stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ยูฟ่าคอนเฟอเรนซ์ลีก ฤดูกาล 2024–25 รอบแพ้คัดออก
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
| ด ค กยูฟ่าคอนเฟอเรนซ์ลีก |
| --- | --- |
แต่เดิมเรียกว่า ยูฟ่ายูโรปาคอนเฟอเรนซ์ลีก ก่อนฤดูกาล 2024–25
ฤดูกาล:  2021–22  2022–23  2023–24  2024–25  2025–26 
นัดชิงชนะเลิศ:  2022  2023  2024  2025  2026  2027 
 นัดชิงชนะเลิศ  แฮตทริก  เปรียบเทียบผลงาน  ค่าสัมประสิทธิ์ยูฟ่า 
| ด ค กฟุตบอลยุโรปในฤดูกาล 2024–25 (ยูฟ่า) |
| --- | --- |
ลีกภายในประเทศ:  แอลเบเนีย  อันดอร์รา  อาร์เมเนีย  ออสเตรีย  อาเซอร์ไบจาน  เบลารุส '24 '25  เบลเยียม  บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา  บัลแกเรีย  โครเอเชีย  ไซปรัส  เช็กเกีย  เดนมาร์ก  อังกฤษ  เอสโตเนีย '24 '25  หมู่เกาะแฟโร '24 '25  ฟินแลนด์ '24 '25  ฝรั่งเศส  จอร์เจีย '24 '25  เยอรมนี  ยิบรอลตาร์  กรีซ  ฮังการี  ไอซ์แลนด์ '24 '25  อิสราเอล  อิตาลี  คาซัคสถาน '24 '25  คอซอวอ  ลัตเวีย '24 '25  ลิทัวเนีย '24 '25  ลักเซมเบิร์ก  มอลตา  มอลโดวา  มอนเตเนโกร  เนเธอร์แลนด์  นอร์ทมาซิโดเนีย  ไอร์แลนด์เหนือ  นอร์เวย์ '24 '25  โปแลนด์  โปรตุเกส  สาธารณรัฐไอร์แลนด์ '24 '25  โรมาเนีย  รัสเซีย  ซานมารีโน  สกอตแลนด์  เซอร์เบีย  สโลวาเกีย  สโลวีเนีย  สเปน  สวีเดน '24 '25  สวิตเซอร์แลนด์  ตุรกี  ยูเครน  เวลส์ 
ถ้วยภายในประเทศ:  แอลเบเนีย  อันดอร์รา  อาร์เมเนีย  ออสเตรีย  อาเซอร์ไบจาน  เบลารุส  เบลเยียม  บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา  บัลแกเรีย  โครเอเชีย  ไซปรัส  เช็กเกีย  เดนมาร์ก  อังกฤษ  เอสโตเนีย  หมู่เกาะแฟโร '24 '25  ฟินแลนด์ '24 '25  ฝรั่งเศส  จอร์เจีย '24 '25  เยอรมนี  ยิบรอลตาร์  กรีซ  ฮังการี  ไอซ์แลนด์ '24 '25  อิสราเอล  อิตาลี  คาซัคสถาน '24 '25  คอซอวอ  ลัตเวีย '24 '25  ลิกเตนสไตน์  ลิทัวเนีย '24 '25  ลักเซมเบิร์ก  มอลตา  มอลโดวา  มอนเตเนโกร  เนเธอร์แลนด์  นอร์ทมาซิโดเนีย  ไอร์แลนด์เหนือ  นอร์เวย์ '24 '25  โปแลนด์  โปรตุเกส  สาธารณรัฐไอร์แลนด์ '24 '25  โรมาเนีย  รัสเซีย  ซานมารีโน  สกอตแลนด์  เซอร์เบีย  สโลวาเกีย  สโลวีเนีย  สเปน  สวีเดน  สวิตเซอร์แลนด์  ตุรกี  ยูเครน  เวลส์ 
ลีกคัพ:  อังกฤษ  ฟินแลนด์  ไอซ์แลนด์  อิสราเอล  คาซัคสถาน '24 '25  ไอร์แลนด์เหนือ  โปรตุเกส  สกอตแลนด์  เวลส์ 
ซูเปอร์คัพ:  แอลเบเนีย  อันดอร์รา  อาร์เมเนีย  อาเซอร์ไบจาน  เบลารุส  เบลเยียม  บัลแกเรีย  โครเอเชีย  ไซปรัส  อังกฤษ  เอสโตเนีย '24 '25  หมู่เกาะแฟโร  ฝรั่งเศส  จอร์เจีย  เยอรมนี  ไอซ์แลนด์  อิสราเอล  อิตาลี  คาซัคสถาน '24 '25  คอซอวอ  ลัตเวีย '24 '25  ลิทัวเนีย '24 '25  มอลตา  มอลโดวา  เนเธอร์แลนด์  ไอร์แลนด์เหนือ  โปแลนด์  โปรตุเกส  สาธารณรัฐไอร์แลนด์ '24 '25  โรมาเนีย  รัสเซีย  ซานมารีโน  สเปน  ตุรกี  ยูเครน 
การแข่งขันของยูฟ่า:  แชมเปียนส์ลีก รอบคัดเลือกและรอบเพลย์ออฟ  รอบลีก  รอบแพ้คัดออก  นัดชิงชนะเลิศ  ยูโรปาลีก รอบคัดเลือกและรอบเพลย์ออฟ  รอบลีก  รอบแพ้คัดออก  นัดชิงชนะเลิศ  คอนเฟอเรนซ์ลีก รอบคัดเลือกและรอบเพลย์ออฟ ตัวแทนที่ชนะเลิศจากลีก  ตัวแทนจากลีก  รอบลีก  รอบแพ้คัดออก  นัดชิงชนะเลิศ  ซูเปอร์คัพ  ยูธลีก เส้นทางยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก  เส้นทางแชมเปียนส์ภายในประเทศ  รอบแพ้คัดออก  อันเดอร์-20 อินเตอร์คอนติเนนตัล คัพ 
การแข่งขันระดับนานาชาติ:  ฟุตบอลโลก 2026 รอบคัดเลือก  ยูฟ่าเนชันส์ลีก ฤดูกาล 2024–25 ลีก เอ  ลีก บี  ลีก ซี  ลีก ดี  เลื่อนชั้น/ตกชั้น เพลย์ออฟ  รอบสุดท้าย  รอบชิงชนะเลิศ  2025 ไฟนัลิสซิมา  2025 ยูโร อันเดอร์-21 รอบคัดเลือก  2025 ยูโร อันเดอร์-19 รอบคัดเลือก  2025 ยูโร อันเดอร์-17 รอบคัดเลือก  ยูฟ่า รีเจียนส์คัพ 2025
จังหวัดฌีรงด์

| จังหวัดฌีรงด์ Département de la Gironde (ฝรั่งเศส) |
| --- | --- |
จังหวัด
อาคารศาลากลางจังหวัดที่บอร์โด
   ธง ตราอาร์ม
ที่ตั้งของจังหวัดฌีรงด์ในประเทศฝรั่งเศส
พิกัด: 44°50′N 0°40′W﻿ / ﻿44.833°N 0.667°W﻿ / 44.833; -0.667
ประเทศ:  ฝรั่งเศส
แคว้น: นูแวลากีแตน
เมืองหลัก: บอร์โด
เมืองรอง: แบล ล็องกง ลีบูร์น แล็สปาร์-เมด็อก อาร์กาชง
การปกครอง
 • ประธานสภาจังหวัด: ฌ็อง-ลุก แกลซ (เปแอ็ส)
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 10,000 ตร.กม. (4,000 ตร.ไมล์)
ประชากร (มกราคม ค.ศ. 2018)
 • ทั้งหมด: 1,601,845 คน
 • อันดับ: อันดับที่ 6
 • ความหนาแน่น: 160 คน/ตร.กม. (410 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+1 (เวลายุโรปกลาง)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (เวลาออมแสงยุโรปกลาง)
หมายเลขจังหวัด: 33
เขต: 6
อำเภอ: 33
เทศบาล: 535
เว็บไซต์: www.gironde.fr
ฌีรงด์ (ฝรั่งเศส: Gironde, ออกเสียง: [ʒiʁɔ̃d] ไฟล์:LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Gironde.wav; อุตซิตา: Gironda, ออกเสียง: [dʒiˈɾundɔ]) เป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่ในแคว้นนูแวลากีแตนในประเทศฝรั่งเศส จังหวัดฌีรงด์ตั้งชื่อตามชะวากทะเลฌีรงด์ซึ่งแม่น้ำการอนและแม่น้ำดอร์ดอญมาบรรจบกัน ใน ค.ศ. 2019 จังหวัดนี้มีประชากร 1,623,749 คน
ประวัติ

ฌีรงด์เป็นหนึ่งใน 83 จังหวัดที่ก่อตั้งขึ้นระหว่างการปฏิวัติฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 4 มีนาคม ค.ศ. 1790 จากบางส่วนของอดีตจังหวัดกุยแยนและกัสกอญ
ระหว่างปี ค.ศ. 1793 ถึง ค.ศ. 1795 ชื่อจังหวัดเปลี่ยนเป็น "Bec-d'Ambès" เพื่อเลี่ยงความเกี่ยวข้องกับฝ่ายปฏิวัติฌีรงแด็ง
ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2022 จังหวัดฌีรงด์ได้รับผลกระทบจากไฟป่าขนาดใหญ่
ดูเพิ่ม

แคว้นนูแวลากีแตน
หน่วยการบริหารของประเทศฝรั่งเศส
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ จังหวัดฌีรงด์
(ในภาษาฝรั่งเศส) เว็บไซต์สภาจังหวัด
(ในภาษาฝรั่งเศส) เว็บไซต์จังหวัด
(ในภาษาอังกฤษ) Gironde ที่เว็บไซต์ Curlie
(ในภาษาอังกฤษ) Tourism Office website
| ด ค กจังหวัดของประเทศฝรั่งเศส |
| --- | --- |
แผ่นดินแม่:  01 แอ็ง  02 แอน  03 อาลีเย  04 อาลป์-เดอ-โอต-พรอว็องส์  05 โอตซาลป์  06 อาลป์-มารีตีม  07 อาร์แด็ช  08 อาร์แดน  09 อาเรียฌ  10 โอบ  11 โอด  12 อาแวรง  13 บุช-ดูว์-โรน  14 กาลวาโดส  15 ก็องตาล  16 ชาร็องต์  17 ชาร็องต์-มารีตีม  18 แชร์  19 กอแรซ  2A กอร์ส-ดูว์-ซูด  2B โอต-กอร์ส  21 โกต-ดอร์  22 โกต-ดาร์มอร์  23 เคริซ  24 ดอร์ดอญ  25 ดู  26 โดรม  27 เออร์  28 เออเรลัวร์  29 ฟีนิสแตร์  30 การ์  31 โอต-การอน  32 แฌร์  33 ฌีรงด์  34 เอโร  35 อีเลวีแลน  36 แอ็งดร์  37 แอ็งเดรลัวร์  38 อีแซร์  39 ฌูว์รา  40 ล็องด์  41 ลัวเรแชร์  42 ลัวร์  43 โอต-ลัวร์  44 ลัวรัตล็องติก  45 ลัวแร  46 ล็อต  47 ลอเตการอน  48 ลอแซร์  49 แมเนลัวร์  50 ม็องช์  51 มาร์น  52 โอต-มาร์น  53 มาแยน  54 เมอร์เตมอแซล  55 เมิซ  56 มอร์บีอ็อง  57 มอแซล  58 เนียฟวร์  59 นอร์  60 อวซ  61 ออร์น  62 ปาดกาแล  63 ปุย-เดอ-โดม  64 ปีเรเน-อัตล็องติก  65 โอต-ปีเรเน  66 ปีเรเน-ออรีย็องตาล  67 บา-แร็ง  68 โอ-แร็ง  69 โรน  70 โอต-โซน  71 โซเนลัวร์  72 ซาร์ต  73 ซาวัว  74 โอต-ซาวัว  75 ปารีส  76 แซน-มารีตีม  77 แซเนมาร์น  78 อีฟว์ลีน  79 เดอ-แซฟวร์  80 ซอม  81 ตาร์น  82 ตาร์เนการอน  83 วาร์  84 โวกลูซ  85 ว็องเด  86 เวียน  87 โอต-เวียน  88 โวฌ  89 อียอน  90 แตรีตัวร์เดอแบลฟอร์  91 เอซอน  92 โอดแซน  93 แซน-แซ็ง-เดอนี  94 วาล-เดอ-มาร์น  95 วาล-ดวซ 
โพ้นทะเล:  971 กัวเดอลุป  972 มาร์ตีนิก  973 เฟรนช์เกียนา  974 เรอูว์นียง  976 มายอต 
 หน่วยการบริหารของประเทศฝรั่งเศส แคว้น จังหวัด เมือง เมืองแบ่งตามจังหวัด 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
อื่น ๆ:  IdRef
เจ้าดารารัศมี พระราชชายา

| เจ้าดารารัศมี |
| --- | --- |
พระราชชายา

พระราชชายา
ดำรงพระยศ: 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2451 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453

ประสูติ: 26 สิงหาคม พ.ศ. 2416
สิ้นพระชนม์: 9 ธันวาคม พ.ศ. 2476 (60 ปี)
พระสวามี: พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระบุตร: พระองค์เจ้าวิมลนาคนพีสี
ราชวงศ์: ทิพย์จักร (ประสูติ) จักรี (อภิเสกสมรส)
พระบิดา: พระเจ้าอินทวิชยานนท์
พระมารดา: เจ้าทิพเกสร
เจ้าดารารัศมี พระราชชายา (ไทยถิ่นเหนือ: ) (26 สิงหาคม พ.ศ. 2416 - 9 ธันวาคม พ.ศ. 2476) เป็นเจ้าหญิงในราชวงศ์ทิพย์จักรจากนครเชียงใหม่ ผู้มีบทบาทสำคัญต่อการรวมล้านนาเข้ากับสยาม และเป็นพระภรรยาเจ้าตำแหน่งพระราชชายาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และฟื้นฟูศิลป์วัฒนธรรมล้านนา
พระประวัติ > ขณะทรงพระเยาว์

เจ้าดารารัศมี พระราชชายา มีพระนามเดิมว่า "เจ้าดารารัศมี" พระนามลำลองเรียกกันในครอบครัวว่า "เจ้าน้อย" และในพระประยูรญาติว่า "เจ้าอึ่ง" ประสูติเมื่อวันอังคาร ขึ้น 4 ค่ำ เดือน 8 ปีระกา (หากนับทางเหนือ เป็นเดือน 10) หรือตรงกับวันที่ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2416 เวลา 00.30 น.เศษ ณ คุ้มหลวงกลางเวียง นครเชียงใหม่ (ปัจจุบันคือโรงเรียนยุพราชวิทยาลัย) เป็นพระธิดาในพระเจ้าอินทวิชยานนท์กับเจ้าทิพเกสร มีพระเชษฐภคินีร่วมพระอุทรหนึ่งพระองค์คือเจ้าจันทรโสภา
เมื่อทรงพระเยาว์ เจ้าดารารัศมีทรงพระอักษรทั้งฝ่ายล้านนา สยาม และภาษาอังกฤษ จนแตกฉาน ทั้งยังได้ทรงศึกษาขนบธรรมเนียมประเพณีต่าง ๆ จนนับได้ว่าทรงเป็นผู้รอบรู้ในด้านขนบประเพณีอันเก่าแก่เหล่านั้นดีที่สุดคนหนึ่งทีเดียว และโปรดการทรงม้าเป็นอย่างยิ่ง
พระประวัติ > เหตุแห่งการเสด็จเข้าวังหลวง

ในปี พ.ศ. 2426 เมื่อเจ้าดารารัศมีมีพระชนมายุได้ 11 พรรษาเศษ พระบิดาได้จัดให้มีพิธีโสกันต์เจ้าดารารัศมีอย่างยิ่งใหญ่ ซึ่งเป็นพิธีโสกันต์ครั้งแรกในล้านนา โดยมีพระยาราชสัมภารากร (เลื่อน สุรนันท์) ข้าหลวงสามหัวเมือง เป็นธุระในเรื่องการจัดพิธีโสกันต์ตลอดงาน ภายหลัง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร (เวลานั้นดำรงตำแหน่งข้าหลวงประจำภาคพายัพ) ได้อัญเชิญพระกุณฑล (ตุ้มหู) และพระธำมรงค์เพชร ไปพระราชทานเป็นของขวัญโกนจุก แก่เจ้าดารารัศมี
คล้อยหลัง 3 ปี ในวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2429 (ตรงกับ วันพฤหัสบดี ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 3 ปีจอ อัฐศก จุลศักราช 1248) ในปี 2429 นั้น พระเจ้าอินทวิชยานนท์ได้เสด็จลงมายังกรุงเทพฯ เพื่อร่วมในพระราชพิธีลงสรง และสถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร เจ้าดารารัศมีได้โดยเสด็จพระบิดาลงมากรุงเทพฯ ในครั้งนี้ด้วย และได้ถวายตัว รับราชการฝ่ายในเป็นเจ้าจอม ตำแหน่งพระสนมในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยโปรดให้ประทับอยู่ที่พระที่นั่งดำรงสวัสดิ์อนัญวงศ์ (เรียกกันภายในว่าห้องผักกาด) หมู่พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และอยู่ในพระราชอุปถัมภ์ของพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินี เลยประทับอยู่ ณ กรุงเทพมหานครนับแต่นั้นมา
พระประวัติ > พระราชชายา

เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2451 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระอิสริยยศ "เจ้าจอมมารดาดารารัศมี" ขึ้นเป็นเจ้านายในราชวงศ์จักรี มีตำแหน่งเป็นพระมเหสีพระองค์หนึ่งออกพระนามว่า "เจ้าดารารัศมี พระราชชายา" นับเป็นพระอิสริยยศในตำแหน่งพระมเหสีเทวีที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน  จึงนับได้ว่า "เจ้าดารารัศมี พระราชชายา" เป็นพระมเหสีลำดับที่ 5 ในเวลานั้น (ลำดับที่ 1-4 มีรายพระนามดังนี้ สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระราชเทวี และพระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฏ ไม่นับสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา และพระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์ สมเด็จพระอัครมเหสีพระองค์แรกและพระมเหสีทั้ง 2 พระองค์ที่สวรรคตและสิ้นพระชนม์ไปก่อนหน้านั้นแล้ว)
พระประวัติ > การเสด็จประพาสนครเชียงใหม่

นับแต่พระราชชายาเสด็จมาประทับในพระบรมมหาราชวัง ก็มิได้เสด็จกลับเชียงใหม่อีกเลย แม้คราวที่พระบิดาถึงพิราลัยเมื่อ พ.ศ. 2440 ก็ตาม เมื่อปี พ.ศ. 2451 เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ พระเชษฐาต่างพระมารดา (ก็คือเจ้าอินทวโรรสนั้นมิได้ประสูติแต่แม่เจ้าพระมหาเทวีดังเช่นพระราชชายาฯ) ได้ลงมาเฝ้าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชชายาจึงกราบถวายบังคมทูลขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตเสด็จนิวัตินครเชียงใหม่ เพื่อทรงเยี่ยมพระประยูรญาติพร้อมกับเจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์ พระเชษฐา ในครานั้นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราชานุญาต ด้วยไม่ทรงต้องการขัดพระทัยพระราชชายา
อย่างไรก็ตาม การเสด็จประพาสนครเชียงใหม่ของพระราชชายาในคราวนี้นั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงเป็นห่วงและเอาพระราชหฤทัยใส่ยิ่งนัก ในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2451 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ทั้งฝ่ายหน้าฝ่ายใน ตลอดจนข้าราชการชั้นผู้ใหญ่มาส่งเสด็จ พระราชชายาฯ เพื่อทรงประทับในขบวนรถไฟที่นั่ง สถานีรถไฟสามเสน  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงดำรงราชานุภาพ และพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าดิลกนพรัฐ พระโอรสในเจ้าจอมมารดาทิพเกษร โดยเสด็จพระราชดำเนินไปส่งพระราชชายาฯ ถึงตำบลปากน้ำโพ นครสวรรค์ ซึ่งเป็นจุดสิ้นสุดของทางรถไฟสายเหนือ ตลอดการเสด็จพระดำเนิน ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดข้าราชการเป็นหมวดหมู่ กรม กองโดยเสด็จพระราชชายาฯ มีธงดารารัศมี ประจำพระองค์พระราชชายาฯประดับ เพื่อแสดงถึงฐานะของพระมเหสีอันสูงศักดิ์ และให้ข้าราชการ กรมการเมืองทั้งหลายตลอดเส้นทางที่เสด็จพระดำเนินสู่นครเชียงใหม่นั้นจัดเตรียมการรับเสด็จเสมือนหนึ่งว่าทรงดำรงตำแหน่ง พระอัครชายาเธอ  ทีเดียว เมื่อ พระราชชายาฯ เสด็จถึงปากน้ำโพ ได้เสด็จพระดำเนินต่อโดยทางเรือ ทรงประทับในเรือเก๋งประพาส มีเรือในขบวนเสด็จกว่า 50 ลำ  มีการปักธงทิวเป็นขบวนไปตามลำน้ำปิง เมื่อผ่านเขตอำเภอ จังหวัด มณฑลใด มีเจ้าหน้าที่ปลูกพลับพลาประทับร้อน ประทับแรม และคอยรับเสด็จตลอดเขตของตนทุกแห่งทั่วไป
การเดินทางเป็นไปอย่างล่าช้า ใช้เวลานานถึง 2 เดือน 9 วัน จึงเสด็จพระดำเนินถึงยังนครเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2452 ณ ที่นั้น เจ้าพระยาสุรสีห์วิสิษฐศักดิ์ (เชย กัลยาณมิตร) ซึ่งเป็นข้าหลวงใหญ่มณฑลพายัพ พร้อมด้วยพระประยูรญาติเจ้านายฝ่ายเหนือ ข้าราชการทหาร พลเรือน ประชาชนแต่ละอำเภอ คหบดีทั่วทั้งดินแดนล้านนา ต่างจัดขบวนแห่ของตน มีขบวนทหาร ตำรวจ ข้าราชการขี่ม้าเข้าแถวนำ แต่งขบวนเป็นภาพคนสมัยโบราณ คนป่า เรื่องชาดกรามเกียรติ์ และนิทานพื้นบ้าน มีขบวนกลองชนะ กลองสะบัดไชย กลองเมือง แตรวง กลองพม่า ต่อกันเป็นระยะๆ ตามหน้าบ้านมีการตั้งเครื่องบูชารายทางมิได้ขาด จนกระทั่งถึงที่ประทับที่คุ้มหลวงนครเชียงใหม่ ซึ่งจัดเป็นข้างหน้าข้างใน มี สนม กรมวังกำกับอย่างใน พระบรมมหาราชวังทุกประการ และมีทหารกองเกียรติยศตั้งคอยรับเสด็จพระราชชายาฯ อย่างสง่างาม
ระหว่างประทับที่เชียงใหม่ พระราชชายาฯ ได้เสด็จพระดำเนินไปทรงเยี่ยมพระประยูรญาติยังนครลำพูนและนครลำปาง และได้เสด็จเยี่ยมเยียนราษฎรในที่ต่าง ๆ รวมทั้งได้เสด็จไปนมัสการพระธาตุ พระพุทธบาท และปูชนียสถานสำคัญต่างๆอย่างทรงสำราญพระทัย ตลอดเวลาในการเสด็จประพาสนครเชียงใหม่ครั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชโทรเลขและพระราชหัตถเลขาแสดงความรักอาทรห่วงใยมาพระราชทานพระราชชายาฯ ไม่ขาด และพระราชชายาฯ ก็ทรงพระโทรเลขหรือลายพระหัตถ์ตรัสเล่าเรื่องราวต่าง ๆ ถวายกลับไป
พระประวัติ > การเสด็จนิวัติพระนคร

พระราชชายาฯ ประทับอยู่ ณ นครเชียงใหม่ได้หกเดือนเศษ ก็ถึงคราวเสด็จนิวัติพระนคร ในการนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดเตรียมการรับเสด็จพระราชชายาฯอย่างยิ่งใหญ่ มีขบวนรับเสด็จอย่างมืดฟ้ามัวดิน ขบวนเรือเสด็จประกอบด้วยเรือถึง 100 ลำเศษ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จประทับเรือยนต์หลวงมารอรับเสด็จพระราชชายาฯ ถึงที่อ่างทอง แล้วจึงเสด็จพระราชดำเนินและพระดำเนินพร้อมกัน 2 พระองค์ไปประทับแรม ณ พระราชวังบางปะอิน ในการนี้ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานสร้อยพระกรเพชรล้ำค่าเป็นของพระขวัญ ทรงประทับแรมอยู่ ณ พระราชวังบางปะอิน เป็นเวลา 2 ราตรี จึงเสด็จพระราชดำเนินและเสด็จกลับถึงพระนคร ในวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2452
ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จัดพระราชทานเลี้ยงฉลองขึ้นตำหนักสวนฝรั่งกังไส (พระราชวังดุสิต) ซึ่งเป็นตำหนักใหม่ที่โปรดเกล้าฯ สร้างพระราชทานพระราชชายาฯ เป็นพิเศษ  โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้านายฝ่ายเหนือที่โดยเสด็จพระราชชายาฯ ลงมากรุงเทพฯ ครั้งนี้ร่วมโต๊ะเสวยด้วยทุกองค์
พระประวัติ > พระบรมราชสวามีเสด็จสวรรคต

หลังจากเสด็จนิวัติพระนคร พระราชชายาฯ ได้ทรงประทับอยู่ในพระราชวังดุสิต อย่างสำราญพระทัยที่ได้ทรงกลับมารับใช้เบื้องพระยุคลบาทพระบรมราชสวามีได้เพียง 10 เดือน ก็ต้องทรงประสบกับเหตุวิปโยคคราใหญ่ในพระชนม์ชีพอีกครั้งหนึ่ง เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จสวรรคต ในวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 นับรวมเวลาที่ พระราชชายาฯ ได้ถวายการรับใช้เบื้องพระยุคลบาท เป็นเวลา 23 ปีเศษ
นับแต่สิ้นรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชชายาฯ ยังทรงประทับในพระราชวังดุสิตมาโดยตลอด จนกระทั่งปี  พ.ศ. 2457 จึงได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตกราบถวายบังคมทูลลาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อเสด็จนิวัตินครเชียงใหม่เป็นการถาวร เมื่อได้รับพระบรมราชานุญาตแล้ว ก็เสด็จพระดำเนินสู่นครเชียงใหม่ โดยเสด็จออกเดินทางเมื่อ วันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2457 และเสด็จพระดำเนินถึงยังนครเชียงใหม่ในวันที่ 22 เดือนเดียวกัน ได้เข้าประทับยังคุ้มท่าเจดีย์กิ่ว ริมแม่น้ำปิง ตั้งแต่นั้น
พระประวัติ > สิ้นพระชนม์

ในบั้นปลายพระชนม์ชีพพระองค์ประทับอยู่ที่พระตำหนักดาราภิรมย์ ณ สวนเจ้าสบาย อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ อันเป็นตำหนักที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวสร้างพระราชทานเป็นที่ประทับ โดยแวดล้อมด้วยพระประยูรญาติและข้าหลวงในพระองค์เป็นเวลานานถึง 20 ปี
30 มิถุนายน พ.ศ. 2476 พระองค์เริ่มประชวรด้วยพระโรคพระปัปผาสะพิการ แพทย์ชาวไทยและต่างชาติได้พยายามถวายการรักษาอย่างเต็มที่ แต่พระอาการมีแต่ทรงกับทรุด เจ้าแก้วนวรัฐ พระเชษฐา จึงเชิญเสด็จมาประทับ ณ คุ้มรินแก้ว ในตัวเมืองเชียงใหม่ เพื่อให้สะดวกในการที่พระประยูรญาติจะได้ผลัดเปลี่ยนกันเข้าเฝ้าเยี่ยมและเป็นการง่ายที่แพทย์จะถวายการรักษา
ความทราบถึงพระกรรณพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน หลานเขยบุญธรรมในเจ้าดารารัศมี อัญเชิญด้ายสายสิญจน์มาผูกพระกรเจ้าดารารัศมี พร้อมทั้งพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เพื่อช่วยในการรักษาพระอาการ และโปรดเกล้าฯ ให้แพทย์ถวายรายงานพระอาการให้ทรงทราบเป็นประจำ ขณะเดียวกัน พระยาพหลพลพยุหเสนา นายกรัฐมนตรี ได้สั่งการให้นายแพทย์กรมรถไฟขึ้นมาประจำกับแพทย์ทางเชียงใหม่ถวายการดูแลพระอาการอย่างใกล้ชิด นอกจากนั้น เจ้าแก้วนวรัฐ พระประยูรญาติ และข้าราชบริพาร ยังได้จัดซื้อเครื่องเอกซเรย์ชนิดย้ายที่ได้จากประเทศอินโดนีเซียเพื่อฉายดูพระปัปผาสะ แต่พระอาการก็มิได้ทุเลาลง ก่อนวันประสูติครบ 60 พระชันษา พระอาการกระเตื้องขึ้น ทรงนึกสนุกว่าจะจัดงานอย่างไรบ้าง แต่เมื่อทราบข่าวกบฏบวรเดช อาการก็ทรุดลง
พระองค์สิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2476 เมื่อเวลา 15.14 น. ณ คุ้มรินแก้ว สิริพระชันษา 60 ปี 3 เดือน 13 วัน พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ พระราชทานโกศกุดั่นน้อยและเครื่องสูง 1 สำรับ พระกลดขาวลายทอง และให้ข้าราชบริพารไว้ทุกข์มีกำหนดเจ็ดวัน สำหรับสมบัติส่วนตัวของเจ้าดารารัศมี ทรงเขียนพินัยกรรมยกให้แก่หม่อมเจ้าฉัตรสุดา ฉัตรชัย พระปนัดดาบุญธรรม
พระประวัติ > สิ้นพระชนม์ > การพระราชทานเพลิงพระศพ

เมื่อเจ้าดารารัศมี พระราชชายา สิ้นพระชนม์แล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพนักงานเชิญน้ำพระสุคนธ์พระราชทานไปสรงพระศพ เชิญพระโกศไปประกอบพร้อมด้วยเครื่องสำหรับพระอิสริยยศ ประดิษฐานพระศพไว้ที่คุ้มท่าเจดีย์กิ่ว และโปรดให้ช่างหลวงปลูกสร้างพระเมรุสำหรับพระราชทานเพลิงพระศพที่วัดสวนดอก และโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวงกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน เสด็จแทนพระองค์ ทรงบำเพ็ญพระราชกุศล และทรงเป็นประธานในงานพระราชทานเพลิงพระศพ
วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2477 เชิญพระศพสู่พระเมรุ พระราชทานเพลิงพระศพ ออกจากคุ้มท่าเจดีย์กิ่ว ไปตามถนนวิชยานนท์ ถนนราชวงศ์ ถนนช้างม่อย ถนนราชวิถี ถนนพระปกเกล้า ถนนอินทวโรรสและถนนสุเทพ เข้าสู่วัดสวนดอก เวลา 17 นาฬิกา พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวงกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน ผู้แทนพระองค์เสด็จประทับ ณ วิหารหลวงวัดสวนดอก และเสด็จขึ้นพระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพ
วันที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2477 เวลาเช้า พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวงกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน ทรงทอดผ้าไตรสามหาบของหลวง พระสงฆ์สดับปกรณ์ พนักงานประมวลพระอัฎฐิลงในพระโกศทองคำ ตั้งเหนือพานทอง 2 ชั้น เชิญจากพระเมรุไปประดิษฐานบนม้าหมู่ในวิหารหลวง แล้วประเคนภัตาหารสามหาบแก่พระสงฆ์ พระสงฆ์ฉันเสร็จ ถวายอนุโมทนา เป็นเสร็จการ
ในการนี้จัดให้มีบัญชีสามหาบ ประกอบด้วย สำรับที่ 1 หม่อมราชวงศ์แถวธวัช ศรีธวัช (ผ้าไตร) นายถวิล ดารากร ณ อยุธยา (หาบ) สำรับที่ 2 หม่อมราชวงศ์จิระเดช กฤดากร (ผ้าไตร) นายร้อยตำรวจโท ขุนนครอุปการ (หาบ) สำรับที่ 3 หม่อมหลวงเจิม สุริยกุล (ผ้าไตร) นายชิน มาลากุล ณ อยุธยา (หาบ)
พระกรณียกิจสำคัญ

พระราชชายาฯ มีพระกรณียกิจที่ทรงคุณเอนกอนันต์ต่อล้านนาและสยาม พอสังเขป ดังนี้
พระกรณียกิจสำคัญ > ทรงดำรงพระองค์เป็นศูนย์รวมดวงใจของข้าราชบริพารฝ่ายเหนือและฝ่ายใต้

หม่อมเจ้าพูนพิศมัย ดิศกุล พระธิดาในสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพได้ทรงกล่าวถึง พระราชชายาฯ ซึ่งทรงออกพระนามว่า "เจ้าป้า" ตอนหนึ่งว่า "ข้าพเจ้ารู้สึกทึ่งและประทับใจยิ่งนัก เวลาเห็นพระองค์ท่านประทับอยู่ในที่ว่าราชการ ท่ามกลางข้าราชการฝ่ายเหนือและฝ่ายใต้ จากที่เคยเห็นท่านดำรงพระองค์เรียบง่ายสงบคำเวลาประทับอยู่ในวังหลวง แต่ในที่นั่น พระองค์ท่านมีรับสั่งว่าราชการอย่างฉะฉาน เวลาตรัสกับข้าราชการฝ่ายเหนือก็ตรัสเป็นภาษาเหนือ เวลาตรัสกับข้าราชการฝ่ายใต้ก็ตรัสเป็นภาษาใต้ รับสั่งกลับไปกลับมาอย่างคล่องแคล่วยิ่งนัก เห็นได้ชัดว่าพระองค์ทรงเป็นที่เคารพเทิดทูนของข้าราชการทุกหมู่เหล่าอย่างยิ่ง" นอกจากนั้น ยังทรงกล่าวตอนหนึ่งว่า "ฉันเคยพูดกับพวกฝรั่ง เขาว่านะว่า เจ้าเชียงใหม่ไม่เห็นจะทรงฉลาดซักเท่าไร เห็นจะมีแต่  พริ้นเซสออฟเชียงใหม่ ซึ่งหมายถึง พระราชชายาฯ นี่นะสิ ทรงฉลาดเหลือเกิน"
พระกรณียกิจสำคัญ > ทรงฟื้นฟูศิลปะด้านการแสดงล้านนา

ทรงส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะเรื่องดนตรีพื้นเมือง และศิลปะการแสดงพื้นเมืองนั้น  ด้วยมีพระนิสัยโปรดเล่นดนตรีไทย ตั้งแต่ครั้งประทับอยู่ใน พระบรมมหาราชวัง ซึ่ง วงดนตรีไทยประจำพระตำหนักของพระราชชายา นั้น มีกิตติศัพท์เลื่องลือไปทั่วฝ่ายใน เมื่อเสด็จมาประทับนครเชียงใหม่ โปรดให้รื้อฟื้นศิลปะการฟ้อนรำ การดนตรีพื้นเมืองทั้งหมด โปรดให้รวบรวมศิลปินล้านนาเก่าแก่มาเป็นบรมครูผู้ประสาทวิชาเพื่อสนับสนุนให้ความรู้แก่พระญาติและประชาชน รวมทั้งโปรดให้จัดการฝึกสอนขึ้นในพระตำหนัก พระญาติของพระองค์ต่อมาได้มีบทบาทในการสานต่อพระปณิธานดังกล่าว อาทิเช่น เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ ซึ่งต่อมาเป็นศิลปินแห่งชาติ และเจ้าสุนทร ณ เชียงใหม่ ผู้สืบทอดการผลิตเครื่องดนตรีและการเล่นดนตรีพื้นเมือง และทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์โรงเรียนวัฒโนทัยพายัพโปรดให้ครูช่างฟ้อนเมืองทุกแบบและฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตาในวังมาสอนนักเรียนด้วยเพื่อเป็นการสืบทอดมรดกทางนาฏศิลป์
พระกรณียกิจสำคัญ > ทรงฟื้นฟูศิลปะการทอผ้า

ทรงฟื้นฟูและส่งเสริมกิจการทอผ้าซึ่งเคยมีชื่อเสียงมาช้านานในล้านนา ได้ทรงรวบรวมผู้ชำนาญการทอผ้ายก ผ้าซิ่นตีนจก และฝึกสอนช่างทอ โดยสร้างโรงทอผ้าที่หลังตำหนักของพระองค์ มีกี่ทอผ้าประมาณ 20 หลัง ภายหลังพระญาติจากนครลำพูนได้มาศึกษาการทอผ้าซิ่นยกดอก และนำไปฝึกหัดคนในคุ้มหลวงที่ลำพูนจนมีความชำนาญ และได้สืบทอดต่อกันมาจวบจนปัจจุบัน กิจการด้านการทอผ้าได้แพร่หลายไปสู่หมู่ประชาชน จนกลายเป็นผลิตภัณฑ์สำคัญของเชียงใหม่และลำพูนมาตราบจนปัจจุบัน
พระกรณียกิจสำคัญ > ทรงสนับสนุนกิจการด้านการศึกษา

ทรงอุดหนุนการศึกษาของสงฆ์ และการศึกษาในโรงเรียนชายหญิงของนครเชียงใหม่ พระราชชายาฯ ได้ประทานที่ดินและทรัพย์ส่วนพระองค์  ให้แก่โรงเรียนยุพราชวิทยาลัยและโรงเรียนดาราวิทยาลัย โดยเฉพาะโรงเรียนดาราวิทยาลัยนั้นแต่เดิมเรียกว่าโรงเรียนสตรี ภายหลังได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่าโรงเรียนพระราชชายา และเปลี่ยนเป็นโรงเรียนดาราวิทยาลัย ตามพระนามของพระราชชายาฯ เมื่อ พ.ศ. 2452
พระกรณียกิจสำคัญ > ทรงสนับสนุนกิจการด้านพระศาสนา

นอกจากทรงอุดหนุนการศึกษาของสงฆ์แล้ว ทรงทำนุบำรุงศาสนา บูรณะวัดวาอารามต่างๆ มากมายทั่วนครเชียงใหม่ พระราชชายาฯ ได้ประทานที่ดินส่วนพระองค์อันเป็นที่ตั้งของ พระตำหนักม่อนจ๊อกป๊อก บนดอยสุเทพ ถวายแก่วัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร นอกจากนั้น ได้ทรงรวบรวมพระอัฐิพระเจ้านครเชียงใหม่และแม่เจ้า มหาเทวีแต่ก่อนมาทุกพระองค์ กับทั้งอัฐิของพระราชวงศ์ฝ่ายเหนือทั้งปวงซึ่งเป็นพระประยูรญาติของพระองค์ มาบรรจุรวมกันไว้ ณ กู่เจ้านายฝ่ายเหนือ ที่วัดสวนดอก (พระอารามหลวง)
พระกรณียกิจสำคัญ > ทรงส่งเสริมการเกษตรสมัยใหม่ ทรงริเริ่มการปลูกลำไย

พระราชชายาฯ ได้โปรดให้ใช้พระตำหนักดาราภิรมย์ ณ สวนเจ้าสบาย อำเภอแม่ริม เป็นแปลงทดลองการเกษตรส่วนพระองค์ขนาดใหญ่ โปรดให้เจ้าชื่น สิโรรส พระญาติสายราชวงศ์ทิพย์จักร มาดูแลควบคุมพัฒนาการเกษตร ทรงริเริ่มส่งเสริมการปลูกใบยาสูบเวอร์จิเนีย ใบชา ใบหม่อน ดอกไม้เมืองหนาว และกล้วยไม้ ทั่วนครเชียงใหม่และหัวเมืองใกล้เคียง นอกจากนั้น พระองค์ยังทรงทดลองปลูกพืชใหม่ ๆ อยู่เสมอ เช่น ทรงทดลองปลูกกะหล่ำปลีสีม่วง แครอท แตงโมบางเบิด แคนตาลูป รวมทั้งลำไย ผลไม้ขึ้นชื่อของเชียงใหม่ในปัจจุบัน พระองค์ท่านก็ทรงนำมาปลูกเป็นพระองค์แรก ที่สำคัญ ทรงให้มีการศึกษาพัฒนาด้านการเกษตรอยู่เสมอ และทรงเน้นการให้ความรู้การเกษตรสมัยใหม่เข้าถึงประชาชนของพระองค์อย่างแท้จริง พระอัจฉริยะภาพและพระกรุณาธิคุณดังกล่าว ปรากฏให้เห็นถึงปัจจุบันที่ การปลูกใบชา ใบหม่อน กล้วยไม้ และลำไย กระจายอยู่ทั่วนครเชียงใหม่และเมืองใกล้เคียง ประชาชนต่างยึดถือเป็นอาชีพหลักสร้างรายได้เลี้ยงครัวเรือน
พระกรณียกิจสำคัญ > ประทานนามกุหลาบพันธุ์หนึ่ง ถวายแด่พระบรมราชสวามีว่า "จุฬาลงกรณ์"

พระราชชายาฯ ทรงเป็นเจ้านายสตรีชั้นนำของประเทศ ทรงเป็นสมาชิกกิตติมศักดิ์ของราชสมาคมกุหลาบแห่งประเทศอังกฤษ ทรงริเริ่มและสนับสนุนการปลูกกุหลาบทั่วนครเชียงใหม่ และหัวเมืองใกล้เคียง ภายหลังทรงพบกุหลาบขนาดใหญ่พันธุ์หนึ่ง ซึ่งมีสีชมพูระเรื่อ ส่งกลิ่นหอมตลอดเวลา ทำให้ทรงหวนระลึกถึงพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่เสด็จสวรรคตไปแล้ว จึงได้ประทานนามกุหลาบพันธ์นั้นตามพระนามในพระบรมราชสวามีว่า "จุฬาลงกรณ์" พระราชชายาฯ โปรดให้สร้างแปลงเพาะพันธุ์บน พระตำหนักม่อนจ๊อกป๊อก บนดอยสุเทพ ซึ่งมีอากาศเย็นทั้งปี เมื่อเสด็จมาประทับ ณ พระตำหนักดาราภิรมย์ ในช่วงปลายพระชนม์ชีพ ก็โปรดให้ปลูกกุหลาบจุฬาลงกรณ์โดยรอบพระตำหนัก และทรงตัดดอกถวายสักการะพระบรมราชสวามี ซึ่งต่อมาภายหลังสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำกุหลาบจุฬาลงกรณ์มาเพาะพันธุ์และโปรดให้ปลูกประดับโดยรอบพระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์
ที่ประทับ

ในระหว่างที่พระองค์รับราชการเป็นพระราชชายาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าอยู่หัว และหลังจากที่พระองค์เสด็จประทับยังจังหวัดเชียงใหม่ พระองค์ประทับยังสถานที่ต่างๆ ดังนี้
ตำหนักเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ภายในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร
ตำหนักสวนฝรั่งกังไส ภายในพระราชวังดุสิต กรุงเทพมหานคร
ตำหนักเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ภายในพระราชวังบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
พระที่นั่งวิมานเมฆ ภายในพระราชวังดุสิต กรุงเทพมหานคร
พระตำหนักดาราภิรมย์ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
พระตำหนักม่อนจ๊อกป๊อก จังหวัดเชียงใหม่
คุ้มรินแก้ว จังหวัดเชียงใหม่
ตำหนักสวนฝรั่งกังไส ภายในพระราชวังดุสิต กรุงเทพมหานคร
ตำหนักพระราชชายา เจ้าดารารัศมี ภายในพระราชวังบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
พระตำหนักดาราภิรมย์ จังหวัดเชียงใหม่
ตำหนักเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร
พระที่นั่งวิมานเมฆ ภายในพระราชวังดุสิต กรุงเทพมหานคร
พระเกียรติยศ

| ธรรมเนียมพระยศของ เจ้าดารารัศมี พระราชชายา |
| --- | --- |
การทูล: ใต้ฝ่าพระบาท
การแทนตน: เกล้ากระหม่อม/หม่อมฉัน
การขานรับ: เกล้ากระหม่อม/เพคะ