ทอร์ (เครือข่ายนิรนาม)

| --- | --- |

นักพัฒนา: โปรเจ็กต์ทอร์
วันที่เปิดตัว: 20 กันยายน ค.ศ. 2002 (2002-09-20)
ที่เก็บข้อมูล:  gitlab.torproject.org/tpo/core/tor/  
ภาษาที่เขียน: ภาษาซี ไพทอน รัสต์
ระบบปฏิบัติการ:  ไมโครซอฟท์ วินโดวส์  ระบบปฏิบัติการแบบยูนิกซ์ (แอนดรอยด์ ลินุกซ์ แมคโอเอส) 
ขนาด: 2–4 เมกะไบต์
ประเภท: การจัดเส้นทางแบบหัวหอม, ระบบนิรนาม
สัญญาอนุญาต: เบิร์กลีย์ซอฟต์แวร์ดิสทริบิวชัน
เว็บไซต์: torproject.org
เมื่อส่งข้อมูลไปยังปลายทาง ระบบผู้ใช้/พร็อกซีหัวหอม (onion proxy, OP) จะเข้ารหัสลับข้อมูลเป็นชั้น ๆ โดยใช้กุญแจเข้ารหัสแบบสมมาตรที่ได้แลกเปลี่ยนกับสถานีรีเลย์แต่ละสถานีในวงจรการสื่อสารเสมือนที่ได้สร้างขึ้นก่อนส่งข้อมูล เป็นกุญแจที่สัมพันธ์กับสถานีต่าง ๆ เริ่มตั้งแต่สถานีขาออก (สถานีสุดท้าย) ย้อนลำดับกลับมาจนถึงสถานีขาเข้า เมื่อข้อมูลส่งไปถึงแต่ละสถานี ๆ สถานีก็จะสามารถถอดรหัสชั้นที่เข้ากุญแจซึ่งตนได้แลกเปลี่ยน แล้วทำการที่สมควรเช่นส่งข้อมูลนั้นต่อไปได้ โดยที่ไม่สามารถรู้ข้อมูลที่ส่งต่อเพราะเข้ารหัสด้วยกุญแจที่ตนไม่มี สถานีขาออกจะเป็นผู้ถอดรหัสชั้นสุดท้ายแล้วส่งข้อมูลดั้งเดิมไปยังระบบปลายทางต่อไป
ในตัวอย่างนี้ ระบบผู้ใช้จะส่งข้อมูลผ่านสถานี A ไปยัง B ไปสุดที่ C แล้ว C ก็จะส่งต่อข้อมูลเดิมไปยังระบบปลายทาง ดังนั้น ระบบผู้ใช้จึงเข้ารหัสข้อมูลที่ส่งโดยใช้กุญแจที่สัมพันธ์กับ C แล้วเข้ารหัสด้วยกุญแจที่สัมพันธ์กับ B และในที่สุดเข้ารหัสด้วยกุญแจที่สัมพันธ์กับ A ดังนั้น เมื่อ A ได้รับข้อมูล ก็จะสามารถถอดรหัสชั้นแรกโดยใช้กุญแจที่ได้แลกเปลี่ยนกันเมื่อสร้างวงจร และสถานีต่อ ๆ ไปคือ B และ C ก็เช่นกัน
นอกจากจะอุปมาเหมือนกับหัวหอมที่เป็นชั้น ๆ การส่งข้อมูลแบบนี้ยังเหมือนกับขุดอุโมงค์ภายในอุโมงค์ (tunneling) เพื่อส่งข้อมูล 
ซึ่งมีส่วนคล้ายกับการใช้อุโมงค์ของเครือข่ายส่วนตัวเสมือน (VPN) เพื่อส่งข้อมูลไปยังระบบอื่น ๆ แต่ต่างโดยหลักเพราะเป็นอุโมงค์หลายชั้น
ข้อมูลเบื้องต้นสั้น ๆ (ภาษาอังกฤษ) เกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า Pluggable transports เพื่อหลีกเลี่ยงวิธีการเซ็นเซอร์ที่บล็อกสถานีต่าง ๆ ที่เปิดเผยของทอร์
ทอร์ (อังกฤษ: Tor) เป็นซอฟต์แวร์เสรีและต้นทางเปิด ที่ช่วยให้สื่อสารทางอินเทอร์เน็ตอย่างนิรนามได้ รวมทั้งช่วยให้สามารถเรียกดูเว็บไซต์บางแห่งที่ถูกเซ็นเซอร์ได้ โดยอาศัยการจัดเส้นทางแบบหัวหอม คือการจัดส่งการสื่อสารผ่านสถานีส่งต่อเป็นลำดับ ๆ ตามที่โปรแกรมผู้ใช้เลือกเองโดยสุ่มและเข้ารหัสลับเป็นชั้น ๆ (คล้ายหัวหอม)
ส่วนชื่อเป็นอักษรย่อจากโปรเจ็กต์ดั้งเดิมคือ "The Onion Router" (เราเตอร์หัวหอม)
ทอร์ส่งการสื่อสารผ่านเครือข่ายทั่วโลกโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ให้บริการโดยอาสาสมัคร และมีสถานีส่งต่อ/รีเลย์มากกว่า 7,000 สถานี
ทอร์มุ่งป้องกันความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้ รวมทั้งป้องกันเสรีภาพและให้สมรรถภาพในการสื่อสารอย่างเป็นส่วนตัว 
โดยซ่อนตำแหน่งและ/หรือการใช้งานของผู้ใช้จากใครก็ได้ที่ทำการเพื่อสอดแนมทางเครือข่าย หรือเพื่อวิเคราะห์การสื่อสาร
กล่าวอีกอย่างก็คือ ทำให้ตามรอยกิจกรรมทางอินเทอร์เน็ตกลับไปหาผู้ใช้ได้ยากขึ้น กิจกรรมรวมทั้ง "การเยี่ยมใช้เว็บไซต์ การโพสต์ข้อความออนไลน์ การส่งข้อความทันที และรูปแบบการสื่อสารอื่น ๆ"
แม้ทอร์โดยทั่วไปจะตั้งให้ป้องกันโปรแกรมที่ส่งการสื่อสารแบบทีซีพีผ่านส่วนต่อประสานแบบ SOCKS ได้
และมีโปรแกรมต่าง ๆ ที่ออกแบบให้ใช้ทอร์ โปรเจ็กต์ทอร์เองก็ไม่ได้สำรวจโปรแกรมเหล่านั้นเพียงพอเพื่อแนะนำค่าตั้งที่ปลอดภัย 
ผลิตภัณฑ์หลักของโปรเจ็กต์ก็คือ ทอร์เบราว์เซอร์ซึ่งเป็นมอซิลลา ไฟร์ฟอกซ์พร้อมกับโปรแกรมเสริมและทอร์พร็อกซี 
และโปรเจ็กต์ก็ไม่แนะนำให้ใช้เบราว์เซอร์อื่น ๆ เพื่อเชื่อมต่อกับเครือข่ายเพราะจะไม่ได้การป้องกันสภาพนิรนามเหมือนกับที่ใช้ทอร์เบราว์เซอร์
นอกจากการใช้ทอร์เบราว์เซอร์เพื่อเยี่ยมชมเว็บไซต์แล้ว โปรแกรมสามัญที่ใช้เพื่อสื่อสารแบบนิรนามผ่านทอร์รวมทั้งไออาร์ซีและระบบส่งข้อความทันที
การจัดเส้นทางแบบหัวหอม (Onion routing) เป็นการเข้ารหัสลับที่ทำเป็นชั้น ๆ เหมือนกับของหัวหอม
คือระบบผู้ใช้จะสร้างวงจรการสื่อสารผ่านสถานี/โหนดส่งต่อต่าง ๆ ซึ่งเลือกโดยสุ่มเป็นลำดับ ๆ โดยสถานีส่งต่อแต่ละสถานี จะรู้แต่เลขที่อยู่ไอพีขาเข้าและขาออกของตน ๆ เท่านั้น และไม่มีสถานีไหนในระหว่าง ที่รู้ที่อยู่ของต้นสายและของปลายทางทั้งสอง 
สำหรับระบบปลายทาง ต้นสายก็ดูเหมือนจะเป็นสถานีขาออกของทอร์
ระบบผู้ใช้จะต่อรองกุญแจเข้ารหัสลับแบบสมมาตรโดยเฉพาะ ๆ ที่ใช้ร่วมกับสถานีส่งต่อและสถานี เพื่อเมื่อส่งข้อมูลไปยังปลายทาง ระบบก็จะเข้ารหัสข้อมูลเป็นชั้น ๆ ด้วยกุญแจที่ใช้ร่วมกับสถานีต่าง ๆ เริ่มตั้งแต่สถานีขาออก (สถานีสุดท้าย) ย้อนลำดับกลับมาจะถึงสถานีขาเข้า เมื่อข้อมูลส่งไปถึงแต่ละสถานี ๆ สถานีก็จะสามารถถอดรหัสชั้นที่เข้ากุญแจซึ่งตนมี แล้วทำการที่สมควรเช่นส่งข้อมูลนั้นต่อไปได้ โดยที่ไม่สามารถรู้ข้อมูลที่ส่งต่อเพราะเข้ารหัสด้วยกุญแจที่ตนไม่มี สถานีขาออกจะเป็นผู้ถอดรหัสชั้นสุดท้ายแล้วส่งข้อมูลดั้งเดิมไปยังระบบปลายทางต่อไป
การจัดเส้นทางเช่นนี้ ทำให้ไม่มีสถานีของทอร์ใด ๆ รู้ที่อยู่ของทั้งต้นสายและปลายทาง, ทำให้นอกจากระบบผู้ใช้แล้ว ไม่มีระบบไหน ๆ ที่รู้เส้นทางการส่งข้อมูลทั้งหมดภายในวงจร และทำให้สถานีขาออกเท่านั้น ที่สามารถเข้าถึงข้อมูลดั้งเดิมที่จะส่งไปยังระบบปลายทางได้ เพราะเหตุนี้ ระบบจึงสามารถเก็บรักษาที่อยู่หรือกิจกรรมของระบบผู้ใช้โดยเป็นความลับไว้ได้
แต่ปฏิปักษ์ก็อาจพยายามระบุผู้ใช้โดยวิธีการต่าง ๆ 
ซึ่งอาจทำได้โดยเจาะจุดอ่อนของซอฟต์แวร์บนคอมพิวเตอร์ของผู้ใช้
เช่น สำนักงานความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐมีเทคนิคที่ใช้จุดอ่อนหนึ่งที่ตั้งชื่อรหัสว่า EgotisticalGiraffe ในเว็บเบราว์เซอร์มอซิลลา ไฟร์ฟอกซ์ล้าสมัยรุ่นหนึ่ง ที่เคยรวมแจกจ่ายกับชุดโปรแกรมทอร์
และโดยทั่วไป สำนักงานจะเพ่งเล็งเฝ้าสังเกตผู้ใช้ทอร์ในโปรแกรมการสอดแนม XKeyscore ขององค์กร
นอกจากนั้น สำหรับปฏิปักษ์ที่สามารถดักฟังข้อมูลทั้งที่ต้นสายและปลายทางของวงจรการสื่อสาร ระบบยังไม่สามารถป้องกันการโจมตีด้วยการวิเคราะห์ทางสถิติอาศัยเวลาและขนาดข้อมูลที่ส่ง ซึ่งอาจทำให้ระบุผู้ใช้ได้
เช่นการโจมตีเครือข่ายที่เกิดขึ้นเมื่อต้นปี 2014 
ซึ่งผู้ชำนาญการเชื่อว่า ได้เปิดเผยข้อมูลผู้ใช้แล้วทำให้เจ้าหน้าที่สามารถดำเนินคดีกับทั้งผู้ใช้และผู้ให้บริการซ่อนได้หลายราย
การโจมตีทอร์เป็นประเด็นงานวิจัยที่ยังดำเนินการอยู่
ซึ่งโปรเจ็กต์ทอร์เองก็สนับสนุน
ในบรรดาอุปกรณ์หลีกเลี่ยงการตรวจพิจารณาและรักษาความเป็นส่วนตัวซึ่งวัดโดยความเร็ว การใช้ง่าย การสนับสนุน และความปลอดภัย รายงานปี 2011 ขององค์การนอกภาครัฐเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่ได้ทุนจากรัฐบาลกลางสหรัฐ คือ Freedom House ได้จัดทอร์เป็นอันดับ 3 โดยทั่วไปอาศัยการวัดผลในแล็บ และอันดับ 6 เมื่อรวมการสำรวจผู้ใช้ในประเทศต่าง ๆ คือเมื่ออาศัยค่าวัดต่าง ๆ ดังกล่าว ทอร์เหมาะสมเมื่อใช้ดังต่อไปนี้
ดูข้อมูลหรือดาวน์โหลดไฟล์ที่ต้องมีความเป็นส่วนตัวสูง
ส่งหรือกระจายข้อมูลที่ต้องมีความปลอดภัยสูงและไม่จำเป็นต้องเร็วมาก
รายงานยังได้แสดงข้อดีต่าง ๆ ของทอร์รวมทั้ง
ใช้เทคโนโลยีก้าวหน้ามากที่สุดเพื่อหน่วงการวิเคราะห์การสื่อสาร
โปรเจ็กต์บอกอย่างชัดเจนว่าซอฟต์แวร์ช่วยป้องกันอะไรได้และอะไรไม่ได้
โครงสร้างพื้นฐานของระบบกระจายไปอย่างกว้างขวาง
ซอฟต์แวร์รวมแจกเป็นไฟล์เดียวและมีให้เลือกหลายระบบปฏิบัติการ
แต่มีข้อเสียต่าง ๆ รวมทั้ง
ผู้ใช้คิดว่า ทอร์ช้า
ทอร์ใช้ได้ไม่ดีเมื่ออินเทอร์เน็ตมีจราจรติดขัด