จ้าว จื่อหยาง

นักการเมืองชาวจีน (ค.ศ. 1919–2005)
| จ้าว จื่อหยาง |
| --- | --- |
赵紫阳
จ้าวใน ค.ศ. 1985

เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน
ดำรงตำแหน่ง 15 มกราคม ค.ศ. 1987[a] – 24 มิถุนายน ค.ศ. 1989
ก่อนหน้า: หู เย่าปัง
ถัดไป: เจียง เจ๋อหมิน
นายกรัฐมนตรีจีน
ดำรงตำแหน่ง 10 กันยายน ค.ศ. 1980 – 24 พฤศจิกายน ค.ศ. 1987
ประธานาธิบดี: หลี่ เซียนเนี่ยน (ตั้งแต่ปี 1983)
รองหัวหน้ารัฐบาล:  ดูรายชื่อ ว่าน หลี่ เหยา อี้หลิน หลี่ เผิง เถียน จี้ยฺหวิน เฉียว ฉือ 
ก่อนหน้า: ฮฺว่า กั๋วเฟิง
ถัดไป: หลี่ เผิง
รองประธานสภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน
ดำรงตำแหน่ง 8 มีนาคม ค.ศ. 1978 – 17 มิถุนายน ค.ศ. 1983
ประธาน: เติ้ง เสี่ยวผิง
รองประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีน
ดำรงตำแหน่ง 29 มิถุนายน ค.ศ. 1981 – 12 กันยายน ค.ศ. 1982ดำรงตำแหน่งร่วมกับ เย่ เจี้ยนอิง เติ้ง เสี่ยวผิง หลี่ เซียนเนี่ยน เฉิน ยฺหวิน ฮฺว่า กั๋วเฟิง
ประธาน: หู เย่าปัง
รองประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง คนที่ 1
ดำรงตำแหน่ง 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1987 – 23 มิถุนายน ค.ศ. 1989ดำรงตำแหน่งร่วมกับ หยาง ช่างคุน
ประธาน: เติ้ง เสี่ยวผิง
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: จ้าว ซิวเย่ 17 ตุลาคม ค.ศ. 1919(1919-10-17) อำเภอหฺวา เหอหนาน สาธารณรัฐจีน
เสียชีวิต: 17 มกราคม ค.ศ. 2005(2005-01-17) (85 ปี) ปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน
ที่ไว้ศพ: แขวงชางผิง ปักกิ่ง
เชื้อชาติ: จีน
พรรคการเมือง: พรรคคอมมิวนิสต์จีน (1938–2005)
คู่สมรส: เหลียว ปั๋วฉี (สมรส 1944)
บุตร: 6
ลายมือชื่อ: 
 การเป็นสมาชิกสถาบันกลาง  1987–1989: คณะกรรมการการทหารส่วนกลาง ชุดที่ 13   1980–1989: คณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมือง ชุดที่ 11, 12, 13   1979–1989: กรมการเมือง ชุดที่ 11, 12, 13   1972–1989: คณะกรรมาธิการกลาง ชุดที่ 9, 10, 11, 12, 13   ?–1989: สภาประชาชนแห่งชาติ ชุดที่ 7   ตำแหน่งอื่น ๆ ที่  1987–1989: รองประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางแห่งรัฐ   1987–1989: รองประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางแห่งพรรค   1981–1982: รองประธานคณะกรรมาธิการกลาง   1980–1989: ผู้นำกลุ่มผู้นำด้านการเงินและเศรษฐกิจ   1975–1980: ผู้ว่าการมณฑลเสฉวน   1975–1980: เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคประจำมณฑลเสฉวน   1974–1975: ผู้ว่าการมณฑลกวางตุ้ง   1974–1975: เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคประจำมณฑลกวางตุ้ง   1965–1967: เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคประจำมณฑลกวางตุ้ง    
   เสียงของจ้าว จื่อหยาง  จ้าวกล่าวสุนทรพจน์ที่ทำเนียบขาว บันทึกเมื่อวันที่ 10 มกราคม ค.ศ. 1984 
a. ^ รักษาการ: 15 มกราคม  – 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1987

จ้าว จื่อหยาง (จีน: 赵紫阳; พินอิน: Zhào Zǐyáng; 17 ตุลาคม ค.ศ. 1919 – 17 มกราคม ค.ศ. 2005) เป็นนักการเมืองชาวจีน ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 3 ของจีนตั้งแต่ ค.ศ. 1980 ถึง 1987 รองประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีนตั้งแต่ ค.ศ. 1981 ถึง 1982 และเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนตั้งแต่ ค.ศ. 1987 ถึง 1989 เขาเป็นผู้รับผิดชอบการปฏิรูปการเมืองในประเทศจีนตั้งแต่ ค.ศ. 1986 แต่สูญเสียอำนาจเนื่องจากการสนับสนุนการประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989
จ้าวเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์จีนในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1938 ในช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง เขาทำหน้าที่เป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูงของคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำอำเภอหฺวา ผู้อำนวยการฝ่ายองค์การคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำจังหวัดยฺหวีเป่ย์ เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำเขตชายแดนเหอเป่ย์-ชานตง-เหอหนาน และกรรมาธิการการเมืองกองพลทหารที่ 4 ภูมิภาคทหารเหอเป่ย์-ชานตง-เหอหนาน ในช่วงสงครามกลางเมืองจีน ค.ศ. 1945–1949 จ้าวทำหน้าที่เป็นรองกรรมาธิการการเมืองของภูมิภาคทหารถงไป่ เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำจังหวัดหนานหยาง และกรรมาธิการการเมืองกองพลกองทหารหนานหยาง
ภายหลังการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน จ้าวได้รับการแต่งตั้งเป็นรองเลขาธิการคณะกรรมาธิการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนสาขาภาคใต้ เขายังเคยดำรงตำแหน่งเลขาธิการสำนักเลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำมณฑลกวางตุ้ง เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำมณฑลกวางตุ้งคนที่ 1 และ 2 อีกด้วย เขาถูกข่มเหงในช่วงการปฏิวัติทางวัฒนธรรมและต้องใช้เวลาอยู่ในสถานะลี้ภัยทางการเมือง หลังจากได้รับการฟื้นฟูชื่อเสียง จ้าวได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำเขตปกครองตนเองมองโกเลียใน เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำมณฑลกวางตุ้งคนที่ 1 เลขาธิการคณะกรรมาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำมณฑลเสฉวนคนที่ 1 และกรรมาธิการการเมืองภูมิภาคทหารเฉิงตูคนที่ 1 และรองประธานคณะกรรมาธิการแห่งชาติประจำสภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน
ในฐานะเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาล จ้าวได้วิพากษ์วิจารณ์นโยบายเหมาอิสต์และมีส่วนสำคัญในการดำเนินการปฏิรูปตลาดเสรีครั้งแรกในเสฉวนและต่อมาทั่วประเทศ เขาก้าวขึ้นสู่เวทีระดับชาติเนื่องมาจากการสนับสนุนจากเติ้ง เสี่ยวผิงภายหลังการปฏิวัติทางวัฒนธรรม ในฐานะผู้สนับสนุนการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ การแยกพรรคและรัฐ และการปฏิรูปเศรษฐกิจตลาดครั้งใหญ่ เขามุ่งหามาตรการเพื่อปรับปรุงระบบราชการของจีน ต่อสู้กับการทุจริตและปัญหาที่ท้าทายความชอบธรรมของพรรคในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 มุมมองเหล่านี้ส่วนใหญ่ได้รับการแบ่งปันโดยหู เย่าปัง เลขาธิการพรรคในขณะนั้น
นโยบายปฏิรูปเศรษฐกิจของเขาและความเห็นใจนักศึกษาที่ออกมาประท้วงระหว่างการประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989 ทำให้เขามีความขัดแย้งกับสมาชิกผู้นำพรรคบางคน รวมถึงเฉิน ยฺหวิน ประธานคณะกรรมการที่ปรึกษาส่วนกลาง หลี่ เซียนเนี่ยน ประธานสภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน และนายกรัฐมนตรีหลี่ เผิง จ้าวยังเริ่มเสียความโปรดปรานจากเติ้ง เสี่ยวผิง ประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางในขณะนั้นอีกด้วย หลังจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น จ้าวถูกกวาดล้างทางการเมืองและถูกกักบริเวณในบ้านตลอดชีวิต หลังถูกกักบริเวณ เขากลายเป็นคนหัวรุนแรงมากขึ้นในความเชื่อทางการเมืองของเขา โดยสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงจีนไปสู่ประชาธิปไตยแบบเสรีนิยมอย่างเต็มรูปแบบ เขาเสียชีวิตด้วยโรคหลอดเลือดสมองในปักกิ่งในเดือนมกราคม ค.ศ. 2005 เนื่องจากเขาเสื่อมเสียชื่อเสียงทางการเมือง จึงไม่ได้รับพิธีศพแบบที่จัดกันทั่วไปในหมู่เจ้าหน้าที่ระดับสูงชาวจีน บันทึกความทรงจำอันเป็นความลับของเขาถูกลักลอบนำออกมาเผยแพร่เป็นภาษาอังกฤษและภาษาจีนใน ค.ศ. 2009 แต่รายละเอียดเกี่ยวกับชีวิตของเขายังคงถูกตรวจพิจารณาในประเทศจีน