stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ตำนานทอง
ชีวิตของนักบญ

หนังสือรวบรวมมาจากตำนานที่เกี่ยวกับนักบุญที่เป็นที่นิยมสักการะกันในขณะสมัยที่ทำการรวบรวม จาโคบัส เดอ โวราจิเน มักจะเริ่มเรื่องโดยกล่าวถึงที่มาของชื่อนักบุญที่ออกทางจินตนาการ ซึ่งจะเห็นจากตัวอย่างที่แค็กซ์ตันแปล
โวราจิเนผู้เป็นนักประพันธ์ภาษาละตินก็น่าจะทราบว่า “ซิลเวสเตอร์” เป็นชื่อพื้นๆ ที่ใช้กันแพร่หลายซึ่งมีความหมายง่ายๆ เพียงว่า “มาจากป่า” ซึ่งโวราจิเนก็กล่าวไว้บ้างแต่ขยายความจนนักภาษาศาสตร์เห็นว่าเป็นการตีความที่เลิศลอยและเกินเลยไปจากรากศัพท์เดิมของคำเป็นอันมาก แม้ว่าการใช้คำว่า  “silvas” และ  “forest” ของโวราจิเนจะถูกต้อง  ตามที่ตีความหมายว่าเป็นกิ่งไม้ แต่เป็นการตีความหมายแบบอุปมานิทัศน์มิใช่การตีความหมายของที่มาของคำ การใช้ที่มาของคำเช่นที่จาโคบัส เดอ โวราจิเนใช้เป็นการใช้อย่างมีจุดประสงค์ที่แตกต่างจากศัพทมูลวิทยาในปัจจุบัน ซึ่งไม่อาจจะเอามาตีคุณค่าโดยใช้มาตรฐานปัจจุบันเป็นกำหนดได้ การใช้ที่มาของคำในลักษณะนี้ของจาโคบัส เดอ โวราจิเนคล้ายคลึงกับคำอธิบายในหนังสือ  “ศัพทมูลวิทยา” (Etymologiae) ที่นักบุญอิซิโดโรแห่งเซบิยาเขียนเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 7 ที่กล่าวว่าความหมายของที่มาของคำในทางภาษาศาสตร์เป็นสิ่งที่ต้องแยกจากการบรรยายที่มาของคำในการใช้สำหรับ “สัญลักษณ์แฝงคติ”
ชีวิตของนักบุญ

หลังจากเขียนบทนำแล้วโวราจิเนก็เริ่มเล่าประวัติชีวิตของนักบุญซึ่งรวบรวมมาจากเอกสารของนิกายโรมันคาทอลิกที่เป็นเพลงสวดสรรเสริญนักบุญ จากนั้นโวราจิเนก็เพิ่มเนื้อหาด้วยเรื่องอัศจรรย์ต่างๆ ที่เกิดกับนักบุญที่นำมาจากแหล่งที่หลักฐานอื่นๆที่ไม่ค่อยเป็นที่น่าเชื่อถือ  ตำนานทองใช้แหล่งอ้างอิงทั้งสิ้น 130 แหล่ง นอกจากคัมภีร์ไบเบิลแล้วโวราจิเนก็ใช้คัมภีร์นอกสารบบ เช่น “พระวรสารนิโคเดมัส” (Gospel of Nicodemus), ประวัติของนักบุญเกรกอรีแห่งตูร์ และนักบุญจอห์น คาสเซียน, และ  “Speculum historiale” ซึ่งเขียนโดยแวนซองท์เดอโบเวส์ (Vincent de Beauvais) นักบวชคณะดอมินิกัน และบางเรื่องก็ไม่มีแหล่งอ้างอิงใด ๆ  เช่นตัวอย่างของนักบุญซิลเวสเตอร์ที่กล่าว เล่าถึงเหตุการณ์ที่ท่านได้รับคำสอนอย่างปาฏิหาริย์จากนักบุญปีเตอร์ที่ทำให้ท่านสามารถไล่มังกรจากโรมได้:
ปาฏิหาริย์และตำนานของวัตถุมงคล

ตำนานของนักบุญหลายเรื่องจบด้วยปาฏิหาริย์ต่างๆของผู้ที่ได้รับความช่วยเหลือจากนักบุญหรือผู้ใช้เรลิกที่มาจากหรือเป็นของนักบุญ เช่นประวัติของ นักบุญอากาธา โวราจิเนเล่าว่าผู้นอกศาสนาที่คาทาเนีย ในซิซิลีใช้วัตถุมงคลของนักบุญอากาธาเพื่อจะหยุดยั้งไฟที่มาจากภูเขาไฟเอตนา
แต่โวราจิเนเองก็ยอมแพ้เมื่อมาถึงเรื่องของนักบุญมาร์กาเรตแห่งแอนติออกผู้รอดมาจากการถูกกลืนโดยมังกรโดยยอมรับว่า  “จากตำนานและไม่ควรจะเป็นที่น่าเชื่อถือเท่าใด” (แปล ไรอัน 1.369)
คุณค่าสำหรับผู้ศึกษาวัฒนธรรมยุคกลาง

ตำนานทองเขียนเป็นภาษาละตินแบบที่เข้าใจง่าย ผู้อ่านในสมัยกลางอ่านเพื่อเอาเรื่องแต่เมื่อดูรวมๆ แล้วเรื่องการพลีชีพ และปาฏิหาริย์ต่างๆ ก็จะซ้ำๆ กัน  ตำนานทองเป็นสิ่งที่ใกล้ที่สุดในการเป็นสารานุกรมของตำนานและชีวิตนักบุญของยุคกลางตอนปลาย ฉะนั้นจึงเป็นหนังสือที่มีค่าที่นักประวัติศาสตร์ใช้แยกตัวนักบุญในภาพเขียนโดยใช้เหตุการณ์ในชีวิตที่บรรยายในตำนานทอง การที่เรื่องมักจะซ้ำกันอาจจะเป็นเพราะโวเรจินเนตั้งใจเขียนขึ้นสำหรับการเทศนามิใช่เขียนขี้นสำหรับให้เป็นที่นิยมอย่างที่เกิดขึ้น
ในหนังสือ “การปฏิรูปศาสนา: ประวัติศาสตร์” (The Reformation: A History) ค.ศ. 2003, ไดอาร์เมด แมคคัลลอคกล่าวว่าตำนานทองเป็นสาเหตุหนึ่งที่มีส่วนทำให้เกิดการปฏิรูปศาสนาโดยมิได้จงใจ โดยการทำให้เพิ่มความแคลงใจให้กับผู้เป็นปฏิปักษ์ต่อลัทธิบูชานักบุญ เช่นจะเห็นได้จากงานเขียน “Praise of Folly” โดย เดซิเดอเรียส อิราสมัส (Desiderius Erasmus)
ดูเพิ่ม

นักบุญ
วรรณกรรมนักบุญ
แหล่งข้อมูลอื่น

Selections from the Golden Legend (บางเรื่องจากตำนานทอง จาก The Latin Library) (ละติน)
The Golden Legend or Lives of the Saints by William Caxton (ตำนานทองหรือตำนานหรือชีวิตของนักบุญ) โดย วิลเลียม แค็กซ์ตัน เก็บถาวร 2008-03-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (อังกฤษ)
The Golden Legend - William Caxton's Middle English version (ตำนานทอง (ภาษาอังกฤษกลาง) โดย วิลเลียม แค็กซ์ตัน) เก็บถาวร 2014-10-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (อังกฤษ)
The Golden Legend - William Caxton's version for easy reading (ตำนานทอง (ภาษาอังกฤษแบบอ่านง่าย) โดย วิลเลียม แค็กซ์ตัน) เก็บถาวร 2008-03-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (อังกฤษ)
มดยอบ

มดยอบ
พืชที่ให้มดยอบ (Commiphora myrrha)
มดยอบ เป็นยางไม้ที่ได้จากพืชในสกุล Commiphora ส่วนใหญ่จะเป็นชนิด Commiphora myrrha ซึ่งเป็นพืชมีหนาม สูงประมาณ 4 เมตร ขึ้นตามพื้นที่ที่มีหินปูน เป็นพืชท้องถิ่นในแถบคาบสมุทรอาหรับและแอฟริกา เมื่อลำต้นของพืชชนิดนี้มีรอยแตกหรือถูกกรีด พืชจะสร้างยางไม้ซึ่งเมื่อแห้งจะมีลักษณะแข็ง มีสีเหลืองไปจนถึงน้ำตาล มนุษย์รู้จักใช้มดยอบเป็นยาและเครื่องหอมมานานนับพันปีแล้ว ดังที่มีตัวอย่างในการนมัสการของโหราจารย์ เมื่อโหราจารย์ทั้งสามเดินทางมาสักการะพระเยซู และมอบของสามสิ่งคือ ทองคำ, กำยาน และมดยอบ
ศัพทมูลวิทยา

คำว่ามดยอบในภาษาอังกฤษ "myrrh" มีที่มาจากคำว่า ܡܪܝܪܐ ("murr") ในภาษาแอราเมอิก, مر ("mur") ในภาษาอาหรับ และ מור ("mor") ในภาษาฮีบรู ซึ่งแปลว่า ขม สำหรับภาษาไทย คำว่า "มดยอบ" มาจากคำว่า "ม่อย่าว" ในภาษาจีนกลาง หรือ "มุ่กเอี๊ยะ" ในภาษาแต้จิ๋ว
การนำไปใช้

ในสมัยไอยคุปต์ มีการใช้มดยอบและเครื่องหอมอื่น ๆ ในการรักษาศพ ในทางการแพทย์แผนจีน จัดมดยอบในกลุ่มสมุนไพรรสขมร้อน ช่วยให้เลือดไหลเวียนได้ดี ในทางอายุรเวท ใช้มดยอบในการรักษาโรคทางระบบทางเดินอาหาร ปัจจุบัน มดยอบใช้ผสมในน้ำหอมและในเครื่องสำอาง รวมถึงใช้เป็นสารฝาดในอาหาร เมื่อนำมดยอบมาสกัดจะได้น้ำมันหอมระเหย ซึ่งมีคุณสมบัติฆ่าเชื้อ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ มดยอบ
"Myrrh oil - MSDS". Science Lab. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-04-04. สืบค้นเมื่อ 2016-10-22.
| ด ค กผลผลิตจากป่าที่ไม่ใช่เนื้อไม้ |
| --- | --- |
ผลผลิตจากสัตว์:  การล่าสัตว์ป่า [en]  ขนสัตว์  น้ำผึ้ง 
เบอร์รี ผลไม้:  กล้วย  ขนุน  จูนิเปอร์เบอร์รี [en]  ทุเรียน  บลูเบอร์รี  บิลเบอร์รี [en]  แบล็กเบอร์รี  มะขาม  มะพร้าว  เมล็ดโกโก้ [en]  ราสป์เบอร์รี  ลินกอนเบอร์รี [en]  สตรอว์เบอร์รี  ส้มแขก [en]  สาเก  ฮัคเคิลเบอร์รี [en] 
ใบพืช รากพืช:  ซาสซาฟราส [en] กัมโบ ฟิเล [en]  รูตเบียร์  ปาล์มเลื้อย  ใบพลู  เฟิร์นฟิเดิลเฮด [en] ผักกูด  มะธูกะ [en]  ยอดปาล์ม [en] ยอดมะพร้าวอ่อน  สาคู ปรงทะเล [en]  โสม [en]  หอมใหญ่ 
เห็ด:  Bare-toothed russula  Bay bolete  Birch bolete  พอร์ชินี  Chanterelle  Honey mushroom  หลินจือ  มัตสึตาเกะ  Meadow mushroom  Morel  นางรม  Parasol mushroom  Red cap  Saffron milk cap  Slippery jack  ทรัฟเฟิล  Yellow knight 
ถั่ว เครื่องเทศ:  กานพลู  จันทน์เทศ  บราซิลนัต  ใบกระวาน  พริกไทย  เมล็ดสน [en]  ลูกสำรอง [en]  วานิลลา  หมาก [en]  อบเชย  ออลสไปซ์  เฮเซลนัต 
น้ำมันพืช ไข:  คาร์นอบา  Chaulmoogra (Hydnocarpus wightiana)  เนยโกโก้  ยูคาลิปทอล  น้ำมันยูคาลิปตัส  Japan wax  Kokum  Kusum  Mahuwa  Nagkesar  น้ำมันปาล์ม (kernel)  Pongamia  Phulwara  Pilu  Sal-seed (Shorea robusta)  น้ำมันจันทน์  เนยเชีย  Tea-seed  Tea-tree  Vateria indica 
ยางไม้:  Benzoin  Birch-tar  การบูร  Creosote  กำยาน  รง  Kauri  แลคเกอร์  แมสติก  มดยอบ  Pine tar  Pitch  ยางสน  น้ำมันสน  ครั่ง  ยางรัก 
น้ำเลี้ยง / ยาง และอื่น ๆ:  Birch syrup  หมากฝรั่ง  น้ำตาลจาก  น้ำตาลมะพร้าว  น้ำตาลอินทผลัม  น้ำเชื่อมผลไม้  Gum arabic  Gutta-percha  Kino  น้ำยาง  น้ำเชื่อมเมเปิล  น้ำตาลปึก  Palm wine (akpeteshie  ogogoro)  ยาง  Spruce gum 
อื่น ๆ:  ไผ่ (หน่อไม้)  Birch bark  Birch beer  ไม้ก๊อก  เฟิร์น  Forage  Gambier  มอสส์  สีธรรมชาติ (เทียนกิ่งขาว)  พีต  ควินิน  หวาย  เชลแล็ก  Tanbark (แทนนิน)  Thatching  Tendu leaves  Willow bark 
น้ำมันหอมระเหยที่สกัดจากมดยอบ
เปรียญธรรม 5 ประโยค

| --- | --- |
ชื่อย่อ: ป.ธ.5
ประเภท: การศึกษาแผนกบาลี
ผู้จัดการสอบ/ผู้ควบคุมการสอบ: สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง
ทดสอบความรู้/ความสามารถเกี่ยวกับ:   วิชาแปลมคธเป็นไทย  วิชาแปลไทยเป็นมคธ 
ประเทศ: ประเทศไทย
ภาษา:   ภาษาบาลี  ภาษามคธ  ภาษาไทย 
เปรียญธรรม 5 ประโยค  (ชื่อย่อ ป.ธ.5)  เป็นระดับชั้นการศึกษาแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย เรียกผู้สอบผ่านได้ในชั้นนี้ว่า เปรียญโท
ผู้สอบได้ในชั้นนี้สามารถนำใบประกาศนียบัตรมาขอใบเทียบวุฒิการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจากกระทรวงศึกษาธิการได้ ถ้าผู้ที่สอบได้ชั้นนี้ได้รับแต่งตั้งให้เป็นครูสอน 1 ปี และทำการสอนมาแล้วไม่ต่ำกว่า 300 ชั่วโมง
หลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมบาลีในชั้นเปรียญธรรม 5 ประโยค

ในชั้นนี้ แม่กองบาลีสนามหลวง กำหนดวิชาในการศึกษาไว้ 2 วิชา คือ
หลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมบาลีในชั้นเปรียญธรรม 5 ประโยค > วิชาแปลมคธเป็นไทย (วิชาแปล)

วิชาแปลมคธเป็นไทย ใช้หนังสือ มงฺคลตฺถทีปนี (ทุติโย ภาโค - ภาคสอง)
หลักสูตรการศึกษาพระปริยัติธรรมบาลีในชั้นเปรียญธรรม 5 ประโยค > วิชาแปลไทยเป็นมคธ (วิชาแต่ง)

วิชาแปลไทยเป็นมคธในชั้น ป.ธ. 5 นี้  ใช้หนังสือ อรรถกถาธรรมบทแปล ภาคที่ 2 - 4
อรรถกถาธรรมบทแปล (ทุติโย ภาโค - ภาคสอง)
อรรถกถาธรรมบทแปล (ตติโย ภาโค - ภาคสาม)
อรรถกถาธรรมบทแปล (จตุตฺโถ ภาโค - ภาคสี่)
ในชั้นนี้ผู้เรียนต้องศึกษาวิธีการแต่งภาษาไทยเป็นภาษาบาลีโดยใช้หนังสือ อรรถกถาธรรมบทแปล ภาค 2 -4 (ธัมมปทัฏฐกถา ภาษาไทย) เพื่อฝึกแปลเป็นภาษามคธ เหมือนกับชั้นประโยค ป.ธ. 4 แต่ในชั้นนี้กรรมการจะออกข้อสอบให้ผู้สอบแต่ง คาถาบาลี ที่ปรากฏในหลักสูตรด้วย
หลักเกณฑ์ของผู้มีสิทธิ์สอบไล่ในชั้นเปรียญธรรม 5 ประโยค

ระดับเปรียญธรรม 5 ประโยค  เรียกว่า เปรียญโท คือ ผู้ที่จะมีสิทธิสอบเปรียญธรรม 5 ประโยค   จะต้องสอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค และนักธรรมชั้นโทก่อน
ผู้สอบไล่ได้เปรียญธรรม 5 ประโยค

พระภิกษุสามเณรผู้สอบไล่ได้ในชั้นนี้จะได้รับประกาศนียบัตร เลขพัดเปรียญ มีสมณศักดิ์อันดับในงานพระราชพิธี - รัฐพิธี  เหนือกว่า พระครูปลัดของพระราชาคณะ ชั้นเทพ
ดูเพิ่ม

การสอบสนามหลวง
สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง
สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลบาลีประโยค 1-2 ถึง 9 .จากบาลีดอตเน็ต เก็บถาวร 2007-11-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
นาก (โลหะ)

นาก เป็นโลหะผสมที่เกิดจากการผสมระหว่าง ทองแดง ทองคำ และ เงิน ในประเทศไทยหรือกลุ่มประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นิยมนำมาทำเป็นเครื่องประดับ เช่น กำไล สร้อยคอ เข็มขัด มีสีแตกต่างกัน เรียกว่าสีนาก ขึ้นอยู่กับอัตราส่วนผสมของธาตุที่นำมาผสมกัน มีความแข็งแรงกว่าทองคำ ทนต่อการกัดกร่อน
โลหะผสมอื่น

ในประเทศไทยและประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นอกจากทองคำที่นิยมทำเป็นเครื่องประดับแล้ว โลหะผสมต่าง ๆ ก็ได้รับความนิยมไม่แพ้กัน แต่เนื่องจากโลหะผสมบางชนิด มีส่วนประกอบที่เหมือนกัน หรือคล้ายคลึงกันมาก จะต่างกันก็ที่อัตราส่วนของโลหะต่าง ๆ ที่ใช้ในการผสมเท่านั้น
จึงเป็นปัญหาของผู้คนจำนวนไม่น้อย ที่ไม่สามารถแยกโลหะมีผสมเหล่านี้ออกได้ โลหะผสมที่มีลักษณะคล้ายกับนาก ยกตัวอย่างเช่น
Pink Gold (ทองชมพู)  มีทองเป็นส่วนผสมร้อยละ 75 หรือประมาณ 18k รองลงมาคือโลหะอื่น ๆ และสุดท้ายคือทองแดงที่จะมีส่วนผสมเพียงเล็กน้อย ทำให้สีของทองออกเป็นสีชมพู ไม่แดงมาก
Red Gold  มีทองเป็นส่วนประกอบร้อยละ 75 ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับ Pink Gold เป็นอย่างมาก แต่จุดต่างที่สำคัญก็คือ  จะมีอัตราส่วนของทองแดงมากกว่าโลหะอื่น ๆ  ทำให้สีออกแดง ไม่อมชมพูเหมือนทองชมพู และจุดต่างของ Red Gold กับนากคือมีความสุกใสกว่า
White Gold (ทองขาว) จะมีส่วนผสมของทองคำ แพลเลเดียม สังกะสี และนิกเกิล
แหล่งข้อมูลอื่น

วัสดุเครื่องประดับ  เก็บถาวร 2007-11-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ในวันที่ฝนพร่างพราย

| ในวันที่ฝนพร่างพราย |
| --- | --- |
แนว: รัก กฎหมาย สะเทือนขวัญ
บทประพันธ์: ภาพิมล
บทละครโทรทัศน์: จาวตาล, ฝนพรำ, จินโจว
กำกับโดย: ชุดาภา จันทเขตต์ ภัสส์ชนกภร ทิพย์ศรี
แสดงนำ: มาริโอ้ เมาเร่อ ณฐพร เตมีรักษ์ จักริน ภูริพัฒน์ หลิงหลิง คอง ธัชทร ทรัพย์อนันต์ รุจิรดา ดิศกุล ณ อยุธยา
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: หยดใจ (Raindrops) – คิม ปัณณธร จิรศาสตร์ (Kim PROXIE)
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: เคลียร์ (Clear) – Mabelz PiXXiE
ประเทศแหล่งกำเนิด: ไทย
ภาษาต้นฉบับ: ไทย
จำนวนตอน: 14 ตอน
การผลิต
ผู้จัดละคร: ปิยะ เศวตพิกุล ชุดาภา จันทเขตต์
ความยาวตอน: 90 นาที
บริษัทผู้ผลิต: โซนิกซ์ บูม 2013
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: ช่อง 3 เอชดี
ออกอากาศ: 3 มิถุนายน 2567 (2567-06-03) – 16 กรกฎาคม 2567 (2567-07-16)
ละครเรื่องก่อนหน้า: จนกว่าจะได้รักกัน
ละครเรื่องถัดไป: โลกหมุนรอบเธอ
ในวันที่ฝนพร่างพราย เป็นละครโทรทัศน์ไทยแนวรัก กฎหมาย สะเทือนขวัญ จากการกำกับของชุดาภา จันทเขตต์ และภัสส์ชนกภร ทิพย์ศรี นำแสดงโดย มาริโอ้ เมาเร่อ, ณฐพร เตมีรักษ์, จักริน ภูริพัฒน์, หลิงหลิง คอง, ธัชทร ทรัพย์อนันต์ และ รุจิรดา ดิศกุล ณ อยุธยา ออกอากาศทางช่อง 3 เอชดี ทุกวันจันทร์และอังคาร เวลา 20.30 น. (เวลามาตรฐานไทย) ระหว่างวันที่ 3 มิถุนายน ถึง 16 กรกฎาคม 2567
เรื่องย่อ

ในวันที่ฝนพร่างพราย บอกเล่าเรื่องราวของ มาวิน (มาริโอ้ เมาเร่อ) ชายหนุ่มสู้ชีวิตที่ได้กลายมาเป็นทนายความอาสา กับ ปลายฝน (ณฐพร เตมีรักษ์) นักสังคมสงเคราะห์ที่ต้องร่วมมือกันแก้ไขปัญหาสังคม พร้อมกับฟันฝ่าเส้นทางความรักที่มีความทรงจำในอดีตซ่อนอยู่
งานสร้าง

ละครเรื่อง ในวันที่ฝนพร่างพราย ได้ทำการฟิตติ้งหรือลองเสื้อผ้าของนักแสดงเมื่อช่วงปลายปี 2565 ก่อนจะจัดงานบวงสรวงละครเพื่อเอาฤกษ์เอาชัยก่อนออนแอร์ที่ ลานด้านหน้าศาลพระพิฆเนศ เซ็นทรัลเวิลด์ เมื่อช่วงเย็นวันที่ 16 พฤษภาคม
นักแสดง

| ตัวละคร | นักแสดง |
| --- | --- |
มาวิน แก้วสวัสดิ์ (ไม้): มาริโอ้ เมาเร่อ
ปลายฝน โพธิ์สุวรรณ (ฝน) / ฟ้านภา (ชื่อเก่า): ณฐพร เตมีรักษ์
บุรี (บี): จักริน ภูริพัฒน์
นิชา: หลิงหลิง คอง
พ.ต.ต. ศุภณัฏ ธนาบำรุงเรือง (สารวัตร​ณัฏ): ธัชทร ทรัพย์อนันต์
เบญจวรรณ (เบลล์): รุจิรดา ดิศกุล ณ อยุธยา
แพรพรรณ: นิศาชล ต้วมสูงเนิน
ทนายเก่งรบ: สุริยนต์ อรุณวัฒนกูล
ใบเตย: ธิดารัตน์ ปรือทอง
พลอยพัชชา (จี๋): ฌนิศชา พิมล์ทอง
ชาย: ชยพัทธ์ คงทรัพย์
ชไมพร ศรีสุกใส (ไหม): มณีรัตน์ คำอ้วน
จินตนา: อริศรา วงษ์ชาลี
ชลวัฒน์ (ทนายชล): สุพจน์ จันทร์เจริญ
คุณหญิงแสงสุดา: ดวงใจ หทัยกาญจน์
กัญญารัตน์ (เจ๊เดือน): มยุริญ ผ่องผุดพันธ์
ตัวละคร: นักแสดงรับเชิญ​
พาทิศ: ศรุต วิจิตรานนท์
เมษา ประดิภา: ภารดี อยู่ผาสุข
เอกสิทธิ์ (ทนายเอก): ราชวัติ ขลิบเงิน
พ่อนิชา: นึกคิด บุญทอง
ฟ้านภา (ตอนเด็ก): กุลฑีรา ยอดช่าง
รุกข์ หิรัญสมิทธิ์: อภินันท์ ประเสริฐวัฒนกุล
มาลัย แก้วสวัสดิ์: ขวัญฤดี กลมกล่อม
ณรงค์ แก้วสวัสดิ์: เวนช์ ฟอลโคเนอร์
ม๊า: นฤมล พงษ์สุภาพ
เรวดี (เร): หัสสยา อิสริยะเสรีกุล
เสี่ยสันต์: อธิวัฒน์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา
: ปุญญลักขณ์ ศุภธรรมรัตน์
แคสเคดดิงสไตล์ชีตส์

"CSS" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ CSS (แก้ความกำกวม)
แคสเคดดิงสไตล์ชีตส์ (อังกฤษ: Cascading Style Sheets: CSS) เป็นภาษาสไตล์ชีตใช้ในการจัดรูปแบบ
ตัวอย่าง

ตัวอย่างโค้ดของ CSS
selector [, selector2, ...][:pseudo-class] {
  property: value;
 [property2: value2;
  ...]
}
/* comment*/
ดูเพิ่ม

W3C
HTML
รวบรวมตัวอย่างโค้ด CSS (ภาษาไทย)
Instant CSS Code เก็บถาวร 2010-10-31 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เว็บสอน CSS Thaicss.com เก็บถาวร 2010-11-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เซลล์รับแสง

| เซลล์รับแสง   (Photoreceptor Cell) |
| --- | --- |
ส่วนประกอบต่าง ๆ ของเซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวย  ซึ่งเป็นเซลล์ 2 ประเภทใน 3 ประเภทที่ไวแสงในจอประสาทตา
ตัวระบุ
MeSH: D010786
นิวโรเล็กซ์ ID: sao226523927
FMA: 85613 86740, 85613
ศัพท์ทางกายวิภาคของประสาทกายวิภาคศาสตร์[แก้ไขบนวิกิสนเทศ]
เซลล์รับแสง
(อังกฤษ: photoreceptor cell) เป็นเซลล์ประสาท (นิวรอน) พิเศษในจอประสาทตาที่มีสมรรถภาพในการถ่ายโอนแสงไปเป็นพลังประสาท
ความสำคัญทางชีวภาพของเซลล์รับแสงก็คือความสามารถในการแปลงแสงที่เห็นได้ไปเป็นสัญญาณที่สามารถเร้ากระบวนการต่าง ๆ ทางชีวภาพ
จะกล่าวให้ชัดเจนกว่านี้ก็คือ  มีโปรตีนหน่วยรับแสงในเซลล์ที่ดูดซึมโฟตอน
ซึ่งนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงในความต่างศักย์ของเยื่อหุ้มเซลล์
เซลล์รับแสงแบบคลาสิกก็คือเซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวย
แต่ละอย่างล้วนแต่ให้ข้อมูลที่ใช้ในระบบการมองเห็นเพื่อสร้างแบบจำลองของโลกภายนอกที่เห็นทางตา
เซลล์รูปแท่งนั้นบางกว่าเซลล์รูปกรวย  และมีความกระจัดจายไปในจอประสาทตาที่แตกต่างกัน
แม้ว่า  กระบวนการเคมีที่ถ่ายโอนแสงไปเป็นพลังประสาทนั้นคล้ายคลึงกัน 
มีการค้นพบเซลล์รับแสงประเภทที่สามในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1990 
ซึ่งก็คือ photosensitive retinal ganglion cell 
เป็นเซลล์ที่ไม่ได้มีส่วนให้เกิดการเห็นโดยตรง  แต่เชื่อกันว่า  มีส่วนช่วยในระบบควบคุมจังหวะรอบวัน  (circadian rhythms) และปฏิกิริยาปรับรูม่านตาแบบรีเฟล็กซ์
เซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวยมีหน้าที่แตกต่างกัน  คือ
เซลล์รูปแท่งไวแสงเป็นพิเศษ  มีปฏิกิริยาต่อโฟตอนเพียงแค่ 6 อนุภาค  
ดังนั้น  ในที่มีระดับแสงต่ำ  การเห็นเกิดจากสัญญาณที่มาจากเซลล์รูปแท่งเท่านั้น
ซึ่งอธิบายว่า  ทำไมเราจึงไม่สามารถเห็นภาพสีได้ในที่สลัว  ซึ่งก็คือเพราะมีแต่เซลล์รูปแท่งเท่านั้นที่ทำงานได้ในระดับแสงนั้น  และเซลล์รูปกรวยเป็นส่วนที่ทำให้เกิดการเห็นภาพสี
ส่วนเซลล์รูปกรวยต้องใช้แสงระดับที่สูงกว่ามาก  (คือต้องมีโฟตอนมากระทบมากกว่า) ก่อนที่จะเกิดการทำงาน
ในมนุษย์  มีเซลล์รูปกรวยสามประเภท
จำแนกโดยการตอบสนองต่อความยาวคลื่นแสงที่ต่าง ๆ กัน
การเห็นสี (ในภาพ) เป็นการประมวลผลจากสัญญาณที่มาจากเซลล์รูปกรวยสามประเภทเหล่านี้  โดยน่าจะผ่านกระบวนการ opponent process  
เซลล์รูปกรวยสามอย่างนี้ตอบสนอง (โดยคร่าว ๆ) ต่อแสงที่มีความยาวคลื่นขนาดสั้น  (S)  ขนาดกลาง  (M) และขนาดยาว (L)
ให้สังเกตว่า  การยิงสัญญาณของเซลล์รับแสงนั้นขึ้นอยู่เพียงกับจำนวนโฟตอนที่ได้รับเท่านั้น  (กำหนดโดยทฤษฎี principle of univariance)
ส่วนการตอบสนองที่ต่าง ๆ กันของเซลล์รูปกรวยขึ้นอยู่กับความเป็นไปได้ของโปรตีนรับแสงของเซลล์ที่จะดูดซึมแสงที่ความยาวคลื่นนั้น ๆ 
ยกตัวอย่างเช่น  เซลล์รูปกรวยแบบ L มีโปรตีนรับแสงที่ดูดซึมแสงที่มีความยาวคลื่นขนาดยาว  (หรือออกสีแดง ๆ)
แม้ว่า  แสงที่มีความยาวคลื่นสั้นกว่าอาจจะทำให้เกิดการตอบสนองในระดับเดียวกัน  แต่จะต้องเป็นแสงที่สว่างกว่ามาก
จอประสาทตามมนุษย์มีเซลล์รูปแท่งประมาณ 120 ล้านเซลล์ และมีเซลล์รูปกรวยประมาณ 6 ล้านเซลล์
สัตว์ต่าง ๆ สปีชีส์มีอัตราส่วนของเซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวยที่แตกต่างกัน 
ขึ้นอยู่กับว่า  เป็นสัตว์กลางวันหรือสัตว์กลางคืน
นอกจากเซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวยแล้ว  ยังมี retinal ganglion cell (ตัวย่อ RGC) ประมาณ 1.5 เซลล์ในมนุษย์  และมี 1-2% ที่ไวแสง
บทความนี้กล่าวถึงเซลล์รับแสงของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
เซลล์รับแสงของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่นแมลงและมอลลัสกามีความแตกต่างจากสัตว์มีกระดูกสันหลังทั้งในโครงสร้างและในกระบวนการเคมีชีวภาพ
กายวิภาค

กายวิภาคของเซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวยนั้นแตกต่างกัน  ซ้ายเป็นเซลล์รูปแท่ง  ขวาเป็นเซลล์รูปกรวย
ในมนุษย์  เซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวยอยู่ที่ส่วนนอกสุดของจอประสาทตา  (ด้านหลังสุดของตา)
และมีโครงสร้างโดยพื้นฐานที่คล้ายคลึงกัน
ส่วนที่ไกลจากสมองที่สุด  เป็นส่วนสุดของแอกซอน (axon terminal)
ซึ่งปล่อยสารสื่อประสาท "กลูตาเมต" ไปสู่ bipolar cell 
ส่วนเถิบต่อไปทางสมองเป็นตัวเซลล์  ซึ่งมีออร์แกเนลล์ของเซลล์
ส่วนเถิบต่อไปเรียกว่า  inner segment  ซึ่งเป็นส่วนมีหน้าที่พิเศษเต็มไปด้วยไมโทคอนเดรีย
หน้าที่หลักของส่วนนี้ก็คือผลิต ATP ใช้เป็นพลังงานสำหรับการปั้มโซเดียมโพแทสเซียมผ่านเยื่อหุ้มเซลล์
ส่วนสุดท้ายที่ใกล้สมองที่สุดเรียกว่า  outer segment ซึ่งเป็นส่วนที่ดูดซึมแสง
ส่วนนี้จริง ๆ แล้วเป็นซีเลียดัดแปลง  
ประกอบด้วยจาน (disc) เต็มไปด้วยหน่วยรับความรู้สึกประเภท  opsin ซึ่งเป็นโปรตีนที่ดูดซึมโฟตอน และเต็มไปด้วยประตูโซเดียมเปิดปิดโดยความต่างศักย์  (voltage-gated sodium channel)
โปรตีนรับแสงที่อยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์ที่เรียกว่า  opsin  มีโมเลกุลรงควัตถุที่เรียกว่า retinal
และในเซลล์รูปแท่ง  โปรตีนนี้รวมกับรงควัตถุเรียกว่า  rhodopsin
ส่วนในเซลล์รูปรวย  มี opsin หลายประเภทที่รวมตัวกับ retinal เป็นรงควัตถุที่เรียกว่า photopsin
ซึ่งแบ่งออกเป็นสามประเภท และมีปฏิกิริยาต่อแสงความถี่ต่าง ๆ กัน
เป็นความต่างที่ยังระบบการมองเห็นให้สามารถแยกแยะสีได้
หน้าที่ของเซลล์รับแสงก็คือการเปลี่ยนพลังงานแสงจากโฟตอนให้เป็นพลังงานที่ใช้สื่อสารได้ในระบบประสาท
เป็นการแปลงถ่ายพลังงานที่เรียกว่า  การถ่ายโอนสัญญาณ  (signal transduction)
ส่วนโปรตีน opsin ที่อยู่ใน retinal ganglion cell ไวแสง  มีบทบาทในการตอบสนองแบบรีเฟล็กซ์ของสมองและร่างกายต่อแสง
เช่นการควบคุมจังหวะรอบวัน  (circadian rhythm) รีเฟล็กซ์รูม่านตา (pupillary reflex) และการตอบสนองประเภทอื่น ๆ ที่ไม่ได้ทำให้เกิดการเห็น
เป็นโปรตีนที่เรียกว่า melanopsin
ซึ่งมีน้อยในสัตว์มีกระดูกสันหลัง  เป็นโปรตีนที่มีหน้าที่คล้ายกับ opsin ในสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง  เป็นประเภทหนึ่งของ opsin ซึ่งเป็นหน่วยรับความรู้สึกแบบ G-protein-coupled receptor ประเภท retinylidene protein
เมื่อแสงสว่างทำปฏิกิริยากับระบบส่งสัญญาณของ melanopsin, 
retinal ganglion cell (ตัวย่อ RGC) ที่ประกอบด้วย melanopsin ก็จะปล่อยพลังประสาทผ่านแอกซอนไปยังเป้าหมายเฉพาะต่าง ๆ ในสมอง
รวมทั้งนิวเคลียส olivary pretectal nucleus (ศูนย์ที่มีหน้าที่ควบคุมรูม่านตา), lateral geniculate nucleus (ตัวย่อ LGN)
และนิวเคลียส suprachiasmatic nucleus ของไฮโปทาลามัส (ซึ่งทำหน้าที่เป็นนาฬิกาหลักของระบบจังหวะรอบวัน)
ตัว RGC  ที่ประกอบด้วย melanopsin เชื่อกันว่ามีออกฤทธิ์ต่อนิวเคลียสเป้าหมาย
โดยปล่อยสารสื่อประสาทกลูตาเมต และ pituitary adenylate cyclase activating polypeptide (PACAP) ที่ไซแนปส์
มนุษย์

จอประสาทตามนุษย์มีเซลล์รูปกรวยประมาณ 6 ล้านตัวและเซลล์รูปแท่ง 120 ล้านตัว 
ข้อมูลที่ส่งไปจากเซลล์ประสาททั้งสองไปรวมกันที่เซลล์ RGC และ bipolar cell เพื่อการแปลผลก่อนที่จะส่งต่อไปยัง lateral geniculate nucleus ในทาลามัส
ส่วนตรงกลางขอจอประสาทตา (คือส่วนที่ตรงกับตรงกลางของเลนส์ตา) เป็นรอยบุ๋มจอตา (fovea)
ซึ่งมีแต่เซลล์รูปกรวย
และเป็นส่วนที่ทำให้เกิดการเห็นที่ชัดที่สุดที่ละเอียดที่สุด
ส่วนที่เหลือของเรตินามีทั้งเซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวยอยู่ปนกันไป
แต่ไม่มีเซลล์รับแสงอะไร ๆ ที่จุดบอด
ซึ่งเป็นเขตที่ใยประสาทของ RGC รวมตัวเป็นเส้นประสาทตา (optic nerve) แล้วออกจากลูกตา
โปรตีนรับแสงของเซลล์รูปกรวยสามประเภทแตกต่างกันในความไวต่อโฟตอนของแสงมีความยาวคลื่นต่าง ๆ กัน (ดูรูป)
เพราะว่า  เซลล์รูปกรวยตอบสนองทั้งต่อความยาวคลื่น (wavelength) และทั้งต่อความเข้ม (intensity) ของแสง
จึงต้องวัดความไวต่อความยาวคลื่นโดยอัตราการตอบสนองสัมพัทธ์  (relative rate)  ของเซลล์
เมื่อค่าความเข้มแสงคงที่  และค่าความยาวคลื่นเป็นตัวแปร
แล้วจึงจะได้ค่าอนุมานของ absorbance (การดูดกลืนแสง) 
กราฟที่เห็นแสดงค่าดูดกลืนแสงโดยแจกแจงทำให้เป็นบรรทัดฐานที่  100 (normalized)
ยกตัวอย่างเช่น  เซลล์รูปกรวย S (ที่ดูดซึมแสงสั้น) ตอบสนองในระดับสูงสุดที่ความยาวคลื่น 420 นาโนเมตร
ซึ่งบอกเราว่า  เซลล์ชนิดนั้นมีความเป็นไปได้ที่จะดูดกลืนโฟตอนที่ 420 นาโนเมตรสูงกว่าความยาวคลื่นอื่น ๆ
แต่ว่า  ถ้าแสงมีความยาวคลื่นต่างจากระดับนั้น  เช่นที่ 480 นาโนเมตร  แต่ว่ามีระดับแสงที่เข้มขึ้น
เซลล์นั้นก็จะตอบสนองในระดับเดียวกัน
ดังนั้น  เส้นโค้งในกราฟอาจจะทำให้เข้าใจผิดได้
เพราะว่า  เซลล์รูปกรวยจริง ๆ ไม่สามารถตรวจจับสีโดยเพียงลำพัง
แต่ว่า  การเห็นสีจะต้องอาศัยการเปรียบเทียบสัญญาณจากเซลล์รูปกรวยประเภทต่าง ๆ
การถ่ายโอนแสง

กระบวนการถ่ายโอนแสง  (phototransduction) นั้นเกิดขึ้นที่จอประสาทตา
ซึ่งประกอบด้วยเซลล์ประสาทเป็นชั้น ๆ 
เซลล์รับแสง  คือเซลล์รูปแท่งและเซลล์รูปกรวย  อยู่ในชั้นในสุด 
ส่วนชั้นกลาง ๆ มี bipolar cell ซึ่งรับสัญญาณประสาทมาจากเซลล์รับแสงแล้วส่งข้อมูลต่อไปยังชั้นนอกสุดของจอประสาทตา 
ซึ่งเป็นชั้นที่ retinal ganglion cell (ตัวย่อ RGC) ประมวลผลสัญญาณแล้วจึงส่งต่อไปให้สมอง 
โดยส่งผ่านแอกซอนของ RGC ที่รวมตัวกันเป็นเส้นประสาทตาแล้วออกจากตาผ่านช่องในเรตินาซึ่งอยู่ที่จุดบอด
การทำงานของเซลล์รับแสงเป็นแบบ hyperpolarization (ไม่เหมือนเซลล์ประสาททั่ว ๆ ไปซึ่งทำงานแบบ depolarization)
คือในขณะที่ไม่มีสิ่งเร้า  เซลล์จะอยู่ในภาวะ depolarization และจะปล่อยสารสื่อประสาท  "กลูตาเมต"  ออกมาอย่างต่อเนื่อง
ในที่มืด  เซลล์มี cyclic guanosine 3'-5' monophosphate (cGMP) ในระดับความเข้มข้นสูง
มีผลเป็นการเปิดประตูไอออน  (ion channel) ให้โซเดียม (และแคลเซียมแม้จะไม่เป็นตัวหลัก) เข้ามาในเซลล์ได้
ชาร์จไอออนขั้วบวกที่ไหลเข้ามาในเซลล์เปลี่ยนความต่างศักย์ของเซลล์ก่อให้เกิด depolarization
ซึ่งส่งผลให้เกิดการหลั่งสารสื่อประสาทกลูตาเมต
ซึ่งอาจจะมีผลเป็น hyperpolarization หรือ depolarization สำหรับเซลล์ที่รับสัญญาณสืบ ๆ ไป
เมื่อแสงวิ่งเข้ามากระทบสารรงควัตถุไวแสงที่อยู่ในเซลล์รับแสง  สารรงควัตถุนั้นจะเปลี่ยนรูปร่าง
สารรงควัตถุนั้นเรียกว่า iodopsin หรือ rhodopsin และประกอบด้วยโปรตีนขนาดใหญ่เรียกว่า opsin (ซึ่งอยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์)
ซึ่งเชื่อมอยู่กับกลุ่มโมเลกุล prosthetic group ที่ยึดอยู่ด้วยกันผ่านพันธะโคเวเลนซ์  รวมกันเป็นโมเลกุลอินทรีย์ที่เรียกว่า retinal (ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของวิตามินเอ)
retinal มีสภาพเป็น 11-cis-retinal เมื่ออยู่ในที่มืด
และเมื่อมีการกระตุ้นจากแสงก็จะเปลี่ยนสภาพไปเป็น all-trans-retinal
ความเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างนี้จะเริ่มการทำงานของโปรตีนควบคุมเรียกว่า transducin
ซึ่งเริ่มการทำงานของเอนไซม์ cGMP phosphodiesterase ซึ่งสลาย cGMP ออกเป็น 5'-GMP
การริวดิวซ์ cGMP อย่างนี้ทำให้ประตูไอออนปิด  ห้ามการไหลเข้าของไอออนบวก
ซึ่งมีผลให้เซลล์เปลี่ยนสภาพเป็น hyperpolarization แล้วหยุดการปล่อยสารสื่อประสาท 
ขั้นตอนต่าง ๆ ทั้งหมดเริ่มต้นตั้งแต่แสงมากระทบที่เรตินา  ซึ่งในที่สุดมีผลเป็นการตอบสนองของระบบรับรู้  เรียกว่า visual phototransduction
การถ่ายโอนแสง > Dark current

เมื่อไม่มีสิ่งเร้า (ในที่มืด) ประตูไอออนที่เปิดปิดโดย cyclic-nucleotide ในส่วน outer segment ของเซลล์รับแสง จะเปิดอยู่เพราะว่า cyclic GMP (cGMP) ยึดอยู่กับประตูนั้น
ดังนั้น  ไอออนบวก  (คือ ไอออนโซเดียม) ก็จะไหลเข้ามาในเซลล์รับแสง  ทำให้เกิดภาวะ depolarization ในระดับ −40 mV (ในขณะที่ความต่างศักย์ในระดับพัก คือ resting potential ในเซลล์ประเภทอื่น ๆ อยู่ที่  −65 mV)
กระแสไฟฟ้าที่มีผลเป็นสภาพ depolarization นี้เรียกว่า  dark current (กระแสไฟฟ้าในที่มืด)