stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เทสโทสเตอโรน
ผลทางสรีรภาพ > ผู้ใหญ่ > ความเป็นพ่อ

ความเป็นพ่อยังลดระดับเทสโทสเตอโรนในชาย ซึ่งเแสดงว่าความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์และพฤติกรรมที่เกิดช่วยทำให้ดูแลลูก
เมื่อเด็กเป็นทุกข์ ความเปลี่ยนแปลงของระดับเทสโทสเตอโรนจะเป็นตัวบอกลักษณะของพ่อ
ถ้าระดับลดลง พ่อจะเห็นใจลูกมากกว่าพ่อที่ระดับเพิ่ม
ผลทางสรีรภาพ > ผู้ใหญ่ > พฤติกรรมและบุคลิกภาพ

ระดับเทสโทสเตอโรนยังมีบทบาทสำคัญในการเสี่ยงเมื่อต้องตัดสินใจเรื่องการเงิน
ผลทางสรีรภาพ > สมอง

การแบ่งเพศมีผลต่อสมองด้วย
เพราะว่า เอนไซม์ aromatase จะเปลี่ยนเทสโทสเตอโรนเป็น estradiol ซึ่งมีหน้าที่สร้างบุรุษภาพในสมองของหนูหริ่งตัวผู้
ในมนุษย์ การสร้างบุรุษภาพต่อสมองของทารกสัมพันธ์กับการมีตัวรับแอนโดรเจนที่ใช้งานได้ ตามงานศึกษาที่สังเกตความชอบใจทางเพศของคนไข้ที่ผิดปกติแต่กำเนิดในด้านการสร้างแอนโดรเจนหรือด้านการทำงานของตัวรับแอนโดรเจน
สมองของชายไม่เหมือนหญิง (อาจเพราะมีระดับเทสโทสเตอโรนที่ต่างกัน) อย่างหนึ่งก็คือขนาด คือสมองของชายโดยเฉลี่ยจะใหญ่กว่า
ชายปรากฏว่ามีใยประสาทที่มีปลอกหุ้มยาวถึง 176,000 กม. เมื่ออายุ 20 ปี เทียบกับของหญิงที่ยาว 149,000 กม. (น้อยกว่าประมาณ 15%)
การให้เทสโทสเตอโรนในขนาดที่มากกว่าร่างกายผลิต ไม่มีผลระยะสั้นโดยตรงต่อพื้นอารมณ์หรือพฤติกรรม ของชายที่สุขภาพดี 43 คนเป็นเวลา 10 อาทิตย์
ระดับเทสโทสเตอโรนมีสหสัมพันธ์กับความกล้าเสี่ยงในการเลือกอาชีพของผู้หญิง
ความใส่ใจ ความจำ และสมรรถภาพด้านพื้นที่และทิศทาง (spatial ability) เป็นหน้าที่ทางการรู้คิดที่สำคัญที่เทสโทสเตอโรนมีอิทธิพลในมนุษย์
หลักฐานเบื้องต้นแสดงว่า ระดับเทสโทสเตอโรนที่ต่ำอาจเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อความเสื่อมการรู้คิด และในที่สุดต่อภาวะสมองเสื่อมคล้ายกับโรคอัลไซเมอร์
ซึ่งเป็นหลักฐานหลักในการแพทย์ยืดชีวิต ที่จะใช้เทสโทสเตอโรนเพื่อชะลออายุ
หลักฐานโดยมากแสดงว่า มีความสัมพันธ์ระหว่างสมรรถภาพในเรื่องพื้นที่/ทิศทางกับระดับเทสโทสเตอโรนที่เวียนอยู่ในเลือด โดยเป็นฟังก์ชันเส้นโค้งหรือกำลังสอง
ที่การผลิตแอนโดรเจนทั้งเกินหรือขาด มีผลลบต่อระบบการรู้คิด
ชีวเคมี > ชีวสังเคราะห์

เหมือนกับฮอร์โมนแบบสเตอรอยด์อื่น ๆ เทสโทสเตอโรนสังเคราะห์มาจากคอเลสเตอรอล (ดูรูป)
ขั้นแรกในกระบวนการชีวสังเคราะห์ก็คือการแยก (ผ่านกระบวนการออกซิเดชัน) โซ่ข้างคอเลสเตอรอลด้วย cholesterol side-chain cleavage enzyme (P450scc, CYP11A1) ซึ่งเป็นเอนไซม์ cytochrome P450 oxidase ของไมโทคอนเดรีย โดยคอเลสเตอรอลจะเสียอะตอมคาร์บอน 6 อะตอมกลายเป็น pregnenolone
ขั้นต่อไป เอนไซม์ CYP17A1 (17α-hydroxylase/17,20-lyase) ในร่างแหเอนโดพลาซึมจะดึงเอาคาร์บอนอีก 2 อะตอมออก กลายเป็นสเตอรอยด์แบบ C19 หลายอย่าง
ต่อจากนั้น เอนไซม์ 3β-hydroxysteroid dehydrogenase จะเป็นตัวออกซิไดส์เปลี่ยนกลุ่ม 3β-hydroxyl ให้เป็น androstenedione
และในขั้นสุดท้ายที่เป็นตัวจำกัดอัตราการเปลี่ยน เอนไซม์ 17β-hydroxysteroid dehydrogenase จะเป็นตัวรีดิวซ์ androstenedione ซึ่งอยู่ในกลุ่ม C17 keto ให้เป็นเทสโทสเตอโรน
ในชาย เทสโทสเตอโรนโดยมาก (>95%) จะผลิตในอัณฑะ
และต่อมหมวกไตผลิตที่เหลือโดยมาก
ในหญิงซึ่งผลิตน้อยกว่ามาก เทสโทสเตอโรนจะสังเคราะห์โดยต่อมหมวกไต, thecal cells ของรังไข่, และรกระหว่างการตั้งครรภ์
ส่วน Leydig cell ในอัณฑะเป็นตัวผลิตฮอร์โมนโดยเฉพาะ
อ้ณฑะยังมี Sertoli cell ที่จำเป็นต้องได้เทสโทสเตอโรนเพื่อการสร้างสเปิร์ม
เหมือนกับฮอร์โมนโดยมาก เทสโทสเตอโรนจะส่งไปที่ที่ต้องการผ่านเลือด และส่งโดยยึดกับโปรตีนโดยเฉพาะในเลือด คือ sex hormone-binding globulin (SHBG)
ชีวเคมี > การควบคุม

ในชาย เทสโทสเตอโรนโดยมากสังเคราะห์ใน Leydig cell
ซึ่งจำนวนของเซลล์จะควบคุมโดยฮอร์โมน (ดูรูป) luteinizing hormone (LH) และ follicle-stimulating hormone (FSH)
นอกจากนั้นแล้ว ปริมาณเทสโทสเตอโรนที่ Leydig cell ผลิตจะอยู่ใต้การควบคุมของ LH ซึ่งควบคุมการแสดงออกของยีน 17β-hydroxysteroid dehydrogenase
ส่วนปริมาณเทสโทสเตอโรนที่ผลิตจะควบคุมโดย hypothalamic-pituitary-testicular axis (ดูรูป)
คือ เมื่อระดับเทสโทสเตอโรนต่ำ ไฮโปทาลามัสจะหลั่งฮอร์โมน gonadotropin-releasing hormone (GnRH) ซึ่งจกระตุ้นต่อมใต้สมองให้หลั่ง FSH และ LH ซึ่งก็จะกระตุ้นให้อัณฑะสังเคราะห์เทสโทสเตอโรน
และในที่สุด ระดับเทสโทสเตอโรนที่สูงขึ้นก็จะเป็นวงวนป้อนกลับแบบลบที่ออกฤทธิ์ให้ไฮโปทาลามัสและต่อมใต้สมองยับยั้งการหลั่ง GnRH แล้วก็ FSH/LH ตามลำดับ
ปัจจัยที่มีผลต่อระดับเทสโทสเตอโรนอาจรวมทั้ง
อายุ - ระดับเทสโทสเตอโรนของชายจะค่อย ๆ ลดลงเมื่ออายุมากขึ้น ปรากฏการณ์นี้บางครั้งเรียกว่า andropause (วัยทอง) หรืออวัยวะเพศทำงานน้อยเกินตั้งต้นเมื่อปลายชีวิต (late-onset hypogonadism)
การออกกำลังกาย ที่เพิ่มความแข็งแรงและกล้ามเนื้อ (Resistance training) จะเพิ่มระดับเทสโทสเตอโรน แต่ว่า ในชายสูงอายุ ภาวะเช่นนี้สามารถหลีกเลี่ยงโดยการบริโภคโปรตีน ส่วนการออกกำลังกายที่ทำให้อึด (Endurance training) อาจทำให้ระดับเทสโทสเตอโรนลดลง
สารอาหาร - การขาดวิตามินเออาจทำให้ระดับเทสโทสเตอโรนลดลงในเลือด และการทานวิตามินดี (ซึ่งเป็น secosteroid) ในระดับ 400-1,000 IU/วัน (10-25 µg/วัน) จะเพิ่มระดับเทสโทสเตอโรน การขาดธาตุสังกะสีจะลดระดับเทสโทสเตอโรน แต่การทานเกินจะไม่มีผลต่อระดับเทสโทสเตอโรน
น้ำหนักลด อาจทำให้ระดับเทสโทสเตอโรนเพิ่มขึ้น เพราะเซลล์ไขมัน (Fat cell) จะสังเคราะห์เอนไซม์ aromatase ซึ่งเปลี่ยนเทสโทสเตอโรน (ฮอร์โมนเพศชาย) เป็น estradiol (ฮอร์โมนเพศหญิง) แต่ว่า ก็ไม่มีความสัมพันธ์ที่ชัดเจนระหว่างดัชนีมวลกายกับระดับเทสโทสเตอโรน
การนอนหลับ - การหลับระยะตาเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว (REM sleep) จะเพิ่มระดับเทสโทสเตอโรนตอนกลางคืน
พฤติกรรม - การแข่งขันทางสังคมในบางกรณีจะกระตุ้นให้ชายหลั่งเทสโทสเตอโรน
ยา - ยาต้านแอนโดรเจนทั้งแบบธรรมชาติและสังเคราะห์ เช่นชาที่ทำจากมินต์พันธุ์ Mentha spicata จะลดระดับเทสโทสเตอโรน ชะเอมเทศสามารถลดการผลิตเทสโทสเตอโรนโดยมีผลมากกว่าในหญิง
ชีวเคมี > การกระจายตัว

ในเลือด เทสโทสเตอโรน 98% จะยึดอยู่กับโปรตีน โดย 65% ยึดกับ sex hormone-binding globulin (SHBG) และ 33% ยึดอย่างอ่อน ๆ กับ human serum albumin
ระดับเทสโทสเตอโรนของชายผู้ใหญ่ (ที่เป็นอิสระหรือยึด) จะอยู่ที่ 10.4-24.3 nmol/L[ต้องการอ้างอิง]
เทียบกับในหญิงที่ 30-70 ng/dL
กลไกการออกฤทธิ์

เทสโทสเตอโรนในมนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ ออกฤทธิ์ผ่านกลไกหลายอย่าง คือ ออกฤทธิ์ต่อตัวรับแอนโดรเจน (androgen receptor ตัวย่อ AR โดยตรงหรือโดยเป็น DHT) ซึ่งเป็นตัวรับในนิวเคลียส (nuclear receptor) และการแปรเป็น estradiol แล้วออกฤทธิ์ต่อตัวรับเอสโทรเจนบางอย่างทั้งในนิวเคลียสและบนเยื่อหุ้มเซลล์
แอนโดรเจนเช่นเทสโทสเตอโรนยังยึดและออกฤทธิ์ต่อ membrane androgen receptor ซึ่งเป็นตัวรับที่เยื่อหุ้มเซลล์ อีกด้วย
เทสโทสเตอโรนที่เป็นอิสระ (T) จะส่งเข้าไปยังไซโทพลาซึมของเซลล์เป้าหมาย ที่มันสามารถเข้ายึดกับ AR แล้วรีดิวซ์เป็น 5α-dihydrotestosterone (DHT) โดยเอนไซม์ในไซโทพลาสซึมคือ 5α-reductase
และเพราะ DHT จะเข้ายึดกับ AR เดียวกันแรงยิ่งกว่าเทสโทสเตอโรน ดังนั้น จึงมีฤทธิ์ทางแอนโดรเจนมากกว่าถึง 5 เท่า ของ T
ตัวรับเทสโทสเตอโรนหรือคอมเพล็กซ์รับ DHT จะเปลี่ยนรูป ทำให้มันสามารถเข้าไปในนิวเคลียสของเซลล์ และเข้ายึดกับลำดับนิวคลีโอไทด์โดยเฉพาะ ๆ บนโครโมโซมของดีเอ็นเอ
จุดที่เข้ายึดเรียกว่า hormone response element (HREs) และมีอิทธิพลต่อการถอดรหัสยีนบางอย่าง ซึ่งเป็นผลที่ปรากฏของแอนโดรเจน
AR เกิดในระบบต่าง ๆ มากมายในร่างกายของสัตว์มีกระดูกสันหลัง และทั้งชายหญิงตอบสนองเช่นเดียวกันที่ฮอร์โมนระดับเดียวกัน
ปริมาณเทสโทสเตอโรนที่ต่าง ๆ กันมากในช่วงก่อนคลอด ช่วงวัยเริ่มเจริญพันธุ์ และตลอดชีวิต สามารถอธิบายความแตกต่างระหว่างเพศของหญิงชาย
กระดูกและสมองเป็นเนื้อเยื่อสำคัญสองอย่างในมนุษย์ที่ผลหลักของเทสโทสเตอโรนจะเกิดผ่านกระบวนการ aromatization แล้วเปลี่ยนเป็น estradiol
โดยในกระดูก estradiol จะเร่งให้กระดูกอ่อนเปลี่ยนเป็นกระดูกแข็ง ทำให้ epiphysis ปิดและถึงจุดอวสานของการเจริญเติบโตของกระดูก
ในระบบประสาทกลาง เทสโทสเตอโรนก็จะผ่านกระบวนการ aromatization แล้วเปลี่ยนเป็น estradiol เหมือนกัน
ซึ่ง (ไม่ใช่เทสโทสเตอโรน) ทำหน้าที่เป็นสัญญาณป้อนกลับที่สำคัญที่สุดต่อไฮโปทาลามัส (โดยเฉพาะในการหลั่งฮอร์โมน luteinizing hormone)
ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมากมาย เอสโทรเจนที่ทำจากเทสโทสเตอโรนจะเป็นตัวทำบุรุษภาพของส่วนสมองที่ต่างกันระหว่างเพศ ทั้งในช่วงก่อนคลอดและใกล้ ๆ คลอด จึงเป็นตัวกำหนดพฤติกรรมทางเพศของชายต่อมา
ทางการแพทย์

แพทย์ใช้เทสโทสเตอโรนเป็นยารักษาชายที่ผลิตเทสโทสเตอโรนน้อยเกินไปหรือไม่ผลิตเลย และโรคมะเร็งเต้านมบางอย่าง
ซึ่งเรียกว่า hormone replacement therapy (HRT) หรือ testosterone replacement therapy (TRT) และธำรงระดับเทสโทสเตอโรนในเลือดให้อยู่ในพิสัยปกติ
ส่วนปัญหาการผลิตเทสโทสเตอโรนที่น้อยลงตามอายุทำให้เกิดความสนใจใน androgen replacement therapy (การบำบัดโดยการแทนที่แอนโดรเจน)
แต่ก็ยังไม่ชัดเจนว่า การใช้เทสโทสเตอโรนในระดับต่ำเนื่องจากอายุจะมีผลดีหรือผลเสีย
เทสโทสเตอโรนอยู่ในรายการยาที่จำเป็นขององค์การอนามัยโลก ซึ่งเป็นยาที่สำคัญที่สุดในระบบสาธารณสุขพื้นฐาน
เป็นยาที่ผลิตได้ทั่วไปโดยไม่มีสิทธิบัตร
โดยราคาจะขึ้นอยู่กับรูปแบบของยา
ซึ่งสามารถใช้เป็นครีมทา แผ่นแปะผิวหนัง ฉีดเข้าในกล้ามเนื้อ ยาทาที่แก้ม หรือยาทาน
ผลข้างเคียงสามัญของเทสโทสเตอโรนรวมทั้งมีสิว บวม และเต้านมโตในชาย
ผลข้างเคียงรุนแรงที่อาจมีรวมการเป็นพิษต่อตับ โรคหัวใจ และความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม
หญิงหรือเด็กที่ได้ยา (โดยตั้งใจหรือบังเอิญ) อาจเกิดบุรุษภาพ
ไม่แนะนำให้บุคคลที่มีมะเร็งต่อมลูกหมากใช้ยา
และยาอาจมีผลเสียในช่วงการตั้งครรภ์หรือการให้นมลูก
สัตว์อื่น ๆ

สัตว์มีกระดูกสันหลังโดยมากมีเทสโทสเตอโรน
เทสโทสเตอโรนและตัวรับแอนโดรเจนซึ่งอยู่ในนิวเคลียสของเซลล์ปรากฏเริ่มแรกในสัตว์มีกระดูกสันหลังมีขากรรไกใน Infraphylum คือ "Gnathostomata" (jawed vertebrates)
ส่วนสัตว์มีกระดูกสันหลังไม่มีขากรรไก (Agnathan) เช่น ปลาแลมป์เพรย์ทะเลไม่ผลิตเทสโทสเตอโรน แต่ใช้ 4-androstenedione เป็นฮอร์โมนเพศชาย
ส่วนปลาผลิตฮอร์โมนที่ต่างกันเล็กน้อยที่เรียกว่า 11-ketotestosterone
ส่วนสิ่งที่คล้ายกันในแมลงก็คือ ecdysone
การมีสเตอรอยด์ดาษดื่นอย่างนี้ในสัตว์ต่าง ๆ แสดงว่า ฮอร์โมนเพศมีประวัติทางวิวัฒนาการที่ยาวนาน
ดูเพิ่ม

สถานีย่อยเคมี
สถานีย่อยแพทยศาสตร์
แหล่งข้อมูลอื่น

Fargo KN, Pak TR, Foecking EM, Jones KJ (2010). "Molecular Biology of Androgen Action: Perspectives on Neuroprotective and Neurotherapeutic Effects.".  ใน Pfaff DW, Etgen AM (บ.ก.). Molecular Mechanisms of Hormone Actions on Behavior. Elsevier Inc. pp. 1219–1246. doi:10.1016/B978-008088783-8.00036-X. ISBN 978-0-12-374939-0.
Dowd NE (2013). "Sperm, testosterone, masculinities and fatherhood". Nevada Law Journal. 13 (2): 8.
Celec P, Ostatníková D, Hodosy J (February 2015). "On the effects of testosterone on brain behavioral functions". Frontiers in Neuroscience. 9: 12. doi:10.3389/fnins.2015.00012. PMC 4330791. PMID 25741229.
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
พิสัยอ้างอิงของค่าเลือด แสดงระดับเทสโทสเตอโรนสำหรับชายผู้หใญ่เป็นสีฟ้าอ่อนที่ตรงกลางด้านซ้าย
กำเนิดของสเตอรอยด์ (steroidogenesis) ของมนุษย์ แสดงเทสโทสเตอโรนที่ตอนกลางใกล้ ๆ ข้างล่าง
การผลิตเทสโทสเตอโรนควบคุมโดย Hypothalamic-pituitary-testicular axis
เลโอโปลด์ รูซิคกา
สุมังคลี

สุมํคลี หรือ สุมังคลี (อักษรโรมัน: Sumangali) เป็นรูปแบบหนึ่งของแรงงานเด็กซึ่งผิดกฎหมายแต่ยังคงมีใช้อยู่ในประเทศอินเดีย โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมตัดเย็บในรัฐทมิฬนาฑู เด็กหญิงที่เป็นสุมังคลีจะอยู่ภายใต้สัญญาจ้างระยะเวลาสามถึงห้าปีโดยได้รับเงินรายเดือน และเมื่อสิ้นสุดสัญญาจะได้รับลัมป์ซัมเพื่อจ่ายเป็นสินสอด เชื่อกันว่าสุมังคลีเริ่มมีขึ้นในโกอิมบาตอร์ ตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1990s
ชื่ออื่น ๆ ของสุมังคลี เช่น สุมุงคลี (Sumungali scheme), สุมุงคลีติตตัม (Sumungali Thittam), ศุภมงคล (Suba Mangala scheme หรือ Subha Mangala scheme), มงคลยะติตตัม (Mangalya Thittam), ติรุมังคลัมติรุมันติตตัม (Thirumangalam thiruman thittam), แผนการแต่งงาน (marriage scheme) และ คัมป์คูลี (camp coolie) คำว่า สุมังคลี หรือ ศุภมงคลี (ผู้เป็นมงคลยิ่ง) หมายถึง "สตรีที่แต่งงานแล้ว" หรือ "สตรีที่แต่งงานแล้วอย่างมีความสุข" ในภาษาทมิฬ เพื่อใช้เรียก "เด็กหญิงโสดที่กลายมาเป็นสตรีที่ผู้คนเคารพยกย่องผ่านการแต่งงาน"
แหล่งข้อมูลอื่น

Captured by Cotton, a report by Centre for Research on Multinational Corporations and India Committee of the Netherlands
Sumangali Scheme by the Fair Wear Foundation
เจ้าชายฟีลิป เคานต์แห่งแฟลนเดอส์

เจ้าชายฟีลิปแห่งเบลเยียม เคานต์แห่งแฟลนเดอส์ (ประสูติ: 24 มีนาคม ค.ศ. 1837 สิ้นพระชนม์: 17 พฤศจิกายน ค.ศ. 1905) ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สาม (พระองค์ที่สองที่ยังทรงพระชนม์) ของพระเจ้าเลออปอลที่ 1 กับสมเด็จพระราชินีหลุยส์-มารี (ค.ศ. 1812 - ค.ศ. 1850) ประสูติที่ปราสาทลาเกิน ชานกรุงบรัสเซลส์ เบลเยียม และได้มีพระราชโองการเฉลิมพระอิสริยยศเป็น เคานต์แห่งแฟลนเดอส์ เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1840
พระองค์ทรงเป็นองค์รัชทายาทแห่งราชวงศ์ตั้งแต่ปีค.ศ. 1869 (ทันทีหลังจากพระนัดดาสิ้นพระชนม์) จนกระทั่งสิ้นพระชนม์ในปีค.ศ. 1905
ในปีค.ศ. 1866 หลังจากเจ้าชายอเล็กซานดรู โลอัน กูซาแห่งโรมาเนีย ทรงสละราชสมบัติ พระองค์ทรงปฏิเสธการรับเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ถัดไปของโรมาเนีย ต่อมาพระราชบัลลังก์นั้นในภายหลังได้ถวายให้แก่สมเด็จพระเจ้าคาโรลที่ 1
เสกสมรส

เจ้าชายฟิลิป ทรงเสกสมรสกับเจ้าหญิงมารีแห่งโฮเฮนซอลเลิร์น-ซิกมาริงเงิน (ค.ศ. 1845 - ค.ศ. 1912) พระธิดาของคาร์ล อันโทน เจ้าชายแห่งโฮเอินท์ซ็อลเลิร์น (ค.ศ. 1811 – ค.ศ. 1885) กับพระชายา เจ้าหญิงโยเซฟินแห่งบาเดิน (ค.ศ. 1813 – ค.ศ. 1900)
ทรงมีพระโอรสและพระธิดารวม 5 พระองค์ ได้แก่
เจ้าชายโบดวงแห่งเบลเยียม (ค.ศ. 1869 – ค.ศ. 1891)
เจ้าหญิงอ็องเรียตแห่งเบลเยียม (แฝด) (ค.ศ. 1870 – ค.ศ. 1948)
เจ้าหญิงโฌเซฟีน มารีแห่งเบลเยียม (แฝด) (30 พฤศจิกายน ค.ศ. 1870 – 18 มกราคม ค.ศ. 1871) สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์
เจ้าหญิงโฌเซฟีน การอลีนแห่งเบลเยียม (ค.ศ. 1872– ค.ศ. 1958)
เจ้าชายอัลแบร์แห่งเบลเยียม (ค.ศ. 1875 – ค.ศ. 1934) ต่อมาขึ้นครองราชสมบัติเป็นสมเด็จพระเจ้าอัลแบร์ที่ 1 แห่งเบลเยียม
บรรณานุกรม

Weintraub, Stanley, Uncrowned King: The Life of Prince Albert, The Free Press, New York, 1997, p. 458.
Willis, Daniel (also known as Daniel A. Brewer-Ward), The Descendants of Louis XIII, Clearfield Co., Inc., Baltimore, Maryland, 1999, ISBN 0-8063-4942-5, p. 99.
NEXUS Jan/Feb 1998, Vol. XV, No. 1, p. 32.
| ก่อนหน้า |  | เจ้าชายฟีลิป เคานต์แห่งแฟลนเดอส์ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ไม่มี (สถาปนาอิสริยยศ) |  |   เคานท์แห่งฟลานเดอร์  ราชวงศ์ซัคเซิน-โคบูร์กและโกทา  (14 ธันวาคม ค.ศ. 1840 – 17 พฤศจิกายน ค.ศ. 1905) |  | เจ้าชายชาลส์ เคานท์แห่งฟลานเดอร์ |
| ด ค กเจ้าชายแห่งเบลเยียม |
| --- | --- |
เริ่มนับรุ่นจากพระราชวงศ์ที่สืบเชื้อสายจากพระเจ้าเลออปอลที่ 1 แห่งเบลเยียม
รุ่นที่ 1:  เจ้าชายหลุยส์ ฟิลิป มกุฎราชกุมาร  สมเด็จพระเจ้าเลออปอลที่ 2  เจ้าชายฟิลิป เคานต์แห่งแฟลนเดอส์ 
รุ่นที่ 2:  เจ้าชายเลโอโปลด์ ดยุกแห่งบราบันต์  เจ้าชายโบดวง  สมเด็จพระเจ้าอัลแบร์ที่ 1 
รุ่นที่ 3:  สมเด็จพระเจ้าเลโอโปลด์ที่ 3  เจ้าชายชาลส์ เคานต์แห่งฟลานเดอร์ 
รุ่นที่ 4:  สมเด็จพระราชาธิบดีโบดวง  สมเด็จพระราชาธิบดีอัลแบร์ที่ 2  เจ้าชายอาแล็กซ็องดร์ 
รุ่นที่ 5:  สมเด็จพระราชาธิบดีฟีลิป  เจ้าชายลอเรนซ์ อาร์ชดยุกแห่งออสเตรีย-เอสเต*  เจ้าชายโลร็อง 
รุ่นที่ 6:  เจ้าชายกาบรีแยล  เจ้าชายแอมานุแอล  เจ้าชายอะเมเดโอ อาร์ชดยุกแห่งออสเตรีย-เอสเต**  เจ้าชายโจอาคิม อาร์ชดยุกแห่งออสเตรีย-เอสเต**  เจ้าชายนีกอลา  เจ้าชายแอมริก  เจ้าชายออสการ์ 
*สถาปนาเป็นเจ้าชายแห่งเบลเยียมเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1995 **สถาปนาเป็นเจ้าชายแห่งเบลเยียมเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม ค.ศ. 1991
กระดูกหักแบบสมิธ

| กระดูกหักแบบสมิธ |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: รีเวิร์สคอลลิสซิสแฟรกเชอร์, กระดูกหักแบบกอยแรนด์-สมิธ (Goyrand-Smith's)

กระดูกหักแบบสมิธ
สาขาวิชา: ออร์โทพีดิกส์
กระดูกหักแบบสมิธ (อังกฤษ: Smith's fracture) เป็นการหักของกระดูกเรเดียสส่วนปลาย
กระดูกหักแบบสมิธสามารถเกิดได้จากการมีแรงกระแทกโดยตรง (direct blow) เข้าที่ปลายแขนทางดอร์ซอล (dorsal forearm) หรือจากการล้มเอาข้อมือลงในท่างอเข้าใน (wrist flexed) กระนั้น กลไกการเกิดการบาดเจ็บที่พบบ่อยที่สุดสำหรับกระดูกหักแบบสมิธเกิดจากการล้มเอาฝ่ามือลงประกอบกับข้อมือเกิดมีการงอเข้าไปทางดอร์ซอล (slightly dorsiflexed) เล็กน้อย กระดูกหักแบบสมิธสามารถพบได้น้อยกว่ากระดูกหักแบบคอลลิส
กระดูกที่หักส่วนปลาย (distal) จะเคลื่อนออกไปทางวอลาร์และไปทางเวนทรอล (volarly ventrally) ซึ่งตรงกันข้ามกันกับกระดูกหักแบบคอลลิสที่ซึ่งกระดูกส่วนที่หักจะเคลื่อนไปทางดอร์ซอล (dorsally) กระดูกสามารถแตกเป็นชิ้นเดียวหรือหลายชิ้น และสามารถแตกไปถึงพื้นผิวข้อของข้อมือหรือไม่ก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นกับความรุนแรง
มีรายงานพบกลุ่มอาการเจ็บปวดเฉพาะส่วนแบบซับซ้อน (Complex regional pain syndrome) ได้มากถึง 40% ข้อบ่งชี้สำหรับการรักษาโดยการผ่าตัดรวมถึงการแตกละเอียดทางดอร์ซอลหรือวอลาร์ (dorsal or volar comminution), มีการแตกในข้อ (intra-articular involvement), ผู้ป่วยไม่คงที่หลังทำรีดักชั่น (instability post-reduction), การหักทำมุมมากกว่า 20 องศา (angulation greater than 20 degrees), หากเคลื่อนเป็นขั้นของพื้นผิวออกมากเกิน 2 มิลลิเมตร (surface step-off over 2mm) หรือ การหกสั้นของกระดูกเรดียสไปมากกว่า 5 มิลลิเมตร
ชื่อของรูปแบบกระดูกหักนี้ตั้งตามศัลยแพทย์กระดูกและข้อ รอเบิร์ต วิลเลียม สมิธ (1807–1873) ในหนังสือของเขา A Treatise on Fractures in the Vicinity of Joints, and on certain forms of Accidents and Congenital Dislocations (แปล: ตำราความเรียงว่าด้วยกระดูกหักในอาณาบริเวณของข้อต่อและว่าด้วยการเคลื่อนของกระดูกบางรูปแบบจากอุบัติเหตุและที่เป็นโดยกำเนิด) ตีพิมพ์ปี 1847
การจำแนก

ระบบการจำแนกที่นิยมใช้สำหรับกระดูกเรดียลทางดิสทอลหักคือระบบฟรีกแมน ซึ่งจำแนกดังนี้
ชนิด I: นอกข้อ (Extra-articular)
ชนิด II: ชนิด I ที่กระดูกอัลนาทางดิสทอล (distal ulna) หักด้วย
ชนิด III: มีการหักของข้อต่อเรดิโอคาร์พัลด้วย (Radiocarpal joint involvement)
ชนิด IV: ชนิด III ที่กระดูกอัลนาทางดิสทอล (distal ulna) หักด้วย
ชนิด V: มีการหักของข้อต่อเรดิโออัลนาร์ทางดิสทอลด้วย (Distal radioulnar joint involved)
ชนิด VI: ชนิด V ที่กระดูกอัลนาทางดิสทอล (distal ulna) หักด้วย
ชนิด VII: ทั้งข้อเรดิโอคาร์พัล (Radiocarpal) และเรดิโออัลนาร์ทางดิสทอล (distal radioulnar) หักด้วย
ชนิด VIII: ชนิด VII ที่กระดูกอัลนาทางดิสทอล (distal ulna) หักด้วย
แหล่งข้อมูลอื่น

Radiograph of Smith's fracture
| --- | --- |
การจำแนกโรค: DICD-10: S52.5 MeSH: 68011885
ทรัพยากรภายนอก: AO Foundation: 23-A2.3
การทารุณเด็กทางเพศ

การทารุณเด็กทางเพศ
(อังกฤษ: Child sexual abuse ตัวย่อ CSA, อังกฤษ: child molestation)
หรือ การกระทำทารุณต่อเด็กทางเพศ
หรือ การทำร้ายเด็กทางเพศ
เป็นรูปแบบการกระทำทารุณต่อเด็กที่ผู้ใหญ่, หรือเยาวชนหรือวัยรุ่นที่มีอายุมากกว่าและต่างระดับพัฒนา
ใช้เด็กกระตุ้นความรู้สึกทางเพศ
มีรูปแบบตั้งแต่การขอหรือบังคับให้เด็กมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางเพศ (ไม่ว่าจะได้ผลตามที่ต้องการหรือไม่), การแสดงสิ่งลามกอนาจารไม่ว่าจะเป็นอวัยวะเพศ หัวนมหญิง เป็นต้น เพื่อสนองความต้องการทางเพศของตน เพื่อขู่ขวัญเด็ก
หรือเพื่อปะเหลาะประเล้าประโลมเตรียมเด็กเพื่อทารุณกรรม, การสัมผัสเด็กทางเพศ, หรือการใช้เด็กเพื่อผลิตสื่อลามกอนาจาร
ทารุณกรรมสามารถเกิดขึ้นได้ในหลายที่หลายสถาน
รวมทั้งที่บ้าน ที่โรงเรียน หรือสำนักงานที่มีเด็กทำงานเป็นปกติ
การจับเด็กแต่งงานเป็นรูปแบบการทารุณหลักอย่างหนึ่ง
ที่กองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (UNICEF) ได้กล่าวไว้ว่า "อาจเป็นรูปแบบการทารุณและฉวยผลประโยชน์จากเด็กหญิงทางเพศที่แพร่หลายที่สุด"
ทารุณกรรมต่อเด็กส่งผลทางจิตใจ ให้เกิดความซึมเศร้า
ความวิตกกังวล
ความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ
ความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจแบบซับซ้อน (complex post-traumatic stress disorder)
ความโน้มเอียงที่จะตกเป็นเหยื่อทารุณกรรมอีกในวัยผู้ใหญ่
รวมทั้งการบาดเจ็บทางกาย และเหล่านี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของปัญหาทั้งหมด
ทารุณกรรมโดยสมาชิกครอบครัวซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของการร่วมประเวณีกับญาติสนิท จะก่อให้เกิดปัญหาร้ายแรงยิ่งกว่าต่อเด็ก ส่งผลกระทบต่อจิตใจในระยะยาว โดยเฉพาะในกรณีที่ทำโดยผู้ปกครอง ไม่ว่าจะเป็นพ่อ แม่ พ่อเลี้ยง แม่เลี้ยง พ่อบุญธรรม แม่บุญธรรม
ความแพร่หลายทั่วโลกของทารุณกรรมทางเพศต่อเด็กประเมินอยู่ที่ 19.7% ในหญิง และ 7.9% ในชาย
ผู้กระทำผิดส่วนมากรู้จักเหยื่อ ราว 30% เป็นญาติ บ่อยที่สุดเป็นพี่ชาย พ่อ ลุง หรือลูกพี่ลูกน้อง ราว 60% เป็นคนรู้จักอื่นอย่างเช่น "เพื่อน"ของคนในครอบครัว พี่เลี้ยงเด็ก หรือเพื่อนบ้าน และราว 10% เป็นคนแปลกหน้า
ผู้กระทำผิดส่วนใหญ่เป็นชาย จากการศึกษาพบว่า หญิงทำผิดต่อ 14-40% ของเหยื่อเด็กชาย และ 6% ของเหยื่อเด็กหญิง(โดยที่เหลือของเหยื่อทำโดยผู้ทำผิดเพศชาย) ส่วนคำภาษาอังกฤษว่า pedophile (คนใคร่เด็ก) มักจะใช้อย่างไม่เลือกกับทุก ๆ คนที่ทารุณเด็กทางเพศ
แต่ผู้ทำผิดต่อเด็กทุกคนไม่ใช่คนใคร่เด็ก ยกเว้นถ้ามีความรู้สึกทางเพศที่รุนแรงกับเด็กที่อยู่ในวัยก่อนหนุ่มสาว และคนใคร่เด็กทุกคนก็ไม่ใช่ผู้ทำผิดต่อเด็ก
ในกฎหมายบางประเทศ คำว่า child sexual abuse (การทารุณเด็กทางเพศ) ใช้เป็นคำคลุมทั้งการละเมิดกฎหมายอาญาและแพ่ง ที่ผู้ใหญ่ทำกิจทางเพศร่วมกับผู้เยาว์ หรือฉวยประโยชน์จากผู้เยาว์เพื่อสนองความรู้สึกทางเพศ
สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (American Psychological Association) ยืนยันว่า "เด็กไม่สามารถยินยอมมีกิจกรรมทางเพศร่วมกับผู้ใหญ่" และประณามการทำเช่นนั้นของผู้ใหญ่ คือ
"ผู้ใหญ่ที่มีกิจกรรมทางเพศร่วมกับเด็ก กำลังละเมิดทั้งกฎหมายและจริยธรรม ที่ไม่มีทางพิจารณาได้ว่าเป็นพฤติกรรมที่ปกติหรือที่ยอมรับได้ในสังคม"
ผลต่อเด็ก > ทางจิต

การทารุณเด็กทางเพศสามารถมีผลทั้งระยะสั้นและระยะยาว รวมทั้งโรคจิตต่าง ๆ ต่อ ๆ มาในชีวิต
อาการและผลรวมทั้งภาวะซึมเศร้ารุนแรง
ความวิตกกังวล
ความผิดปกติในการรับประทาน (eating disorders)
การมีความเคารพตน (self-esteem) ต่ำ
การเกิดโรคกายเหตุจิต (somatization)
ความผิดปกติในการนอน (sleep disturbances)
โรคดิสโซสิเอทีฟ (Dissociative identity disorder), และโรควิตกกังวล รวมทั้งความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ (PTSD)
แม้ว่าเด็กอาจจะแสดงพฤติกรรมย้อนวัยเช่น การดูดนิ้วหัวแม่มือ และการถ่ายรดที่นอน แต่อาการที่ชัดเจนที่สุดของการถูกทารุณกรรมทางเพศก็คือ การเล่นเลียนแบบทางเพศ และการมีความรู้ความสนใจทางเพศที่ไม่สมควรต่อวัย
เด็กอาจจะไม่สนใจไปโรงเรียนหรือเล่นกับเพื่อน
และมีปัญหาด้านการเรียนการประพฤติหลายอย่างรวมทั้งการกระทำทารุณโหดร้ายต่อสัตว์
การมีสมาธิสั้น (ADHD)
ความผิดปกติทางความประพฤติ (conduct disorder)
และความผิดปกติแบบท้าทายชอบทำตรงกันข้าม (oppositional defiant disorder)
ในช่วงวัยรุ่น อาจจะเกิดตั้งครรภ์และพฤติกรรมทางเพศที่เสี่ยง
เหยื่อทารุณกรรมแจ้งการทำร้ายตนเองเกือบถึง 4 เท่าของปกติ
ผลลบระยะยาวที่มีหลักฐานแสดงอย่างชัดเจนก็คือ การตกเป็นเหยื่อแบบซ้ำ ๆ หรือเพิ่มขึ้นในช่วงวัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่
การถูกทารุณกรรมทางเพศในวัยเด็กสัมพันธ์อย่างเป็นเหตุ กับโรคจิตต่าง ๆ ในวัยผู้ใหญ่ที่เป็นผล เช่น อาชญากรรม และการฆ่าตัวตาย
รวมทั้งการติดสุราและยาเสพติด
ชายที่ถูกทารุณกรรมทางเพศในวัยเด็ก มักจะปรากฏในกระบวนการยุติธรรมเกี่ยวข้องกับอาชญากรรม มากกว่าในสถาบันบำบัดโรคจิต
งานศึกษาหนึ่งที่เปรียบเทียบหญิงกลางคนที่ถูกทารุณกรรมในวัยเด็กกับหญิงที่ไม่ถูกพบว่า หญิงถูกทารุณกรรมต้องมีการดูแลทางสุขภาพในระดับที่สูงกว่า
ยังพบผลต่อคนรุ่นต่อไปอีกด้วย คือ เด็กลูกของเหยื่อมักจะมีปัญหาทางพฤติกรรม ทางสังคม และทางจิตมากกว่าเด็กอื่น ๆ
ยังไม่มีรูปแบบอาการโดยเฉพาะที่ชัดเจน
แต่มีสมมติฐานหลายอย่างเกี่ยวกับเหตุของอาการเหล่านี้ รวมทั้ง
ทารุณกรรมทางกายเป็นเหตุสำคัญของอาการซึมเศร้า
รูปแบบและความรุนแรงของทารุณกรรมสัมพันธ์กับอาการทางจิตต่าง ๆ
ยังไม่ชัดเจนว่าสถานการณ์ของครอบครัวเป็นเหตุของอาการทางจิตต่าง ๆ
งานศึกษาหลายงานพบว่า 51%-79% ของเด็กเหยื่อมีอาการทางจิต
อาการมีโอกาสรุนแรงเพิ่มขึ้นถ้าผู้กระทำเป็นญาติ ถ้ามีการร่วมเพศหรือความพยายามที่จะร่วมเพศ หรือถ้ามีการขู่หรือใช้กำลัง
ระดับความรุนแรงของอาการอาจมีอิทธิพลจากองค์ต่าง ๆ เช่น ความลึกในการล่วงล้ำ ระยะเวลาและความถี่ของทารุณกรรม และการใช้กำลัง
รอยด่างทางสังคมอาจเพิ่มปัญหาทางใจต่อเด็ก
แต่ผลเสียหายมีโอกาสน้อยลงสำหรับเด็กที่ได้รับการสนับสนุนทางครอบครัวที่ดี
ผลต่อเด็ก > ทางจิต > โรคดิสโซสิเอทีฟ และ PTSD

บทความหลัก: โรคดิสโซสิเอทีฟ และ ความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ
การกระทำทารุณต่อเด็กรวมทั้งทางเพศ โดยเฉพาะแบบซ้ำ ๆ เริ่มตั้งแต่อายุน้อย ๆ สัมพันธ์กับอาการดิสโซสิเอทีฟในระดับสูง รวมทั้งภาวะเสียความจำเกี่ยวกับเหตุการณ์ทารุณกรรม
ถ้าเป็นแบบรุนแรง (คือมีการล่วงล้ำ มีผู้กระทำหลายคน เป็นระยะเวลาเกิน 1 ปี) อาการดิสโซสิเอทีฟก็ยิ่งหนักขึ้น
นอกจากโรคดิสโซสิเอทีฟและ PTSD แล้ว เหยื่ออาจมีความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่ง (BPD) และความผิดปกติในการรับประทาน เช่น โรคหิวไม่หาย (bulimia nervosa)
ผลต่อเด็ก > ทางจิต > ปัจจัยที่มีผลต่องานวิจัย

เพราะว่าทารุณกรรมในเด็กบ่อยครั้งเกิดขึ้นพร้อมกับปัจจัยที่อาจเป็นตัวแปรกวนอื่น ๆ เช่น สถานการณ์ในครอบครัวที่ไม่ดีและการทารุณทางกาย
นักวิชาการบางพวกอ้างว่า เป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องควบคุมตัวแปรกวนเหล่านั้นในงานศึกษาที่วัดผลของทารุณกรรมทางเพศ
งานทบทวนวรรณกรรมปี ค.ศ. 1998 กล่าวว่า
"สมมติฐานที่เสนอในงานนี้ก็คือ ในกรณีโดยมากแล้ว ความเสียหายหลักของทารุณกรรมทางเพศต่อเด็ก มีเหตุจากสมรรถภาพการพัฒนาในด้านต่าง ๆ รวมทั้งความไว้วางใจ ความใกล้ชิด ความเป็นตัวของตัวเอง และสภาวะทางเพศ ส่วนปัญหาโรคจิตในวัยผู้ใหญ่ที่สัมพันธ์กับประวัติทารุณกรรมทางเพศ เป็นผลชั้นทุติยภูมิ"
แต่ก็มีงานศึกษาอื่น ๆ ที่พบความสัมพันธ์ระหว่างทารุณกรรมทางเพศกับปัญหาโรคจิตที่เป็นอิสระจากปัจจัยดังกล่าว
งานปี 2000 พบว่า ในตัวอย่างที่ศึกษา ความสัมพันธ์โดยมากระหว่างทารุณกรรมทางเพศแบบรุนแรงกับโรคจิตวัยผู้ใหญ่ ไม่สามารถอธิบายได้โดยปัจจัยทางครอบครัว เพราะว่า ขนาดผลต่าง (effect size) ที่เกิดจากความสัมพันธ์ลดลงเพียงแค่เล็กน้อยหลังจากกำจัดตัวแปรกวนที่เป็นไปได้
นอกจากนั้นแล้ว ตัวอย่างคู่แฝดที่ศึกษาในงาน ก็สนับสนุนความสัมพันธ์โดยเป็นเหตุผลระหว่างทารุณกรรมทางเพศกับโรคจิตวัยผู้ใหญ่ เพราะว่า แฝดที่ถูกทารุณกรรมมีความเสี่ยงต่อโรคจิตสูงกว่าแฝดของตนที่ไม่ได้ถูก
งานวิเคราะห์อภิมานในปี ค.ศ. 1998 ก่อให้เกิดการโต้เถียงกันโดยเสนอว่า ทารุณกรรมทางเพศต่อเด็กไม่ได้มีผลเสียหายอย่างกว้างขวางในทุกกรณี
คือผู้วิจัยกล่าวว่า มีนักศึกษามหาวิทยาลัยที่รายงานประสบการณ์เช่นนั้นในเชิงบวก และขอบเขตความเสียหายทางจิตขึ้นอยู่กับว่า เด็กคิดว่าประสบการณ์นั้นเป็นการยินยอมหรือไม่
ต่อมางานวิจัยนี้ถูกวิจารณ์ว่ามีระเบียบวิธีและการสรุปที่ผิดพลาด
รัฐสภาแห่งสหรัฐอเมริกาประณามงานศึกษาเพราะข้อสรุป และเพราะให้ข้ออ้างกับองค์กรคนใคร่เด็กเพื่อทำกรรมประทุษร้ายเด็ก
ผลต่อเด็ก > ผลทางกาย > ความบาดเจ็บ

ขึ้นอยู่กับอายุและขนาดของเด็กประกอบกับกำลังที่ใช้ ทารุณกรรมทางเพศอาจมีผลเป็นแผลฉีกขาดและเลือดออกภายใน
และในกรณีที่รุนแรง อาจจะมีความเสียหายต่ออวัยวะภายใน และในบางกรณี อาจจะทำให้ถึงตาย
ผลต่อเด็ก > ผลทางกาย > การติดเชื้อ

ทารุณกรรมทางเพศต่อเด็ก อาจจะมีผลเป็นการติดเชื้อและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
โอกาสการติดเชื้ออาจเพิ่มขึ้นเพราะเด็กไม่มีน้ำหล่อลื่นในช่องคลอดซึ่งขึ้นอยู่กับอายุ
และอาการช่องคลอดอักเสบ ก็อาจจะเกิดขึ้นด้วย