อนุพยัญชนะ
องค์ประกอบ

อนุพยัญชนะมีทั้งหมด 80 ประการด้วยกัน ดังนี้ คือ
มีนิ้วพระหัตถ์และนิ้วพระบาทอันเหลืองงาม
นิ้วพระหัตถ์และนิ้วพระบาทเรียวออกไป โดยลำดับแต่ต้นจนปลาย
นิ้วพระหัตถ์ แลนิ้วพระบาทกลมดุจนายช่างกลึงเป็นอันดี
พระนขาทั้ง 20 มีสีอันแดง
พระนขาทั้ง 20 นั้นงอนงามช้อนขึ้นเบื้องบนมิได้ค้อมลงเบื้องต่ำ ดุจเล็บแห่งสามัญชนทั้งปวง
พระนขานั้นมีพรรณอันเกลี้ยงกลม สนิทมิได้เป็นริ้วรอย
ข้อพระหัตถ์และข้อพระบาทซ่อนอยู่ในพระมังสะ มิได้สูงขึ้นปรากฏออกมาภายนอก
พระบาททั้งสองเสมอกัน มิได้ย่อมใหญ่กว่ากัน มาตรว่าเท่าเมล็ดงา
พระดำเนินงามดุจอาการเดินแห่งกุญชรชาติ
พระดำเนินงามดุจสีหราช
พระดำเนินงามดุจดำเนินแห่งหงส์
พระดำเนินงามดุจอุสภราชดำเนิน
ขณะเมื่อยืนจะย่างดำเนินนั้น ยกพระบาทเบื้องขวาย่างไปก่อน พระกายเยื้องไปข้างเบื้องขวาก่อน
พระชานุมณฑลเกลี้ยงกลมงามบริบูรณ์ บ่มิได้เห็นอัฏฐิสะบ้าปรากฏออกมาภายนอก
มีบุรุษพยัญชนะบริบูรณ์ คือมิได้มีกิริยามารยาทคล้ายสตรี
พระนาภีมิได้บกพร่อง กลมงามมิได้วิกลในที่ใดที่หนึ่ง
พระอุทรมีสัณฐานอันลึก
ภายในพระอุทรมีรอยเวียนเป็นทักขิณาวัฏฏ
ลำพระเพลาทั้งสองกลมงามดุจลำสุวรรณกัททลี
ลำพระกรทั้งสองงามดุจงวงแห่งเอราวัณเทพยหัตถี
พระอังคาพยพใหญ่น้อยทั้งปวงจำแนกเป็นอันดี คือ งามพร้อมทุกสิ่งหาที่ตำหนิบ่มิได้
พระมังสะที่ควรจะหนาก็หนา ที่ควรจะบางก็บางตามที่ทั่วทั้งประสรีรกาย
พระมังสะมิได้หดหู่ในที่ใดที่หนึ่ง
พระสรีรกายทั้งปวงปราศจากต่อมและไฝปาน มูลแมลงวันมิได้มีในที่ใดที่หนึ่ง
พระกายงามบริสุทธิ์พร้อมสมกันโดยตามลำดับทั้งเบื้องบนแลเบื้องล่าง
พระกายงามบริสุทธิ์พร้อมสิ้นปราศจากมลทินทั้งปวง
ทรงพระกำลังมาก เสมอด้วยกำลังแห่งกุญชรชาติ ประมาณถึงพันโกฏิช้าง ถ้าจะประมาณด้วยกำลังบุรุษก็ได้ถึงแสนโกฏิบุรุษ
มีพระนาสิกอันสูง
สัณฐานนาสิกงามแฉล้ม
มีพระโอษฐ์เบื้องบนเบื้องต่ำมิได้เข้าออกกว่ากัน เสมอเป็นอันดี มีพรรณแดงงามดุจสีผลตำลึงสุก
พระทนต์บริสุทธิ์ปราศจากมูลมลทิน
พระทนต์ขาวดุจดังสีสังข์
พระทนต์เกลี้ยงสนิทมิได้เป็นริ้วรอย
พระอินทรีย์ทั้ง 5 มีจักขุนทรีย์เป็นอาทิงามบริสุทธิ์ทั้งสิ้น
พระเขี้ยวทั้ง 4 กลมบริบูรณ์
ดวงพระพักตร์มีสัณฐานยาวสวย
พระปรางค์ทั้งสองดูเปล่งงามเสมอกัน
ลายพระหัตถ์มีรอยอันลึก
ลายพระหัตถ์มีรอยอันยาว
ลายพระหัตถ์มีรอยอันตรง บ่มิได้ค้อมคด
ลายพระหัตถ์มีรอยอันแดงรุ่งเรือง
รัศมีพระกายโอภาสเป็นปริมณฑลโดยรอบ
กระพุ้งพระปรางค์ทั้งสองเคร่งครัดบริบูรณ์
กระบอกพระเนตรกว้างแลยาวงามพอสมกัน
ดวงพระเนตรกอปรด้วยประสาททั้ง 5 มีขาวเป็นอาทิผ่องใสบริสุทธิ์ทั้งสิ้น
ปลายเส้นพระโลมาทั้งหลายมิได้งอมิได้คด
พระชิวหามีสัณฐานอันงาม
พระชิวหาอ่อนบ่มิได้กระด้างมีพรรณอันแดงเข้ม
พระกรรณทั้งสองมีสัณฐานอันยาวดุจกลีบปทุมชาติ
ช่องพระกรรณมีสัณฐานอันกลมงาม
ระเบียบพระเส้นทั้งปวงนั้นสละสลวยบ่มิได้หดหู่ในที่อันใดอันหนึ่ง
แถวพระเส้นทั้งหลายซ่อนอยู่ในพระมังสะทั้งสิ้น บ่มิได้เป็นคลื่นฟูขึ้นเหมือนสามัญชนทั้งปวง
พระเศียรมีสัณฐานงามเหมือนฉัตรแก้ว
ปริมณฑลพระนลาฏโดยกว้างยาวพอสมกัน
พระนลาฏมีสัณฐานอันงาม
พระโขนงมีสัณฐานอันงามดุจคันธนูอันก่งไว้
พระโลมาที่พระโขนงมีเส้นอันละเอียด
เส้นพระโลมาที่พระโขนงงอกขึ้นแล้วล้มราบไปโดยลำดับ
พระโขนงนั้นใหญ่
พระโขนงนั้นยาวสุดหางพระเนตร
ผิวพระมังสะละเอียดทั่วทั้งพระกาย
พระสรีรกายรุ่งเรืองไปด้วยสิริ
พระสรีรกายมิได้มัวหมอง ผ่องใสอยู่เป็นนิตย์
พระสรีรกายสดชื่นดุจดวงดอกปทุมชาติ
พระสรีรสัมผัสอ่อนนุ่มสนิท บ่มิได้กระด้างทั่วทั้งพระกาย
กลิ่นพระกายหอมฟุ้งดุจกลิ่นสุคนธกฤษณา
พระโลมามีเส้นเสมอกันทั้งสิ้น
พระโลมามีเส้นละเอียดทั่วทั้งพระกาย
ลมอัสสาสะและปัสสาสะลมหายพระทัยเข้าออกก็เดินละเอียด
พระโอษฐมีสัณฐานอันงามดุจแย้ม
กลิ่นพระโอษฐหอมดุจกลิ่นอุบล
พระเกสาดำเป็นแสง
กลิ่นพระเกสาหอมฟุ้งขจรตลบ
พระเกสาหอมดุจกลิ่นโกมลบุบผชาติ
พระเกสามีสัณฐานเส้นกลมสลวยทุกเส้น
พระเกสาดำสนิททั้งสิ้น
พระเกสากอปรด้วยเส้นอันละเอียด
เส้นพระเกสามิได้ยุ่งเหยิง
เส้นพระเกสาเวียนเป็นทักขิณาวัฏทุก ๆ เส้น
วิจิตรไปด้วยระเบียบพระเกตุมาลา กล่าวคือถ่องแถวแห่งพระรัศมีอันโชตนาการขึ้น ณ เบื้องบนพระอุตมังคสิโรตม์ฯ