อังตอนียู ดึ ออลีไวรา ซาลาซาร์

นายกรัฐมนตรีโปรตุเกสตั้งแต่ ค.ศ. 1932 ถึง ค.ศ. 1968
อังตอนียู ดึ ออลีไวรา ซาลาซาร์ (โปรตุเกส: António de Oliveira Salazar; 28 เมษายน ค.ศ. 1889 – 27 กรกฎาคม ค.ศ. 1970) เป็นรัฐบุรุษ นักวิชาการ และนักเศรษฐศาสตร์ชาวโปรตุเกส ผู้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีโปรตุเกสตั้งแต่ ค.ศ. 1932 ถึง ค.ศ. 1968 ในช่วงสมัยเผด็จการแห่งชาติ (Ditadura Nacional) เขาได้ปรับระเบียบการปกครองใหม่สู่ระบอบอึชตาดูโนวู (Estado Novo; "รัฐใหม่") และเป็นผู้ปกครองของระบอบใหม่ในฐานะเผด็จการ โดยระบอบการปกครองที่เขาสร้างขึ้นนี้ดำรงอยู่จนถึง ค.ศ. 1974 ถือเป็นหนึ่งในระบอบเผด็จการที่ยาวนานที่สุดในทวีปยุโรป
ซาลาซาร์เป็นศาสตราจารย์เศรษฐศาสตร์การเมืองที่มหาวิทยาลัยกูอิงบรา เขาเข้าสู่แวดวงการเมืองในตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง โดยได้รับการสนับสนุนจากออชการ์ การ์โมนา ประธานาธิบดีโปรตุเกส หลังจากรัฐประหาร 28 พฤษภาคม ค.ศ. 1926 ทางกองทัพที่ยึดอำนาจได้มองตนเองว่าเป็นผู้พิทักษ์ชาติจากความไม่มั่นคงและความล้มเหลวของสาธารณรัฐที่หนึ่ง แต่ก็ไม่มีวิธีจัดการกับความท้าทายสำคัญที่เกิดขึ้นในตอนนั้น ซาลาซาร์จึงได้รับอำนาจพิเศษ และเขาสามารถปรับสมดุลงบประมาณและสร้างเสถียรภาพทางการเงินของโปรตุเกสได้ภายในหนึ่งปี ตลอดจนสามารถสร้างส่วนเกินของงบประมาณมหาศาลได้เป็นครั้งแรก เมื่อการเมืองของหลายประเทศกลายเป็นระบอบทหารมากขึ้นเรื่อย ๆ เขาจึงได้ส่งเสริมการบริหารพลเรือนในระบอบเผด็จการ โดยเป้าหมายของซาลาซาร์ คือ การล้มล้างการปลุกสำนึกทางการเมืองของสังคมมากกว่าการระดมกําลังของประชาชน
ซาลาซาร์มีแนวคิดต่อต้านคอมมิวนิสต์ สังคมนิยม สหการนิยม และเสรีนิยม การปกครองของเขาจึงมีลักษณะเป็นอนุรักษนิยม บรรษัทนิยม และชาตินิยมในทางปฏิบัติ นอกจากนี้ยังมีลักษณะเป็นทุนนิยมในระดับหนึ่งจนกระทั่งถึงช่วงสุดท้ายของการปกครองในทศวรรษ 1960 เขาห่างเหินจากระบอบนาซีและฟาสซิสต์ ซึ่งเขาอธิบายว่าเป็น "พวกซีซาร์นิยมนอกรีต" ที่ไม่ยอมรับกฎหมาย ศาสนา หรือแม้แต่ขีดจำกัดทางศีลธรรม ตลอดชีวิตของเขา ซาลาซาร์หลีกเลี่ยงการใช้วาทศิลป์แบบประชานิยม และไม่เห็นด้วยกับแนวคิดพรรคการเมือง โดยเมื่อ ค.ศ. 1930 เขาได้จัดตั้งสหภาพแห่งชาติ ซึ่งซาลาซาร์กล่าวว่าเป็นกลุ่มที่ "มิใช่พรรคการเมือง" และได้ประกาศว่าสหภาพแห่งชาติจะเป็นสิ่งที่ตรงข้ามกับพรรคการเมืองอย่างสิ้นเชิง เขาสนับสนุนนิกายโรมันคาทอลิกแต่ได้แย้งว่าบทบาทของศาสนจักรคือสังคม ไม่ใช่การเมือง และมีการเจรจาความตกลงระหว่างสันตะปาปากับรัฐบาล ค.ศ. 1940 ซึ่งแยกศาสนจักรจากรัฐ หนึ่งในคําขวัญของระบอบซาลาซาร์ คือ Deus, Pátria e Família ("พระเจ้า ปิตุภูมิ และครอบครัว") แม้ว่าเขาจะไม่เคยเปลี่ยนโปรตุเกสให้กลายเป็นรัฐศาสนาก็ตาม
ซาลาซาร์ได้สนับสนุนฟรันซิสโก ฟรังโก ในสงครามกลางเมืองสเปน และมีบทบาทสำคัญในการรักษาความเป็นกลางของโปรตุเกสและสเปนในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง แต่ก็ยังให้การช่วยเหลือและอนุเคราะห์แก่ฝ่ายสัมพันธมิตร แม้ว่าโปรตุเกสภายใต้การปกครองของเขาจะเป็นเผด็จการ แต่ก็มีส่วนร่วมในการก่อตั้งองค์กรระหว่างประเทศ โดยโปรตุเกสเป็นหนึ่งในสิบสองสมาชิกผู้ก่อตั้งองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (เนโท) ใน ค.ศ. 1949 ต่อมาได้เข้าร่วมสหภาพการชำระเงินยุโรปใน ค.ศ. 1950 และเป็นหนึ่งในสมาชิกแรกเริ่มของสมาคมการค้าเสรียุโรป (เอฟตา) ใน ค.ศ. 1960 รวมถึงเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาใน ค.ศ. 1961 ภายใต้การปกครองของซาลาซาร์ โปรตุเกสยังได้เข้าร่วมความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้าใน ค.ศ. 1961 และเริ่มต้นสงครามอาณานิคมโปรตุเกส
ช่วงปีระหว่างการสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สองจนถึง ค.ศ. 1973 ถือเป็นยุคที่การขยายตัวทางเศรษฐกิจของโปรตุเกสดีที่สุดในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ในช่วงเวลานี้ ประเทศมีอัตราการเติบโตอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนและเป็นเวลานาน หลังจากเศรษฐกิจซบเซาหรือตามหลังเศรษฐกิจโลกที่ร่ำรวยกว่ามากว่าศตวรรษ เศรษฐกิจของโปรตุเกสก็เริ่มไล่ตาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในทศวรรษ 1960 ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศต่อหัวของโปรตุเกสเมื่อเทียบกับสหภาพยุโรปสูงถึงร้อยละ 66 ใน ค.ศ. 1973 แต่หลังจากนั้นก็ลดลงเหลือร้อยละ 65 ใน ค.ศ. 2022
แนวคิดพหุทวีปนิยม (Pluricontinentalismo) เป็นรากฐานของนโยบายด้านดินแดนของซาลาซาร์ ซึ่งต้องการให้จักรวรรดิโปรตุเกสเป็นรัฐเดี่ยวที่ครอบคลุมหลายทวีป หลังจากซาลาซาร์เกิดอาการป่วยใน ค.ศ. 1968 ประธานาธิบดี อาแมรีกู ตูมัช จึงขับเขาออกจากตําแหน่งนายกรัฐมนตรี