stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อินฟันตาเอวลาเลียแห่งสเปน
เสกสมรสและเสด็จเยือนสหรัฐ

พระองค์ทรงเสกสมรส เมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2429 ที่ กรุงมาดริด กับ อินฟันเตอันโตนิโอ ดยุกแห่งกัลลิเอรา ซึ่งเป็นพระญาติร่วมราชวงศ์ โดยมี พระคาร์ดินัล เซเฟริโน กอนซาเลซ อี ดิอาซ ตูญอน อาร์ชบิชอปแห่งเซบียา โดยงานเสกสมรสล่าช้า เนื่องจากการสวรรคตลงของ พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 12 แห่งสเปน 
โดยทั้ง 2 ใช้เวลาดื่มน้ำผึ้งพระจันทร์ที่พระราชวังอารังฆูเอซ โดยมีพระโอรส 2 พระองค์ คือ
อินฟันเตอังฟองซู ดยุกแห่งกัลลิเอรา
หลุยส์ เฟอร์นันโด เด ออร์เลอ็อง อี บูร์บง
โดยภายหลังพระองค์มีพระประสูติกาลพระโอรสพระองค์เล็กได้มินาน พระองค์และพระสวามีตัดสินพระทัยแยกกันอยู่ พระองค์ยังคงมีที่ประทับในสเปนและฝรั่งเศส และยังคงเสด็จไปประเทศอังกฤษบ่อยครั้ง โดยในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2436 พระองค์เสด็จเยือนสหรัฐอเมริกา โดยทรงเยี่ยมชมนิทรรศการ Columbian Exposition ในชิคาโก จากนั้น เสด็จไปเปอร์โตริโก และ ฮาวานา คิวบา จนถึง นิวยอร์ก ในวันที่ 18 พฤษภาคม ด้วยเรือลาดตระเวนอินฟันตาอิซาเบลแห่งสเปน และเสด็จไป กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. และทรงพบประธานาธิบดีโกรเวอร์ คลีฟแลนด์ ที่ ทำเนียบขาว และเสด็จกลับนิวยอร์กซิตี  ต่อมาทรงได้รับการยอมรับให้เป็นสมาชิกแห่งการปฏิวัติอเมริกาในฐานะทายาทของ พระเจ้าการ์โลสที่ 3 แห่งสเปน
เจ้าหญิงนักแต่งบทคความ

งานอดิเรกของพระองค์ คือ เป็นผู้เขียนผลงานหลายชิ้นที่เป็นข้อโต้แย้งในแวดวงราชวงศ์ แม้ว่าจะทรงไม่เคยหยุดติดต่อกับพระประยูรญาติ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ในปี 2455 ทรงใช้พระนามแฝง Comtesse de Avila, Eulalia เขียน Au fil de la vie (ปารีส: Société française d'Imprimerie et de Librarie, 1911) แปลเป็นภาษาอังกฤษว่า The Thread of Life (นิวยอร์ก: Duffield, 1912) โดยหนังสือเล่มนี้แสดงความคิดของพระองค์เกี่ยวกับการศึกษา ความเป็นอิสระของผู้หญิง ความเท่าเทียมกันของชนชั้น สังคมนิยม ศาสนา การแต่งงาน อคติ และประเพณี ซึ่งทำให้ พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 13 แห่งสเปน ซึ่งเป็นพระภาติยะ ทรงโทรเลขให้พระองค์ระงับการตีพิมพ์หนังสือจน พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 13 จะทอดพระเนตรเห็นและมีพระบรมราชานุญาติให้ตีพิมพ์ได้ แต่พระองค์ทรงปฏิเสธที่จะปฏิบัติตาม ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2458 ทรงเขียนบทความเกี่ยวกับ จักรพรรดิวิลเฮ็ล์มที่ 2 แห่งเยอรมนี โดยในนิตยสารเดอะสแตรนด์ เดือนต่อมาได้ตีพิมพ์ Court Life from Within (ลอนดอน: Cassell, 1915; พิมพ์ซ้ำ New York: Dodd, Mead, 1915) ในเดือนสิงหาคม 2468 ทรงเขียน Courts and Countries After The War (ลอนดอน: Hutchinson, 1925; พิมพ์ซ้ำ New York: Dodd, Mead, 1925) ซึ่งเนื้อหาได้แสดงความเห็นเกี่ยวกับสถานการณ์ทางการเมืองของโลกและแสดงความเชื่อของพระองค์เองว่าไม่มีสันติภาพระหว่าง ฝรั่งเศส และ เยอรมนี นอกจากนี้ทรงตั้งข้อสังเกตอันโด่งดังเกี่ยวกับอิตาลีของเบนิโต มุสโสลินี โดยรายงานว่าพระองค์ทรงข้ามพรมแดนอิตาลีและได้ยินวลี "Il treno arriva all'orario" หรือ รถไฟจะมาถึงตรงเวลา ซึ่งมักเป็นการอวดอ้างเกี่ยวกับระบอบฟาสซิสต์ ในปี 2478 ทรงตีพิมพ์บันทึกความทรงจำของพระองค์เป็นภาษาฝรั่งเศส Mémoires de S.A.R. l'Infante Eulalie, 1868–1931 (ปารีส: Plon, 1935) ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2479 ได้มีการตีพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษว่า Memoirs of a Spanish Princess, H.R.H. Infanta Eulalia (ลอนดอน: Hutchinson, 1936; พิมพ์ซ้ำ New York: W.W. Norton, 1937)
วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2501 พระองค์ประชวรโรคพระหทัยและเข้ารับการรักษา และสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2501 สิริพระชันษา 94 ปี พระศพฝังอยู่ในวิหารแพนธีออน ในเอลเอสโกเรียล
เหรีญในพระองค์

Restoration (Spain) Spanish Royal Family: Knight Grand Cross of the Order of Charles III
Restoration (Spain) Spanish Royal Family: 620th Dame Grand Cross of the Order of Queen Maria Luisa
อิตเทรีย-สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย

โครงสร้างผลึกของ อิตเทรีย-สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย (YSZ)
อิตเทรีย-สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย (อังกฤษ: Yttria-stabilized zirconia, YSZ) เป็นเซรามิกที่มีโครงสร้างผลึกรูปลูกบาศก์ของเซอร์โคเนียมไดออกไซด์ ซึ่งทำให้เสถียรที่อุณหภูมิห้องโดยการเติม อิตเทรียมออกไซด์ ออกไซด์เหล่านี้มีชื่อสามัญเรียกว่า "เซอร์โคเนีย" (ZrO2) และ "อิตเทรีย" (Y2O3)
การทำให้เสถียร

เซอร์โคเนียมไดออกไซด์บริสุทธิ์ผ่านการเปลี่ยนสถานะโครงสร้างผลึกจาก โมโนคลินิก (เสถียรที่อุณหภูมิห้อง) เป็นเตตระโกนัล (ที่อุณหภูมิประมาณ 1,173 °C) จากนั้นเปลี่ยนเป็นผลึกลูกบาศก์ (ที่ประมาณ 2,370 °C) ตามรูปแบบ:
โมโนคลินิก (1,173 °C)  \leftrightarrow  เตตระโกนัล (2,370 °C)  \leftrightarrow  คิวบิก (2,690 °C)  \leftrightarrow  หลอมเหลว
การได้มาซึ่งผลิตภัณฑ์เซรามิกเผาผนึกเซอร์โคเนียที่มีความเสถียรนั้นเป็นเรื่องยาก เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงปริมาตรอย่างมากพร้อมกับการเปลี่ยนสถานะโครงสร้างจากผลึกเตตระโกนัล เป็นโมโนคลินิก (ประมาณ 5%) การทำให้เกิดความเสถียร ของผลึกลูกบาศก์พหุสัณฐานของเซอร์โคเนียในช่วงอุณหภูมิที่กว้างขึ้นนั้น สามารถทำได้โดยการแทนที่ไอออนของ Zr4+ บางส่วน (รัศมีอิออนิกขนาด 0.82 Å ซึ่งมีขนาดเล็กเกินไปสำหรับโครงผลึกที่สมบูรณ์ของฟลูออไรต์ที่เหมาะสำหรับผลึก เตตระโกนัลเซอร์โคเนีย) ในโครงสร้างผลึกด้วยอิออนที่มีขนาดใหญ่กว่าเล็กน้อย เช่นของ Y3+ (รัศมีไอออนิกเท่ากับ 0.96 Å) ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการเจือวัสดุเซอร์โคเนียมที่เกิดขึ้นเรียกว่า สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย หรือ เซอร์โคเนียเสถียร
วัสดุที่เกี่ยวข้องกับ YSZ ได้แก่ แคลเซีย-, แมกนีเซีย-, ซีเรีย- หรือ อลูมินา- สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย หรือ เซอร์โคเนียที่เสถียรบางส่วน (PSZ) รวมทั้ง แฮฟเนีย- สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย ก็เป็นที่รู้จัก
แม้ว่าสารเจือ YSZ ความเข้มข้น 8–9 โมลเปอร์เซนต์นั้นเป็นที่ทราบกันว่าไม่เสถียรอย่างสมบูรณ์ในช่วงสถานะโครงสร้างผลึกแบบคิวบิกของ YSZ บริสุทธิ์ จนถึงอุณหภูมิสูงกว่า 1,000 °C
คำย่อที่ใช้กันโดยทั่วไปที่เกี่ยวข้องกับ อิตเทรีย-สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย คือ:
เซอร์โคเนียเสถียรบางส่วน ZrO2 :
PSZ - Partially Stabilized Zirconia
TZP -Tetragonal Zirconia Polycrystal
4YSZ: วัสดุเจือ 4 โมล-% ของ Y2O3 Partially Stabilized Zirconia ZrO2, อิตเทรีย-สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย
เซอร์โคเนียเสถียรสมบูรณ์ ZrO2 :
FSZ - Fully Stabilized Zirconia
CSZ - Cubic Stabilized Zirconia
8YSZ - วัสดุเจือ 8 โมล-% ของ Y2O3 Fully Stabilized ZrO2
8YDZ - วัสดุเจือ 8–9 โมล-% ของ Y2O3-doped ZrO2: มีข้อเท็จจริงที่วัสดุไม่เสถียรอย่างสมบูรณ์ และคืนรูปที่อุณหภูมิใช้งานสูง
สัมประสิทธิ์การขยายตัวเชิงอุณหภูมิ

ค่าสัมประสิทธิ์ของการขยายตัวจากความร้อนขึ้นอยู่กับการปรับเปลี่ยนโครงสร้างผลึกของเซอร์โคเนียดังนี้:
โมโนคลินิก: 7 · 10−6/K
เตตระโกนัล: 12 · 10−6/K
Y2O3 เสถียร: 10.5 · 10−6/K
ค่าการนำไอออนของ YSZ และการเสื่อมสภาพ

โดยการเพิ่มอิตเทรีย ไปยังเซอร์โคเนียบริสุทธิ์ (เช่นในวัสดุ YSZ เสถียรสมบูรณ์) ไอออน Y3+ จะแทนที่ Zr4+ ในผลึกส่วนย่อยประจุบวก ดังนั้นออกซิเจนว่างถูกสร้างขึ้นจากค่าประจุที่เป็นกลาง:
{\text{Y}}_{2}{\text{O}}_{3}\rightarrow 2{\text{Y}}_{\text{Zr}}^{'}+3{\text{O}}_{\text{O}}^{\text{x}}+{\text{V}}_{\text{O}}^{\bullet \bullet } โดยที่  [{\text{V}}_{\text{O}}^{\bullet \bullet }]={\frac {1}{2}}[{\text{Y}}_{\text{Zr}}^{'}]
ความหมายของสมการคือ สองไอออนของ Y3+ สร้างหนึ่งตำแหน่งว่างในผลึกส่วนย่อยประจุลบ สิ่งนี้ส่งผลให้มีการนำไฟฟ้าปานกลางของอิตเทรีย-สเตบิไลซ์เซอร์โคเนียสำหรับ O2− ไอออน (และค่าการนำไฟฟ้า) สูงขึ้นที่อุณหภูมิสูง ความสามารถในการนำของไอออน O2− ทำให้อิตเทรีย-สเตบิไลซ์เซอร์โคเนีย เหมาะสำหรับการใช้เป็นวัสดุอิเล็กโทรไลต์ของแข็งในเซลล์เชื้อเพลิงชนิดออกไซด์ของแข็ง
สำหรับวัสดุเจือความเข้มข้นต่ำ ค่าการนำอิออนของเซอร์โคเนียเสถียรจะเพิ่มขึ้นเมื่อเพิ่มปริมาณ Y2O3 โดยมีค่าสูงสุดประมาณ 8–9 mol-% ซึ่งเกือบเป็นอิสระจากอุณหภูมิ (800–1,200 °C) น่าเสียดายที่ 8–9 mol-% ของ YSZ (8YSZ, 8YDZ) กลับตั้งอยู่ในเขต 2-phase (c + t) ของแผนภาพเฟสของ YSZ ที่อุณหภูมิเหล่านี้ ซึ่งทำให้เกิดการสลายตัวของวัสดุเป็น Y-enriched และบริเวณการพร่อง (depletion region) บนมาตราส่วนนาโนเมตร และด้วยเหตุนี้นำไปสู่การเสื่อมสภาพทางไฟฟ้าในระหว่างการใช้งาน การเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างระดับไมโคร และทางเคมีในระดับนาโนเมตรนั้นมาพร้อมกับการลดลงอย่างมากของการนำออกซิเจนไอออนของ 8YSZ (การเสื่อมสภาพของ 8YSZ) ประมาณ 40% ที่ 950 °C ภายใน 2,500 ชั่วโมง ร่องรอยของสิ่งเจือปนเช่น Ni ที่ละลายใน 8YSZ เช่น ระหว่างการผลิตเซลล์เชื้อเพลิงสามารถมีผลกระทบอย่างรุนแรงต่ออัตราการสลายตัว (การเร่งความเร็วของการสลายตัวของ 8YSZ ตามปริมาณการเจือปน) เช่นการเสื่อมสภาพของการนำไฟฟ้า ทำให้เกิดปัญหาแม้ที่อุณหภูมิการทำงานต่ำในช่วง 500–700 °C
ทุกวันนี้ มีการสร้างเซรามิกที่ซับซ้อนมากขึ้นเช่น วัสดุเจือร่วมเซอร์โคเนีย (เช่นกับสแกนเดีย) ซึ่งถูกใช้เป็นอิเล็กโทรไลต์ของแข็ง
การประยุกต์ใช้

มีการประยุกต์ใช้ YSZ ในหลายด้านเช่น:
ใช้ประโยชน์จากความแข็งและความเฉื่อยของสาร (เช่นทำครอบฟัน)
ใชัเป็นวัสดุทนไฟ (เช่นในเครื่องยนต์ไอพ่น)
เป็นส่วนประกอบของฉนวนความร้อนในเครื่องยนต์กังหันก๊าซ
ใช้เป็นวัสดุอิเล็กโทรเซรามิกเนื่องจากคุณสมบัติการนำไอออน (เช่นเพื่อตรวจสอบปริมาณออกซิเจนในก๊าซไอเสีย, เพื่อวัดค่า pH ในน้ำอุณหภูมิสูง, ใช้ในเซลล์เชื้อเพลิง)
ใช้ในการผลิตเซลล์เชื้อเพลิงออกไซด์ของแข็ง (Solid oxide fuel cell, SOFC) YSZ ใช้เป็นของแข็งอิเล็กโทรไลต์ซึ่งช่วยให้การนำออกซิเจนไอออนในขณะที่ปิดกั้นการนำไฟฟ้า เพื่อให้บรรลุการนำไอออนที่เพียงพอ SOFC ที่มีอิเล็กโทรไลต์ YSZ จะต้องดำเนินการที่อุณหภูมิสูง (800–1,000 °C) ในขณะที่มีข้อได้เปรียบที่ YSZ จะรักษาความแข็งแกร่งเชิงกลที่อุณหภูมิเหล่านั้น แต่อุณหภูมิสูงที่จำเป็นก็มักจะเป็นข้อเสียของ SOFCs สำหรับความหนาแน่นสูงของ YSZ ก็เป็นสิ่งจำเป็นในการแยกเชื้อเพลิงก๊าซออกจากออกซิเจนเช่นกัน มิฉะนั้นแล้วระบบไฟฟ้าเคมีจะไม่ผลิตพลังงานไฟฟ้า
สำหรับความแข็งและคุณสมบัติทางแสงในรูปแบบของผลึกเดี่ยว monocrystal (ดู คิวบิกเซอร์โคเนีย) จะถูกใช้เป็นเครื่องประดับ
เป็นวัสดุสำหรับใบมีดที่ไม่ใช่โลหะผลิตโดย บริษัท Boker และ เคียวเซรา
ในสารเซรามิกและซีเมนต์สูตรน้ำ สำหรับทำเอง สิ่งนี้ประกอบด้วยเส้นใยที่ถูกบดละเอียดของ YSZ หรืออนุภาคย่อยระดับไมโครเมตร ซึ่งมักมีโพแทสเซียมซิลิเกตและเซอร์โคเนียมแอซิเตตเป็นสารยึดเกาะ (ที่ pH ที่เป็นกรดอ่อน ๆ ) การประสานเกิดขึ้นเมื่อน้ำถูกกำจัดออก วัสดุเซรามิกที่ได้นั้นเหมาะสำหรับการใช้งานที่อุณหภูมิสูงมาก
YSZ เจือด้วยวัสดุจากธาตุหายาก ซึ่งสามารถทำหน้าที่เป็นสารรับภาพสำหรับอุปกรณ์จับภาพความร้อน และเป็นวัสดุเรืองแสง
ในอดีตเคยใช้สำหรับแท่งเรืองแสงในหลอดไฟเนอร์ส (Nernst lamps)
ใช้เป็นปลอกจัดตำแหน่งความแม่นยำสูง สำหรับปลอกโลหะของขั้วต่อใยแก้วนำแสง
ดูเพิ่ม

คิวบิกเซอร์โคเนีย – รูปแบบผลึกลูกบาศก์ของเซอร์โคเนียมไดออกไซด์
Sintering [en] – กระบวนการขึ้นรูปและเชื่อมวัสดุด้วยความร้อนหรือความดัน
Superconducting wire [en] – สายตัวนำยิ่งยวดที่มีความต้านทานเป็นศูนย์
บรรณานุกรม

Green, D.J.; Hannink, R.; Swain, M.V. (1989). Transformation Toughening of Ceramics. Boca Raton: CRC Press. ISBN 978-0-8493-6594-2.
แหล่งข้อมูลอื่น

ジルコニアセラミックスの基礎知識 เก็บถาวร 2013-03-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – ความรู้พื้นฐานของเซอร์โคเนียเซรามิก (ในภาษาญี่ปุ่น)
Zirconium – Stanford Materials
ครอบฟันหลายซี่ ซึ่งปราศจากโลหะ
อินทิราพอยต์

| อินทิราพอยต์ |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
วิวจากจุดอินทิราพอยต์
อินทิราพอยต์ที่ตั้งในหมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ ประเทศอินเดียแสดงแผนที่หมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์อินทิราพอยต์อินทิราพอยต์ (ประเทศอินเดีย)แสดงแผนที่ประเทศอินเดีย
พิกัด:  6°46′50″N 93°49′33″E﻿ / ﻿6.780621°N 93.8258513°E﻿ / 6.780621; 93.8258513
ประเทศ:  อินเดีย
รัฐ: หมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์
อำเภอ: นิโคบาร์
Tehsil: เกรตนิโคบาร์
ความสูง: 47 เมตร (154 ฟุต)
ประชากร (2011)
 • ทั้งหมด: 27 คน
เขตเวลา: UTC+5:30 (เวลามาตรฐานอินเดีย)
รหัสสำมะโน 2011: 645188
อินทิราพอยต์ (อังกฤษ: Indira Point) เป็นบริเวณตอนใต้สุดของดินแดนประเทศอินเดีย โดยเป็นหมู่บ้านในอำเภอนิโคบาร์ เกาะเกรตนิโคบาร์ หมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ ประเทศอินเดีย อินทิราพอยต์ตั้งอยู่ในหมู่บ้านเกรตนิโคบาร์
เกาะรนโด เกาะทางเหนือสุดของอินโดนีเซียในอำเภอซาบัง จังหวัดอาเจะฮ์ เกาะสุมาตรา ตั้งอยู่ทางใต้ของเกาะลิตเติลอันดามัน 163 กิโลเมตร และจากอินทิราพอยต์ 145 กิโลเมตรหรือ 80 ไมล์ทะเล ทางอินเดียและอินโดนีเซียเลื่อนชั้นท่าเรือน้ำลึกซาบังภายใต้ความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ทางทหารและเศรษฐกิจเพื่อปกป้องช่องทางระหว่างเกาะเกรตนิโคบาร์กับเกาะรนโด (ประมาณเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2019) ซึ่งอยู่ห่างจากอินทิราพอยต์เพียง 612 กิโลเมตรหรือ 330 ไมล์ทะเล
ศัพทมูลวิทยา

หมู่บ้านนี้ได้รับการตั้งชื่อเป็นอินทิราพอยต์ตามอดีตนายกรัฐมนตรี อินทิรา คานธี ในอดีตมีชื่อว่า พิกมาเลียนพอยต์ (Pygmalion Point) และ พาร์สันส์พอยต์ (Parsons Point) พื้นที่นี้ได้รับการเปลี่ยนชื่อเพื่ออุทิศแด่อินทิรา คานธีในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1980 สมาชิกรัฐสภาท้องถิ่นเป็นผู้ประกาศเรื่องดังกล่าวเมื่ออินทิรา คานธีเยี่ยมชมประภาคารท้องถิ่นเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1984 พิธีเปลี่ยนชื่ออย่างเป็นทางการเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม ค.ศ. 1985
ประวัติ

ประภาคารอินทิราพอยต์เปิดใช้บริการในวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 1972
ในเหตุการณ์แผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย ค.ศ. 2004 ปลายทางใต้สุดของอินทิราพอยต์ที่อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหวทางเหนือ 500 กิโลเมตร จมลงไป 4.25 เมตร (13.9 ฟุต) หลังแผ่นดินไหว และพลเมืองหลายคนหายไปในสึนามิที่ตามมาหลังจากนั้น ครอบครัว 16-20 ครอบครัวที่อาศัยอยู่ถัดจากประภาคารและนักวิทยาศาสตร์ 4 คนที่กำลังศึกษาเต่ามะเฟืองหายสาบสูญ
เขตบริหาร

หมู่บ้านอยู่ภายใต้การบริหารของปัญจยาตลักษมีนคร
ประชากร

หมู่บ้านนี้สูญเสียพลเมืองจำนวนมากจากสึนามิ ค.ศ. 2004 โดยสำมะโนแห่งชาติ ค.ศ. 2011 บึนทึกว่าอินทิราพอยต์เหลือผู้อยู่อาศัยเพียง 4 ครัวเรือน อัตราการรู้หนังสืออยู่ที่ร้อยละ 85.19
อาหารเมดิเตอร์เรเนียน

| อาหารเมดิเตอร์เรเนียน * |
| --- | --- |
  มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมโดยยูเนสโก
ผักและน้ำมันมะกอก
ประเทศ:  กรีซ  โครเอเชีย  ไซปรัส  โปรตุเกส  โมร็อกโก  สเปน  อิตาลี
ภูมิภาค **: ยุโรปและอเมริกาเหนือ
สาขา: ธรรมเนียมและการแสดงออกทางมุขปาฐะ, แนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม และงานเทศกาล, ความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล, งานช่างฝีมือดั้งเดิม
เกณฑ์พิจารณา: R.1, R.2, R.3, R.4, R.5
อ้างอิง: 00884
ประวัติการขึ้นทะเบียน
ขึ้นทะเบียน: 2013/2556 (คณะกรรมการสมัยที่ 8)
รายการ: ตัวแทนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ
* ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมและการสงวนรักษาที่ดี ** ภูมิภาคที่จัดแบ่งโดยยูเนสโก
อาหารเมดิเตอร์เรเนียน (อังกฤษ: Mediterranean diet) เป็นการคุมอาหารที่ได้แรงดลใจจากประเพณีการทานอาหารของชาวกรีก ชาวอิตาลีภาคใต้ และชาวสเปนที่พบในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1940 และ 1950
หลักสำคัญได้แก่การรับประทานน้ำมันมะกอก พืชวงศ์ถั่ว ข้าวกล้อง ผลไม้และผักเป็นจำนวนมาก รับประทานปลาพอประมาณจนถึงมาก รับประทานผลิตภัณฑ์นมโดยมากเป็นชีสและโยเกิร์ตพอประมาณ ดื่มไวน์พอประมาณ และรับประทานผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์นอกจากปลาน้อย
มีหลักฐานบ้างว่า อาหารชนิดนี้ลดความเสี่ยงโรคหัวใจและการเสียชีวิตก่อนวัย
น้ำมันมะกอกอาจเป็นองค์ประกอบหลักที่ทำให้สุขภาพดี
มีหลักฐานเบื้องต้นว่า การรับประทานน้ำมันมะกอกเป็นประจำอาจลดอัตราการตายรวมเหตุทั้งหมด (all-cause mortality) ลดความเสี่ยงมะเร็ง โรคหัวใจร่วมหลอดเลือด (CVD) ประสาทเสื่อม (neurodegeneration) และโรคเรื้อรังหลายอย่าง
ในปี 2013 องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) ได้เพิ่มอาหารเมดิเตอร์เรเนียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมแห่งมนุษยชาติ (Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) ของประเทศอิตาลี (เป็นผู้โปรโหมต) สเปน โปรตุเกส โมร็อกโก กรีซ ไซปรัส และโครเอเชีย
ผลต่อสุขภาพ

งานทบทวนวรรณกรรมปี 2017 พบหลักฐานว่า การรับประทานอาหารนี้ลดความเสี่ยงโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด มะเร็งโดยทั่วไป โรคทำให้ประสาทเสื่อม (neurodegenerative diseases เช่น โรคพาร์คินสันและโรคอัลไซเมอร์) โรคเบาหวาน และการเสียชีวิตก่อนวัย
งานทบทวนวรรณกรรมปี 2018 แสดงว่า อาหารอาจทำให้สุขภาพดีขึ้นโดยทั่วไป เช่น ลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อ ลดค่าครองชีพ และลดค่าใช้จ่ายในระบบสาธารณสุข
งานทบทวนวรรณกรรมปี 2016 พบว่า ช่วยลดน้ำหนักเท่ากับการคุมอาหารแบบอื่น ๆ
ผลต่อสุขภาพ > โรคหัวใจ

งานทบทวนวรรณกรรมแบบคอเคลนปี 2013 พบหลักฐานที่จำกัดว่า อาหารนี้มีผลดีต่อปัจจัยเสี่ยงของโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด
โดยเปรียบเทียบอาหารเมดิเตอร์เรเนียน อาหารเวแกน (เลี่ยงผลิตภัณฑ์สัตว์) อาหารผักผลไม้ (เลี่ยงเนื้อสัตว์) อาหารไกลซีมิกต่ำ (ควบคุมการเปลี่ยนระดับซูโครสในเลือด) อาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำ อาหารใยอาหารสูง อาหารโปรตีนสูง และอาหารกลุ่มควบคุม
งานวิจัยนี้สรุปว่า อาหารเมดิเตอร์เรเนียน อาหารไกลซีมิกต่ำ อาหารคาร์โบรไฮเดรตต่ำ อาหารโปรตีนสูง มีประสิทธิผลปรับปรุงตัวบ่งชี้โรคหัวใจร่วมหลอดเลือดและโรคเบาหวาน และมีหลักฐานจำกัดว่า อาหารผักผลไม้ช่วยควบคุมระดับซูโครสและไขมันในเลือดที่ไม่เกี่ยวกับผลลดน้ำหนัก
แต่งานทบทวนวรรณกรรมปี 2016 รอบคอบกว่า คือได้ยกปัญหาคุณภาพของงานปริทัศน์เป็นระบบและงานวิเคราะห์อภิมานในอดีตที่ตรวจผลของอาหารเมดิเตอร์เรเนียนต่อปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด
และเน้นความจำเป็นให้สร้างมาตรฐานงานวิจัยให้ดีกว่านี้
โดยพบหลักฐานการป้องกันโรคหลอดเลือดของอาหารเมดิเตอร์เรเนียนว่า "จำกัดและต่าง ๆ กันมาก"
งานทบทวนวรรณกรรมต่อ ๆ มาก็ได้สรุปเหมือนกันว่า อาหารช่วยปรับปรุงปัจจัยโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด เช่น ความดันโลหิตสูงและโรคหัวใจต่าง ๆ
อาหารชนิดนี้บ่อยครั้งอ้างว่ามีประโยชน์เพราะมีไขมันอิ่มตัวต่ำ มีไขมันไม่อิ่มตัวแบบมีพันธะคู่เดี่ยว (MUFA) และใยอาหารสูง
ประโยชน์โดยหลักเชื่อว่ามาจากน้ำมันมะกอก ซึ่งมีไขมันไม่อิ่มตัวแบบมีพันธะคู่เดี่ยวมาก
ที่เด่นที่สุดคือกรดโอเลอิกซึ่งก็กำลังวิจัยว่ามีผลดีต่อสุขภาพหรือไม่
องค์กรความปลอดภัยอาหารยุโรป (EFSA) ปี 2012 ได้อนุมัติให้อ้างผลต่อสุขภาพของน้ำมันมะกอก ว่ามีโพลีฟีนอล (polyphenol) ที่ป้องกันการออกซิไดส์ไขมันในเส้นเลือด
และช่วยควบคุมระดับคอเลสเตอรอลในเลือดแบบไม่ดี (LDL) เพราะทดแทนไขมันอิ่มตัวในอาหารด้วยกรดโอเลอิก
งานวิเคราะห์อภิมานปี 2014 สรุปว่า การรับประทานน้ำมันมะกอกมากขึ้นสัมพันธ์กับอัตราความตายโดยเหตุทั้งหมดที่ลดลง กับปัญหาโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดที่ลดลง และกับความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองที่ลดลง แต่การเพิ่มรับประทานกรดไขมันไม่อิ่มตัวแบบมีพันธะคู่เดี่ยว (MUFA) ที่มาจากพืชผสมกับสัตว์ไร้ผลที่มีนัยสำคัญ
ผลต่อสุขภาพ > โรคเบาหวาน

งานวิเคราะห์อภิมาน 2 งานในปี 2014 พบว่า อาหารนี้สัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคเบาหวานชนิด 2 ที่ลดลง
เหมือนกับที่พบในงานปี 2017 ดังที่กล่าวมาแล้ว
ผลต่อสุขภาพ > มะเร็ง

งานวิเคราะห์อภิมานปี 2008 พบว่า การรับประทานอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียนอย่างเข้มสัมพันธ์กับความเสี่ยงตายเพราะมะเร็งที่ลดลง 6%
งานทบทวนวรรณกรรมปี 2017 พบว่า มีผลลดอัตราการเกิดมะเร็ง
งานปริทัศน์เป็นระบบและงานวิเคราะห์อภิมานปี 2014 พบว่า การรับประทานอาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียนสัมพันธ์กับความเสี่ยงตายเพราะมะเร็งที่ลดลง
มีหลักฐานเบื้องต้นว่า การรับประทานน้ำมันมะกอกเป็นประจำอาจลดความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็ง
ผลต่อสุขภาพ > สมรรถภาพทางประชาน

งานปริทัศน์เป็นระบบปี 2016 พบว่าการยึดรับประทานอาหารเมดิเตอร์เรเนียนได้ดีกว่าสัมพันธ์กับการทำงานทางประชาน/ความคิดอ่านที่ดีกว่า
แต่ก็ไม่ชัดเจนว่าเป็นความสัมพันธ์โดยเหตุหรือไม่
ตามงานปริทัศน์เป็นระบบปี 2013 การรับประทานอาหารเมดิเตอร์เรเนียนแบบเข้มสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคอัลไซเมอร์ที่ลดลงและความเสื่อมทางประชานที่ช้ากว่า
ส่วนงานปริทัศน์เป็นระบบอีกงานหนึ่งในปี 2013 ก็ได้สรุปอย่างเดียวกัน และพบด้วยว่าสำหรับผู้พิการทางประชานในระดับอ่อน ๆ (mild cognitive impairment) การรับประทานอาหารสัมพันธ์กับความเสี่ยงแย่ลงกลายเป็นโรคอัลไซเมอร์ที่ลดลง
แต่ผู้วิจัยก็ยอมรับว่า งานที่ทำในเรื่องนี้ยังมีจำนวนน้อย
ผลต่อสุขภาพ > โรคซึมเศร้า

การรับประทานอาหารที่ถูกสุขภาพ เช่น อาหารเมดิเตอร์เรเนียน สัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคซึมเศร้าที่ลดลง
แต่งานที่ศึกษาความสัมพันธ์เช่นนี้เป็นงานศึกษาแบบสังเกต จึงไม่ได้พิสูจน์ความเป็นเหตุและผล
ผลต่อสุขภาพ > กลูเตน

เพราะอาหารชนิดนี้ปกติจะรวมผลิตภัณฑ์ที่มีกลูเตน เช่น พาสตาและขนมปัง การรับประทานอาหารมากขึ้นอาจมีส่วนให้อัตราการเกิดความผิดปกติเกี่ยวกับกลูเตน (gluten-related disorders)
สูงขึ้น
องค์ประกอบอาหาร

แม้จะมี "อาหารเมดิเตอร์เรเนียน" ที่ต่าง ๆ กันในบรรดาประเทศและชุมชนต่าง ๆ ในบริเวณเมดิเตอร์เรเนียนเพราะความต่างกันทางชาติพันธุ์ ทางวัฒนธรรม ทางเศรษฐกิจ และทางศาสนา แต่อาหารก็มักมีองค์ประกอบสำคัญอย่างเดียวกันนอกเหนือไปจากการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้ง
(รับประทานมาก) น้ำมันมะกอก (เป็นแหล่งไขมันหลัก) ผัก (รวมผักใบ) ผลไม้สด (เป็นของหวานหรืออาหารว่าง) ธัญพืช (โดยมากไม่ขัดสี/เป็นข้าวกล้อง) พืชวงศ์ถั่ว
(รับประทานพอประมาณ) ปลาและอาหารทะเลอื่น ๆ ไก่ ผลิตภัณฑ์นมโดยหลักเป็นชีสและโยเกิร์ต และไวน์แดง
(รับประทานน้อย) ไข่ เนื้อแดง เนื้อแปรรูป และของหวาน ๆ
ขนาดที่รับประทานต่าง ๆ บางครั้งจะแสดงเป็นพีระมิดอาหารเมดิเตอร์เรเนียน
ในบรรดาแคลอรีที่ได้แต่ละวันจากอาหาร จะได้จากไขมันทั้งหมดระหว่าง 25%-35% โดยได้ไขมันอิ่มตัว 8% หรือน้อยกว่านั้น
อิตาลีภาคเหนือมักใช้น้ำมันหมูและเนยเพื่อปรุงอาหาร ส่วนน้ำมันมะกอกใช้กับสลัดและการปรุงผัก
ทั้งในแอฟริกาเหนือและตะวันออกกลาง ไขมันหลักตามประเพณีก็คือไขมันจากหางแกะและเนยใส (เนยเจียว)
| อาหาร  	 | Oldway's Preservation and Trust (2009)  | มูลนิธิ อาหารเมดิเตอร์เรเนียน (2001)  | แนวทางอาหาร ประเทศกรีซ (1999) |
| --- | --- | --- | --- |
| น้ำมันมะกอก | ทุกมื้อ | ทุกมื้อ | ใช้เป็นไขมันเติมหลัก |
| ผัก | ทุกมื้อ | ≥2 ที่ทุกมื้อ | 6 ที่/วัน |
| ผลไม้ | ทุกมื้อ | 1-2 ที่ทุกมื้อ | 3 ที่/วัน |
| ขนมปังและธัญพืช | ทุกมื้อ | 1-2 ที่ทุกมื้อ | 8 ที่/วัน |
| ผักพวกถั่ว | ทุกมื้อ | ≥2 ที่/สัปดาห์ | 3-4 ที่/สัปดาห์ |
| เมล็ดถั่ว | ทุกมื้อ | 1-2 ที่/วัน | 3-4 ที่/สัปดาห์ |
| ปลา/อาหารทะเล | ≥2 ที่/สัปดาห์ | ≥2 ที่/สัปดาห์ | 5-6 ที่/สัปดาห์ |
| ไข่ | ขนาดพอควร ทุกวัน-ทุกสัปดาห์ | 2-4 ที่/สัปดาห์ | 3 ที่/สัปดาห์ |
| เนื้อไก่ | ขนาดพอควร ทุกวัน-ทุกสัปดาห์ | 2 ที่/สัปดาห์ | 4 ที่/สัปดาห์ |
| ผลิตภัณฑ์นม | ขนาดพอควร ทุกวัน-ทุกสัปดาห์ | 2 ที่/วัน | 2 ที่/วัน |
| เนื้อแดง | ไม่บ่อย | <2 ที่/สัปดาห์ | 4 ที่/เดือน |
| ของหวาน | ไม่บ่อย | <2 ที่/สัปดาห์ | 3 ที่/สัปดาห์ |
| ไวน์แดง | พอประมาณ | พอประมาณโดยเคารพความเชื่อของสังคม | พอประมาณทุกวัน |
 "ที่" แต่ละที่มีขนาดคือ ขนมปัง 25 กรัม, มันฝรั่ง 100 ก., พาสตาสุก 50-60 ก., ผัก 100 ก., แอปเปิล 80 ก., กล้วย 60 ก., ส้ม 100 ก., แตงไทย/แตงโม 200 ก., องุ่น 30 ก., นมหรือโยเกิร์ต 1 ถ้วย, ไข่ 1 ฟอง, เนื้อ 60 ก., พืชพวกถั่ว (สุก) 100 ก.
ประวัติและการตอบรับ

นักชีววิทยาแอนเซ็ล คียส์ (Ancel Keys) และภรรยาคือนักเคมีชาวอเมริกันมาร์กาเร็ต (Margaret Keys) ได้พัฒนาอาหารเมดิเตอร์เรเนียนขึ้นให้คล้ายกับ "รูปแบบอาหารปกติของครีต กรีซที่เหลือโดยมาก และอิตาลีภาคใต้ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1960"
แม้จะได้ตีพิมพ์เป็นครั้งแรกก็ต่อเมื่อปี 1975
และก็ไม่ได้การยอมรับจนกระทั่งคริสต์ทศวรรษ 1990
ข้อมูลเป็นกลางที่แสดงว่าเป็นอาหารถูกสุขภาพ มาจากงานศึกษาทางวิทยาการระบาดในเมืองเนเปิลส์และนครมาดริด
ซึ่งงานศึกษาในประเทศ 7 ประเทศต่อมาได้ยืนยันเริ่มตั้งแต่ปี 1970
แล้วตีพิมพ์การวิเคราะห์เป็นหนังสือในปี 1980
รูปแบบอาหารซึ่งรู้จักดีที่สุดเริ่มปรากฏในวรรณกรรมตั้งแต่กลางคริสต์ทศวรรษ 1990 เป็นต้น
อาหารนี้ปรากฏกว่าขัดกับหลักโภชนาการทั่วไปอย่างหนึ่ง คือ แม้คนแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนจะรับประทานไขมันเป็นจำนวนมาก แต่กลับมีอัตราการเกิดโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดน้อยกว่าประเทศอื่น ๆ รวมทั้งสหรัฐ ที่รับประทานไขมันประมาณเดียวกัน
ความขัดแย้งเช่นนี้ก็พบในการรับประทานอาหารของชาวฝรั่งเศสด้วย (เป็น French Paradox)
นักเขียนชาวอิตาลี Giacomo Castelvetro ได้โปรโหมตการรับประทานอาหารมีสลัดมากตั้งแต่สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาต้น ๆ (ปี 1614) แล้ว
ในปี 2011 อาหารนี้ได้กลายเป็นอาหารแฟชั่นนิยมอย่างหนึ่งที่โปรโหมตเพื่อลดน้ำหนัก
ในปี 2018 อาหารที่คนเมดิเตอร์เรเนียนได้รับประทานตามประเพณีกำลังเสื่อมไปเพราะเริ่มรับประทานอาหารเหมือนกับชนอื่น ๆ มากขึ้นและเพราะการผลิตอาหารตามโลกาภิวัตน์
ประวัติและการตอบรับ > โปรตุเกส

เมื่อแอนเซ็ล คียส์ได้ศึกษาและกำหนดลักษณะอาหารเมดิเตอร์เรเนียน เพื่อเปรียบเทียบกับนิสัยการกินของสหรัฐและประเทศพัฒนาแล้วโดยมากในเวลานั้น นักวิชาการบางท่านได้เรียกมันว่า "อาหารคนจน"
ประเทศโปรตุเกสก็รวมอยู่ในงานศึกษานี้ด้วยตามนักกินมืออาชีพท่านหนึ่งที่ได้พบกับคียส์ และคียส์ก็พิจารณาโปรตุเกสว่า มีอาหารเมดิเตอร์เรเนียนแบบไม่เจือปนที่ดีสุด
แต่ผู้ปกครองเผด็จการของประเทศในเวลานั้น ไม่ต้องการให้ใช้ชื่อประเทศเนื่องกับอาหารที่เขาเข้าใจว่า เป็นอาหารของคนจน
แม้ปัจจุบันชื่อนี้ก็ไม่นิยมใช้ในโปรตุเกส
หลังจากอาหารเมดิเตอร์เรเนียนได้เกิดชื่อเสียง จึงมีงานศึกษาที่ตรวตสอบผลดีต่อสุขภาพของ "อาหารแบบแอตแลนติก" ซึ่งคล้ายกับอาหารนี้ แต่มีปลา อาหารทะเล และผักใบมากกว่า
ศาสตราจารย์ในเรื่องประวัติอาหารและการกินผู้หนึ่งจึงกล่าวว่า อาหารโปรตุเกสจริง ๆ เป็นอาหารแบบแอตแลนติก
ดูเพิ่ม

อาหารแบบแดช
อาหารกับมะเร็ง
การป้องกันโรคมะเร็ง
อาหารกับโรคหัวใจ
ไขมันอิ่มตัวกับโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด
การออกกำลังกาย
เชิงอรรถ

↑  ความผิดปกติเกี่ยวกับกลูเตน (gluten-related disorders) เป็นคำทั่วไปสำหรับโรคทั้งหมดที่กลูเตนจุดชนวน รวมทั้ง coeliac disease (CD), non-celiac gluten sensitivity (NCGS), ภาวะกล้ามเนื้อเสียสหการเหตุกลูเตน (gluten ataxia), dermatitis herpetiformis (DH) และภูมิแพ้ข้าวสาลี (wheat allergy)
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Mediterranean Diet
พีระมิดอาหารเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งย่อความรูปแบบการรับประทานอาหาร อาหารที่ฐานพีระมิดควรรับประทานมากสุด และที่ยอดพิระมิดควรรับประทานน้อยสุด