stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
หน่วยองค์ประกอบของประเทศรัสเซีย
ประเภท

แต่ละหน่วยองค์ประกอบเป็นของประเภทใดประเภทหนึ่งดังต่อไปนี้:
| ศัพท์บัญญัติ | คำอธิบาย |
| --- | --- |
  46 แคว้น  2 แห่งไม่ถูกรับรอง: หน่วยองค์ประกอบที่พบมากที่สุดมีผู้ว่าการและสภานิติบัญญัติที่มาจากการเลือกตั้งในท้องถิ่น มักตั้งชื่อตามศูนย์กลางการบริหาร
  21 สาธารณรัฐ  3 แห่งไม่ถูกรับรอง: ปกครองตนเองในนาม, แต่ละแห่งมีรัฐธรรมนูญ ภาษา และสภานิติบัญญัติเป็นของตนเอง แต่รัฐบาลสหพันธ์เป็นตัวแทนในกิจการระหว่างประเทศ แต่ละแห่งเป็นบ้านของ ชนกลุ่มน้อย ที่เฉพาะเจาะจง
  9 ดินแดน: สำหรับเจตนาและวัตถุประสงค์ทั้งหมด ดินแดนเหมือนกันตามกฎหมายกับแคว้น คำชื่อ "krai" ("พรมแดน" หรือ "ดินแดน") เป็นประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ (พรมแดน) ในช่วงเวลาหนึ่งของประวัติศาสตร์ ดินแดนปัจจุบันไม่เกี่ยวข้องกับพรมแดน
  4 เขตปกครองตนเอง: บางครั้งเรียกว่า "autonomous district", "autonomous area", และ "autonomous region" ซึ่งแต่ละแห่งมีชนกลุ่มน้อยที่สำคัญหรือมีอำนาจเหนือกว่า
  2 นครสหพันธ์  1 แห่งไม่ถูกรับรอง: เมืองใหญ่ที่ทำหน้าที่เป็นภูมิภาคแยกต่างหาก เซวัสโตปอล ถูกผนวกในปี ค.ศ. 2014 และไม่ได้รับการยอมรับในระดับสากลว่าเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซีย
  1 แคว้นปกครองตนเอง: เขตปกครองตนเองมีแห่งเดียวคือ แคว้นปกครองตนเองยิว
การควบรวม การแยก และการเปลี่ยนแปลงอาณาเขตภายใน

มีแผนการที่จะยุบรวมเขตการปกครองหลาย ๆ แห่งเพื่อจัดตั้งเป็นดินแดนที่ใหญ่ขึ้น เริ่มต้นในปี พ.ศ. 2548 เขตแรกที่จะเกิดขึ้นคือดินแดนเปียร์ม (Perm Krai) อันประกอบด้วยแคว้นเปียร์มและเขตปกครองตนเองโคมิ-เปียร์เมียคในปัจจุบัน ซึ่งได้รับการรับรองโดยประชามติ เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2546 เขตปกครองใหม่นี้จะปรากฏขึ้นในวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2548
ส่วนเขตที่สองคือการรวมตัวกันของเขตปกครองตนเองเอเวนค์ เขตปกครองตนเองไตมีร์ และดินแดนครัสโนยาสค์ โดยยุบรวมสองเขตแรกเข้ากับเขตหลัง ข้อตกลงนี้ได้รับการรับรองจากประชามติเมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2548 และจะรวมกันในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2550
ในวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2548 มีการออกเสียงประชามติในการรวมตัวกันของแคว้นคัมชาตคากับเขตปกครองตนเองคาเรียคเป็นดินแดนคัมชาตคา ซึ่งจะรวมกันในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2550
นอกจากนี้ยังจะรวมเขตปกครองตนเองอุสต์-ออร์ดินสกีบูเรียตเข้ากับแคว้นอีร์คุตสค์ ในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2551 และรวมแคว้นชีตากับเขตปกครองตนเองอะกิน-บูเรียตเป็นดินแดนซาไบคัลสกี ในวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2551
มีข้อเสนออื่น ๆ ในการยุบรวมเขตการปกครอง ได้แก่
รวมแคว้นตูย์เมน เขตปกครองตนเองยามาโล-เนเนตส์ และเขตปกครองตนเองฮันตี-มันซีเข้าด้วยกันเป็นดินแดนตูย์เมน (Tyumen Krai)
รวมนครสหพันธ์มอสโกและนครสหพันธ์เซนต์ปีเตอร์สเบิร์กเข้ากับแคว้นที่อยู่ติดกัน (คือแคว้นมอสโกและแคว้นเลนินกราดตามลำดับ)
รวมแคว้นอาร์คันเกลสค์ แคว้นมูร์มันสค์ และสาธารณรัฐโคมิเข้าด้วยกัน เป็นดินแดนนอร์เทิร์น/ดินแดนอาร์กติก (Northern/Arctic Krai) หรือสาธารณรัฐโปมอร์-เนเนตส์ (Republic of Pomor-Nenetses)
รวมแคว้นอาร์คันเกลสค์เข้ากับเขตปกครองตนเองเนเนตส์
รวมดินแดนคาบารอฟสค์เข้ากับเขตปกครองตนเองยิว
รวมแคว้นโนโวซีบีสค์ แคว้นออมสค์ และแคว้นตอมสค์เข้าด้วยกัน
รวมแคว้นเคเมโรโว สาธารณรัฐอัลไต และดินแดนอัลไตเข้าด้วยกัน
| วันที่ลงประชามติ | วันที่ควบรวมเขต | หน่วยงานเดิม | รหัสเดิม | รหัสใหม่ | หน่วยงานเดิม | หน่วยงานใหม่ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2003-12-07 | 2005-12-01 | 1, 1a | 59 (1), 81 (1a) | 90 | แคว้นเปียร์ม (1) + เขตปกครองตนเองโกมี-เปียร์มยัก (1a) | ดินแดนเปียร์ม |
| 2005-04-17 | 2007-01-01 | 2, 2a, 2b | 24 (2), 88 (2a), 84 (2b) | 24 | ดินแดนครัสโนยาสค์ (2) + เขตปกครองตนเองอีเวียงก์ (2a) + เขตปกครองตนเองเตย์มีร์ (2b) | ดินแดนครัสโนยาสค์ |
| 2005-10-23 | 2007-07-01 | 3, 3a | 41 (3), 82 (3a) | 91 | แคว้นคัมชัตคา (3) + เขตปกครองตนเองกอร์ยัก (3a) | ดินแดนคัมชัตคา |
| 2006-04-16 | 2008-01-01 | 4, 4a | 38 (4), 85 (4a) | 38 | แคว้นอีร์คุตสค์ (4) + เขตปกครองตนเองอัสต์-ออร์ดา เบอร์ยัต (4a) | แคว้นอีร์คุตสค์ |
| 2007-03-11 | 2008-03-01 | 5, 5a | 75 (5), 80 (5a) | 92 | แคว้นชิตา (5) + เขตปกครองตนเองอากิน-เบอร์ยัต (5a) | ดินแดนซาไบคัลสกี |
หน่วยองค์ประกอบของประเทศรัสเซีย
แผนที่ของหน่วยองค์ประกอบของของรัสเซีย เน้นกลุ่มที่รวมกันในทศวรรษแรกของศตวรรษที่ 21 (สีเหลือง) และหน่วยองค์ประกอที่มีการพูดคุยถึงการควบรวมกิจการในทศวรรษเดียวกัน (สีส้ม)
หัวใจ

| หัวใจ |
| --- | --- |
ภาพวาดหัวใจมนุษย์
รายละเอียด
ระบบ: ไหลเวียน
หลอดเลือดแดง: หลอดเลือดแดงเลี้ยงหัวใจขวา, หลอดเลือดแดงเลี้ยงหัวใจซ้าย, หลอดเลือดแดงระหว่างหัวใจห้องล่างหน้า
หลอดเลือดดำ: ท่อเลือดดำบน, ท่อเลือดดำล่าง, หลอดเลือดดำปอดขวา, หลอดเลือดดำปอดซ้าย
ประสาท: เส้นประสาทแอ็กเซละแรนส์, ประสาทเวกัส
ตัวระบุ
ภาษาละติน: cor
ภาษากรีก: kardía (καρδία)
MeSH: D006321
อภิธานศัพท์กายวิภาคศาสตร์[แก้ไขบนวิกิสนเทศ]
เสียงหัวใจปกติ
เสียงหัวใจปกติฟังด้วยเครื่องฟังตรวจ
หัวใจ เป็นอวัยวะกล้ามเนื้อซึ่งสูบเลือดทั่วหลอดเลือดไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกายโดยการหดตัวเป็นจังหวะซ้ำ ๆ พบในสัตว์ทุกชนิดที่มีระบบไหลเวียน ซึ่งรวมสัตว์มีกระดูกสันหลังด้วย
หัวใจสัตว์มีกระดูกสันหลังนั้นประกอบด้วยกล้ามเนื้อหัวใจและเนื้อเยื่อเกี่ยวพันเป็นหลัก กล้ามเนื้อหัวใจเป็นกล้ามเนื้อลายที่อยู่นอกเหนืออำนาจจิตใจ พบเฉพาะที่หัวใจ และทำให้หัวใจสามารถสูบเลือดได้
หัวใจมนุษย์ปกติเต้น 72 ครั้งต่อนาที ซึ่งจะเต้นประมาณ 2,500 ล้านครั้งในช่วงอายุเฉลี่ย 66 ปี และสูบเลือดประมาณ 4.7-5.7 ลิตรต่อนาที หนักประมาณ 250 ถึง 300 กรัมในหญิง และ 300 ถึง 350 กรัมในชาย
คำคุณศัพท์ cardiac มาจาก kardia ในภาษากรีก ซึ่งหมายถึงหัวใจ หทัยวิทยาเป็นแขนงแพทย์เฉพาะทางเกี่ยวกับโรคและความผิดปกติของหัวใจ
โครงสร้าง

ในมนุษย์ หัวใจอยู่ในช่องอกเยื้องไปทางซ้ายเล็กน้อย หัวใจมีน้ำหนักประมาณ 250-350 กรัม และมีขนาดประมาณสามในสี่ของกำปั้น[ต้องการอ้างอิง]
บนผิวของหัวใจมีร่องหัวใจ (cardiac groove) ซึ่งเป็นบริเวณที่มีการวางตัวของหลอดเลือดหัวใจ ร่องหัวใจที่สำคัญได้แก่
ร่องโคโรนารี (Coronary grooves) หรือร่องเอตริโอเวนตริคิวลาร์ (atrioventricular groove) เป็นร่องที่อยู่ระหว่างหัวใจห้องบน (atria) และหัวใจห้องล่าง (ventricle) ร่องนี้จะเป็นที่วางตัวของแอ่งเลือดโคโรนารี (coronary sinus) ทางพื้นผิวด้านหลังของหัวใจ
ร่องอินเตอร์เวนตริคิวลาร์ด้านหน้า (Anterior interventricular groove) เป็นร่องที่แบ่งระหว่างหัวใจห้องซ้ายและหัวใจห้องขวาทางด้านหน้า และจะมีแขนงใหญ่ของหลอดเลือดแดงโคโรนารีด้านซ้าย (left coronary artery) วางอยู่
ร่องอินเตอร์เวนตริคิวลาร์ด้านหลัง (Posterior interventricular groove) เป็นร่องที่แบ่งหัวใจระหว่างห้องซ้ายและห้องขวาทางด้านหลัง ส่วนใหญ่จะพบว่ามีแขนงของหลอดเลือดแดงโคโรนารีด้านขวา (right coronary artery) วางอยู่
โครงสร้าง > ผนังหัวใจ

ผนังของหัวใจประกอบด้วยเนื้อเยื่อสามชั้น ได้แก่
เยื่อหุ้มหัวใจชั้นใน (Epicardium) เป็นชั้นที่ติดกับเยื่อหุ้มหัวใจด้านที่ติดกับหัวใจ (Visceral layer of pericardium) ประกอบด้วยเนื้อเยื่อเกี่ยวพันที่เหนียวและแข็งแรง
กล้ามเนื้อหัวใจ (Myocardium) เป็นชั้นที่หนาที่สุด ประกอบด้วยกล้ามเนื้อหัวใจเกือบทั้งหมด
เยื่อบุหัวใจ (Endocardium) เป็นชั้นบาง ๆ ที่เจริญมาจากเซลล์เยื่อบุหลอดเลือด
โครงสร้าง > ห้องหัวใจ

หัวใจจะถูกแบ่งออกเป็นสี่ห้อง (heart chambers) และทิศทางการไหลของเลือดเข้าสู่แต่ละห้องจะถูกควบคุมโดยลิ้นหัวใจ (cardiac valves) ทำให้เลือดไม่ไหลย้อนเมื่อมีการบีบตัวและคลายตัว ในที่นี้จะกล่าวถึงห้องของหัวใจตามลำดับของการไหลของเลือดภายในหัวใจ
โครงสร้าง > ห้องหัวใจ > หัวใจห้องบนขวา

หัวใจห้องบนขวา (Right atrium) มีหน้าที่รับเลือดที่มาจากท่อเลือดดำบน (superior vena cava) ซึ่งรับเลือดมาจากร่างกายส่วนบน และท่อเลือดดำล่าง (Inferior vena cava) รับเลือดมาจากร่างกายช่วงล่าง ผนังของหัวใจห้องนี้ค่อนข้างบาง โดยเฉพาะทางด้านที่ติดกับหัวใจห้องบนซ้าย จะมีรอยบุ๋มที่เรียกว่า ฟอซซา โอวาเล (ละติน: Fossa ovale) ซึ่งเป็นทางเชื่อมระหว่างหัวใจห้องบนสองห้องระหว่างที่ยังเป็นตัวอ่อนในครรภ์ เลือดจากหัวใจห้องบนขวาจะไหลเข้าสู่หัวใจห้องล่างขวา ผ่านทางลิ้นหัวใจไทรคัสปิด (Tricuspid valve)
โครงสร้าง > ห้องหัวใจ > หัวใจห้องล่างขวา

หัวใจห้องล่างขวา (Right ventricle) จะอยู่ทางด้านหน้าสุดของหัวใจ และพื้นผิวทางด้านหลังของหัวใจห้องนี้จะติดกับกะบังลม หัวใจห้องล่างขวาทำหน้าที่รับเลือดจากหัวใจห้องบนขวา แล้วส่งออกไปยังปอด ผ่านลิ้นหัวใจพัลโมนารี (pulmonary valve) และหลอดเลือดแดงปอด (pulmonary arteries) ที่ผนังของหัวใจห้องที่จะมีแนวของกล้ามเนื้อหัวใจที่สานต่อกัน และมีเอ็นเล็ก ๆ ที่ควบคุมลิ้นหัวใจไทรคัสปิด ซึ่งเรียกว่า คอร์ดี เท็นดินี (chordae tendinae) ซึ่งทำหน้าที่ยึดลิ้นหัวใจไทรคัสปิดไม่ให้ตลบขึ้นไปทางหัวใจห้องบนขวาระหว่างการบีบตัวของหัวใจห้องล่าง ดังนั้นจึงป้องกันไม่ให้เลือดไหลย้อนกลับ
โครงสร้าง > ห้องหัวใจ > หัวใจห้องบนซ้าย

หัวใจห้องบนซ้าย (Left atrium) มีขนาดเล็กที่สุดในห้องหัวใจทั้งสี่ห้อง และวางตัวอยู่ทางด้านหลังสุด โดยหัวใจห้องนี้จะรับเลือดที่ได้รับออกซิเจนจากปอดผ่านทางหลอดเลือดดำปอด (pulmonary veins) และจึงส่งผ่านให้หัวใจห้องล่างซ้ายทางลิ้นหัวใจไมทรัล (Mitral valve)
โครงสร้าง > ห้องหัวใจ > หัวใจห้องล่างซ้าย

หัวใจห้องล่างซ้าย (Left ventricle) จัดว่ามีขนาดใหญ่ที่สุดและมีผนังหนาที่สุด ทำหน้าที่หลักในการสูบฉีดเลือดไปยังทั่วทั้งร่างกายผ่านทางลิ้นหัวใจเอออร์ติก (Aortic valve) และหลอดเลือดแดงใหญ่เอออร์ตา (Aorta)
สรีรวิทยา > การไหลเวียนเลือด

หน้าที่หลักของหัวใจคือการสูบฉีดเลือดผ่านระบบไหลเวียนเพื่อไปเลี้ยงร่างกายทั้งร่าง การไหลเวียนนี้แบ่งออกเป็นการไหลเวียนเลี้ยงกายที่ส่งเลือดไปเลี้ยงร่างกายและรับเลือดที่ใช้แล้วกลับ และการไหลเวียนผ่านปอด ซึ่งส่งเลือดไปฟอกที่ปอดและรับเลือดกลับจากปอดมาหัวใจเพื่อเตรียมสูบฉีดต่อไปยังร่างกาย ขณะที่เลือดไหลเวียนผ่านปอดจะมีการแลกเปลี่ยนก๊าซ รับเอาออกซิเจนเข้ามาในเลือด และส่งคาร์บอนไดออกไซด์ออกไปยังปอดผ่านการหายใจ หลังจากนั้นระบบไหลเวียนกายจะส่งเลือดแดงที่มีออกซิเจนมากไปยังร่างกาย และรับเลือดดำที่มีคาร์บอนไดออกไซด์มากและมีออกซิเจนน้อยกลับมายังปอด
สรีรวิทยา > การไหลเวียนเลือด > รอบหัวใจเต้น

รอบหัวใจเต้น (cardiac cycle) หมายถึงรอบที่สมบูรณ์ของการเต้นของหัวใจ ทั้งการบีบตัว การคลายตัว และการหยุดพักหัวใจปกติจะเต้นอย่างสม่ำเสมอ ด้วยความเร็วที่เปลี่ยนไปตามกิจกรรมของร่างกาย โดยในขณะพักหัวใจจะเต้นประมาณ 60-100 ครั้งต่อนาที ในขณะเดินหัวใจจะเต้นเร็วขึ้นประมาณ 100-120 ครั้งต่อนาทีและมากกว่า 120 ครั้งต่อนาทีในขณะวิ่ง อย่างไรก็ตามนักกีฬาหรือผู้ที่ออกกำลังเป็นประจำ อาจมีชีพจรในขณะพักระหว่าง 50-60 ครั้งต่อนาที
สรีรวิทยา > การไหลเวียนเลือด > ปริมาตรเลือดส่งออก

ปริมาตรเลือดส่งออกจากหัวใจต่อนาที (cardiac output) คือปริมาตรของเลือดที่ถูกสูบฉีดออกจากหัวใจห้องล่างซ้ายหรือห้องล่างขวาในระยะเวลาหนึ่งนาที อาจวัดผลได้หลายหน่วย เช่น ลูกบาศก์เดซิเมตรต่อนาที นอกจากนี้ยังคำนวณได้จากสูตร Cardiac output = Stroke volume (ปริมาตรเลือดที่ถูกสูบฉีดออกจากหัวใจในการบีบตัวหนึ่งครั้ง) × อัตราการเต้นของหัวใจในหนึ่งนาที[3] ค่า CO มีหน่วยเป็นปริมาตรต่อเวลา นิยมใช้เป็นลิตรต่อนาที (L/min) สำหรับคนทั่วไปที่มีน้ำหนัก 70 กิโลกรัม ค่าเฉลี่ยของ CO ขณะพัก จะอยู่ที่ประมาณ 5 ลิตรต่อนาที (โดยมีอัตราการการเต้นของหัวใจ 70 ครั้งต่อนาที และปริมาตรเลือดที่หัวใจบีบออกแต่ละครั้ง ประมาณ 70 ซีซี)
สรีรวิทยา > การนำไฟฟ้า

การนำไฟฟ้าหัวใจที่ปกติทำให้พลังผลักดัน (impulse) ที่สร้างจากปุ่มไซนัสหัวใจห้องบน (Sinaoatrial node) หรือเอสเอโนด (SA node) ของหัวใจแผ่ไปยัง (และกระตุ้น) กล้ามเนื้อหัวใจ ผลของการกระตุ้นทำให้กล้ามเนื้อหัวใจหดตัว การกระตุ้นกล้ามเนื้อหัวใจอย่างเป็นระเบียบนี้ทำให้หัวใจหดตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ และทำให้หัวใจสามารถสูบฉีดเลือดไปทั่วร่างกาย
สรีรวิทยา > อัตราหัวใจเต้น

อัตราการเต้นของหัวใจที่ปกติ ขณะพักจะอยู่ที่ 60-100 ครั้งต่อนาที กรณีที่หัวใจเต้นเร็วคือ สูงกว่า 100 ครั้งต่อนาทีขึ้นไป
สรีรวิทยา > รอบหัวใจเต้น

รอบหัวใจเต้น (cardiac cycle) หมายถึงรอบที่สมบูรณ์ของการเต้นของหัวใจ ทั้งการบีบตัว การคลายตัว และการหยุดพัก
สรีรวิทยา > ปริมาตรเลือดส่งออก

ปริมาตรเลือดส่งออกจากหัวใจต่อนาที (cardiac output)
หน้าที่

บทความหลัก: ระบบนำไฟฟ้าของหัวใจ
คุณสมบัติประการหนึ่งที่น่าสนใจของหัวใจนั้น คือการที่กล้ามเนื้อหัวใจสามารถกระตุ้นการทำงานได้ด้วยตัวเอง โดยอาศัยระบบนำไฟฟ้า (conduction system) ภายในผนังของหัวใจ โครงสร้างที่สำคัญของระบบนำไฟฟ้าของหัวใจได้แก่
ไซโนเอเตรียลโนด (Sinaoatrial node) หรือเอสเอโนด (SA node) เป็นกลุ่มของเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจที่มีการเปลี่ยนรูปไปเป็นเซลล์ของระบบนำไฟฟ้า โดยอยู่ในผนังของหัวใจห้องบนขวา เอสเอโนดทำหน้าที่เป็นตัวเริ่มต้นในการส่งกระแสไฟฟ้าไปตามกล้ามเนื้อหัวใจห้องบน ด้วยความถี่ประมาณ 60-70 ครั้งต่อนาที
เอตริโอเวนตริคิวลาร์โนด (Atrioventricular node) หรือเอวีโนด (AV node) อยู่ระหว่างหัวใจห้องบนและห้องล่าง โดยจะรับกระแสไฟฟ้าที่ส่งมาตามหัวใจห้องบน แล้วจึงนำกระแสไฟฟ้าส่งลงไปยังหัวใจห้องล่าง ผ่านทางเส้นใยนำไฟฟ้าที่อยู่ในผนังกั้นหัวใจห้องล่างขวาและล่างซ้าย ซึ่งเรียกว่า บันเดิล ออฟ ฮิส (Bundle of His) และนำกระแสไฟฟ้าเข้าสู่หัวใจห้องล่างทางเส้นใยปัวคินเจ (Purkinje fiber) นอกจากนี้ในกรณีที่เอสเอโนดไม่สามารถกระตุ้นหัวใจได้ เอวีโนดจะทำหน้าที่เป็นตัวเริ่มต้นแทน
แหล่งข้อมูลอื่น

3D Animated Heart with Anterior Cut เก็บถาวร 2021-04-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - ภาพเคลื่อนไหวสร้างจากคอมพิวเตอร์ แสดงการเต้นของหัวใจ
3D Animated Heart เก็บถาวร 2007-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - ภาพเคลื่อนไหวแสดงโครงสร้างของหัวใจแบบสามมิติ
eMedicine: Surgical anatomy of the heart - แหล่งข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับหัวใจและศัลยศาสตร์หัวใจ
Blood flow through the valves
Blood flow through the heart from the Khan academy
ภาพวาดแสดงเอวีโนด และแนวของบันเดิล ออฟ ฮิส
มหาอัคคีภัยแห่งลอนดอน

ภาพวาดเพลิงไหม้ครั้งใหญ่ในลอนดอน ค.ศ. 1666 โดยจิตรกรนิรนามแสดงเพลิงที่กำลังลุกไหม้ในช่วงเย็นวันอังคาร โดยมองจากเรือที่อยู่ใกล้ ๆ อู่เรือแคธารีน หอคอยลอนดอนอยู่ด้านขวาและสะพานลอนดอนอยู่ด้านซ้าย ในภาพจะเห็นอาสนวิหารเซนต์พอลอยู่ท่ามกลางวงล้อมของเปลวเพลิงที่สูง
มหาอัคคีภัยแห่งลอนดอน (อังกฤษ: Great Fire of London) คือการเกิดเพลิงเผาผลาญครั้งใหญ่ที่ลุกลามใหญ่โตทำลายพื้นที่ส่วนกลางของกรุงลอนดอน อังกฤษ ราชอาณาจักรบริเตนใหญ่ตั้งแต่วันอาทิตย์ที่ 2 กันยายน ถึงวันพุธที่ 5 กันยายน ค.ศ. 1666 เพลิงได้ลุกไหม้เมืองยุคกลางที่ตั้งอยู่ในกำแพงเมืองโบราณสมัยโรมัน ลุกลามไปเกือบย่านคนชั้นสูงเขตเวสต์มินสเตอร์ พระราชวังของพระเจ้าชาลส์ที่ 2 และเกือบถึงสลัมใหญ่ชานเมือง เพลิงได้เผาไหม้บ้านไป 13,000 หลัง โบสถ์ประจำชุมชน 87 แห่ง รวมทั้งอาสนวิหารเซนต์พอล โบสถ์สำคัญของอังกฤษและอาคารที่ทำการของทางการเกือบทั้งหมด ประมาณว่าเพลิงได้เผาบ้านทำให้ประชากร 70,000 คนจากทั้งหมดที่ประมาณการในขณะนั้น 80,000 คนไร้ที่อยู่อาศัย จำนวนผู้เสียชีวิตไม่เป็นที่ทราบแน่นอนว่าเท่าใด แต่ได้ประมาณว่ามีจำนวนไม่มากเนื่องจากมีการแจ้งยืนยันบุคคลผู้เสียชีวิตที่บันทึกไว้น้อย เหตุผลดังกล่าวได้ถูกยกมาถกเถียงในภายหลังว่า ประชากรผู้ยากไร้และคนชั้นกลางในสมัยนั้นไม่มีชื่อในทะเบียน และว่าเพลิงอันรุนแรงอาจเผาศพจนเป็นเถ้าถ่านหรือจนดูไม่ออกหรือจำศพไม่ได้
ต้นเพลิงได้เริ่มเกิดที่ร้านทำขนมปังของโทมัส ฟาริเนอร์ในตรอกพุดดิงหลังเที่ยงคืนเล็กน้อยและลุกลามอย่างรวดเร็ว การใช้อุปกรณ์สำหรับดับเพลิงในสมัยนั้นและการใช้เทคนิคการรื้อทำลายอาคารเพื่อตัดเป็นแนวกันไฟได้รับการอนุมัติช้ามากจากนายกเทศมนตรีของลอนดอนคือ เซอร์โทมัส บลัดเวิร์ธ ครั้นเมื่อได้รับการอนุมัติให้รื้อทุบอาคารเป็นแนวกันไฟก็ได้เกิดลมแรงกรรโชกไฟจากโรงทำขนมปังลามไปติดอาคารโดยรอบกลายเป็นพายุเพลิงไปแล้ว ในเช้ามืดวันจันทร์เพลิงได้โหมลุกลามขึ้นเหนือสู่ใจกลางเมือง การจลาจลโกลาหลเกิดขึ้นตามถนนเมื่อมีข่าวลือว่าชาวต่างชาติเป็นผู้วางเพลิง พวกที่กลัวว่าจะไร้ที่อยู่ต่างพากันพุ่งความสนใจไปที่ชาวฝรั่งเศสและชาวดัตช์ ที่เคยเป็นศัตรูของอังกฤษระหว่างสงครามอังกฤษ-เนเธอร์แลนด์ครั้งที่สอง เป็นเหตุให้คนเหล่านี้ถูกรุมทำร้ายท่ามกลางการวุ่นวายกลางถนน เมื่อถึงวันอังคาร เพลิงได้ขยายลุกลามไปเกือบทั่วเมืองเผาไหม้อาสนวิหารเซนต์พอลและลามข้ามแม่น้ำฟลีต (แม่น้ำใต้ดิน) มุ่งสู่ราชสำนักของกษัตริย์ชาร์ลที่ 2 ที่ไวท์ฮอลล์ซึ่งมีการระดมพนักงานดับเพลิงมารวมเพื่อการต่อต้านเพลิงเป็นจำนวนมาก การเอาชนะไฟได้ ณ จุดนี้มีเหตุผลสองประการคือ เกิดจากการหยุดพัดของลมตะวันออกพอดีและจากการใช้ดินระเบิดของคลังแสงที่สะพานลอนดอนมาระเบิดอาคารเพื่อสร้างแนวกันไฟที่ได้ผลกว่าการใช้คนรื้อ
ผลที่ตามมาจากอัคคีภัยครั้งนี้ยิ่งใหญ่มาก ก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจและสังคม พระเจ้าชาลส์ที่ 2 รับสั่งให้รีบทำการอพยพคนจากลอนดอนไปอยู่ที่อื่นด้วยเกรงว่าจะเกิดการจลาจลในลอนดอนจากคนไร้ที่อยู่ แม้จะมีข้อเสนอในการฟื้นฟูปรับปรุงเมืองให้ดีหลายแบบ แต่ในที่สุดการก่อสร้างฟื้นฟูก็ยังคงสร้างตามแนวโครงถนนดั้งเดิม
ขอเกี่ยวที่ใช้สู้กับไฟในอังกฤษเมื่อ ค.ศ. 1612
ภาพโฆษณาเครื่องดับเพลิงที่เล็กและเคลื่อนที่ง่ายของสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 17 "เครื่องดับเพลิง (ที่ดีที่สุด) สำหรับใช้สยบไฟขนาดใหญ่นี้สร้างโดยจอห์น คีลลี (ด้วยประสบการณ์อันยาวนาน) "
การดับเพลิงในสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 17

เพลิงที่ไหม้ส่วนใหญ่มักเกิดตามละแวกที่เป็นอาคารไม้ที่มีเตาผิงแบบเปิดและใช้เทียนไขให้ความสว่าง ซึ่งมีอยู่ทั่วไปในสมัยนั้น บ้านเรือนเหล่านี้มักมีเตาอบ เชื้อเพลิงและวัสดุติดไฟเก็บไว้มาก สมัยนั้นยังไม่มีตำรวจหรือพนักงานดับเพลิงหรือสถานีดับเพลิงเตรียมพร้อมตลอดเวลาดังปัจจุบัน จะมีก็เพียงพนักงานระวังเพลิงที่เรียกว่า "พนักงานสั่นระฆัง" (Bellmen) จำนวนนับพับคนเดินตรวจตราตามถนนในเวลากลางคืน มีการกำหนดขั้นตอนในการดับเพลิงด้วยตนเองของชุมชนที่นับว่าได้ผลอยู่พอควร เมื่อเกิดเพลิงจะมีการรัวระฆังโบสถ์และผู้คนจะออกมาชุมนุมที่จุดกำหนดและใช้เทคนิคในสมัยนั้นด้วยการใช้น้ำหรือการรื้อทุบอาคาร กฎหมายกำหนดให้โบสถ์ทุกแห่งต้องมีบันไดยาว ถังน้ำที่ทำด้วยหนัง ขวานและตะขอเกี่ยวสำหรับดึงรื้ออาคาร บางครั้งมีการใช้ดินระเบิดกับอาคารสูงที่บันไดพาดไม่ถึง มีการใช้วิธีการรื้อทุบอาคารเป็นอย่างมากในการต่อสู้กับเพลิงที่ไหม้ลอนดอนครั้งนี้ซึ่งนักประวัติศาสตร์วิเคราะห์ว่าเป็นวิธีที่ทำให้เพลิงสงบลงได้ในครั้งนี้
การดับเพลิงที่ลุกลามด้านใต้ลมโดยวิธีรื้อทุบนี้นับว่าได้ผลดีมาก แต่เนื่องจากนายกเทศมนตรีขาดความเป็นผู้นำ ไม่กล้าตัดสินใจ ลังเลอยู่นับเป็นหลายชั่วโมง ครั้นเมื่อมีพระราชดำรัสรับสั่งลงมาโดยตรงจากพระเจ้าชาลส์ที่ 2 ให้รื้อทุบบ้านทุกหลังที่จะเป็นแนวกันไฟโดยไม่มีการยกเว้นก็ปรากฏว่าเพลิงได้ลุกติดบ้านขนาดใหญ่จนพนักงานไม่สามารถผ่านไปตามถนนหรือตรอกที่แคบเหล่านั้นไปได้
การใช้น้ำสำหรับดับเพลิงก็น่าหงุดหงิดเนื่องจากปกติน้ำที่ใช้ดับเพลิงมาจากระบบประปาที่ใช้ท่อไม้เอล์มเดินจากหอสูงที่คอร์นฮิลล์ที่ได้น้ำจากแม่น้ำแล้วแจกจ่ายให้แก่บ้าน 30,000 หลัง ปกติการเปิดน้ำจากท่อไม้สามารถทำได้สำหรับต่อกับท่อผ้าใบหรือใส่ถังดับเพลิง และการที่ตรอกพุดดิงอยู่ใกล้กับแม่น้ำจึงสามารถจัดพนักงานอาสาดับเพลิงยืนเข้าแถวสองแถวส่งผ่านถังน้ำจากแม่น้ำ สาดน้ำดับไฟแล้วส่งถังเป็นทอด ๆ กลับไปที่แม่น้ำและเวียนกลับมาอีก แต่วิธีที่ควรทำนี้ไม่ได้เกิดขึ้น มีผู้บันทึกว่า เมื่อเห็นไฟ ทุกคนก็แตกตื่นรีบวิ่งไปเก็บข้าวของหนีไฟ ไฟจึงลามสู่ด้านแม่น้ำและลุกติดโรงเก็บสินค้าตามท่าเทียบเรือริมฝั่ง  ไฟจึงตัดเส้นทางลำเลียงน้ำจากแม่น้ำและยังลุกไหม้กังหันน้ำที่สะพานลอนดอนที่ทำหน้าที่เติมน้ำเข้าหอถังน้ำ น้ำจากท่อจึงไม่มีไปด้วย
ลอนดอนมีเทคโนโลยีที่นับว่าทันสมัยในสมัยนั้นคือมีเครื่องดับเพลิงที่เคยนำมาใช้ดับเพลิงใหญ่ในครั้งก่อน ๆ แต่ในครั้งนี้เครื่องดับเพลิงซึ่งมีขนาดใหญ่นี้กลับสู้ขอเกี่ยวไม่ได้ มีเพียงบางเครื่องที่มีล้อ ที่เหลือติดตั้งบนคานลากและต้องลากมาไกล ทำให้มาถึงล่าช้าเกินการ บางเครื่องก็ไม่มีสายหรือมีสายที่สั้นเกินไป เมื่อไม่มีน้ำจากท่อจึงต้องลากเครื่องไปริมฝั่งแม่น้ำเทมส์ หลายเครื่องตกลงไปในแม่น้ำ เมื่อเพลิงโหมรุนแรงมาก เครื่องดับเพลิงจึงไม่สามารถเข้าใกล้พอระยะที่จะใช้ได้ผล และที่สุดก็ร้อนแรงมากจนไม่สามารถเข้าไปในตรอกพุดดิงได้
อนึ่ง อัคคีภัยครั้งใหญ่ในลอนดอนครั้งนี้เกิดขึ้นตรงกับรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
ดูเพิ่ม

โรคระบาดครั้งใหญ่ในกรุงลอนดอน
ไฟไหม้ใหญ่ครั้งที่ 2 ของลอนดอน
Great fire of Newcastle and Gateshead, 1854
Great Chicago Fire
ทอมัส วินเซ็นท์ - คำให้การของนักบวชเพียวริตัน
แหล่งข้อมูลอื่น

ประวัติศาสตร์อังกฤษ โดย บีบีซี
ถาม-ตอบ โดยพิพิธภัณฑ์ลอนดอน
แอนิเมชันแสดงการเคลื่อนตัวของ
| ด ค กมหาภัยพิบัติแห่งลอนดอน |
| --- | --- |
 มหากาฬโรค (ค.ศ. 1665)  มหาอัคคีภัย (ค.ศ. 1666)  มหาทุคคันธภัย (ค.ศ. 1858)  มหาควันตภัย (ค.ศ. 1952)
การเผาหนังสือโดยนาซี

การเผาหนังสือในเบอร์ลิน พฤษภาคม ปี 1933
การเผาหนังสือโดยนาซีเป็นการรณรงค์ชักนำโดยสหภาพนักศึกษาชาวเยอรมัน (Deutsche Studentenschaft) เพื่อทำการเผาหนังสืออย่างเป็นทางการในนาซีเยอรมนีและออสเตรียใน ค.ศ. 1930 หนังสือที่ถูกเอาไปเผานั้นถูกมองว่าเป็นการลบล้างหรือตัวแทนของอุดมการณ์ที่มีการต่อต้านระบอบนาซี โดยประกอบไปด้วยหนังสือที่ถูกเขียนโดยชาวยิว ผู้รักสันติภาพ ศาสนา เสรีนิยมคลาสสิค พวกอนาธิปไตย พวกสังคมนิยม นักประพันธ์นิยมลัทธิคอมมิวนิสต์ และอื่น ๆ อีกมากมาย
หนังสืออ่านเพิ่มเติม

Baez 2011, p. 211
Read No Evil Time magazine, May 27, 1946
Goldstein, Cora. "PURGES, EXCLUSIONS, AND LIMITS: ART POLICIES IN GERMANY 1933-1949". Archived from the original on December 23, 2007.
"Fighting the Fires of Hate: America and the Nazi Book Burnings". United States Holocaust Memorial Museum.
"Current Schedule: Fighting the Fires of Hate". United States Holocaust Memorial Museum. Retrieved August 13, 2014.
มะแพร้ว

มะแพร้ว (อังกฤษ: Spitapa) คือมะพร้าวที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของยีน ทำให้ไม่มีระแง้และดอกตัวเมีย จะเกิดบนแกนกลางหรืองวง เราจะสังเกตจาการที่ผลมะพร้าวติดกับแกนกลางของทะลาย แต่มะแพร้วกลับติดผลน้อยกว่ามะพร้าวปกติ คือ 4-5 ผลต่อทะลาย อาจจะเป็นเพราะมีดอกตัวผู้น้อยกว่าปกติหรือมีดอกตัวเมียมากเกินไปจนเลี้ยงอาหารไม่ไหว
ชื่อพื้นเมืองอื่น : หมากอูนดุง (จันทบุรี) โพล (กาญจนบุรี) ย่อ (ภาคใต้) โดง (สุรินทร์)
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

มะพร้าวเป็นตระกูลเดียวกับหมาก ลำต้นกลม ฐานลำต้นกว้าง มีข้อปล้องตามลำต้น ใบเป็นใบประกอบเรียงขนานกันอยู่บนก้านใหญ่ ใบมะพร้าวมีสีเขียวลักษณะยาวเรียว มีก้านหรือทางมะพร้าวเป็นแกนกลาง นิยมนำมาทำไม้กวาด มะพร้าวออกดอกเป็นช่อ ดอกมีสีเหลืองอ่อน โดยดอกอ่อนจะมีกาบหุ้มช่อเหมือนปลีกล้วย เรียกช่อดอกอ่อนว่างวงมะพร้าวส่วนช่อดอกที่บานแล้วกาบหลุดออกเรียกว่า จั่นมะพร้าว มะพร้าวออกผลเป็นทะลาย คือมีหลาย ๆ ผลในช่อเดียวกัน ผลมะพร้าวเป็นทรงกลม ผลอ่อนมีเปลือกสีเขียวอ่อน ผลมะพร้าวจะประกอบด้วยเปลือกแข็งที่เป็นเส้นใยเรียกว่า กาบมะพร้าว และมีกะลามะพร้าวที่หุ้มเนื้อและน้ำมะพร้าวไว้ มะพร้าวอ่อนจะมีเนื้อบางสีขาว ผลมะพร้าวที่แก่แต่ไม่แก่จัด เรียกว่า มะพร้าวทึนทึก ซึ่งจะมีเปลือกสีเขียวอมน้ำตาล เนื้อในหนาแข็ง กะลามีสีน้ำตาลแก่ ส่วนมะพร้าวที่แก่จัดจะเรียกว่ามะพร้าวห้าว กะลาจะมีสีน้ำตาลออกดำ เนื้อในหนาแข็ง
แหล่งข้อมูลอื่น

มะแพร้ว ,ห้องสมุดอำเภอย่านตาขาว เก็บถาวร 2022-08-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เอเชียกลาง

อนุภูมิภาคในทวีปเอเชีย
| --- | --- |

พื้นที่: 4,003,451 ตารางกิโลเมตร (1,545,741 ตารางไมล์)
ประชากร: 75,897,577 (2021) (ที่ 16)
ความหนาแน่น: 17.43 ต่อตารางกิโลเมตร (45.1 ต่อตารางไมล์)
จีดีพี (อำนาจซื้อ): 1.25 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (2023)
จีดีพี (ราคาตลาด): 446,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (2023)
จีดีพีต่อหัว: 5,900 ดอลลาร์สหรัฐ (2023; เฉลี่ย) 16,400 ดอลลาร์สหรัฐ (2023; PPP)
เอชดีไอ: 0.779 (สูง)
เดมะนิม: ชาวเอเชียกลาง
ประเทศ:  5 ประเทศที่ได้รับการรับรอง  คาซัคสถาน   คีร์กีซสถาน   ทาจิกิสถาน   เติร์กเมนิสถาน   อุซเบกิสถาน  
ภาษา: ดุงกาน, การากัลปัก, คาซัค, โครยอ-มาร์, คีร์กีซ, มองโกล, รัสเซีย, ทาจิก, เติร์กเมน, อุยกูร์, อุซเบก และอื่น ๆ
เขตเวลา:  2 เขตเวลา  UTC+05:00:    มาตรฐาน: คาซัคสถาน (5 ภูมิภาค), ทาจิกิสถาน, เติร์กเมนิสถาน, อุซเบกิสถาน   UTC+06:00:    มาตรฐาน: คาซัคสถาน (4 นคร, 9 ภูมิิภาค), คีร์กีซสถาน  
โดเมนระดับบนสุด: .kg, .kz, .tj, .tm, .uz
รหัสโทรศัพท์: โซน 9 ยกเว้นคาซัคสถาน (โซน 7)
เมืองใหญ่:  รายการa   อักเตอเบ    อันดีจัน    อัลมาเตอ    อัสตานา    อาชกาบัต    บิชเคก    ดูชานเบ    เฟอร์กานา    คาราฆันเดอ    นามังแกน    ซามาร์กันต์    เชิมเกนต์    ทาชเคนต์  
รหัส UN M49: 143 – เอเชียกลาง 142 – เอเชีย 001 – โลก
a มีประชากรมากกว่า 500,000 คน
เอเชียกลาง (อังกฤษ: Central Asia) เป็นอนุภูมิภาคในทวีปเอเชียที่มีขอบเขตจากทะเลแคสเปียนทางตะวันตกเฉียงใต้และยุโรปตะวันออกทางตะวันตกเฉียงเหนือถึงจีนตะวันตกและมองโกเลียทางตะวันออก และจากอัฟกานิสถานและอิหร่านทางใต้ถึงรัสเซียทางเหนือ ประเทศที่อยู่ในเอเชียกลางได้แก่คาซัคสถาน คีร์กีซสถาน ทาจิกิสถาน เติร์กเมนิสถาน และอุซเบกิสถาน
ในสมัยก่อนอิสลามถึงอิสลามตอนต้น (ป. ค.ศ. 1000 และก่อนหน้า) ผู้ตั้งถิ่นฐานในเอเชียกลางส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชนอิหร่าน ที่มีประชากรแบกเตรีย ซอกเดีย ฆวารัซม์ที่พูดภาษาอิหร่านตะวันออก และชนกึ่งร่อนเร่ชาวซิทและดาฮา หลังการขยายตัวของชาวเตอร์กิก เอเชียกลางจึงกลายเป็นบ้านเกิดของชาวอุซเบก, คาซัค, ตาตาร์, เติร์กเมน, คีร์กีซ และอุยกูร์ กลุ่มภาษาเตอร์กิกเข้ามาแทนที่กลุ่มภาษาอิหร่านในบริเวณนี้ ยกเว้นบริเวณทาจิกิสถานที่มีผู้พูดภาษาทาจิกอยู่
เอเชียกลางในอดีตมีความเกี่ยวข้องใกล้ชิดกับเส้นทางสายไหม[ต้องการอ้างอิง] โดยทำหน้าที่เป็นทางแยกในการเคลื่อนย้ายผู้คน สินค้า และแนวคิดระหว่างยุโรปกับตะวันออกไกล ประเทศในเอเชียกลางส่วนใหญ่ยังคงมีส่วนสำคัญต่อเศรษฐกิจโลก
นับตั้งแต่กลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถึงเกือบปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 เอเชียกลางถูกล่าอาณานิคมโดยชาวรัสเซีย และถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซียและภายหลังคือสหภาพโซเวียตที่นำชาวรัสเซียและชาวสลาฟอื่น ๆ อพยพเข้ามายังบริเวณนี้ เอเชียกลางในปัจจุบันเป็นที่ตั้งของผู้ตั้งถิ่นฐานชาวยุโรปขนาดใหญ่ที่ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในคาซัคสถาน แบ่งเป็นชาวรัสเซีย 7 ล้านคน ชาวยูเครน 500,000 คน และชาวเยอรมันประมาณ 170,000 คน นโยบายบังคับเนรเทศสมัยสตาลินยังทำให้มีชาวเกาหลีอาศัยอยู่ในบริเวณนี้มากกว่า 300,000 คน
เอเชียกลางมีประชากรประมาณ 72 ล้านคนใน 5 ประเทศ ได้แก่: คาซัคสถาน (18 ล้านคน), คีร์กีซสถาน (6 ล้านคน), ทาจิกิสถาน (9 ล้านคน), เติร์กเมนิสถาน (6 ล้านคน) และอุซเบกิสถาน (35 ล้านคน)