จังหวัดร้อยเอ็ด

สำหรับความหมายอื่นของ "ร้อยเอ็ด" ดูที่ ร้อยเอ็ด (แก้ความกำกวม)
| จังหวัดร้อยเอ็ด |
| --- | --- |
จังหวัด
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Changwat Roi Et
จากซ้ายไปขวา บนลงล่าง:  วัดบูรพาภิราม  เจดีย์หินทราย วัดป่ากุง  บึงพลาญชัย  พระเจดีย์มหาชัยมงคล  กู่กาสิงห์ 
   ธง ตรา
คำขวัญ: สิบเอ็ดประตูเมืองงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมสาเกต บุญผะเหวดประเพณี มหาเจดีย์ชัยมงคล งามน่ายลบึงพลาญชัย เขตกว้างไกลทุ่งกุลา โลกลือชาข้าวหอมมะลิ
แผนที่ประเทศไทย จังหวัดร้อยเอ็ดเน้นสีแดงแผนที่ประเทศไทย จังหวัดร้อยเอ็ดเน้นสีแดง
ประเทศ:  ไทย
การปกครอง
 • ผู้ว่าราชการ : ชัชวาลย์ เบญจสิริวงศ์   (ตั้งแต่ พ.ศ. 2567) 
 • นายก อบจ. : เศกสิทธิ์ ไวนิยมพงศ์   (ตั้งแต่ พ.ศ. 2565) 
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 8,299.449 ตร.กม. (3,204.435 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่: อันดับที่ 23
ประชากร (พ.ศ. 2566)
 • ทั้งหมด: 1,284,836 คน
 • อันดับ: อันดับที่ 15
 • ความหนาแน่น: 154.80 คน/ตร.กม. (400.9 คน/ตร.ไมล์)
 • อันดับความหนาแน่น: อันดับที่ 25
รหัส ISO 3166: TH-45 
ชื่อไทยอื่น ๆ: สาเกตนคร
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
 • ต้นไม้: กระบก
 • ดอกไม้: อินทนิลบก
 • สัตว์น้ำ: ปลาหลดจุด
ศาลากลางจังหวัด
 • ที่ตั้ง: ถนนเทวาภิบาล ตำบลในเมือง อำเภอเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด 45000
 • โทรศัพท์: 0 4351 9165
 • โทรสาร: 0 4351 1353
เว็บไซต์: http://www.roiet.go.th/
 
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ร้อยเอ็ด (เดิมสะกดว่า ร้อยเอ็จ) เป็นจังหวัดบริเวณลุ่มแม่น้ำชีในภาคอีสานตอนกลางของประเทศไทย
ประวัติ
เคยเป็นเมืองที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ โดยปรากฏชื่อในตำนานอุรังคธาตุว่า สาเกตนคร หรือ เมืองร้อยเอ็ดประตู อันเนื่องมาจากเป็นเมืองที่มีความเจริญรุ่งเรื่องโดยที่มีเมืองขึ้นจำนวนมาก การตั้งชื่อเมืองว่า "ร้อยเอ็ดประตู" นั้น น่าจะเป็นการตั้งชื่อเชิงอุปมาอุปไมยให้เป็นศิริมงคลและแสดงถึงความยิ่งใหญ่ของเมืองมากกว่าการที่เมืองจะมีประตูเมืองอยู่จริงถึงร้อยเอ็ดประตู ซึ่งการตั้งชื่อเพื่อแสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองผ่านการมีประตูเมืองจำนวนมากนั้น น่าจะได้รับอิทธิพลหรือแบบอย่างมาจากเมืองหรืออาณาจักรที่เคยรุ่งเรืองในสมัยโบราณอย่างทวารวดีซึ่งมีความหมายว่าเมืองที่มีประตูล้อมรอบเป็นกำแพง หรืออย่างเมืองหงสาวดีที่มีประตูเมืองรายล้อมกำแพงเมืองอยู่ยี่สิบประตู ซึ่งแต่ละประตูนั้นจะตั้งชื่อตามเมืองขึ้นของตน เช่น เชียงใหม่ อโยธยา จังหวัดนครราชสีมา เป็นต้น นอกจากนั้นการตั้งชื่อเมืองให้ดูยิ่งใหญ่เกินจริงเพื่อความเป็นสิริมงคลก็ถือเป็นธรรมดาของการตั้งชื่อเมืองหรืออาณาจักรในสมัยโบราณ
ส่วนข้อสันนิษฐานที่ว่าเมืองร้อยเอ็ดน่าจะมีเพียงสิบเอ็ดหัวเมือง อันเนื่องมาจากการเขียนจำนวนตามแบบภาษาลาวโบราณ โดยเลขสิบเอ็ดจะประกอบไปด้วยเลขสิบกับเลขหนึ่ง (10+1 =101) ทำให้เกิดการอ่านที่ผิดเพี้ยนเป็นคำว่าร้อยเอ็ดนั้น น่าจะเป็นสมมุติฐานที่คลาดเคลื่อน เพราะจากการตรวจสอบข้อความตัวอักษรธรรมในต้นฉบับใบลานเรื่องอุรังคธาตุไม่ปรากฏว่ามีจุดไหนที่เขียนชื่อเมืองร้อยเอ็ดเป็นตัวเลข แต่กลับมีการเขียนถึงเมืองร้อยเอ็ดเป็นตัวอักษรทุกจุด (มีทั้งหมด 59 จุด) และไม่มีข้อความตอนใดที่บรรยายแจกแจงรายชื่อหัวเมืองทั้ง 11 แห่ง (อ่านเพิ่มเติมที่ ร้อยเอ็ด คือ ร้อยเอ็ด มิใช่สิบเอ็ด หรือ 10 + 1 โดย สุวัฒน์ ลีขจร)
ประกอบกับตามธรรมดาของการตั้งชื่อต่างๆไม่ว่าจะคนหรือเมืองนั้น จะต้องมีการออกเสียงก่อนถึงจะมีการเขียนเป็นตัวอักษรหรือตัวเลข ซึ่งหากชื่อเมืองแต่เดิมชื่อว่าเมืองสิบเอ็ดประตูแล้ว จึงมีการจารึกชื่อเป็นตัวเลขอย่าง 101 นั้น คำว่าสิบเอ็ดก็ไม่น่าจะออกเสียงเพี้ยนจนมาเป็นคำว่าร้อยเอ็ดอย่างในปัจจุบันได้ ดังนั้นชื่อเมืองร้อยเอ็ดหรือเมืองร้อยเอ็ดประตูจึงน่าจะเป็นชื่อเมืองที่มีมาอยู่แต่แรกเริ่มดังปรากฏในหลักฐานสำคัญ คือ ตำนานอุรังคธาตุฉบับกรมศิลป์ฯ
สรุปความหมาย ก็คือ มีคำ 2 คำที่ต้องทำความเข้าใจ คำแรก คือคำว่า ร้อยเอ็ด  แปลว่าจำนวนที่มากมายจนนับไม่ถ้วน  และ อีกคำหนึ่ง ก็คือ คำว่า เมืองร้อยเอ็ดประตู ซึ่งมีนักวิชาการ ได้ตีความว่าน่าจะหมายถึง  ทวารวดี  เพราะ ทวาร แปลว่า ช่อง, รู, ประตู  วติ หรือ วดี แปลว่า เขต หรือ รั้ว   ทวารดี จึงแปลว่า เมืองที่มีประตูเป็นรั้ว ซึ่งเปรียบเทียบแล้วน่าจะมีความหมายที่ใกล้เคียงกับคำว่าเมืองร้อยเอ็ดประตูที่สุด