ราชการส่วนกลาง (ประเทศไทย)
พัฒนาการระบบบริหารราชการแผ่นดินส่วนกลาง > ระหว่างปีพุทธศักราช 1998 - 2437 > ช่วงที่ 5 > ยุคที่ 1

ยุคที่ 1 คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2476 เก็บถาวร 2011-11-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน โดยมีการจัดตั้งกระทรวง ทบวง กรม ดังนี้
| กระทรวง | กรม | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- |
| สำนักนายกรัฐมนตรี | สำนักงานเลขานุการนายกรัฐมนตรี |  |
| สำนักนายกรัฐมนตรี | กรมเลขาธิการคณะรัฐมนตรี | ทำหน้าที่เป็นสำนักงานปลัดกระทรวงควบด้วย |
| สำนักนายกรัฐมนตรี | คณะกรรมการกฤษฎีกา |  |
| สำนักนายกรัฐมนตรี | คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน |  |
| สำนักนายกรัฐมนตรี | คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน |  |
| สำนักนายกรัฐมนตรี | สำนักงานโฆษณาการ |  |
| กระทรวงกลาโหม | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงกลาโหม | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงกลาโหม | กองทัพบก | มีผู้บัญชาการทหารบกเป็นผู้บังคับบัญชา |
| กระทรวงกลาโหม | กองทัพเรือ | มีผู้บัญชาการทหารเรือเป็นผู้บังคับบัญชา |
| กระทรวงกลาโหม | กรมทหารอากาศ | มีเจ้ากรมทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชา |
| กระทรวงการคลัง | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงการคลัง | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงการคลัง | กรมคลัง |  |
| กระทรวงการคลัง | กรมบัญชีกลาง |  |
| กระทรวงการคลัง | กรมพัสดุ |  |
| กระทรวงการคลัง | กรมศุลกากร |  |
| กระทรวงการคลัง | กรมสรรพสามิตต์ | สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงการคลัง | กรมสรรพากร |  |
| กระทรวงการต่างประเทศ | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงการต่างประเทศ | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงการต่างประเทศ | กรมการเมือง |  |
| กระทรวงการต่างประเทศ | สถานทูตซึ่งมีฐานะเทียบกรม  ได้แก่ สถานทูตไทยในสหปาลีรัฐอเมริกา  อังกฤษ ฝรั่งเศส และ ญี่ปุ่น |  |
| กระทรวงธรรมการ | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงธรรมการ | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงธรรมการ | กรมธรรมการ |  |
| กระทรวงธรรมการ | กรมพลศึกษา |  |
| กระทรวงธรรมการ | กรมมหาวิทยาลัย |  |
| กระทรวงธรรมการ | กรมศิลปากร |  |
| กระทรวงธรรมการ | กรมศึกษาธิการ |  |
| กระทรวงมหาดไทย | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงมหาดไทย | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงมหาดไทย | กรมตำรวจ |  |
| กระทรวงมหาดไทย | กรมมหาดไทย |  |
| กระทรวงมหาดไทย | กรมโยธาเทศบาล |  |
| กระทรวงมหาดไทย | กรมราชทัณฑ์ |  |
| กระทรวงมหาดไทย | กรมสาธารณสุข |  |
| กระทรวงมหาดไทย | กรมอัยยการ | สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงยุตติธรรม | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี | สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงยุตติธรรม | สำนักงานปลัดกระทรวง | สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงวัง | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงวัง | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงวัง | กรมทหารรักษาวัง |  |
| กระทรวงวัง | กรมพระคลังข้างที่ |  |
| กระทรวงวัง | กรมมหาดเล็กหลวง |  |
| กระทรวงวัง | กรมราชเลขานุการในพระองค์ |  |
| กระทรวงวัง | กรมวัง |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมทะเบียนการค้า |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมพาณิชย์ |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมวิทยาศาสตร์ |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมสหกรณ์ |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมการประมง | ราชการส่วนเกษตร์   สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมเกษตร์ | ราชการส่วนเกษตร์   สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมชลประทาน | ราชการส่วนเกษตร์   สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมที่ดินและโลหกิจ | ราชการส่วนเกษตร์   สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมป่าไม้ | ราชการส่วนเกษตร์   สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมการขนส่ง | ราชการส่วนคมนาคม |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมเจ้าท่า | ราชการส่วนคมนาคม |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมไปรษณีย์โทรเลข | ราชการส่วนคมนาคม |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมรถไฟ | ราชการส่วนคมนาคม |
| สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร |  | ขึ้นต่อสภาผู้แทนราษฎร มีประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้บังคับบัญชา |
ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 11 ฉบับ ดังนี้
1. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2477 ได้แก้ไขโดยแยกกระทรวงเศรษฐการโดยเพิ่มทบวงเข้าไปดังนี้
| กระทรวง | ทบวง | กรม |
| --- | --- | --- |
| กระทรวงเศรษฐการ | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | สำนักงานปลัดทบวง |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | กรมการประมง |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | กรมเกษตร์ |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | กรมชลประทาน |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | กรมที่ดินและโลหกิจ |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | กรมป่าไม้ |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงเกษตราธิการ | กรมสหกรณ์ |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | สำนักงานปลัดทบวง |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | กรมการขนส่ง |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | กรมเจ้าท่า |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | กรมทะเบียนการค้า |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | กรมไปรษณียโทรเลข |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | กรมพาณิชย์ |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | กรมรถไฟ |
| กระทรวงเศรษฐการ | ทบวงพาณิชย์และคมนาคม | กรมวิทยาศาสตร์ |
2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2477 (ฉบับที่ 2)  ยุบกรมทหารรักษาวัง กรมมหาดเล็กหลวง และกรมวัง กระทรวงวัง
3. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2477 (ฉบับที่ 3)  แยกกระทรวงเศรษฐการเป็น 2 กระทรวง ได้แก่ กระทรวงเกษตราธิการ และ กระทรวงเศรษฐการ โดยมีหน่วยงานภายในดังนี้
| กระทรวง | กรม | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- |
| กระทรวงเกษตราธิการ | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงเกษตราธิการ | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงเกษตราธิการ | กรมเกษตรและการประมง |  |
| กระทรวงเกษตราธิการ | กรมชลประทาน |  |
| กระทรวงเกษตราธิการ | กรมที่ดินและโลหกิจ |  |
| กระทรวงเกษตราธิการ | กรมป่าไม้ |  |
| กระทรวงเกษตราธิการ | กรมสหกรณ์ |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | สำนักงานปลัดกระทรวง |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมเจ้าท่า |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมทะเบียนการค้า |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมไปรษณียโทรเลข |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมพาณิชย์ |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมรถไฟ |  |
| กระทรวงเศรษฐการ | กรมวิทยาศาสตร์ |  |
4. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2478 ยุบกระทรวงวัง และตั้งเป็นสำนักงานพระราชวัง และ สำนักงานราชเลขานุการในพระองค์
5. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2480 (ฉบับที่ 6) ยุบหน่วยงานในกระทรวงการต่างประเทศให้เหลือเพียง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี และ สำนักงานปลัดกระทรวง
6. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2481 (ฉบับที่ 7) แก้ไขหน่วยงานภายในกระทรวงธรรมการโดยยกเลิกกรมศึกษาธิการ และเพิ่ม กรมวิชาการ และ กรมสามัญศึกษา เข้ามาเพิ่ม
7. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2482 (ฉบับที่ 8) เปลี่ยน สำนักโฆษณาการ สำนักงานนายกรัฐมนตรี เป็นกรมโฆษณาการ สำนักงานนายกรัฐมนตรี
8. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2483 (ฉบับที่ 9) เพิ่มกรมประชาสงเคราะห์ ในสำนักนายกรัฐมนตรี
9. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2483 (ฉบับที่ 10) เพิ่มกรมการอินโดจีน ในกระทรวงมหาดไทย
10. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2479 แก้ไขกรมทหารอากาศเป็นกองทัพอากาศ
11. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 3) พุทธศักราช 2481 เพิ่มกรมเสนาธิการทหาร กระทรวงกลาโหม โดยมีเสนาธิการทหารเป็นผู้บังคับบัญชา