stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อากิระ ยาเองาชิ
ประวัติ

ยาเองาชิชกมวยสากลสมัครเล่นเมื่อเป็นนักเรียนระดับมัธยมศึกษา และนักศึกษามหาวิทยาลัยทางูโชกุ เมื่อจบการศึกษาระดับปริญญาตรีแล้ว จึงหันมาชกมวยสากลอาชีพ เมื่อ พ.ศ. 2548 โดยชกครั้งแรก ชนะน็อกโทโมโยชิ  นาคายามะ ในยกที่ 1 ยาเองาชิชกชนะรวดจนได้ครองแชมป์ OPBF รุ่นมินิฟลายเวท เมื่อ พ.ศ. 2549 ชนะน็อกวีระศักดิ์ ชูวัฒนะ ป้องกันตำแหน่งไว้ได้ครั้งเดียวก็ขึ้นชิงแชมป์โลก WBC รุ่นมินิมัมเวท กับเด่น จุลพันธ์ เมื่อ พ.ศ. 2550 ผลปรากฏว่า ยาเองาชิสู้ไม่ได้ แพ้คะแนนเด่นไปอย่างขาดลอยและบาดเจ็บสาหัสถึงขนาดกรามหัก ยาเองาชิหยุดชกไประยะหนึ่ง จึงกลับมาชกอีกครั้งใน พ.ศ. 2551 และได้ครองแชมป์ญี่ปุ่นรุ่นมินิมัมเวทเมื่อ พ.ศ. 2552 จากนั้น จึงขึ้นชิงแชมป์โลก WBA รุ่นมินิมัมเวท ชนะทีเคโอ​ พรสวรรค์ กระทิงแดงยิม ยก 10 เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2554 ได้เป็นแชมป์โลก
หลังจากนั้นยาเองาชิได้เปิดศึกเดิมพันตำแหน่งแชมป์โลกกับ แชมป์โลก WBC ชาวญี่ปุ่นเช่นเดียวกัน คือคาซูโตะ อิโอกะ ที่ได้แชมป์โลกมาจากการเอาชนะทีเคโอ​โอเล่ห์ดง ศักดิ์เสมอชัย นักมวยชาวไทย ผลการชกปรากฏว่าอิโอกะเป็นฝ่ายชนะคะแนนไป จึงทำให้เสียตำแหน่งไปในทันที
จากนั้น ยาเองาชิ ก็ได้เลื่อนรุ่นขึ้นไปชกในรุ่นฟลายเวท และได้ชกกับโทชิยูกิ อิงาราชิ แชมป์โลก WBC ในรุ่นนี้ของ ชาวญี่ปุ่นเช่นเดียวกัน ที่ได้แชมป์มาจากซอนนี่ บอย จาโร นักมวยชาวฟิลิปปินส์ ผู้ซึ่งได้แชมป์โลกมาจากการเอาชนะทีเคโอ​พงษ์ศักดิ์เล็ก ศิษย์คนองศักดิ์ นักมวยชาวไทย ผลการชกปรากฏว่า ยาเองาชิเป็นฝ่ายเอาชนะคะแนนไปได้ ยาเองาชิป้องกันตำแหน่งไว้ได้ทั้งหมด 3 ครั้ง ก่อนที่จะเสียตำแหน่งให้กับโรมัน กอนซาเลซ นักมวยชาวนิการากัว โดยเป็นฝ่ายแพ้น็อกไปในยกที่ 9
ต่อมาในปลายปี พ.ศ. 2557 ยาเองาชิ ได้ลดรุ่นลงไปชกในรุ่นไลท์ฟลายเวท โดยชิงตำแหน่งแชมป์โลก WBC ที่ว่างกับ เปโดร เกบารา นักมวยชาวเม็กซิกัน แต่ก็เป็นฝ่ายถูกหมัดตัดลำตัวแพ้น็อกไปในยกที่ 7
ปัจจุบัน​ยาเองาชิได้ประกาศเลิกชกมวยอย่างเป็นทางการแล้วตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562
เกียรติประวัติ

แชมป์ OPBF รุ่นมินิมัมเวท
ชิง 3 เมษายน 2549 ชนะน็อค วีระศักดิ์ ชูวัฒนะ ยก 5 ที่ ญี่ปุ่น
ป้องกันแชมป์ครั้งที่ 1, 18 กันยายน 2549 ชนะน็อค เหลี่ยมเพชร ศ.วีระพล ยก 1 ที่ ญี่ปุ่น
แชมป์ญี่ปุ่นรุ่นมินิมัมเวท (2552 – 2554)
แชมป์โลก WBA รุ่นมินิมัมเวท (2554 - 2555)
ชิง 24 ตุลาคม 2554 ชนะทีเคโอ​พรสวรรค์ ป. ประมุข ยก 10 ที่ โครากูเอ็งฮอล ญี่ปุ่น
เสียแชมป์, 20 มิถุนายน 2555 แพ้คะแนน คาซูโตะ อิโอกะ ที่ ศูนย์กีฬาในร่มจังหวัดโอซากะ โอซากะ ญี่ปุ่น
แชมป์โลก WBC รุ่นฟลายเวท (2556 - 2557)
ชิง 8 เมษายน 2556 ชนะคะแนน โทชิยูกิ อิงาราชิ ที่ สนามกีฬาแห่งชาติเรียวโงกุ ญี่ปุ่น
ป้องกันตำแหน่งครั้งที่ 1, 12 สิงหาคม 2556 ชนะคะแนน โอสการ์ บลังเกต์ (เม็กซิโก) ที่ ศูนย์กีฬาในร่มอเนกประสงค์เขตโอตะ โตเกียว ญี่ปุ่น
ป้องกันตำแหน่งครั้งที่ 2, 6 ธันวาคม 2556 ชนะคะแนน เอดการ์ โซซาร์ (เม็กซิโก) ที่ สนามกีฬาแห่งชาติเรียวโงกุ ญี่ปุ่น
ป้องกันตำแหน่งครั้งที่ 3, 6 เมษายน 2557 ชนะน็อกยก 9 โอดิโลน ซาเลตา (เม็กซิโก) ที่ ศูนย์กีฬาในร่มอเนกประสงค์เขตโอตะ โตเกียว ญี่ปุ่น
เสียแชมป์, 5 กันยายน 2557 แพ้ทีเคโอ​ยก 9 โรมัน กอนซาเลซ (นิการากัว) ที่ สนามกีฬาในร่มโยโยงิที่ 2 โตเกียว ญี่ปุ่น
แชมป์โลก IBF รุ่นจูเนียร์​ฟลายเวท (2558 - 2560)
ชิง 29 ธันวาคม 2558 ชนะคะแนน ฆาบิเอร์ เมนโดซา (เม็กซิโก) ที่ อาริอาเกะคอลิเซียม โตเกียว ญี่ปุ่น
ป้องกันตำแหน่งครั้งที่ 1 , 8 พฤษภาคม 2559 ชนะคะแนน มาร์ติน เตกัวเปตลา (เม็กซิโก) ที่ อาริอาเกะคอลิเซียม โตเกียว ญี่ปุ่น
ป้องกันตำแหน่งครั้งที่ 2 , 30 ธันวาคม 2559 ชนะทีเคโอ ยก 12 สามารถเล็ก ก่อเกียรติยิม (ไทย) ที่ อาริอาเกะคอลิเซียม โตเกียว ญี่ปุ่น
เสียแชมป์ , 21 พฤษภาคม 2560 แพ้ทีเคโอ ยก 1 มิลัน เมลินโด (ฟิลิปปินส์) ที่ อาริอาเกะคอลิเซียม โตเกียว ญี่ปุ่น
เคยชิงแชมป์ต่อไปนี้แต่ไม่สำเร็จ
ชิงแชมป์โลก WBC รุ่นมินิมัมเวท เมื่อ 4 มิถุนายน 2550 แพ้คะแนน อีเกิล เด่น จุลพันธ์ ที่ ญี่ปุ่น
ชิงแชมป์โลก WBC รุ่นไลท์ฟลายเวท เมื่อ 30 ธันวาคม 2557 แพ้น็อกยก 7 เปโดร เกบารา (เม็กซิโก) ที่ ศูนย์กีฬาในร่มโตเกียว โตเกียว ญี่ปุ่น
ชิงแชมป์โลก IBF รุ่นฟลายเวท เมื่อ 23 ธันวาคม 2562 แพ้ทีเคโอ ยก 9 โมรูติ มทาลาเน (แอฟริกาใต้) ที่ โยโกฮามะอารีนา โยโกฮามะ ญี่ปุ่น
อ่าวซางามิ

อ่าวซางามิ (ญี่ปุ่น: 相模湾; โรมาจิ: Sagami-wan) หรือที่รู้จักในชื่อว่า ทะเลซางามิ ทอดตัวอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดคานางาวะบนเกาะฮนชูทางตอนกลางของญี่ปุ่น อยู่ห่างจากกรุงโตเกียวไปทางตะวันตกเฉียงใต้ 40 กิโลเมตร
ประวัติ

จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวในเหตุแผ่นดินไหวครั้งใหญ่คันโต เมื่อ พ.ศ. 2466 อยู่ลึกใต้เกาะอิซูโอชิมะ ในอ่าวซางามิ ส่งผลให้โตเกียว เมืองท่าโยโกฮามะ รวมทั้งจังหวัดโดยรอบทั้งชิบะ คานางาวะ และชิซูโอกะถูกทำลายจนราบ และความเสียหายยังแผ่ขยายไปทั่วภูมิภาคคันโต เนื่องจากพื้นดินใต้ทะเลทางตอนเหนือของอ่าวค่อนข้างตื้น และผลกระทบจากสึนามิและไต้ฝุ่นได้ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างหนักบนพื้นที่ชายฝั่งโชนัน รวมทั้งวัดโคโตกุ (ญี่ปุ่น: 高徳院; โรมาจิ: こうとくいん) ที่เป็นที่ตั้งของพระพุทธรูปไดบุตสึ  (ญี่ปุ่น: 大仏; โรมาจิ: だいぶつ) ในช่วงที่เกิดสึนามิครั้งใหญ่เมื่อ  พ.ศ. 2041
อ่าวซางามิมองจากยอดเขาโคมางาตาเกะ (เมษายน พ.ศ. 2551)
เชิงอรรถ

↑  Hammer, Joshua. (2006). Yokohama Burning: the Deadly 1923 Earthquake and Fire that Helped Forge the Path to World War II, p. 278.
↑   Kamio, Kenji & Willson, Heather, An English Guide to Kamakura's Temples and Shrines, p.143-144.
หมู่บ้านเมืองราม

บ้านเมืองราม  หมู่ที่ 4  ตำบลนาเหลือง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน เป็นหมู่บ้านเก่าแก่ที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ และยังเป็นแหล่งเรียนรู้การทำเกษตรทฤษฎีใหม่ที่สำคัญของอำเภอ เพราะอยู่ตอนกลางของตำบลจึงเป็นที่ตั้งศูนย์กลางการศึกษาระดับประถมศึกษา แต่เดิมก็เคยเป็นที่ตั้งอบต.นาเหลืองอีกด้วย
ตำนาน

ตามตำนานที่ผู้เฒ่าผู้แก่เล่าสืบต่อกันมานั้นมี 2 ตำนาน
ตำนานที่ 1
บ้านเมืองรามเดิมทีนั้นมีชื่อว่า บ้านเก๊า ตั้งอยู่บริเวณโรงเรียนบ้านนาเหลืองไชยรามในปัจจุบัน  ต่อมา เจ้าเมืองน่านได้มาเห็นไชยภูมิที่เหมาะ จึงคิดจะตั้งเมืองแห่งใหม่ไว้ที่นี่ แต่หลังจากที่สั่งให้ทหารไปลาดตระเวนดูพื้นที่ ก็พบว่าพื้นที่บางส่วนเป็นภูเขา อาจจะไม่สามารถรองรับการขยายตัวของเมืองได้ จึงให้เป็นเพียงแค่ด่านหน้าก่อนที่จะถึงเขตเวียง แล้วย้ายผู้คนมาตั้งอยู่บริเวณที่ตั้งอยู่ ณ ปัจจุบัน
ตำนานที่ 2
เมื่อประมาณเกือบ 200 ปีที่แล้ว ชาวบ้านเมืองรามได้อพยพมาจากเมืองเชียงแสน โดยการนำของเจ้าชีวิตเมืองน่าน แล้วเรียกที่อยู่ใหม่นี้ว่า บ้านเมืองฮาม เพราะมีครูบาฮาม เป็นผู้นำชาวบ้านอพยพมา ซึ่งหมู่บ้านใกล้ๆ คือ บ้านน้ำครกใหม่ ก็อพยพมาจากเชียงแสนเช่นกัน แต่เป็นคนลาว ตามคำเครือผู้เฒ่าในบ้านเมืองรามที่กล่าวเชิงตำหนิ นิสัยปลิ้นปล้อนของชาวบ้านน้ำครกใหม่ว่า "ลาวเจียงแสน อู้หลายลิ้น ปี้นหลายเสียง" ซึ่งปัจจุบันผู้เฒ่าผู้แก่ชาวบ้านน้ำครกใหม่ยังคงพูดสำเนียง คล้ายภาษาลาวอยู่
สถานที่ตั้งและอาณาเขต

ตั้งอยู่ทางตอนกลางของตำบลนาเหลือง อำเภอเวียงสา
ทิศเหนือ  ติดกับ  บ้านนาเหลืองนอก บ้านห้วยม่วง และบ้านนาเหลืองใน ตำบลนาเหลือง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน
ทิศใต้   ติดกับ  บ้านป่าคา บ้านดอนไชยพระบาท ตำบลนาเหลือง 
 และบ้านหลับมืนไตย ตำบลตาลชุม อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน
ทิศตะวันออก ติดกับ  ตำบลน้ำปาย อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน
ทิศตะวันตก   ติดกับ  บ้านน้ำครกใหม่ (โดยอยู่คนละฟากของแม่น้ำน่าน) ตำบลกองควาย อำเภอเมือง จังหวัดน่าน
ลักษณะภูมิประเทศ

เป็นที่ราบลุ่มลำน้ำแม่น้ำน่าน ลาดเอียงจากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก
ศาสนา

ประชากรส่วนใหญ่นับถือพุทธศาสนา  มีวัดประจำหมู่บ้าน คือ วัดเมืองราม
ประเพณีที่สำคัญ

ประเพณีปี๋ใหม่เมือง
ประเพณีเลี้ยงผีปู่ย่า
ประเพณีออกวัสสา
ประเพณียี่เป็ง
แหล่งน้ำสำคัญ

แหล่งน้ำที่สำคัญ คือ แม่น้ำน่าน  โดยไหลผ่านทางตะวันตกของหมู่บ้าน นำน้ำมาใช้อุปโภคบริโภคโดยการใช้โรงสูบน้ำ
อาชีพ

ประชากรส่วนใหญ่ของหมู่บ้านประกอบอาชีพเกษตรกรรม  ทำนา  ทำไร่  ทำสวน และข้าราชการเป็นส่วนน้อย
เหตุการณ์ที่สำคัญ

ในเวลา 12.00น. วันจันทร์ ที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารีฯ เสด็จมาตรวจดูการดำเนินงานของโรงเรียนพระปริยัติศาสนภิพัฒน์วัดเมืองราม
สถานที่สำคัญภายในหมู่บ้าน

บ้านเกษตรทฤษฎีใหม่
สถานีอนามัยตำบลนาเหลือง
สวนสาธารณะประจำตำบลนาเหลือง
ป่าชุมชนบ้านเมืองราม
ที่ทำการกำนันผู้ใหญ่บ้านประจำตำบลนาเหลือง
โรงเรียนบ้านนาเหลืองไชยราม
โรงเรียนพระปริยัติศาสนภิพัฒน์วัดเมืองราม
บุคคลสำคัญของหมู่บ้าน

ครูบาสิชิไชยยา
พระครูอินทสรวิสุทธิ์
อาร์พีจี-29

|  RPG-29  |
| --- | --- |
RPG-29 launcher with PG-29V rocket
ชนิด: Rocket-propelled grenade
แหล่งกำเนิด: สหภาพโซเวียต
บทบาท
ประจำการ: 1989–present
ผู้ใช้งาน: รัสเซีย, เม็กซิโก, ฮิสบัลลาห์, ยูเครน, ฮามาส, ซีเรีย, ปากีสถาน, เวียดนาม
สงคราม: 2003 สงครามอิรัค, 2006 สงครามเลบานอน, สงครามกลางเมืองซีเรีย
ประวัติการผลิต
ผู้ออกแบบ: Bazalt
ช่วงการออกแบบ: ปลาย ค.ศ. 1980s
บริษัทผู้ผลิต: Bazalt, SEDENA
ช่วงการผลิต: 1989
ข้อมูลจำเพาะ
มวล: 12.1 kg (27 lb) unloaded (with optical sight)  18.8 kg (41 lb) loaded (ready to fire)
ความยาว: 1 m (3 ft 3 in) (disassembled for transportation) 1.85 m (6 ft 1 in) (ready to fire)

กระสุน: PG-29V tandem rocket TBG-29V thermobaric rounds
ขนาดลำกล้องปืน: 105 mm (4.1 in) barrel  65 และ 105 mm (2.6 และ 4.1 in) warheads
ความเร็วปากกระบอก: 280 m/s (920 ft/s)
ระยะหวังผล: 500 m (1,600 ft) 800 m (2,600 ft) (with tripod and fire control unit)
ศูนย์เล็ง: Iron, optical, and night sights available with ranges up to 450 m (1,480 ft); automated day and day-night sights with laser rangefinder
ผลระเบิด: 750 mm (30 in) RHA 600 mm (24 in) RHA after reactive armor effects 1,500 mm (59 in) Reinforced concrete or brick 3,700 mm (150 in) Log and earth fortification
อาร์พีจี-29(รัสเซีย: РПГ-29) (NATO designation: Vampir) เป็นเครื่อยิงจรวดสัญชาติรัสเซีย. ใช้งานโดยกองทัพโซเวียตในปี ค.ศ.1989, มันเป็นเครื่องยิงจรวดรุ่นสุดท้ายที่ใช้งานโดยกองทัพโซเวียตก่อนการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี ค.ศ.1991. นับตั้งแต่นั้นอาร์พีจี-29 ถูกผนวกเข้ากับเครื่องยิงจรวดชนิดอื่น เช่น อาร์พีจี-30 และ อาร์พีจี-32. หัวรบ พีจี-29วี ของ อาร์พีจี-29 เป็นหนึ่งในไม่กี่หัวรบต่อต้านรถถังที่มีรายงานการเจาะเกราะคอมโพสิตของรถถังตะวันตก.
1 2  Russian Close Combat Weapon. Moscow: Association "Defense Enterprises Assistance League". 2010. pp. 444–447. ISBN 978-5-904540-04-3.
อ้องอุ้น

| หวัง ยฺหวิ่น (มาตรฐาน)   อ้องอุ้น (ฮกเกี้ยน) |
| --- | --- |
王允


ผู้ว่าราชการสำนักราชเลขาธิการ (錄尚書事)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. 192
กษัตริย์: พระเจ้าเหี้ยนเต้ (หองจูเหียบ)
เจ้ากรมการศึกษา (司徒)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. 190 – ค.ศ. 192
กษัตริย์: พระเจ้าเหี้ยนเต้ (หองจูเหียบ)
ราชเลขาธิการ (尚書令)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. 189 – ค.ศ. 192
กษัตริย์: พระเจ้าเหี้ยนเต้ (หองจูเหียบ)
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: ค.ศ. 137
เสียชีวิต: ค.ศ. 192 (54–55 ปี)

หวัง ยฺหวิ่น ตามสำเนียงมาตรฐาน หรือ อ้องอุ้น ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (จีน: 王允; พินอิน: Wáng Yǔn; ค.ศ. 137–192) ชื่อรองว่า จื่อชือ (子師) เป็นข้าราชการชาวจีนปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ดำรงตำแหน่งเจ้ากรมการศึกษา (司徒) ในรัชกาลจักรพรรดิฮั่นเซี่ยน หรือหองจูเหียบ เข้าสู่อำนาจโดยวางแผนให้ขุนศึกลิโป้ (呂布) สังหารอุปราชตั๋ง โต๊ะ (董卓) แต่ในไม่ช้า ผู้ใต้บัญชาของตั๋ง โต๊ะ ก็ก่อการกำเริบ เป็นผลให้อ้องอุ้น ถูกประหารพร้อมครอบครัว
ในนวนิยายเรื่อง สามก๊ก (三國演義) อ้องอุ้นเป็นบิดาบุญธรรมของ เตียว เสี้ยน (貂蟬) ซึ่งเขาใช้ไปยุแยงให้ลิโป้ และตั่งโต๊ะ บาดหมางกัน จนลิโป้ สังหารตั่งโต๊ะ
ประวัติ

ตาม โฮ่วฮั่นชู (後漢書; "บันทึกปลายฮั่น") หวัง ยฺหวิ่น มาจากอำเภอฉี (祁縣) ปัจจุบันอยู่ในมณฑลชานซี (山西省) คนในครอบครัวเป็นข้าราชการภูมิภาคสืบกันมาหลายรุ่น หวัง ยฺหวิ่น เข้ารับราชการเมื่ออายุได้ 19 ปี ได้เป็นผู้ว่ามณฑลยฺวี่ (豫州刺史) ในคราวกบฏโพกผ้าเหลือง (黃巾之亂) ต่อมาเกิดขัดแย้งกับขันทีจาง ร่าง/เตียวเหยียง (張讓) จึงละทิ้งราชการไปเร้นกายในชนบท ครั้นจาง ร่าง เสียชีวิต ขุนศึกเหอ จิ้น/โฮจิ๋น (何進) เข้าสู่อำนาจ หวัง ยฺหวิ่น จึงได้เลื่อนเป็นผู้ว่าเหอหนาน (河南尹)
ใน ค.ศ. 189 เหอ จิ้น ตาย พระนครลั่วหยาง/ลกเอี๋ยง (洛陽) เป็นจลาจล เพราะการขัดกันด้วยอาวุธระหว่างขันทีกับข้าราชการการ ต่ง จั๋ว/ตั๋งโต๊ะ ขุนศึกจากมณฑลเหลียง (凉州) นำกำลังเข้าพระนครและควบคุมสถานการณ์ไว้ได้ จึงสถาปนาหลิว เสีย ขึ้นเป็นจักรพรรดิ แล้วตั้งตัวเป็นอัครมหาเสนาบดี เชิดจักรพรรดิออกทำการต่าง ๆ ตามอำเภอใจ สร้างความเดือดร้อนไปทั่ว เวลานั้น หวัง ยฺหวิ่น เป็นราชเลขาธิการ (尚書令) คิดกันกับข้าราชการคนอื่น ๆ วางแผนกำจัดต่ง จั๋ว
แผนการของหวัง ยฺหวิ่น ได้รับความร่วมมือจากลฺหวี่ ปู้/ลิโป้ บุตรบุญธรรมของต่ง จั๋ว คนเหล่านั้นจึงปฏิบัติการในคราวที่ต่ง จั๋ว เข้าเฝ้า โดยนำกำลังมาปิดล้อมต่ง จั๋ว ที่นอกประตูวัง แล้วลฺหวี่ ปู้ ก็ลงมือฆ่าต่ง จั๋ว ผู้เป็นบิดา ด้วยตนเอง
เมื่อต่ง จั๋ว สิ้นแล้ว เกิดข่าวลือทั่วไปว่า ราชสำนักเตรียมประหารข้ารับใช้ของต่ง จั๋ว ในมณฑลเหลียงให้ตายตกตามกันไป ประกอบกับไม่มีพระราชกฤษฎีกาอภัยโทษให้บุคคลดังกล่าวเสียที ผู้ใต้บังคับบัญชาจำนวนหนึ่งของต่ง จั๋ว ซึ่งมีหลี่ เจว๋/ลิฉุย (李傕) กับกัว ซื่อ/กุยกี (郭汜) เป็นหัวหน้า จึงนำกำลังเข้าพระนครเพื่อยึดอำนาจการปกครอง พวกเขาเอาชนะขุนศึกลฺหวี่ ปู้ ได้ ลฺหวี่ ปู้ จึงคิดหลบหนีจากพระนครไป
ก่อนหลบหนี ลฺหวี่ ปู้ มาชวนหวัง ยฺหวิ่น ให้ไปด้วยกัน แต่หวัง ยฺหวิ่น บอกปัด เพราะไม่อาจทิ้งจักรพรรดิไว้ลำพังได้ กลุ่มกบฏยึดอำนาจสำเร็จ และจับหวัง ยฺหวิ่น พร้อมครอบครัว ไปประหารกลางพระนคร แต่หลานชายคนหนึ่งของหวัง ยฺหวิ่น คือ หวัง หลิง (王淩) เล็ดรอดไปได้ เขาหนีไปพึ่งขุนศึกเฉา เชา/โจโฉ (曹操) และภายหลังได้เป็นแม่ทัพใหญ่ให้เฉา เชา
ใน สามก๊ก

สามก๊ก นวนิยายจีนสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 14 ของหลัว กวั้นจง/ล่อกวนตง (羅貫中) เอาเหตุการณ์ประวัติศาสตร์จีนสมัยสามก๊กไปแต่งเติมเพิ่มอรรถรส โดยพรรณนาว่า หวัง ยฺหวิ่น ใช้เล่ห์เพทุบายต่าง ๆ เพื่อกำจัดทรราชต่ง จั๋ว/ตั๋งโต๊ะ ซึ่งควบตำแหน่งอุปราช (司徒) และราชครู (太師) เรียกแผนของหวัง ยฺหวิ่น ว่า "แผนสาวงาม" (美人計) และ "แผนห่วงสัมพันธ์" (連環計) จัดเข้าในสามสิบหกยุทธศาสตร์ (三十六計)
บทที่ 8 ของนิยาย (ฉบับมาตรฐาน) ระบุว่า หวัง ยฺหวิ่น คิดแผนสังหารต่ง จั๋ว อยู่จนดึกดื่น เวลานั้น ได้ยินเสียงหญิงสาวร้องคร่ำครวญอยู่ในสวน จึงออกมาดู พบเตียวฉัน/เตียวเสียน หญิงขับร้องซึ่งตนเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม ร้องไห้อยู่ จึงเกิดความคิดจะใช้เตียวฉันเป็นกุญแจไขสู่ความบาดหมางระหว่างต่ง จั๋ว และลฺหวี่ ปู้/ลิโป้ บุตรบุญธรรมของต่ง จั๋ว
วันหนึ่ง หวัง ยฺหวิ่น จึงเชิญลฺหวี่ ปู้ มาบ้าน และให้เตียวฉันปรนนิบัติรับรอง ขุนศึกหนุ่มเช่นลฺหวี่ ปู้ ครั้นเห็นเตียวฉันรูปโฉมงดงามสุดจะบรรยาย ก็มีใจปฏิพัทธ์ทันที หวัง ยฺหวิ่น จึงตกปากจะยกเตียวฉันให้ลฺหวี่ ปู้
ไม่กี่วันให้หลัง หวัง ยฺหวิ่น ก็เชิญต่ง จั๋ว บิดาบุญธรรมของลฺหวี่ ปู้ มาบ้าน และให้เตียวฉันปรนนิบัติรับรองอย่างเดียวกัน ก็บังเกิดผลเสมือนกัน คือ ต่ง จั๋ว มีใจเสน่หาในเตียวฉัน ต่ง จั๋ว จึงพานางกลับบ้านไปเป็นอนุภริยาทันที
เช้าถัดมา ลฺหวี่ ปู้ ทราบเรื่องก็รุดไปดูด้วยตาถึงในห้องนอนของต่ง จั๋ว เตียวฉันนั่งสางผมอยู่ พอเห็นลฺหวี่ ปู้ มา ก็แสร้งร่ำไห้คร่ำครวญ ราวกับถูกบังคับขืนใจ ทำให้ลฺหวี่ ปู้ เกิดคืองแค้นต่ง จั๋ว
ราวหนึ่งเดือนให้หลัง ต่ง จั๋ว จับได้ว่า ลฺหวี่ ปู้ ลอบชำเลืองเตียวฉันผู้เป็นเมียน้อยของตัวอยู่เสมอ จึงสั่งห้ามลฺหวี่ ปู้ เข้ามาบ้านแห่งนี้อีก แต่เมื่อต่ง จั๋ว ไปเฝ้าพระมหากษัตริย์ ลฺหวี่ ปู้ ก็ลอบเข้ามาหาเตียวฉันที่ซุ้มเฟิ่งอี๋ (鳳儀亭; "ซุ้มการะเวก") แล้วโอ้โลมนาง ฝ่ายต่ง จั๋ว เมื่อเห็นว่า ลฺหวี่ ปู้ หายไป ก็สังหรณ์ใจ จึงรีบกลับบ้านมาพบคนทั้งสองอยู่ด้วยกัน ต่ง จั๋ว ก็เอาทวนของลฺหวี่ ปู้ ซัดลฺหวี่ ปู้ แต่ลฺหวี่ ปู้ กระโจนหนีไปได้ ยิ่งทำให้รอยร้าวของทั้งสองหยั่งลึกลงอีก ลฺหวี่ ปู้ จึงมาปรับทุกข์กับหวัง ยฺหวิ่น
หวัง ยฺหวิ่น เห็นได้ทีก็ชวนลฺหวี่ ปู้ ฆ่าต่ง จั๋ว เพื่อปราบปรามภัยให้แผ่นดิน เมื่อแรก ลฺหวี่ ปู้ อิดเอื้อน เพราะเกรงผู้คนจะครหาว่า ฆ่าบิดา หวัง ยฺหวิ่น จึงว่า คนละแซ่กัน จะเป็นบุตรบิดากันได้อย่างไร โดยกล่าวว่า "ตัวแม่ทัพแซ่ลฺหวี่ ตัวราชครูแซ่ต่ง ตอนซัดทวนใส่ท่าน มันนึกถึงเรื่องพ่อลูกไหม" (將軍自姓呂，太師自姓董，擲戟之時，豈有父子情耶？) ลฺหวี่ ปู้ พอได้ฟังก็ตกลงใจจะร่วมสังหารต่ง จั๋ว
แต่เมื่อแผนกำจัดต่ง จั๋ว สำเร็จแล้ว ลูกน้องของต่ง จั๋ว คือ หลี่ เจว๋/ลิฉุย และกัว ซื่อ/กุยกี นำกำลังมาล้อมพระราชวัง จะเอาตัวหวัง ยฺหวิ่น ไปฆ่าแก้แค้นให้ต่ง จั๋ว ผู้เป็นนาย หวัง ยฺหวิ่น จึงเชิญพระเจ้าหลิว เสีย หรือหองจูเหียบ พระมหากษัตริย์ผู้ทรงพระเยาว์ เสด็จขึ้นยังประตูเซวียนผิง (宣平門; "ประตูสันติขจร") กลุ่มกบฏก็พากันไปล้อมอยู่เบื้องล่าง เมื่อได้คำมั่นจากพวกกบฏว่า จะไม่ทำอันตรายต่อพระมหากษัตริย์แล้ว หวัง ยฺหวิ่น ก็ยอมมอบตัวต่อกบฏ โดยกระโจนลงจากประตูเซวียนผิง เหล่ากบฏก็รุมฟันแทงหวัง ยฺหวิ่น ขาดใจตาย หลี่ เจว๋ กับกัว ซื่อ ก็ได้อำนาจการปกครองต่อไป
อำเภอนาคู

| อำเภอนาคู |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Na Khu
คำขวัญ: น้ำตกผานางคอย รอยเท้าไดโนเสาร์ แหล่งเก่าสลักหิน สนามบินเสรีไทย ก้าวไกลการศึกษา ล้ำค่าวัฒนธรรม
แผนที่จังหวัดกาฬสินธุ์ เน้นอำเภอนาคู
พิกัด: 16°46′48″N 104°1′54″E﻿ / ﻿16.78000°N 104.03167°E﻿ / 16.78000; 104.03167
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: กาฬสินธุ์
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 203.092 ตร.กม. (78.414 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 30,990 คน
 • ความหนาแน่น: 152.59 คน/ตร.กม. (395.2 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 46250
รหัสภูมิศาสตร์: 4616
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอนาคู หมู่ที่ 11 ถนนนาคู-บ้านชาด ตำบลนาคู อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ 46250
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
นาคู เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกาฬสินธุ์
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอนาคูตั้งอยู่บริเวณทิวเขาภูพาน ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอภูพานและอำเภอเต่างอย (จังหวัดสกลนคร)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอดงหลวง (จังหวัดมุกดาหาร) และอำเภอเขาวง
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเขาวงและอำเภอกุฉินารายณ์
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอห้วยผึ้ง
ประวัติ

ประมาณ พ.ศ.2324 ชาวเมืองเซโปน จากฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงอพยพมาครั้งแรกประมาณ 20 ครัวเรือน ตั้งบ้านเรือนอยู่ริมน้ำห้วยขามตอนใต้ ระหว่างบ้านโพนสวางกับบ้านโนนศาลา ปัจจุบันนี้ให้ชื่อว่าบ้านท่าไม่
ประมาณปี พ.ศ.2338 ได้ย้ายบ้านเรือนมาตั้งอยู่เชิงเขาภูแดนช้าง บ้านเถียงนาชุม เชิงเขาแห่งนี้เป็นแดนหากินของช้างป่าอยู่ก่อน ด้านทิศเหนือของหมู่บ้านมีลำน้ำห้วยขาม และห้วยโป่งห่างหมู่บ้านประมาณ 1 กิโลเมตร ด้านทิศใต้ของหมู่บ้านหนองขามเฒ่า และลำห้วยพะยังห่างหมู่บ้าน ประมาณ 2 กิโลเมตร ตอนใต้ลงไปอีกมีห้วยแสง ห้วยน้ำปุ้น ห่างหมู่บ้าน 3 กิโลเมตร เป็นทำเลทำการเกษตรอย่างดี จึงตั้งชื่อว่าบ้านนาคลอง
สมัยรัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์มีโคตรหลักคำ และพรหมดวงสี ท้าวเพียเมืองวังไม่พอใจจำราชการกับเมืองวัง จึงอพยพครอบครัวข้ามแม่น้ำโขงมาฝั่งตะวันตก พักอยู่เชิงเขาภูพานด้านทิศตะวันตก ขณะนั้นมีหมู่บ้านเป็นหลักอยู่ 3 หมู่บ้าน คือบ้านนาขาม บ้านนาคู และบ้านนาคลอง ในสมัยเจ้าอนุวงศ์ครองราชย์สมบัติเมืองเวียงจันทร์ เป็นประเทศราชขึ้นต่อกรุงเทพฯ จึงนำท้าวเพียทั้ง 2 ลงไปเฝ้าสวามิภักดิ์ขอพึ่งพระบรมโพธิสมภาร ขอตั้งเป็นเมืองภูแดนช้าง ต่อมาเพี้ยนเป็นเมือง ภูแล่นช้าง
ต่อมาทางราชการได้พิจารณาเห็นว่าเมืองภูแล่นช้างกับเมืองกุดสิมนารายณ์ มีอาณาเขตคับแคบและตั้งอยู่ใกล้กัน จึงได้ยุบเมืองภูแล่นช้างให้ไปตั้งเป็นเมืองใหม่ที่อำเภอยางตลาดในปัจจุบัน แล้วให้รวมอาณาเขตเมืองภูแล่นช้างเข้ากับเมืองกุดสิมนารายณ์ เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2445
และ เมื่อปี พ.ศ. 2512 ทางราชการได้ยกฐานะตำบลคุ้มเก่าขึ้นเป็นกิ่งอำเภอเขาวงโดยมี ตำบลคุ้มเก่า ตำบลสงเปลือย ตำบลหนองผือ ตำบลภูแล่นช้าง และตำบลนาคู อยู่ในเขตการปกครองของกิ่งอำเภอเขาวง
ทางราชการเห็นว่าพื้นที่ตำบลนาคูมีประชากรหนาแน่นมากขึ้น ได้แบ่งพื้นที่ ต.นาคู ต.ภูแล่นช้าง ต.สายนาวัง ต.โนนนาจาน และต.บ่อแก้ว ออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอนาคู ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2538 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน ปีเดียวกัน จนกระทั่งในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 ได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอนาคู โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอนาคูแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 55 หมู่บ้าน ได้แก่
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | นาคู |  |  |  | (Na Khu) |  |  |  | 14 หมู่บ้าน |  |
| 2. | สายนาวัง |  |  |  | (Sai Na Wang) |  |  |  | 8 หมู่บ้าน |  |
| 3. | โนนนาจาน |  |  |  | (Non Na Chan) |  |  |  | 9 หมู่บ้าน |  |
| 4. | บ่อแก้ว |  |  |  | (Bo Kaeo) |  |  |  | 14 หมู่บ้าน |  |
| 5. | ภูแล่นช้าง |  |  |  | (Phu Laen Chang) |  |  |  | 10 หมู่บ้าน |  |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอนาคูประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลนาคู ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนาคู
เทศบาลตำบลภูแล่นช้าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลภูแล่นช้างทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนาคู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาคู (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลนาคู)
องค์การบริหารส่วนตำบลสายนาวัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสายนาวังทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลโนนนาจาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนนาจานทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลบ่อแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ่อแก้วทั้งตำบล
สถานที่ท่องเที่ยว

สนามบินเสรีไทย  สนามบินลับเมืองนาคู
อ่างเก็บน้ำห้วยมะโน
น้ำตกผานางคอย
วนอุทยานภูแฝก
ผาระแงง
วัดผาเจริญธรรม
อิสซาเบลลาแห่งวาลัวส์

อิสซาเบลลาแห่งวาลัวส์ อาจจะหมายถึง
อิสซาเบลลาแห่งวาลัวส์ สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ (9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1389 – 13 กันยายน ค.ศ. 1409)
อิสซาเบลลาแห่งวาลัวส์ (ค.ศ. 1348–1372) (Isabella of Valois (1348–1372)) - พระราชธิดาในพระเจ้าจอห์นที่ 2 แห่งฝรั่งเศส
อาร์พีจี ฟูโดซัง

| --- | --- |
อาร์พีจี ฟูโดซัง

RPG不動産 (Āru Pī Jī Fudōsan)
ชื่อภาษาอังกฤษ: RPG Real Estate
แนว: จินตนิมิต
มังงะ
เขียนโดย: จิโยะ เค็มมตสึ
สำนักพิมพ์: โฮบุนชะ
นิตยสาร: Manga Time Kirara Carat
กลุ่มเป้าหมาย: เซเน็ง
วางจำหน่ายตั้งแต่: 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 – ปัจจุบัน
จำนวนเล่ม: 4
อนิเมะโทรทัศน์
กำกับโดย: โทโมอากิ โคชิดะ
เขียนบทโดย: โยชิโกะ นากามูระ
ดนตรีโดย: มาโกโตะ มิยาซากิ
สตูดิโอ: โดงาโกโบ
เครือข่าย: AT-X, Tokyo MX, TV Aichi, KBS Kyoto, SUN, BS NTV
ฉาย:  6 เมษายน พ.ศ. 2565  –  22 มิถุนายน พ.ศ. 2565
ตอน: 12
อาร์พีจี ฟูโดซัง (ญี่ปุ่น: RPG不動産; โรมาจิ: Āru Pī Jī Fudōsan; "อาร์พีจีอสังหาริมทรัพย์") เป็นซีรีส์มังงะสี่ช่องญี่ปุ่น โดยจิโยะ เค็มมตสึ ตีพิมพ์ในนิตยสาร Manga Time Kirara Carat นิตยสารมังงะแนวเซเน็งของสำนักพิมพ์โฮบุนชะตั้งแต่เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 ได้รับการรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือมังงะรวมเล่ม (ทังโกบง) ถึงเล่มที่ 3 ได้รับการดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะโทรทัศน์โดยสตูดิโอโดงาโกโบ ออกอากาศตั้งแต่เดือนเมษายนถึงมิถุนายน พ.ศ. 2565
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการของอนิเมะ (ในภาษาญี่ปุ่น)
อาร์พีจี ฟูโดซัง (มังงะ) ที่เครือข่ายข่าวอนิเมะ
| ด ค กโดงาโกโบ |
| --- | --- |
ซีรีส์โทรทัศน์:  ฉันและเธอกับความทรงจําที่ไม่อาจลืม (2007)  Ryoko's Case File  (2008)  Koihime†Musō (2008)  Shin Koihime†Musō  (2009)  11eyes (2009)  Shin Koihime†Musō: Otome Tairan (2010)  โฮชิกากะ (2011)  คลับบ้าฮาต๊อง (2011)  คลับบ้าฮาต๊อง♪♪ (2012)  Natsuyuki Rendezvous (2012)  Mangirl! (2013)  กู๊ดจ๊อบคลับ ชมรมปริศนากับวันป่วน ๆ (2013)  Majestic Prince (2013)  Love Lab (2013)  เจ้าชายมิติมายา (2013)  แก๊งอลวนคู่หมั้นอลเวง (2014)  นักเขียนหน้าตาย นายโนซากิคุง (2014)  เย้ยพยับเมฆา (2014)  พลาสติก เมมโมรี่ (2015)  มิคากุระ ศึกชมรมอลเวง (2015)  ตัวแสบแอบเกรียน อุมารุจัง (2015)  อาเรียกระสุนแดงเดือด AA (2015)  ลักแอนด์โลจิก (2016)  Three Leaves, Three Colors (2016)  นิวเกม! (2016)  โทเคนรันบุ ฮานามารุ (2016)  ไม่เป็นนางฟ้าได้ไหมเนี่ย (2017)  ฮินะ โลจิ ~ฟอร์มลักแอนด์โลจิก~ (2017)  นิวเกม!! (2017)  ตัวแสบแอบเกรียน อุมารุจัง R (2017)  โซกุ โทเคนรันบุ ฮานามารุ (2018)  ทาดะคุงไม่ตกหลุมรัก (2018)  คุณเมดพันธุ์หายาก (2018)  อนิมะ เยล! (2018)  นางฟ้าตัวน้อยได้ลงมาโปรดฉันค่ะ (2019)  คุณเซ็นโกะ เทพจิ้งจอกคอยช่วยเหลือ (2019)  แก๊งสาวป่วน ก๊วนฟิตเนส? (2019)  โคอิซูรุ แอสเตอรอยด์ (2020)  เสียงขับขานจากวันวาน (2020)  บันทึกชมรมริมเขื่อนหลังเลิกเรียน (2020)  หลับฝันดีนะเจ้าหญิงที่ปราสาทจอมมาร (2020)  อิเกบูกูโระเวสต์เกตพาร์ก (2020)  เลิฟคอเมดี้เรื่องนี้ เพื่อนสมัยเด็กไม่มีวันแพ้ (2021)  ซีเล็กชันโปรเจ็กต์ (2021)  ลุ้นรักรุ่นน้องตัวจิ๋วกับรุ่นพี่ตัวป่วน (2021)  ชีกาวะ (2022)  อาร์พีจี ฟูโดซัง (2022)  คุณชิกิโมริไม่ได้น่ารักแค่อย่างเดียวนะ (2022)  เทคโนรอยด์ อยู่เหนือความตั้งใจ (2023)  นักบุญจอมเฉื่อย & บาทหลวงผู้เอาใจใส่ (2023)  เกิดใหม่เป็นลูกโอชิ (2023-ปัจจุบัน)  แมงกะพรุนว่ายน้ำตอนกลางคืนไม่ได้หรอกนะ (2024)  คุณอาเรียโต๊ะข้างๆ พูดรัสเซียหวานใส่ซะหัวใจจะวาย (2024)  รักว้าวุ่นในบ้านชิอุนจิ (2025)  Möbius Dust (TBA) 
โอวีเอ/ซีรีส์สั้น:  Uchuu Kazoku Carlvinson (1988)  Kahey no Umi (2005)  Memories Off #5: The Interrupted Film (2006)  Shin Koihime†Musō LIVE Revolution (2009)  11eyes (2010)  โฮชิกากะ (2011)  มูโกะ หมาน้อย ป่วน กวน ฮา (2013)  แก๊งอลวนคู่หมั้นอลเวง (2014)  มูโกะ หมาน้อย ป่วน กวน ฮา ฤดูกาลที่ 2 (2014)  กู๊ดจ๊อบคลับ ชมรมปริศนากับวันป่วน ๆ@ (2014)  นักเขียนหน้าตาย นายโนซากิคุง (2014–2015)  ตัวแสบแอบเกรียน อุมารุจัง (2015–2017)  คุณเมดพันธุ์หายาก (2019)  นางฟ้าตัวน้อยได้ลงมาโปรดฉันค่ะ (2019) 
ภาพยนตร์:  โทเคนรันบุ ฮานามารุ ~มากูไอ ไคโซโรกุ~ (2017)  โทเคนรันบุ ฮานามารุ ~เซ็ตสึเง็ตสึกะ~ (2022)  นางฟ้าตัวน้อยได้ลงมาโปรดฉันค่ะ: พรีเชียสเฟรนส์ (2022) 
 หมวดหมู่
อักษรไว

| อักษรไว ꕙꔤ |
| --- | --- |

ชนิด:  ชุดตัวหนังสือพยางค์ 
ช่วงยุค: คริสต์ทศวรรษ 1830–ปัจจุบัน
ทิศทาง: ซ้ายไปขวา 
ภาษาพูด: ภาษาไว
ISO 15924
ISO 15924: Vaii (470), ​Vai
ยูนิโคด
ยูนิโคดแฝง: Vai
ช่วงยูนิโคด: U+A500–U+A63F
 บทความนี้ประกอบด้วยสัญกรณ์การออกเสียงในสัทอักษรสากล (IPA) สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA โปรดดู วิธีใช้:สัทอักษรสากล  สำหรับความแตกต่างระหว่าง [ ], / / และ ⟨ ⟩ ดูที่ สัทอักษรสากล § วงเล็บเหลี่ยมและทับ
ตารางชุดตัวหนังสือพยางค์ปัจจุบัน โดย Eh และ oh เป็นเสียงสระเปิด [ɛ, ɔ] อักษร "ɖ" เป็นตัวที่พิมพ์ผิดจาก ɗ อักษร jg ในแถวล่างคือ [ŋɡ] ภาพนี้ไม่แสดงชุดตัวหนังสือพยางค์ที่เริ่มต้นด้วย g, h, w, m, n, ny, ng [ŋ], กับสระ
ชุดตัวหนังสือพยางค์ไว เป็นระบบการเขียนแบบพยางค์สำหรับภาษาไวโดยโมโมลู ดูวาลู บูเกเลแห่งจอนดู ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเทศมณฑลแกรนด์เคปเมานต์ ประเทศไลบีเรีย สังคมไวและนักวิชาการส่วนใหญ่ถือให้โมโมลูเป็นผู้คิดค้นและผู้สนับสนุนอักษรไวตอนที่มีการบันทึกครั้งแรกในคริสต์ทศวรรษ 1830 อักษรไวถือเป็นหนึ่งในสองอักษรพื้นเมืองที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในแอฟริกาตะวันตกทั้งในด้านจำนวนผู้ใช้งานในปัจจุบันกับการใช้งานในวรรณกรรม ส่วนอีกอักษรหนึ่งคืออักษรอึนโก