บรรดาศักดิ์กัมพูชา
ประวัติ > ยุคสมัยอาณาจักรพระนคร: ต้นกำเนิดของ มนเตร็ย จากอินเดีย

ตำแหน่งมนเตร็ยนั้น เส้นทางการเข้าถึงนั้นมักมาจากสายสัมพันธ์ทางครอบครัว หรือมักจะมีการคัดเลือกผู้มีความสามารถมารับราชการในองค์พระมหากษัตริย์เขมรในพระราชสำนัก
บรรดาศักดิ์ของพระมหากษัตริย์และขุนนางชั้นสูงของเขมรโบราณจากหลักฐานจารึกสมัยพระนครที่พบมี
วฺระ กมฺรเตงฺ อญฺ (พระกมรเตงอัญ)
กมฺรเตงอญฺ (กมรเตงอัญ)
อมฺรเตงฺ (อมรเตง)
มฺรเตงฺ/มฺรเตญ/มฺรตาญ (มรเตง, มรเตญ, มรตาญ)
กํเสฺตง อญฺ/กํเสฺตญ อญฺ (กำเสตงอัญ กำเสตญอัญ)
เสฺตง อญฺ/เสฺตญ อญฺ (เสตงอัญ เสตญอัญ)
เสฺตงฺ (เสตง)
เตงฺตฺวนฺ (เตงตวน)
เตงฺ (เตง)
กมฺรเตง อญฺ แปลว่า เจ้ากู ในจารึกวัดศรีชุมนำมาใช้เรียกพ่อขุนผาเมืองว่า "กมรแตงอญผาเมิอง" ราชสำนักอยุทธยารับมาเป็นบรรดาศักดิ์ข้าราชการชั้นผู้น้อยบางกรม เช่น กรมพระนครบาล กรมวัง กรมพระสุรัสวดี กรมพระตำรวจ  โดยเรียกเพี้ยนเป็น "กุมฦๅแดง" หรือ "ประแดง"
วฺระ กมฺรเตงฺ อญฺ เป็นคำนำหน้าของพระมหากษัตริย์ พระนามของพระมหากษัตริย์เขมรโบราณมักจะมีคำว่า วฺระปาท (พระบาท), ธูลิวฺระปาท (ธุลีพระบาท), ธูลิเชงฺ (ธุลีเชิง)  ประกอบคำ “วฺระ กมฺรเตงฺ อญฺ”  เพื่อบ่งบอกว่ามีสถานะสูงส่งเหนือราษฎรทั่วไป (เหมือนคำว่า ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท) และมักมีคำว่า "วรฺมฺมเทว" (วรมันเทวะ) ต่อท้าย เพื่อแสดงสถานะว่าเสมือนเทพเจ้า อาณาจักรสุโขทัยรับมาใช้เรียกพระนามกษัตริย์เช่นเดียวกัน ปรากฏในจารึกวัดป่ามะม่วงภาษาเขมร เรียกพ่อขุนรามคำแหงว่า "พฺระบาทกมฺรเดงอญศฺรีรามราช" เรียกพระมหาธรรมราชาธิราช (พรญาฦๅไทย) ว่า "พฺระบาทกมฺรเดงอญฤไทยราช"  เมื่อเสวยราชย์แล้วทรงพระนามว่า  "พฺระบาทกมฺรเดงอญศฺรีศฺรฺยฺยพงฺศรามมหาธรฺมฺมราชาธิราช"
คำว่า "ออก" ที่นำหน้า ออกญา (สันนิษฐานว่ากร่อนเสียงมาจาก 'ออกพญา') หรือบรรดาศักดิ์อื่นๆ ของอาณาจักรอยุธยา เดิมเชื่อว่ารับมาจากเขมร แต่อย่างที่กล่าวคือไม่มีหลักฐานว่าเคยมีการใช้งานในสมัยเขมรพระนคร ในสมัยหลังเขมรปรากฎเพียงแค่คำว่า ออกญา ต่างจากไทยที่มีใช้คำว่าออกนำหน้าบรรดาศักดิ์อื่นจำนวนมาก มีการวิเคราะห์ว่าคำว่า “ออก” สันนิษฐานว่าอาจเป็นคำในตระกูลภาษาไท-กระไดที่ราชสำนักกัมพูชาสมัยหลังพระนครรับไปใช้มากกว่า ดังปรากฎในลายพระหัตถ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ กราบทูลสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพไว้ว่า
“คำ ออกญา พบทางเราและเขมร แต่เขมรเขาเขียน โอกญา โอ กับ ออ เปลี่ยนกันได้ง่ายที่สุด คำ โอกญา ของเขมรก็นึกไม่ออกว่า เขาจะหมายความว่ากระไร พิจารณาคำ โอก กับ ออก เห็นว่า ออก เป็นคำมากกว่าคำ โอก เสียอีก คำ ออกพระ และ ออกหลวง ไม่เคยพบทางเขมร หลวงก็เป็นคำไทย เกรงว่าคำ ออกญา จะเป็นคำไทย หากเขมรจำอย่างไปใช้ การจำเอาอย่างกันไม่ใช่เราจะจำเขมรแต่ทางเดียว เขมรก็จำเราไปเหมือนกัน เหตุด้วยอยู่ใกล้กัน มีตัวอย่างอยู่ถมไป ออกญา ก็จะเป็น ออกพญานั้นเอง”
คำว่า "ออก" อาจจะใช้เป็นบรรดาศักดิ์ของรัฐในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยามาตั้งแต่ก่อนสถาปนากรุงศรีอยุธยาแล้ว ปรากฏในพงศาวดารพม่าฉบับหอแก้ว กล่าวถึงชาว “คฺยวน” ที่ยกทัพมาตีเมืองมืองพะโค (มอญ) ในรัชกาลพระเจ้าอโนรธามังช่อ ครั้งนั้นพม่ายกทัพไปช่วยจับแม่ทัพชาวคฺยวนได้ ๔ คนชื่อ ออกพระราน ออกพระแร ออกพระโบน และออกพระแปะ
จิตร ภูมิศักดิ์สันนิษฐาน “คฺยวน” ในที่นี้คือชนชาติ “กรอม” หรือ “ขอม” ในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา เนื่องจากปรากฏในพงศาวดารกรุงสุธรรมวดี (สะเทิม) ว่าใน พ.ศ. ๑๕๙๙ รัชกาลพระเจ้าอุทินนะ ชาวกรอม (ในภาษามอญขียนว่า โกฺรม หรือ โกฺรํ) ยกทัพไปตีกรุงสุธรรมวดีตรงกัน ทั้งนี้พงศาวดารพม่าฉบับหอแก้วอธิบายอาณาเขตกรุงพุกามในรัชกาลพระเจ้าอโนรธาไว้ว่า ทางตะวันออกเฉียงใต้จรดแดนของชาว "คฺยวน" หรือที่เรียกอีกอย่างว่า "อรอซะ" อีกแห่งหนึ่งบันทึกอาณาเขตใน พ.ศ. ๑๖๓๒ เรียกดินแดนของชาว "คฺยวน" ว่า "อโยชะ" ซึ่งหมายถึง อโยชชะ อันเป็นภาษาบาลีของ อโยธยา จึงเข้าใจว่า "คฺยวน" ในยุคนั้นหมายถึงกลุ่มคนในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาในเขตละโว้-อโยธยา ซึ่งพงศาวดารล้านช้างเรียกว่า ละโว้โยทิยา และตำนานไตทางเหนือเรียกว่า ลวะรัฐ
ตระกูลขุนนางมีหน้าที่เก็บรักษาพงศาวดารราชวงศ์กัมพูชา ดังอ่านได้จากจารึกเขมร K. 380 ที่พบในโคปุรัมด้านใต้ของปราสาทพระวิหาร จารึกหลังนี้กล่าวถึง "ตระกูลที่เก็บรักษาพงศาวดารของพระราชวงศ์วรมันด้วยความรุ่งโรจน์ของกษัตริย์บนโลกจนถึงรัชสมัยพระเจ้าสุริยวรมันที่ 1"