stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เบนจามิน เมานต์ฟอร์ต
ชีวิตช่วงแรก

เมานต์ฟอร์ตเกิดในเบอร์มิงแฮม เมืองอุตสาหกรรมในภาคมิดแลนส์ของอังกฤษ เป็นบุตรของผู้ทำน้ำหอมและพ่อค้าเพชรพลอย นามว่า ทอมัส เมานต์ฟอร์ต มีภรรยาชื่อ ซูซานนา (สกุลเดิม วูลฟีลด์) ในวัยหนุ่มเขาย้ายมายังลอนดอน เป็นศิษย์ของจอร์จ กิลเบิร์ต สกอตต์ในช่วงแรก (ตั้งแต่ปี 1841–46) เขายังศึกษาด้านสถาปัตยกรรมกับสถาปนิกแองโกล-คาทอลิก นามว่า ริชาร์ด ครอมเวลล์ คาร์เพนเตอร์ที่รูปแบบการออกแบบแบบกอทิกยุคกลางได้มีอิทธิพลต่อเมานต์ฟอร์ตมาโดยตลอดชีพ หลังสิ้นสุดการฝึกฝนในปี 1848 เมานต์ฟอร์ตปฏิบัติงานด้านสถาปัตยกรรมที่ลอนดอน เขาสมรสกับเอมิลี เอลิซาเบท นิวแมน เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 1850 หลังจากนั้นอีก 18 วัน ทั้งคู่ได้ย้ายถิ่นฐานมายังนิวซีแลนด์ ทั้งคู่เป็นผู้ตั้งถิ่นฐานคนแรก ๆ ในแคนเทอร์เบอรี มาถึงโดยเรือสี่ลำแรกที่ชื่อ ชาร์ลอตต์เจน เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 1850 ผู้ตั้งถิ่นฐานคนแรก ๆ นี้ เรียกว่า "เดอะพิลกริมส์" (The Pilgrims; นักเดินทาง) ชื่อของพวกเขาเหล่านี้ถูกสลักลงบนหินสลักทำจากหินอ่อนที่คาทีดรอลสแควร์ในไครสต์เชิร์ช ที่เมานต์ฟอร์ตช่วยออกแบบ
นิวซีแลนด์

เมานต์ฟอร์ตถึงแคนเทอร์เบอรีพร้อมด้วยความมุ่งมั่นและมุ่งหมาย โดยเริ่มการออกแบบในปี 1850 พร้อมกับหนึ่งในคลื่นผู้ตั้งรกรากที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลอังกฤษให้มาตั้งรกรากในอาณานิคมใหม่ในนิวซีแลนด์  เขามากับภรรยาจากอังกฤษ พร้อมด้วยพี่น้อง ชาลส์, ซูซานนาห์ และภรรยาของชาลส์ ทั้งห้าคนอายุระหว่าง 21 ถึง 26 ปี ชีวิตในช่วงแรกนั้นยากเข็ญและน่าผิดหวัง เมานต์ฟอร์ตพบว่ามีความต้องการสถาปนิกอยู่บ้าง ไครสต์เชิร์ชมีขนาดใหญ่กว่าหมู่บ้านใหญ่เล็กน้อยที่มีกระท่อมไม้ทั่วไปบนที่ราบลมพัดแรง ชีวิตทางด้านสถาปัตยกรรมของผู้อพยพใหม่ในนิวซีแลนด์เริ่มต้นด้วยหายนะ งานแรกที่ได้รับผิดชอบในนิวซีแลนด์คือ โบสถ์โมสต์โฮลีทรินิตีในลิตเทลตัน ก่อสร้างในปี 1852 โดยไอแซก ลัก อาคารนี้เป็นการพิสูจน์ให้เห็นถึงความเสี่ยงต่อลมแรงและถือว่าไม่ปลอดภัย อาคารถูกรื้อถอนในปี 1857 หายนะครั้งนี้น่าจะเกิดจากการใช้ไม้ซึ่งไม่เหมาะกับฤดูกาลและเขายังขาดความรู้ในการใช้วัสดุก่อสร้างท้องถิ่น แต่อะไรก็ตามที่เป็นสาเหตุ ผลคือได้ทำลายชื่อเสียงของเขา หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นเรียกเขาว่า  "...สถาปนิกที่ได้รับการศึกษาครึ่ง ๆ กลาง ๆ โดยอาคารเหล่านี้ไม่ได้ให้อะไรเลยนอกจากความถูกใจ เห็นได้ชัดว่าเขาขาดความรู้พื้นฐานการก่อสร้างทั้งสิ้นทั้งปวง หรือแม้แต่เป็นช่างเขียนแบบที่ชาญฉลาดหรือชายผู้มีประสบการณ์มาบ้าง"
จากที่เขาเสียชื่อเสียง เขาจึงเริ่มเปิดร้านเครื่องเขียน ทำงานเป็นพนักงานหนังสือพิมพ์ ช่างภาพเชิงพาณิชย์ และเขายังเรียนเขียนแบบจนกระทั่งปี 1857 เพื่อเป็นส่วนเสริมงานด้านสถาปัตยกรรม ในช่วงนี้เอง ทางด้านสถาปัตยกรรม เขาได้พัฒนาความสนใจที่มีมาโดยตลอดชีวิตและยังได้เพิ่มรายได้ที่เขาขาดโดยการถ่ายภาพบุคคลให้กับเพื่อนบ้าน
เมานต์ฟอร์ตเป็นฟรีเมสัน และเป็นสมาชิกลำดับแรก ๆ ของลอดจ์ออฟอันเอนิมิตี ซึ่งเป็นอาคารหลังสำคัญที่เขาออกแบบในปี 1863 ลอดจ์ออฟอันเอนิมิตีเป็นลอดจ์เมสันแรกในเกาะใต้
กลับมาทำงานสถาปัตยกรรม

ในปี 1857 เขากลับมาทำงานด้านสถาปัตยกรรมและมีหุ้นส่วนธุรกิจกับสามีใหม่ของน้องสาว ซูซานนาห์ ที่ชื่อ ไอแซก ลัก เมานต์ฟอร์ตมีแรงกระตุ้นด้านการงาน เมื่อเขาได้รับมอบหมายให้ออกแบบโบสถ์เซนต์จอนส์แองกลิคันที่ไวคูไอตี (Waikouaiti) ในโอทาโก เป็นโครงสร้างไม้เล็ก ๆ ในรูปแบบกอทิก สร้างเสร็จเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 1858 โดยผู้บริจาคที่ดินคือ จอห์นนี โจนส์ อดีตนักล่าวาฬ ยังคงมีการใช้งานเป็นโบสถ์อยู่ ยังถือเป็นสิ่งก่อสร้างที่เก่าแก่ที่สุดในเกาะใต้ของนิวซีแลนด์
เมืองไครสต์เชิร์ชได้อยู่ในการพัฒนาอย่างมากในช่วงเวลานั้น ด้วยความที่เพิ่งได้รับสถานะเป็นนคร และยังเป็นเมืองหลักในการปกครองแห่งใหม่ของจังหวัดไครสต์เชิร์ช เป็นเหตุให้เมานต์ฟอร์ตและลัก มีโอกาสอย่างมากในการปฏิบัติงานช่าง ในปี 1855 พวกเขาร่างแบบอาคารสภาจังหวัดแคนเทอร์เบอรีที่ทำจากไม้ อาคารก่อสร้างระหว่างปี 1857–59 แต่รูปร่างอาคารก็ถูกจำกัดไม่พ้นแบบดั้งเดิม เมื่อสภาจังหวัดมีหน้าที่ใหม่เพิ่ม ทั้งการเพิ่มขึ้นของประชากรและเศรษฐกิจของจังหวัด จึงได้มีการขยับขยายอาคารให้ใหญ่ขึ้นในส่วนปีกทางทิศเหนือที่ทำจากหินและหอคอยเหล็ก ในระหว่างปี 1859–60 และยังขยายห้องสภาที่ทำจากหินและห้องเครื่องดื่มระหว่างปี 1864–65 ในปัจจุบันอาคารแห่งนี้ถือเป็นหนึ่งในผลงานที่สำคัญที่สุดของเมานต์ฟอร์ต
จากภายนอก อาคารมีความเรียบง่ายดั่งผลงานในยุคแรก ๆ ของเมานต์ฟอร์ต กล่าวคือ หอคอยกลางสร้างความโดดเด่น มีปีกจั่วด้านข้างทั้งสอง ในรูปแบบสถาปัตยกรรมฟื้นฟูกอทิก อย่างไรก็ดี ภายในมีสีสันที่สนุกสนานและคตินิยมสมัยกลางที่สามารถรับรู้ผ่านดวงตาวิกตอเรีย ที่มีการใช้หน้าต่างงานกระจกสีและนาฬิกาเรือนใหญ่สองหน้า คาดว่าน่าจะเป็นหนึ่งในห้าของโลกที่มีอยู่ ห้องยังตกแต่งอย่างมั่งคั่ง เกือบจะเป็นรูปแบบรัสกินที่มีงานแกะสลักจากประติมากรท้องถิ่น วิลเลียม แบรสซิงตัน รวมถึงงานแกะสลักของชนพื้นเมืองนิวซีแลนด์
มรดก

เมื่อประเมินผลงานของเมานต์ฟอร์ตในปัจจุบัน ไม่ควรตัดสินจากภูมิหลังที่ดูคล้ายการออกแบบในยุโรป ในคริสต์ทศวรรษ 1960 นิวซีแลนด์เป็นประเทศกำลังพัฒนาซึ่งวัสดุและทรัพยากรที่มีมากมายในยุโรปแต่ที่นี่กลับไม่ปรากฏ หากมีก็มักจะด้อยกว่า เมานต์ฟอร์ดได้ค้นพบไม้ซึ่งไม่เหมาะกับฤดูกาลซึ่งก่อให้เกิดหายนะในโครงการแรกของเขา อาคารแรกของเขานั้นสร้างขึ้นในภูมิลำเนาใหม่นี้ก็มักจะสูงเกินไป หรือไม่ก็มีระดับชันเกินไป ไม่คำนึงถึงภูมิอากาศที่ไม่ใช่ยุโรป รวมถึงภูมิประเทศ อย่างไรก็ตามหลังจากนั้นไม่นาน เขาก็ได้ดัดแปลงและพัฒนาทักษะการทำงานด้วยวัสดุหยาบ ๆ
ไครสต์เชิร์ชและสภาพแวดล้อมที่มีเอกลักษณ์ของนิวซีแลนด์ในด้านรูปแบบอันเป็นเอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมกอทิก ที่สามารถแสดงลักษณะเฉพาะของเบนจามิน เมานต์ฟอร์ตได้ทันทีทันใด ขณะที่เมานต์ฟอร์ตรับผิดชอบงานอาคารพักอาศัยเล็ก ๆ ซึ่งในปัจจุบันเขาเป็นที่รู้จักในด้านงานออกแบบงานสาธารณะ อาคารของรัฐ และโบสถ์ อาคารของรัฐที่สำคัญแบบกอทิกที่ทำจากหินในไครสต์เชิร์ช ประสบความสำเร็จอย่างน่าประหลาดใจจากการใช้วัสดุอันขัดสน โบสถ์หลายแห่งอันโดดเด่นของเขา ที่สร้างจากไม้ รูปแบบกอทิก ในปัจจุบันเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของแคนเทอร์เบอรีในศตวรรษที่ 19 อาคารเหล่านี้ปรากฏเป็นส่วนหนึ่งของทัศนียภาพ ด้วยเหตุนี้ความสำเร็จของเมานต์ฟอร์ตนี้ ทำให้เกิดสถาปัตยกรรมในทำนองเดียวกัน โดยสร้างอัตลักษณ์ให้แก่แคนเทอร์เบอรี หลังจากที่เขาเสียชีวิต ซีริล หนึ่งในบุตรเจ็ดคนของเขา ยังคงทำงานในรูปแบบกอทิกแบบพ่อของเขา เมื่อเข้าไปสู่ศตวรรษที่ 20 ซีริล เมานต์ฟอร์ตดูแลโบสถ์แห่งเซนต์ลู้กของเมือง ซึ่งเป็นงานออกแบบของพ่อเขาที่ยังทำไม่เสร็จ ด้วยเหตุนี้ ยังคงมีการใช้ผลงานอาคารสาธารณะของเขาอยู่ทุกวัน มรดกของเมานต์ฟอร์ตยังคงสืบทอดเรื่อยมา ปัจจุบันเขาและรอเบิร์ต ลอว์สัน ถือเป็นสถาปนิกที่ยอดเยี่ยมที่สุดในศตวรรษที่ 19 ของนิวซีแลนด์
อาคารบางส่วน

โมสต์โฮลีทรินิตี ในลิตเทลตันปี 1852 (รื้อถอนปี 1857)
อาคารสภาจังหวัดแคนเทอร์เบอรี ปี 1858–1865 (มีบางส่วนพังทลายไป ในเหตุการณ์แผ่นดินไหวแคนเทอร์เบอรี ปี 2011)
มหาวิหารไครสต์เชิร์ช, เริ่มต้นสร้างปี 1864 (อาคารใหม่สร้างปี 1901 บางส่วนพังทลายไปในปี 2011 หลังแผ่นดินไหวที่แคนเทอเบอรี)
พิพิธภัณฑ์แคนเทอร์เบอรี 1869–1882
โบสถ์เซนต์ออกัสติน ไวเมต ปี 1872
โบสถ์ทรินิตี ไครสต์เชิร์ช, 1872 (มีบางส่วนพังทลายไปในปี 2011 หลังแผ่นดินไหวที่แคนเทอเบอรี แต่มีการบูรณะใหม่)
โฮลีทรินิตีเอวันไซด์ โบสถ์แชนเซล, 1874–1877
โบสถ์เซนต์พอลแองกลิคัน ในปาปานุย 1876–1877
แคนเทอร์เบอรีคอลเลจฮอลล์ ไครสต์เชิร์ช 1882
โบสถ์กูดเชปเพิร์ด ฟิลิปส์ทาวน์ 1884–1885
โบสถ์เซนต์แมรี ออกแลนด์ เริ่มสร้างปี 1886 (ย้ายสถานที่ปี 1982)
มหาวิหารเซนต์จอห์น เนเพียร์, 1886–1888
โรงพยาบาลบ้าซันนีไซด์ ไครสต์เชิร์ช 1881–1893
เซนต์สตีเฟน ลินคอล์น 1877
บรรณานุกรม

Fletcher, Banister (1996). Sir Banister Fletcher's a History of Architecture. Architectural Press, 20th ed. ISBN 978-0-7506-2267-7.
Lochhead, Ian (1999). A Dream of Spires: Benjamin Mountfort and the Gothic revival. Canterbury: Canterbury University Press. ISBN 0-908812-85-X.
Lochhead, Ian J. "Mountfort, Benjamin Woolfield 1825–1898". Dictionary of New Zealand Biography. Ministry for Culture and Heritage. สืบค้นเมื่อ 7 April 2011.
Porter, Frances (ed) (1983). "Historic Buildings of New Zealand, South Island". Auckland: Methuen New Zealand. ISBN 0-456-03120-0.
Smith, Phillipa M. (2005). A Concise History of New Zealand. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-83438-4.
Taylor, C.R.H. (1929). The Gothic Beauties and History of the Canterbury Provincial Buildings. Canterbury Provincial Buildings Board.
แหล่งข้อมูลอื่น

Contemporary references to Mountfort's reputation เก็บถาวร 26 สิงหาคม 2004 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Mountfort centenary
The architectural heritage of Christchurch. 6, Church of the Good Shepherd
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  เยอรมนี  สหรัฐ 
ศิลปิน:  ศิลปินชาวนิวซีแลนด์  ULAN 
วิทยาลัยแคนเทอร์เบอรี ออกแบบโดยเบนจามิน เมานต์ฟอร์ตในปี 1877 มีจุดเด่นคือหอนาฬิกากลาง ในรูปแบบของโถงยุคกลาง ที่อยู่ทางด้านขวา
เดอะเกรตฮอลล์ของวิทยาลัยแคนเทอร์เบอรี
โบสถ์เซนต์ออกัสตินในไวเมต สถาปัตยกรรมรูปแบบกอทิกที่ทำจากไม้ออกแบบโดยเมานต์ฟอร์ตในปี 1872 มีหอระฆังแบบโบสถ์ยุคกลางที่ย่อส่วนลงมา ถัดมาคือหลังคาของชาโต มีซุ้มประตูแบบโบสถ์ประจำเขตแพริชของอังกฤษ เมื่อรวมกันทั้งหมดสร้างความกลมกลืนให้กับทัศนียภาพของนิวซีแลนด์
การก่อสร้างมหาวิหารไครสต์เชิร์ชออกแบบโดยจอร์จ กิลเบิร์ต สกอตต์ อำนวยการโดยเบนจามิน เมานต์ฟอร์ตที่ออกแบบยอดแหลมอาคาร
มหาวิหารไครสต์เชิร์ชสร้างเสร็จในปี 1904 จนในปี 2011 เกิดแผ่นดินไหวและยอดแหลมอาคารพังทลายลงมา ส่วนอาคารยังคงไม่เปลี่ยนแปลงแทบทั้งหมด
พิพิธภัณฑ์แคนเทอร์เบอรี ออกแบบโดยเบนจามิน เมานต์ฟอร์ต สร้างเสร็จปี 1882 ในรูปแบบชาโตฝรั่งเศส
อาคารสภาจังหวัดแคนเทอร์เบอรี หนึ่งในผลงานแรกสุดในรูปแบบกอทิกของนิวซีแลนด์ นี่ถือเป็นรูปแบบที่เป็นตราสินค้าของเขา
โรงพยาบาลบ้าซันนีไซด์ในไครสต์เชิร์ช สร้างเสร็จปี 1891 ถือเป็นหนึ่งในผลงานชิ้นสุดท้ายของเมานต์ฟอร์ต ออกแบบลักษณะกอทิก มีหน้าต่างบานใหญ่ ก่อให้เกิดลมแบบคฤหาสน์ชนบท มากกว่าจะปิดทึบ
พลอย (ภาพยนตร์)

| พลอย |
| --- | --- |

กำกับ: เป็นเอก รัตนเรือง
เขียนบท: เป็นเอก รัตนเรือง
อำนวยการสร้าง: เจริญ เอี่ยมพึ่งพร
นักแสดงนำ: ลลิตา ปัญโญภาส อภิญญา สกุลเจริญสุข พรวุฒิ สารสิน อนันดา เอเวอร์ริ่งแฮม
กำกับภาพ: ชาญกิจ ชำนิวิกัยพงศ
ตัดต่อ: หม่อมราชวงศ์ปัทมนัดดา ยุคล
ดนตรีประกอบ: หัวลำโพงริดดิม โคอิชิ ชิมิสึ บรรจบ พลอินทร์
ผู้จัดจำหน่าย: ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น
วันฉาย:  ฝรั่งเศส 21 พฤษภาคม 2550  ไทย 7 มิถุนายน 2550
ความยาว: 107 นาที
ประเทศ: ไทย
ภาษา: ไทย
ข้อมูลจาก IMDb
ข้อมูลจากฐานข้อมูลภาพยนตร์ไทย
ข้อมูลจากสยามโซน
พลอย ภาพยนตร์ยาวเรื่องที่หกของเป็นเอก รัตนเรือง เป็นภาพยนตร์แนวดราม่า (Drama) เป็นเรื่องของสองสามีภรรยาชาวไทยที่อาศัยอยู่ที่ต่างประเทศที่มางานศพของญาติที่ประเทศไทย และฝ่ายสามีได้ไปช่วยเหลือเด็กสาวคนนึงไว้ มันทำให้ความสัมพันธ์ของคนทั้งคู่เริ่มเข้าสู่วังวนของปัญหา นำแสดงโดย ลลิตา ศศิประภา, อภิญญา สกุลเจริญสุข, พรวุฒิ สารสิน และ อนันดา เอเวอริ่งแฮม
เรื่องย่อ

พลอยเป็นเรื่องของสองสามีภรรยาชาวไทยที่อาศัยอยู่ที่เมืองนอกเป็นเวลาเจ็ดปี เมื่อทั้งสองต้องกลับเมืองไทยเพื่อร่วมงานศพของญาติคนหนึ่ง และเมื่อฝ่ายสามีได้เผอิญไปให้ความช่วยเหลือ พลอย เด็กสาวที่กำลังรอแม่กลับจากสต็อกโฮล์ม ความสัมพันธ์ของทั้งคู่ก็เริ่มเข้าสู่วังวนของปัญหา
พลอยเข้าฉายวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2550 จัดจำหน่ายโดย ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น โดยฉายรอบปฐมทัศน์เป็นครั้งแรกที่เทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์
รายชื่อนักแสดง

ลลิตา ปัญโญภาส รับบท แดง
พรวุฒิ สารสิน รับบท วิทย์
อภิญญา สกุลเจริญสุข รับบท พลอย
อนันดา เอเวอร์ริ่งแฮม รบบท นัท (บาร์เทนเดอร์)
พรทิพย์ ปาปะนัย รับบท ตุ้ม
ทักษกร ประดับพงษา รับบท หมู
การตอบรับ

ในนิตยสาร ฟิล์มแมกซ์ มีนักวิจารณ์ให้ดาว "พลอย" ทั้งหมด 11 คน รวม 36 ดาว เฉลี่ยเท่ากับ 3.27 ดาว (จากคะแนนเต็ม 4 ดาว) น่าสังเกตว่าไม่มีนักวิจารณ์คนไหนให้ 4 ดาวเต็ม แต่ขณะเดียวกันก็ไม่มีใครให้ต่ำกว่า 3 ดาว
รางวัล

ภาพยนตร์เรื่อง พลอย ได้รับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจากสายนักวิจารณ์ ของเทศกาลหนังโอเชี่ยนซีเนแฟน ประจำกรุงเดลลี ประเทศอินเดีย ประจำปี ค.ศ.๒๐๐๗ (fipresci)
โดยคณะกรรมการได้ให้เหตุผลว่า "For its subtle and beguiling representation of fantasy, sexuality, risk, and renewal in a Contemporary urban context evoked with great skill."
นอกจากนี้ ภาพยนตร์เรื่อง พลอย ยังได้รับการเสนอชื่อเข้าชิง จาก เฉลิมไทยอวอร์ด ครั้งที่ 5 ซึ่งเป็นการลงคะแนนของสมาชิกเว็บไซต์ พันทิปดอตคอม ใน 5 สาขาด้วยกัน นั่นคือ ภาพยนตร์แห่งปี, งานกำกับภาพยนตร์แห่งปี (เป็นเอก รัตนเรือง), สาขานักแสดงหญิงในบทนำจากภาพยนตรไทยแห่งปี (ลลิตา ศศิประภา), นักแสดงหญิงในบทสมทบจากภาพยนตร์ไทยแห่งปี (อภิญญา สกุลเจริญสุข) และ บทภาพยนตร์ไทยแห่งปี (เป็นเอก รัตนเรือง)
เกร็ด

ได้รับการคัดเลือกเข้าสายสมาคมผู้กำกับฝรั่งเศส หรือ Directors' Fortnight ที่เทศกาลหนังเมืองคานส์ ประจำปี 2550
พลอยเป็นภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกที่ไปถ่ายทำที่สนามบินสุวรรณภูมิ
เพลงประกอบโดย จ๊อบ บรรจบ พลอินทร์
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ภาพยนตร์พลอย เก็บถาวร 2007-06-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
พลอย (Ploy) เก็บถาวร 2009-08-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
พลอย (2007) ที่สยามโซน
ดูหนังมาสเตอร์ออนไลน์
| ด ค กภาพยนตร์โดย เป็นเอก รัตนเรือง |
| --- | --- |
 ฝัน บ้า คาราโอเกะ (2540)  เรื่องตลก 69 (2542)  มนต์รักทรานซิสเตอร์ (2544)  เรื่องรัก น้อยนิด มหาศาล (2546)  คำพิพากษาของมหาสมุทร (2549)  พลอย (2550)  นางไม้ (2552)  ฝนตกขึ้นฟ้า (2554)  ประชาธิป'ไทย ร่วมกับภาสกร ประมูลวงศ์ ประเภทสารคดี (2554)
พระเจ้าเซจงมหาราช

| --- | --- |
Korean name
ฮันกึล: 세종대왕
ฮันจา: 世宗大王
อาร์อาร์: Sejong Daewang 
เอ็มอาร์: Sejong Taewang 
ชื่อเกิด
ฮันกึล: 이도
ฮันจา: 李裪
อาร์อาร์: I Do 
เอ็มอาร์: Yi To 
ชื่อวัยเยาว์
ฮันกึล: 원정
ฮันจา: 元正
อาร์อาร์: Won Jeong 
เอ็มอาร์: Wŏn Chŏng 
พระเจ้าเซจงมหาราช (เกาหลี: 세종대왕; ฮันจา: 世宗大王 , พ.ศ. 1940 ถึง พ.ศ. 1993) พระนามเดิมว่า อี โด (เกาหลี: 이도) เป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่สี่แห่งราชวงศ์โชซ็อน เดิมทีมีพระอิสริยยศว่า เจ้าชายชุงนย็อง (เกาหลี: 중녕대군) พระองค์ทรงเป็นพระราชโอรสองค์ที่ 3 ของพระเจ้าแทจงแห่งโชซ็อนและพระราชินีว็อนกย็อง ในปี ค.ศ. 1418 พระองค์ได้รับการสถาปนาให้เป็นรัชทายาทต่อจากพระเชษฐาของพระองค์คือเจ้าชายรัชทายาทอี เจ (เกาหลี: 왕세자이제) ซึ่งถูกถอดจากพระอิสริยยศ ปัจจุบัน พระเจ้าเซจงมหาราชได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผู้นำที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์เกาหลี
แม้จะขึ้นครองราชบัลลังก์หลังจากการสละราชบัลลังก์โดยสมัครใจของพระราชบิดาในปี ค.ศ. 1418 แต่พระเจ้าเซจงก็เป็นเพียงกษัตริย์หุ่นเชิดในขณะที่พระเจ้าแทจงยังคงกุมพระราชอำนาจที่แท้จริงและปกครองประเทศจนกระทั่งสวรรคตในปี ค.ศ. 1422 พระเจ้าเซจงจึงเป็นกษัตริย์แต่เพียงผู้เดียวเป็นเวลา 28 ปี แม้ว่าหลังจากปี ค.ศ. 1439 พระองค์จะประชวรหนักมากขึ้น และตั้งแต่ปี ค.ศ. 1442 พระราชโอรสองค์โตของพระองค์คือเจ้าชายรัชทายาทอี ฮยาง (เกาหลี: 왕세자이향, พระเจ้ามุนจงแห่งโชซ็อนในอนาคต) จึงทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
พระเจ้าเซจงได้สนับสนุนและส่งเสริมลัทธิขงจื๊อแบบเกาหลีและลัทธิขงจื๊อใหม่และออกกฎหมายแก้ไขกฎหมายที่สำคัญ พระองค์สร้างและประกาศใช้อักษรเกาหลี (ปัจจุบันเรียกว่าอักษรฮันกึล) ส่งเสริมความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และแนะนำมาตรการเพื่อกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจ พระองค์ส่งทัพไปทางเหนือและก่อตั้ง Samin Jeongchaek (นโยบายการย้ายถิ่นฐานของชาวนา) เพื่อดึงดูดผู้ตั้งถิ่นฐานใหม่ ทางใต้ พระองค์ช่วยปราบโจรสลัดญี่ปุ่นระหว่างการรุกรานโอเออิ
พระราชประวัติ

อี โด (เกาหลี: 이도; ฮันจา: 李裪) เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สามของพระเจ้าแทจงกับพระราชินีว็อนกย็อง เมื่อพระชนมายุ 16 พรรษาได้รับสถาปนาเป็นเจ้าชายชุงนยอง (충녕대군; 忠寧大君) และทรงอภิเษกกับพระชายาชิม ซึ่งภายหลังได้รับสถาปนาเป็นพระนางโซฮ็อน พระเชษฐาทั้งสองของพระองค์คือเจ้าชายยังนยอง และเจ้าชายฮโยรยองเห็นถึงความสามารถของเจ้าชายชุงนยองแต่ยังเยาว์ จึงคิดจะยกบัลลังก์ให้โดยการประพฤติตนเหลวแหลกในราชสำนัก ทำให้เจ้าชายทั้งสองถูกขับออกจากวัง เมื่อพระเจ้าแทจงสละบัลลังก์ใน พ.ศ. 1961 ก็ได้ให้เจ้าชายชุงนยองครองราชย์เป็นพระเจ้าเซจง
ฮันกึล

ราชกิจอย่างแรกของพระเจ้าเซจงคือการก่อตั้งชิบฮย็อนจอน สำนักปราชญ์ขงจื้อที่เป็นแหล่งรวมผู้มีความรู้เกี่ยวกับปรัชญาขงจื้อของประเทศ และยังเป็นแหล่งการศึกษาของนักปราชญ์ขงจื้อที่สำคัญอีกหลายท่านในอนาคต
ตลอดประวัติศาสตร์อันยาวนานชาวเกาหลีไม่มีอักษรเป็นของตนเองแต่ใช้อักษรจีนที่รับมา เรียกว่าฮันจา ซึ่งอักษรจีนเป็นอักษรที่สลับซับซ้อนในการเขียน การเรียนรู้และการจดจำ ดังนั้นในสมัยโชซ็อนจึงมีแต่ยังบันที่เป็นชนชั้นขุนนางเท่านั้นที่เขียนฮันจาเป็น ชาวบ้านสามัญชนทั่วไปจึงอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ อีกทั้งอักษรจีนยังใช้แทนเสียงในภาษาเกาหลี ได้ไม่ลื่นนัก ใน พ.ศ. 1989 พระเจ้าเซจงจึงทรงให้นักปราชญ์และนักประดิษฐ์ชื่อ จางยองชิล เดิมเป็นทหารองครักษ์ แต่พระเจ้าเซจงทรงเล็งเห็นในความสามารถจึงแต่งตั้งให้เป็นขุนนางขั้นชอง 3 พุม พระราชทานกำลังทรัพย์และอำนาจที่จะประดิษฐ์อะไรก็ได้ จางยองชิลได้ชื่อว่าเป็นผู้ประดิษฐ์มาตรวัดน้ำฝน อันแรกของโลกในปี พ.ศ. 1984 และยังสร้างนาฬิกาน้ำ นาฬิกาแดด และลูกโลกจำลองท้องฟ้า สำหรับโหรหลวงใช้ในการศึกษาดวงดาว แต่ชางยองชิลนั้นได้รับการต่อต้านจากขุนนาง เพราะชางยองชิลเป็นชอนมิน ชนชั้นต่ำสุดในสังคมโชซ็อน ต่ำแหน่งสูง ๆ ของขุนนางสงวนไว้สำหรับยังบันเท่านั้น จนในที่สุดชางยองชิลก็ถูกปลดใน พ.ศ. 1985
พระเจ้าเซจงทรงเห็นถึงปัญหาของชาวนา ในการทำเกษตรกรรม แล้วไม่ได้ผล และได้รับความลำบากเมื่อน้ำท่วม หรือแห้งแล้ง จึงทรงให้มีการแต่งหนังสือนงซาจิกซอล รวบรวมความรู้ประสบการณ์ในการทำการเกษตรจากเกษตรกรอาวุโสทั่วอาณาจักร และยังทรงลดภาษีเกษตรกร เพื่อมิให้เกษตรกรต้องลำบากและมีทรัพย์ในการทำเกษตรกรรมมากขึ้น
ป้องกันประเทศ

พระเจ้าเซจงยังทรงดำเนินนโยบายต้านทานผู้รุกรานต่างชาติอีกด้วย โดยพระเจ้าแทจงซึ่งเป็นแทซังวังอยู่นั้นได้แนะนำให้พระเจ้าเซจงส่งอีจองมูไปบุกเกาะซึชิมาที่เป็นแหล่งของโจรสลัดญี่ปุ่น จน พ.ศ. 1962 ตระกูลโซเจ้าครองเกาะซึชิมาได้ยอมจำนนและส่งบรรณาการไปยังฮันซอง และพ.ศ. 1963 เกาะซึชิมาก็ขึ้นตรงต่อมณฑลคยองซังของโชซ็อน
ทางเหนือพระเจ้าเซจงก็ทรงก่อตั้ง สี่ป้อมหกปราการ (เกาหลี: 사군육진; ซากุนยุกจิน) เพื่อป้องกันการรุกรานของพวกแมนจูทางเหนือ และใน พ.ศ. 1976 ทรงส่งคิมจงซอ ไปบุกขยายอาณาเขตทางเหนือ จนโชซ็อนมีอาณาเขตติดแม่น้ำยาลู
พระราชกรณียกิจต่าง ๆ ของพระเจ้าเซจงนั้นยังคุณประโยชน์มากมายต่ออาณาจักรโชซ็อน และรวมไปถึงประเทศเกาหลีทั้งเหนือและใต้ในปัจจุบันด้วย เพราะทรงส่งเสริมวัฒนธรรมเกาหลี ทำให้ชาวเกาหลีมีความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมของตนเองในทุกวันนี้ และพระสาทิสลักษณ์ของพระองค์ยังปรากฏบนธนบัตร 10,000 วอนของเกาหลีใต้ เมื่อพระนางโซฮ็อนสวรรคต พระเจ้าเซจงทรงเศร้าโศกพระราชหฤทัย จนสวรรคตใน พ.ศ. 1993 มีพระเจ้ามุนจง สืบต่อราชบัลลังก์
พระนามเต็ม

พระเจ้าเซจง จางฮอน ยองมุน เยมู อินซอง มยองฮโย
세종장헌영문예무인성명효대왕
世宗莊憲英文睿武仁聖明孝大王
พระบรมวงศานุวงศ์

พระราชบิดา: พระเจ้าแทจง (태종)
พระราชมารดา: พระนางว็อนกย็อง สกุลมิน แห่งยอฮึง (เกาหลี: 원경왕후 민씨; ฮันจา: 元敬王后 閔氏, กันยายน 1337 – 12 กันยายน 1391)
พระบรมวงศานุวงศ์ > พระอัครมเหสี พระสนม พระราชโอรส พระธิดา

พระนางโซฮ็อน สกุลซิม แห่งช็องซง (เกาหลี: 소헌왕후 심씨 ; ฮันจา: 昭憲王后 沈氏 , 28 กันยายน 1395-24 มีนาคม 1446)
อี ฮยาง, พระเจ้ามุนจงแห่งโชซ็อน
อี ยู, พระเจ้าเซโจ
อี ยอง, เจ้าชายอันพยอง
อี กู, เจ้าชายอีมยอง
อี ยอ, เจ้าชายควางพยอง
อี ยู, เจ้าชายกึมซอง พ
อี อิม, เจ้าชายพยองวอน
อี ยอม, เจ้าชายยอนกึม
เจ้าหญิงจองโซ
เจ้าหญิงจองอึย
พระสนมเอกฮเยบิน สกุลยาง แห่งชองจู (เกาหลี: 혜빈 양씨 ; ฮันจา: 惠嬪 楊氏 , ?-9 พฤศจิกายน 1455)
อี โอ, เจ้าชายฮันนัม
อี ฮย็อน, เจ้าชายซูชอน
อี จอน, เจ้าชายยองพุง
พระสนมเอกยองบิน สกุลคัง แห่งจินจู (เกาหลี: 영빈 강씨 ; ฮันจา: 令嬪 姜氏 )
อี ยอง, เจ้าชายฮวาอึย
พระสนมเอกซินบิน สกุลคิม แห่งชองจู (เกาหลี: 신빈 김씨 ; ฮันจา: 慎嬪 金氏 , 1406-4 กันยายน 1464)
อี จอง, เจ้าชายคเยยาง
อี คง, เจ้าชายอึยชาง
อี ชิม, เจ้าชายมิลซอง
อี ยอน, เจ้าชายอิกฮย็อน
อี ทัง, เจ้าชายยองแฮ
อี โก, เจ้าชายทัมยาง
เจ้าหญิงไม่ทราบพระนาม
เจ้าหญิงไม่ทราบพระนาม
พระสนมควีอิน สกุลปาร์ค (เกาหลี: 귀인 박씨; ฮันจา: 貴人 朴氏)
พระสนมควีอิน สกุลชเว (เกาหลี: 귀인 최씨; ฮันจา: 貴人 崔氏)
พระสนมโซยอง ตระกูลฮง (เกาหลี: 소용 홍씨)
พระสนมซุกวอน ตระกูลลี (เกาหลี: 숙원 이씨 )
เจ้าหญิงจองอัน
ซังชิม ตระกูลซง (เกาหลี: 상침 송씨 ; ฮันจา: 尙寢 宋氏 , ค.ศ. 1396－ค.ศ. 1463)
เจ้าหญิงจองฮย็อน
พระสนมซากี ตระกูลชา (เกาหลี: 사기 차씨 ; ฮันจา: 司記 車氏 , ?-10 กรกฎาคม 1444)
เจ้าหญิงไม่ทราบพระนาม
โยนิโสมนสิการ

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ โยนิ (แก้ความกำกวม)
โยนิโสมนสิการ (บาลี: โยนิโสมนสิการ yonisomanasikāra, คำอ่าน: โยนิโสมะนะสิกาน) หมายถึง การทำในใจให้ดีละเอียดถี่ถ้วน กล่าวคือ การพิจารณาอย่างรอบคอบถี่ถ้วน ทางพุทธศาสนาถือว่ามีคุณค่าเท่ากับความไม่ประมาทหรือ "อัปมาท" ซึ่งเป็นแหล่งรวมแห่งธรรมฝ่ายดีหรือ "กุศลธรรม" ทั้งปวง ดังปรากฏในพระไตรปิฎก เล่ม ๑๙ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค ข้อ ๔๖๔ หน้า ๑๒๙ นอกจากนั้น ยังจัดเป็นธรรมะข้อหนึ่งในกลุ่มธรรมที่เป็นไปเพื่อความเจริญด้วยปัญญา และเป็นธรรมะมีอุปการะมากแก่มนุษย์ดังพรรณาในพระไตรปิฎก เล่ม ๑๒ อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ข้อ ๒๖๘-๙ หน้า ๓๓๒
การใช้ความคิดถูกวิธี คือ การกระทำในใจโดยแยบคาย มองสิ่งทั้งหลายด้วยความคิดพิจารณาสืบค้นถึงต้นเค้า สาวหาเหตุผลจนตลอดสายแยกแยะออกพิเคราะห์ดูด้วยปัญญาที่คิดเป็นระเบียบและโดยอุบายวิธี ให้เห็นสิ่งนั้น ๆ หรือปัญหานั้น ๆ ตามสภาวะและตามความสัมพันธ์แห่งเหตุปัจจัย เช่น
คิดจากเหตุไปหาผล
คิดจากผลไปหาเหตุ
คิดแบบ แยกแยะองค์ประกอบ
คิดแบบ มองเป็นองค์รวม
คิดแบบเห็น ความสัมพันธ์ต่อเนื่องเป็นลูกโซ่
คิดเห็น องค์ประกอบที่มาทำให้เจริญ
คิดเห็น องค์ประกอบที่มาทำให้เสื่อม
คิดเน้น เฉพาะจุดที่ทำให้เกิด
คิดเน้น สิ่งที่มาตัดขาดให้ดับ
คิดเทียบเคียง อะไรเป็นไปได้ หรือเป็นไปไม่ได้
ศัพทมูลและนิยาม

คำ "โยนิโสมนสิการ" นั้นประกอบด้วยคำสองคำ คือ
"โยนิโส" มาจาก "โยนิ" แปลว่า เหตุ ต้นเค้า แหล่งเกิด ปัญญา อุบาย วิธี ทาง
"มนสิการ" (จาก มนสิ (สัตตมีวิภัตติของ มนสฺ (ใจ)) + การ (การทำ) (จาก กรฺ ธาตุ + -ณ ปัจจัย)) หมายถึง การทำในใจ การคิด คำนึง นึกถึง ใส่ใจ
ดังนั้น "โยนิโสมนสิการ" จึงหมายถึง การทำในใจให้แยบคาย หรือ การพิจารณาโดยแยบคาย กล่าวคือ ความเป็นผู้ฉลาดในการคิด คิดอย่างถูกวิธีถูกระบบ พิจารณา ไตร่ตรองสาวไปจนถึงสาเหตุหรือต้นตอของเรื่องที่กำลังคิด คือคิดถึงรากถึงโคนนั่นเอง แล้วประมวลความคิดรอบด้านจนกระทั่งสรุปออกมาได้ว่าสิ่งนั้นควรหรือไม่ควร ดีหรือไม่ดี เป็นวิถีทางแห่งปัญญา เป็นธรรมสำหรับกลั่นกรองแยกแยะข้อมูลหรือแหล่งข่าวหรือที่เรียก "ปรโตโฆสะ" อีกชั้นหนึ่ง กับทั้งเป็นบ่อเกิดแห่งความคิดชอบหรือ "สัมมาทิฐิ" ทำให้มีเหตุผล และไม่งมงาย
คัมภีร์ในพระไตรปิฎก ชั้นอรรถกถาและฎีกาได้แสดงไวพจน์แจกแจงความหมายในแง่ต่าง ๆ ของโยนิโสมนสิการว่า
"อุปายมนสิการ" เป็นการคิดหรือพิจารณาโดยมีอุบายวิธี คือ การคิดอย่างมีวิธีการ หรือถูกวิธี เป็นการคิดอย่างมีระบบ มีกระบวนการ เช่น วิธีคิดแบบแยกแยะองค์ประกอบ วิธีคิดแบบคุณค่าแท้คุณค่าเทียม ที่เน้นใช้วิธีการเพื่อประเมินสิ่งต่างๆเพื่อให้เข้าใจชัดแจ้ง
"ปถมนสิการ" เป็นการคิดที่เป็นระเบียบ ต่อเนื่องเป็นลำดับ หมายถึง ความคิดที่ไม่ยุ่งเหยิงสับสนวุ่นวาย เช่น วิธีคิดแบบสามัญญลักษณ์ วิธีคิดแบบปัจจุบันขณะ ที่เน้นไปที่พิจารณาลักษณะที่แท้จริงอย่างที่มันเป็น
"การณมนสิการ" เป็นการคิดอย่างมีเหตุผล เช่น วิธีคิดแบบสืบสาวเหตุปัจจัย วิธีคิดแบบวิภัชชวาที ที่เน้นไปที่การใช้เหตุผล
"อุปปาทกมนสิการ" เป็นการคิดให้ได้ผลลัพภ์ที่ถูกต้อง สร้างสรรค์ มีประโยชน์ หรือเป็นกุศล เช่น วิธีคิดแบบอริยสัจ วิธีคิดแบบอรรถธรรมสัมพันธ์ วิธีคิดแบบคุณโทษและทางออก วิธีคิดแบบปลุกเร้าคุณธรรม ที่เน้นไปที่การหาผลลัพภ์ หรือได้ผลสำเร็จ
ไขความทั้ง 4 ข้อนี้ เป็นเพียงการแสดงลักษณะด้านต่าง ๆ ของความคิดแบบโยนิโสมนสิการ ซึ่งการเกิดในแต่ละครั้ง อาจมีลักษณะครบทั้ง 4 ข้อ หรือเกิดไม่ครบทั้งหมด หรือเขียนลักษณะทั้ง 4 ข้อนี้สั้น ๆ ได้ว่า คิดถูกวิธี คิดมีระเบียบ คิดเทียบเหตุผล คิดดลประโยชน์
คุณค่า

โยนิโสมนสิการนั้น ทางพุทธศาสนาถือว่ามีคุณค่าเท่ากับความไม่ประมาทหรือ "อัปมาท" ซึ่งเป็นแหล่งรวมแห่งธรรมฝ่ายดีหรือ "กุศลธรรม" ทั้งปวง ดังปรากฏในพระไตรปิฎก เล่ม ๑๙ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค ข้อ ๔๖๔ หน้า ๑๒๙ นอกจากนั้น ยังจัดเป็นธรรมะข้อหนึ่งในกลุ่มธรรมที่เป็นไปเพื่อความเจริญด้วยปัญญา และเป็นธรรมะมีอุปการะมากแก่มนุษย์ดังพรรณาในพระไตรปิฎก เล่ม ๑๒ อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ข้อ ๒๖๘-๙ หน้า ๓๓๒
นอกจากนี้ ยังมีคำพรรณนาคุณของโยนิโสมนสิการอีกมาก เช่น เป็นส่วนหนึ่งที่ให้เกิดความเห็นที่ถูกต้อง เป็นเครื่องขจัดความลังเลสงสัย เป็นองค์ประกอบของความเป็นพระอริยบุคคลชั้นแรกหรือ "โสตาปัตติยังคะ" อันแสดงให้เห็นว่าพุทธศาสนาส่งเสริมโยนิโสมนสิการว่าจำเป็นสำหรับทุกคน
เชิงอรรถ

1 2 3  ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๔๘ : ๕๘๗.
↑  พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พระพรหมคุณาภรณ์ (ประยุทธ์ ปยุตโต) : Yonisomanasikàra (S.V.2–30; A.I.11–31; It.9.)
↑  พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต), ๒๕๔๖ : ๖๖๙-๖๗๐.
↑  พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช), ๒๕๔๘ : ...
↑  reasoned attention; systematic attention; genetical reflection; analytical reflection, พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต).  พุทธธรรม.  (กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2546), หน้า 670-671