รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982

สภาประชาชนแห่งชาติทำการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982 ครั้งใหญ่ 5 ครั้ง รัฐธรรมนูญแห่งรัฐ ค.ศ. 1982 วางรากฐานทางกฎหมายสำหรับการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสถาบันทางสังคมและเศรษฐกิจของจีนและแก้ไขโครงสร้างรัฐบาลอย่างมีนัยสำคัญ ตำแหน่งประธานาธิบดีและรองประธานาธิบดี (ที่ถูกยกเลิกในรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1975 และ 1978) ได้รับการสถาปนาขึ้นใหม่ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับนี้[ต้องการอ้างอิง]
ก่อน ค.ศ. 1982 ไม่มีการจำกัดวาระการดำรงตำแหน่งผู้นำสำคัญ เติ้งกำหนดระยะเวลาการดำรงตำแหน่งสองวาระ (รวมทั้งสิ้น 10 ปี) ให้แก่ทุกคน ยกเว้นประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง
รัฐธรรมนูญของสาธารณรัฐประชาชนจีนส่วนใหญ่มีรูปแบบตามรัฐธรรมนูญแห่งสหภาพโซเวียต ค.ศ. 1936 แต่ก็มีความแตกต่างที่สำคัญบางประการ ตัวอย่างเช่น แม้ว่ารัฐธรรมนูญของสหภาพโซเวียตจะมีสิทธิแยกตัวออกอย่างชัดเจน แต่รัฐธรรมนูญของจีนก็ห้ามการแยกตัวออกอย่างชัดเจนเช่นกัน ขณะที่รัฐธรรมนูญของสหภาพโซเวียตได้สร้างระบบสหพันธรัฐอย่างเป็นทางการ รัฐธรรมนูญของจีนก็ได้สร้างรัฐเดี่ยวหลายชาติอย่างเป็นทางการเช่นกัน[ต้องการอ้างอิง]
คำปรารภกล่าวถึงประเทศจีนว่าเป็น "ประเทศที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานที่สุดแห่งหนึ่งในโลก ประชาชนทุกเชื้อชาติของประเทศจีนได้ร่วมกันสร้างวัฒนธรรมที่ยิ่งใหญ่และมีประเพณีการปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ "" คำปรารภระบุว่าประวัติศาสตร์การปฏิวัติครั้งนี้เริ่มต้นใน ค.ศ. 1840
มาตรา 1 ของรัฐธรรมนูญระบุว่าประเทศจีนเป็น "รัฐสังคมนิยมภายใต้ระบอบเผด็จการประชาธิปไตยของประชาชน" หมายความว่าระบบนี้มีพื้นฐานอยู่บนพันธมิตรของชนชั้นแรงงาน ซึ่งในคำศัพท์ของคอมมิวนิสต์ก็คือ กรรมกรและชาวนา และนำโดยพรรคคอมมิวนิสต์จีน ซึ่งเป็นแนวหน้าของชนชั้นแรงงาน ในที่อื่น ๆ รัฐธรรมนูญได้กำหนดบทบาทใหม่และสำคัญสำหรับกลุ่มต่าง ๆ ที่ประกอบเป็นพันธมิตรพื้นฐานดังกล่าว ซึ่งได้แก่ สภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน พรรคการเมืองส่วนน้อย และองค์กรของประชาชน
มาตรา 3 กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลกลางกับรัฐบาลท้องถิ่นว่า "การแบ่งความรับผิดชอบและอำนาจระหว่างรัฐบาลกลางกับรัฐบาลท้องถิ่นอยู่ภายใต้การนำร่วมกันของรัฐบาลกลาง โดยส่งเสริมหลักการริเริ่มและดำเนินการเชิงรุกของรัฐบาลท้องถิ่นอย่างเต็มที่"
มาตรา 35 ของรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982 ประกาศว่า "พลเมืองของประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนมีเสรีภาพในการพูด การสื่อ การชุมนุม การสมาคม การเดินขบวน และการชุมนุม" ในรัฐธรรมนูญฉบับ ค.ศ. 1978 สิทธิเหล่านี้ได้รับการรับรอง แต่สิทธิในการหยุดงานและ "สิทธิ 4 ประการใหญ่" ซึ่งมักเรียกกันว่า "4 ใหญ่" ก็ได้รับการคุ้มครองเช่นกัน ได้แก่ การแสดงความเห็นอย่างอิสระ การแสดงความเห็นอย่างเต็มที่ การจัดการอภิปรายขนาดใหญ่ และการเขียนโปสเตอร์ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับบุคคลสำคัญ ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1980 หลังจากช่วงเวลาของกำแพงประชาธิปไตย กลุ่มการเมืองใหญ่ทั้งสี่กลุ่มก็ถูกยุบลงเพื่อตอบสนองต่อการตัดสินใจของพรรคที่ได้รับการรับรองโดยสภาประชาชนแห่งชาติ สิทธิในการหยุดงานยังถูกตัดออกจากรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982 อีกด้วย การแสดงออกอย่างแพร่หลายเกี่ยวกับสิทธิ 4 ประการใหญ่ระหว่างการประท้วงของนักศึกษาในปลายปี ค.ศ. 1986 เป็นผลให้ระบอบการปกครองได้รับการตำหนิอย่างรุนแรงเนื่องจากเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย คำตอบอย่างเป็นทางการอ้างถึงมาตรา 53 ของรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982 ซึ่งระบุว่าพลเมืองต้องปฏิบัติตามกฎหมายและปฏิบัติตามวินัยแรงงานและความสงบเรียบร้อยของประชาชน นอกจากจะผิดกฎหมายแล้ว การปฏิบัติตามสิทธิ 4 ประการยังอาจทำให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์พรรคคอมมิวนิสต์จีนได้ ซึ่งความจริงแล้วเป็นสิ่งที่ปรากฏบนโปสเตอร์ติดผนังของนักศึกษา ในสมัยใหม่ที่มุ่งมั่นเพื่อเสถียรภาพทางการเมืองและการพัฒนาเศรษฐกิจ ผู้นำพรรคถือว่าสิทธิ 4 ประการใหญ่นี้ทำให้เกิดความไม่มั่นคงทางการเมือง พลเมืองจีนถูกห้ามไม่ให้จัดตั้งพรรคการเมืองใหม่
ในบรรดาสิทธิทางการเมืองที่ได้รับตามรัฐธรรมนูญ พลเมืองจีนทุกคนมีสิทธิในการเลือกตั้งและการถูกเลือกตั้ง ตามกฎหมายการเลือกตั้งที่ประกาศใช้ภายหลัง ชาวชนบทมีอำนาจการลงคะแนนเสียงเพียง 1/4 ของชาวเมือง (เดิม 1/8) เนื่องจากพลเมืองจีนถูกแบ่งประเภทเป็นผู้อาศัยในชนบทและผู้อาศัยในเมือง และรัฐธรรมนูญไม่มีการกำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับเสรีภาพในการย้ายถิ่นฐาน ดังนั้นผู้อาศัยในชนบทเหล่านี้จึงถูกจำกัดโดยฮู่โข่ว (ถิ่นที่อยู่ถาวรที่จดทะเบียนไว้) และมีสิทธิทางการเมือง เศรษฐกิจ และการศึกษาน้อยกว่า ปัญหานี้ได้รับการแก้ไขเป็นส่วนใหญ่ด้วยการปฏิรูปฮู่โข่วหลายครั้งอย่างต่อเนื่องใน ค.ศ. 2007[ต้องการอ้างอิง] อัตราส่วนอำนาจการลงคะแนนเสียงดังกล่าวข้างต้นได้รับการปรับใหม่เป็น 1:1 โดยการแก้ไขกฎหมายการเลือกตั้งที่ผ่านเมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ. 2010
รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982 มีนโยบายการวางแผนการเกิดที่เรียกว่า "นโยบายลูกคนเดียว"