตริย์องค์ที่ 7 ของโรฮัน
2718 - แกรม เป็นกษัตริย์องค์ที่ 8 ของโรฮัน
2741 - เฮล์ม แฮมเมอร์แฮนด์ (ขุนค้อน) ขึ้นเป็นกษัตริย์องค์ที่ 9 ของโรฮัน และเป็นองค์สุดท้ายของราชวงศ์แรก
2746 - อัมโรโธส เจ้าชายองค์ที่ 15 ของโดลอัมรอธ สิ้นพระชนม์ในการรบกับชาวคอร์แซร์แห่งอุมบาร์ เพื่อป้องกันแคว้น โดล-เอน-แอร์นิล
2758 - วูล์ฟ (Wulf) นำชาวดันเลนดิงรุกรานโรฮัน โดยมีพวกคอร์แซร์จากอุมบาร์ร่วมด้วย
ฤดูหนาวอันยาวนานระหว่างปี 2758-2759 - ชาวดันเลนดิงล้อมป้อมฮอร์นเบิร์ก
2759 - กษัตริย์เฮล์ม แฮมเมอร์แฮนด์ สิ้นพระชนม์จากความหนาวเหน็บนอกปราการถ้ำผาเฮล์ม ซึ่งทรงให้เหล่าพลเมืองใช้เป็นที่ลี้ภัยจากพวกดันเลนดิง เฟรอาลาฟ ฮิลเดสัน ผู้หลาน ขึ้นครองบัลลังก์ต่อ; ซารูมานเข้ามาอาศัยอยู่ที่ไอเซนการ์ด
2798 - เฟรอาลาฟ ฮิลเดสัน กษัตริย์องค์ที่ 10 ของโรฮัน สิ้นพระชนม์ บัลลังก์ตกเป็นของโอรสของพระองค์คือ บริตตา เลโอฟา
2799 - สงครามอซานูลบิซาร์ ที่ประตูตะวันออกของมอเรีย พวกคนแคระเอาชนะทัพบริวารของเซารอนได้ แต่ต้องพ่ายแพ้ต่อบัลร็อก ยมทูตแห่งดูริน
2842 - บริตตา เลโอฟา กษัตริย์องค์ที่ 11 ของโรฮัน สิ้นพระชนม์ โอรสชื่อ วัลดา ขึ้นสืบบัลลังก์
2850 - แกนดัล์ฟบุกไปถึงโดลกุลดัวร์ และยืนยันว่าปีศาจผู้ครอบครองปราการนั้นที่แท้คือ เซารอน ที่หวนกลับคืนมา
2851 - วัลดา กษัตริย์องค์ที่ 12 ของโรฮัน ถูกออร์คสังหาร โอรสชื่อ ฟอลคา ขึ้นสืบบัลลังก์
2864 - ฟอลคา กษัตริย์องค์ที่ 13 ของโรฮัน ถูกหมูป่าแห่งเอเวอร์โฮลต์สังหาร โอรสชื่อ ฟอลค์ไวน์ ขึ้นสืบบัลลังก์
2885 - ชาวฮาลาดริมเข้ายึดแคว้นฮารอนดอร์อีกครั้ง โดยมีชาวคอร์แซร์แห่งอุมบาร์หนุนหลัง ฟาสเทร็ดและฟอลค์เรด โอรสฝาแฝดของกษัตริย์ฟอลค์ไวน์ สิ้นพระชนม์ในระหว่างการรบที่ทางข้ามโพรอส
22 กันยายน 2890 - บิลโบ แบ๊กกิ้นส์ เกิด
2903 - ฟอลค์ไวน์ กษัตริย์องค์ที่ 14 ของโรฮัน สิ้นพระชนม์ โอรสองค์เล็กคือ เฟงเกล ขึ้นสืบบัลลังก์
2907 - กิลรายน์ เกิด (ภายหลังเป็นภริยาของอาราธอร์นที่ 2)
ฤดูหนาวอันหฤโหด ระหว่างปี 2911-2912 - ฝูงหมาป่าบุกแคว้นไชร์ เมืองธาร์บัดถูกน้ำท่วมใหญ่จนกลายเป็นเมืองร้าง
2930 - อาราธอร์นที่ 2 ขึ้นเป็นผู้นำชาวดูเนไดน์
2931 - อารากอร์น บุตรแห่งอาราธอร์นที่ 2 และกิลรายน์ เกิด
2933 - อาราธอร์นที่ 2 ถูกสังหารขณะไล่ล่าพวกออร์ค
กรกฎาคม 2941 - บิลโบ แบ๊กกิ้นส์ ได้ครอบครองแหวนเอก; สภาขาวขับไล่เซารอนหนีเตลิดออกจากโดลกุลดัวร์
2941 - มังกรสม็อก โจมตีเมืองเอสการอธ ต่อมา บาร์ด นักธนู สังหารมันได้ในระหว่างสงครามห้าทัพ
22 มิถุนายน 2942 - บิลโบ แบ๊กกิ้นส์ เดินทางกลับแบ๊กเอนด์
2951 - เอสเตล หรือต่อมามีชื่อว่า อารากอร์น เติบใหญ่ขึ้นจนได้รับทราบเรื่องราวความเป็นมาของตัวเอง ชาวคอร์แซร์แห่งอุมบาร์ร่วมเป็นพันธมิตรกับมอร์ดอร์อย่างเป็นทางการ โค่นทำลายอนุสาวรีย์ของอาร์-ฟาราโซนที่สร้างไว้เมื่อครั้งมีชัยชนะเหนือเซารอน
2953 - การประชุมครั้งสุดท้ายของสภาขาว  เฟงเกล กษัตริย์องค์ที่ 15 ของโรฮันสิ้นพระชนม์ พระโอรสเธงเกลได้ขึ้นเป็นกษัตริย์
2956 - อารากอร์นได้พบแกนดัล์ฟพ่อมดเทา
2957-2980 - อารากอร์นในชื่อ โธรองกิล เข้ารับราชการอยู่กับกษัตริย์เธงเกลแห่งโรฮัน และสจ๊วตเอคเธลิออนที่ 2 ของกอนดอร์
22 กันยายน 2968 - โฟรโด แบ๊กกิ้นส์ เกิด
2978 - โบโรเมียร์ เกิด
2980 - อาร์เวนตัดสินใจร่วมชีวิตกับอารากอร์น; พ่อแม่ของโฟรโดเสียชีวิตในอุบัติเหตุทางน้ำ; อารากอร์นยกทัพกอนดอร์โจมตีเมืองท่า สังหารเจ้าแห่งอุมบาร์; แซมไวส์ แกมจี เกิด; เธโอเดน โอรสของเธงเกล ได้ขึ้นเป็นกษัตริย์โรฮันองค์ที่ 17
2982 - เมอเรียด็อค แบรนดี้บั๊ก (เมอร์รี่) เกิด
2983 - ฟาราเมียร์ เกิด
2989 - โฟรโดมาอยู่ในอุปถัมภ์ของบิลโบ แบ๊กกิ้นส์ ผู้เป็นลุง; คนแคระกลุ่มใหญ่ภายใต้การนำของบาลิน หวนคืนไปฟื้นฟูอาณาจักรมอเรีย
2990 - เปเรกริน ตุ๊ก (ปิ๊บปิ้น) เกิด
2991 - เอโอแมร์ เกิด
2994 - บาลินถูกสังหาร อาณาจักรคนแคระแห่งมอเรียถูกทำลาย
2995 - เอโอวีน เกิด
3001 - บิลโบ แบ๊กกิ้นส์ อายุครบ 111 ปี และเดินทางออกจากไชร์  อารากอร์นกับแกนดัล์ฟเริ่มต้นการค้นหากอลลัม
3002 - บิลโบเดินทางไปพำนักอยู่ในริเวนเดลล์
3014 - ซารูมานเริ่มแผนบ่อนทำลายเธโอเดน
3017 - กอลลัมถูกปล่อยตัวจากมอร์ดอร์ อารากอร์นตามรอยไปจนจับตัวได้ และนำตัวไปฝากขังไว้กับกษัตริย์ธรันดูอิลแห่งเมิร์ควู้ด