stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เซลล์ประสาทสั่งการอัลฟา
ตำแหน่ง > ก้านสมอง

ในก้านสมอง α-MN และเซลล์ประสาทอื่น ๆ จะอยู่ในกลุ่มเซลล์ที่เรียกว่า นิวเคลียส ซึ่งบางกลุ่มก็มีตัวเซลล์ประสาทของเส้นประสาทสมอง
แต่ใช่ว่านิวเคลียสประสาทสมอง (cranial nerve nucleus) ทั้งหมดมี α-MN
นิวเคลียสที่มีเรียกว่า motor nuclei (นิวเคลียสสั่งการ) ที่เหลือเป็น sensory nuclei (นิวเคลียสรับความรู้สึก)
นิวเคลียสสั่งการมีอยู่ทั่วก้านสมอง คือ เมดัลลา พอนส์ และสมองส่วนกลาง โดยพบอยู่ใกล้ ๆ แนวผ่ากลาง (midline) ของก้านสมองเพราะปัจจัยทางพัฒนาการ
ทั่วไปแล้ว นิวเคลียสสั่งการที่อยู่สูงกว่า (คือทาง rostral) ในสมองจะส่งเส้นประสาทไปยังใบหน้าระดับที่สูงกว่า
เช่น oculomotor nucleus มี α-MN ที่ส่งเส้นประสาทไปยังกล้ามเนื้อตา พบในสมองส่วนกลาง เป็นองค์ประกอบของก้านสมองซึ่งอยู่บนสุด 
เทียบกับ hypoglossal nucleus ซึ่งมี α-MN ที่ส่งเส้นประสาทไปยังลิ้น พบในเมดัลลา อยู่ส่วนล่างสุดของก้านสมอง
α-MN ในก้านสมองส่งเส้นประสาทไปยังกล้ามเนื้อโครงร่างผ่านเส้นประสาทสมอง
ตำแหน่ง > ไขสันหลัง

ในไขสันหลัง α-MN อยู่ภายในเนื้อเทาอันเป็นส่วนของปีกหน้า (anterior/ventral horn of spinal cord)
ส่งเส้นประสาทไปยังกล้ามเนื้อของร่างกายผ่านรากหน้า (ventral root) ของไขสันหลัง
เหมือนกับก้านสมอง ไขสันหลังระดับที่สูงกว่ามี α-MN ที่ส่งเส้นประสาทไปยังส่วนที่สูงกว่าในร่างกาย
เช่น กล้ามเนื้อแขนคือ biceps brachii muscle ได้เส้นประสาทจาก α-MN ของไขสันหลังส่วนบน (คือคอ) ระดับ C5, C6 และ C7 
เทียบกับกล้ามเนื้อน่องคือ gastrocnemius muscle ที่ได้เส้นประสาทจาก α-MN ของไขสันหลังส่วนล่าง (ใต้กระเบนเหน็บ) ระดับ S1 และ S2
เซลล์ประสาทสั่งการอัลฟาอยู่ในส่วนโดยเฉพาะ ๆ ของเนื้อเทาในไขสันหลัง
จัดเป็นชั้นที่ 9 (lamina IX) ตามระบบ Rexed lamina system ซึ่งแบ่งส่วนของเนื้อเทาตามลักษณะของเซลล์ (cytoarchitecture)
ชั้นที่ 9 โดยมากอยู่ที่ส่วนใน (medial) ของปีกหน้า แม้จะมีกลุ่มเซลล์ประสาทสั่งการที่อยู่ไปทางด้านข้าง (lateral) บ้างเหมือนกัน
เหมือนกับส่วนอื่น ๆ ของไขสันหลัง เซลล์ในชั้นนี้จัดลำดับตามส่วนร่างกาย (somatotopy) คือตำแหน่งของเซลล์ในไขสันหลังจะสัมพันธ์กับตำแหน่งกล้ามเนื้อที่เซลล์ส่งเส้นประสาทไปหา
โดยเฉพาะก็คือ α-MN ในโซนใน (medial) มักจะส่งเส้นประสาทไปยังกล้ามเนื้อส่วนใกล้ ๆ (proximal) เทียบกับ α-MN ในโซนข้าง (lateral) ที่ส่งเส้นประสาทไปที่กล้ามเนื้อส่วนไกล (distal)
ซึ่งก็เป็นอย่างนี้เช่นกันสำหรับเซลล์ที่ส่งเส้นประสาทไปยังกล้ามเนื้องอ (flexor) และกล้ามเนื้อเหยียด (extensor) คือเซลล์ที่ส่งเส้นประสาทไปยังกล้ามเนื้องอมักจะอยู่ทางด้านหลัง (dorsal) ที่ส่งไปยังกล้ามเนื้อเหยียดมักจะอยู่ทางด้านหน้า (ventral)
พัฒนาการ

เซลล์ประสาทสั่งการอัลฟาเกิดมาจาก basal plate ซึ่งเป็นส่วนหน้า/ล่าง (ventral) ของ neural tube ในตัวอ่อน
แกนสันหลัง (notochord) และโครงสร้างส่วนหน้า/ล่างอื่น ๆ (เช่น floor plate) จะหลั่งโปรตีน sonic hedgehog (ยีน Shh) สร้างเกรเดียนต์ความเข้มข้นสูงที่ basal plate โดยจะเข้มข้นลดลงใน alar plate
และภายใต้อิทธิพลของโปรตีน Shh และแฟกเตอร์อื่น ๆ เซลล์ประสาทใน basal plate จะเปลี่ยนสภาพเป็น α-MN
เหมือนกับเซลล์ประสาทอื่น ๆ α-MN ส่งแอกซอนไปยังเส้นใยกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าหมาย คือ extrafusal muscle fiber ผ่านกระบวนการ axon guidance ซึ่งควบคุมส่วนหนึ่งโดย neurotrophic factor ที่เส้นใยกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าหมายหลั่งออก
neurotrophic factor ยังช่วยให้เส้นใยกล้ามเนื้อแต่ละเส้นได้เส้นประสาทจำนวนที่ถูกต้องจาก α-MN
เหมือนกับเซลล์ประสาทชนิดอื่น ๆ ในระบบประสาท ร่างกายจะมี α-MN จำนวนมากกว่าในช่วงพัฒนาการต้น ๆ เทียบกับวัยผู้ใหญ่
แต่เพราะเส้นใยกล้ามเนื้อจะหลั่ง neurotrophic factor จำนวนจำกัดที่สามารถบำรุง α-MN ที่ส่งเส้นประสาทได้เพียงแค่ส่วนเดียว
เซลล์ที่ไม่ได้พอก็จะตายไปเอง
นอกจากจะได้ neurotrophic factor จากกล้ามเนื้อ เซลล์ α-MN เองก็หลั่ง trophic factor หลายอย่างเพื่อสนับสนุนเส้นใยกล้ามเนื้อที่ตนส่งเส้นประสาทไปหา
ถ้าเกิดรอยโรคที่ α-MN ระดับ trophic factor ก็จะลดลงทำให้กล้ามเนื้อฝ่อ
การเชื่อมต่อ

เหมือนกับเซลล์ประสาทอื่น ๆ เซลล์ประสาทสั่งการล่างมีทั้งเส้นประสาทนำเข้า (afferent) และเส้นประสาทนำออก (efferent)
α-MN ได้กระแสประสาทมาจากส่วนต่าง ๆ รวมทั้ง เซลล์ประสาทสั่งการบน (UMN) และเซลล์ประสาทรับความรู้สึก โดยมากผ่านอินเตอร์นิวรอนก่อน และโดยน้อยมาที่ α-MN โดยตรง
เส้นประสาทนำออกหลัก ๆ ส่งไปยังเส้นใยกล้ามเนื้อคือ extrafusal muscle fiber
การเชื่อมต่อเช่นนี้จำเป็นเพื่อให้ร่างกายประสานการหดเกร็งกล้ามเนื้อได้
การเชื่อมต่อ > ใยประสาทนำเข้า

| ที่อยู่ของ UMN 	 | ที่อยู่ของ α-MN 	 | ชื่อลำเส้นใยประสาท |
| --- | --- | --- |
| เปลือกสมอง  | ก้านสมอง  | corticobulbar tract |
| เปลือกสมอง 	 | ไขสันหลัง  | corticospinal tract |
| Red nucleus  | ไขสันหลัง 	 | rubrospinal tract |
| vestibular nuclei  | ไขสันหลัง 	 | vestibulospinal tract |
| เทคตัมในสมองส่วนกลาง  | ไขสันหลัง 	 | tectospinal tract |
| reticular formation  | ไขสันหลัง 	 | reticulospinal tract |
UMN ส่งกระแสประสาทมายังวงจรประสาทคือเครือข่ายอินเตอร์นิวรอนใกล้ ๆ α-MN ผ่านวิถีประสาทหลายทางรวมทั้ง corticobulbar tract, corticospinal tract และ rubrospinal tract เป็นต้น
corticobulbar tract และ corticospinal tract มักจะพบอย่างสามัญในการศึกษาการเชื่อมต่อกันระหว่างเซลล์ประสาทบนกับล่างในเรื่องการควบคุมการเคลื่อนไหวใต้อำนาจจิตใจ
ลำเส้นใยประสาท corticobulbar tract มีชื่อเช่นนี้ก็เพราะมันเชื่อมเปลือกสมอง (cerebral cortex) กับก้านสมองส่วนท้ายซึ่งมีชื่อที่ไม่นิยมใช้แล้วคือ "bulb"
เซลล์ประสาทสั่งการบนในเปลือกสมองส่งกระแสประสาทไปยัง α-MN ในก้านสมองผ่านวิถีประสาทนี้
โดยนัยเดียวกัน UMN ในเปลือกสมองส่งกระแสประสาทไปยังไปยัง α-MN ในไขสันหลังผ่านลำเส้นใยประสาท lateral corticospinal tract และ ventral corticospinal tract
วงจรประสาทได้เส้นประสาทจากเซลล์รับความรู้สึกจำนวนมากโดยมาจาก Golgi tendon organ, muscle spindle, ปลายประสาทรับแรงกล, ปลายประสาทรับร้อน และเซลล์ประสาทรับความรู้สึกนอกระบบประสาทส่วนกลาง
การเชื่อมต่อเช่นนี้เป็นโครงสร้างของวงรีเฟล็กซ์
มีวงรีเฟล็กซ์หลายอย่าง อย่างง่ายที่สุดเป็นการเชื่อมต่อผ่านไซแนปส์เดียวระหว่างเซลล์ประสาทรับความรู้สึกกับ α-MN
รีเฟล็กซ์เข่าเป็นตัวอย่างรีเฟล็กซ์ผ่านไซแนปส์เดียวเช่นนี้
เส้นประสาทนำเข้าจำนวนมากที่สุดของ α-MN มาจากอินเตอร์นิวรอนที่อยู่ใกล้ ๆ อันเป็นเซลล์ประสาทจำนวนมากที่สุดภายในไขสันหลัง
ในบรรดาหน้าที่ต่าง ๆ อินเตอร์นิวรอนมีไซแนปส์กับ α-MN ก็เพื่อสร้างความซับซ้อนให้แก่วงจรรีเฟล็กซ์ ทำให้ได้รีเฟล็กซ์อันมีปฏิกิริยาที่ซับซ้อนกว่า
อินเตอร์นิวรอนชนิดหนึ่งก็คือ Renshaw cell
การเชื่อมต่อ > วงจรประสาท/เครือข่ายอินเตอร์นิวรอน

วงจรประสาทคือเครือข่ายอินเตอร์นิวรอนใกล้ ๆ α-MN อันเป็นแหล่งกระแสประสาทอินพุตของเซลล์ ได้กระแสประสาทจากทั้งเซลล์ประสาทรับความรู้สึกและจากส่วนต่าง ๆ ของสมอง วงจรนี้ช่วยประสานการทำงานของกล้ามเนื้อกลุ่มต่าง ๆ ทำให้ร่างกายสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างเหมาะสมและเป็นระเบียบ ในสัตว์ทดลอง แม้ถ้าตัดการเชื่อมต่อของไขสันหลังกับสมองแล้วกระตุ้นวงจรประสาทที่เหมาะสม ก็ยังทำให้สัตว์เคลื่อนไหว (นอกอำนาจจิตใจ) เหมือนกับเดินได้
ตัวอย่างอินเตอร์นิวรอนก็คือ Renshaw cell ซึ่งได้สาขาของเส้นใยประสาทแบบเร้าจาก α-MN ต่าง ๆ มันส่งกระแสประสาทแบบยับยั้งไปยังกลุ่ม α-MN ต่าง ๆ รวมทั้ง α-MN ที่ส่งกระแสประสาทมาให้มัน การเชื่อมต่อกันเป็นวงจรป้อนกลับเชิงลบกับ α-MN เช่นนี้ อาจช่วยปรับอัตราการส่งสัญญาณของ α-MN ให้ได้ความเสถียร
การเชื่อมต่อ > ใยประสาทนำออก

α-MN ส่งแอกซอนโดยหลักไปที่เส้นใยกล้ามเนื้อคือ extrafusal muscle fiber
การส่งกระแสประสาท

เหมือนเซลล์ประสาทอื่น ๆ α-MN ส่งกระแสประสาทเป็นศักยะงาน เป็นสัญญาณไฟฟ้าที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยแพร่จากตัวเซลล์ไปสุดที่ปลายแอกซอน
เพื่อให้ส่งได้อย่างรวดเร็ว แอกซอนจะหุ้มปลอกไมอีลินด้วยเซลล์โอลิโกเดนโดรไซต์และเซลล์ชวานน์อย่างหนา ทำให้มีเส้นผ่าศูนย์กลางใหญ่
ในระบบประสาทกลาง (CNS) โอลิโกเดนโดรไซต์จะเป็นตัวหุ้ม เทียบกับในระบบประสาทนอกส่วนกลาง (PNS) ที่เซลล์ชวานน์จะเป็นตัวหุ้ม
รอยต่อหรือจุดเปลี่ยนระหว่าง CNS กับ PNS อยู่ที่เยื่อเพีย ซึ่งเป็นเยื่อหุ้มสมองและไขสันหลังชั้นในสุด บางสุด ที่หุ้มส่วนต่าง ๆ ของ CNS อยู่
แอกซอนของ α-MN เชื่อมกับเส้นใยกล้ามเนื้อคือ extrafusal muscle fiber ด้วยแผ่นเชื่อมประสาทสั่งการและกล้ามเนื้อ (neuromuscular junction) ซึ่งเป็นไซแนปส์เคมี (chemical synapse) พิเศษที่ต่างทั้งโดยโครงสร้างและหน้าที่จากไซแนปส์เคมีธรรมดาที่เชื่อมเซลล์ประสาทกับเซลล์ประสาท
ไซแนปส์ทั้งสองเหมือนกันคืออาศัยสารสื่อประสาทในการถ่ายโอนสัญญาณไฟฟ้าเป็นสัญญาณเคมี และกลับจากสัญญาณเคมีเป็นสัญญาณไฟฟ้า
ส่วนที่ต่างกันอย่างหนึ่งก็คือไซแนปส์ระหว่างเซลล์ประสาทปกติจะใช้กลูตาเมตหรือกาบาเป็นสารสื่อประสาท แต่แผ่นเชื่อมประสาทสั่งการและกล้ามเนื้อจะใช้ acetylcholine อย่างเดียวเท่านั้น
โดย extrafusal muscle fiber จะรับ acetylcholine ด้วยตัวรับคือ nicotinic acetylcholine receptor ซึ่งมีผลให้เส้นใยกล้ามเนื้อหดตัว
เหมือนกับเซลล์ประสาทสั่งการอื่น ๆ α-MN ได้ชื่อจากคุณสมบัติของแอกซอน
คือ เซลล์มีแอกซอนแบบ Aα ซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ มีปลอกไมอีลินหนา ทำให้นำศักยะงานได้เร็ว
เทียบกับเซลล์ประสาทสั่งการแกมมาซึ่งมีแอกซอนแบบ Aγ ซึ่งบางกว่า มีปลอกไมอีลินบาง ทำให้นำศักยะงานได้ช้ากว่า
ความสำคัญทางคลินิก

ความเสียหายที่ α-MN เป็นเหตุของรอยโรคเซลล์ประสาทการล่าง (lower motor neuron lesion) ที่สามัญสุด
ความเสียหายอาจมีเหตุจากการได้รับบาดเจ็บ (trauma) การขาดเลือดเฉพาะที่ และการติดเชื้อเป็นต้น
อนึ่ง โรคบางอย่างสัมพันธ์กับการเสีย α-MN โดยเฉพาะ ๆ 
เช่น โรคโปลิโอเหตุไวรัสจะทำลายเซลล์ประสาทสั่งการที่ปีกหน้า (ventral horn) ของไขสันหลังโดยเฉพาะ ๆ 
โรคอะไมโอโทรฟิก แลเทอรัล สเกลอโรซิส (ALS) ก็สัมพันธ์กับการเสียเซลล์ประสาทสั่งการโดยเฉพาะ ๆ ด้วย
อัมพาตเป็นผลชัดสุดของความเสียหายต่อ α-MN
เพราะ α-MN เท่านั้นส่งเส้นประสาทควบคุมการเคลื่อนไหวไปยังเส้นใยกล้ามเนื้อคือ extrafusal muscle fiber การเสีย α-MN เท่ากับการตัดขาดกล้ามเนื้อจากก้านสมองและไขสันหลัง
ซึ่งทำให้การเคลื่อนไหวอันอาศัยกล้ามเนื้อทั้งใต้อำนาจจิตใจและเหนืออำนาจจิตใจ (รีเฟล็กซ์) เป็นไปไม่ได้
การควบคุมกล้ามเนื้อใต้อำนาจจิตใจเสียไปเพราะ α-MN เป็นตัวส่งต่อกระแสประสาทควบคุมจากเซลล์ประสาทสั่งการบนไปยังเส้นใยกล้ามเนื้อ
การควบคุมกล้ามเนื้อเหนืออำนาจจิตใจเสียไปเพราะความเสียหายต่อวงจรรีเฟล็กซ์ เช่น stretch reflex ที่รักษาความยาวของกล้ามเนื้อ
ผลอย่างหนึ่งก็คือความตึงกล้ามเนื้อลดลง มีผลเป็นอัมพฤกษ์แบบ flaccid paresis
ผลอีกอย่างก็คือ stretch reflex ทำงานลดลงและทำให้มีอาการรีเฟล็กซ์น้อยเกิน (hyporeflexia)
กล้ามเนื้ออ่อนแอและฝ่อเป็นผลหนีไม่พ้นของรอยโรคที่ α-MN เช่นกัน
เพราะขนาดและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขึ้นอยู่กับการใช้งาน กล้ามเนื้อที่ไม่ได้เส้นประสาทและไม่ทำงานจึงมักฝ่อ
เหตุทุติภูมิของกล้ามเนื้อฝ่อก็คือเพราะไม่ได้ trophic factor จาก α-MN 
รอยโรคที่เซลล์ประสาทสั่งการอัลฟายังมีผลเป็นคลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อ (electromyography potential) ที่ผิดปกติ (เช่น fibrillation potential) และมีผลเป็น fasciculation (กล้ามเนื้อกระตุก) โดยอย่างหลังเป็นการหดเกร็งกล้ามเนื้อที่เกิดเองโดยไม่ได้ตั้งใจ
โรคที่ขัดการส่งสัญญาณระหว่าง α-MN กับ extrafusal muscle fiber คือ โรคแผ่นเชื่อมประสาทสั่งการและกล้ามเนื้อ (neuromuscular junction disease) มีอาการคล้ายกับโรคเซลล์ประสาทสั่งการอัลฟา
ยกตัวอย่างเช่นโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดร้าย เป็นโรคภูมิต้านตนเองที่ป้องกันไม่ให้ส่งสัญญาณข้ามแผ่นเชื่อมประสาทสั่งการและกล้ามเนื้อ ซึ่งทำให้กล้ามเนื้อเหมือนไม่ได้เส้นประสาท
ดูเพิ่ม

Extrafusal muscle fiber
เซลล์ประสาทสั่งการแกมมา
Intrafusal muscle fiber
Muscle spindle
Renshaw cell
เชิงอรรถ

1 2 3  ในสัตว์มีแกนสันหลังที่กำลังพัฒนา (รวมทั้งสัตว์มีกระดูกสันหลัง) ท่อประสาท (neural tube) เป็นส่วนตั้งต้น (precursor) ของระบบประสาทกลางซึ่งก็คือสมองกับไขสันหลัง
โดยร่องประสาท (neural groove) จะค่อย ๆ ลึกขึ้นและส่วนทบประสาท (neural fold) จะงอกขึ้น ๆ จนกระทั่งมาบรรจบเชื่อมกันตรงกลางปิดร่องกลายเป็นท่อประสาท
ในตัวอ่อนมนุษย์ในครรภ์ ท่อประสาทจะปิดกันอย่างนี้ปกติภายใน 4 อาทิตย์ (วันที่ 28 หลังปฏิสนธิ)
กำแพงนอกสุด (ectodermal wall) ของท่อจะเป็นโครงพื้นฐานของระบบประสาท
ช่องตรงกลางของท่อก็คือ neural canal
1 2  reticular formation เป็นกลุ่มนิวเคลียสประสาทที่เชื่อมต่อกันโดยอยู่กระจายไปทั่วก้านสมอง
เป็นส่วนที่มีกายวิภาคไม่ชัดเจนเพราะรวมเซลล์ประสาทที่อยู่ในส่วนต่าง ๆ ของสมอง
reticular formation มีบทบาทสำคัญยิ่งในการดำรงรักษาความตื่นตัวทางพฤติกรรมและความรู้สึกตัว
หน้าที่รวมทั้งการปรับควบคุมและหน้าที่ทาง premotor
เซลล์ประสาทด้านหน้า (rostral) โดยหลักมีหน้าที่ปรับควบคุม และเซลล์ประสาทด้านหลังโดยมากมีหน้าที่ทาง premotor
↑  trochlear nucleus หรือ nucleus of the trochlear nerve อยู่ที่สมองส่วนกลางด้านล่างในระดับเดียวกับ inferior colliculus
เป็นนิวเคลียสประสาทสั่งการ จึงอยู่ใกล้ ๆ เส้นผ่ากลาง (midline) ของร่างกาย
↑  red nucleus หรือ nucleus ruber เป็นโครงสร้างในสมองส่วนกลางด้านหน้า (rostral) ที่มีบทบาทประสานงานการเคลื่อนไหว (motor coordination) มันมีสีชมพูอ่อน ซึ่งเชื่อว่ามาจากเหล็กในสองรูปแบบ คือ เฮโมโกลบินและเฟอร์ริติน มันแบ่งออกเป็นสองส่วน คือ ส่วน magnocellular (ด้านหลัง คือ caudal) และส่วน parvocellular (ด้านหน้า คือ rostral) มันอยู่ที่ tegmentum ในสมองส่วนกลางต่อจาก substantia nigra โครงสร้างสองอย่างนี้ คือ red nucleus บวกกับ substantia nigra เป็นศูนย์ใต้เปลือกสมองของระบบ extrapyramidal motor system
แหล่งข้อมูลอื่น

NIF Search - Alpha Motor Neuron เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน via the Neuroscience Information Framework
ลำเส้นใยประสาท corticospinal tract เป็นวิถีประสาทสำคัญจากสมองไปยัง α-MN ในไขสันหลัง
ตามระบบ Rexed lamina system เซลล์ประสาทสั่งการอัลฟาอยู่ในชั้นที่ 9 (lamina IX)
อาศัยโปรตีน sonic hedgehog ในรูปนี้ เซลล์ส่วน floor plate ของ neural tube ในไขสันหลังที่กำลังพัฒนาจะเปลี่ยนสภาพเป็นเซลล์ประสาทสั่งการอัลฟา
ผังแสดง alar plate และ basal plate ของสมองในตัวอ่อน
โรคโปลิโอซึ่งมีเหตุจากไวรัสโปลิโอในภาพ สัมพันธ์กับการเสียเซลล์ประสาทโดยเฉพาะ ๆ ในปีกหน้า (ventral horn) ของไขสันหลัง ซึ่งเป็นที่อยู่ของเซลล์ประสาทสั่งการอัลฟา
กระบวนการ (คอมพิวเตอร์)

ในคอมพิวเตอร์ กระบวนการ (อังกฤษ: process) เป็นอินสแตนซ์ของโปรแกรมคอมพิวเตอร์ซึ่งใช้ในการสั่งทำงาน ประกอบด้วยรหัสโปรแกรมและข้อมูลที่เป็นกิจกรรมหรือคำสั่งต่าง ๆ โดยการทำงานตามคำสั่งจะแตกต่างกันไปตามระบบปฏิบัติการที่นำมาเรียกใช้
ม็อบ (วิดีโอเกม)

บทความนี้เกี่ยวกับวิดีโอเกม เกมคอมพิวเตอร์ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ม็อบ (แก้ความกำกวม)
ม็อบ (อังกฤษ: mob) (ย่อมาจากคำว่า โมไบล์ (อังกฤษ: mobile)) คือ ตัวละครที่ผู้เล่นไม่ได้ควบคุม (NPC) ที่ถูกควบคุมโดยคอมพิวเตอร์ในเกมคอมพิวเตอร์ เช่นในเกมเอ็มเอ็มโออาร์พีจี (MMORPG) หรือ มัด (MUD) ขึ้นอยู่กับบริบทของตัวละครในเกมว่าจะถือว่าตัวละครนั้นเป็น "ม็อบ" หรือไม่ หรือการใช้คำนี้อาจจะเป็นการจำกัดความเป็นมิตรของเอ็นพีซี (NPC) และ/หรือเอ็นพีซีนั้นอ่อนแอเกินไปที่จะโจมตี ในการใช้งานทั่วไปหมายถึงตัวละครเดียว ๆ หรือตัวละครหลาย ๆ ตัวในกลุ่มจะเรียกว่า ม็อบ ในเกมกราฟิกที่ทันสมัย "ม็อบ" อาจจะใช้เพื่อหมายถึงเอ็นพีซีจำนวนมากที่ผู้เล่นหวังที่จะล่าหรือฆ่า ยกเว้นเอ็นพีซีที่มีส่วนร่วมในการโต้ตอบหรือขายของ ซึ่งเอ็นพีซีเหล่านี้เราจะไม่สามารถโจมตีมันได้ "ม็อบมีชื่อ" (อังกฤษ: named mob) คือ ม็อบที่โดดเด่นโดยการมีชื่อเฉพาะเป็นของตัวเองมากกว่าที่เป็นเรียกว่าม็อบทั่ว ๆ ไป (ม็อบทั่ว ๆ ไป เช่น ผี พลเมือง เป็นต้น) "ม็อบใบ้" (อังกฤษ: dumb mob) คือ ม็อบที่ไม่มีพฤติกรรมที่ซับซ้อนที่จะสามารถโจมตีหรือเคลื่อนไหวไปรอบ ๆ ได้
รายการอ้างอิง

1 2 3  Hecht, Eliah (2007-02-20). "The compleat WoW abbreviations". WoW Insider. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-08-31. สืบค้นเมื่อ 2010-03-25. Mob: Short for "mobile" (derived from MUDs, where any NPC was either a stationary shopkeeper or mobile; see WoWWiki), this refers in WoW to NPCs, primarily NPCs that are meant to be killed.
1 2  Bartle, Richard (2003). Designing Virtual Worlds. New Riders. p. 102. ISBN 0-13-101816-7. What's more of an issue is the presence in the virtual world of virtual creatures.  These are commonly known as mobiles30 (mobs for short), and they represent the monsters and non-player characters who inhabit the virtual world. [...] 30From MUD1, "mobile objects."  I called them that because creatures moving in a controlled but unpredictable way are like the kind of "mobiles" that hang from ceilings.  Well, I was in kind of a hurry...
↑  Maloni, Kelly; Baker, Derek; Wice, Nathaniel (1994). Net Games. Random House / Michael Wolff & Company, Inc. pp. 213. ISBN 0-679-75592-6. mob or mobile ..... a monster in the game
1 2  Shah, Rawn; Romine, James (1995). Playing MUDs on the Internet. John Wiley & Sons, Inc. pp. 93–94. ISBN 0-471-11633-5. One of the major types of objects that you will encounter on a Mud is the mobile.  A mob (pronounced MOHb, not MAWb), or mobile, is a computer controlled creature. [...] If a mob is not friendly, it is known as an agg or aggressive mobile.  It will hit you at the first opportunity, even the instant you walk into a room.  A majority of Muds have dumb mobs.  A dumb mob will fight you until you kill it or flee from it.
↑  Poisso, Lisa (2009-06-08). "WoW Rookie: Rares, elites and nameds". WoW Insider. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-07-18. สืบค้นเมื่อ 2010-03-25. Named mobs are just that: monsters that have names.
ญิซยะฮ์

ภาษีอิสลามสำหรับผู้ที่ไม่ใช่มุสลิม
ญิซยะฮ์ (อาหรับ: جِزْيَة; [d͡ʒizjah]) เป็นการเก็บภาษีต่อหัวรายปีที่เคยใช้สำหรับผู้ที่ไม่ใช่มุสลิม (ษิมมี) ในรัฐที่ปกครองด้วยกฎหมายอิสลาม นักกฎหมายมุสลิมได้กำหนดให้ชายที่อยู่ในวัยผู้ใหญ่, เป็นอิสระ, มีสติในสังคมษิมมีจะต้องจ่ายญิซยะฮ์ โดยยกเว้นผู้หญิง, เด็ก, คนชรา, คนพิการ, คนป่วย, คนบ้า, นักพรต, ฤๅษี, ทาส, และมุสตะอ์มิน—ชาวต่างชาติที่ไม่ใช่มุสลิมที่อยู่ในดินแดนมุสลิมเป็นเวลาชั่วคราว ษิมมีที่เข้ารับราชการทหารจะถูกยกเว้นการจ่ายภาษี เพราะพวกเขาไม่มีเงินมากพอจ่ายภาษีได้
อัลกุรอานและฮะดีษกล่าวถึงญิซยะฮ์โดยไม่ได้กล่าวถึงอัตราหรือจำนวนเงิน อย่างไรก็ตาม นักวิชาการส่วนใหญ่ยอมรับว่าผู้นำมุสลิมช่วงแรกก่อตั้งระบบภาษีและบรรณาการในดินแดนที่พวกเขาพิชิต เช่น จักรวรรดิไบแซนไทน์ และจักรวรรดิซาเซเนียน
การใช้งานญิซยะฮ์มีอยู่หลายแบบตามประวัติศาสตร์อิสลาม บางครั้งใช้คำว่าเคาะรอจญ์แทนกันได้ โดยมีการเรียกเก็บภาษีจากผู้ที่มิใช่มุสลิมตามรัฐอิสลามบางส่วน เช่น จักรวรรดิออตโตมัน กับรัฐสุลต่านมุสลิมอินเดีย อัตราภาษีที่เก็บมักมีการเปลี่ยนแปลงตามสมรรถนะทางด้านการเงินของผู้จ่าย ข้อมูลเปรียบเทียบการเรียกเก็บภาษีจากมุสลิมกับญิซยะฮ์ต่างกันตามเวลา สถานที่ ภาษีจำเพาะตามการพิจารณา และปัจจัยอื่น ๆ
ในอดีต ศาสนาอิสลามถือว่าภาษีญิซยะฮ์เป็นค่าธรรมเนียมในการปกป้องตนเองโดยผู้นำมุสลิมของผู้มิใช่มุสลิมในการทำพิธีทางศาสนาของตนในเขตปกครองตนเองบางส่วนในรัฐมุสลิม ยกเว้นผู้รับใช้ทหาร และเป็นหลักฐานในการจงรักภักดีของผู้มิใช่มุสลิมในรัฐและกฎหมายมุสลิม  บางส่วนเข้าใจว่า ญิซยะฮ์เป็นตราหรือสถานะความอัปยศอดสูของผู้มิใช่มุสลิมในรัฐมุสลิมเพราะไม่ยอมเข้ารับอิสลาม เป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญเกิดขึ้นในบางช่วงและสถานที่ (เช่นสมัยอุมัยยะฮ์) ขณะบางส่วนโต้แย้งว่า ถ้ามันเป็นการลงโทษความไม่ศรัทธาของษิมมี ดังนั้นบาทหลวงและพระสงฆ์ก็ไม่มีข้อยกเว้นด้วย
คำนี้ปรากฏในอัลกุรอานในฐานะภาษีหรือบรรณาธิการจากชาวคัมภีร์ โดยเฉพาะชาวยิวและชาวคริสต์
ผู้ที่นับถือศาสนาอื่น เช่น ศาสนาโซโรอัสเตอร์ และศาสนาฮินดู ถูกรวมในกลุ่ม ษิมมี ในภายหลัง และต้องจ่ายญิซยะฮ์ ในอนุทวีปอินเดีย วิธีนี้ถูกยกเลิกในคริสต์ศตวรรษที่ 18 โดยเกือบหายไปในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 พร้อมกับการล่มสลายของรัฐอิสลามและการเผยแพร่แนวคิดการยอมรับความต่างทางศาสนา ปัจจุบันไม่มีการกำหนดภาษีนี้อีกในโลกอิสลาม แม้ว่าจะยังมีรายงานในบางองค์กร เช่น ตอลิบานปากีสถานและรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ พยายามฟื้นฟูวิธีนี้ขึ้นมาใหม่
นักวิชาการอิสลามบางส่วนโต้แย้งว่าผู้มิใช่มุสลิมในรัฐมุสลิมควรจ่ายญิซยะฮ์ ด้วยเหตุผลหลายประการ เช่น ซัยยิด กุฏบ์ มองว่าเป็นบทลงโทษต่อพวก "พหุเทวนิยม" ในขณะที่อับดุรเราะฮ์มาน โดอี (Abdul Rahman Doi) มองว่ามันเหมือนกับซะกาตที่มุสลิมต้องจ่าย รายงานจากคอลิด อะบูลฟัฎล์ มุสลิมสายกลางปฏิเสธระบบษิมมี ซึ่งครอบคลุมถึงญิซยะฮ์ เพราะขัดกับยุคแห่งรัฐชาติและประชาธิปไตย
ดูเพิ่ม

ษิมมี
เคาะรอจญ์
ไลบ์โซลล์ (Leibzoll)
ระบบมิลเลตของออตโตมัน
ราฟ อัคเชซี (Rav akçesi)
ภาษีของชาวยิว
ภาษีความอดทน (Tolerance tax)
อัลกัฟฟาเราะฮ์
แหล่งข้อมูลอื่น

Jizya – สารานุกรมบริแทนนิกา
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน :  İslâm Ansiklopedisi
กลุ่มชนอิหร่าน

บทความนี้เกี่ยวกับกลุ่มชาติพันธุ์-ภาษา สำหรับผู้ที่อาศัยในประเทศอิหร่าน ดูที่ ประชากรศาสตร์อิหร่าน
| --- | --- |

ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ
เอเชียตะวันตก, อานาโตเลีย, คอเคซัส, ออสซีเชีย, เอเชียกลาง, เอเชียตะวันตกเฉียงใต้ และซินเจียงตะวันตก (อดีตรวม: ยุโรปตะวันออก)
ภาษา
กลุ่มภาษาอิหร่าน สาขาในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน
ศาสนา
ส่วนใหญ่: อิสลาม (ซุนนีและชีอะฮ์) ส่วนน้อย: คริสต์ (อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์, Nestorian, โปรเตสแตนต์ และโรมันคาทอลิก), ไม่มีศาสนา, โซโรอัสเตอร์, ยูดาห์, บาไฮ, Uatsdin, ลัทธิยาร์ซาน, อเทวนิยม และลัทธิยาซีดี (อดีตรวม: ศาสนามาณีกีและพุทธ)
กลุ่มชนอิหร่าน (อังกฤษ: Iranian peoples; Iranic peoples) เป็นกลุ่มชาติพันธุ์-ภาษาอินโด-ยูโรเปียนจำนวนมาก ที่ระบุด้วยการใช้ภาษากลุ่มอิหร่านและวัฒนธรรมอื่นที่คล้าย ๆ กัน
เชื่อว่าอิหร่านดั้งเดิมถูกรวมมาจากสาขาต่างหากของภาษากลุ่มอินโด-อิเรเนียนในเอเชียกลางช่วงกลางสหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราช ในช่วงสูงสุดตอนกลางสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช ดินแดนของกลุ่มชนอิหร่านขยายไปถึงยูเรเชียสเตปป์ทั้งหมดจากที่ราบใหญ่ฮังการีทางตะวันตกถึงที่ราบสูงออร์ดอสทางตะวันออก และที่ราบสูงอิหร่านทางใต้ จักรวรรดิอิหร่านตะวันตกทางใต้ครอบครองพื้นที่โลกเก่าจำนวนมากในศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช ทำให้มีการสืบทอดวัฒนธรรมสำคัญ และอิหร่านตะวันออกแถบสเตปป์มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการเป็นชนร่อนเร่ยูเรเชียและเส้นทางสายไหม
ในคริสต์สหัสวรรษที่ 1 พื้นที่อยู่อาศัยของกลุ่มชนนี้ส่วนใหญ่ที่อยู่ในพื้นที่สเตปป์และทะเลทรายของยูเรเชีย ลดลงจากการขยายตัวของชาวสลาฟ, เจอร์แมนิก, เตอร์กิก และมองโกล และมีหลายกลุ่มที่ถูกแผลงเป็นสลาฟ และเติร์ก กลุ่มชนอิหร่านในปัจจุบันมีทั้งบาลอจ, กีแลก, เคิร์ด, ลูร์, มอแซนเดรอน, ออสซีเชีย, พอมีรี, ปาทาน, เปอร์เซีย, ตัต, ทาจิก, ทอลิช, วาคี, ยัฆโนบี และซาซา กลุ่มชนในปัจจุบันอาศัยทั่วที่ราบสูงอิหร่าน ตั้งแต่คอเคซัสทางเหนือถึงอ่าวเปอร์เซียทางใต้ และประเทศตุรกีทางตะวันออกจนถึงซินเจียงตะวันออกทางตะวันออก—บางครั้งมีการเรียกภูมิภาคนี้ว่า ทวีปทางวัฒนธรรมอิหร่าน (Iranian Cultural Continent) ซึ่งนำเสนอถึงบริเวณไกลสุดของผู้พูดภาษาอิหร่านและอิทธิพลที่สำคัญของกลุ่มชนอิหร่านผ่านการเข้าถึงทางภูมิรัฐศาสตร์ของเกรตเตอร์อิหร่าน
อ่านเพิ่ม

Anthony, David W. (2007). The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World. Princeton University Press.
Balanovsky, Oleg; Zhabagin, Maxat; Agdzhoyan, Anastasiya; Chukhryaeva, Marina; Zaporozhchenko, Valery; Utevska, Olga; Highnam, Gareth; Sabitov, Zhaxylyk; Greenspan, Elliott; Dibirova, Khadizhat; Skhalyakho, Roza; Kuznetsova, Marina; Koshel, Sergey; Yusupov, Yuldash; Nymadawa, Pagbajabyn; Zhumadilov, Zhaxybay; Pocheshkhova, Elvira; Haber, Marc; a. Zalloua, Pierre; Yepiskoposyan, Levon; Dybo, Anna; Tyler-Smith, Chris; Balanovska, Elena (2015). "Deep Phylogenetic Analysis of Haplogroup G1 Provides Estimates of SNP and STR Mutation Rates on the Human Y-Chromosome and Reveals Migrations of Iranic Speakers". PLOS ONE. 10 (4): e0122968. Bibcode:2015PLoSO..1022968B. doi:10.1371/journal.pone.0122968. PMC 4388827. PMID 25849548.
เขาหลวง (จังหวัดนครศรีธรรมราช)

| เขาหลวง |
| --- | --- |
เขาหลวงประเทศไทย 
จุดสูงสุด
ความสูง เหนือระดับน้ำทะเล: 1,780 เมตร (5,840 ฟุต) 
ความสูง ส่วนยื่นจากฐาน: 1,715 เมตร (5,627 ฟุต) 
พิกัด: 8°30′N 99°44′E﻿ / ﻿8.500°N 99.733°E﻿ / 8.500; 99.733 
ข้อมูลทางภูมิศาสตร์
ที่ตั้ง: จังหวัดนครศรีธรรมราช
เทือกเขา: ทิวเขานครศรีธรรมราช (เทือกเขาตะนาวศรีใต้)
ข้อมูลทางธรณีวิทยา
ประเภทภูเขา: แกรนิต
เขาหลวง เป็นเขาในจังหวัดนครศรีธรรมราช ยอดเขาสูงสุดมีความสูง 1,673 เมตร อีกแหล่งข้อมูลระบุสูง 1780 เมตร เขาหลวงเป็นยอดเขาซึ่งสูงที่สุดในภาคใต้ เป็นแหล่งของต้นน้ำลำธารและคลองต่าง ๆ กว่า 15 สาย เช่น แม่น้ำตาปี แม่น้ำปากพนัง คลองกรุงชิง คลองเขาแก้ว มีสภาพเป็นป่าดงดิบชื้นและป่าดิบเขา อยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาหลวง แนวเทือกเขาหลวงมีความยาวประมาณ 150 กิโลเมตร ยอดเขาน้อยใหญ่มีความสูงเฉลี่ย 600 เมตร พื้นที่ค่อย ๆ ลาดลงไปทางทิศตะวันออกจนจรดฝั่งตะวันตกของอ่าวไทย ลักษณะป่าเป็นป่าดงดิบ  มีกล้วยไม้กว่า 300 ชนิด สัตว์ป่าอีกกว่า 300 ชนิด
ไมล์ทะเล

1 ไมล์ทะเล
ไมล์ทะเล (อังกฤษ: nautical mile) เป็นหน่วยของระยะทาง
ที่เท่ากับระยะทางบนผิวโลก ประมาณ 1 ลิปดา บนเส้นเส้นเมริเดียนใด ๆ โดยเป็นที่ยอมรับกันทั่วไป
ว่า 1 ไมล์ทะเล เท่ากับ 1,852 เมตร (หรือประมาณ 6,076.12 ฟุต)
หน่วยนี้ไม่ได้เป็นหน่วยเอสไอ แต่ใช้กันทั่วไปในวงการเดินเรือและอุตสาหกรรมการบิน
และยังใช้เป็นหน่วยที่ใช้กับการกำหนดเขตแดนน่านน้ำในสนธิสัญญา และกฎหมายระหว่างประเทศอีกด้วย
กามสูตร

ระวังสับสนกับ กาลามสูตร หรือ กามคุณ
กามสูตร (สันสกฤต: कामसूत्र pronunciationไฟล์:Kamasutra.ogg, กามสูตฺร, Kāmasūtra) เป็นคัมภีร์ฮินดูสมัยโบราณ ว่าด้วยเพศศึกษา หรือพฤติกรรมทางเพศของมนุษย์ เขียนโดยวาตสยายน (วาต-สยา-ยะ-นะ) ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเป็นผลงานมาตรฐานว่าด้วยความรักในวรรณคดีสันสกฤต โดยมีชื่อเต็มว่า "วาตฺสฺยายน กาม สูตฺร" (คัมภีร์ว่าด้วยความรักของวาตสยายน) นอกจากนี้ยังมีความสำคัญในด้านสังคมวิทยาและแพทยศาสตร์
ส่วนหนึ่งของคัมภีร์ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการมีเพศสัมพันธ์ ส่วนใหญ่ในรูปแบบของร้อยแก้ว "กาม" ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่ของเป้าหมายในชีวิตของศาสนาฮินดู แปลว่าความต้องการที่รวมถึงความต้องการทางเพศ ซึ่งถูกบันทึกไว้บนหนังสือเล่มนี้ และคำว่า "สูตร" แปลว่าเส้นที่จัดให้สิ่งต่าง ๆ อยู่ด้วยกัน และสามารถสื่อถึงคติพจน์หรือกฎ หรือการรวบรวมคติพจน์ในรูปแบบของคู่มือ
คัมภีร์นี้เหมือนหลักสู่การใช้ชีวิตอย่างมีศีลธรรมและงดงาม โดยกล่าวเกี่ยวกับธรรมชาติของความรัก ชีวิตในครอบครัว และมุมมองอื่น ๆ เกี่ยวกับการใช้ชีวิตบนฐานของสุขารมณ์ ในบางมุมของโลก กามสูตร ถูกตีความหมายเป็นดั่งท่วงท่าการร่วมเพศแบบสร้างสรรค์ ทว่าในความเป็นจริงแล้วมีเพียงแค่ 20% ของกามสูตรเท่านั้นที่กล่าวถึงท่าร่วมเพศ ส่วนที่เหลือนั้นเกี่ยวกับปรัชญาและทฤษฎีของความรัก สิ่งที่จุดประกายความต้องการ สิ่งที่ทำให้ความต้องการคงอยู่ และเมื่อไหร่หรือตอนไหนที่มันดีหรือไม่ดี
เชื่อกันว่า กามสูตรถูกเขียนขึ้นระหว่าง 400 ปีก่อนคริสต์ศักราช และคริสต์ศักราชที่ 200