stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การรุกรานญี่ปุ่นของมองโกล
การทูต

ในปี ค.ศ. 1266 กุบไลข่านส่งคณะทูตไปยังญี่ปุ่น โดยมีผู้รับสาส์นคือโฮโจ โทกิมูเนะ ผู้สำเร็จราชการแทนโชกุน (มีการถวายต่อราชสาส์นไปยังพระราชวังหลวงเกียวโตเช่นกัน) โดยมีเนื้อความในราชสาสน์ว่า:
ขอน้อมนำอาณัติแห่งสวรรค์ ข่านแห่งมหาอาณาจักรมองโกลมีราชสาส์นนี้ถึงพระเจ้าแผ่นดินกรุงอาทิตย์อุทัย เราดำริเห็นว่านับแต่โบราณกาลมาแล้ว บรรดาพระเจ้าแผ่นดินจุลประเทศทั้งหลาย ต่างพยายามมีปฏิสันถารต่อกันในทางไมตรีไม่มากก็น้อยเมื่อขอบขัณฑสีมาอยู่ชิดติดกัน แลนับแต่บรรพชนแห่งเรารับบัญชาฟ้าให้ครองพิภพ ประเทศต่างด้าวแดนไกลทั้งหลายที่เกรงกลัวเดชานุภาพแลต่อต้านธรรมการย์เรานั้นมีนับไม่ถ้วน
เมื่อเราขึ้นเถลิงราชย์ ชาวโครยอผู้บริสุทธิ์ต่างเหน็ดเหนื่อยการข้างศึกสงครามได้หยุดล้มเลิกการทิ้งขว้างชีวิต เราจึงยกดินแดนแว่นแคว่นโครยอนั้นคืนเสียแลปล่อยให้คนหนุ่มคนแก่เหล่านั้นคืนสู่บ้านเมืองที่ว่า เจ้าประเทศราชโครยอได้มาเยือนเพื่อแสดงความซาบซึ้งศรัทธาเป็นอันมาก แม้ความซื่อสัตย์เป็นเจ้าประเทศราช แต่สัมพันธ์ไมตรีดุจดั่งพ่อลูก เรื่องนี้พระองค์ท่านเองคงทรงทราบดีอยู่แล้ว
กรุงโครยอเป็นประเทศราชทางบูรพาของเรา กรุงอาทิตย์อุทัยก็อยู่ใกล้ชิดโครยอเป็นอันมาก ประเทศของท่านนับตั้งแต่ถือกำเนิดมาได้มีทางสัมพันธ์กับกรุงจีนเป็นบางครั้ง แต่ทว่า นับตั้งแต่เราขึ้นเถลิงราชย์ กรุงอาทิตย์อุทัยไม่เคยส่งผู้ถือสารมาเลยแม้แต่ครั้งเดียว อาณาจักรท่านสมควรที่จะทราบเรื่องนี้ได้แล้ว ดังนั้นเราจึงส่งคณะทูตพร้อมกับสาส์นของเราเพื่อแสดงความปรารถนาของเราเป็นพิเศษอันจะนำไปสู่ความสัมพันธ์อันดีงามระหว่างกันและกันนับแต่บัดนี้ไป เราคาดหวังว่าชาติทั้งปวงจะเป็นครอบครัวหนึ่งเดียว เราต่างมีหนทางที่เหมาะสม ยกเว้นในกรณีที่เข้าใจกัน ไม่มีใครปรารถนาที่จะใช้ความรุนแรง
ผู้สำเร็จราชการโทกิมูเนะได้นำเรื่องนี้ปรึกษาหารือและพิจารณาอย่างรอบคอบ เขาตัดสินใจที่จะไม่ให้คำตอบใดกลับไป ฝ่ายมองโกลไม่ลดละความพยายาม ได้ส่งคณะทูตชุดที่สองมาญี่ปุ่นในปี 1268 และก็คว้าน้ำเหลวเหมือนครั้งแรก ต่อมาทางมองโกลได้ส่งราชทูตอีก 4 ครั้ง (มีนาคม 1269, กันยายน 1269, กันยายน 1271, พฤษภาคม 1272) พร้อมผู้ติดตามจากโครยอ การมาเยือนแต่ละครั้งก็ไม่ได้รับอนุญาตให้ขึ้นบก ทางราชสำนักในเกียวโตมีคำแนะนำมาถึงโทกิมูเนะให้ยอมรับข้อเสนอของโครยอ เนื่องจากราชสำนักในเกียวโตเกรงแสนยานุภาพของมองโกล โทกิมูเนะยังคงทำเช่นเดิมคือไม่ตอบกลับใด ๆ ในขณะเดียวกันก็สั่งการขุนนางและกลุ่มซามูไรในเกาะคีวชู ซึ่งอยู่ใกล้กับโครยอมากที่สุดให้เตรียมรับมือภัยสงครามที่อาจมาถึง
การรุกรานครั้งแรก

กุบไลข่านทรงปรารถนาอย่างมากที่จะทำสงครามต่อญี่ปุ่นในช่วงต้นปี 1268 หลังจากได้ได้รับการปฏิเสธมาแล้วถึงสองครั้ง แต่ก็พบว่ามองโกลยังขาดแคลนทรัพยากรและงบประมาณที่เพียงพอต่อการจัดตั้งกองเรือรบในเวลานั้น จนกระทั่งภายหลังจากมองโกลดำเนินนโยบายกลืนชาติเกาหลีโดยการที่ราชธิดาของกุบไลข่านได้อภิเษกสมรสกับรัชทายาทแห่งโครยอ การต่อเรือและจัดตั้งกองเรือรบจึงเริ่มขึ้นในชายฝั่งทางตะวันออกเฉียงใต้ของเกาหลี ในขณะเดียวกันมองโกลก็เรียกร้องให้ญี่ปุ่นยอมจำนนอยู่เนือง ๆ
ต่อมาในปี 1271 กุบไลข่านก็ได้สถาปนาราชวงศ์หยวน และในปี 1272 นั้นเอง พระเจ้าชุงยอลแห่งโครยอก็ได้ทูลกุบไลข่านว่า "พวกญี่ปุ่นยังไม่ทราบว่าโลกนั้นศักดิ์สิทธิ์ ดังนั้นการส่งทูตและทหารของเราไปยังญี่ปุ่น เรือรบและทหารต้องถูกเตรียมให้ดี หากทรงแต่งตั้งหม่อมฉันแล้วโซร้ พระองค์จักทรงประจักษ์ในแสนยานุภาพของหม่อมฉัน" ซึ่งตามประวัติศาสตร์ของหยวนก็ได้บันทึกไว้ว่า "พระเจ้ากรุงโครยอกราบทูลกุบไลข่านให้ทรงช่วยต่อเรือรบ 150 ลำเพื่อใช้พิชิตญี่ปุ่น"
ในที่สุด เดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1274 กองเรือผสมของกองทัพจักรวรรดิมองโกล ด้วยดำลังทหารมองโกลและจีน 15,000 นายและทหารโครยอ 8,000 นาย พร้อมทั้งเรือรบขนาดใหญ่ 300 ลำและเรือรบขนาดรอง 400-500 ลำ และเข้าประชิดอ่าวฮากาตะบนเกาะคีวชู ทันทีที่ทัพมองโกลยกพลขึ้นบก ก็ถูกโจมตีจากทหารญี่ปุ่นและซามูไรราว 10,000 นายที่ตั้งทัพรออยู่ ญี่ปุ่นแม้จะมีประสบการณ์ในการจัดการกำกำลังพลขนาดใหญ่ (ระดมพลทั้งหมดของคีวชูเหนือ) แต่เนื่องจากมองโกลซึ่งครอบครองอาวุธชาวต่างชาติซึ่งรวมถึงอาวุธยุทโธปกรณ์ที่เหนือกว่า (อาทิ ระเบิดเซรามิก ธนูเจาะเกราะ) มองโกลจึงพิชิตกองทัพญี่ปุ่นง่ายดายในการต่อสู้ภาคพื้นดินที่อ่าวฮากาตะ ทั้งนี้มองโกลยังไม่สามารถรุกคืบต่อไปได้ ต้องรอกำลังเสริมอีกบางส่วน
และเมื่อกำลังเสริมมาถึงและกองทัพมองโกลเตรียมยกพลขึ้นฝั่ง ในตอนรุ่งสาง พายุไต้ฝุ่นที่มีความรุนแรงอย่างมหาศาลก็ได้มาถึง ณ ที่นั้น และได้พัดทำลายกองเรือมองโกลเสียหายไปอันมาก ทหารมองโกลต่างกระโดดหนีเอาชีวิตรอด ทหารจำนวนหลายพันจมน้ำเสียชีวิต ที่รอดชีวิตก็ว่ายน้ำหนีตายขึ้นฝั่งฮากาตะ แต่ก็ถูกกองทัพซามูไรสังหารเสียชีวิตและบางส่วนถูกจับเป็นเชลย อย่างไรก็ตาม เรือของญี่ปุ่นซึ่งมีขนาดเล็กกว่าและมีความคล่องตัวสูงซึ่งรอดจากพายุก็ได้ขึ้นโจมตีเรือรบมองโกลที่เหลือ
ภายหลังจากการรุกราน กองเรือพันธมิตรของมองโกลที่เหลืออยู่ก็กลับไปยังโครยอ และชาวญี่ปุ่นได้เทิดทูนว่าพายุลูกนั้นว่าเป็นพายุที่เทพเจ้าบันดาลมาปกป้องญี่ปุ่น และตั้งชื่อให้ว่า "คามิกาเซะ" (วายุเทพ)
ภายหลังการรุกรานครั้งแรก > พัฒนาการของญี่ปุ่น

หลังจากที่ได้รับชัยชนะโดยอาศัยโชคในศึกครั้งแรก ทำให้ฝ่ายการเมืองต่าง ๆ ในญี่ปุ่นตระหนักถึงศึกภายนอกมากขึ้น รัฐบาลโชกุนคามากูระสามารถกระชับอำนาจจากฝ่ายต่าง ๆ ได้และการเมืองมีความมั่นคงขึ้น ดังนั้นในปี ค.ศ. 1275 รัฐบาลโชกุนคามากูระได้มีความพยายามอย่างมากต่อการเตรียมการรับมือสำหรับการรุกรานจากมองโกล ซึ่งทางญี่ปุ่นมั่นใจว่าจะต้องเกิดขึ้นอย่างแน่ นอกจากนี้ รัฐบาลยังจัดระเบียบของซามูไรในคีวชู และสั่งให้ก่อสร้างกำแพงหินขนาดใหญ่ (ญี่ปุ่น: 石塁; โรมาจิ: Sekirui) และการป้องกันอื่น ๆ ในจุดที่จะเพิ่มศักยภาพด้านการรบ เช่นอ่าวฮากาตะ ที่มีการสร้างกำแพงหินสูงสองเมตรขึ้นในปี 1276 ในด้านศาสนา ศาลเจ้าต่าง ๆ ถูกสร้างขึ้นใหม่หลังจากที่คราวก่อนถูกทำลายโดยกองทัพหยวน
ภายหลังการรุกรานครั้งแรก > ท่าทีของมองโกล

ภายหลังจากที่การรุกรานครั้งแรกประสบความล้มเหลว กุบไลข่านก็ได้ส่งราชทูต 5 คนไปยังเกาะคีวชูเพื่อให้ยอมจำนน (นับเป็นครั้งที่เจ็ด) ผู้สำเร็จราชการโทกิมูเนะตอบโต้ด้วยการตัดหัวเหล่าทูตหยวน ซึ่งทุกวันนี้ก็ยังมีสุสานของพวกเขาในคามากูระที่ทัตสึโนกูจิ
การที่ราชทูตถูกประหารทำให้ทางหยวนไม่ทราบว่าเกิดอะไรขึ้น กุบไลข่านก็ยังเห็นว่าอาจเป็นด้วยการสื่อสารที่ผิดพลาด หรือสารไม่ถึงที่หมาย จึงได้จัดให้มีการส่งคณะทูตชุดใหม่ไปเจรจาอีกครั้ง (นับเป็นครั้งที่แปด) ในปี ค.ศ. 1279 แต่กระนั้นโทกิมูเนะก็สั่งให้ประหารทูตเหมือนเดิม
การรุกรานครั้งที่สอง

มิถุนายน ค.ศ. 1281 กองเรือมองโกลแบ่งออกเป็นสองกองเรือ กองเรือแรกประกอบด้วยเรือรบ 900 ลำที่มีกำลังพลมองโกล จีน และเกาหลี ราว 40,000 นาย ส่วนกองเรือที่สองจากจีนตอนใต้นั้นประกอบด้วยเรือรบ 3,500 ลำที่มีกำลังพลราว 100,000 นาย เดิมแผนการของมองโกลคือการรวมกลุ่มเรือรบและโจมตีอย่างประสานงานกัน แต่เนื่องด้วยกองเรือหลักของจีนนั้นล่าช้าจากการจัดเตรียมกองเรือและทหารจำนวนมหาศาล กองเรือจากเกาหลีจึงลงมือก่อนและก็ประสบกับความสูญเสียอย่างหนักที่เกาะสึชิมะจนต้องสั่งถอยทัพ ต่อมาในฤดูร้อน กองเรือเกาหลีและจีนก็สามารถยึดเกาะอิกิได้สำเร็จ และเข้าโจมตีเกาะคีวชู ที่เรียกว่า "การรบที่โคอัง" (弘安の役 Kōan noeki) หรือ "ศึกครั้งที่สองแห่งหาดฮากาตะ" แต่จากการรับมือที่ดีพร้อมของญี่ปุ่น ทำให้กองกำลังของมองโกลถูกผลักดันกลับไปที่เรือของเขา กองทัพของญี่ปุ่นซึ่งมีจำนวนมากกว่าอย่างมากได้เสริมกำลังตามแนวชายฝั่งนั้นสามารถที่จะป้องกันกองหนุนของมองโกลได้อย่างง่ายดาย จนกระทั่งวันที่ 15 สิงหาคม พายุไต้ฝุ่นคามิกาเซะก็ได้พัดเข้าสู่ชายฝั่งของคีวชูเป็นเวลาถึงสองวัน ทำลายกองเรือของมองโกลพินาศไปเกือบทั้งหมด  ทหารมองโกลและพันธมิตรเสียชีวิตกลางทะเลมากกว่าแสนนาย
สาเหตุส่วนหนึ่งที่กองเรือของมองโกลและพันธมิตรอับปางลงจากพายุนั้น มาจากการที่โครยอและจีนเร่งรีบในการต่อเรือเกินไป ประกอบกับเรือแบบโครยอและซ่งใต้ซึ่งมีลักษณะที่เอื้ออำนวยในการออกทะเลมากกว่านั้นมีค่าบำรุงรักษาและค่าใช้จ่ายสูงเกินไป ดังนั้นจึงต้องต่อเรือแบบเดิมกับการรุกรานครั้งแรกขึ้น ซึ่งมีท้องเรือที่แบนราบ (เรือเดินสมุทรโดยทั่วไปจะมีกระดูกงูโค้งเพื่อป้องกันการล่ม) เป็นเรื่องยากที่จะใช้เรือลักษณะดังกล่าวในทะเลที่มีพายุไต้ฝุ่น
ข้อมูลเพิ่มเติม

Mongol Invasion Scrolls Online - an interactive viewer detailing the Moko Shurai Ekotoba, developed by Professor Thomas Conlan.
Mongol Invasions of Japan - selection of photos by Louis Chor.
Mongol Invasions Painting Scrolls - more illustrations from the Moko Shurai Ekotoba.
ประวัติศาสตร์ของโครยอ 高麗史 full text from the National Diet Library of Japan
Sasaki, Randall James (2008), The origin of the lost fleet of the Mongol Empire (PDF) (An MA thesis discussing the construction of the invasion fleet, and the discovery of its remains by modern underwater arcaeologists)
ภาพวาดเรือรบของมองโกลถูกทำลายโดยไต้ฝุ่น โดยคิกูชิ โยไซ ค.ศ. 1847
กำแพงหินที่ฮากาตะเป็นที่กำบังและยุทธศาสตร์ที่ดีเยี่ยม ในการรับมือกองทัพมองโกล
ซามูไรขึ้นโจมตีเรือรบของหยวน ค.ศ. 1281
โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์

| โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ |
| --- | --- |
Princess Chulabhorn Science High School Buriram

ที่ตั้ง

299 หมู่ 2 บ้านขนวน ตำบลสตึก อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์ 31150  
ข้อมูล
ชื่ออื่น: จภ.บร.,PCCBR,PCSHSBR
ประเภท: โรงเรียนรัฐบาล โรงเรียนวัตถุประสงค์พิเศษ โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติ
คติพจน์: รักษ์ศักดิ์ศรี มีคุณธรรม นำวิชาการ สืบสานงานพระราชดำริ
สถาปนา: 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2536; 31 ปีก่อน (2536-07-04)
ผู้ก่อตั้ง: สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี
หน่วยงานกำกับ: กระทรวงศึกษาธิการ
ผู้อำนวยการ: ดร.ศักดิ์อนันต์ อนันตสุข
ระดับปีที่จัดการศึกษา: มัธยมศึกษาปีที่ 1-6  สายวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์
วิทยาเขต: บุรีรัมย์
สี:    สีน้ำเงิน-สีแสด
เพลง: มาร์ชจุฬาภรณราชวิทยาลัย
ต้นไม้: แคแสด
เว็บไซต์: www.pcshsbr.ac.th
โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ (อังกฤษ: Princess Chulabhorn Science High School Buriram) เดิมชื่อ โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ (โรงเรียนวิทยาศาสตร์ภูมิภาค) (Princess Chulabhorn's College Buriram) เป็นโรงเรียนสหศึกษา รับนักเรียนประเภทประจำ สังกัดกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ (ในขณะนั้น) ปัจจุบันสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาบุรีรัมย์ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ จัดตั้งขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมายุครบ 3 รอบ วันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2536 ปัจจุบันมี ดร.ศักดิ์อนันต์ อนันตสุข เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน
ประวัติ

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์  เป็น 1 ใน 4 โรงเรียนที่กรมสามัญศึกษา (ในขณะนั้น) จัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นโรงเรียนวัตถุประสงค์พิเศษด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมายุครบ 3 รอบ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ในวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2536 ลำดับต่อมาทางกรมสามัญศึกษาจึงได้จัดตั้งโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัยเพิ่มเติมอีก 8 โรงเรียน เพื่อเป็นการสนับสนุนให้มีการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ที่ทั่วถึงมากยิ่งขึ้น
โรงเรียนดำเนินการรับนักเรียนครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2537 เปิดรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ชั้นละ 1 ห้องเรียน เปิดเรียนวันแรกเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2537 ซึ่งในขณะนั้นอาคารเรียน และอาคารประกอบต่างๆ อยู่ระหว่าง ดำเนินการก่อสร้างจึงใช้สถานที่เรียนชั่วคราวที่มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ และย้ายมาเรียนที่สถานที่ปัจจุบันเมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2538
โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ ได้รับบริจาคที่ดิน จำนวน 42 ไร่ 19 ตารางวา ตามโฉนดเลขที่ 24212, 31105, 31106, 31107 จากอดีต ฯพณฯ พรเทพ เตชะไพบูลย์ เพื่อใช้เป็นสถานที่จัดตั้งโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ ประจำเขต การศึกษา 11 โดยมี นายอุทัย นิวัตินุวงศ์ รักษาการผู้ดูแลเป็นคนแรก โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ รับนักเรียนประเภทประจำทั้งหมด โดยรับนักเรียนในพื้นที่บริการ 6 จังหวัด ได้แก่ บุรีรัมย์ มหาสารคาม สุรินทร์ ชัยภูมิ นครราชสีมา ศรีสะเกษ
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > นามโรงเรียน

นามโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ในแรกจัดตั้งนั้นมีนามว่า โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี จังหวัดบุรีรัมย์ ต่อมาได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานนามโรงเรียนเป็นภาษาไทยใหม่จากสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ว่า โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ และเป็นภาษาอังกฤษว่า Princess Chulabhorn's College Buriram ซึ่งนับเป็นพระกรุณาธิคุณอันล้นพ้นหาประมาณมิได้ต่อโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์และบรรดาเหล่าโรงเรียนในกลุ่มโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย
ต่อมาเมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2552 ได้รับยกฐานะเป็นโรงเรียนวิทยาศาสตร์ภูมิภาค จึงได้ใช้นามว่า โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ (โรงเรียนวิทยาศาสตร์ภูมิภาค) และในวันที่ 3 กรกฎาคม 2561 ได้รับพระอนุญาตเปลี่ยนนามโรงเรียนเป็น โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ และเป็นภาษาอังกฤษว่า Princess Chulabhorn Science High School Buriram
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > ตราประจำโรงเรียน

ตราประจำโรงเรียนโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานจากสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี โดย ประกอบด้วย อักษร จ และ ภ อยู่ภายใต้ชฎา โดย จภ. มาจากพระนามของสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารีด้านล่างเป็นแพรแถบมีข้อความว่า โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์

  ในตราโรงเรียนเดิมนั้น ระบุว่าจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ ภายหลัง เมื่อมีการเปลึ่ยนชื่อโรงเรียน จึงได้มีการเปลี่ยนตราโรงเรียนตามประกาศข้างต้น
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > ต้นไม้และดอกไม้ประจำโรงเรียน

แคแสด Spathodea campanulata P.Beauv.  เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 15-20 เมตร เรือนยอดเป็นพุ่มกลมค่อนข้างทึบ เปลือกลำต้นสีน้ำตาลเข้ม แตกเป็นร่องตามยาว ใบเป็น ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ ยาวประมาณ 30-45 ซม. ใบย่อยมี 4-9 คู่ รูปรีถึงรูปไข่ ขอบใบเป็นริ้วเล็กน้อย ปลายใบแหลมและมักจะงุ้มลง มีขนเล็กน้อย มีขนาดยาว 5-12 ซม. กว้าง 2-5 ซม. ดอกเป็น ช่อตั้ง ออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยมีจำนวนมาก โคนกลีบดอกติดกัน ปลายแผ่เป็นรูปแตร ปลายแยกเป็น 4-5 กลีบ กลีบดอกยับย่น สีส้มแสดถึงสีแดงแสด ดอกทยอยบาน ร่วงง่าย ออกดอกราวเดือน ตุลาคม - กุมภาพันธ์ ผลแบน คล้ายฝัก ปลายแหลม ผลแก่สีน้ำตาลดำ ผลแก่จะแตกเป็นด้านเดียวเมล็ดเล็กแบนมีปีก ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด จะเริ่มให้ดอกเมื่อมีอายุประมาณ 4 - 8 ปี
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > สีประจำโรงเรียน

สีน้ำเงิน-แสด
สีน้ำเงิน หมายถึง สถาบันพระมหากษัตริย์ ความแข็งแรง มั่นคง และความเคร่งครัดในระเบียบวินัย
สีแสด หมายถึง เป็นสีประจำวันประสูติของสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี วันพฤหัสบดีที่ ๔ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๐๐
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > คติพจน์ประจำโรงเรียน

ปญฺญา ยตฺถํ วิปสฺสติ คนย่อมเห็นเนื้อความด้วยปัญญา
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > คำขวัญประจำโรงเรียน

รักษ์ศักดิ์ศรี มีคุณธรรม นำวิชาการ สืบสานงานพระราชดำริ
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > พระพุทธรูปประจำโรงเรียน

พระพุทธพิทยจุฬาภรณประทาน เป็นพระพุทธรูปปางลีลา ยกฉัตรเพิ่มโดยชมรมพุทธศาสน์
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > เพลงประจำโรงเรียน

บทความหลัก: s:มาร์ชจุฬาภรณราชวิทยาลัย
เพลงประจำโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ คือ เพลงมาร์ชจุฬาภรณราชวิทยาลัย ซึ่งประพันธ์คำร้องโดยนายวิชาญ เชาวลิต และประพันธ์ทำนองโดยนายกิตติ ศรีเปารยะ โดยเพลงนี้นั้นได้รับการนำมาใช้ในพิธีสำคัญของโรงเรียนเช่น พิธีวันสถาปนาโรงเรียน พิธีรับหมวกของนักเรียนใหม่ประจำปี พิธีปัจฉิมนิเทศ "แคแสดผลัดช่อ" เป็นต้น
สัญลักษณ์โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ > หอพักนักเรียน

โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์ นั้นเป็นโรงเรียนประจำ นักเรียนต้องอาศัยอยู่ในหอพัก โดยมีรายชื่อที่คล้องจองไพเราะ ความหมายเข้ากับสถานที่ จะเห็นได้ว่า นอกจากโรงเรียนจะมีความโดดเด่นทางด้านวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์แล้ว ยังมีความรู้ความเข้าใจในภาษาไทยอย่างดีอีกด้วย โดยเรียงตามลำดับการสร้างดังนี้
หอพักแก้วกัญญา : เป็นที่พักของนักเรียนชายและหญิง แต่จะแบ่งกันอยู่คนละฝั่งของอาคาร เป็นหอพักหลังแรกที่สร้างในโรงเรียนนี้ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 3 ชั้น ปัจจุบันเป็นหอพักนักเรียนหญิงและนักเรียนชาย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
หอพักอุษาวดี : เป็นหอพักหญิง สร้างพร้อมกันกับทั้ง 4 หอพัก คือ อุษาวดี ศรีกานดา ศิลป์นาคร และพรเทวัญ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 4 ชั้น แต่เดิมอยู่บริเวณฝั่งทางทิศใต้ของโรงเรียน แต่เนื่องจากมีคนร้ายลักลอบขึ้นหอพัก ทางโรงเรียนจึงให้ย้ายมาทางทิศเหนือ ซึ่งปัจจุบันย้ายกลับที่เดิมแล้ว เพราะมีการสร้างกำแพงอย่างมิดชิดและปลอดภัย
หอพักศรีกานดา : เป็นหอพักหญิง อยู่บริเวณทิศตะวันออกของหอพักอุษาวดี ลักษณะเป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 4 ชั้น
หอพักศิลป์นาคร : เป็นหอพักชาย อยู่บริเวณทิศตะวันตกของหอพักพรเทวัญ ลักษณะเป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 4 ชั้น
หอพักพรเทวัญ : เป็นหอพักชาย อยู่บริเวณทิศตะวันออกของหอพักศิลป์นาคร ลักษณะเป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก 4 ชั้น
หอพักขวัญนารา : หอพักนักเรียนหญิงและหอพักใหม่ล่าสุด สไตล์โมเดิร์น คอนกรีตเสริมเหล็ก 3 ชั้น
ทำเนียบผู้บริหาร

| ลำดับที่ | รายนามผู้บริหาร | ตำแหน่ง | ช่วงเวลา |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | นายอุทัย นิวัฒนุวงศ์ | ผู้บริหารโรงเรียน | พ.ศ. 2537 |
| 2 | นายชำนาญ บุญวงศ์ | ครูใหญ่ | พ.ศ. 2537-2539 |
| 3 | นายกิตติศักดิ์ วิทยเดช | ครูใหญ่-อาจารย์ใหญ่-ผู้อำนวยการ | พ.ศ. 2539-2545 |
| 4 | นางสาวสุพัตรา เชื่อมชัยตระกูล | ผู้อำนวยการ | พ.ศ. 2545-2546 |
| 5 | นายฉัตรชัย ทีรฆวณิช | ผู้อำนวยการ | พ.ศ. 2546 - 30 กันยายน 2552 |
| 6 | นายอดุลย์ ก้อนคำใหญ่ | ผู้อำนวยการ | 1 ตุลาคม 2552 - 30 กันยายน 2556 |
| 7 | นายประชุม พันธุ์พงศ์ | ผู้อำนวยการ | 1 ตุลาคม 2556 - 30 กันยายน 2558 |
| 8 | นายศักดิ์ รุ่งแสง | ผู้อำนวยการ | 1 ตุลาคม 2558 - 4 มกราคม 2565 |
| 9 | นางสาวสมพิศ ผาดไธสง | รองผู้อำนวยการฯ รักษาการในตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรียน | 5 มกราคม 2565 – 13 มิถุนายน 2565 |
| 10 | ดร.ศักดิ์อนันต์ อนันตสุข | ผู้อำนวยการ | 14 มิถุนายน 2565 - ปัจจุบัน |
ปัจจุบัน ดร.ศักดิ์อนันต์ อนันตสุข ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการ และนางสาวสมพิศ ผาดไธสง ,นายฉัตรชัย วิชัยผิน ,นายอภิมุข อภัยศรี และ ว่าที่ร้อยโทปริญญา กางรัมย์ ดำรงตำแหน่งเป็นรองผู้อำนวยการ
ระบบการเรียนการสอน

ปัจจุบันโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์  จัดการเรียนการสอนแบบโรงเรียนสหศึกษา รับนักเรียนตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึง 6 โดยรับนักเรียนประเภทอยู่ประจำ ซึ่งในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จะแบ่งเป็นระดับชั้นละ 4 ห้องเรียน มีนักเรียน 24 คนต่อห้อง ส่วนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จะแบ่งเป็นระดับชั้นละ 6 ห้องเรียน มีนักเรียน 24 คนต่อห้องเช่นกัน ซึ่งนักเรียนทุกคนเป็นผู้ได้รับทุนการศึกษาห้องเรียนวิทยาศาสตร์ภูมิภาค ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นจำนวน 84,000 บาทต่อปี เป็นทุนผูกมัด 3 ปี
พิธีและประเพณีสำคัญของโรงเรียน

ประเพณีสักการะพระพุทธรูปปฏิมาสันตยาภิรมย์สตึกอุดมราษฎร์นิมิตมุนินทร์ (พระพุทธรูปใหญ่) และศาลเจ้าพ่อวังกรูด โดยจะจัดในช่วงการปฐมนิเทศนักเรียนใหม่ทุกปี ซึ่งพระพุทธรูปใหญ่และศาลเจ้าพ่อวังกรูดนั้นนับเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของอำเภอสตึก ดังนั้นจึงเป็นประเพณีในการสักการะเพื่อฝากตัวเป็นชาวสตึกนั่นเอง
พิธีทำบุญวันคล้ายวันสถาปนาโรงเรียน เป็นพิธีที่จัดขึ้นเพื่อบำเพ็ญกุศลถวายเป็นพระกุศลแด่สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ผู้เป็นองค์ปฐมแห่งการก่อตั้งโรงเรียน และเป็นการแสดงกตเวทิตารำลึกต่อบุรพาจารย์และผู้ประสิทธิ์ประศาสน์ร่วมจัดตั้งและพัฒนาโรงเรียนให้เจริญรุ่งเรืองมาจนถึงทุกวันนี้ โดยจะเป็นพิธีทำบุญในภาคเช้าของวันที่ ๔ กรกฎาคมของทุกปี
พิธีถวายพระพรสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี เป็นพิธีที่จัดขึ้นเพื่อถวายพระพรสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เนื่องในวโรกาสวันคล้ายวันประสูติ และนักเรียนใหม่และนักเรียนปัจจุบันทุกคนจะได้เข้าร่วมกระทำการถวายสัตย์ปฏิญาณต่อเบื้องพระฉายาลักษณ์ ในวันที่ ๔ กรกฎาคมของทุกปี
พิธีมอบหมวก เป็นพิธีที่ทางโรงเรียนจะมอบหมวกพิธีการแก่นักเรียนใหม่ เป็นการแสดงว่านักเรียนใหม่ได้เป็นนักเรียนโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย บุรีรัมย์เต็มตัวแล้ว ซึ่งจะจัดพิธีนี้หลังจากพิธีถวายพระพรสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ในวันที่ ๔ กรกฎาคมของทุกปี
แคแสดคืนช่อ จภ.บร.คืนถิ่น นับว่าเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมประเพณีที่สำคัญเพราะเป็นกิจกรรมที่มีจุดประสงค์ให้นักเรียนเก่าและนักเรียนปัจจุบันได้พบปะกันตามสายรหัส ซึ่งในกิจกรรมนี้จะจัดขึ้นหลังจากพิธีถวายพระพรสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ในวันที่ ๔ กรกฎาคมของทุกปี
กิจกรรมของโรงเรียน

กิจกรรมการปฐมนิเทศนักเรียนใหม่ มัธยมศึกษาปีที่ 1 และมัธยมศึกษาปีที่ 4
กิจกรรมค่ายส่งเสริมและพัฒนาอัจริยภาพด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น
พิธีวันคล้ายวันสถาปนาโรงเรียน และพิธีถวายพระพรสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ในวันที่ 4 กรฎาคมของทุกปี
พิธีพระราชเข็มตราสัญลักษณ์ประจำโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย
กิจกรรมแคแสดคืนช่อ จภ.บร.คืนถิ่น เป็นกิจกรรมจับสายรหัสและให้นักเรียนเก่าได้พบปะสังสรรค์กัน
การแข่งขันกีฬาภายในแคแสดเกมส์ (Kaesad Games) โดยมีการแบ่งคณะสีออกเป็น 4 คณะสี ได้แก่
พระพิรุณศาสตรา สีฟ้า
มิ่งมัคคาพระอาทิตย์ สีแดง
รณฤทธิ์พระนารายณ์ สีม่วง
สุริยะฉายเอราวัณ สีเหลือง
กิจกรรมวันสำคัญทางศาสนา
กิจกรรมวันสำคัญเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์
กิจกรรมอื่น ๆ ที่ชุมชนจัด หรือขอการสนับสนุนจากโรงเรียน
ไลบร้า โดโก

ไลบร้า โดโก (ญี่ปุ่น: 天秤座（ライブラ）の童虎; โรมาจิ: Raibura no Dōko) หรือ "ท่านผู้เฒ่า" ตัวละครจากการ์ตูนเรื่องเซนต์เซย่า เป็นโกลด์เซนต์ประจำราศีตุล ผู้ดูแลปราสาทตาชั่งฟ้า 1 ใน 12 ปราสาทแห่งแซงค์ทัวรี่ เป็นผู้ที่ยังคงมีชีวิตรอดจากสงครามศักดิ์สิทธิ์เมื่อ 243 ปีก่อน พร้อมกับ แอเรียส ชิออน และโดโกยังเป็นอาจารย์ของ ดราก้อน ชิริว อีกด้วย
บทบาท

บทบาทของท่านผู้เฒ่าส่วนมากจะนั่งอยู่ที่หน้าผา ณ เทือกเขาโกโรโฮ หรือเดินไปมาแถวนั้น โดยได้สั่งสอนวิชาให้กับชิริว  จนได้เป็นบรอนเซนต์ ดราก้อนในที่สุด สำหรับแซงค์ทัวรีที่ปกครองโดยเคียวโก (เจมินี่ ซากะ) นั้น ท่านผู้เฒ่าเป็นผู้ทรยศต่อแซงค์ทัวรี่ในข้อหามีใจทรยศต่ออาเทน่าและคอยให้ความช่วยเหลือพวกเซย่าในการต่อต้านแซงค์ทัวรี่ ดังนั้น เคียวโกจึงส่งแคนเซอร์ เดธมาสค์เพื่อมากำจัดท่านผู้เฒ่าที่โกโรโฮ แต่ชิริวและแอเรียส มูได้เข้ามาขัดขวางเอาไว้ เดธมาสค์ซึ่งไม่คิดที่จะต่อสู้กับโกลด์เซนต์ถึง 2 คนพร้อมกันจึงได้กลับไปยังแซงค์ทัวรี่
หลังจากศึก 12 ปราสาท แซงค์ทัวรี่ไร้ซึ่งเคียวโกปกครอง ตนคือผู้นำสูงสุดของเหล่าโกลด์เซนต์(แต่ไม่ได้อย่ยศเคียวโก แต่เป็นคนคุมเซนต์ชั่วคราว) โดยได้ออกคำสั่งไม่ให้พวกโกลด์เซนต์ออกจากแซงค์ทัวรี่ในการต่อสู้กับเทพเจ้าโพไซดอน เนื่องจากต้องการพิสูจน์ว่าอาเทน่ามีความเข้มแข็งเพียงพอที่จะรับมือกับสงครามศักดิ์สิทธิ์ครั้งใหม่ที่กำลังจะเกิดขึ้นแล้วหรือยัง อย่างไรก็ตาม ท่านผู้เฒ่าได้ส่งชุดคล็อธไลบร้าไปให้พวกเซย่าเพื่อใช้ในการทำลายเสาค้ำมหาสมุทรทั้ง 7 ต้นในวิหารโพไซดอน
บทบาทในภาค soul of gold

โดโกปรากฏตัวครั้งแรกในโคลอสเซี่ยมในแอสการ์ดและพบกับอันเดบารัน ต่อมา ก็อดวอริเออร์ เฮอคิลิส ได้ถ้าสู้กับโดโก แต่โดโกได้ให้อันเดบารันสู้แทน ต่อมา โดโกและอัลเดบารันได้บุกไปทำลาย เกรธรูทของต้น อิกดราชิล โดยให้อัลเดบารันทำลาย โดยเป็นเป็นก็อดคล็อท ทอรัส หลังจากนั้นโดโก ได้บุกไปที่ห้องแห่งความตาย และสามารถเอาชนะก็อดวอริเออร์ที่เฝ้าห้องลงได้ ต่อมาได้บุกที่ห้องที่อันเดรียสอยู่ หลังจากนั้น โดโก ซากะ และ มู ได้เร่งคอสโม่จนตัวเองสามารถ ใส่ชุดก็อดคล็อธได้
และใช้ท่า อาเธน่า เอ็กซ์คลาเมชั่น จนทั้งสามคนเสียชีวิต
บทบาทในภาค Lost canvas

ไลบร้า โดโก ปรากฏตัวครั้งแรกขณะรับภารกิจจากอาเทน่าให้ไปตรวจสอบการคืนชีพของฮาเดสในอิตาลี แต่กลับพบเพกาซัส เท็นมะที่กำลังพังหินที่ปิดปากแม่น้ำอยู่ โดโกจึงช่วยเหลือไว้และนำไปฝึกที่แซงค์ทัวรี่ หลังจากการสังหารซิลเวอร์เซนต์สามคนที่กลับมารายงานในสภาพถูกควบคุมจิตใจ โดโกพร้อมกับชิออนและเซนต์จำนวนหนึ่งได้รับคำสั่งให้กลับไปที่อิตาลีอีกครั้งเพื่อสืบหาร่องรอย และได้เป็นพยานในการคืนชีพของฮาเดส
โดโกเป็นหนึ่งในเซนต์ที่บุกปราสาทฮาเดสโดยไม่รอคำสั่งจากซาจิทาเรียส โดโกและเท็นมะช่วยเหลือชิออนกับยูสึริฮะที่กำลังปะทะกับฮาเดส และสร้างช่องว่างให้ชิออนพาพวกเท็นมะหลบหนีออกจากปราสาทไปก่อนจะถูกฮาเดสจัดการ ทว่าโดโกกลับรอดชีวิตมาได้อย่างปฏิหาริย์ด้วยความช่วยเหลือของเบนนู คางาโฮะที่พาตัวเขากลับมาส่งให้เดฟเทรอสทำการรักษาที่เกาะคาน่อน เดฟเทรอสสั่งให้โดโกกลับแซงค์ทัวรี่เพื่อปลุกคล็อธของอาเทน่า ที่แซงค์ทัวรี่ โดโกพบกับสเป็กเตอร์สามคนคือมิโนทอรัส กอร์ดอน อราวเน่ ควีนและบาซิลิสค์ ซิลฟิดและเอาชนะได้ทั้งหมดในสภาพบาดเจ็บสาหัส โดโกเจอกับเบนู คางาโฮะที่ดักรออยู่เพื่อทำลายคล็อธของอาเทน่า แต่เดฟเทรอสมาช่วยไว้และลบความทรงจำเรื่องคล็อธของอาเทน่าที่มีแต่เคียวโกเท่านั้นที่รู้ และส่งโดโกไปสู้ตัดสินกับคางาโฮะอีกครั้ง โดยครั้งนี้โดโกได้ใช้ท่ามังกรทะยานโรซันส่งทั้งตัวเองและคางาโฮะขึ้นสู่อวกาศ แต่คางาโฮะกลับส่งโดโกมาบนพื้นโลกอีกครั้ง
ในศึกตัดสิน โดโกและชิออนได้ปะทะกับฮาเดส โดยใช้พลังของโกลด์คล็อธสร้างดวงอาทิตย์ที่เป็นจุดอ่อนของฮาเดสขึ้นมา แต่ยังพิชิตฮาเดสลงไม่ได้และถูกซาช่าลงอาคมให้หัวใจเต้นเพียงแสนครั้งต่อปี ก่อนจะส่งทั้งคู่ลงมาจากลอสท์แคนวาสขณะที่เซนต์คนอื่นๆสิ้นชีพทั้งหมด โดโกอยู่ฟื้นฟูแซงค์ทัวรี่กับชิออนที่ขึ้นรับตำแหน่งเคียวโกต่อจากเซจระยะหนึ่ง และจากแซงค์ทัวรี่ไปพักอาศัยที่เทือกเขาในโกโรโฮเพื่อรอสงครามศักดิ์สิทธิ์ครั้งต่อไป