stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การทดลองแบบอำพราง
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  "ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑", ให้ความหมายของ  hemisphere  ว่า "doubled blind cross-over study"  ว่า  "การศึกษาข้ามกลุ่มแบบอำพรางสองฝ่าย"
↑  Proffitt, Michael, บ.ก. (1989). Oxford English Dictionary. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-861186-8.
1 2  Holmes, Richard (2009). The Age of Wonder: How the Romantic Generation Discovered the Beauty and Terror of Science.แม่แบบ:Full
↑  "HOW EXPERIMENTATION IS DONE: HUMPHRY DAVY AND HIS NITROUS OXIDE EXPERIMENTS". Teaching Biology. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-02-20. สืบค้นเมื่อ 2015-02-20.
↑  
Fétis, François-Joseph (1868). Biographie Universelle des Musiciens et Bibliographie Générale de la Musique, Tome 1 (Second ed.). Paris: Firmin Didot Frères, Fils, et Cie. p. 249. สืบค้นเมื่อ 2011-07-21.
↑  Dubourg, George (1852). The Violin: Some Account of That Leading Instrument and its Most Eminent Professors... (Fourth ed.). London: Robert Cocks and Co. pp. 356–357. สืบค้นเมื่อ 2011-07-21.
↑  
Daston, Lorraine (2005). "Scientific Error and the Ethos of Belief". Social Research. 72 (1): 18.
↑  Alder K (2006).  Kramer LS, Maza SC (บ.ก.). A Companion to Western Historical Thought. The History of Science, Or, an Oxymoronic Theory of Relativistic Objectivity. Blackwell Companions to History. Wiley-Blackwell. p. 307. ISBN 978-1-4051-4961-7. สืบค้นเมื่อ 2012-02-11. Shortly after the start of the Cold War [...] double-blind reviews became the norm for conducting scientific medical research, as well as the means by which peers evaluated scholarship, both in science and in history.
↑  Aviva Petrie; Paul Watson (28 February 2013). Statistics for Veterinary and Animal Science. Wiley. pp. 130–131. ISBN 978-1-118-56740-1.
↑  Friedman, L.M.; Furberg, C.D.; DeMets, D.L (2010). Fundamentals of Clinical Trials. New York: Springer. pp. 119–132. ISBN 9781441915856.{{cite book}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
↑  "Male circumcision 'cuts' HIV risk". BBC News. 2006-12-13. สืบค้นเมื่อ 2009-05-18.
↑  McNeil Jr, Donald G. (2006-12-13). "Circumcision Reduces Risk of AIDS, Study Finds". The New York Times. สืบค้นเมื่อ 2009-05-18.
↑  "Skeptical Comment About Double-Blind Trials". The Journal of Alternative and Complementary Medicine. สืบค้นเมื่อ 2010-05-04.
↑  Psychological sleuths - Accuracy and the accused on apa.org
↑  "Under the Microscope - For more than 90 years, forensic science has been a cornerstone of criminal law. Critics and judges now ask whether it can be trusted". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-07-31. สืบค้นเมื่อ 2015-02-20.
แหล่งข้อมูลอื่น

“control group study“ - The Skeptic’s Dictionary - More on why double blind is important.
PharmaSchool JargonBuster Clinical Trial Terminology Dictionary
| ด ค กBiomedical research: Clinical study design / Design of experiments |
| --- | --- |
Overview:  การทดลองทางคลินิก Clinical trial protocol  Clinical trial management  Academic clinical trials 
Controlled study (EBM I to II-1; A to B):  การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม การทดลองแบบอำพราง  Open-label trial) 
งานศึกษาแบบสังเกต (EBM II-2 to II-3; B to C):  งานศึกษาตามขวาง vs. งานศึกษาตามยาว, Ecological study งานศึกษาตามรุ่น (งานศึกษาตามรุ่นย้อนหลัง  งานศึกษาตามรุ่นตามแผน)  งานศึกษามีกลุ่มควบคุม (Nested case-control study)  Case series  Case study  รายงานผู้ป่วย 
วิทยาการระบาด/ methods:  occurrence: อุบัติการณ์ (อุบัติการณ์สะสม)  ความชุก ความชุก ณ จุดใดจุดหนึ่ง  ความชุกในช่วงเวลา) association: absolute (Absolute risk reduction, Attributable risk, Attributable risk percent)  relative (ความเสี่ยงสัมพัทธ์ (Odds ratio, Hazard ratio) other: Virulence  Infectivity  Mortality rate  Morbidity  Case fatality  Specificity and sensitivity  Likelihood-ratios  Pre/post-test probability 
Trial/test types:  In vitro  In vivo  Animal testing  Animal testing on non-human primates  First-in-man study  Multicenter trial  Seeding trial  Vaccine trial 
Analysis of clinical trials:  Risk-benefit analysis 
Interpretation of results:  Selection bias  Correlation does not imply causation  Null result 
Category · Glossary · List of topics
เจคอบ แบล็ค

| เจคอบ แบล็ค |
| --- | --- |
ตัวละครใน ชุดนิยายทไวไลท์
ปรากฏครั้งแรก: แรกรัตติกาล
ปรากฏครั้งสุดท้าย: รุ่งอรุโณทัย
สร้างโดย: สเตฟานี่ เมเยอร์
แสดงโดย: เทย์เลอร์ เลาต์เนอร์
ข้อมูลตัวละครในเรื่อง
ชื่อเล่น: เจค
เผ่าพันธุ์: มนุษย์/พวกกลายร่าง (หรือ มนุษย์หมาป่า)
เพศ: ชาย
ตำแหน่ง: รองจ่าฝูง (นวจันทรา และ ''คราสสยุมพร), จ่าฝูง (รุ่งอรุโณทัย)
อาชีพ: นักเรียน
ครอบครัว: บิลลี่ แบล็ค (พ่อ),  ซ่าร่า แบล็ค (แม่, เสียชีวิตแล้ว),  ราเซล และ รีเบคก้า (พี่สาวฝาแฝด),  อีแฟรม แบล็ค (ปู่ทวด, เสียชีวิตแล้ว)
เจคอบ แบล็ค (อังกฤษ: Jacob Black) เป็นหนึ่งในสามตัวละครหลักในชุดนิยายทไวไลท์ ของสเตฟานี่ เมเยอร์ ผู้ที่มารับบทนี้คือ เทย์เลอร์ เลาต์เนอร์ หนุ่มเผ่าอินเดียนแดงควิลยูตลูกชายคนเดียวของ บิลลี่ แบล็คเพื่อนของชาร์ลี สวอน พ่อของเบลล่า เจคอบเป็นเพื่อนตั้งแต่เด็กของเบลล่า นางเอกของเรื่องทุกครั้งที่เธอมาเยี่ยมพ่อของเธอที่ฟอร์ค วอชิงตัน เขาเป็นผู้สอนเบลล่าขี่มอเตอร์ไซค์และเป็นกำลังใจสำคัญให้เบลล่ายามที่เอ็ดเวิร์ดทิ้งเธอไป แท้จริงแล้วเจค็อบนั้นเป็นมนุษย์หมาป่าในกลุ่มที่มีแซมเป็นจ่าฝูง ร่วมกับเพื่อนมนุษย์หมาป่า ได้แก่ ควิลอาทีร่า เอ็มบรีน่า พอล และจาเร็ด โดยทุกครั้งที่เขาโกรธเขาก็จะกลายเป็นมนุษย์หมาป่า เจคอบเกลียดเอ็ดเวิร์ด คัลเลนเพื่อนชายของเบลล่าและครอบครัวแวมไพร์ของเขา หรือที่เจคอบเรียกว่าพวกเนื้อเย็นหรือปลิงดูดเลือด เพราะแวมไพร์นั้นเป็นศัตรูเก่าของเขามาช้านาน แท้จริงแล้วเจคอบนั้นตกหลุมรักเบลล่ามานาน ซึ่งยิ่งเป็นเหตุผลให้เขาเกลียดเอ็ดเวิร์ดมากยิ่งขึ้นและกลายเป็นจุดเริ่มของรักสามเศร้าระหว่างแวมไพร์ มนุษย์หมาป่า และมนุษย์ เจคอปควรเป็นจ่าฝูงแทนแซมเพราะเจคอปเป็นหลานของหัวหน้าใหญ่
บทบาทในหนังสือ > แรกรัตติกาล

เจคอบมีบทเล็กๆในเล่มแรกของหนังสือชุดนี้ เขาเป็นลูกชายของบิลลี่ แบล๊ค ซึ่งเป็นเพื่อนเก่าแก่ของครอบครัวสวอน เมื่อเบลล่าใช้เขาเพื่อหาข้อมูลของ เอ็ดเวิร์ด คัลเลนและครอบครัวของเขา เจคอบก็บอกเธอเกี่ยวกับเผ่าควิลลิวย์และทำให้เธอเริ่มรู้ว่าเอ็ดเวิร์ดเป็นแวมไพร์ เบลล่าเริ่มจะชอบเอ็ดเวิร์ดและเขาก็สนใจเธอด้วย
บทบาทในหนังสือ > นวจันทรา

เมื่อเอ็ดเวิร์ดจากไปในนวจันทรา ในช่วงเวลาวันและเดือนที่ย่ำแย่ของเบลล่า เธอได้พบมิตรภาพที่ค่อยๆปรากฏขึ้นอย่างช้าๆ จากเจคอบ มิตรภาพเริ่มเติบโตและแข็งแรงขึ้น แต่ว่าเจคอบต้องการพัฒนามิตรภาพนั้นเป็นความรักแต่เบลล่าก็ไม่ได้ตอบสนองอะไร
เจคอบเป็นสมาชิกเผ่าควิลลิวย์ ที่มีการสืบสายเลือดต่อๆกันมาในการเปลี่ยนร่างเป็นหมาป่า เผ่าควิลลิวย์และแวมไพร์เป็นศัตรูกันและเจคอบจะแปลงร่างเมื่อต้องเผชิญหน้ากับแวมไพร์เขาต้องเข้าไปในป่ากับฝูงของเขาเพื่อไล่ล่าแวมไพร์ในอาณาเขตของเขา เมื่อเบลล่าต้องเผชิญหน้ากับแวมไพร์ลอเรนท์โดยลำพังในลานโล่ง เธอได้รับการช่วยเหลือจากเจคอบและฝูงหมาป่า พวกนั้นล่าและฆ่าลอเรนท์
เบลล่า  ต้องการทำเรื่องที่เสี่ยงอันตรายเพื่อที่จะได้รู้สึกว่าเอ็ดเวิร์ดอยู่ใกล้ๆ เธอตัดสินใจกะทันหันที่จะกระโดดหน้าผาและเกือบจะจมน้ำ แต่เจคอบช่วยชีวิตเธอไว้ได้ หลังจากนั้นเอ็ดเวิร์ดเข้าใจผิดเชื่อว่าเบลล่าตายไปแล้ว เบลล่า และอลิส น้องสาวของเอ็ดเวิร์ด ก็รีบเร่งที่จะไปอิตาลีเพื่อหยุดเอ็ดเวิร์ดไม่ให้ฆ่าตัวตาย ทิ้งให้เจคอบเสียใจและโกรธมาก เจคอบก็เลยรังเกียจเอ็ดเวิร์ดเพราะเมื่อเอ็ดเวิร์ดกลับมา และเบลล่าก็ยังตัดสินใจที่จะกลับไปหาเขาทั้งที่ก่อนหน้านั้นเขาทิ้งเธอไป เจคอบก็เลยมาเตือนเอ็ดเวิร์ดเกี่ยวกับสนธิสัญญาที่เผ่าของเขามีกับครอบครัวคัลเลน ซึ่งระบุว่าครอบครัวคัลเลนจะไม่ได้รับอนุญาตให้กัดมนุษย์
บทบาทในหนังสือ > คราสสยุมพร

ในคราสสยุมพร เจคอบพยายามทำตัวห่างเหินกันเบลล่า โดยไม่ยอมโทรศัพท์กลับไปหาเมื่อเธอโทรมา และพยายามที่จะไม่คิดถึงเธอ เพราะโกรธเรื่องที่เบลล่ามีแผนที่จะเป็นแวมไพร์ หลังจากนั้นเจคอบก็ต้องกลับไปพัวพันกับเบลล่าและเอ็ดเวิร์ดอีกเมื่อแวมไพร์วิคตอเรียกลับมา เขาก็ได้สารภาพกับเบลล่าว่าจริงๆแล้วเค้าคิดถึงเธอและหวังว่าเขาจะยังเป็นเพื่อนเธออยู่ เมื่อเอ็ดเวิร์ดเห็นด้วย เบลล่าก็เริ่มที่จะไปหาเจคอบอีกเป็นประจำ ในคราวนี้ เจคอบบอกเบลล่าว่าเขารักเธอและเขาต้องการให้เธอเลือกเขามากกว่าเอ็ดเวิร์ด เบลล่าพยายามปกป้องความรู้สึกของตัวเองจากคำสารภาพของเขาและบอกเขาว่าเธอคิดกับเขาแค่เพื่อน เขาก็เลยบังคับจับเธอมาจูบ เธอไม่พอใจมาก เธอก็เลยต่อยเข้าไปที่หน้าเขาทำให้มือเธอหักแต่ไม่สามารถทิ้งแม้แต่รอยขีดข่วนไว้ให้เขาได้เลย
เจคอบกับฝูงของเขาและครอบครัวคัลเลนร่วมกันต่อสู่กับ วิคตอเรียและกองทัพแวมไพร์เกิดใหม่ที่เธอสร้างขึ้นมา ก่อนการสู้รบ เจคอบได้ยินเอ็ดเวิร์ดกับเบลล่าคุยกันเรื่องการหมั้น ทำให้เขาโกรธมาก เจคอบขู่ว่าจะฆ่าตัวตาย เบลล่าต้องการที่จะหยุดเขาจากการฆ่าตัวตายเลยต้องยอมจูบเขา และกลายเป็นว่ามันเป็นการจูบอย่างดูดดื่ม หลังจากนั้นเธอก็รู้ตัวว่าจริงๆ แล้วเธอรักเจคอบด้วยเหมือนกัน แต่ว่าเธอรักเอ็ดเวิร์ดมากกว่า และได้มีข้อความมาถึงเจคอบ เจคอบโกรธและเสียใจที่เบลล่าตัดสินใจจะเปลี่ยนเป็นแวมไพร์ เขาก็เลยหนีไป และแปลงร่างอยู่ในรูปของหมาป่า เพื่อหนีจากความเจ็บปวดของเขา
บทบาทในหนังสือ > รุ่งอรุโณทัย

เจคอบกลับมาหลังจากที่เขาวิ่งหนีหายไป (ในร่างหมาป่า) เพื่อมาร่วมงานแต่งงานของเบลล่าและเอ็ดเวิร์ดในรุ่งอรุโณทัย แต่ก็ยังคงทุกข์ทรมานใจกับการตัดสินใจของเธอ เขาบอกเบลล่าว่าเขาต้องการให้เธอมีความสุข เขาเกรี้ยวกราดขึ้นอย่างไม่ตั้งใจเมื่อเบลล่าบอกเขาว่า เธอและเอ็ดเวิร์ดมีแผนที่จะมีเพศสัมพันธ์ กันก่อนที่เธอจะกลายเป็นแวมไพร์เพราะเขารู้ว่าเอ็ดเวิร์ดแข็งแรงมาก ถ้าหากทำอย่างนั้นเอ็ดเวิร์ดอาจจะฆ่าเธอโดยไม่ตั้งใจก็ได้ เมื่อเบลล่าและเอ็ดเวิร์ดกลับมาจากฮันนีมูน ในส่วนนี้จะเป็นการเล่าเรื่องผ่านความคิดของเจคอบ (ซึ่งเล่มก่อนๆ จะเล่าเรื่องผ่านความคิดของเบลล่า) เขาได้รู้ว่าเธอท้อง เป็นลูกครึ่งแวมไพร์ของเธอและเอ็ดเวิร์ด ลูกครึ่งแวมไพร์ทำให้เธอดูอ่อนแอและหมดสภาพ เมื่อเขาบอกกับฝูงว่าเบลล่าท้อง แซมผู้เป็นจ่าฝูงก็วางแผนที่จะโจมตีพวกคัลเลน เป้าหมายคือการฆ่าเบลล่าและทารกเพราะเขาเชื่อว่าเด็กอาจนำภัยคุกคามมาสู่พวกเขา แต่เจคอบรู้สึกว่าพวกคัลเลนเป็นผู้บริสุทธิ์ในเรื่องนี้เขาจึงฝ่าฝืนคำสั่งของแซมและแยกตัวเองออกจากฝูง
การกระทำครั้งนี้ทำให้เขาได้เป็นจ่าฝูงโดยมีเซ็ธและลีอาห์ เคลียวอเตอร์ เข้าร่วมในฝูงใหม่ของเขาและทั้งคู่ก็ได้ช่วยเหลือเจคอบและคัลเลนในการปกป้องเบลล่า หลังจากที่เรเนสเม ลูกสาวของเบลล่าและเอ็ดเวิร์ดเกิด เกือบจะทันที เจคอบได้ผูกวิญญาณกับเรเนสเมอย่างไม่ทันตั้งตัวซึ่งเป็นเรื่องราวของพวกเซฟ-ซิฟเตอร์ที่จะได้เจอคู่แท้ก็คือเรเนสเมนั้นเอง และแล้วความบาดหมางระหว่างเจคอบและพวกคัลเลนก็หมดไป เขาและเอ็ดเวิร์ดก็ดูเหมือนจะเป็นพี่น้องกันได้<
ลักษณะนิสัยของตัวละคร > ลักษณะทางกายภาพ

เจคอบมีผิวสีน้ำตาลแดง ผมสีดำและตาสีดำเข้ม ในทไวไลท์,อธิบายลักษณะของเขาว่าสูง 6 ฟุต2  นิ้ว อายุ14 ไว้ผมยาวถึงไหล่ ในคราสสยุมพร เจคอบสูง 6 ฟุต 7 นิ้ว และมีกล้ามเนื้อมากขึ้น ในนวจันทรา,หลังจากที่เขาเปลี่ยนร่างเป็นหมาป่าได้ เขาตัดผมที่ยาวของเขาออก หลังจากนั้นเขาไว้ผมยาวอีกครั้งในคราสสยุมพร เพราะคิดว่าเบลล่าชอบคนไว้ผมยาว และนั้นจะทำให้ร่างหมาป่าของเขามีขนยาวและเยอะกว่าหมาป่าตัวอื่น เขาบอกว่า คิดว่ามันอาจจะทำให้ดูหล่อมากเพราะครั้งนึงเบลล่าเคยบอกว่า "ดูสวยดี" เขาจะสวมเพียงกางเกงยีนส์ตัดขาหรือกางเกงขาสั้น เป็นอย่างนั้นตั้งแต่เสื้อผ้าเสียหายบ่อยๆในการที่เขาแปลงร่างเป็นหมาป่า ในร่างหมาป่าเจคอบมีขนสีน้ำตาลแดง
ลักษณะนิสัยของตัวละคร > บุคลิกภาพและความสามารถพิเศษ

เบลล่า อธิบายไว้ว่า เจคอบเป็นคนที่ "มีความสุข" และเขาก็ยังแผ่ความสุขนี้ไปถึงคนที่อยู่รอบ ๆ ตัวเขา คาเรคเตอร์ของเจคอบที่ปรากฏในนวจันทรา เขาเป็นคนยิ้มแย้มแจ่มใส่ น่าหลงใหล กล้าหาญ แต่ใจร้อน เจคอบสามารถกลายร่างเป็นหมาป่ายักษ์ได้ และในบางครั้งที่เขาโกรธก็จะเปลี่ยนร่างอย่างไม่ตั้งใจ ร่างกายของเขาจะมีอุณหภูมิอุ่นกว่ามนุษย์ทั่วไป โดยประมาณ 108.9 องศาฟาเรนไฮน์ (42.7 องศาเซลเซียส) ซึ่งช่วยให้เขาต้านทานอากาศหนาวเย็นได้ดี ร่างกายของเขายังรักษาตัวเองได้ไวอีกด้วย เขาสามารถสื่อสารกับฝูงของเขาทางจิตเมื่อเขาอยู่ในรูปหมาป่า เขามีร่างกายที่แข็งแรง และมีความรวดเร็วกว่ามนุษย์ อายุของพวกมนุษย์หมาป่าจะไม่เพิ่มขึ้นเมื่อเขายังกลายร่างเป็นหมาป่า การเติบโตทางร่างกายของเจคอบทำให้เขาเหมือนมีอายุ 25 พวกมนุษย์หมาป่าจะผูกวิญาญาณกับใครซักคนหนึ่งที่เป็นคู่แท้และจะต้องทำทุกอย่างที่คู่ต้องการ ไม่ว่าจะเป็นการปกป้องคุ้มครอง ความรัก เจคอบผูกวิญญาณกับเรเนสเม ลูกของเอ็ดเวิร์ดและเบลล่าใน รุ่งอรุโณทัย
จักรวรรดิวิชัยนคร

จักรวรรดิวิชัยนคร (กันนาดา: ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, เตลูกู: విజయనగర సామ్రాజ్యము, อังกฤษ: Vijayanagara Empire) มีอีกชื่อว่า อาณาจักรกรณาฏกะ เป็นจักรวรรดิที่ตั้งอยู่บนที่ราบสูงเด็คคาน (มทุไร นาย) ทางตอนใต้ของประเทศอินเดียปัจจุบัน จักรวรรดิวิชัยนครก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1336 โดยพระเจ้าหริหระราชาที่ 1 และพระอนุชาพระเจ้าบุคคราชาที่ 1 (Bukka Raya I) และรุ่งเรืองต่อมาจนกระทั่ง ค.ศ. 1646 แม้ว่าอำนาจจะลดถอยลงบ้างเมื่อพ่ายแพ้ต่ออาณาจักรสุลต่านแห่งเด็คคาน (Deccan sultanates) จักรวรรดิตั้งตามชื่อเมืองหลวงวิชัยนคร ซึ่งยังคงมีร่องรอยเหลือให้เห็นในรัฐกรณาฏกะในประเทศอินเดียปัจจุบัน บันทึกของนักเดินทางชาวยุโรปเป็นแหล่งสำคัญของข้อมูลที่เกี่ยวกับจักรวรรดิ ควบกับหลักฐานที่พบทางโบราณคดีทำให้ทราบถึงอำนาจและความมั่งคั่งของจักรวรรดิวิชัยนคร
สมพัตสรเกษตรกรซูเมอร์

แผนที่ซูเมอร์
สมพัตสรเกษตรกรซูเมอร์ (อังกฤษ: Sumerian Farmer's Almanac) เป็นสมพัตสรเกษตรกรชุดแรกที่มีการบันทึกไว้ มีอายุย้อนไปได้ถึง 1,700 ถึง 1,500 ปีก่อนคริสต์ศักราช ได้รับการค้นพบใน ค.ศ. 1949 โดยคณะนักสำรวจชาวอเมริกันในประเทศอิรักซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสถาบันตะวันออกแห่งมหาวิทยาลัยชิคาโกและพิพิธภัณฑ์แห่งมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย
แผ่นจารึก

สมพัตสรเกษตรกรซูเมอร์เป็นแผ่นจารึกดินเหนียวที่มีขนาด 3 นิ้ว (7.6 เซนติเมตร) × 4.5 นิ้ว (11 เซนติเมตร) และมีรอยจารึกอายุมากกว่า 3,500 ปี ได้รับการค้นพบในแหล่งอารยธรรมซูเมอร์โบราณที่นิปปูร์ แผ่นจารึกนี้ต้องผ่านกระบวนการบูรณะอย่างสมบูรณ์เพราะอยู่ในสภาพเสื่อมโทรมในขณะที่ได้รับการค้นพบ
บรรณานุกรม

Kramer, Samuel Noah (1959). History Begins At Sumer. Original from the University of Michigan (reprinted ed.). Doubleday. ISBN 0-385-09405-1.
Kramer, Samuel Noah (เมษายน 1988). History Begins At Sumer, Twenty-seven "Firsts" in Man's Recorded History (3rd ed.). University of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1276-2.
Kramer, Samuel Noah (1971) [1963]. The Sumerians: Their History, Culture, and Character. Chicago, IL: University of Chicago Press. pp. 1–355. ISBN 0-226-45238-7. Plates, Figues, Appendixes A-I, I, Farmer's Almanac, pp. 340–342, Index
Civil, Miguel (1994). The Farmer's Instructions. A Sumerian Agricultural Manual. Aula Orientalis – Supplementa 5. Barcelona: Editorial AUSA. ISBN 84-88810-03-2.
แหล่งข้อมูลอื่น

Mauer, Gerlinde (1983). "Agriculture of the Old Babylonian Period" (PDF). Journal of the Ancient Near Eastern Society. New York: Ancient Near Eastern Society. 15: 63–78. ISSN 0010-2016. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 22 ธันวาคม 2009. สืบค้นเมื่อ 1 พฤษภาคม 2021.
การประเมินตัวเองหลัก (จิตวิทยา)

การประเมินตัวเองหลัก หรือ ค่าประเมินตัวเองหลัก
(อังกฤษ: Core self-evaluations ตัวย่อ CSE) เป็นลักษณะบุคลิกภาพ (personality trait) แบบเสถียรอย่างหนึ่งซึ่งรวมการประเมินทั้งตัวเอง ทั้งความสามารถ และทั้งการควบคุมเหตุการณ์ได้ของตน โดยพื้นฐานและใต้จิตสำนึก
คนที่มีค่าประเมินตัวเองหลักสูงจะคิดถึงตัวเองในเชิงบวกและมั่นใจในความสามารถของตน
และโดยนัยตรงกันข้าม ผู้มีค่าประเมินต่ำจะประเมินตัวเองในเชิงลบและขาดความมั่นใจ
แนวคิดในเรื่องนี้ตรวจสอบเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2540
โดยรวมมิติ 4 อย่างของบุคลิกภาพ คือ ที่ตั้งการควบคุม (locus of control) ความไม่เสถียรทางอารมณ์ (neuroticism) ความมั่นใจในความสามารถของตน (self-efficacy) และความภูมิใจในตน (self-esteem)
เป็นลักษณะที่พัฒนาขึ้นเพื่อใช้พยากรณ์ความพอใจในการงานโดยนิสัย แต่ก็ได้ขยายไปพยากรณ์ผลอื่น ๆ แล้วอีกด้วย
CSE สำคัญเป็นพิเศษเพราะว่าเป็นตัวแทนลักษณะบุคลิกภาพที่เสถียร
นอกจากนั้นแล้ว รูปแบบที่บุคคลประเมินตัวเองโดย CSE สามารถพยากรณ์ผลบวกทางการงาน ซึ่งโดยเฉพาะก็คือ ความพอใจในการงาน และประสิทธิภาพการทำงาน
และความสัมพันธ์เช่นนี้ได้ดลบันดาลให้มีงานวิจัยในเรื่องนี้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ โดยมีผลติดตามที่สำคัญต่อองค์กรต่าง ๆ
นิยามและมิติ 4 > ที่ตั้งการควบคุม (Locus of control)

บทสร้างคือ ที่ตั้งการควบคุม (locus of control) บ่งแนวโน้มที่บุคคลจะอธิบายเหตุการณ์ในชีวิตว่าเกิดขึ้นเพราะตนหรือเพราะปัจจัยอื่น ๆ นอกเหนือจากที่ตนควบคุม
มีที่ตั้ง 2 ที่ในเรื่องนี้ คือ ภายในและภายนอก
ผู้มีที่ตั้งภายในเชื่อว่าตนสามารถควบคุมสถานการณ์สิ่งแวดล้อม เปรียบเทียบกับผู้มีที่ตั้งภายนอกผู้เชื่อว่าปัจจัยข้างนอกควบคุมชีวิตของตน
ผู้มีที่ตั้งภายในมีโอกาสพอใจในงานและชีวิตของตนสูงกว่าเพราะเชื่อว่า ตัวเองสามารถควบคุมเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้
นิยามและมิติ 4 > ความไม่เสถียรทางอารมณ์ (Neuroticism)

ความไม่เสถียรทางอารมณ์ หรือ Neuroticism ซึ่งเป็นลักษณะหนึ่งในลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง นิยามว่าเป็นแนวโน้มคงยืนที่จะมีอารมณ์ไม่ดี (เช่น ความโกรธ ความวิตกกังวล และความซึมเศร้า) ได้ง่าย ๆ
ผู้มี neuroticism สูงมีปฏิกิริยาต่อความเครียดในเชิงลบสูงกว่า เสี่ยงต่อความวิตกกังวล และความรู้สึกว่าทำอะไรไม่ได้
neuroticism (ความไม่เสถียรทางอารมณ์) เป็นส่วนของ CSE โดยกำหนดเป็นแนวคิดด้านตรงข้ามคือเป็นความเสถียรทางอารมณ์ (emotional stability)
และจริง ๆ แล้ว เนื่องจาก neuroticism และ emotional stability เป็นขั้ว 2 ขั้วของลักษณะเดียวกัน ดังนั้น วรรณกรรมวิชาการจึงใช้คำอย่างสับเปลี่ยนกันได้
นิยามและมิติ 4 > ความมั่นใจในความสามารถของตนโดยทั่วไป

ความมั่นใจในความสามารถของตนโดยทั่วไป (generalized self-efficacy) ที่สืบมาจากนิยามของคำว่า ความมั่นใจในความสามารถของตน (self-efficacy)
นิยามว่าเป็นการประเมินสมรรถภาพของตนในการรับมือและการทำได้ดีในสถานการณ์ต่าง ๆ
แม้ว่าบุคคลอาจจะมั่นใจในเรื่องต่าง ๆ แตกต่างกัน แต่ความมั่นใจในความสามารถของตนโดยทั่วไป เป็นค่าประเมินทั่วไปของสมรรภภาพในสถานการณ์ต่าง ๆ และสามารถมองได้ว่าเป็นลักษณะที่เสถียร
บุคคลที่มีคะแนนส่วนนี้สูงมีโอกาสทำงานใหม่ ๆ เพื่อพัฒนาสมรรถภาพของตนสูงกว่า และอดทนอุตสาหะมากกว่า คนที่มั่นใจแบบทั่วไปน้อยกว่า
นิยามและมิติ 4 > ความภูมิใจในตน

ข้อมูลเพิ่มเติม: ความภูมิใจในตน
ความภูมิใจในตน (self-esteem) สะท้อนการประเมินคุณค่าของตนโดยทั่วไป
และจริง ๆ อาจเป็นหลักของ CSE ที่สำคัญที่สุด เพราะเป็นค่าทั่วไปที่ให้กับตนโดยความเป็นบุคคล
การพัฒนาบทสร้าง

ลักษณะต่าง ๆ ของ CSE ได้พัฒนาขึ้นผ่านการศึกษาเรื่องความพอใจในการงาน
โดยประวัติแล้ว มีแบบจำลอง 3 อย่างที่ใช้ในการศึกษาความพอใจในงาน
แบบสถานการณ์/ลักษณะงาน (situational/job characteristics) ซึ่งให้เหตุผลความยินดีพอใจในงานโดยปัจจัยภายนอกเช่นลักษณะของงานเอง
แบบนิสัย (dispositional) ซึ่งให้เหตุผลโดยลักษณะบุคลิกภาพภายในที่เสถียร
แบบปฏิสัมพันธ์ (interactionist) ซึ่งให้เหตุผลโดยปฏิสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทางสถานการณ์และทางนิสัย
แบบสถานการณ์และแบบปฏิสัมพันธ์มีหลักฐานสนับสนุนมากที่สุดในวรรณกรรมที่ผ่านมา
โดยยอมรับความไม่เสมอกันเช่นนี้ จึงมีการพัฒนา CSE ขี้นเพื่อเพิ่มการตรวจสอบแบบนิสัยในเรื่องความพอใจในงาน
การพัฒนาบทสร้าง > การเลือกลักษณะต่าง ๆ

งานวิจัยปี 2540 ที่ศึกษาแบบจำลองแบบนิสัย
ให้เหตุผลว่า ลักษณะ (trait) ที่มีโอกาสพยากรณ์ความพอใจในงานมากที่สุดจะมีคุณสมบัติ 3 อย่างคือ เพ่งการประเมิน เป็นลักษณะพื้นฐาน และเป็นลักษณะที่ครอบคลุม
เพ่งการประเมิน (Evaluation-focused) คือเป็นการประเมินที่ตัดสินคุณค่าขั้นพื้นฐานเกี่ยวกับตนเอง ไม่ใช่เป็นการพรรณนาถึงตนเองแบบทั่วไป (เช่น "ฉันมั่นใจในตัวเองและมีค่า" เทียบกับ "ฉันเป็นคนทะเยอทะยาน") ส่วนค่าความพอใจในงานเองก็เป็นการประเมินของบุคคลในเรื่องงาน/อาชีพของตน ดังนั้น การประเมินตนเอง โดยเฉพาะการคิดถึงตัวเองและคุณค่าของตัวเอง จะมีผลสำคัญต่อความพอใจในงานของตน
เป็นลักษณะพื้นฐาน (fundamental trait, source trait) เป็นลักษณะที่แยกออกเป็นลักษณะอื่น ๆ ไม่ได้ เพราะเป็นพื้นฐานหรือรากฐาน โดยลักษณะพื้นฐานรวมกันสามารถกลายเป็นลักษณะที่ครอบคลุมกว่า (surface trait) ได้ และมีผลต่อลักษณะอื่น ๆ ได้ ยกตัวอย่างเช่น ความไม่แน่ใจในตัวเอง (self-doubt) และความขัดข้องใจ (frustration) สามารถพิจารณาว่าเป็นลักษณะพื้นฐานที่สามารถพยากรณ์ลักษณะที่ครอบคลุมกว่าคือความก้าวร้าว (aggression) ได้ ลักษณะพื้นฐานจะมีผลที่มีกำลังและแน่นอนต่อความพอใจในการงานมากกว่าลักษณะครอบคลุม
เป็นลักษณะที่กว้าง ๆ (global) เพราะน่าจะถือเอานัยทั่วไปได้ในที่ทำงานดีกว่าลักษณะโดยเฉพาะ ๆ ยกตัวอย่างเช่น ค่าประเมินกว้าง ๆ ของคุณค่าตนจะสามารถพยากรณ์ความพอใจในงานโดยทั่วไปได้ดีกว่าการประเมินความสามารถทางศิลป์โดยเฉพาะ
โดยใช้ลักษณะ 3 อย่างที่ว่า งานวิจัยจึงได้เลือกลักษณะบุคลิกภาพ 4 อย่างที่ศึกษากันมากที่สุด คือ
ที่ตั้งการควบคุม (locus of control) ความไม่เสถียรทางอารมณ์ (neuroticism) ความมั่นใจในความสามารถของตน (self-efficacy) และความภูมิใจในตน (self-esteem)
ซึ่งแต่ละอย่างได้แสดงแล้วว่าเป็นตัวพยากรณ์ที่มีกำลังต่อผลทางการงานในด้านต่าง ๆ
แต่จนกระทั่งถึงปี 2540 กำลังพยากรณ์ของลักษณะเหล่านั้น ๆ ศึกษาแต่ทีละอย่าง ๆ
งานที่ศึกษาลักษณะเหล่านั้น ๆ ร่วมกันในปี 2540 (1997)
พบว่า ลักษณะ 4 อย่างเหล่านี้จะรวมกันเป็นลักษณะทางบุคลิกภาพที่กว้างกว่าซึ่งต่อมาเรียกว่า core self-evaluations (CSE) ซึ่งสามารถพยากรณ์ความพอใจในงานมากกว่าแต่ละอย่าง ๆ สามารถพยากรณ์โดยลำพัง
กล่าวอีกอย่างก็คือ ระดับต่าง ๆ ของลักษณะ 4 อย่างเหล่านั้น สามารถอธิบายได้โดยใช้ลักษณะที่กว้าง ๆ เพียงอย่างเดียว
ซึ่งก็คือ CSE
นอกจากนั้นแล้ว การรวมลักษณะ 4 อย่างเหล่านั้นทำให้พยากรณ์ความพอใจในการงานได้ดีกว่า และต่อมาผลทางการงานด้านอื่น ๆ อีกด้วย
การพัฒนาบทสร้าง > ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะต่าง ๆ

ลักษณะทั้ง 4 อย่าง (Locus of control, neuroticism, generalized self-efficacy, และ self-esteem) มีแนวคิดบางอย่างที่คล้ายคลึงกัน แต่ไม่ได้ศึกษาร่วมกันจนกระทั่งรวมเข้าเป็นลักษณะครอบคลุมเดียวคือ CSE
นักวิจัยทางจิตวิทยาบุคลิกภาพจำนวนหนึ่งอ้างว่า ลักษณะเหล่านี้ได้เสนอและศึกษาต่างหาก ๆ โดยไม่สนใจว่า มีฐานที่เหมือนกันบ้างหรือไม่
เพราะว่า ลักษณะเหล่านี้หลายอย่างมีสหสัมพันธ์ในระดับสูงจนกระทั่งว่า ควรพิจารณาว่าเป็นตัววัดบทตั้ง (construct) ตัวเดียวกัน
ซึ่งก็เป็นจริงสำหรับลักษณะ 4 อย่างของ CSE
เพราะลักษณะเหล่านี้สัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด และแต่ละอย่างพยากรณ์ความพอใจในการงานเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้นโดยลำพัง
แต่เมื่อรวมกันเป็นหลักที่เป็นแกน คือ CSE อำนาจการพยากรณ์ผลของ CSE ก็เพิ่มขึ้น
การพัฒนาบทสร้าง > การเปรียบเทียบกับลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง และอารมณ์เชิงบวก/เชิงลบ

ลักษณะต่าง ๆ ของ CSE พิสูจน์แล้วว่าเป็นตัวพยากรณ์โดยนิสัยที่ดีสำหรับความพอใจในการงาน และพยากรณ์ได้ดีกว่าลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง หรือ การมีอารมณ์เชิงบวก/เชิงลบ (Positive/Negative Affectivity)
การพัฒนาบทสร้าง > การเปรียบเทียบกับลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง และอารมณ์เชิงบวก/เชิงลบ > ลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง

ข้อมูลเพิ่มเติม: ลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง
มีข้อสงสัยว่า CSE พยากรณ์อะไรได้ดีกว่าลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง คือ ความยินยอมเห็นใจ (agreeableness), ความพิถีพิถัน (conscientiousness), ความสนใจต่อสิ่งภายนอก (extraversion), neuroticism, และความเปิดรับประสบการณ์ (openness to experience) หรือไม่
และบางคนก็อ้างว่า ตัวบ่งชี้ลักษณะต่าง ๆ ของ CSE เป็นแนวคิดคล้าย ๆ กับ neuroticism ที่เป็นส่วนของลักษณะใหญ่ 5 อย่าง
แม้จะจริงว่า คำนิยามบางอย่างของ neuroticism จะรวมลักษณะทั้ง 4 อย่างของ CSE แต่ลักษณะใหญ่ 5 อย่างก็ไม่ได้กล่าวถึงความภูมิใจในตนโดยตรงในคำอธิบายของ neuroticism และความภูมิใจในตนก็ไม่ได้เป็นด้าน ๆ หนึ่ง (facet) ของ neuroticism ด้วย
ดังนั้น แนวคิดของ neuroticism แคบกว่า CSE
นอกจากนั้นแล้ว ไม่มีแบบวัด neuroticism ไหน ๆ ที่ประเมินความภูมิใจในตน
และแบบวัด neuroticism มีแต่คำถามแบบพรรณนาแต่ไม่มีคำถามที่ประเมิน
การพัฒนาบทสร้าง > การเปรียบเทียบกับลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง และอารมณ์เชิงบวก/เชิงลบ > การมีอารมณ์เชิงบวก/เชิงลบ

การมีอารมณ์เชิงบวก/เชิงลบ (Positive/negative affectivity ตัวย่อ PA/NA) ซึ่งเป็นความโน้มเอียงที่จะประสบอารมณ์เชิงบวกหรือเชิงลบเป็นหลัก ได้มีการศึกษาโดยเป็นตัวสหสัมพันธ์ (correlate) กับความพอใจในการงาน
แม้ว่าความโน้มเอียงจะมีอิทธิพลต่อความพอใจในการงาน แต่ว่าการวัดค่านี้ไม่สามารถอธิบายความแตกต่างของความพอใจในงานมากไปกว่าที่อธิบายได้ด้วยการวัดความภูมิใจในตนและ neuroticism ของ CSE
และจริง ๆ แล้ว ค่าวัดของ CSE สามารถอธิบายความแตกต่างของความพอใจในการงานและความพอใจในชีวิตที่ไม่สามารถอธิบายได้โดย PA/NA
การวัด

ก่อนหน้านี้ การวัดลักษณะของ CSE ทำแบบอ้อม จึงต้องสกัดผ่านการวัดค่าของลักษณะ 4 อย่างแต่ละอย่าง
แต่ว่า มีแบบวัด CSE โดยตรงคือ CSES ที่พัฒนาขึ้นในปี 2546 ที่พิสูจน์แล้วว่าเชื่อถือได้และสมเหตุสมผล
แม้ว่าจะมีนักวิจัยบางพวกที่ยังชอบใจใช้แบบวัดลักษณะแต่ละอย่าง ๆ เพื่อวัด CSE แต่แบบวัดโดยตรงก็เพิ่มความนิยมขึ้นเรื่อย ๆ ในหมู่นักวิชาการ
มีเหตุผลหลายอย่างที่การวัด CSE โดยอ้อมพิจารณาว่าเป็นตัวจำกัดงานวิจัย CSE
ความยาว - การวัดโดยตรงสามารถวัด CSE ได้ด้วยคำถามที่น้อยกว่า
ความสมเหตุสมผล - แบบวัดโดยตรงมีโอกาสสมเหตุสมผลสูงกว่าเพราะออกแบบเพื่อวัดลักษณะโดยตรง ไม่ได้วัดตัวบ่งชี้ลักษณะ
ความกลมกลืนกัน - ลักษณะบุคลิกภาพที่วัดในงานวิจัยปัจจุบันมักใช้แบบวัดที่สั้นและเป็นการวัดลักษณะตรง ๆ
การวัด > แบบวัดโดยตรง (CSES)

แบบวัด CSE คือ CSES (core self-evaluations scale) มี 12 คำถาม โดยมีคำตอบ 5 อย่างที่เป็นไปได้สำหรับแต่ละคำถาม คือ ไม่เห็นด้วยอย่างยิ่ง (strongly disagree) ไม่เห็นด้วย เฉย ๆ เห็นด้วย และเห็นด้วยอย่างยิ่ง (strongly agree)
คำถามมีตัวอย่างดังต่อไปนี้
"ฉันมั่นใจว่าฉันประสบความสำเร็จที่ควรได้ในชีวิต (I am confident I get the success I deserve in life)"
"บางครั้งฉันรู้สึกซึมเศร้า (Sometimes I feel depressed)"
"บางครั้งเมื่อฉันล้มเหลว ฉันรู้สึกไม่มีค่า (Sometimes when I fail I feel worthless.")"
"ฉันเต็มไปด้วยความสงสัยเกี่ยวกับความสามารถของฉัน (I am filled with doubts about my competence)"
"ฉันเป็นคนตัดสินว่าอะไรจะเกิดขึ้นในชีวิต (I determine what will happen in my life)"