stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชา
โครงสร้างรัฐบาล

โครงสร้างการบริหารภายในของรัฐบาลไม่ได้เปลี่ยนแปลงมากนักในช่วง พ.ศ. 2522 – 2523 จนกระทั่งในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2524 จึงเกิดโครงสร้างใหม่เป็นสมัชชาแห่งชาติ สภาแห่งรัฐ และสภารัฐมนตรี องค์กรใหม่นี้เกิดขึ้นอย่างช้า ๆ บางส่วนยังทำงานไม่ได้จนถึงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525 เพื่อให้สมัชชาแห่งชาติออกกฎหมายเฉพาะออกมาก่อน
ถ้าไม่นับที่ปรึกษาชาวเวียดนาม รัฐบาลของสาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชาประกอบด้วยชาวกัมพูชาที่เป็นสมาชิกแนวร่วมปลดปล่อยฯ ในระยะแรกที่ปรึกษาจากเวียดนามเช่น เล ดึ้ก โถ่ ได้ให้สัญญาว่าจะไม่ยุ่งเกี่ยวกับกิจการภายในของกัมพูชา อย่างไรก็ตาม หลังจากที่สถาปนาสาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชา เล ดึ้ก โถ่ทำหน้าที่เป็นผู้เชื่อมต่อระหว่างรัฐบาลที่ฮานอยและพนมเปญ โดยรัฐบาลสาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชาต้องเดินในช่องทางแคบ ๆ ระหว่างชาตินิยมเขมรกับความเป็นหนึ่งเดียวของอินโดจีนกับเวียดนาม โดยจะต้องไม่กระทบกระเทือนต่อเวียดนาม สมาชิกของรัฐบาลที่แสดงอาการต่อต้านเวียดนามจะถูกเปลี่ยนตัวไป เช่น รส สมัย แปน โสวัณณ์ และจัน ซี จัน ซีนั้นเสียชีวิตอย่างน่าสงสัยที่มอสโกเมื่อ พ.ศ. 2527
โครงสร้างรัฐบาล > สมัชชาแห่งชาติ

องค์กรสูงสุดแห่งรัฐคือสมัชชาแห่งชาติ ที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรง และอยู่ในตำแหน่งวาระละ 5 ปี การเลือกตั้งครั้งแรกของสาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชาเกิดขึ้นเมื่อ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2524 มีสมาชิก 117 คน ในช่วงแรก สมัชชาทำหน้าที่ในการร่างรัฐธรรมนูญใหม่และคัดเลือกบุคลากรสำหรับหน่วยงานของรัฐที่กำหนดโดยรัฐธรรมนูญ สมัชชามีอำนาจในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ออกกฎหมาย และตรวจสอบการปฏิบัติงาน ตรวจสอบนโยบาบทั้งภายในและต่างประเทศ ปรับปรุงโครงการเกี่ยวกับเศรษฐกิจและวัฒนธรรม ควบคุมงบประมาณของรัฐ เลือกหรือปลดออกซึ่งสมาชิกภาพของสภาแห่งรัฐและสภารัฐมนตรี นอกจากนั้น ยังให้คำรับรองสนธิสัญญาที่ทำกับต่างประเทศ เช่นเดียวกับรัฐสังคมนิยมอื่น ๆ การทำงานจริง ๆ ของสมัชชาคือการออกกฎหมายและตรวจสอบการทำงานของสภาแห่งรัฐและสภารัฐมนตรี
สมัชชาแห่งชาติปกติประชุมปีละ 2 ครั้ง โดยมีหน้าที่พิจารณาเกี่ยวกับแผนงานของรัฐและงบประมาณ และให้ผ่านด้วยเสียงอย่างน้อยสองในสาม ตรวจสอบการทำงานที่เกี่ยวข้องกับต่างประเทศของสภารัฐมนตรี สภารัฐมนตรีไม่สามารถถอดถอนสมัชชาแห่งชาติได้ อย่างไรก็ตาม ใน พ.ศ. 2529 ได้มีการประกาศต่ออายุสมัชชาแห่งชาติออกไปอีก 5 ปี
โครงสร้างรัฐบาล > สภาแห่งรัฐ

สมัชชาแห่งชาติเลือกตัวแทน 7 คนเข้าสู่สภาแห่งรัฐ ประธานสภาแห่งรัฐจะเป็นประมุขของประเทศ แต่อำนาจในการบังคับบัญชากองทัพสูงสุดถูกลบออกจากร่างสุดท้ายของรัฐธรรมนูญ สมาชิกสภาแห่งรัฐทั้ง 7 คน คือผู้นำที่มีอำนาจมากในสาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชา มีอำนาจถอดถอนสมาชิกสภารัฐมนตรีได้
โครงสร้างรัฐบาล > สภารัฐมนตรี

หน่วยงานที่มีอำนาจสูงสุดในรัฐบาลคือสภารัฐมนตรี ซึ่งในปลายปี พ.ศ. 2530 ประธานสภารัฐมนตรีคือฮุน เซน (ดำรงตำแหน่งตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2527) ซึ่งเทียบเท่ากับนายกรัฐมนตรี รองประธานสภาสองคน เทียบเท่ารองนายกรัฐมนตรี และมีรัฐมนตรี 20 คน สมัชชาแห่งชาติเป็นผู้เลือกสภารัฐมนตรี ให้ดำรงตำแหน่งวาระละ 5 ปี
สภารัฐมนตรีประชุมสัปดาห์ละครั้ง รัฐมนตรีในสภาจะรับผิดชอบในด้าน เกษตรกรรม การสื่อสาร คมนาคมและไปรษณีย์ การศึกษา การคลัง การต่างประเทศ สาธารณสุข การค้าภายในและต่างประเทศ อุตสาหกรรม สารสนเทศและวัฒนธรรม มหาดไทย ยุติธรรม การป้องกันประเทศ และกิจการสังคม นอกจากนั้น ยังมีรัฐมนตรีที่ดูแลทางด้านกิจกรรมการเกษตรและการปลูกยางพารา ซึ่งเพิ่มเข้าในสำนักงานของสภารัฐมนตรี เลขาธิการทั่วไปของสภารัฐมนตรี ซึ่งรับผิดชอบทางด้านการคมนาคมและเครือข่ายการป้องกันตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา และประธานธนาคารประชาชนแห่งชาติกัมพูชา
โครงสร้างรัฐบาล > ศาลยุติธรรม

การฟื้นฟูระเบียบและกฎหมายเป็นภาระหลักของระบบเฮง สัมริน ตั้งแต่ พ.ศ. 2522 การบริหารงานยุติธรรมอยู่ในอำนาจของศาลประชาชนปฏิวัติ ซึ่งจัดตั้งขึ้นในพนมเปญ กฎหมายใหม่เริ่มประกาศใช้ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525 ภายใต้กฎหมายนี้ ศาลประชาชนสูงสุดเป็นศาลสูงสุดของประเทศ
โครงสร้างรัฐบาล > การแบ่งเขตบริหาร

ในปลายปี พ.ศ. 2530 การปกครองภายในประเทศถูกแบ่งเป็น 18 จังหวัด (เขต) และเขตบริหารพิเศษ 2 แห่ง (กรง) คือพนมเปญและกัมปงโสมที่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลกลางโดยตรง แต่ละจังหวัดแบ่งเป็น สรก (ตำบล) และขุม (ชุมชน) และภูมิ (หมู่บ้าน)
โครงสร้างรัฐบาล > คณะกรรมการประชาชนปฏิวัติท้องถิ่น

เป็นส่วนที่มาจากการเลือกตั้ง ประกอบด้วยประธาน รองประธาน 1 คน และมีสมาชิก 11 คน คณะกรรมการนี้ มีทั้งในระดับจังหวัดและตำบลมีวาระ 5 ปี ส่วนในระดับชุมชนและหมู่บ้าน มีวาระ 3 ปี
โครงสร้างรัฐบาล > กองทัพ

กองทัพของสาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชาคือกองทัพปฏิวัติประชาชนกัมพูชา มีความจำเป็นในการสร้างภาพในการบริหารแบบนิยมเวียดนามในพนมเปญ ซึ่งเป็นไปตามระบบของโซเวียต การเกิดขึ้นของกองทัพภายในไม่ได้เป็นปัญหากับการยึดครองของเวียดนาม เพราะเวียดนามเคยมีประสบการณ์ในการฝึกหัดและร่วมมือทางทหารกับลาวมาก่อน
กองทัพปฏิวัติประชาชนกัมพูชาจัดตั้งขึ้นจากกองทัพที่เคยเป็นสมาชิกของเขมรแดงมาก่อน กองทัพนี้ได้รับการฝึกและสนับสนุนจากเวียดนาม แต่กองทัพนี้ก็อ่อนแอ ไร้ความสามารถที่จะต่อสู้กับเขมรสามฝ่ายได้โดยลำพัง 
ระบบของกองทัพมีระบบของศาลทหาร และระบบคุกทหาร ต่อมา ใน พ.ศ. 2532 ได้มีการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับกองทัพซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมตัวเพื่อเข้าสู่ข้อตกลงปารีส พ.ศ. 2534 มีการเปลี่ยนชื่อประเทศเป็นรัฐกัมพูชา กองทัพเปลี่ยนชื่อเป็นกองทัพประชาชนกัมพูชา หลังจากการเลือกตั้ง พ.ศ. 2536 กองทัพประชาชนกัมพูชาได้รวมเข้ากับกองทัพของฝ่ายนิยมเจ้า ชาตินิยม และกลุ่มอื่น เข้าเป็นกองทัพแห่งชาติ
บรรณานุกรม

Bekaert, Jacques, Cambodian Diary, Vol. 1: Tales of a Divided Nation 1983–1986, White Lotus Press, Bangkok 1997, ISBN 974-8496-95-3, & Vol. 2: A Long Road to Peace 1987–1993, White Lotus Press, Bangkok 1998, ISBN 978-974-8496-95-5
Harris, Ian, Buddhism in Extremis: The Case of Cambodia, in Buddhism and Politics in Twentieth-Century Asia, edited by Ian Harris, 54–78 (London, New York: Pinter, 1999). ISBN 1-85567-598-6
Gottesman, Evan, Cambodia after the Khmer Rouge: Inside the politics of Nation Building.
Kiernan, Ben and Caroline Hughes (eds). Conflict and Change in Cambodia. Critical Asian Studies 34(4) (December 2002)
Silber, Irwin, Kampuchea: The Revolution Rescued, Oakland, 1986
Volkmann, Toby Alice , Cambodia 1990. Special edition. Cultural Survival Quarterly 14(3) 1990
แหล่งข้อมูลอื่น

National anthem of the PRK (tune) เก็บถาวร 2016-09-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Puangthong Rungswasdisab, Thailand's Response to the Cambodian Genocide
Kenneth J. Conboy, Hanoi's Newest Friend: Tokyo
Peacemakers Trust
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน :  VIAF  เวิลด์แคต 
นักเรียนทุนแลกเปลี่ยนชาวเขมรที่เป็นตัวแทนของรัฐบาลสาธารณรัฐประชามานิตกัมพูชา Meak Chanthan และ Dima Yim (คนที่ 3 ยืนจากทางซ้าย) ที่เมือง แฟรงก์เฟิร์ต อัน เดอ โอเดอร์ (เยอรมนีตะวันออก) ในปี ค.ศ. 1986
ค่ายผู้อพยพตามแนวชายแดนกัมพูชา พ.ศ. 2522 - 2527
ภูเขาตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชาทางเหนือของถนนระหว่างศรีโสภณ และอรัญประเทศ พื้นที่หนึ่งที่เขมรแดงซ่อนตัวระหว่างการสู้รบตามแผนเค 5
ตรากองทัพปฏิวัติประชาชนกัมพูชา (KPRAF)(2522 - 2532)
ตรากองทัพประชาชนกัมพูชา (CPAF)(2532 - 2536)
พระยาประเทศอุตรทิศ (พุทธวงศ์)

| พระยาประเทศอุดรทิศ |
| --- | --- |
เจ้าพุทธวงศ์ เจ้าหลวงมหาวงศ์
เจ้าผู้ครองเมืองพะเยา
ครองราชย์: พ.ศ. 2387 - พ.ศ. 2391
รัชสมัย: 4 ปี
ถัดไป: เจ้าหลวงมหายศ
เจ้าหลวง: เจ้าวรญาณรังษี

พิราลัย: พ.ศ. 2391
ชายา: แม่เจ้าสรีโสภา
พระบุตร: พระยาราชบุตร (เจ้าศรีสุวรรณ มหาวงศ์)  เจ้าสุริวงศ์ มหาวงศ์  เจ้าเทพวงศ์ มหาวงศ์
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
ราชสกุล: มหาวงศ์
พระบิดา: พระยาคำโสม
พระมารดา: แม่เจ้าจอมแก้วจันทา
พระยาประเทศอุดรทิศ หรือ พระญาประเทศอุดรทิศ หรือเจ้าหลวงมหาวงศ์ พระนามเดิมคือเจ้าพุทธวงศ์ ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าเมืองพะเยายุคฟื้นฟูองค์ที่ 1 เมืองขึ้นชั้นที่ 1 ของนครลำปาง ตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ระหว่าง พ.ศ. 2387 - พ.ศ. 2391 เป็นต้นสกุล "มหาวงศ์"
ประวัติ

เจ้าหลวงมหาวงศ์สืบเชื้อสายราชวงศ์ทิพย์จักร (เจ้าเจ็ดตน) เป็นโอรสองค์ที่ 5 ใน พระยาคำโสม เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4 และแม่เจ้าจอมแก้วจันทา มีเชษฐา อนุชา และขนิษฐา ดังนี้
พระยาไชยวงศ์, เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 6
พระยาขัติยะ, เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 7
พระยาน้อยอินท์, เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 8 และ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 3
เจ้าราชวงศ์ (เจ้าคำแสน ณ ลำปาง) เจ้าราชวงศ์นครลำปาง
เจ้าหลวงมหาวงศ์ (เจ้าน้อยพุทธวงศ์  ณ ลำปาง) พระญาประเทศอุดรทิศ เจ้าเมืองพะเยา องค์ที่ 1
เจ้าวรญาณรังษี, เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 9
เจ้าหลวงมหายศ (เจ้าน้อยมหายศ  ณ ลำปาง) พระญาประเทศอุดรทิศ เจ้าเมืองพะเยา องค์ที่ 2
พระยาราชวงศ์ (เจ้าแก้วมนุษย์  ณ ลำปาง) พระยาราชวงศ์เมืองพะเยา
พระยาอุปราช (เจ้าหนานยศ  ณ ลำปาง) พระยาอุปราชเมืองงาว
พระยาสุริยวงศ์ (เจ้าคำลือ  ณ ลำปาง) พระยาสุริยวงศ์เมืองงาว
เจ้าราชบุตร (เจ้าคำเครื่อง  ณ ลำปาง) เจ้าราชบุตรนครลำปาง
เจ้าอุบลวรรณา (ณ ลำปาง) ใน เจ้าหลวงฟ้าเมืองแก้วขัตติยะ (ศีติสาร)  พระญาประเทศอุดรทิศ เจ้าเมืองพะเยา องค์ที่ 3
เจ้าหลวงมหาวงศ์เสกสมรสกับเจ้าหญิงสรีโสภา พระธิดาของเจ้าฟ้าเมืององค์ (เจ้าน้อยไชยสาร) และเจ้านางยอดโนจา (ราชตระกูล "ศีติสาร" ต้นราชตระกูล คือ เจ้าฟ้าญาร้อย (เจ้าน้อยศีธิวงศ์) ซึ่งเป็นราชวงศ์พะเยาเก่า สืบเชื้อสายมาจากราชวงศ์เชียงแสนเดิม ภายหลังจึงแยกออกมาตั้งเป็นราชวงศ์เวียงพร้าว - พะเยา 12 ขุน) มีราชบุตร 3 องค์ คือ
พระยาราชบุตรเมืองพะเยา (เจ้าศรีสุวรรณ มหาวงศ์) เสกสมรสกับเจ้าหญิงเพียรแก้ว ณ ลำปาง (ราชธิดาของเจ้านครลำปางไชยวงศ์ และเจ้าหญิงนันทา) มีราชบุตร ราชธิดาคือ
เจ้าหญิงกาบแก้ว
พระญาสุริยวงศ์ (เจ้าน้อยเปี้ย มหาวงศ์) เสกสมรสกับเจ้าหญิงทิพวดี จันทยศ (พระธิดาของเจ้าราชบุตรจันทยศ และเจ้าหญิงยอดเฮือน ณ เชียงใหม่) มีราชธิดาคือ
เจ้าหญิงทรายมูล (มหาวงศ์) ไชยเมือง
เจ้าหญิงกาบคำ
เจ้าหญิงเค็ดแก้ว
เจ้าสุริวงศ์ มหาวงศ์ (ทายาทในสายนี้อยู่ระหว่างการตรวจสอบของสภาวัฒนธรรม จ.พะเยา)
เจ้าศรีวงศ์ หรือเจ้าเทพวงศ์ มหาวงศ์ เสกสมรสกับเจ้าหญิงสมนา หงษ์หิน (พระธิดาของเจ้าราชวงศ์แก้วมนุษย์) มีราชบุตรคือ เจ้าน้อยแก้วมูล มหาวงศ์
ดูเพิ่ม

เจ้าผู้ครองนครพะเยา (ยุคฟื้นฟู)
ร้อยเล่มเกมส์ออฟฟิศ

| ร้อยเล่มเกมส์ออฟฟิศ |
| --- | --- |
กำกับโดย: นัฐพงศ์ วงษ์กวีไพโรจน์ นพโรจน์ โชติมั่นคงสิทธิ์ (กำกับแทน)
แสดงนำ: ชาลิดา วิจิตรวงศ์ทอง ชานน สันตินธรกุล
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: Cry Baby – กุลมาศ สารสาส
ประเทศแหล่งกำเนิด: ไทย
ภาษาต้นฉบับ: ไทย
จำนวนตอน: 16
การผลิต
ควบคุมงานสร้าง: อภิชาติ์ หงษ์หิรัญเรือง
กล้อง: หลายกล้อง
ความยาวตอน: 90 นาที
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: แอมะซอนไพรม์วิดีโอ
ออกอากาศ: 23 พฤศจิกายน 2566 (2566-11-23) – 12 มกราคม 2567 (2567-01-12)
สถานีโทรทัศน์: ช่อง 3 เอชดี
ออกอากาศ: 30 พฤษภาคม 2567 (2567-05-30) – 24 กรกฎาคม 2567 (2567-07-24)
ละครเรื่องก่อนหน้า: ลมเล่นไฟ
ละครเรื่องถัดไป: น่านฟ้าชลาลัย
ร้อยเล่มเกมส์ออฟฟิศ (อังกฤษ: The Office Games) เป็นละครโทรทัศน์ไทยแนวดราม่าปี 2566 เดิมกำกับโดย นัฐพงศ์ วงษ์กวีไพโรจน์ ก่อนจะเปลี่ยนมาเป็น นพโรจน์ โชติมั่นคงสิทธิ์ เขียนบทโทรทัศน์โดย ณัฐมล แพถนอม และสรเทพ เวศวงศ์ษาทิพย์ นำแสดงโดย ชาลิดา วิจิตรวงศ์ทอง และชานน สันตินธรกุล ออกอากาศแบบสตรีมบนแอมะซอนไพรม์วิดีโอ ทุกวันพฤหัสบดีและวันศุกร์ เวลาเที่ยงคืน ระหว่างวันที่ 23 พฤศจิกายน 2566 ถึง 12 มกราคม 2567 จากนั้นจึงได้ถูกนำมาออกอากาศทางช่อง 3 เอชดี ทุกวันพุธและพฤหัสบดี เวลา 20.30 น. ระหว่างวันที่ 30 พฤษภาคม ถึง 24 กรกฎาคม 2567
เรื่องย่อ

ร้อยเล่มเกมส์ออฟฟิศ บอกเล่าเรื่องราวของ อลิศ (ชาลิดา วิจิตรวงศ์ทอง) นักขายกองทุนปากแจ๋วแห่งธนาคารไทยธนา ที่ต้องร่วมมือกับ เมษ (ชานน สันตินธรกุล) อดีตวิศวกรหนุ่มที่ต้องผันตัวมาเป็นนักขายกองทุนเพราะตึกที่เขาออกแบบพังถล่มลงมา ในการกระชากหน้ากากจอมบงการที่ทำลายชีวิตเธอจนสูญเสียทั้งงาน เงิน และครอบครัว
นักแสดง

| นักแสดง | รับบทเป็น |
| --- | --- |
ชาลิดา วิจิตรวงศ์ทอง: อลิศา พชรธาดา (อลิศ)
ชานน สันตินธรกุล: ทิวา ภัครไพศาล (เมษ)
ศักดิ์สิทธิ์ แท่งทอง: นนทกร ชนะกุล (นนท์)
รฐา โพธิ์งาม: ดวงเดือน พจน์ไพศาล
พีท ทองเจือ: ปิติ โรจน์ศิริอาภา
ภัทรภณ โตอุ่น: ธีรเดช เพภาสร (ธีร)
พล นพวิชัย: พีรพล สมศิริ (แบมบี้)
ภัทรากร ตั้งศุภกุล: โบวี่
เปรมสินี รัตนโสภา: เจน
รัชนี ศิระเลิศ: นิภา พชรธาดา
ภาสกร เครือโสภณ: อุ๋ย
แดนนี่ ลูเซียโน่: ชาติชาย รัตน์หาร
ณชิชา นันชนก: พิมลวรรณ แจ้งสมบูรณ์ (นัตตี้)
จินต์จุฑา ศิริเพ็ง: อรสุดา หงษ์หาญ (เจสซี่)
ชาลีดา กิลเบิร์ต: น้ำชา
สุทธิรักษ์ ตั้งสุทธิชัย: กรณ์
นักแสดงรับเชิญ

| นักแสดง | รับบทเป็น |
| --- | --- |
ศุกล ศศิจุลกะ: ธเนศ พชรธาดา
ภักฐ์สนัน ธนมหาทวีกิจ: 
จิราวัฒน์ วชิรศรัณย์ภัทร: ไตรภพ
แอนดี้ เขมพิมุก: เฮ็ดดี้
พศิน เรืองวุฒิ: 
ศิรประภา สุขดำรงค์:
งานสร้าง

ได้มีการจัดงานบวงสรวงละครเรื่อง ร้อยเล่มเกมส์ออฟฟิศ เมื่อวันอาทิตย์ที่ 19 มิถุนายน 2565 ที่ สตูดิโอช่อง 3 หนองแขม พร้อมกับละครเรื่อง มือปราบกระทะรั่ว และเกมโกงเกมส์
ศรัณยู วงษ์กระจ่าง

| ศรัณยู วงษ์กระจ่าง |
| --- | --- |
ศรัณยู วงษ์กระจ่างบนเวทีพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ในปี พ.ศ. 2551
เกิด: นรัณยู วงษ์กระจ่าง 17 ตุลาคม พ.ศ. 2503 อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม ประเทศไทย
เสียชีวิต: 10 มิถุนายน พ.ศ. 2563 (59 ปี) โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
สาเหตุเสียชีวิต: มะเร็งตับ
ศิษย์เก่า: คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อาชีพ: นักแสดง พิธีกร ผู้กำกับ ผู้เขียนบทละคร นักการเมือง
ปีปฏิบัติงาน: พ.ศ. 2522 – 2563
ผลงานเด่น: บูรพา - เก้าอี้ขาวในห้องแดง   ชายกลาง - บ้านทรายทอง/พจมาน สว่างวงศ์   มาร์ค - รอยมาร   พันตรีประจักษ์ - วนิดา   คุณหลวงอัครเทพวรากร - ทวิภพ   คล้าว - มนต์รักลูกทุ่ง   กฤตย์ - ด้วยแรงอธิษฐาน   อธิวัฒน์ - พลังรัก   นายฮ้อยเคน - นายฮ้อยทมิฬ   พระเฑียรราชา - สุริโยทัย
โทรทัศน์: เรื่องจริงผ่านจอ ฯลฯ
พรรคการเมือง:   พรรคไทยรักไทย  พรรคการเมืองใหม่ 
ขบวนการ: พันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย
คู่สมรส: หัทยา เกตุสังข์  (2537 - 2563)
บุตร: ศุภรา วงษ์กระจ่าง ศีตลา วงษ์กระจ่าง
ญาติ: ธเนศ วรากุลนุเคราะห์ (พี่ชาย)
อาชีพแสดง
เมขลา: นักแสดงนำชายยอดเยี่ยม  2537—ทวิภพ
ฐานข้อมูล
IMDb
ThaiFilmDb
 
ศรัณยู วงษ์กระจ่าง (ชื่อเล่น: ตั้ว) มีชื่อจริงคือ นรัณยู วงษ์กระจ่าง (17 ตุลาคม 2503 – 10 มิถุนายน 2563) เป็นนักแสดง พิธีกร ผู้กำกับ ก่อนหน้านั้นเขาประกอบอาชีพเป็นสถาปนิก และร่วมกิจกรรมละคอนถาปัดสมัยเรียนอยู่ ณ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2522 มีผลงานครั้งแรกทางโทรทัศน์ โดยแสดงเป็นตัวประกอบในรายการเพชฌฆาตความเครียด ในปี พ.ศ. 2527
เขามีผลงานทางด้านการแสดงมากกว่า 100 เรื่อง ทั้งละครโทรทัศน์ ภาพยนตร์ และละครเวที ผลงานละครโทรทัศน์โด่งดังมากมาย ได้แก่ เก้าอี้ขาวในห้องแดง (2527) ระนาดเอก (2528) มัสยา (2528) บ้านทรายทอง และ พจมาน สว่างวงศ์ (2530) บ่วงกรรม (2530) เกมกามเทพ (2531) เจ้าสาวของอานนท์ (2531) ดอกฟ้าและโดมผู้จองหอง (2532) รัตติกาลยอดรัก (2532) วนาลี (2533) รอยมาร (2533) วนิดา (2534) ไฟโชนแสง (2535) น้ำเซาะทราย (2536) ทวิภพ (2537) มนต์รักลูกทุ่ง (2538) ด้วยแรงอธิษฐาน (2539) พลังรัก (2541) และ นายฮ้อยทมิฬ (2544) ซึ่งแทบทุกเรื่องถูกนำมาสร้างใหม่ในภายหลัง ส่วนผลงานละครเวทีที่เป็นที่จดจำมากที่สุด คือ สู่ฝันอันยิ่งใหญ่ (2530)[ต้องการอ้างอิง]
นอกจากนั้นแล้ว ศรัณยูยังมีผลงานพิธีกร ผู้กำกับละครโทรทัศน์ และผู้กำกับภาพยนตร์ มากมายหลายเรื่อง อาทิเช่น เป็นผู้กำกับละครโทรทัศน์เรื่อง "เทพนิยายนายเสนาะ" (2541), ละครพีเรียดเรื่อง "น้ำพุ" (2545), ละครสั้นสองตอนจบเรื่อง "ลูกบ้าเที่ยวล่าสุด" (2545), ละครเรื่อง "สุภาพบุรุษลูกผู้ชาย" (2546), ละครเรื่อง "หลังคาแดง" (2547), ละครเรื่อง "ตราบสิ้นดินฟ้า" (2551) ผลงานการกำกับภาพยนตร์เรื่อง "อำมหิตพิศวาส" (2550) และ "คนโขน" (2554) อีกทั้งศรัณยูยังได้นำบทประพันธ์เรื่อง "หลังคาแดง" มาดัดแปลงและนำเสนอในรูปแบบละครเวทีเรื่อง "หลังคาแดง เดอะมิวสิคัล" (2555) อีกด้วย[ต้องการอ้างอิง] ช่วงบั้นปลายศรัณยูเป็นผู้จัดละครและผู้กำกับการแสดง ผลิตละครโทรทัศน์ ในนาม "สามัญการละคร" มีผลงานการกำกับละครเรื่อง "สุภาพบุรุษลูกผู้ชาย" (2556), หัวใจเถื่อน (2557), รอยรักแรงแค้น (2558) และล่าสุดเรื่อง บัลลังก์หงส์ (2559)
ชีวิตวัยเด็กและการศึกษา

ศรัณยูเกิดเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2503 ที่ตำบลกระดังงา อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นน้องชายร่วมสายโลหิตของ ธเนศ วรากุลนุเคราะห์ มีพี่น้อง 4 คน แต่ว่าใช้คนละนามสกุลกัน เนื่องจากในวัยเด็กนั้นถูกป้าขอไปเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม โดยเป็นบุตรบุญธรรมของนายสมนึก วงษ์กระจ่าง กับนางจำลอง วงษ์กระจ่าง
จบการศึกษาระดับมัธยมจาก โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย รุ่นที่ 92/96  และจบการศึกษาระดับปริญญาตรีจาก คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (รหัสเข้า 21) อย่างไรก็ตามเขาไม่ได้มุ่งมั่นประกอบวิชาชีพที่เรียนมา โดยศรัณยูให้สัมภาษณ์ทางเว็บไซต์ BK ในภายหลังว่า "ละคอนถาปัด ชักนำผมสู่สิ่งที่กลายเป็นส่วนประกอบสำคัญที่สุดของชีวิตในรั้วมหาวิทยาลัย หลังจากจบปี 3 ผมรู้ตัวว่าผมไม่ได้อยากจะเป็นสถาปนิก" (ภาษาอังกฤษ)
ช่วงชีวิตในรั้วมหาวิทยาลัย  ศรัณยูกวาดรับบทเด่นใน "ละคอนถาปัด" หรือละครเวทีโดยนิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาฯ รวมทั้งข้ามไปเล่นให้ละครเวทีของคณะอักษรศาสตร์ด้วย   ศรัณยูกล่าวว่า การถือกำเนิดทางด้านการแสดงของเขามี รศ.สดใส พันธุมโกมล เป็นผู้ประสิทธิ์ประสาทวิชาศิลปะการแสดงให้เขาด้วยการยื่นบทนักแสดงนำในละครเวทีคณะอักษรศาสตร์เรื่อง คนดีที่เสฉวน และ พรายน้ำ นำไปสู่อาชีพนักแสดงซึ่งกลายมาเป็นอาชีพที่ศรัณยูรักที่สุด  ไม่ใช่เพียงแค่พรสวรรค์ทางด้านการแสดง หน้าตาอันหล่อเหลายังดึงดูดให้มีแฟนๆติดตาม  และละครถา'ปัดในช่วงนั้นกลายเป็นสิ่งที่วัยรุ่นจนถึงวัยทำงานในเมืองต้องไปดู ภาพลักษณ์ของการเป็นพระเอกละครถา'ปัด เป็นดรัมเมเยอร์ และเป็นนักรักบี้ สมัยมหาวิทยาลัย  ทำให้ศรัณยูกลายเป็นดาวเด่นในสมัยเรียน จนมีกลุ่มซูโม่พูดถึงว่า สาว ๆ ชอบแวะมาคณะสถาปัตย์เพราะ 2 เหตุผล คือ ห้องน้ำสะอาด กับ มาดู ศรัณยู
ชีวิตการทำงานในวงการบันเทิง > พ.ศ. 2524–2529

ศรัณยูเป็นพระเอกที่มีช่วงการครองความนิยมยาวนานที่สุดคนหนึ่งของประเทศไทย เริ่มผลงานในวงการบันเทิงครั้งแรกประมาณปี พ.ศ. 2524 โดยได้รับการชักชวนให้ถ่ายแบบนิตยสารดิฉัน และมีผลงานเดินแบบ จากนั้นศรัณยูจึงได้มีผลงานพิธีกรรายการโทรทัศน์ เสียงติดดาว และ ยิ้มใส่ไข่ ในช่วงเวลานั้นศรัณยูได้ตั้งกลุ่มละครสำหรับเด็กร่วมกับเพื่อน ๆ โดยใช้ชื่อกลุ่มละคร"มะนาวหวาน" หลังสำเร็จการศึกษา ศรัณยูมีผลงานนำแสดงละครโทรทัศน์เรื่องแรกในปี 2527 คือเรื่องผลงานละครของ มยุรฉัตร เหมือนประสิทธิเวช เรื่อง เก้าอี้ขาวในห้องแดง ออกอากาศ 9 กุมภาพันธ์ 2527 ทางช่อง 3 จากบทประพันธ์ในชื่อเดียวกันของ สุวรรณี สุคนธา ซึ่งเป็นเรื่องราวรักสามเส้าและปัญหาชีวิตวัยรุ่น ร่วมกับ นพพล โกมารชุน มยุรา ธนบุตร อุทุมพร ศิลาพันธ์ และ ยุรนันท์ ภมรมนตรี เก้าอี้ขาวในห้องแดง เป็นละครที่ประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูงจากเนื้อหา ฝีมือการแสดง และรูปแบบที่นำสมัย เกิดกระแสนิยมเหล่านักแสดง เสื้อผ้า ทรงผมของนักแสดงหลัก เพียงเรื่องแรกก็ทำให้ศรัณยูมีชื่อเสียงในวงกว้าง
จากนั้นได้ถ่ายทำละครเรื่อง เลือดขัตติยา ซึ่งดัดแปลงจากบทประพันธ์ของ ทมยันตี สร้างโดย รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง โดยศรัณยูรับบท อโณทัย คู่กับ วาสนา สิทธิเวช รับบท ดารา ร่วมด้วย นพพล โกมารชุน อุทุมพร ศิลาพันธ์ และภิญโญ ทองเจือ แม้ว่าจะกำหนดวันเวลาออกอากาศทางช่อง 3 ทุกวันจันทร์ถึงศุกร์ 21.00 น. เริ่มวันที่ 11 สิงหาคม 2527 แล้วแต่ก็ไม่ได้รับอนุมัติให้ออกอากาศ ด้วยมีเนื้อหาที่อาจกระทบต่อความมั่นคง
ในปีเดียวกัน ศรัณยูมีผลงานละครโทรทัศน์กับช่อง 7 โดย ดาราวิดีโอ เรื่อง บ้านสอยดาว จากบทประพันธ์ของ โบตั๋น ออกอากาศ 28 กันยายน 2527 - 26 มกราคม 2528 โดยรับบท เอื้อตะวัน ร่วมด้วย มยุรา ธนบุตร อุทุมพร ศิลาพันธ์ และ ธงไชย แมคอินไตย์ โดยเรื่องนี้ ศรัณยู มีชื่อในการเป็นผู้ช่วยผู้กำกับเรื่องนี้ด้วย  จากนั้นมีผลงานต่อเนื่องกับช่อง 7  ปี 2528 กับเรื่อง ระนาดเอก ออกอากาศทุกวันพุธ-พฤหัสบดี เวลา 21.00น. แม้จะเป็นละครเกี่ยวกับดนตรีไทย แต่มีการผูกเรื่องได้สนุกสนานกับการประชันกันของบรมครูทางระนาด 2 สาย  จากรุ่นบรมครูถ่ายทอดมาสู่รุ่นศิษย์ ละครเรื่องนี้สร้างชื่อให้ ศรัณยู ได้แจ้งเกิดในวงการละคร พร้อมกับนางเอก สินจัย หงษ์ไทย ที่ลงละครเรื่องนี้เป็นเรื่องแรก  ความดังของละครเรื่องนี้เล่ากันว่า พวกปี่พาทย์ที่ทำงานศพตามวัดต่างๆถ้าคืนไหนมีงานประโคมก็จะต้องตั้งโทรทัศน์ไว้ข้างวงดนตรีเลยทีเดียว จากนั้นในปีเดียวกัน ช่อง 7 ได้ให้ ศรัณยู รับบทคู่กับนางเอกยอดนิยม มนฤดี ยมาภัย เป็นครั้งแรกในละครค่าย ดาราวิดีโอ เรื่อง มัสยา ออกอากาศ 25 ตุลาคม 2528 - 1 มีนาคม 2529 ซึ่งประสบความสำเร็จเป็นอันมาก ด้วยความพีคของตอนอวสานทำให้ช่องขยายวันออกอากาศจากศุกร์-เสาร์เป็น ศุกร์-เสาร์-อาทิตย์
ปี 2529 ศรันยูมีผลงานทางช่อง 3 และ ช่อง 7 ช่องละ 1 เรื่อง โดยทางช่อง 7 เป็นละครค่ายกันตนา เรื่อง จิตรกร ศรัณยูรับบทจิตรกรโรคจิต คู่กับนางเอก ปวีณา ชารีฟสกุล กับเรื่องราวฆาตกรรมซ่อนเงื่อน ในขณะที่ทางช่อง 3 ศรัณยูได้รับบท กามนิต ในละครแนวภารตะ กามนิต-วาสิฏฐี คู่กับ จริยา สรณะคม เป็นเรื่องแรก ร่วมด้วย ดิลก ทองวัฒนา สะอาด เปี่ยมพงษ์สานต์ และ พิราวรรณ ประสพศาสตร์﻿ นอกจากนี้ ศรัณยูได้รับการชักชวนให้ร่วมเขียนบทละคร ทะเลเลือด (2529) ที่ดัดแปลงจากนวนิยายของ อกาธา คริสตี้ กับ ภาสุรี ภาวิไล และ มารุต สาโรวาท ซึ่งเป็นผลงานละครเรื่องแรกในฐานะผู้จัดละครของ วรายุฑ มิลินทจินดา
ชีวิตการทำงานในวงการบันเทิง > พ.ศ. 2530–2531

หลังจากช่อง 7 ชิมลางจับคู่ ศรัณยู กับนางเอกยอดนิยม มนฤดี ยมาภัยในมัสยา ซึ่งประสบความสำเร็จด้วยดี ในปี 2530 ดาราวิดีโอ ได้มอบโปรเจกต์ใหญ่กับวรรณกรรมคลาสสิคที่มีแฟนละครรอชมเสมออย่าง บ้านทรายทอง ออกอากาศ 9 มกราคม 2530 - 29 มีนาคม 2530 ศรัณยู รับบท ม.ร.ว.ภราดาพัฒน์ระพี สว่างวงศ์ / ชายกลาง คู่กับ มนฤดี ยมาภัย ในบทพจมาน  ด้วยบทที่เขียนได้สนุกและนักแสดงฝีมือยอดเยี่ยม ทำให้เกิดกระแสฟีเว่อร์บ้านทรายทอง พจมานกับทรงผมเปียคู่ เด็กๆเล่นบทบาทเลียนแบบคุณชายน้อยกันทั่วบ้านทั่วเมือง และคุณชายกลางที่กลายเป็นชายในฝันของสาว ๆ ในเวลานั้นและกลายเป็นภาพจำของบทชายกลางในเวลาต่อมา กระแสฟีเวอร์ทำให้มีการนำภาพยนตร์ บ้านทรายทอง (2523) ที่โด่งดังอย่างมากเมื่อ 7 ปีก่อนกลับมาเข้าฉายในโรงภาพยนตร์ใหม่ เมื่อบ้านทรายทองจบลง ช่อง 7 ได้ส่ง พจมาน สว่างวงศ์ มาให้ชมต่อทันที ออกอากาศ 3 เมษายน 2530 - 21 มิถุนายน 2530
หลังจากนั้น ศรัณยู ได้รับบทนำในละครเวที สู่ฝันอันยิ่งใหญ่ (Man of La Mancha) ผลงานของผู้กำกับ ยุทธนา มุกดาสนิท เปิดแสดงเมื่อวันที่ 28 ส.ค. – 2 ก.ย. พ.ศ. 2530 ณ โรงละครแห่งชาติ การรับบท เซรบานเตส/ดอน กิโฮเต้ ของศรัณยู และ จรัล มโนเพ็ชร และบท อัลดอนซ่า ของ นรินทร ณ บางช้าง ได้รับการยกย่องในฝีมือการแสดงที่สร้างความประทับใจเป็นอันมาก ละครเวทีได้ผลตอบรับยอดเยี่ยมเป็นกระแสดัง ตั๋วเต็มหมดทุกที่นั่งจนคนออแน่นเต็มบันไดทางเดิน
ในปีเดียวกัน ศรัณยู มีผลงานภาพยนตร์เรื่องแรก ผลงานกำกับของ ธนิตย์ จิตนุกูล กับหนังกระบวนการต่อสู้คดีในชั้นศาล เรื่อง อย่าบอกว่าเธอบาป คู่กับดาราเจ้าบทบาท สินจัย หงษ์ไทย หลังจากความสำเร็จของบ้านทรายทอง  ศรัณยู ได้มีผลงานทางช่อง 7 อีก 2 เรื่องคือ บ่วงกรรม ออกอากาศเดือนตุลาคม – ธันวาคม 2530 และ บริษัทจัดคู่ ออกอากาศเดือนเมษายน – 4 กรกฎาคม 2531  ก่อนจะทิ้งช่วงไปนาน ในขณะที่ทางฝั่งช่อง 3 ได้ตัวศรัณยูไปลงละครหลายต่อหลายเรื่อง  ตั้งแต่การกลับมาพบกันอีกครั้งกับนางเอก จริยา สรณะคม ในเรื่อง อวสานของเซลส์แมน ในปี 2530 ร่วมกับ พิศาล อัครเศรณี และ พงศ์พัฒน์ วชิรบรรจง โดยเรื่องนี้ศรัณยูได้ร่วมเขียนบทโทรทัศน์กับ วีรประวัติ วงศ์พัวพันธ์ และในปีเดียวกันนี้ละคร ปริศนา (2530) ของผู้จัด วรายุฑ มิลินทจินดา โด่งดังเป็นพลุแตกทำให้เกิดเสียงเรียกร้องให้สร้างอีก 2 เรื่องในซีรีส์นี้ของ ว.ณ ประมวญมารค วรายุฑยืนยันสร้าง เจ้าสาวของอานนท์ และ รัตนาวดี พร้อมกับเผยว่าได้ดึงตัวพระเอกคิวทองอย่าง ศรัณยู มารับบท อานนท์
ปี 2531 ศรัณยู มีผลงานทางช่อง 3 ถึง 4 เรื่อง เริ่มต้นด้วย อาศรมสาง ร่วมกับ รังสิมา กสิกรานันท์, อภิรดี ภวภูตานนท์, พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง  ออกอากาศ 26 มีนาคม – 7 พฤษภาคม 2531  ตามด้วยละครเรื่อง ทายาท ร่วมกับ ชุดาภา จันทเขตต์, ดวงตา ตุงคะมณี, สุประวัติ ปัทมสูต ออกอากาศ 25 กรกฎาคม – 7 กันยายน 2531  เวลา 20.40 – 21.40 น. จากนั้นศรัณยูรับบทคู่ จริยา สรณะคม อีกครั้งในเรื่อง เกมกามเทพ ออกอากาศ 7 ตุลาคม – 6 พฤศจิกายน 2531 ปีเดียวกัน ก็ถึงคิวของละครที่รอคอย เจ้าสาวของอานนท์ ซึ่งศรัณยูรับบทคู่ จริยา สรณะคม เป็นเรื่องที่ 4 ฉัตรชัย เปล่งพานิช และ ลลิตา ปัญโญภาส กลับมารับบท มจ.พจนปรีชาและหม่อมปริศนาเพื่อนของอานนท์ในเรื่องนี้ด้วย  เจ้าสาวของอานนท์ ออกอากาศ 11 พฤศจิกายน – 18 ธันวาคม 2531 (1 ปีให้หลังจากละครปริศนา) เรื่องนี้ศรัณยูได้รับหน้าที่ในการร้องเพลง "รักนิรันดร์" ประกอบละคร