stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การแปลงภายใน

การแปลงภายใน (อังกฤษ: Internal conversion) เป็นกระบวนการ การสลายให้กัมมันตรังสี ที่เมื่อ นิวเคลียส ที่ถูกกระตุ้นมีปฏิสัมพันธ์แบบ แม่เหล็กไฟฟ้า กับอิเล็กตรอนหนึ่งตัวในวงโคจรของอะตอม ทำให้อิเล็กตรอนถูกปล่อยออกมา (พุ่งออกมา) จากอะตอม ดังนั้นในกระบวนการการแปลงภายใน อิเล็กตรอนพลังงานสูงตัวหนึ่งจะถูกปล่อยออกมาจากอะตอมกัมมันตรังสี แต่ไม่ได้มาจากนิวเคลียส ด้วยเหตุนี้อิเล็กตรอนความเร็วสูงที่เกิดจากการแปลงภายในจึงไม่ใช่ อนุภาคบีตา เนื่องจากอนุภาคบีตาจะต้องมาจาก การสลายให้อนุภาคบีตา โดยที่พวกมันจะถูกสร้างขึ้นใหม่ในกระบวนการการสลายตัวของนิวเคลียส
การแปลงภายในจะเป็นไปได้เมื่อใดก็ตามที่ การสลายให้อนุภาคแกมมา มีความเป็นไปได้ ยกเว้นในกรณีที่อะตอมถูกเปลี่ยนเป็นไอออนอย่างสมบูรณ์ ในระหว่างการแปลงภายใน, เลขอะตอม จะไม่มีการเปลี่ยนแปลง ดังนั้น (อย่างที่เป็นเหมือนกรณีการสลายตัวได้อนุภาคแกมมา) จึงไม่มีการแปรพันธ์ุขององค์ประกอบหนึ่งไปเป็นอีกองค์ประกอบหนึ่งเกิดขึ้น
เนื่องจากอิเล็กตรอนหนึ่งตัวจะหายไปจากอะตอม หลุม (hole) หนึ่งตัวก็จะไปปรากฏในเปลือกอิเล็กตรอนซึ่งจะถูกเติมเต็มในภายหลังโดยอิเล็กตรอนอื่น ๆ กระบวนการนี้จะผลิต รังสีเอกซ์ลักษณะเฉพาะ, Auger อิเล็กตรอน, หรือทั้งสองอย่าง อะตอมจึงปลดปล่อยอิเล็กตรอนพลังงานสูงและโฟตอนรังสีเอกซ์ แต่อนุภาคเหล่านี้ไม่มีตัวไหนเลยที่เกิดในนิวเคลียส โดยที่นิวเคลียสจะจัดหาพลังงานที่จำเป็นให้เท่านั้น
เนื่องจากพวกอิเล็กตรอนหลักจากการแปลงภายในจะมีชิ้นส่วน (ขนาดใหญ่) ที่คงที่ของพลังงานการสลายแบบลักษณะเฉพาะ พวกมันจึงมีสเปกตรัมพลังงานที่ไม่ต่อเนื่อง มากกว่าจะมีลักษณะของสเปกตรัมที่แพร่กระจาย (ต่อเนื่อง) ของ อนุภาคเบต้า ในขณะที่สเปกตรัมพลังงานของอนุภาคเบต้าจะวาดออกมาเป็นเนินกว้าง สเปกตรัมพลังงานของอิเล็กตรอนจากการแปลงภายในจะถูกวาดออกมาเป็นยอดคมอันเดียว (ดูตัวอย่างด้านล่าง)
กลไก

ในแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ของกลศาสตร์ควอนตัมสำหรับกระบวนการการแปลงภายใน, wavefunction ของอิเล็กตรอนที่เปลือกชั้นใน (ปกติจะเป็น s อิเล็กตรอน) จะแทรกซึมเข้าไปในเนื้อของ นิวเคลียส ซึ่งหมายความว่ามีความเป็นไปได้ที่แน่นอนของการค้นหาอิเล็กตรอนภายในนิวเคลียส เมื่อเกิดเหตุการณ์นี้ อิเล็กตรอนอาจเชื่อมไปยังสภาวะของพลังงานที่ถูกกระตุ้นของนิวเคลียสและใช้พลังงานจากการเปลี่ยนผ่านนิวเคลียสโดยตรง โดยปราศจากรังสีแกมมาช่วงกลางที่ถูกผลิตในครั้งแรก พลังงานจลน์ของอิเล็กตรอนที่ถูกปล่อยออกมาจะเท่ากับพลังงานการเปลี่ยนผ่านในนิวเคลียส, ลบด้วยพลังงานยึดเหนี่ยวของอิเล็กตรอนที่ยึดเหนี่ยวเข้ากับอะตอม
อิเล็กตรอนที่เกิดจากการแปลงภายในส่วนใหญ่จะมาจากเปลือกชั้น K (สถานะ 1s) เพราะอิเล็กตรอนสองตัวนี้มีความน่าจะเป็นสูงสุดของการมีอยู่ภายในนิวเคลียส อย่างไรก็ตาม สถานะ s ในเปลือกชั้น L, M และ N (เช่น สถานะ 2s, 3s และ 4s) ยังสามารถที่จะเชื่อมเข้ากับสนามนิวเคลียสและก่อให้เกิดการปลดปล่อยอิเล็กตรอนจากการแปลงภายในจากเปลือกเหล่านั้น (ที่เรียกว่าการแปลงภายในจากเปลือก L หรือ M หรือ N) อัตราส่วนความเป็นไปได้ของการแปลงภายในจากเปลือก K ต่อเปลือก L, M, หรือ N สำหรับนิวไคลด์ต่าง ๆ ได้รับการจัดเตรียมไว้
พลังงานยึดเหนี่ยวอะตอมของ s อิเล็กตรอนอย่างน้อยต้องถูกจ่ายให้กับอิเล็กตรอนนั้นเพื่อที่จะดีดตัวมันให้ออกจากอะตอมเพื่อที่จะทำให้เกิดการแปลงภายใน; นั่นคือกล่าวได้ว่า การแปลงภายในไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากพลังงานการสลายตัวของนิวเคลียสมีไม่เพียงพอที่จะเอาชนะพลังงานยึดเหนี่ยว มีนิวไคลด์กัมมันตรังสีไม่กี่ตัวที่พลังงานการสลายตัวมีไม่เพียงพอที่จะแปลง (ดีดออก) อิเล็กตรอน 1s (เปลือก K) หนึ่งตัว และนิวไคลด์เหล่านี้ เพื่อที่จะสลายตัวโดยการแปลงภายใน จะต้องสลายตัวโดยการดีดอิเล็กตรอนออกจากเปลือก L หรือ M หรือ N (กล่าวคือโดยการดีดออกอิเล็กตรอน 2s, 3s หรือ 4s) เนื่องจากพลังงานยึดเหนี่ยวเหล่านี้มีค่าต่ำลง
ถึงแม้ว่า s อิเล็กตรอนจะมีแนวโน้มมากขึ้นสำหรับกระบวนการการแปลงภายในเนื่องจากการแทรกซึมแบบนิวเคลียร์สุดยอดของพวกมันเมื่อเทียบกับอิเล็กตรอนที่มีโมเมนตัมเชิงมุมในวงโคจรก็ตาม, การศึกษาเกี่ยวกับสเปกตรัมแสดงให้เห็นว่า p อิเล็กตรอน (จากเปลือก L และสูงกว่า) จะถูกขับออกมาเป็นครั้งคราวในกระบวนการการการแปลงภายใน
หลังจากที่อิเล็กตรอนจากกระบวนการการแปลงภายในถูกปล่อยออกมา อะตอมจะถูกทิ้งไว้แต่ตำแหน่งที่ว่างในหนึ่งของเปลือกอิเล็กตรอนขอวมัน ซึ่งมักจะเป็นเปลือกชั้นใน หลุมนี้จะถูกเติมเต็มด้วยอิเล็กตรอนจากหนึ่งในเปลือกที่สูงขึ้นและส่งผลให้รังสีเอกซ์ลักษณะเฉพาะ หรือ Auger อิเล็กตรอน หนึ่งตัวหรือมากกว่า จะถูกปล่อยออกมาเป็นอิเล็กตรอนที่เหลืออยู่ในอะตอมไหลลงไปเพื่อแทนตำแหน่งที่ว่าง
ตัวอย่าง: การสลายตัวของ 203ปรอท

รูปแบบการสลายตัวทางด้านซ้ายแสดงให้เห็นว่า 203ปรอทจะผลิตสเปกตรัมของบีตาอย่างต่อเนื่องด้วยพลังงานสูงสุด 214 keV, ที่จะนำไปสู่​​สภาวะกระตุ้นของนิวเคลียสลูกสาว 203Tl สถาวะนี้จะสูญสลายเร็วมาก (ภายใน 2.8x10-10 s) ไปอยู่ที่สภาวะกราวด์ของ 203Tl ปลดปล่อยควอนตัมแกมมาออกมาที่ 279 keV
รูปทางด้านขวาแสดงให้เห็นว่าสเปคตรัมอิเล็กตรอนของ 203ปรอท ที่ถูกวัดโดยวิธีการของสเปกโตรมิเตอร์แม่เหล็ก คุณจะเห็นสเปกตรัมเบต้าที่ต่อเนื่องพร้อมกับเส้น K, L และ M เนื่องจากการแปลงภายใน เนื่องจากพลังงานยึดเหนี่ยวของ K อิเล็กตรอนใน  203Tl มีจำนวน 85 keV, ดังนั้นเส้น K จะมีพลังงาน 279-85 = 194 keV เพราะว่ามีพลังงานยึดเหนี่ยวน้อย, เส้น L และ M จึงมีพลังงานสูงกว่า เนื่องจากความละเอียดพลังงานที่แน่นอนของเครื่องสเปกโตรมิเตอร์ "เส้น"ทั้งหลายจึงมีรูปทรงเกาส์เสียนของความกว้างที่แน่นอน
รูปแบบการสลายตัวของ 203Hg
สเปคตรัมอิเล็กตรอนของ 203Hg, อ้างถึง  Wapstra et al., Physica 20 (1954) 169
แม่น้ำจันทบุรี

| แม่น้ำจันทบุรี แม่น้ำจันทบูร, คลองตารอง, คลองจันทเขลม, คลองน้ำขุ่น, คลองจันทบุรี |
| --- | --- |
แม่น้ำจันทบุรีในเขตตำบลตลาด อำเภอเมืองจันทบุรี
ที่ตั้ง
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: จันทบุรี
ลักษณะทางกายภาพ

ต้นน้ำ: เขาสอยดาวเหนือ
 • ตำแหน่ง: ตำบลจันทเขลม อำเภอเขาคิชฌกูฏ
 
ปากน้ำ: ปากน้ำแหลมสิงห์
 • ตำแหน่ง: ตำบลบางกะไชยและตำบลปากน้ำแหลมสิงห์ อำเภอแหลมสิงห์
 • พิกัด: 12°28′53.8″N 102°03′30.2″E﻿ / ﻿12.481611°N 102.058389°E﻿ / 12.481611; 102.058389
ความยาว: 105 กิโลเมตร (65 ไมล์)
ลุ่มน้ำ
ระบบแม่น้ำ: ลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลตะวันออก
ลำน้ำสาขา:  
 • ซ้าย: คลองบุญมาก, คลองตาหลิ่ว, คลองตะเคียนทอง, ห้วยกระสือน้อย, คลองกะทิง, คลองขนม, คลองพวง, คลองเล็ก, คลองฉมัน, คลองลี่, คลองเกาะ, ลำรางหนองปึก, คลองพลับพลา, คลองสระบาป (ลำสมอ), คลองอ่าวขุนไชย, คลองบางสระเก้า, คลองพลิ้ว
 • ขวา: คลองชีพ, คลองทรายใหญ่, คลองเพ็งตั๊ก, ห้วยปลายด้วน, คลองน้ำเป็น, คลองทะลุ, คลองดินแดง, คลองว่านเหลือง, คลองกะแพรกโอน (มาบชะโอน), คลองหิน, คลองหนองกะเพลิง, คลองหนองสาระภา, คลองยาง, คลองท่าช้าง, คลองน้ำใส, คลองบางกะจะ, คลองลำแพน, คลองสองพี่น้อง
แม่น้ำจันทบุรี หรือเดิมเรียกว่า แม่น้ำจันทบูร เป็นแม่น้ำสายหลักของจังหวัดจันทบุรี มีต้นกำเนิดจากบริเวณเขาสอยดาวเหนือในเขตอำเภอเขาคิชฌกูฏ ไหลผ่านอำเภอมะขามและอำเภอเมืองจันทบุรีไปลงอ่าวไทยที่ปากน้ำแหลมสิงห์ เขตอำเภอแหลมสิงห์ มีความยาวทั้งสิ้นประมาณ 105 กิโลเมตร มีชื่อเรียกเป็นตอน ๆ ตั้งแต่ต้นน้ำคือคลองตารอง คลองจันทเขลม คลองน้ำขุ่น คลองจันทบุรี และแม่น้ำจันทบุรี มีลำน้ำสาขาที่สำคัญคือคลองตาหลิ่ว คลองตะเคียนทอง คลองฉมัน คลองลี่ และคลองท่าช้าง ตรงปากแม่น้ำมีสะพานตากสินมหาราชหรือสะพานแหลมสิงห์ทอดข้าม เป็นสะพานที่ยาวที่สุดในภาคตะวันออก มีความยาว 1.06 กิโลเมตร
บริเวณริมแม่น้ำจันทบุรีมีชุมชนเก่าแก่ของชาวจีนและชาวญวนที่อพยพมาอยู่ตั้งแต่สมัยที่สมเด็จพระนารายณ์มหาราชโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองจันทบูรจากบ้านหัววังมายังบ้านลุ่ม ปัจจุบันชุมชนริมน้ำจันทบูรเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ มีที่พักหลากหลายประเภท เช่น โรงแรม เรือนแรม เป็นต้น
ประวัติศาสตร์การทหารของลาว

ประวัติศาสตร์การทหารของลาวส่วนใหญ่จะเป็นการต่อสู้กับประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะไทยและเวียดนาม ก่อนจะเข้าสู่ยุคอาณานิคมและสงครามการเมืองก่อนจะเปลี่ยนการปกครองมาเป็นระบอบคอมมิวนิสต์
ประวัติศาสตร์ช่วงต้น

ลาวเป็นประเทศที่อยู่ระหว่างประเทศเพื่อนบ้านที่เข้มแข็งทางการทหาร ลาวได้พัฒนาทักษะทางการทหารโดยใช้ช้างเป็นพาหนะ ราชอาณาจักรล้านช้างเป็นรัฐเริ่มแรกในลาว ผู้ก่อตั้งคือพระเจ้าฟ้างุ้ม ในสมัยของพระองค์ กองทัพล้านช้างได้รบขยายดินแดนโดยขยายเขตแดนทางตะวันตกมาถึงที่ราบสูงโคราช ทางตะวันออกไปถึงเทือกเขาอันนัม ทางใต้ลงไปถึงเขตแดนของชาวจามและชาวเขมร ส่วนทางเหนือไปถึงเขคแดนของชนเผ่าต่างๆทางเหนือ.  หลังจากสมัยของพระเจ้าฟ้างุ้ม ล้านช้างต้องต่อสู้กับสยามและพม่า จนในที่สุด รัฐล้านช้างต้องสลายตัวใน พ.ศ. 2321 ราชอาณาจักรเวียงจันทน์ถูกโจมตีและเผาทำลายโดยกองทัพสยาม ใน พ.ศ. 2363 เวียงจันทน์พยายามรื้อฟื้นกองกำลังทหารเพื่อต่อต้านสยามแต่สยามก็เป็นฝ่ายชนะเข้ายึดครองเวียงจันทน์ได้อีกใน พ.ศ. 2371
ยุคอาณานิคม > พ.ศ. 2371 – 2443

หลังจากเวียงจันทน์ถูกทำลาย ลาวถูกสยามปกครอง แม้ว่าเวียดนามจะเข้ามาเกี่ยวข้อง จนกระทั่งพ.ศ. 2427 ฝรั่งเศสเข้ามายึดครองอันนัมเป็นอาณานิคม สยามยังคงปกครองฝั่งตะวันออกของแม่น้ำโขง ฝรั่งเศสจึงเข้ามาบังคับให้สยามยอมรับอำนาจของฝรั่งเศสเหนือดินแดนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำโขงโดยอาศัยคำกล่าวอ้างของอันนัมว่าลาวเป็นดินแดนภายใต้อำนาจของตน ในที่สุด ฝรั่งเศสได้ดินแดนทางตะวันออกของแม่น้ำโขงรวมทั้งเกาะในแม่น้ำโดยสนธิสัญญาใน พ.ศ. 2436 และ พ.ศ. 2450. ในสมัยฝรั่งเศสปกครอง ได้นำทหารเวียดนามจำนวนมากเข้ามาในลาว แต่ฝรั่งเศสก็ฝึกตำรวจชาวลาวและกองทหารในท้องถิ่น จ่ายอาวุธสมัยใหม่ให้ หน่วยของชาวลาวจะได้รับเงินเดือนจากราชสำนักหลวงพระบาง
ยุคอาณานิคม > พ.ศ. 2444 – 2483

ระหว่าง พ.ศ. 2444 – 2450 กองทหารฝรั่งเศสได้ต่อสู้กับทหารกบฏของชนกลุ่มน้อยที่พูดภาษากลุ่มมอญ-เขมร กองทหารจากยูนนานเข้ามาสู้รบกับฝรั่งเศสใน พ.ศ. 2457 – 2459 นอกจากนั้น ยังต่อสู้กับกองทัพม้งของปา ชายในแขวงหัวพันและเชียงขวาง โดยที่ชาวม้งเหล่านี้ต้องการจ
ปลดปล่อยชาติลาว และ เป็นเอกราชจากฝรั่งเศส
ยุคอาณานิคม > พ.ศ. 2484 – 2489

กองทัพลาวจัดตั้งโดยฝรั่งเศสใน พ.ศ. 2484 มีหน้าที่รักษาความสงบภายในจนกระทั่งญี่ปุ่นรุกรานเมื่อ 9 มีนาคม พ.ศ. 2488 เมื่อญี่ปุ่นเข้าสู่ลาว กองทหารเหล่านี้ได้เคลื่อนย้ายไปสู่เขตภูเขา ได้รับการสนับสนุนจากกองทัพฝรั่งเศสอิสระที่มีฐานที่มั่นในอินเดีย ในขณะเดียวกันมีการจัดตั้งกองทัพลาวอิสระเพื่อเรียกร้องเอกราชและต่อต้านญี่ปุ่น โดยได้รับความช่วยเหลือจากเวียดนาม อาวุธนั้นขโมยมาจากทหารญี่ปุ่น ซื้อมาจากกองทัพจีนคณะชาติที่เข้ายึดครองภาคเหนือของลาว หรือได้มาจากทหารฝรั่งเศส เกิดยุทธการท่าแขกในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2489 ซึ่งลาวอิสระได้สู้รบกับกองทหารฝรั่งเศส สมาชิกลาวอิสระบางส่วนลี้ภัยไปกรุงเทพฯระหว่าง พ.ศ. 2489 – 2492
ยุคอาณานิคม > พ.ศ. 2489 – 2497

ฝรั่งเศสได้เข้ามาฝึกและจัดตั้งกองทัพราชอาณาจักรลาวในสงครามอินโดจีนครั้งที่ 1 โดยลาวมีทหาร 15,000 คน กองทัพลาวไม่สามารถต้านทานกองทัพเวียดมิญในการรุกรานลาวระหว่าง พ.ศ. 2496 – 2497 ได้ ผู้บัญชาการทหารสูงสุดแห่งสหภาพฝรั่งเศสได้สั่งให้กองทหารไปตั้งมั่นที่เดียนเบียนฟูเพื่อไม่ให้เวียดมิญเข้าโจมตีลาว นักรบที่มีประสิทธิภาพของฝ่ายฝรั่งเศสคือนักรบม้งจากเชียงขวาง ที่ฝรั่งเศสจัดตั้งเป็นหน่วยรบแบบกองโจร นำโดยวังเปา หลังจากการลงนามในสนธิสัญญาเจนีวาใน พ.ศ. 2497 ทหารฝรั่งเศสและเวียดมิญได้ถอนตัวออกจากลาว ลาวได้รับความคุ้มครองไม่ให้มีกองทหารต่างชาติ และไม่ให้เข้าร่วมหรือรับความช่วยเหลือทางทหารจากประเทศใด และให้รวมกองทัพปะเทดลาวในหัวพันและพงสาลีเข้ากับกองทัพลาวเพื่อที่จะเข้าถึงชายแดนที่ติดต่อกับเวียดนามเหนือได้
กองทัพราชอาณาจักรลาว > พ.ศ. 2497 – 2504

หลังจากสิ้นสุดสงคราม ลาวได้ออกจากสหภาพฝรั่งเศสและได้เป็นประเทศเอกราช ลาวได้แบ่งเขตทหารออกเป็น 5 เขต การควบคุมกองทัพลาวขึ้นกับกระทรวงกลาโหมที่เวียงจันทน์
ในการต่อต้านกองทัพปะเทดลาวที่เหลืออยู่ กองทัพลาวพึ่งการฝึกอบรมจากกองทัพฝรั่งเศสขนาดเล็กที่ได้รับการยกเว้นตามข้อตกลงเจนีวา การจัดองค์กรทางทหารของลาวเป็นไปตามแบบฝรั่งเศส อาวุธส่วนใหญ่ได้มาจากสหรัฐ ซึ่งเป็นอาวุธที่สหรัฐส่งมาช่วยเหลือฝรั่งเศสในสงครามอินโดจีนครั้งที่ 1 มีเจ้าหน้าที่ทหารของสหรัฐจำนวนหนึ่งอยู่ในเวียงจันทน์ ต่อมา สหรัฐเข้ามามีบทบาทในการฝึกกองทัพลาวแทนที่ฝรั่งเศส มีการส่งทหารลาวมาฝึกในไทยและไปเรียนในโรงเรียนทหารของสหรัฐ
การที่ห้ามลาวเข้ารับความช่วยเหลือทางทหาร ทำให้ลาวไม่เข้าร่วมในซีโต แต่ซีโตก็จัดให้ลาวเป็นประเทศที่ต้องให้ความคุ้มครองเพราะเป็นเหยื่อของความก้าวร้าว นอกจากนั้น ความล้มเหลวในการรวมกองทัพปะเทดลาวเข้ากับกองทัพราชอาณาจักรลาว ทำให้เพิ่มโอกาสที่ลาวจะถูกเวียดนามเหนือโจมตี มีการสู้รบกับเวียดนามเหนือตามแนวชายแดน ใน พ.ศ. 2502 ทำให้สหรัฐเข้ามาช่วยเหลือลาว
การรัฐประหารของนายพลกองแลเมื่อ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2503 ทำให้มีความแตกแยกภายในกองทัพระหว่างองค์กรปฏิวัติเพื่อความเป็นกลางของลาวของฝ่ายกองแลหรือฝ่ายเป็นกลาง กับฝ่ายของนายพลพูมี หน่อสะหวัน อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของลาว การสู้รบระหว่างฝ่ายของพูมีกับกองแลทำให้กองแลหนีไปเป็นพันธมิตรกับฝ่ายปะเทดลาว
กองทัพราชอาณาจักรลาว > พ.ศ. 2504 – 2511

ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2504 สหรัฐได้เพิ่มความช่วยเหลือให้แก่กองทัพลาวแต่ต้องยกเลิกไปใน พ.ศ. 2505 เพราะขัดกับข้อตกลงเจนนีวา แต่เวียดนามเหนือไม่ยอมรับการยกเลิกนี้ สหรัฐยังคงช่วยเหลือกองทัพลาวต่อไป เพียงแต่ไม่มีทหารเข้ามา ซีไอเอได้ตั้งหน่วยปฏิบัติการลับที่อุดรธานี นำทหารม้งเข้ามาฝึกการรบ และส่งเครื่องบินไปทิ้งระเบิดเพื่อช่วยเหลือฝ่ายม้ง ส่งกองทัพลับเข้าไปในลาว ในช่วงนี้ วังเปาได้เป็นนายพลในกองทัพราชอาณาจักรลาว และบังคับบัญชาเขตทหารที่ 2
ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2507 สหรัฐได้ตอบโต้การรุกรานของเวียดนามเหนือและปะเทดลาวในบริเวณทุ่งไหหินโดยใช้ปฏิบัติการทางอากาศในการโจมตีที่ตั้งของปะเทดลาวและเวียดนามเหนือ จนกระทั่งเดือนมีนาคม พ.ศ. 2509 ที่ภูกูด ทางตะวันตกเฉียงเหนือของทุ่งไหหิน กองทัพปะเทดลาวเป็นฝ่ายชนะ ต่อมา ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2509 ฝ่ายปะเทดลาวรบชนะอีกในยุทธการที่หุบเขาน้ำบกทางเหนือของหลวงพระบาง
ในขณะเดียวกัน ในลาวภาคใต้ กองทัพเวียดนามเหนือได้เดินทัพผ่านเส้นทางโฮจิมินห์ลงไปเวียดนามใต้ ทำให้มีการโจมตีทางอากาศเพิ่มขึ้น การโจมตีทางอากาศควบคุมโดยสถานทูตสหรัฐในเวียงจันทน์ กองทหารสหรัฐในไซ่ง่อน กองทัพอากาศในไทยและผู้บัญชาการสูงสุดทางแปซิฟิกที่โฮโนลูลู และบางครั้งจากทำเนียบขาว
กองทัพราชอาณาจักรลาว > พ.ศ. 2512 – 2516

ในช่วงฤดูฝนเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2512 ทหารปะเทดลาวและเวียดนามเหนือได้ขับไล่ทหารของฝ่ายกองทัพราชอาณาจักรลาวและฝ่ายเป็นกลางออกจากเมืองซัว ทางตะวันตกเฉียงเหนือของทุ่งไหหิน การสู้รบดำเนินไปตลอดฤดูมรสุม ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2512 วังเปาได้นำทหารม้งปะทะกับทหารเวียดนามเหนือในสมรภูมิที่สำคัญในทุ่งไหหิน และฝ่ายเวียดนามยึดได้ในที่สุดในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2513 ใน พ.ศ. 2513 นี้เป็นช่วงที่ขบวนการปะเทดลาวเติบโตมากที่สุด มีทหารถึง 48,000 คน
ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2514 การรุกครั้งใหญ่ของเวียดนามใต้ที่ได้รับการสนับสนุนทางอากาศจากสหรัฐ ได้เข้ายึดเซโปนในลาวเพื่อตัดเส้นทางลำเลียงของเวียดนามเหนือ แต่ขาดการส่งกำลังบำรุง ทำให้ต้องถอยทัพกลับ ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2514 ฝ่ายปะเทดลาวเข้ายึดปากซองในที่ราบสูงโบละเวนได้และยึดท่าแขกและเวียงจันทน์ได้ใน พ.ศ. 2515 การเจรจาสงบศึกเกิดขึ้นเมื่อ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2516 การทิ้งระเบิดของสหรัฐสิ้นสุดลงและการสู้รบในฤดูร้อนพ.ศ. 2518 กองทัพฝ่ายปะเทดลาวรบชนะกองทัพของฝ่ายวังเปาได้อย่างเด็ดขาด
กฎข้อที่สองของอุณหพลศาสตร์

กฎข้อที่สองของอุณหพลศาสตร์ กล่าวถึงการเพิ่มขึ้นของเอนโทรปีหรือพลังงานเสียในระบบอิสระ โดยอธิบายได้หลายแบบดังนี้
ไม่มีเครื่องจักรความร้อนใด ๆ ที่จะให้ประสิทธิภาพ 100% (เคลวิน-พลังค์)
ความร้อนจากแหล่งที่มีอุณหภูมิต่ำ ไม่สามารถถ่ายเทไปยังแหล่งที่มีอุณภูมิสูงกว่าได้ โดยธรรมชาติ (เคลาซิอุส)
เอนโทรปีของระบบอิสระไม่มีทางที่จะลดลงในกระบวนการใด ๆ (ทั่วไป) นั่นคือการเปลี่ยนแปลงเอนโทรปีของระบบมีคุณสมบัติเป็นฟังก์ชันเพิ่มทางเดียว (monotonically increasing) โดยเราพิจารณาเอนโทรปีเป็นฟังก์ชันของเวลา จากคุณสมบัตินี้ทำให้นักวิทยาศาสตร์คิดว่าเราสามารถพิจารณาเอนโทรปีในการระบุทิศทางของเวลาได้
สาธารณรัฐอาหรับลิเบีย

สาธารณรัฐอาหรับลิเบีย (อาหรับ: الجمهورية العربية الليبية) หลังจากการก่อตั้งสาธารณรัฐอาหรับลิเบียกัดดาฟีได้ขึ้นเป็นผู้นำประเทศเมื่อวันที่ 1 กันยายน ค.ศ. 1969 (โดยพฤตินัย) กัดดาฟีและพรรคพวกของเขายืนยันว่ารัฐบาลของพวกเขาจะไม่หยุดนิ่งอยู่กับการเป็นผู้นำของแต่ละบุคคล แต่เป็นการตัดสินใจในระดับสูงสุด
ในปี ค.ศ. 1969 ลิเบียได้เข้าร่วมสหพันธ์สาธารณรัฐอาหรับกับอียิปต์และซีเรียแต่การรวมตัวกันของรัฐอาหรับไม่เคยประสบความสำเร็จตามที่ตั้งใจไว้
การต่อต้านรัฐประหาร

การเปลี่ยนแปลงคณะรัฐมนตรีครั้งใหญ่ครั้งแรกเกิดขึ้นไม่นานหลังจากการท้าทายรัฐบาลครั้งแรก ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2512 อดัม ซาอิด ฮอว์วาซ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม และ มูซา อาหมัด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ถูกจับกุมและถูกกล่าวหาว่าวางแผนก่อรัฐประหาร ในคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ที่ตั้งขึ้นหลังวิกฤต กัดดาฟีซึ่งดำรงตำแหน่งประธาน RCC ก็กลายเป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีกลาโหมด้วย
พันตรีอับเดล ซาลาม ญัลลูด ซึ่งโดยทั่วไปถือว่ารองจากกัดดาฟีใน RCC กลายเป็นรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย คณะรัฐมนตรีชุดนี้ประกอบด้วยสมาชิกสิบสามคน ซึ่งห้าคนเป็นเจ้าหน้าที่ของ RCC รัฐบาลถูกท้าทายเป็นครั้งที่สองในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2513 เมื่อ อับดุลลาห์ อาบิด ซานุซี และ อาเหม็ด อัล-เซนุสซี ลูกพี่ลูกน้องห่างๆ ของอดีตกษัตริย์ไอดริสและสมาชิกของตระกูล Sayf an Nasr แห่งเฟซซัน ถูกกล่าวหาว่าวางแผนยึดอำนาจเพื่อตนเอง หลังจากแผนล้มเหลว มีการเปลี่ยนแปลงคณะรัฐมนตรีเกิดขึ้น เจ้าหน้าที่ RCC เป็นครั้งแรกที่มีเสียงข้างมากในหมู่รัฐมนตรีใหม่
ในการควบคุมของกัดดาฟี

ตั้งแต่เริ่มต้น โฆษกของ RCC ได้ระบุถึงความตั้งใจอย่างจริงจังที่จะนำ "ระบอบการปกครองที่ล่มสลาย" มาพิจารณา ในปี 1971 และ 1972 อดีตเจ้าหน้าที่ของรัฐมากกว่า 200 คน (รวมถึงนายกรัฐมนตรี 7 คนและรัฐมนตรีจำนวนมาก) ตลอดจนอดีตกษัตริย์อิดริสและสมาชิกในราชวงศ์ ถูกนำตัวขึ้นศาลประชาชนลิเบียเพื่อพิจารณาคดีในข้อหากบฏและ คอรัปชั่น.
หลายคนที่อาศัยอยู่ในการเนรเทศ (รวมถึงไอดริส) ถูกพิจารณาคดีโดยไม่ปรากฏตัว แม้ว่าผู้ที่ถูกกล่าวหาจำนวนมากจะพ้นความผิด แต่คนอื่นๆ ก็มีโทษจำคุกถึงสิบห้าปีและถูกปรับจำนวนมาก มีการประกาศโทษประหารชีวิต 5 ครั้ง โดยทั้งหมดยกเว้นหนึ่งในนั้นที่ไม่ ปรากฏชื่อ ในหมู่พวกเขาคนหนึ่งต่อต้านไอดริส อดีตพระราชินีฟาติมาและอดีตมกุฎราชกุมารฮาซันถูกตัดสินจำคุก 5 และ 3 ปีตามลำดับ
ในขณะเดียวกัน กัดดาฟีและ RCC ได้ยกเลิกคำสั่งเซนุสซี และลดระดับบทบาททางประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการในการบรรลุเอกราชของลิเบีย นอกจากนี้เขายังประกาศว่าปัญหาระดับภูมิภาคและชนเผ่าเป็น "สิ่งกีดขวาง" ในเส้นทางของความก้าวหน้าทางสังคมและเอกภาพ ของ ชาวอาหรับ ขับไล่ผู้นำดั้งเดิมและกำหนดขอบเขตการบริหารข้ามกลุ่มชนเผ่า
ขบวนการเจ้าหน้าที่เสรีได้เปลี่ยนชื่อเป็น " สหภาพสังคมนิยมอาหรับ " (ASU) ในปี 1971 (จำลองตามสหภาพสังคมนิยมอาหรับ ของอียิปต์ ) ในขณะเดียวกันก็กลายเป็นพรรคการเมืองเดียวในลิเบียของกัดดาฟี มันทำหน้าที่เป็น "ยานพาหนะในการแสดงออกของชาติ" โดยอ้างว่าเพื่อ "ปลุกจิตสำนึกทางการเมืองของชาวลิเบีย" และเพื่อ "ช่วยเหลือ RCC ในการกำหนดนโยบายสาธารณะผ่านการอภิปรายในฟอรัมเปิด" [16]สหภาพแรงงานถูกรวมเข้าใน ASU และการนัดหยุดงานเป็นสิ่งผิดกฎหมาย สื่อซึ่งถูกเซ็นเซอร์อยู่แล้วถูกเกณฑ์อย่างเป็นทางการในปี 2515 ในฐานะตัวแทนของการปฏิวัติชาวอิตาลี (และชุมชนชาวยิวที่เหลืออยู่) ถูกขับไล่ออกจากประเทศ ทรัพย์สินของพวกเขาถูกยึดในเดือนตุลาคม 1970
ในปี 1972 ลิเบียเข้าร่วมสหพันธ์สาธารณรัฐอาหรับกับอียิปต์และซีเรีย สหภาพของรัฐแพน-อาหรับที่ตั้งใจไว้ก่อนหน้านี้ ซึ่งไม่เคยบรรลุผล กลับสงบนิ่งอย่างมีประสิทธิภาพหลังปี 1973
หลายเดือนผ่านไป กัดดาฟีจมอยู่กับวิสัยทัศน์อันเลวร้ายของเขา เกี่ยวกับการปฏิวัติลัทธิแพน-อาหรับและอิสลาม (ทั้งคู่ถูกขังอยู่ในการต่อสู้อย่างเอาเป็นเอาตายกับสิ่งที่เขาเรียกว่า "การโอบล้อม พลังแห่งปฏิกิริยาปีศาจ ลัทธิจักรวรรดินิยม และลัทธิไซออนนิสม์") ให้ความสนใจกับนานาชาติมากกว่าเรื่องภายในมากขึ้นเรื่อยๆ ผลที่ตามมาคืองานบริหารประจำจึงตกเป็นของพันตรีจัลลุดซึ่งขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแทนกัดดาฟีในปี 2515 สองปีต่อมา ยัลลุดรับหน้าที่บริหารและระเบียบการที่เหลืออยู่ของกัดดาฟีเพื่อให้กัดดาฟีอุทิศเวลาของเขาให้กับการสร้างทฤษฎีปฏิวัติ กัดดาฟียังคงเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดและประมุขแห่งรัฐที่มีประสิทธิภาพ สื่อต่างประเทศคาดเดาเกี่ยวกับอำนาจและบุคลิกภาพของเขาใน RCC ที่คราส แต่ในไม่ช้า กัดดาฟีก็ปัดเป่าทฤษฎีดังกล่าวด้วยมาตรการของเขาในการปรับโครงสร้างสังคมลิเบีย
ดูเพิ่ม

มูอัมมาร์ กัดดาฟี
ธงชาติลิเบีย (ค.ศ. 1969–1972)
ตราแผ่นดินของลิเบีย (ค.ศ. 1969–1972)
เลขพรันด์เทิล

เลขพรันด์เทิล หรือ จำนวนพรันด์เทิล (อังกฤษ: Prandtl number; ตัวย่อ: Pr) เป็นปริมาณไร้มิติ ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ความสามารถของของไหลในการส่งผ่านโมเมนตัมในของไหลเมื่อเทียบกับการส่งผ่านความร้อนในของไหล สูตรที่ใช้ในทางวิศวกรรมของเลขพรันด์เทิลสามารถเขียนได้ว่า
\mathrm {Pr} ={\frac {u}{\alpha }}={\frac {\mbox{viscous diffusion rate}}{\mbox{thermal diffusion rate}}}={\frac {c_{p}\mu }{k}}
โดยที่:
u : ความหนืดเชิงจลนศาสตร์,  u=\mu /\rho , (SI units : m2/s)
\alpha  : การแพร่ของความร้อน,  \alpha =k/(\rho c_{p}), (SI units : m2/s)
\mu  : ความหนืดเชิงพลศาสตร์, (SI units : Pa s)
k: การนำความร้อน, (SI units : W/(m K))
c_{p} : ความจุความร้อนจำเพาะ, (SI units : J/(kg K) )
\rho  : ความหนาแน่น, (SI units : kg/m3)
ความหมายเชิงกายภาพของเลขพรันด์เทิลคือ ปริมาณที่บ่งบอกความหนาของชั้นขอบของโมเมนตัม (momentum boundary layer) เมื่อเทียบกับ ชั้นขอบของความร้อน (thermal boundary layer) ในการไหลของของไหล นั่นหมายความว่าหากของไหลที่มีค่าเลขพรันด์เทิลต่ำ (เช่น ปรอท) ไหลไปบนพื้นผิวหนึ่ง ๆ ความร้อนจากพื้นผิวจะส่งผ่านเข้ามาในของไหล ได้ลึกกว่าการส่งผ่านโมเมนตัม เพราะความร้อนสามารถส่งผ่านได้เร็วกว่าโมเมนตัมสำหรับกรณีนี้ หรืออีกนัยหนึ่งคือ ความหนาของ ชั้นขอบของความร้อน จะหนากว่า ชั้นขอบของโมเมนตัม มาก
กระทิง

| กระทิง |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ไม่มั่นคง  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Artiodactyla
วงศ์:: Bovidae
วงศ์ย่อย:: Bovinae
สกุล:: Bos
สปีชีส์:: B.  gaurus
ชื่อทวินาม
Bos gaurus (Smith, 1827) 


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์
ชื่อพ้อง
  Bos asseel Horsfield, 1851  Bos cavifrons Hodgson, 1837  Bos frontalis Lambert, 1804  Bos gaur Sundevall, 1846  Bos gaurus Lydekker, 1907 ssp. hubbacki  Bos gour Hardwicke, 1827  Bos subhemachalus Hodgson, 1837  Bubalibos annamiticus Heude, 1901  Gauribos brachyrhinus Heude, 1901  Gauribos laosiensis Heude, 1901  Gauribos mekongensis Heude, 1901  Gauribos sylvanus Heude, 1901  Uribos platyceros Heude, 1901 
กระทิง หรือ เมย เป็นวัวป่าชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Bos gaurus ในวงศ์วัวและควาย (Bovidae) มีรูปร่างใหญ่โตล่ำสัน ขนสีน้ำตาลเข้มจนถึงดำ ขาทั้งสีสี่ขาวเหมือนใส่ถุงเท้า มีความยาวหัว-ลำตัว 2.5-3.3 เมตร หางยาว 0.7-1.05 เมตร ความสูงที่หัวไหล่ 1.65-2.2 เมตร มีเขาทั้งตัวผู้และตัวเมีย หน้าผากเป็นโหนกสีเหลืองอ่อน ตัวผู้ใหญ่กว่าและหนักกว่าตัวเมียราว 25 เปอร์เซ็นต์ หลังคอเป็นโหนกสูงเกิดจากส่วนของกระดูกสันหลังที่ยื่นยาวออกไป
ลักษณะ

มีขนยาว ตัวสีดำหรือดำแกมน้ำตาล เว้นแต่ที่ตรงหน้าผากและครึ่งล่างของขาทั้ง 4 เป็นสีขาวเทา ๆ หรือเหลืองอย่างสีทอง เรียกว่า "หน้าโพ" ขาทั้ง 4 ข้างตั้งแต่เหนือเข่าลงไปถึงกีบเท้ามีสีขาวเทาหรือเหลืองทอง ทำให้มองดูเหมือนสวมถุงเท้า สีขนของกระทิงบริเวณหน้าผากและถุงเท้าเกิดจากคราบน้ำมันในเหงื่อซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของสัตว์ชนิดนี้ คอสั้น และมีพืม (เหนียงคอ) ห้อยยาวลงมาจากใต้คอ เขามีสีเขียวเข้ม ปลายเขามีสีสดบริเวณโคนเขามีรอยย่นซึ่งรอยนี้จะมีมากขึ้นเมื่อสูงวัยขึ้น
กระทิงตัวผู้มีขนาดใหญ่กว่าตัวเมีย ลูกที่เกิดขึ้นจะมีสีน้ำตาลแกมแดงเหมือนสีขนของเก้ง มีเส้นสีดำพาดกลางหลัง ลูกกระทิงขนาดเล็กจะยังไม่มีถุงเท้าเหมือนกระทิงตัวโต มีความยาวลำตัวและหัว 250–300 เซนติเมตร หาง 70–105 เซนติเมตร ความสูงจากพื้นถึงหัวไหล่ 170–185 เซนติเมตร น้ำหนัก 650–900 กิโลกรัม โดยตัวผู้มีน้ำหนักมากกว่าตัวเมีย มีการกระจายพันธุ์ในภาคใต้ของจีน, อินเดีย, ภูฏาน, เนปาล, พม่า, ไทย, ลาว, กัมพูชา, เวียดนาม, มาเลเซีย โดยแบ่งออกได้เป็น 3 ชนิดย่อย
ลักษณะ > ชนิดย่อย

Bos gaurus  gaurus – พบในอินเดียเนปาลและภูฏาน
Bos gaurus  readei – พบในตะนาวศรี
Bos gaurus  hubbacki – พบในไทยและมาเลเซีย
พฤติกรรม

มีพฤติกรรมอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง โดยฝูงหนึ่งมีสมาชิกตั้งแต่ 2–60 ตัว สมาชิกในฝูงประกอบด้วยตัวเมียและลูก บางครั้งอาจเข้าไปหากินรวมฝูงกับวัวแดง (Bos javanicus) ซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกัน ซึ่งโดยปกติแล้ว กระทิงจะอาศัยหากินอยู่ในพื้นที่สูง ขณะที่วัวแดงจะหากินในพื้นที่ราบต่ำกว่า หรือหากินร่วมกับสัตว์กินพืชชนิดอื่น ตัวผู้มักอาศัยอยู่ตามลำพังแต่จะเข้าไปอยู่รวมฝูงเมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์ ฝูงกระทิงจะเดินหากินสลับไปกับการนอนหลับพักผ่อนตลอดทั้งวัน โดยบางตัวจะนอนหลับท่ายืนหรือนอนราบกับพื้น สามารถอาศัยอยู่ได้ในหลากหลายสภาพป่า ทั้งป่าเบญจพรรณ, ป่าเต็งรัง, ป่าดิบแล้ง, ป่าดิบเขา หรือบางครั้งก็อาจเข้าไปหากินอยู่ตามไร่ร้างหรือป่าที่อยู่ในสภาพฟื้นฟูจากการทำลาย มักหากินอยู่ไม่ไกลจากแหล่งน้ำมากนักเนื่องจากอดน้ำไม่เก่ง ช่วงฤดูหลังไฟไหม้ป่า จะออกหากินยอดไม้อ่อนและหญ้าระบัดที่มีอยู่มากตามทุ่งหญ้า และป่าเต็งรัง
สถานะ

สถานะในประเทศไทยเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองประเภทที่ 2 พบกระจายอยู่ในหลายพื้นที่ เช่น เขาแผงม้า ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฮาลา-บาลา ในจังหวัดยะลา เป็นต้น สถานะในสหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากรธรรมชาติ (IUCN) จัดให้อยู่ในระดับ CR (Critically Endangered) หมายถึงอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง และได้เปลี่ยนให้อยู่ในสถานะมีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (VU) แทนในภายหลัง
ลูกผสม

ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2557 ได้เกิดมีวัวสายพันธุ์ใหม่เกิดขึ้นจำนวน 4 ตัว เป็นตัวผู้ 3 ตัว ตัวเมีย 1 ตัว ที่เกิดจากที่กระทิงผสมข้ามสายพันธุ์กับวัวบ้านสายพันธุ์พื้นเมือง ที่อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี   ลูกที่ได้เป็นวัวลูกผสมที่มีรูปร่างใหญ่โต บึกบึน แข็งแรง รูปร่างคล้ายกระทิง แต่ที่ขาทั้ง 4 ข้างไม่มีรอยขาวเหมือนสวมถุงเท้า และในช่วงต้นปี พ.ศ. 2558 ก็มีลูกวัวพันธุ์ผสมกรณีคล้ายกันจำนวน 11 ตัว ที่เกิดจากการผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่างกระทิงน้ำหนัก 1 ตัน กับวัวบ้านสายพันธุ์พื้นเมือง ที่อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร  กลายเป็นวัวสายพันธุ์ใหม่ที่มีรูปร่างแข็งแรง ล่ำสัน มีความปราดเปรียว แต่ไม่ดุร้าย ซึ่งในทางวิชาการจะนำไปพัฒนาสายพันธุ์ต่อไปในอนาคต และในช่วงเวลาเดียวกัน ก็มีรายงานว่า มีลูกผสมระหว่างกระทิงกับวัวแดงเกิดขึ้นในพื้นที่อุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง คือ อุทยานแห่งชาติกุยบุรี, เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤๅไน และอุทยานแห่งชาติห้วยขาแข้ง โดยลูกที่ได้มีสีที่อ่อนกว่ากระทิง แต่มีลักษณะเหมือนกับกระทิง คือ มีรูปร่างคล้ายคลึงกัน ก้นขาว และขาทั้ง 4 ข้างมีรอยขาว
แหล่งข้อมูลอื่น

ความฝัน, ความตั้งใจและการกลับมาของฝูงกระทิง เก็บถาวร 2006-12-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Gaur 900 - 1700 kg
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Bos gaurus ที่วิกิสปีชีส์
กระทิงในสวนสัตว์
ฝูงกระทิงที่อุทยานแห่งชาติบันดิปอร์ อินเดีย