การยอมจำนนของญี่ปุ่น
เหตุการณ์ที่พ็อทซ์ดัม > ปฏิญญาพ็อทซ์ดัม

มีการตัดสินใจว่าจะออกข้อแถลงความ (statement) ปฏิญญาพ็อทซ์ดัม ระบุ "การยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข" และอธิบายพระราชฐานะของตำแหน่งจักรพรรดิและจักรพรรดิของฮิโรฮิโตะโดยส่วนพระองค์ ซึ่งทั้งรัฐบาลสหรัฐและสหราชอาณาจักรต่างมีข้อคิดเห็นไม่ตรงกันอย่างยิ่งในประเด็นนี้ สหรัฐต้องการที่จะล้มล้างระบอบราชาธิปไตย หรืออย่างน้อยต้องบังคับให้จักรพรรดิฮิโรฮิโตะลงจากราชบัลลังก์และพยายามนำพระองค์เข้ารับการพิจารณาคดีในฐานะอาชญากรสงคราม ขณะที่สหราชอาณาจักรต้องการที่จะคงไว้ซึ่งพระราชฐานะในราชวงศ์ หรือหากเป็นไปได้คือให้จักรพรรดิฮิโรฮิโตะคงครองราชสมบัติอยู่เช่นเดิม นอกจากนี้ ต้องมีการปรึกษากับรัฐบาลโซเวียตแม้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของการร่างปฏิญญานี้แต่แรกเริ่ม เพราะมีการคาดหมายว่าปฏิญญาจะต้องได้รับเสียงสนับสนุนจากโซเวียตก่อนการเข้าร่วมสงคราม การรับประกันว่าจะสงวนตำแหน่งจักรพรรดิไว้จะทำให้นโยบายของฝ่ายสัมพันธมิตรที่จะให้ญี่ปุ่นยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขเปลี่ยนไป อีกทั้งทำให้จะต้องได้รับคำยินยอมจากสตาลิน อย่างไรก็ดี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ เจมส์ เบินส์ อยากที่จะทำให้โซเวียตถอยห่างออกจากสงครามแปซิฟิกให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ และโน้มน้าวทรูแมนให้ถอนคำรับประกันนั้น ปฏิญญาพ็อทซ์ดัมผ่านการร่างหลายฉบับจนได้ฉบับที่เป็นที่ยอมรับของทุกฝ่ายในที่สุด
เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม สหรัฐ, สหราชอาณาจักร และจีน ประกาศปฏิญญาพ็อทซ์ดัมซึ่งกล่าวถึงเงื่อนไขให้ญี่ปุ่นยอมจำนน โดยเตือนว่า "เราจะยึดมั่นในเงื่อนไขนี้ ไม่มีทางเลือกอื่น เราจะไม่รอความชักช้า" เงื่อนไขแก่ญี่ปุ่นในปฏิญญาระบุ:
การกำจัด "การให้อำนาจและอิทธิพลครอบงำอย่างถาวรแก่ผู้ที่หลอกลวงทำให้ชาวญี่ปุ่นหลงผิดเข้าร่วมการยึดครองโลก"
การยึดครอง "พื้นที่ในดินแดนญี่ปุ่นนั้น ฝ่ายสัมพันธมิตรจะเป็นผู้กำหนด"
ว่า "จะจำกัดอำนาจอธิปไตยญี่ปุ่นลงเหลือที่เกาะฮนชู, ฮกไกโด, คีวชู, ชิโกกุ และเกาะเล็กอื่นที่กำหนด" ตามที่ได้ประกาศในปฏิญญาไคโร ค.ศ. 1943 ดินแดนของญี่ปุ่นต้องลดกลับไปเป็นเฉกเช่นดินแดนก่อน ค.ศ. 1894 และยึดจักรวรรดิก่อนสงครามทั้งหมด รวมถึงเกาหลีและไต้หวัน และดินแดนอื่นที่พิชิตมาได้ของญี่ปุ่นก่อนพยายามยึดครองโลก
ว่า "หลังเสร็จสิ้นการปลดอาวุธกองกำลังทหารญี่ปุ่นแล้ว เหล่าทหารสามารถกลับบ้านเพื่อเป็นผู้นำ (ของประชาชน) ในการมอบชีวิตที่สันติสุขและอุดมสมบูรณ์"
ว่า "เราไม่มีความประสงค์ใดที่จะให้ชาวญี่ปุ่นถูกกดขี่ หรือทำให้ญี่ปุ่นถูกทำลายทั้งประเทศ หากเพียงแต่เป็นการนำตัวอาชญากรสงครามมาลงโทษในกระบวนการยุติธรรมที่เข้มงวด รวมถึงผู้ที่ทำการทารุณต่อเชลยของเรา"
ในทางตรงกันข้าม ปฏิญญาระบุว่า:
"รัฐบาลญี่ปุ่นต้องกำจัดอุปสรรคทั้งปวงใด ๆ ที่ขัดขวางการทำให้แข็งแกร่งขึ้นและการหวนคืนสู่ความเป็นประชาธิปไตย (democratic tendency) ในประชาชนชาวญี่ปุ่น อีกทั้งต้องมีการสถาปนาเสรีภาพในการพูด, ในศาสนา และในความคิด รวมถึงการเคารพซึ่งสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน"
"อนุญาตให้ญี่ปุ่นเป็นเจ้าของอุตสาหกรรมที่จะช่วยพยุงเศรษฐกิจของประเทศ และให้มีการรีดชดใช้ค่าเสียหายอันเป็นธรรมหรือสิ่งอื่นในทำนองเดียวกัน แต่ไม่ใช่เป็นการเปิดทางให้มีอาวุธเพื่อทำสงคราม ด้วยเหตุนี้ จึงอนุญาตให้เข้าถึง แต่ไม่รวมถึงการเข้าควบคุมวัตถุดิบ ท้ายที่สุด อนุญาตให้ญี่ปุ่นมีส่วนร่วมในความสัมพันธ์การค้าโลก"
"กองกำลังยึดครองของฝ่ายสัมพันธมิตรต้องถอนออกจากญี่ปุ่นเมื่อเป้าหมายเหล่านี้สำเร็จบรรลุผล และเมื่อสามารถจัดตั้งรัฐบาลที่มุ่งสันติภาพและมีความรับผิดชอบซึ่งเป็นไปตามเจตจำนงเสรีของประชาชนชาวญี่ปุ่น"
การใช้คำว่า "การยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข" พบเพียงที่ส่วนท้ายของปฏิญญาเท่านั้น:
"เราเรียกร้องรัฐบาลแห่งญี่ปุ่นประกาศการยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไขของกองกำลังญี่ปุ่นทั้งปวง และให้การรับประกันที่เหมาะสมและเพียงพอว่าจะปฏิบัติตามประกาศนั้น มิเช่นนั้นทางเลือกอื่นของญี่ปุ่น (หากไม่ยอมจำนน) จะเป็นการทำลายล้างที่ฉับพลันและเด็ดขาด"
ปฏิญญาไม่ได้กล่าวถึงจักรพรรดิฮิโรฮิโตะแต่อย่างใดซึ่งแตกต่างออกไปจากที่มุ่งหมายไว้ รักษาการรัฐมนตรีการต่างประเทศที่ดำรงตำแหน่งได้ไม่นาน โจเซฟ กรูว์ ให้เสียงสนับสนุนการคงไว้ซึ่งตำแหน่งจักรพรรดิในฐานะกษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญ เขาหวังว่าการรักษาพระราชฐานะศูนย์รวมจิตใจของพระองค์จะช่วยอำนวยการยอมจำนนของกองกำลังญี่ปุ่นทุกท้องที่ในเขตสงครามแปซิฟิก หากไม่มีพระองค์อาจทำให้การยอมจำนนเป็นไปได้ยาก รัฐมนตรีทบวงทหารเรือ เจมส์ ฟอร์เรสตัล และเจ้าหน้าที่คนอื่น ๆ เห็นตรงกัน มีการตีความประโยค "การทำลายล้างที่ฉับพลันและเด็ดขาด" ว่าเป็นการบอกโดยนัยถึงการมีระเบิดปรมาณูอยู่ในครอบครองของสหรัฐ (ซึ่งทดสอบแล้วสำเร็จในวันแรกของการประชุม)