stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ยุคเฮอัง
ศาสนา > ศาสนาชูเกนโด

ศาสนาชูเกนโด (ญี่ปุ่น: 修験道; โรมาจิ: Shugendō) เกิดขึ้นจากการผสมผสานระหว่างการปฏิบัติฝึกตนของพุทธศาสนา พิธีกรรมของวัชรยาน และความเชื่อของศาสนาชินโต ศาสนาชูเกนโดเกิดขึ้นจากเอง โนะ เกียวจะ (ญี่ปุ่น: 役行者; โรมาจิ: En no Gyōja) นักบวชในยุคนาระผู้ริเริ่มการธุดงค์เป็นฤๅษีบำเพ็ญเพียรตามป่าเขาเพื่อฝึกจิตแสวงหาทางหลุดพ้นพร้อมทั้งบูชาเทพเจ้าในศาสนาชินโตไปด้วยกัน ต่อมาในยุคเฮอังลัทธิชูเกนโดรับพิธีกรรมของพุทธศาสนาวัชรยานไปประกอบด้วย นักบวชในศาสนาชูเกนโดซึ่งอาศัยอยู่ตามป่าเขาเรียกว่า ชูเกงจะ (ญี่ปุ่น: 修験者; โรมาจิ: Shugenja) หรือ ยามาบูชิ (ญี่ปุ่น: 山伏; โรมาจิ: Yamabushi) ศาสนาชูเกงโดมีต้นกำเนิดและมีศูนย์กลางอยู่ที่ภูเขาโยชินะ (Yoshino จังหวัดนาระในปัจจุบัน) ซึ่งต่อมาเผยแพร่ไปยังภูเขาแห่งอื่นๆในประเทศญี่ปุ่น
ศาสนา > ลัทธิอมเมียว

ลัทธิอมเมียว หรือ อมเมียวโด (ญี่ปุ่น: 陰陽道; โรมาจิ: Onmyōdō) แปลว่า "วิถีทางแห่งหยินและหยาง" หรือลัทธิหยินหยาง เป็นการนำปรัชญาของลัทธิเต๋ามาผสมรวมกับความเชื่อดั้งเดิมของญี่ปุ่นในศาสนาชินโต ลัทธิอมเมียวเกี่ยวข้องกับโชคลางและโหราศาสตร์การพยากรณ์อนาคต ในยุคเฮอังชนชั้นสูงและราชสำนักญี่ปุ่นมีความเชื่อเกี่ยวกับความโชคดีและความโชคร้าย มีการจ้างนักพรตในลัทธิอมเมียวเพื่อคอยดูแลโชคชะตาของขุนนางและปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายปราบภูตผีปีศาจต่างๆ นักพรตที่รับราชการในราชสำนักญี่ปุ่นเรียกว่าอมเมียวจิ (ญี่ปุ่น: 陰陽師; โรมาจิ: Onmyōji) ซึ่งมีหน้าที่คอยปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายให้ออกไปจากบ้านเมืองรวมทั้งแปลความหมายของลางบอกเหตุธรรมชาติพยากรณ์เหตุการณ์สำคัญต่างๆ นักพรตอมเมียวจิที่มีชื่อเสียงในยุคเฮอังได้แก่อาเบะ โนะ เซเม (ญี่ปุ่น: 安倍 晴明; โรมาจิ: Abe no Seimei)
สถาปัตยกรรม

รูปแบบสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นในยุคนี้คือ สถาปัตยกรรมแบบชินเด็ง (寝殿造 Shinden-zukuri) หลักๆจะประกอบด้วยเรือนหลัก ( Shinden ) และเรือนต่อขยายด้านตะวันตกและตะวันออก เชื่อมกับเรือนหลักด้วยทางเดินที่มีหลังคาคลุม เรือนหลักจะหันหน้าไปทางทิใต้ซึ่งเป็นทิศมงคลตามคติแบบจีน เรือนทางทิศเหนือนั้นจะจัดให้เป็นที่พำนักของภรรยาหลวงเสมอ ดังนั้นในสมัยนั้นเรียกภรรยาหลวงว่า คิตะโนะคะตะ (北の方 Kita-no-kata - ผู้ที่อยู่ทางทิศเหนือ ) ด้านหน้าเป็นสวนที่ประกอบด้วยสระน้ำ เกาะ เนินเขาจำลอง และสะพาน มีกำแพงดินล้อมรอบหมู่คฤหาสน์ทั้งหมด หลังคานิยมมุงด้วยเปลือกสนที่ซ้อนกันเป็นชั้นหนามากกว่ากระเบื้อง เพราะกระเบื้องแบบจีนนั้นไม่เหมาะกันอากาศของญี่ปุ่น พื้นจะเป็นพื้นไม้กระดาน ไม่มีเสื่อวาง เรือนด้านตะวันออกส่วนใหญ่จะมีทางเดินยาวเชื่อมสู่เรือนตกปลา (釣殿 Tsuri-dono) ที่สร้างเหนือลำธารหรือสระน้ำ
เรือนแบบชินเด็งแต่ละหลัง สามารถแบ่งห้องได้ตั้งแต่ 4 ห้องถึง 9 ห้อง โดยใช้ฉาก หรือ ราวผ้าม่านเป็นเครื่องกั้นหองตามขนาดความต้องการใช้งาน ห้องที่มีข้างฝาและประตูมิดชิดมี 1 ห้องเรียกว่า โมะยะ สถาปัตยกรรมแบบชินเด็งนี้จะเย็นสบายในฤดูร้อน แต่ในฤดูหนาวจะหนาวเย็นมาก
ยุคโจมง

ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น ยุคโจมง (ญี่ปุ่น: 縄文時代; โรมาจิ: Jōmon jidai) เป็นช่วงเวลาระหว่าง ป. 14,000 ถึง 300 ปีก่อน ค.ศ. ในช่วงนั้น ญี่ปุ่นมีประชากรเก็บของป่าล่าสัตว์และเกษตรกรยุคแรกหลายกลุ่มอาศัยอยู่ ซึ่งอยู่ร่วมกับผ่านวัฒนธรรมโจมง คำว่า "ลายเชือก" ใช้งานครั้งแรกโดยเอ็ดเวิร์ด เอส. มอร์ส นักสัตววิทยาและนักบูรพาคดีชาวอเมริกันที่ค้นพบชิ้นส่วนเครื่องปั้นดินเผาใน ค.ศ. 1877 และภายหลังแปล "ลายเชือก" ไปเป็นภาษาญี่ปุ่นว่า โจมง ลักษณะเครื่องปั้นดินเผาของวัฒนธรรมโจมงระยะแรกได้รับการตกแต่งด้วยการร้อยเชือกลงบนพื้นผิวดินเหนียวเปียก และเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเป็นหนึ่งในเครื่องปั้นดินเผาที่เก่าแก่ที่สุดในโลก
ยุคโจมงอุดมไปด้วยเครื่องมือและเครื่องประดับที่ทำจากกระดูก หิน เปลือกหอย และเขากวาง รูปแกะสลักเครื่องปั้นดินเผาและภาชนะ และเครื่องเขิน มักเทียบกับวัฒนธรรมก่อนโคลัมบัสในอเมริกาเหนือฝั่งแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ และโดยเฉพาะวัฒนธรรมบัลดีเบียในประเทศเอกวาดอร์ เนื่องจากในสภาพแวดล้อมเหล่านี้ ความซับซ้อนทางวัฒนธรรมพัฒนาขึ้นจากบริบทการเก็บของป่าล่าสัตว์เป็นหลัก โดยมีการใช้พืชกรรมสวนอย่างจำกัด
เส้นเวลา

ยุคโจมงที่กินระยะเวลาประมาณ 14,000 ปีแบ่งออกเป็นหลายระยะ แต่ละระยะสั้นกว่าระยะก่อนหน้า: ตั้งเค้า (13,750–8,500), เริ่มแรก (8,500–5,000), ตอนต้น (5,000–3,520), ตอนกลาง (3,520–2,470), ตอนปลาย (2,470–1,250) และ ท้ายสุด (1,250–500 ปีก่อน ค.ศ.) ข้อเท็จจริงที่ว่านักโบราณคดีตั้งชื่อช่วงเวลาทั้งหมดให้เหมือนกันไม่ควรถือว่ายุคนี้ไม่มีความหลากหลายทางภูมิภาคและเวลามากนัก ช่วงเวลาระหว่างเครื่องปั้นดินเผาโจมงแรกสุดกับสมัยโจมงตอนกลางที่เป็นที่รู้จักมากกว่า มีระยะห่างนานกว่าการสร้างมหาพีระมิดแห่งกีซาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 21 ประมาณสองเท่า
การระบุระยะย่อยโจมงโดยหลักอิงจากการจัดจำแนกวัตถุเครื่องปั้นดินเผา และการหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสีในระดับที่น้อยกว่า
การค้นคว้าล่าสุดได้ปรับเปลี่ยนระยะสุดท้ายของยุคโจมงที่ 300 ปีก่อน ค.ศ. ตามหลักฐานจากคาร์บอนกัมมันตรังสี ยุคยาโยอิเริ่มต้นระหว่าง 500 ถึง 300 ปีก่อน ค.ศ. ในขณะที่เครื่องปั้นดินเผาแบบยาโยอิพบในพื้นที่โจมงในคีวชูเหนือมีอายุที่ 800 ปีก่อน ค.ศ.
เครื่องปั้นดินเผา

บทความหลัก: เครื่องปั้นดินเผายุคโจมง
เครื่องปั้นดินเผา > เส้นเวลาการจำแนกเครื่องปั้น

ยุคโจมงตั้งเค้า (14,000–7,500 ปีก่อน ค.ศ.)
ลายปั้นแปะ
ลายเล็บกด
ลายเชือกทาบ
มูโรยะล่าง
ยุคโจมงเริ่มแรก (7,500–4,000 ปีก่อน ค.ศ.)
โบตาซาวะ
อิงูซะ
อินาริได
มิโตะ
โนจิมะ
ทาโดะล่าง
ทาโดะบน
ชิโบงูจิ
คายามะ
อูงาชิมะ
ยุคโจมงตอนต้น (5,000–3,520 ปีก่อน ค.ศ.)
โกเรียวงาได
จูซัมโบได
คิตะ-ชิรากาวะ
โมโรอิโซะ
โอกิตสึ
อูกิชิมะ
ยุคโจมงตอนกลาง (3,520–2,470 ปีก่อน ค.ศ.)
คาโซริ อี
คัตสึซากะ
โอตามาได
ยุคโจมงตอนปลาย (2,470–1,250 ปีก่อน ค.ศ.)
โฮริโนอูจิ
คาโซริ บี
ยุคโจมงท้ายสุด (1,250–500 ปีก่อน ค.ศ.)
อังเงียว
ฟูเซ็มมง
โฮกูริกูบันกิ
คาเมงาโอกะ
มาเออูระ
นางาตาเกะ
นิชิฮมมาเก็ง
นูซาไม
ชิโมโนะ
ยุคโจมงตั้งเค้าและโจมงเริ่มแรก (10,000 – 4,000 ก่อน ค.ศ.)

รูปแบบการดำรงชีวิตของมนุษย์ที่เริ่มมีรูปแบบคงที่นั้น เริ่มขึ้นเมื่อประมาณ 10,000 ปีก่อนคริสต์ศักราชถึงยุคหินกลาง หากแต่นักวิชาการบางคนเสนอว่าเป็นยุคหินใหม่ที่มีคุณลักษณะบางอย่างของทั้งยุคหินกลางและหินใหม่ ในยุคดังกล่าวนี้ สมาชิกของวัฒนธรรมโจมงซึ่งมีอยู่ด้วยกันหลายกลุ่ม และเป็นไปได้ว่าเป็นบรรพบุรุษของชาวไอนุในญี่ปุ่นปัจจุบัน ได้ทิ้งร่องรอยทางโบราณคดีไว้อย่างชัดเจนที่สุด วัฒนธรรมโจมงนี้อาจนับได้อย่างคร่าว ๆ ว่าอยู่ร่วมสมัยกับอารยธรรมในเมโสโปเตเมีย ลุ่มแม่น้ำไนล์ และลุ่มแม่น้ำสินธุ
ยุคโจมงตั้งเค้าและโจมงเริ่มแรก (10,000 – 4,000 ก่อน ค.ศ.) > เครื่องดินเผายุคแรก

บทความหลัก: เครื่องปั้นดินเผายุคโจมง
โดยอาศัยหลักฐานทางโบราณคดี ชาวโจมงอาจเป็นคนพวกแรกในโลกที่ทำภาชนะดินเผาขึ้นเมื่อสหัสวรรษที่ 11 ก่อนคริสต์ศักราช อีกทั้งยังเป็นพวกแรกที่ทำเครื่องมือหินอีกด้วย ความเก่าแก่ของเครื่องดินเผาเหล่านี้ได้รับการระบุภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง โดยวิธีการหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสี อย่างไรก็ตาม นักวิชาการชาวญี่ปุ่นบางคนเชื่อว่าการผลิตเครื่องดินเผาน่าจะเกิดขึ้นบนแผ่นดินใหญ่ก่อน เนื่องจากแหล่งเครื่องดินเผาในบริเวณซึ่งอยู่ในประเทศจีนและรัสเซียปัจจุบันนั้นได้ผลิตเครื่องดินเผาซึ่ง "อาจจะเก่าพอ ๆ กับเครื่องดินเผาถ้ำฟุกุอิ แม้จะไม่เก่ากว่าก็ตาม" ชาวโจมงได้ปั้นตุ๊กตาและภาชนะจากดินเหนียวและทำลวดลายอย่างซับซ้อนด้วยการกดดินที่ยังหมาดอยู่ด้วยเชือกทั้งแบบที่ฟั่นเป็นเกลียวและไม่ฟั่น และกิ่งไม้
ยุคโจมงตั้งเค้าและโจมงเริ่มแรก (10,000 – 4,000 ก่อน ค.ศ.) > รูปแบบของยุคหินใหม่

โดยทั่วไป การผลิตเครื่องดินเผาสามารถบอกเป็นนัยได้ถึงรูปแบบการดำรงชีวิตแบบอยู่ติดที่ ด้วยข้อเท็จจริงที่ว่าเครื่องดินเผานั้นแตกหักได้ง่ายและย่อมไม่มีประโยชน์กับผู้ดำรงชีวิตแบบหาของป่า-ล่าสัตว์ซึ่งต้องย้ายถิ่นฐานอยู่เสมอ ด้วยเหตุนี้ ชาวโจมงจึงน่าจะเป็นคนพวกแรกในโลกที่ดำรงชีวิตแบบอยู่ติดที่ หรืออย่างน้อยก็เป็นแบบกึ่งติดที่ ชาวโจมงใช้เครื่องมือหินทั้งแบบที่ขึ้นรูปด้วยการสกัดและการบด และใช้ธนู อีกทั้งยังน่าจะชำนาญในการหาของป่า-ล่าสัตว์และการประมงทั้งชายฝั่งและน้ำลึก ชาวโจมงได้เริ่มทำการเกษตรขั้นตั้นและอาศัยในถ้ำ ซึ่งภายหลังได้ย้ายมาอาศัยในหลุมขุดตื้น ๆ และบ้านที่สร้างขึ้นบนพื้นดิน ร่องรอยที่เหลือของที่อาศัยเหล่านี้เป็นประโยชน์สำหรับการศึกษาทางโบราณคดีในภายหลัง ร่องรอยเหล่านี้เองเป็นเหตุให้นักวิชาการส่วนหนึ่งยกให้ญี่ปุ่นเป็นแหล่งที่เริ่มต้นทำการเกษตรเป็นที่แรกในโลกเมื่อ 10,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช ก่อนที่เกษตรกรรมจะแพร่หลายในตะวันออกกลางถึงสองพันปี อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางโบราณคดีบางอย่างชี้ว่าการทดลองทำการเกษตรบนเนินเขาและในหุบเขาต่าง ๆ ของเขตพระจันทร์เสี้ยวอันอุดมสมบูรณ์ในบริเวณที่ปัจจุบันเป็นประเทศซีเรีย จอร์แดน ตุรกี และอิรักนั้น มีมาแล้วตั้งแต่ประมาณ 11,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช
ยุคโจมงตั้งเค้าและโจมงเริ่มแรก (10,000 – 4,000 ก่อน ค.ศ.) > การขยายตัวของประชากร

วัฒนธรรมแบบกึ่งอยู่ติดที่นี้ได้นำไปสู่การเพิ่มขึ้นของประชากรอย่างสำคัญ จนกระทั่งมีหลักฐานว่าวัฒนธรรมโจมงมีความหนาแน่นประชากรสูงที่สุดแห่งหนึ่งในบรรดากลุ่มประชากรที่ดำรงชีวิตด้วยการล่าสัตว์ การศึกษาแผนที่ทางพันธุกรรมโดยลุยจี ลูกา กาวัลลี-สฟอร์ซา ได้แสดงให้เห็นรูปแบบของการขยายตัวทางพันธุกรรมจากพื้นที่ในทะเลญี่ปุ่นไปยังพื้นที่อื่น ๆ ในเอเชียตะวันออก การขยายตัวครั้งนี้นับว่าเป็นครั้งที่สำคัญที่สุดเป็นอันดับสามของเอเชียตะวันออก (รองจาก "การขยายตัวครั้งใหญ่" จากทวีปแอฟริกา และการขยายตัวครั้งที่สองจากตอนเหนือของไซบีเรีย) ซึ่งสื่อถึงการขยายตัวทางภูมิศาสตร์ในยุคโจมงตอนต้น การศึกษาเหล่านี้ยังชี้ว่าการขยายตัวของกลุ่มประชากรชาวโจมงครั้งนี้อาจแผ่ไปจนถึงทวีปอเมริกาผ่านเส้นทางเลียบชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก
ยุคโจมงตอนต้นถึงท้ายสุด (4,000 – 400 ก.ค.ศ.)

ยุคโจมงตอนต้นและตอนกลางนั้นมีการขยายตัวของประชากรอย่างมาก ซึ่งเห็นได้จากปริมาณของหลักฐานที่ขุดพบได้จากสองยุคนี้ ทั้งสองยุคดังกล่าวสอดคล้องกับกับช่วงภูมิอากาศร้อนสุดในยุคโฮโลซีน (ระหว่าง 4,000 ถึง 2,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช) ซึ่งอุณหภูมิเฉลี่ยขึ้นสูงกว่าปัจจุบันหลายองศาเซลเซียส และระดับน้ำทะเลสูงกว่าปัจจุบันประมาณ 5 ถึง 6 เมตร งานศิลปะที่งดงามเช่นภาชนะดินเผารูปเปลวไฟซึ่งประดับประดาอย่างซับซ้อนนั้นเกิดขึ้นในยุคนี้ หลังจาก 1,500 ปีก่อนคริสต์ศักราช ภูมิอากาศเริ่มเย็นลง และประชากรเริ่มหดตัวลงอย่างมาก การค้นพบแหล่งทางโบราณคดีหลัง 1,500 ปีก่อนคริสต์ศักราชมีจำนวนน้อยลง
เมื่อถึงช่วงท้ายของยุคโจมง ได้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างสำคัญเกิดขึ้นในแง่โบราณคดี โดยการเพาะปลูกและเก็บเกี่ยวได้พัฒนาจากแบบเริ่มต้นมาเป็นนาข้าวแบบซับซ้อนและเกิดระบบการปกครองขึ้น องค์ประกอบอื่น ๆ หลายอย่างของวัฒนธรรมญี่ปุ่นอาจนับย้อนไปได้ถึงยุคนี้ด้วยเช่นกัน ซึ่งสะท้อนถึงการอพยพเข้ามาผสมปนเปกันของชาวแผ่นดินใหญ่จากเอเชียตอนเหนือและชาวแปซิฟิกตอนใต้ องค์ประกอบเหล่านั้นมีทั้งเทพปกรณัมชินโต ประเพณีการแต่งงาน ลีลาทางสถาปัตยกรรม และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี เช่น ภาชนะเคลือบเงา สิ่งทอ คันธนูที่ทำโดยการอัดไม้ต่างชนิดเข้าด้วยกัน งานโลหะ และงานแก้ว
ข้อมูล

Aikens, C. Melvin, and Takayasu Higuchi. (1982). Prehistory of Japan. Studies in Archaeology. New York: Academic Press. (main text 337 pages; Jōmon text 92 pages) ISBN 0-12-045280-4
Craig, O.E; Saul, H. (2013). "Earliest evidence for the use of pottery". Nature. 496 (7445): 351–4. Bibcode:2013Natur.496..351C. doi:10.1038/nature12109. PMID 23575637. S2CID 3094491.
Habu, Junko (2004). Ancient Jomon of Japan. Cambridge, MA: Cambridge Press. ISBN 978-0-521-77670-7.
Habu, Junko, "Subsistence-Settlement systems in intersite variability in the Moroiso Phase of the Early Jōmon Period of Japan"
Hudson, Mark J., Ruins of Identity: Ethnogenesis in the Japanese Islands, University of Hawai`i Press, 1999, ISBN 0-8248-2156-4
Imamura, Keiji, Prehistoric Japan, University of Hawai`i Press, 1996, ISBN 0-8248-1852-0
Kobayashi, Tatsuo. (2004). Jōmon Reflections: Forager Life and Culture in the Prehistoric Japanese Archipelago. Ed. Simon Kaner with Oki Nakamura. Oxford, England: Oxbow Books. (main text 186 pages, all on Jōmon) ISBN 978-1-84217-088-5
Koyama, Shuzo, and David Hurst Thomas (eds.). (1979). Affluent Foragers: Pacific Coasts East and West. Senri Ethnological Studies No. 9. Osaka: National Museum of Ethnology.
Mason, Penelope E., with Donald Dinwiddie, History of Japanese art, 2nd edn 2005, Pearson Prentice Hall, ISBN 0-13-117602-1, 9780131176027
Michael, Henry N., "The Neolithic Age in Eastern Siberia." Henry N. Michael. Transactions of the American Philosophical Society, New Ser., Vol. 48, No. 2 (1958), pp. 1–108. (laminated bow from Korekawa, Aomori)
Mizoguchi, Koji, An Archaeological History of Japan: 10,000 B.C. to A.D. 700, University of Pennsylvania Press, 2002, ISBN 0-8122-3651-3
Pearson, Richard J., Gina Lee Barnes, and Karl L. Hutterer (eds.). (1986). Windows on the Japanese Past: Studies in Archaeology and Prehistory. Ann Arbor, Michigan: Center for Japanese Studies, The University of Michigan. (main text 496 pages; Jōmon text 92 pages)
Schirokauer, Conrad (2013). A Brief History of Chinese and Japanese Civilizations. Boston: Wadsworth Cengage Learning.
Silberman, Neil Asher (2012). The Oxford Companion to Archaeology. New York: Oxford University Press.
Temple, DH (2007). "Stress and dietary variation among prehistoric Jomon foragers". American Journal of Physical Anthropology. 133 (4): 1035–1046. doi:10.1002/ajpa.20645. PMID 17554758.
Temple, DH (2008). "What can stature variation reveal about environmental differences between prehistoric Jomon foragers? Understanding the impact of developmental stress on environmental stability". American Journal of Human Biology. 20 (4): 431–439. doi:10.1002/ajhb.20756. PMID 18348169. S2CID 8905568.
แหล่งข้อมูลอื่น

BBC audio file (15 minutes). Discussion of Jōmon pots. A History of the World in 100 Objects.
Department of Asian Art. "Jōmon Culture (ca. 10,500–ca. 300 B.C.)". In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. (October 2002)
Comprehensive Database of Archaeological Site Reports in Japan, the Nara National Research Institute for Cultural Properties.
Memory of the Jōmon Period by The University Museum, The University of Tokyo
The Prehistoric Archaeology of Japan by the Niigata Prefectural Museum of History
Chronologies of the Jōmon Period
Jōmon Culture by Professor Charles T Keally
Yayoi Culture by Professor Charles T Keally
The life of Jōmon people, Tamagawa  University
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ลัตเวีย  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
เครื่องปั้นดินเผายุคโจมง ราว 10,000 - 8,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ โตเกียว
โดะงู ที่พบในจังหวัดมิยะงิ
วัดประดู่ตะบอง

| วัดประดู่ตะบอง |
| --- | --- |

ชื่อสามัญ: วัดประดู่ตะบอง, วัดตะบอง
ที่ตั้ง: ตำบลกะทุ่ม อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: มหานิกาย
พระประธาน: หลวงพ่อลอย
พระพุทธรูปสำคัญ: หลวงพ่อพระศรีโคดม
เจ้าอาวาส: พระครูพิศาลสารกิจ (ขวัญ)
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดประดู่ตะบอง เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ติดกับคลองกะทุ่มในตำบลกะทุ่ม อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่  44 ไร่ 2 งาน มีที่ธรณีสงฆ์ 3 แปลง เนื้อที่ 49 ไร่ 3 งาน 89 ตารางวา
วัดประดู่ตะบอง เดิมชื่อ วัดตะบอง ตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2400 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2482 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 19 เมตร ยาว 38 เมตร ผูกพัทธสีมาเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2495 ด้านการศึกษาทางวัดได้เปิดสอนโรงเรียนพระปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ. 2463 เปิดโรงเรียนสอนเด็กก่อนเกณฑ์เมื่อ พ.ศ. 2525
อาคารเสนาสนที่สำคัญ ได้แก่ อุโบสถกว้าง 7 เมตรยาว 22 เมตร ศาลาการเปรียญสร้างด้วยเสาไม้ซุง กว้าง 19 เมตร ยาว 24 เมตร หอสวดมนต์ กว้าง 12 เมตร ยาว 15 เมตร เป็นอาคารทรงไทยมี 3 ด้าน กุฎีสงฆ์ทรงไทยโบราณ จำนวน 10 หลัง ปูชนียวัตถุที่สำคัญ ได้แก่พระประธานในอุโบสถ นามว่า หลวงพ่อลอย ซึ่งสร้างขึ้นที่วัดนรนาถสุนทริการาม กรุงเทพมหานคร ดำเนินการหล่อขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2490 นอกจากนั้นภายในวัดยังมีวิหารร้างโบราณสมัยกรุงศรีอยุธยามีต้นโพธิ์ขึ้นปกคลุมรากโพธิ์หุ้มผนังส่วนหนึ่งไว้ ตั้งอยู่กลางทุ่งนา ภายในประดิษฐานพระประธานทาสีดำและทอง นามว่า หลวงพ่อพระศรีโคดม
วัดประตูชัยอรัญเขต

| วัดประตูชัยอรัญเขต |
| --- | --- |

ชื่อสามัญ: วัดประตูชัยอรัญเขต, วัดป่าไผ่, วัดประตูชัยอรัญเขต (ป่าไผ่)
ที่ตั้ง: ตำบลท่าข้าม อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: มหานิกาย
เจ้าอาวาส: พระอธิการวันชัย สิริปัญโญ
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดประตูชัยอรัญเขต เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลท่าข้าม อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว มีเนื้อที่ดิน 22 ไร่ 3 งาน 22 ตารางวา
วัดประตูชัยอรัญเขต เดิมชื่อว่า วัดป่าไผ่ เนื่องจากบริเวณที่ก่อสร้างวัดมีป่าไผ่ขึ้นอยู่อย่างหนาแน่น ซุ้มประตูวัดระบุชื่อวัดว่า วัดประตูชัยอรัญเขต (ป่าไผ่) ได้รับอนุญาตจากกระทรวงศึกษาธิการให้จัดตั้งเป็นวัดขึ้นในวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2517 มีเจ้าอาวาสที่ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากกรมการศาสนาให้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส จำนวน 2 รูป ได้แก่ พระปลัดบุญลือ ธรรมกุสโร และพระอธิการวันชัย สิริปัญโญ (เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน) ซึ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าอาวาสวัดประตูชัยอรัญเขตในวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2534 วัดยังเป็นสถานที่ตั้งของโครงการวัฒนธรรมไทยสายใยชุมชนตำบลท่าข้าม ศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ และหน่วยสงเคราะห์พุทธมามกะ
อาคารและเสนาสนะที่สำคัญ ได้แก่ อุโบสถซึ่งสร้างโดยชาวอินโดนีเซีย สร้างมูลค่ากว่า 10 ล้านบาท ถวายไว้ให้เป็นสมบัติของศาสนา ศาลาการเปรียญชั้นเดียวยกพื้นสูงสร้างด้วยไม้ ศาลาการเปรียญ 2 ชั้น สร้างด้วยปูน กุฏิสงฆ์ หอระฆัง ศาลาธรรมสังเวช และเมรุ
วัดประดู่ธรรมาธิปัตย์

| วัดประดู่ธรรมาธิปัตย์ |
| --- | --- |


ชื่อสามัญ: วัดประดู่ธรรมาธิปัตย์, วัดประดู่
ที่ตั้ง: แขวงบางซื่อ เขตบางซื่อ กรุงเทพมหานคร
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: มหานิกาย
เจ้าอาวาส: พระครูสถิตปริยัติวงศ์ (เสถียร ป.ธ.3)
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดประดู่ธรรมาธิปัตย์ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในแขวงบางซื่อ เขตบางซื่อ กรุงเทพมหานคร มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 6 ไร่ 1 งาน 88 ตารางวา ปัจจุบันพระครูสถิตปริยัติวงศ์ (เสถียร ป.ธ.3) ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส
วัดประดู่ธรรมาธิปัตย์ ประชาชนมักเรียกว่า วัดประดู่ สร้างขื้นเมื่อ พ.ศ. 2365 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2375 ด้านการศึกษา ทางวัดได้ให้โรงเรียนสร้างในพื้นที่วัด คือ โรงเรียนวัดประดู่ธรรมาธิปัตย์
ภายในวัดมีอาคารเสนาสนะ ได้แก่ อุโบสถกว้าง 7.52 เมตร ยาว 18.15 เมตร บูรณะเมื่อ พ.ศ. 2512 กุฏิสงฆ์จำนวน 14 หลัง ส่วนมากเป็นอาคารไม้ ศาลาการเปรียญกว้าง 10.20 เมตร ยาว 14.85 เมตร หอระฆัง หอสวดมนต์ ฌาปนสถาน ศาลาบำเพ็ญกุศลสร้างเมื่อ พ.ศ. 2510 สำหรับปูชนียวัตถุมีพระประธานอุโบสถและมีพระพุทธรูปบนหอสวดมนต์
รายชื่อตัวละครในมิชชั่น:อิมพอสซิเบิ้ล

บทความนี้เกี่ยวกับรายชื่อตัวละครหลักในภาพยนตร์ชุด มิชชั่น:อิมพอสซิเบิ้ล ตั้งแต่ภาค 1-7
ตัวละครหลัก

| ชื่อภาษาไทย | ชื่อภาษาอังกฤษ | ปรากฏตัวในภาค | แสดงโดย | บทบาท |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| อีธาน ฮันท์ | Ethan Hunt | 1-7 | ทอม ครูซ | สายลับ IMF |
| ลูเทอร์ สติกเคล | Luther Stickell | 1-7 | วิง ราเมส | แฮ็คเกอร์ของ IMF เป็นตัวละครเดียวนอกจากฮันท์ที่ปรากฏตัวในทุกภาค |
| เบนจี ดันน์ | Benji Dunn | 3-7 | ไซมอน เพกก์ | อดีตช่างเทคนิค ปัจจุบันเป็นเจ้าหน้าที่ภาคสนามของ IMF |
| วิลเลียม แบรนต์ | William Brandt | 4-5 | เจเรมี เรนเนอร์ | นักวิเคราะห์ข้อมูลของ IMF |
| อิลซา เฟาสต์ | Ilsa Faust | 5-7 | รีเบกกา เฟอร์กูสัน | อดีตสายลับของซินดิเคต (Syndicate) เคยเป็นสายลับ MI6 |
ตัวร้ายหลัก

| ชื่อภาษาไทย | ชื่อภาษาอังกฤษ | ปรากฏตัวในภาค | แสดงโดย | บทบาท |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จิม เฟ็ลปส์ | Jim Phelps | 1 | จอน วอยต์ | หัวหน้าทีม IMF ต่อมาหักหลังลูกทีมโดยหวังจะนำรายชื่อสายลับไปขายในราคาสูง |
| ฌอน แอมโบรส | Sean Ambrose | 2 | ดูเกรย์ สก็อต | อดีตสายลับ IMF วางแผนจะปล่อยเชื้อโรคร้ายและขายยารักษาในราคาที่สูง |
| โอเวน เดเวียน | Owen Davian | 3 | ฟิลิป ซีมัวร์ ฮอฟฟ์แมน | พ่อค้าอาวุธ ต้องการ "ตีนกระต่าย" เพื่อนำไปขายให้กับกลุ่มก่อการร้าย |
| เคิร์ต เฮนดริกส์ | Kurt Hendricks | 4 | ไมเคิล นิคควิสต์ | ผู้เชี่ยวชาญด้านอาวุธนิวเคลียร์ วางแผนให้เกิดสงครามนิวเคลียร์ระหว่างรัสเซียกับสหรัฐ |
| โซโลมอน เลน | Solomon Lane | 5-6 | ฌอน แฮร์ริส | อดีตสายลับ MI6 หัวหน้ากลุ่มก่อการร้ายซินดิเคต |
| ออกัสต์ วอล์กเกอร์ | August Walker | 6 | เฮนรี แควิลล์ | มือสังหารจาก CIA มีอีกตัวตนคือ "จอห์น ลาร์ก" (John Lark) ผู้ต้องการใช้ระเบิดนิวเคลียร์ในการปั่นป่วนโลก |
| เกเบรียล | Gabriel | 7-8 | เอไซ โมราเลส | ผู้ก่อการร้ายที่ต้องการใช้ปัญญาประดิษฐ์ "ดิเอนทิที" (the Entity) เพื่อครองโลก |
ตัวร้ายรอง

| ชื่อภาษาไทย | ชื่อภาษาอังกฤษ | ปรากฏตัวในภาค | แสดงโดย | บทบาท |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| แคลร์ เฟ็ลปส์ | Claire Phelps | 1 | เอ็มมานูเอล บาร์ท | ภรรยาของจิม เฟ็ลปส์ |
| ฟรานซ์ ครีเกอร์ | Franz Krieger | 1 | ฌ็อง เรโน | อดีตนักบินของ IMF ทำงานให้จิม เฟ็ลปส์ |
| ฮิว สแตมป์ | Hugh Stamp | 2 | ริชาร์ด ร็อกเบิร์ก | ลูกน้องมือขวาของแอมโบรส |
| จอห์น มัสเกรฟ | John Musgrave | 3 | บิลลี ครูดัพ | เจ้าหน้าที่ของ IMF ทำงานให้เดเวียน |
| มาริอุส วิสตรอม | Marius Wistrom | 4 | ซามูลี อีเดลแมน | ลูกน้องมือขวาของเฮนดริกส์ |
| ซาบีน มอโร | Sabine Moreau | 4 | เลอา แซดู | นักฆ่ารับจ้าง ทำงานให้เฮนดริกส์ |
| ยานิก วินเทอร์ | Janik Vinter | 5 | เยนส์ ฮูลเตน | ลูกน้องมือขวาของเลน มีฉายาว่า "หมอจับกระดูก" (Bone Doctor) |
| โซโลมอน เลน | Solomon Lane | 5-6 | ฌอน แฮร์ริส | หัวหน้ากลุ่มซินดิเคต ร่วมมือกับวอล์กเกอร์เพื่อแก้แค้นฮันท์ |
| ปารีส | Paris | 7-8 | ปอม เกลม็องตีแย็ฟ | มือสังหารชาวฝรั่งเศสที่ทำงานให้เกเบรียล |
วัดมาตุคุณาราม

| วัดมาตุคุณาราม |
| --- | --- |

ชื่อสามัญ: วัดมาตุคุณาราม, วัดใหม่
ที่ตั้ง: ตำบลกระโสม อำเภอตะกั่วทุ่ง จังหวัดพังงา
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: มหานิกาย
เจ้าอาวาส: พระครูสัจจญาณประยุต
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดมาตุคุณาราม เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลกระโสม อำเภอตะกั่วทุ่ง จังหวัดพังงา
วัดมาตุคุณาราม สร้างขึ้นเมื่อราว พ.ศ. 2330–2340 โดยพระยาโลหะภูมิพิสัย (ขุนดำ ณตะกั่วทุ่ง) เป็นผู้สร้าง เพื่อตอบแทนคุณมารดา จึงมีนามว่า "วัดมาตุคุณาราม" แต่ชาวบ้านนิยมเรียกว่า วัดใหม่ เพราะสร้างขึ้นใหม่คู่กับวัดเก่าหรือวัดบูรณารามที่มีอยู่เดิม ซึ่งบางคนเรียกว่า วัดหน้าเมือง วัดมาตุคุณารามได้รับการอุปถัมภ์บำรุงเป็นอย่างดีจากตระกูล ณ ตะกั่วทุ่ง 3 ชั่วอายุคนติดต่อกันมา คือ พระตะกั่วทุ่ง (ขุนดำ) พระตะกั่วทุ่ง (ถิน) พระตะกั่วทุ่งอ่อน (อ่อน) สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติระบุว่าตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2335 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2450 เขตวิสุงคามสีมา กว้าง 13 เมตร ยาว 28 เมตร ทางด้านการศึกษาวัดได้เปิดสอนปริยัติธรรมตั้งแต่ พ.ศ. 2520 และได้จัดให้มีห้องสมุดสำหรับประชาชนทั่วไปด้วย กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานวัดมาตุคุณาราม วันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2539
อาคารเสนาสนะที่สำคัญ ได้แก่ อุโบสถก่ออิฐถือปูน มีมุขด้านหน้าและด้านหลัง ประตูประดับลวดลายปูนปั้นรูปวงโค้งแสดงอิทธิพลศิลปะตะวันตก หลังคาเครื่องไม้ทรงจั่วซ้อนกัน 2 ชั้น มุงด้วยกระเบื้องดินเผา ไม่มีช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ ภายในอุโบสถประดิษฐานกลุ่มพระพุทธรูปปูนปั้นโบราณศิลปะพื้นถิ่นภาคใต้ มีพระประธานปางปาลิไลยก์ ขนาบข้างด้วยพระพุทธรูปปางมารวิชัยและปางสมาธิ รอบอุโบสถมีใบเสมา ทำเป็นรูปสี่เหลี่ยมทรงดอกบัวตูม และมีเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง
รายชื่อแหล่งมรดกโลกในนครรัฐวาติกัน

องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ขึ้นทะเบียนแหล่งมรดกโลกของนครรัฐวาติกันทั้งสิ้น 2 แหล่ง  เป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมทั้ง 2 แหล่ง
สถานที่ที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก

| สถานที่ | ภาพ | ที่ตั้ง | ประเภท | พื้นที่  (ha) | ปี (พ> ศ./ค.ศ.) | หมายเหตุ | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| ศูนย์กลางประวัติศาสตร์โรม ทรัพย์สินของสันตะสำนักในนครดังกล่าวซึ่งได้รับสิทธิสภาพนอกอาณาเขต และซานปาโอโลฟูโอรีเลมูรา    (ร่วมกับอิตาลี)  |  | 41°53′25″N 12°29′32″E﻿ / ﻿41.89028°N 12.49222°E﻿ / 41.89028; 12.49222﻿ (Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura) | วัฒนธรรม:  (i) (ii) (iii) (iv) (vi) | 1,430.8 | 2523/1980   เพิ่มเติม 2533/1990 |  |  |

| นครวาติกัน |  | 41°54′8″N 12°27′27″E﻿ / ﻿41.90222°N 12.45750°E﻿ / 41.90222; 12.45750﻿ (Vatican City) | วัฒนธรรม: (i) (ii) (iv) (vi) |  | 2527/1984 | นครวาติกันคือหนึ่งในสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของคริสตจักร ซึ่งมีส่วนช่วยในการสร้างประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ของโลก |  |
สถานที่ที่ได้ขึ้นบัญชีรายชื่อเบื้องต้น

นครรัฐวาติกันไม่มีมีสถานที่ที่ได้รับขึ้นบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) เพื่อพิจารณาเป็นมรดกโลกในอนาคต
วัดมุงเมือง (อำเภอเมืองเชียงราย)

| วัดมุงเมือง |
| --- | --- |


ที่ตั้ง: ตำบลเวียง อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: มหานิกาย
พระพุทธรูปสำคัญ: พระพุทธรูปสองสี
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดมุงเมือง เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลเวียง อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
วัดมุงเมืองตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2383 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2409 ได้ประกอบพิธีผูกพัทธสีมาเมื่อ 13 มกราคม พ.ศ. 2510 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งหลังเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม พ.ศ. 2547 วัดมุงเมืองรอดพ้นจากการถูกทำลายในสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งชาวบ้านเชื่อกันว่าอาจเป็นเพราะ พระพุทธรูปสองสี หรือ พระเจ้าสองสี ที่ประดิษฐานอยู่ภายในวัด
อาคารและเสนาสนะที่สำคัญ ได้แก่ เจดีย์ศิลปะล้านนาตั้งอยู่บนฐานสี่เหลี่ยมจตุรัส มีการย่อมุมซ้อนกันสี่ชั้น รองรับฐานปัทม์ย่อมุม ถัดขึ้นไปเป็นเรือนธาตุ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางเปิดโลกทั้งสี่ด้าน โดยพระพุทธเจ้าทรงยืนตัวตรงแขนสองข้างอยู่ข้างลำตัวกางออกเล็กน้อย องค์เจดีย์ทรงระฆังกลม และมีเจดีย์เล็ก ๆ ประดับอยู่ที่มุม ใต้เจดีย์ได้เพิ่งค้นพบพระบรมสารีริกธาตุอยู่ใต้เจดีย์โดยบังเอิญ