stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
โรคซึมเศร้า (การวินิจฉัยแยกโรค)
โรคทางประสาท

แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ (CPG-MDD-GP) ปี 2553 ของกรมสุขภาพจิตแห่งประเทศไทยสรุปโรคที่อาจเป็นในหมวดนี้ว่า 
โรคพาร์คินสัน, 
โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง, 
เนื้องอกในสมอง (meningioma), 
ความบาดเจ็บทางประสาท (trauma), 
ลูปัสขึ้นสมอง, 
โรคสมองเสื่อม, 
โรคลมชักส่วนสมองกลีบขมับที่อยู่ในระหว่างชัก (interictal phase), โรคหลอดเลือดสมอง โดยเฉพาะสมองส่วนหน้าและซีกซ้าย จะเกิดภายในสองปีหลังจากเป็นโรคหลอดเลือดสมอง, 
โรคเนื้องอกสมองส่วนกลีบขมับและ diencephalon
โรคทางประสาท > เนื้องอกในระบบประสาทกลาง

นอกจากเนื้องอกที่ต่อมหมวกไตแล้ว เนื้องอกในส่วนต่าง ๆ ของระบบประสาทกลางอาจเป็นเหตุอาการซึมเศร้า และเป็นเหตุให้ได้วินิจฉัยว่าเป็นโรคซึมเศร้า
โรคทางประสาท > กลุ่มอาการหลังสมองถูกกระแทก

Post-concussion syndrome (กลุ่มอาการหลังสมองถูกกระแทก ตัวย่อ PCS), เป็นอาการที่อาจมีเป็นอาทิตย์ ๆ เดือน ๆ หรือปี ๆ หลังจากการกระแทกกระเทือน (concussion) โดยมีอัตราความชุกที่ 38-80% ในการบาดเจ็บทางสมองขั้นอ่อน แต่ก็อาจเกิดขึ้นด้วยในขั้นปานกลางและรุนแรง
ถ้ามีอาการจากการถูกระแทกเกินกว่า 3-6 เดือน (ขึ้นอยู่กับเกณฑ์วินิจฉัย) หลังจากการบาดเจ็บ ก็จะผ่านเกณฑ์วินิจฉัยที่เรียกว่าเป็น persistent postconcussive syndrome (PPCS)
ในงานศึกษาความชุกของกลุ่มอาการหลังสมองถูกกระแทกในคนไข้ที่เป็นโรคซึมเศร้าโดยใช้แบบวัด British Columbia Postconcussion Symptom Inventory พบว่า
"คนไข้ประมาณ 9 ใน 10 คนที่เป็นโรคซึมเศร้าผ่านเกณฑ์วินิจฉัยที่รายงานเองแบบหลวม ๆ ว่ามีกลุ่มอาการหลังสมองถูกกระแทก และมากกว่า 5 ใน 10 คน ผ่านเกณฑ์แบบเข้ม"
แต่ว่าอัตราที่รายงานเองเช่นนี้สูงกว่าที่ได้จากการสอบสวนทางคลินิกตามแผนอย่างสำคัญ
กลุ่มควบคุมที่ปกติก็รายงานอาการของ PCS เช่นกัน เทียบกับกลุ่มที่สืบหาบริการทางจิต
มีข้อขัดแย้งอย่างพอสมควรในการวินิจฉัย PCS โดยส่วนหนึ่งก็เพราะผลทางการแพทย์-ทางกฎหมาย และผลทางการเงินที่มาจากการได้วินิจฉัยเช่นนี้
โรคทางประสาท > Pseudobulbar affect

Pseudobulbar affect (PBA) เป็นกลุ่มอาการยับยั้งการแสดงอารมณ์ไม่ได้ ที่มักจะไม่รู้จักในสถานรักษาพยาบาลและดังนั้นบ่อยครั้งจะไม่ได้การรักษาเพราะไม่รู้อาการของโรค
และอาจได้วินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคซึมเศร้า
โดยอาจเกิดเป็นภาวะของโรคประสาทเสื่อมอย่างอื่น ๆ เช่น amyotrophic lateral sclerosis และอาจเกิดจากการบาดเจ็บทางสมองได้ด้วย
PBA กำหนดโดยการหัวเราะและร้องไห้อย่างควบคุมไม่ได้และไม่สมควร
โดยมีอัตราชุกที่สูงโดยประเมินว่ามีคนเป็น 1.5-2 ล้านคนในประเทศสหรัฐอเมริกาเพียงประเทศเดียว
โรคทางประสาท > โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง

โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็งเป็นโรคปลอกประสาทเสื่อมเรื้อรังที่ปลอกไมอีลินของเซลล์ในสมองและไขสันหลังเกิดความเสียหายอย่างฟื้นคืนไม่ได้
อาการซึมเศร้าเป็นเรื่องสามัญมากสำหรับคนไข้ที่มีโรคทุกระยะและอาจแย่ลงด้วยการรักษาโรค ที่เด่นที่สุดก็คือการรักษาด้วยอินเตอร์เฟียรอนแบบ beta-1a
พิษต่อประสาท

สารหลายประเภทมีหลักฐานว่า มีพิษต่อระบบประสาท และหลายอย่างอาจเป็นเหตุเกิดโรคซึมเศร้า
พิษต่อประสาท > การสูบบุหรี่

มีงานวิจัยที่แสดงสหสัมพันธ์ระหว่างการสูบบุหรี่กับความซึมเศร้า
งานเร็ว ๆ นี้งานหนึ่งแสดงว่า การสูบบุหรี่อาจเป็นเหตุเกิดความซึมเศร้าโดยตรง
และก็มีงานศึกษาหลายงานที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างการสูบบุหรี่ กับความคิดและความพยายามฆ่าตัวตาย
ในงานศึกษานาง/บุรุษพยาบาล ผู้ที่สูบบุหรี่ระหว่าง 1-24 ม้วนต่อวันมีโอกาสเสี่ยงฆ่าตัวตายสูงกว่าถึง 2 เท่า
ถ้าสูบมากกว่า 25 ม้วน มีโอกาสเสี่ยงสูงกว่า 4 เท่า เทียบกับผู้ที่ไม่ได้สูบ
ในงานศึกษาทหารบกสหรัฐชายจำนวน 300,000 นาย มีความสัมพันธ์ที่ชัดเจนระหว่างการฆ่าตัวตายกับการสูบบุหรี่โดยผู้ที่สูบมากกว่า 1 ซองต่อวัน มีอัตราการฆ่าตัวตายสูงกว่า 2 เท่าเทียบกับผู้ที่ไม่สูบ
ความสัมพันธ์ระหว่างความซึมเศร้าเหตุสูบบุหรี่ กับการฆ่าตัวตาย
"การสูบบุหรี่ในปัจจุบันทุกวัน แต่ไม่ใช่การสูบบุหรี่ในอดีต พยากรณ์การเกิดความคิดหรือความพยายามฆ่าตัวตายต่อมา ๆ"
"อย่างไรก็ดี ดูไม่ชาญฉลาดที่จะปฏิเสธโอกาสว่า การสูบบุหรี่อาจเป็นปัจจัยล่วงหน้าอย่างหนึ่งที่สัมพันธ์กับการเกิดขึ้นของโรคซึมเศร้า"
"การอดบุหรี่เป็นระยะเวลายาวอาจสัมพันธ์กับการลดอาการความซึมเศร้า"
"อย่างไรก็ดี แบบจำลองการเหนี่ยวนำความเครียดของการสูบบุหรี่แสดงว่า การสูบบุหรี่เป็นเหตุของความเครียดและผลลบที่เกิดด้วยกัน"
ยา

ยาหลายอย่างสงสัยว่าเป็นเหตุเกิดความซึมเศร้า
ซึ่งบางครั้งเรียกว่า "organic mood syndrome"
ยาบางกลุ่มดังเช่นที่ใช้รักษาความดันโลหิตสูง รู้กันมานานเป็นทศวรรษ ๆ แล้วว่า มีความสัมพันธ์ที่ชัดเจนกับการเกิดความซึมเศร้า
การดูแลสอดส่องผู้ที่ใช้ยาที่มีหลักฐานว่าสัมพันธ์กับความซึมเศร้าบ่อยครั้งเป็นเรื่องจำเป็น รวมทั้งการพิจารณาเรื่องนี้เมื่อวินิจฉัยโรคด้วย
Tretinoin (Retin-A) ยาทาเฉพาะแห่ง ทำมาจากวิตามินเอ ใช้รักษาอาการหลายอย่าง เช่น เป็นยาทาสิว แต่แม้ว่าจะทาผิวข้างนอก แต่ก็อาจจะดูดซึมเข้าไปในเลือดแล้วข้ามส่วนกั้นเลือด-สมองเข้าไปได้ ในที่ที่มันอาจจะมีพิษต่อระบบประสาท (neurotoxic)
อินเตอร์เฟียรอน เป็นโปรตีนที่ผลิตในร่างกายมนุษย์ มี 3 อย่างที่ระบุแล้วคือแบบ แอลฟา บีตา และแกมมา มีแบบสังเคราะห์ที่ใช้เป็นยาเพื่อรักษาโรคต่าง ๆ เช่นการใช้อินเตอร์เฟียรอน-แอลฟาเพื่อรักษาโรคมะเร็ง และตับอักเสบซี และทุกแบบอาจเป็นเหตุความซึมเศร้าหรือความคิดพฤติกรรมการฆ่าตัวตาย
ยาคุมกำเนิด ชนิด steroidal, reserpine, α-methyldopa
ยารักษาโรคจิตกลุ่ม phenothiazine, แทลเลียม, ปรอท, cycloserine, และ vincristine
ยาแก้ความดัน และ corticosteroids ในผู้สูงอายุ
ยา > ภาวะที่กำลังถอน

ภาวะที่กำลังถอนโคเคน
ภาวะที่กำลังถอนสุรา
ยา > การได้รับสาร Organophosphate บ่อย ๆ

การได้รับสาร organophosphate บ่อย ๆ (chronic exposure) อาจมีผลเป็นความผิดปกติทางอารมณ์ การคิดและพฤติกรรมฆ่าตัวตาย ความพิการทางการรู้คิด และการอ่อนเปลี้ยเรื้อรัง
organophosphate เป็นเอสเทอร์ต่าง ๆ ของกรดฟอสฟอริก
สารเคมี-ชีวภาพที่สำคัญที่สุดหลายอย่างเป็น organophosphate รวมทั้ง ดีเอ็นเอ อาร์เอ็นเอ cofactor ที่เป็นสิ่งจำเป็นต่อชีวิต
แต่ organophosphate ก็ยังเป็นส่วนของยาฆ่าแมลงและสารกำจัดวัชพืชด้วย
องค์กรป้องกันสิ่งแวดล้อมสหรัฐกำหนด organophosphate ว่ามีพิษในระดับสูงต่อผึ้ง สัตว์ป่า และมนุษย์
โรคทางประสาท-จิตเวช > โรคอารมณ์สองขั้ว

โรคอารมณ์สองขั้วบ่อยครั้งวินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคซึมเศร้า และดังนั้นจะรักษาด้วยยาแก้ซึมเศร้าอย่างเดียวซึ่งนอกจากไม่ได้ผลแล้ว บางครั้งยังเป็นข้อห้ามใช้อีกด้วยเพราะสามารถทำอาการเกือบฟุ้งพล่าน (hypomania) อาการฟุ้งพล่าน (mania) หรือการกลับขั้วไปมาของโรคให้แย่ลง
จนถึงบัดนี้ก็ยังถกเถียงกันว่า นี่ควรจะวินิจฉัยเป็นโรคอีกชนิดหนึ่งเหมือนในปัจจุบันหรือไม่ เพราะว่าบุคคลที่วินิจฉัยว่ามีโรคซึมเศร้าบ่อยครั้งประสบกับอาการเกือบฟุ้งพล่าน ซึ่งแสดงว่าโรคที่จัดเป็นสองอย่างอาจจะมีอาการสืบเนื่องกัน
การขาดสารอาหาร

สารอาหารมีบทบาทกุญแจสำคัญในการรักษาความเป็นอยู่ที่ดีทั้งทางกายใจ
การขาดสารอาหารอาจมีผลอย่างลึกซึ้งต่อสุขภาพจิต
ศาสตร์ใหม่ที่กำลังพัฒนาขึ้นคือ ประสาทวิทยาศาสตร์โภชนาการ (Nutritional Neuroscience) ตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างอาหารกับการทำงานทางประสาทและสุขภาพจิต
วิตามินบี6 หรือ pyridoxal phosphate (PLP) เป็น cofactor ของวิถีประสาทโดพามีนและเซโรโทนิน ดังนั้น การขาดวิตามินบี6อาจเป็นเหตุของความซึมเศร้า
กรดโฟลิก (วิตามินบี9) และ วิตามินบี12 หรือ cobalamin - การมีวิตามินบี9 (ในเม็ดเลือดแดง) และวิตามินบี12 ในเลือดต่ำอาจพบได้ในคนไข้โรคซึมเศร้า
กรดไขมันแบบห่วงโซ่ยาว - การมีระดับกรดไขมันโอเมกา-6 สูงและระดับกรดไขมันโอเมกา-3 ต่ำสัมพันธ์กับอารมณ์ซึมเศร้าและความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม
แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ (CPG-MDD-GP) ปี 2553 ของกรมสุขภาพจิตแห่งประเทศไทยสรุปโรคที่อาจเป็นในหมวดนี้ว่า การขาดกรดโฟลิก, วิตามินบี12, วิตามินบี1 (ไทอามีน), วิตามินบี6,
nicotinamide (pellagra), 
โรคโลหิตจางชนิด pernicious
ความผิดปกติในการนอนหลับ

การนอนไม่หลับบ่อยครั้งเป็นอาการของโรคซึมเศร้า แต่ในบางกรณีก็อาจเป็นตัวจุดชนวนการเกิดโรค อาจจะเป็นความผิดปกติแบบชั่วคราว แบบฉับพลัน หรือแบบเรื้อรัง อาจเป็นโรคหลักหรือโรคที่เกิดร่วม (co-morbid)
กลุ่มอาการขาไม่อยู่นิ่ง (RLS) หรือเรียกชื่ออื่นว่า Wittmaack-Ekbom's syndrome มีอาการเป็นการอดขยับร่างกายเพื่อหยุดความรู้สึกที่ไม่สบายหรือแปลกไม่ได้ โดยมักจะมีผลต่อขา แต่ก็เกิดที่แขนหรือลำตัวได้เหมือนกัน หรือแม้กับแขนขาที่ถูกตัดออกไปแล้ว เป็นโรคที่สัมพันธ์กับโรคซึมเศร้า (MDD)
อาการหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep apnea) เป็นความผิดปกติที่มีการหยุดหายใจชั่วคราวเมื่อกำลังหลับ การหยุดแต่ละครั้ง ซึ่งเรียกว่า การหยุดหายใจ (apnea) จะยาวพอเวลาที่จะหายใจ 1 ครั้งหรือมากกว่านั้น และเกิดซ้ำตลอดวงจรการนอนหลับ โรคที่ไม่ได้วินิจฉัยอาจเป็นเหตุหรือมีส่วนต่อความรุนแรงของความซึมเศร้า
ความผิดปกติของการกำหนดการหลับและตื่น (Circadian rhythm sleep disorders) ซึ่งเป็นโรคที่มืออาชีพน้อยคนจะรู้จัก บ่อยครั้งไม่ได้รักษาหรือรักษาไม่ถูกต้อง เช่นวินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคนอนไม่หลับหลัก หรือเป็นภาวะของโรคทางจิตเวช
มะเร็ง

แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ (CPG-MDD-GP) ปี 2553 ของกรมสุขภาพจิตแห่งประเทศไทยสรุปโรคที่อาจเป็นในหมวดนี้ว่า มะเร็งตับอ่อน (pancreatic carcinoma), มะเร็งปอด (Lung carcinoma)
ดูเพิ่ม

การทดลองโรเซ็นแฮน
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  Kiecolt-Glaser JK.;  และคณะ (April 2007). "Depressive symptoms, omega-6:omega-3 fatty acids, and inflammation in older adults". Psychosom. Med. 69 (3): 217–224. doi:10.1097/PSY.0b013e3180313a45. PMC 2856352. PMID 17401057.
↑  Dinan T, Siggins L, Scully P, O'Brien S, Ross P, Stanton C (January 2009). "Investigating the inflammatory phenotype of major depression: Focus on cytokines and polyunsaturated fatty acids". Journal of Psychiatric Research. 43 (4): 471–6. doi:10.1016/j.jpsychires.2008.06.003. PMID 18640689.
↑  แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ, Appendix 3, หน้า 52 อ้างอิง Andres, E (2007). "B12 deficiency: A look beyond pernicious anemia". The Journal. Of Family Practice. 56 (7): 537–542.
↑  Lustberg L, Reynolds CF (June 2000). "Depression and insomnia: questions of cause and effect". Sleep Medicine Reviews. 4 (3): 253–262. doi:10.1053/smrv.1999.0075. PMID 12531168.
↑   Wilson, S. J.;  และคณะ (2010-09-02). "British Association for Psychopharmacology consensus statement on evidence-based treatment of insomnia, parasomnias and circadian rhythm disorders". J Psychopharm. Sage. 24 (11): 1577–601. doi:10.1177/0269881110379307. PMID 20813762.
↑  Skidmore, FM; Drago, V; Foster, PS; Heilman, KM (2009). "Bilateral restless legs affecting a phantom limb, treated with dopamine agonists". J Neurol Neurosurg Psychiatry. 80 (5): 569–70. doi:10.1136/jnnp.2008.152652. PMID 19372293.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  Lee, HB; Hening, WA; Allen, RP และคณะ (2008). "Restless Legs Syndrome is Associated with DSM-IV Major Depressive Disorder and Panic Disorder in the Community". Journal of Neuropsychiatry. 20 (1): 101–5. doi:10.1176/appi.neuropsych.20.1.101. PMID 18305292.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  Harris M, Glozier N, Ratnavadivel R, Grunstein RR (December 2009). "Obstructive sleep apnea and depression". Sleep Medicine Reviews. 13 (6): 437–44. doi:10.1016/j.smrv.2009.04.001. hdl:2328/26226. PMID 19596599.
↑  Dagan, Y (2002). "Circadian rhythm sleep disorders (CRSD)" (PDF). Sleep Med Rev. 6 (1): 45–54. doi:10.1053/smrv.2001.0190. PMID 12531141. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2008-02-27. สืบค้นเมื่อ 2007-11-08. Early onset of CRSD, the ease of diagnosis, the high frequency of misdiagnosis and erroneous treatment, the potentially harmful psychological and adjustment consequences, and the availability of promising treatments, all indicate the importance of greater awareness of these disorders.
แหล่งข้อมูลอื่น

คณะทำงานจัดทำแนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ (2010). "แนวทางการจัดการโรคซึมเศร้าสำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปในสถานบริการระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ (CPG-MDD-GP)" (PDF). กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-05-26. สืบค้นเมื่อ 2016-11-28.{{cite web}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
Strategies for Reducing the Misdiagnosis of Bipolar Depression-Charles M. Bowden M.D. เก็บถาวร 2003-07-09 ที่ archive.today
Late-Stage Neuropsychiatric Lyme Borelliosis Differential Diagnosis and Treatment  เก็บถาวร 2016-07-31 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Toxoplasmosis Parasite May Trigger Schizophrenia And Bipolar Disorders
การสร้างภาพทางสมองด้วย MRI แสดงโรคจากไข่พยาธิตัวตืดในประสาท (Neurocysticercosis)
ตำแหน่งของต่อมไทรอยด์และพาราไทรอยด์หน้ากล่องเสียง
การวินิจฉัยแยกโรค PBA และโรคซึมเศร้า
ข้อเสื่อม

| โรคข้อเสื่อม (osteoarthritis) |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: ข้อเสื่อม, โรคข้อ, ข้อกระดูกอ่อนเสื่อม, ข้ออักเสบเหตุเสื่อม, โรคข้อเหตุเสื่อม

การเกิดปุ่มกระดูกโตที่ข้อนิ้วกลาง (เรียกว่า Bouchard's nodes) และที่ข้อปลายสุดของนิ้ว (เรียกว่า Heberden's nodes) เป็นลักษณะทั่วไปของโรคข้อนิ้วมือเสื่อม
การออกเสียง: /ˌɒstioʊɑːrˈθraɪtɪs/ 
สาขาวิชา: วิทยารูมาติก, ออร์โทพีดิกส์
อาการ: ปวดข้อ ข้อติด ข้อบวม เคลื่อนไหวข้อได้จำกัด
การตั้งต้น: เป็นปี ๆ
สาเหตุ: โรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ข้อเกิดบาดเจ็บมาก่อน พัฒนาการของข้อหรือแขนขาที่ผิดปกติ ปัจจัยทางพันธุกรรม
ปัจจัยเสี่ยง: น้ำหนักเกิน ขายาวไม่เท่ากัน อาชีพที่ใช้ข้อมาก
วิธีวินิจฉัย: ขึ้นอยู่กับอาการโดยอาจอาศัยการตรวจเช็คอื่น ๆ
ความชุก: 237 ล้านรายทั่วโลก / 3.3% (2015)
โรคข้อเสื่อม
หรือ ข้อเสื่อม
(อังกฤษ: Osteoarthritis, OA)
เป็นโรคข้อเสื่อมชนิดหนึ่งที่เกิดจากการเสื่อมสลายของกระดูกอ่อนและกระดูกใต้กระดูกอ่อนของข้อต่อ
เชื่อว่าเป็นเหตุความพิการอันดับสี่ทั่วโลก มีผลต่อผู้ใหญ่ ⅐ คนในสหรัฐอเมริกาเพียงประเทศเดียว
อาการที่พบบ่อยที่สุดคือปวดข้อและข้อติด
ปกติอาการจะค่อย ๆ แย่ลงในช่วงหลายปี
อาการอื่น ๆ อาจรวมถึงข้อบวมและเคลื่อนไหวข้อได้จำกัด โดยเมื่อเกิดที่หลัง ก็อาจทำให้แขนขาอ่อนแรงหรือชาด้วย
ข้อต่อที่เป็นบ่อยที่สุดก็คือข้อสองข้อที่ปลายนิ้วมือและข้อที่ฐานนิ้วหัวแม่มือ ข้อเข่าและข้อสะโพก และข้อต่อคอและหลังส่วนล่าง
ซึ่งรบกวนการทำอาชีพและกิจกรรมในชีวิตประจำวัน
ต่างกับโรคข้ออักเสบชนิดอื่น ๆ โรคนี้มีผลที่ข้อต่อเท่านั้น คือไม่มีผลต่ออวัยวะภายใน
เหตุของโรครวมถึงการบาดเจ็บของข้อในอดีต พัฒนาการผิดปกติของข้อหรือแขนขา และปัจจัยทางพันธุกรรม
ความเสี่ยงจะสูงขึ้นในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน มีขายาวไม่เท่ากัน หรือมีอาชีพที่ใช้ข้อต่อมาก
เชื่อว่าโรคเกิดจากความเครียดทางกลต่อข้อต่อ บวกกับกระบวนการอักเสบในระดับต่ำ
เกิดเมื่อเสียกระดูกอ่อนไปแล้วมีผลต่อกระดูกข้างใต้กระดูกอ่อน
เมื่อเจ็บก็จะทำให้ออกกำลังกายได้ยาก จึงอาจเสียกล้ามเนื้อไปด้วย
การวินิจฉัยมักขึ้นอยู่กับอาการ โดยการถ่ายภาพทางแพทย์และการทดสอบอื่น ๆ อาจใช้เพื่อยืนยันหรือคัดแยกปัญหาอื่น ๆ
โรคนี้จะไม่เหมือนกับโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ เพราะไม่ได้ทำให้ข้อร้อนหรือแดง
การรักษารวมถึงการออกกำลังกาย การลดใช้ข้อต่อ เช่น ให้พักผ่อนหรือใช้ไม้เท้า การมีกลุ่มสนับสนุน และยาแก้ปวด
การลดน้ำหนักอาจช่วยได้สำหรับผู้ที่มีน้ำหนักเกิน
ยาแก้ปวดอาจรวมถึงพาราเซตามอล ยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ (NSAIDs) เช่น นาพรอกเซนหรือไอบูโพรเฟน
ไม่แนะนำให้ใช้ยากลุ่มโอปิออยด์ในระยะยาวเนื่องจากขาดข้อมูลเกี่ยวกับประโยชน์ และเสี่ยงต่อการเสพติดและผลข้างเคียงอื่น ๆ
การผ่าตัดเปลี่ยนข้อต่ออาจเป็นทางเลือกหากยังคงพิการแม้จะได้รักษาด้วยวิธีอื่น ๆ แล้ว
ข้อต่อเทียมมักใช้งานได้นาน 10–15 ปี
โรคข้อเสื่อมเป็นโรคข้ออักเสบซึ่งพบบ่อยที่สุด ส่งผลกระทบต่อประชากรโลกประมาณ 237 ล้านคนหรือ 3.3% ณ ปี 2015
โรคนี้พบได้บ่อยขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น
ในผู้มีอายุมากกว่า 60 ปี ผู้ชายประมาณ 10% และผู้หญิง 18% จะมีโรค
โรคข้อเสื่อมเป็นสาเหตุประมาณ 2% ของจำนวนปีที่มีชีวิตอยู่กับความพิการ (YLDs)
อาการ

อาการหลักคือเจ็บปวด ทำให้พิการและข้อติด
มักเจ็บปวดมากขึ้นเมื่อมีกิจกรรมต่อเนื่องเป็นเวลานานและบรรเทาลงเมื่อพักผ่อน
อาการข้อติดพบได้บ่อยที่สุดในตอนเช้า และมักจะคงอยู่น้อยกว่า 30 นาทีหลังจากเริ่มทำกิจกรรมประจำวัน แต่อาจกลับมาเป็นอีกหลังจากช่วงที่ไม่มีกิจกรรม
โรคข้อเสื่อมสามารถก่อเสียงดังกรอบแกรบเมื่อขยับข้อต่อที่เป็นปัญหา โดยเฉพาะข้อต่อไหล่และเข่า
คนไข้อาจบ่นว่าข้อต่อล็อกหรือไม่เสถียร
อาการเหล่านี้จะมีผลต่อชีวิตประจำวันเนื่องจากข้อปวดและติด
บางคนรายงานว่าปวดเพิ่มขึ้นเมื่อสัมผัสกับอุณหภูมิที่เย็น ความชื้นสูง หรือความกดอากาศที่ลดลง แต่การศึกษาต่าง ๆ ก็ได้ผลที่ไม่สอดคล้องกัน
โรคข้อเสื่อมมักมีผลต่อมือ เท้า กระดูกสันหลัง และข้อต่อที่รับน้ำหนักมาก เช่น สะโพกและเข่า แม้ว่าในทางทฤษฎีแล้ว ข้อต่อใด ๆ ก็สามารถเกิดโรคได้
เมื่อโรคลุกลามมากขึ้น รูปแบบการเคลื่อนไหว (เช่น การเดิน) ก็มักจะได้ผลกระทบ
โรคข้อเสื่อมเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของภาวะน้ำซึมซ่าน (joint effusion) ในข้อเข่า
ในข้อต่อที่เล็กกว่า เช่น ที่นิ้วมือ การขยายตัวของกระดูกแข็งที่เรียกว่า Heberden's nodes (ที่ข้อปลายนิ้ว) หรือ Bouchard's nodes (ที่ข้อกลางนิ้ว) ก็อาจเกิดขึ้น
แม้ว่าอาจจะไม่เจ็บ แต่ก็จำกัดการเคลื่อนไหวของนิ้วมืออย่างสำคัญ
โรคข้อนิ้วเท้าเสื่อมอาจเป็นปัจจัยให้เกิดตาปลา (bunion เป็นก้อนที่นิ้วเท้า) ทำให้มันแดงหรือบวม
เหตุ

เชื่อว่า ความเครียดทางกลก่อความเสียหายที่ข้อต่อ แล้วร่างกายซ่อมแซมได้ไม่พอ เป็นสาเหตุหลักของโรคข้อเสื่อม
แหล่งความเครียดอาจรวมการจัดเรียงกระดูกผิดปกติทั้งแบบแต่กำเนิดหรือเพราะโรค, การบาดเจ็บ, น้ำหนักตัวมากเกินไป, 
กล้ามเนื้อที่รองรับข้อต่อไม่แข็งแรง และความบกพร่องของเส้นประสาทส่วนปลายซึ่งทำให้เคลื่อนไหวอย่างฉับพลันหรือไม่ประสานกัน
อย่างไรก็ตาม การออกกำลังกายรวมถึงการวิ่งเมื่อไม่บาดเจ็บ ไม่พบว่าเพิ่มความเสี่ยงโรคข้อเข่าเสื่อม
การหักข้อนิ้ว (ให้เกิดเสียงดัง) ก็ไม่พบว่ามีบทบาทให้เกิดโรคนี้
ความเสี่ยงโรคจะเพิ่มขึ้นตามอายุ
เหตุ > โรคข้อเสื่อมปฐมภูมิ

การเกิดโรคข้อเสื่อมมีสหสัมพันธ์กับประวัติการบาดเจ็บของข้อและโรคอ้วน โดยเฉพาะข้อเข่า
ระดับฮอร์โมนเพศที่เปลี่ยนไปอาจมีบทบาท เพราะพบโรคในหญิงวัยหมดประจำเดือนมากกว่าชายอายุรุ่นเดียวกัน
เหตุ > โรคข้อเสื่อมปฐมภูมิ > เหตุอาชีพ

ข้อมูลเพิ่มเติม: โรคเหตุอาชีพ
พบว่ามีความเสี่ยงเกิดโรคข้อเข่าและข้อสะโพกเสื่อมเพิ่มขึ้นสำหรับคนที่ทำงานยกของ งานที่ใช้แรงกายมาก ต้องเดินในที่ทำงาน และมีงานที่ต้องปีน (เช่น ขึ้นหรือปีนบันได)
สำหรับโรคข้อสะโพกเสื่อมโดยเฉพาะ พบว่าหากทำงานโดยต้องก้มหรือบิดตัว ก็จะเสี่ยงโรคเพิ่มขึ้น
สำหรับโรคข้อเข่าเสื่อมโดยเฉพาะ พบว่ามีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในกลุ่มคนที่ทำงานในท่าคุกเข่าหรือนั่งยอง ๆ ต้องยกของหนักร่วมกับท่าคุกเข่าหรือนั่งยอง ๆ และทำงานในท่ายืน
หญิงและชายเสี่ยงโรคข้อเสื่อมเหตุอาชีพคล้าย ๆ กัน
เหตุ > โรคข้อเสื่อมทุติยภูมิ

ด้านข้าง (lateral)
ด้านหน้า
โรคข้อเท้าเสื่อมชนิดทุติยภูมิ (เนื่องจากกระดูกหักเก่า) ในหญิงอายุ 82ปี
โรคข้อเสื่อมชนิดนี้เกิดจากปัจจัยอื่น ๆ แต่พยาธิสภาพที่เกิดขึ้นเหมือนกับโรคข้อเสื่อมชนิดปฐมภูมิ รวมทั้ง
แอลแคปโทนิวเรีย
ความผิดปกติแต่กำเนิดของข้อต่อ
โรคเบาหวานทำให้ต้องเปลี่ยนข้อเนื่องกับโรคข้อเสื่อมเป็นสองเท่า และผู้ป่วยเบาหวานมักต้องเปลี่ยนข้อเมื่อมีอายุน้อยกว่าผู้ที่ไม่เป็นเบาหวาน
Ehlers–Danlos syndromes หรือกลุ่มอาการเอเลอร์ส-ดันลอส เป็นกลุุ่มโรคทางพันธุกรรมเกี่ยวกับเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน 13 โรค
ภาวะเหล็กเกินและโรควิลสันซึ่งเป็นโรคทางพันธุกรรมเกี่ยวกับการมีทองแดงเกิน
โรคอักเสบ (เช่น Perthes' disease) โรคไลม์ และโรคข้ออักเสบเรื้อรังทุกรูปแบบ (เช่น Costochondritis, โรคเกาต์ และข้ออักเสบรูมาตอยด์) สำหรับโรคเกาต์ ผลึกกรดยูริกจะทำให้กระดูกอ่อนเสื่อมเร็วขึ้น
การบาดเจ็บของข้อหรือเอ็นยึด (เช่น เอ็นไขว้หน้าเข่า คือ anterior cruciate ligament) อันเป็นผลมาจากอุบัติเหตุหรือศัลยกรรมออร์โทพีดิกส์
การเสื่อมสภาพหรือความไม่เสถียรของเอ็นยึดอาจเป็นปัจจัยหนึ่ง
กลุ่มอาการมาร์แฟน
โรคอ้วน
ข้ออักเสบเหตุติดเชื้อ
พยาธิสรีรวิทยา

ข้อสะโพกปกติ
โรคข้อสะโพกเสื่อม ทำให้ช่องว่างข้อต่อแคบลง ทำให้กระดูกอ่อนเสื่อมแล้วเปิดกระดูกภายใต้
แม้โรคข้อเสื่อมอาจทำให้สูญเสียกระดูกอ่อนอย่างชัดเจนและทำให้เนื้อเยื่อข้อชนิดอื่น ๆ เสียรูปทรง 
แต่จริง ๆ ก็มีการเปลี่ยนแปลงทางชีวเคมีอันละเอียดอ่อนที่เกิดขึ้นในระยะแรก ๆ ของโรคแล้ว
ปริมาณน้ำในกระดูกอ่อนปกติจะสมดุลโดยอาศัยแรงอัดที่ขับน้ำออก และอาศัยแรงดันอุทกสถิต (hydrostatic pressure) กับแรงดันออสโมซิสที่ดึงน้ำเข้า
เส้นใยคอลลาเจนจะเป็นตัวสร้างแรงอัด ในขณะที่ปรากฏการณ์กิบส์-ดอนนันและโปรตีน proteoglycan ของกระดูกอ่อนเป็นตัวสร้างแรงดันออสโมซิสซึ่งมักจะดึงน้ำเข้า
ในช่วงเริ่มต้นของโรค เมทริกซ์ของคอลลาเจนจะเริ่มไม่เป็นระเบียบมากขึ้น โดยปริมาณของ proteoglycan ก็จะลดลงในกระดูกอ่อน
การเสื่อมสลายของเส้นใยคอลลาเจนมีผลเพิ่มปริมาณน้ำโดยสุทธิ
ซึ่งเกิดขึ้นแม้จะเสีย proteoglycan ไปโดยรวมและดังนั้นจึงเสียแรงดันออสโมซิสที่ดึงน้ำเข้าด้วย
น้ำเพิ่มขึ้นโดยสุทธิเพราะการเสียคอลลาเจนมีผลแรงกว่า
โครงสร้างอื่น ๆ ในข้อต่อก็อาจได้รับผลกระทบด้วย
เอ็นยึดจะหนาตัวขึ้นและกลายเป็นพังผืด และหมอนรองเข่าอาจเสียหายและสึกหรอไป
โดยหมอนรองเข่าอาจหมดไปโดยสิ้นเชิงเมื่อต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อ
กระดูกงอกใหม่ที่เรียกว่า ปุ่มงอก (osteophyte) อาจเกิดขึ้นที่ริมข้อต่อ อาจเป็นเพื่อพยายามปรับปรุงความเข้ากันได้ของกระดูกอ่อนผิวข้อต่อเมื่อไม่มีหมอนรองเข่า
ปริมาตรกระดูกใต้กระดูกอ่อน (subchondral bone) จะเพิ่มขึ้นโดยมีแร่ธาตุน้อยลง (hypomineralization)
การเปลี่ยนแปลงทั้งหมดนี้อาจก่อปัญหาให้เข่าทำงานได้ไม่ดี
อาการปวดในโรคข้อเสื่อมสัมพันธ์กับเยื่อบุข้อ (synovium) ที่หนาตัวขึ้น
และกับรอยโรคที่กระดูกใต้กระดูกอ่อน
การวินิจฉัย

| ชนิด | WBC (ต่อ mm3) |  % นิวโทรฟิล | ความเหนียว | สี |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ปกติ | <200 | 0 | สูง | ใส |
| โรคข้อเสื่อม | <5000 | <25 | สูง | เหลืองใส |
| บาดเจ็บ | <10,000 | <50 | ไม่แน่นอน | มีเลือด |
| อักเสบ | 2,000–50,000 | 50–80 | ต่ำ | เหลืองขุ่น |
| ข้ออักเสบติดเชื้อ | >50,000 | >75 | ต่ำ | เหลืองขุ่น |
| หนองในแท้ | ~10,000 | 60 | ต่ำ | เหลืองขุ่น |
| วัณโรค | ~20,000 | 70 | ต่ำ | เหลืองขุ่น |
อักเสบรวม ข้ออักเสบ, โรคเกาต์, ข้ออักเสบรูมาตอยด์, ไข้รูมาติก
การวินิจฉัยที่ค่อนข้างแน่นอนจะอาศัยประวัติคนไข้และการตรวจของแพทย์
โดยภาพเอกซเรย์อาจยืนยันการวินิจฉัยได้
การเปลี่ยนแปลงที่พบในภาพเอกซเรย์รวมทั้งช่องว่างข้อต่อแคบลง, ภาวะกระดูกแข็งตัวใต้กระดูกอ่อน (sclerosis การสร้างกระดูกเพิ่มขึ้นรอบ ๆ ข้อต่อ), การเกิดถุงน้ำใต้กระดูกอ่อน และการเกิดกระดูกงอก
แต่ภาพเอกซเรย์ธรรมดาก็อาจไม่สัมพันธ์กับสิ่งที่พบในการตรวจร่างกายหรือระดับความเจ็บปวด
ในปี 1990 โดยใช้ข้อมูลจากการศึกษาหลายศูนย์ วิทยาลัยโรคข้ออเมริกัน (ACR) ได้พัฒนาเกณฑ์สำหรับวินิจฉัยโรคข้อมือเสื่อมโดยอิงการขยายตัวของเนื้อเยื่อแข็ง (เช่นกระดูก) และการบวมของข้อต่อบางข้อ
เกณฑ์เหล่านี้มีความไวร้อยละ 92 และความจำเพาะร้อยละ 98 สำหรับโรคข้อมือเสื่อมเมื่อเทียบกับโรคอื่น ๆ เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์และกลุ่มโรคข้ออักเสบคือ spondyloarthropathy
โรคข้อเสื่อมรุนแรงและภาวะกระดูกบาง (osteopenia) ของข้อมือและข้อโคนนิ้วหัวแม่มือ
ภาพเอ็มอาร์ไอแสดงโรคข้อเข่าเสื่อม มีลักษณะเฉพาะคือช่องข้อแคบลง
โรคข้อเข่าซ้ายเสื่อม ให้สังเกตกระดูกงอก การแคบลงของช่องข้อ (ลูกศร) และความหนาแน่นของกระดูกใต้กระดูกอ่อน (subchondral bone) ที่เพิ่มขึ้น (ลูกศร)
กระดูกอ่อนที่เสียหายในแม่สุกร (a) การสึกกร่อนของกระดูกอ่อน (b) แผลเปื่อยที่กระดูกอ่อน (c) การซ่อมแซมกระดูกอ่อน (d) การเกิดกระดูกงอก
ภาพทางจุลพยาธิวิทยาของโรคข้อเข่าเสื่อมในหญิงสูงอายุ
ภาพทางจุลพยาธิวิทยาของโรคข้อเข่าเสื่อมในหญิงสูงอายุ
ในข้อปกติ ปลายกระดูกจะหุ้มด้วยกระดูกอ่อนที่เรียบ ทั้งหมดจะได้รับการปกป้องโดยแคปซูลข้อต่อซึ่งบุด้วยเยื่อไขข้อ (synovial membrane) ซึ่งผลิตไขข้อ (synovial fluid) แคปซูลและไขข้อจะช่วยปกป้องกระดูกอ่อน กล้ามเนื้อ และเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
ในโรคข้อเสื่อม กระดูกอ่อนจะสึกหรอไป กระดูกงอกจะงอกออกมาจากขอบกระดูก และไขข้อก็จะเพิ่มมากขึ้น จึงทำให้ข้อรู้สึกติดและเจ็บ
โรคข้อเสื่อม
กระดูก (ซ้าย) และลักษณะที่พบทางคลินิก (ขวา) ทั้งสองเปลี่ยนแปลงไปในโรคข้อมือเสื่อม
การวินิจฉัย > การจำแนกประเภท

มีระบบการจำแนกประเภทหลายระบบที่ใช้ระบุระดับโรคข้อเสื่อม
มาตรวัด WOMAC เป็นแบบคำถามมาตรฐานที่ใช้สอบความเจ็บปวด การติด และข้อจำกัดในการใช้งาน
ระบบการให้คะแนน Kellgren-Lawrence grading scale สำหรับโรคข้อเข่าเสื่อม ซึ่งใช้ลักษณะที่เห็นจากภาพเอกซ์เรย์เท่านั้น
การจำแนกแบบ Tönnis classification สำหรับโรคข้อสะโพกเสื่อม ซึ่งใช้เฉพาะลักษณะที่เห็นจากภาพถ่ายเอกซ์เรย์เช่นกัน
ทั้งโรคข้อเสื่อมแบบเกิดปุ่มที่ข้อหลายข้อ (generalized nodal osteoarthritis) และโรคข้อเสื่อมแบบสึกกร่อน (EOA) เป็นกลุ่มย่อยของโรคข้อเสื่อมปฐมภูมิ
EOA เป็นรูปแบบที่พบน้อยกว่ามาก มีการอักเสบที่รุนแรงกว่า มักมีผลต่อข้อปลายนิ้วมือ และมีลักษณะเฉพาะคือเห็นเป็นข้อสึกกร่อนในภาพเอกซเรย์
การจัดการ

การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต (เช่น การลดน้ำหนักและการออกกำลังกาย) และยาแก้ปวดเป็นวิธีการรักษาหลัก
แนะนำให้ใช้ยาพาราเซตามอลเป็นตัวเลือกแรก โดยใช้ยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์เป็นตัวเสริมหากบรรเทาความปวดได้ไม่เพียงพอ
ยังไม่พบยาที่สามารถเปลี่ยนการดำเนินโรคจนถึงปี 2018
ในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักอาจช่วยบรรเทาอาการข้อสะโพกเสื่อมได้
คำแนะนำรวมการเปรับเปลี่ยนปัจจัยเสี่ยงโดยเฉพาะ ๆ รวมทั้ง 1) โรคอ้วนและการมีน้ำหนักเกิน 2) กิจกรรมทางกาย 3) อาหาร 4) โรคที่เกิดร่วม 5) ปัจจัยทางชีวกลศาสตร์ 6) ปัจจัยด้านอาชีพ
การจัดการโรคมักสำเร็จได้ยากเพราะการให้ความสำคัญที่แตกต่างกัน บวกกับการสื่อสารที่ไม่ดีระหว่างแพทย์กับผู้ป่วย
เป้าหมายการรักษาที่ทำได้จริงอาจได้โดยการทำความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับโรค การรับฟังความกังวลของผู้ป่วยอย่างตั้งใจ การเลี่ยงใช้ศัพท์แพทย์ที่เข้าใจยาก 
และการปรับแผนการรักษาให้เหมาะสมกับความต้องการของผู้ป่วย