stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ พรหมสาขา ณ สกลนคร)
ผลงาน

เดิมเจ้าเมืองสกลนครองค์เก่าตั้งท้าวโง่นคำให้เป็นที่ท้าวสุริยภักดีกรมการช่วยราชการเมืองสกลนคร ครั้งนั้นได้นำสักเลกที่เมืองยโสธร ต่อมาจึงโปรดฯ เลื่อนเป็นที่พระศรีสกุลวงศ์ผู้ช่วยราชการเมือง ได้คุมไพร่พลเข้าสมทบกองทัพพระยามหาอำมาตย์เพื่อรบฮ่อที่นครเวียงจันทน์ ณ ค่ายสีฐานและค่ายวัดจันทน์จนค่ายแตก ไล่ตามจับฮ่อมาถึงบ้านโพนงามและบ้านน้ำเกลี้ยงได้ ๓ คนส่งให้แม่ทัพ ต่อมาโปรดฯ เลื่อนเป็นที่ราชวงศ์และอุปฮาดผู้ว่าที่เจ้าเมืองสกลนครตามลำดับเพื่อรอเลื่อนขึ้นเป็นเจ้าเมือง ครั้งดำรงตำแหน่งอุปฮาดเมืองสกลนครได้คุมไพร่พลเข้าสมทบกองทัพพระยาราชวรานุกูลไปถึงเมืองบริคัณฑนิคม แขวงนครเวียงจันทน์ ต่อมาราชวงศ์ (อิน) บิดาถึงแก่กรรมพระยาราชวรานุกูลจึงให้อุปฮาด (โง่นคำ) กลับมารักษาบ้านเมืองแทน จากนั้นได้แต่งกรมการเมืองส่งเสบียงลำเลียงกองทัพช่วยราชการทัพของพระยาราชวรานุกูล ต่อมาจัดท้าวเพี้ยกรมการพร้อมกับจมื่นมณเฑียรพิทักษ์ข้าหลวงไปตั้งอยู่ประตูด่านทางแขวงเมืองภูวดลสอาง และลำเลียงเสบียงส่งกองทัพของพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม เมื่อครั้งรบฮ่อที่ทุ่งเชียงคำ ครั้นเลื่อนเป็นที่พระยาประจันตประเทศธานีเจ้าเมืองสกลนครแล้วได้จัดกระบือ ๒๑ ตัวส่งให้พระยาศรีสุริวงศ์ข้าหลวงเมืองเชียงขวางเพื่อแจกจ่ายแก่พวกทำนา จัดกรมการท้าวเพี้ยพร้อมกับหลวงณรงค์โยธาข้าหลวงขึ้นไปปักหลักด่านทางเมืองวังคำและตามไปส่งถึงเมืองนครพนม จัดกรมการพร้อมกับหลวงมลโยธานุโยคข้าหลวงขึ้นไปประจำรักษาด่านอยู่เมืองวังคำและตามไปส่งถึงเมืองนครพนมเป็นครั้งที่สอง รวมส่งเสบียงลำเลียงแก่หลวงมลโยธานุโยคข้าหลวงถึง ๓ ครั้ง นอกจากนี้ยังจัดท้าวเพี้ยและพาหนะมอบแก่หม่อมหลวงชื่นและข้าหลวงกองแผนที่ไปทางลำน้ำก่ำ จัดท้าวเพี้ยเพื่อส่งมองสิเออคอมิแซร์และมองสิเออแกวข้าหลวงฝรั่งเศสกองแผนที่ไปเมืองกาฬสินธุ์ทางหนึ่งและธาตุพนมทางหนึ่ง และจัดท้าวเพี้ยส่งพาหนะแก่หม่อมราชวงศ์ชิดและหม่อมราชวงศ์ชื่นไปเมืองหนองหาน
พ.ศ. ๒๔๓๖ เกิดศึกสงครามระหว่างฟากโขงฝั่งซ้าย พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) จัดให้อุปฮาดเป็นพนักงานเร่งเกวียนโคต่างไปส่งกองทัพที่เมืองนครพนม ให้ราชวงศ์เป็นพนักงานเร่งเรือบรรทุกลำเลียงไปส่งกองทัพที่เมืองมุกดาหารและเขมราฐ ให้ราชบุตรเป็นพนักงานเร่งกำลังและทำลูกกระสุนดินดำ สำรวจปืนอาวุธรวบรวมให้แก่พระวิชิตพลหาญผู้ช่วย พระห้าวหาญ พระจันทวงศ์เทพ ท้าวสุริยวงศ์เข้าไว้ในกองทัพ ให้ราชบุตรเป็นพนักงานทำบัญชีซื้อข้าวของราษฎรมารวมขึ้นฉางไว้สำหรับส่งกองทัพ ให้พระศรีสกุลวงศ์ผู้ช่วย พระขัตติยะ พระวรสาร พระศรีวราช เป็นพนักงานออกไปสำรวจข้าวเมืองขึ้นฉางไว้สำหรับราชการ เสร็จราชการทัพแล้วโปรดฯ ให้ตัดทางสายโทรเลขและปลูกพลับพลาไว้ที่เมืองสกลนคร พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) จึงให้ราชบุตร พระวิชิตพลหาญผู้ช่วย คุมไพร่ปลูกพลับพลา ให้พระขัตติยะเป็นพนักงานคุมไพร่ตัดทางสายโทรเลขตั้งแต่เมืองสกลนครถึงพรรณานิคม ให้พระวรสารเป็นพนักงานตัดทางสายโทรเลขจากเมืองพรรณานิคมถึงบ้านพันนา และให้พระศรีสกุลวงศ์ผู้ช่วยคุมไพร่ตัดทางสายโทรเลขตั้งแต่บ้านพันนาถึงเมืองหนองหาน ต่อมา พ.ศ. ๒๔๒๔ ได้นำราชบรรณาการลงไปถวายเพื่อสมโภชพระนครที่กรุงเทพมหานคร พ.ศ. ๒๔๔๐ ลงไปรับเสด็จรัชกาลที่ ๕ หลังเสด็จกลับจากประพาสยุโรปครั้งแรก ครั้นสยามจัดการหัวเมืองเป็นระบบมณฑลเทศาภิบาลโดยยกเลิกตำแหน่งเจ้าเมืองและเจ้านายในคณะอาญาแล้วพระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) จึงรับราชการในตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองตลอดมาจนชราจึงโปรดฯ ให้เป็นที่ปรึกษาราชการเมือง โดยหาได้แสดงความไม่พึงพอใจหรือขัดขืนเหมือนบรรดาเจ้าเมืองหัวเมืองลาวอื่น ๆ
ถึงแก่อนิจกรรม

พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) ป่วยด้วยโรคชราและถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๖ สิริรวมอายุ ๘๕ ปี รวมระยะเวลาเข้ารับราชการ ๖๖ ปี โดยรับราชการฝ่ายบริหารและฝ่ายปกครองรวม ๕๑ ปี ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองและผู้ว่าราชการเมืองสกลนครรวม ๓๗  ปี
ภริยาและบุตร

พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) มีภริยาหลายคนแต่สืบได้บางท่านคือ
คุณหญิงสุวรรณ มีบุตรชายหญิง 7 คน คือ
ท้าวพัง
ท้าวอรดี ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นพระวิเศษสกลกิจ
ท้าวนรกา ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสกลนครานุการ
นางหน่อแก้ว
นางจันทโครบ
นางศรีสมยศ
นางทองคาย
ยาแม่วัย มีบุตรธิดา 5 คน คือ
ท้าวสิงห์ ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นท้าวบุตรราช
ท้าวสังข์ ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นหลวงนรานุรักษ์
ท้าวเส ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นหลวงพิจารณ์อักษร
นางโสภา
นางจันทร์
ไม่ปรากฏนาม มีบุตร 1 คน คือ
ท้าวโท
ไม่ปรากฏนาม มีบุตร 1 คน คือ
ท้าวบัวคำ ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นหลวงวิวัฒสุรกิจ
คุณหญิงกาสี มีธิดา 2 คน คือ
นางแขว้งคำ
นางประถม (ตุ้ย)
หม่อมบัวศรี (ภรรยาคนที่ 3) อยู่เมืองจำปา (บ้านนาเหมือง) เสียชีวิตเมื่ออายุ 130 ปี มีธิดา 2 คน คือ
นางสอน แต่งงานกับลูกอุปฮาดเมืองจำปา (บ้านนาเมือง) สามีคนแรก มีลูก 3 คน คือ ลุงโฮม ลุงรส ยายเรีย หลังจากสามีคนแรกเสียชีวิต จึงได้แต่งงานกับสามีคนที่สองคือขุนศักดาและมีลูก 3 คน คือ ยายหริ่ง นางเขียน นายสัมพันธ์ นางสอนมีหลานเหลนที่เหลือพอจะนับได้ ดังนี้
คุณยายทองใส นิลจินดา (ลูกยายหริ่ง) หอพักลดาวัลย์ สกลนครเสียชีวิต
พันตรีประเสริฐ (ลูกยายหริ่ง) เสียชีวิต
คุณยายวิไล สาขามุระ ม่วงไข่ (ลูกยายหริ่ง) เสียชีวิต
ตาพลับ (ลูกลุงโฮมกับภรรนาคนแรก) มีลูก 4 คน ชื่อ เต๊าะ ต๊อก
ตาเหลือเป็นนายตำรวจ (ลูกลุงโฮมกับภรรนาคนแรก)
ยายดอน พังโคน (ลูกลุงโฮม) เสียชีวิต
ยายทอนศรี ศรีประทุมวงค์ พังโคน (ลูกลุงโฮม)
นายเทนีย พังโคน (ลูกลุงโฮม) เสียชีวิต
นายสมบูรณ์ รัตนกร พังโคน (ลูกลุงโฮม) เสียชีวิต
ลุงอี๊ด (ลูกลุงรส) แต่งงานกับป้าสิ่ง เป็นพ่อของวิเชียร ฉวีวรรณ จี น้อย อ้วน บึ้ม สมหวัง ปุ้ม
ยายพิศบูรณ์ (ลูกลุงรส) แต่งงานกับนายช่อ บุตรชาติ สามีคนแรก อำเภอพังโคนเป็นแม่ของ เฉลิมชัย (สมุทรปราการ) เสียชีวิต และสมรสกับสามีคนที่สองชช่ือกำนันสุพจน์ เกื้อทาน พังโคน และมีลูกชื่อกาญจนา (กรุงเทพฯ) เสียชีวิต
ยายสุดรำไพ นิกาญจน์กูล (ซะ)(ลูกลุงรส) แต่งงานกับชนะ นิกาญจน์กูล
นายสวรรค์ (ลูกลุงรส) มีลูกชื่อ นาง ทอง ตั๋น แหม่ม ตุ๊
นายศาสตร์ (ลูกลุงรส) ลูกช่ือ ชู แดง
ยายยุ (ลูกยายเรีย) เสียชีวิต
พันโท สุดใจ ศรีสำราญ (ลูกยายเรีย) หัวหิน เสียชีวิต
มาลัย ศรีสำราญ (ลูกยายเรีย) กรุงเทพ
พิชิต ทัศคร (ลูกยายเขียน) มีลูกชื่อ แอ้ อาด อีด
นายเฉลิมชัย ทัศคร (ลูกยายเขียน) มีลูกชื่อ แดงใหญ่ ตุ้ม นาย
ยายละเอียด ทามณี (ลูกยายเขียน สมรสกับนายสัมฤทธิ์ ทัศคร) พังโคนมีลูกชื่อ รณฤทธิ์ ยุพวรรณ จันทิราภรณ์
นายบรรลือ วงศ์ประทุม (ลูกนายสัมพันธ์)
นางสน แต่งงานกับนาย ผละ มีลูกชื่อยายหมาน้อย ยายหมาน้อยมีลูกชื่อทองสุก ชื่อเก้า ชื่อสิบ บ้านอยู่สะพานหิน ทางเข้าสกลนคร
พระราชทานนามสกุล > สกุลพรหมสาขา

รัชกาลที่ ๖ โปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุลแก่พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) ตามประกาศว่า ...ประกาศพระราชทานนามสกุลครั้งที่ ๑๗ พระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระนเรศวรวรฤทธิ์ เสนาบดีกระทรวงมุรธาธรขอประกาศให้ทราบทั่วกันว่า ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ขนานนามสกุลพระราชทานแก่ผู้ที่ได้กราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระราชทานเป็นครั้งที่ ๑๗ มีรายนามดังต่อไปนี้ กระทรวงมหาดไทย ฯลฯ ๑๓๖๘ พระยาจันตประเทศธานี (โง่นคำ) ผู้ว่าราชการเมืองสกลนคร พระราชทานนามสกุลว่า "พรหมสาขา" (Brahmasakha) ฯลฯ ประกาศมา ณ วันที่ ๖ มิถุนายน พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ (ลงพระนาม) นเรศวรวรฤทธิ์ เสนาบดีกระทรวงมุรธาธร รับพระบรมราชโองการ...
พระราชทานนามสกุล > สกุลพรหมสาขา ณ สกลนคร

ภายหลังจากพระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) ถึงแก่อนิจกรรม ทายาทบุตรหลานซึ่งสืบเชื้อสายเจ้าเมืองสกลนครทั้งหมดเห็นควรว่าสกุลเดิมที่พระราชทานมานั้นควรเอาแบบอย่างราชธรรมเนียมการพระราชทานชื่อเมืองต่อท้าย เนื่องด้วยบรรพบุรุษเป็นเจ้าเมืองมาก่อน ดังนั้นรัชกาลที่ ๖ จึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามเมืองต่อท้ายสกุลเดิมตามที่ขอมาว่า ...ประกาศกรมราชเลขาธิการ มหาเสวกโท พระยาราชสาสนโสภณ ราชเลขานุการในพระองค์ รับพระบรมราชโองการเหนือเกล้าฯ ให้ประกาศให้ทราบทั่วกันว่า นามสกุล พรหมสาฃา ซึ่งได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานแก่ อำมาตย์โท พระยาจันตประเทศธานีศรีสกลานุรักษ์ (โง่นคำ) นั้น บัดนี้ บุตรหลานพระยาจันตประเทศธานี มีรองอำมาตย์เอก พระวิชิตพลหาร กรมการพิเศษจังหวัดสกลนคร ๑ รองอำมาตย์เอก พระพิทักษ์ถานกิจ กรมการพิเศษจังหวัดสกลนคร ๑ รองอำมาตย์เอก ขุนศรีนครานุรักษ์ นายอำเภอธาตุเชิงชุม ๑ รองอำมาตย์โท ขุนหิรัญรักษา คลังจังหวัดนครพนม ๑ รองอำมาตย์ตรี ขุนวิวัฒสุรกิจ นายอำเภอน้ำพอง ๑ รองอำมาตย์ตรี หลวงพิจารณ์อักษร ปลัดขวาอำเภอพรรณานิคม ๑ รองอำมาตย์ตรี ขุนถิระมัยสิทธิการ ปลัดขวาอำเภอธาตุเชิงชุม ๑ รองอำมาตย์ตรี ขุนจำรูญราชธนากร ศุภมาตราจังหวัดสกลนคร ๑ และ นายวรดี พรหมสาขา เนติบัณฑิตย์ รวม ๙ คน ได้ทูลเกล้าฯ ถวายหนังสือกราบบังคมทูลพระกรุณาว่าบรรพบุรุษของพระยาจันตประเทศธานี (โง่นคำ) ได้เป็นเจ้าเมืองสกลนครต่อๆ กันมาแต่รัชกาลที่ ๓ รวมประมาณเวลาได้ ๘๕ ปีเศษ เริ่มแต่พระยาประเทศธานี (คำ) พระยาจันตประเทศธานี (ปิด) พระยาจันตประเทศธานี (โง่นคำ) ได้ปกครองจังหวัดสกลนครมาโดยความเรียบร้อย และได้ทนุบำรุงให้มีความเจริญตลอดมาจนทุกวันนี้ ใคร่จะขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตเพิ่มคำ ณ สกลนคร ต่อท้ายนามสกุลตามที่กล่าวมาแล้วนั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้ ณ สกลนคร ต่อท้ายนามสกุล พรหมสาขา เป็น พรหมสาขา ณ สกลนคร ตั้งแต่วันประกาศนี้ ประกาศมา ณ วันที่ ๔ สิงหาคม พระพุทธศักราช ๒๔๖๗...
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2450 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.)
พ.ศ. ไม่ปรากฏ –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์มงกุฎไทย (ต.ม.)
พ.ศ. ไม่ปรากฎ –  เหรียญปราบฮ่อ (ร.ป.ฮ.)
แหล่งข้อมูลอื่น

http://kanchanapisek.or.th/kp8/culture/sgk/file1/pe4.html เก็บถาวร 2009-01-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กต้นสกุลนามสกุลพระราชทาน ณ |
| --- | --- |
สกุล ณ มหาไชย: พระยาเทพทวาราวดี (สาย)
สกุล ณ นคร: เจ้าพระยาวรเดชศักดาวุธ (แย้ม ณ นคร)
สกุล ณ สงขลา: พระยาพฤกษ์ภิรมย์ (ฑิตย์)
สกุล ณ ป้อมเพชร์: พระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)
สกุลโกมารกุล ณ นคร: พระยาไชยยศสมบัติ (เฉลิม)
สกุล ณ บางช้าง: หลวงขจรเนาวรัฐ (หลำ) · หลวงพิพิธวรรณการ (ม้วน)
สกุล ณ ถลาง: พระยาสุนทราทรธุรกิจ (หมี) · พระอาณาจักรบริบาล (อ้น) · พระพิไสยสุนทรการ (แปลง)
สกุล ณ ลำพูน: เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ (น้อยจักรคำ)
สกุล ณ กาฬสินธุ์: พระยาชัยสุนทร (เก)
สกุล ณ เชียงใหม่: เจ้าแก้วนวรัฐ (แก้ว)
สกุล ณ น่าน: พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (สุริย)
สกุล ณ ลำปาง: เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต (บุญทวงศ์)
สกุล ณ หนองคาย: พระอนุชาติวุฒาธิคุณ (แพ)
สกุล ณ ร้อยเอ็จ: พระยาขัตติยวงษา เอกาธิกะสตานันต์ (เหลา)
สกุลภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม: พระเจริญราชเดช (อุ่น ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม)
สกุลพรหมสาขา ณ สกลนคร: พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ)
สกุล ณ จัมปาศักดิ์: เจ้าศักดิ์ประสิทธิ์ · เจ้าศักดิ์ประเสริฐ
สกุล ณ พัทลุง: หลวงวิบูลย์บุรขันฑ์ (นพ)
สกุล ณ ตะกั่วทุ่ง: หลวงราชภักดี (หร่าย)
สกุลรัตนดิลก ณ ภูเก็ต: หลวงวรเทพภักดี (เดช)
สกุล ณ ระนอง: พระยารัตนเศรษฐี (ยู่หงี)
สกุลสุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง: มหาดเล็กสำรองสมบุญ
สกุล ณ มโนรม: หลวงวินิจสารา (ดวง)
สกุล ณ วิเชียร: พระยาประเสริฐสงคราม (ใจ ณ วิเชียร)
สกุล ณ อุบล: พระอุบลเดชประชารักษ์ (เสือ ณ อุบล)
สกุลประทีป ณ ถลาง: หลวงราชอาณัติ (กล่อม)
สกุลสุนทรกุล ณ ชลบุรี: หม่อมหลวงจาบ
สกุล ณ เชียงตุง: เจ้าฟ้าสิริสุวรรณราชยสสรพรหมลือ
สกุล ณ พิศณุโลก: หม่อมคัทริน ณ พิศณุโลก
สกุล ณ อุบล: พระอุบลเดชประชารักษ์ (เสือ ณ อุบล)
ภาพหมู่ข้าราชการระดับสูง (ระดับผู้ว่าราชการเมืองในภาคอีสาน)
หอโฮงหรือเรือนเจ้าเมือง ใช้เป็นที่ว่าราชการงานเมืองในสมัยนั้น
พระราชโพธิวรคุณ (พายัพ ฐิตปุญฺโญ)

| พระราชโพธิวรคุณ |
| --- | --- |

ส่วนบุคคล
เกิด: 12 กันยายน พ.ศ. 2488 (79 ปี)
นิกาย: มหานิกาย
การศึกษา: น.ธ.เอก ป.ธ.6  ศน.บ.(สาขาวิชารัฐศาสตร์ วิชาเอกการปกครอง) พธ.ม.(กิตติมศักดิ์) สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ  ศศ.ด.(กิตติมศักดิ์) สาขาวิชาการท่องเที่ยว
ตำแหน่งชั้นสูง
ที่อยู่: วัดพระธาตุดอยสะเก็ด (พระอารามหลวง) อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่
อุปสมบท: 30 มีนาคม พ.ศ. 2509
พรรษา: 56
ตำแหน่ง: เจ้าอาวาสพระอารามหลวงวัดพระธาตุดอยสะเก็ด รองเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่
ดร.(กิตติมศักดิ์) พระราชโพธิวรคุณ นามเดิม พายัพ กาวิยศ ฉายา ฐิตปุญฺโญ เป็นพระราชาคณะชั้นราช ปัจจุบันดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสพระอารามหลวงวัดพระธาตุดอยสะเก็ด อำเภอดอยสะเก็ด รองเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่ อดีตเจ้าคณะอำเภอดอยสะเก็ด
ชาติภูมิ

ชื่อ พายัพ นามสกุล กาวิยศ  เกิดวันที่ 12 เดือน กันยายน พ.ศ. 2488 ปีระกา เป็นบุตรของนายศรี นางลัย   ภูมิลำเนาเดิม บ้านเลขที่ 12/1 ถนนสุมนเทวราช ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน
บรรพชาและอุปสมบท

เมื่อวันที่ 30 เดือน มีนาคม พ.ศ. 2509 ปีมะเมีย ณ วัดพระเนตร ตำบลเวียงเหนือ อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน โดยมี พระครูอรรถธรรมวิภัช วัดพญาภู ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน (พระเทพนันนาจารย์ อดีตเจ้าคณะจังหวัดน่าน) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระสมุห์บุญเลื่อน ติลโก วัดพระเนตร ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน (พระครูบุญกิจสุนทร อดีตเจ้าคณะตำบลในเวียง เขต 1 อดีตเจ้าอาวาสวัดพระเนตร) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระมหาพรศักดิ์ ธมฺมวาที วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน (พระเทพนันทาจารย์ อดีตเจ้าคณะจังหวัดน่าน) เป็นพระอนุสาวนาจารย์
การศึกษา/วิทยฐานะ

พ.ศ. 2505 สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 7 โรงเรียนชุมชนบ้านพระเนตรสามัคคีวิทยา อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน
พ.ศ. 2515 สอบไล่ได้นักธรรมชั้นเอก จากสำนักเรียนวัดบุพพาราม อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง
พ.ศ. 2518 สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3  จาก โรงเรียนหอพระ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2518 สำเร็จการศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรมัชฌิมาภิธรรมิกโท จากสำนักวัดเมืองมาง อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2528 สอบไล่ได้เปรียญธรรม 6 ประโยค จากสำนักศาสนศึกษาวัดพระธาตุดอยสะเก็ด อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง
พ.ศ. 2547 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ศาสนศาสตรบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์ วิชาเอกการปกครอง  จากมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา
ตำแหน่ง > งานปกครอง

พ.ศ. 2523 เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยสะเก็ด(วัดราษฎร์)
พ.ศ. 2524 เป็นเจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยสะเก็ด(วัดราษฎร์)
พ.ศ. 2525 เป็นรักษาการแทนเจ้าคณะตำบลเชิงดอย เขต 1
พ.ศ. 2526 เป็นเจ้าคณะตำบลเชิงดอย เขต 1
พ.ศ. 2531 เป็นพระอุปัชฌาย์
พ.ศ. 2533 เป็นรักษาการแทนเจ้าคณะอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2534 เป็นเจ้าคณะอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2555 เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยสะเก็ด พระอารามหลวง
พ.ศ. 2555 เป็นเจ้าอาวาสวัดพระธาตุดอยสะเก็ด พระอารามหลวง
พ.ศ. 2566 เป็นรองเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่
ตำแหน่ง > งานการศึกษา

พ.ศ. 2513    เป็น  ครูสอนพระปริยัติธรรม  สำนักศาสนศึกษาวัดพระเกิด ตำบลเวียงเหนือ  อำเภอเมือง  จังหวัดน่าน
พ.ศ. 2513    เป็น  กรรมการตรวจข้อสอบธรรมสนามหลวง ภาค 6 (ตรวจข้อสอบนักธรรม ภาค ๖ ประกอบด้วยจังหวัด เชียงราย พะเยา แพร่ น่าน)
พ.ศ. 2515    เป็น  ครูสอนพระปริยัติธรรมสำนักศาสนศึกษาวัดบุพพาราม
พ.ศ. 2524    เป็น  เจ้าสำนักศาสนศึกษาวัดพระธาตุดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2524    เป็น  กรรมการศึกษาศิลปวัฒนธรรม  โรงเรียนบ้านเชิงดอย (ดอยสะเก็ดศึกษา)
พ.ศ. 2525    เป็น  ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์วัดพระธาตุดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2525    เป็น  ผู้อำนวยการศูนย์เด็กก่อนเกณฑ์ในวัดพระธาตุดอยสะเก็ด3
พ.ศ. 2527    เป็น  กรรมการตรวจธรรมสนามหลวงภาค 7
พ.ศ. 2529    เป็น  กรรมการตรวจข้อสอบบาลีสนามหลวง
พ.ศ. 2530    เป็น  พระปริยัตินิเทศ    ประจำจังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2531    เป็น  กรรมการควบคุมห้องสอบธรรมสนามหลวงอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2531    เป็น  กรรมการควบคุมห้องสอบบาลีสนามหลวงจังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2533    เป็น  ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาตลอดชีวิตอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2534    เป็น  เจ้าหน้าที่จัดการฝ่ายสอนธรรมศึกษาในโรงเรียน ของคณะสงฆ์จังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2535    เป็น  กรรมการที่ปรึกษาศูนย์พัฒนาเด็กสิรินธร ในศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
พ.ศ. 2543    เป็น  กรรมการสถานศึกษาโรงเรียนดอยสะเก็ดวิทยาคม
พ.ศ. 2543    เป็น  ประธานที่ปรึกษาคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนบ้านเชิงดอย(ดอยสะเก็ดศึกษา)
พ.ศ. 2545    เป็น  ผู้จัดการโรงเรียนดอยสะเก็ดผดุงศาสน์ วัดพระธาตุดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2552    เป็น  ผู้อำนวยการ ศูนย์ ICT ชุมชนวัดพระธาตุดอยสะเก็ด กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
ตำแหน่ง > งานเผยแผ่

พ.ศ. 2527    เป็น  ประธานหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลเชิงดอย เขต 1
พ.ศ. 2530    เป็น  พระธรรมทูตเฉพาะกิจอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2534    เป็น  ประธานหน่วยอบรมประชาชนประจำอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2535    เป็น  ประธานพระธรรมทูตปฏิบัติการอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2535    เป็น  ผู้อำนวยการศูนย์เผยแผ่ธรรมอำเภอดอยสะเก็ด
ตำแหน่ง > งานสาธารณูปการ

พ.ศ. 2526   เป็น  ประธานคณะกรรมการสาธาณูปการตำบลเชิงดอย เขต 1
พ.ศ. 2534    เป็น  ประธานคณะกรรมการสาธารณูปการอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2542    เป็น  ประธานคณะกรรมการที่ปรึกษาการก่อสร้างอาคารผู้ป่วยใน โรงพยาบาลดอยสะเก็ด ฝ่ายบรรพชิต
พ.ศ. 2544    เป็น  ประธานคณะกรรมการที่ปรึกษาการก่อสร้างอาคารเรียนโรงเรียนบ้านเชิงดอย (ดอยสะเก็ดศึกษา) ฝ่ายบรรพชิต
ตำแหน่ง > งานบำเพ็ญสาธารณประโยชน์-สาธารณสงเคราะห์

พ.ศ.  2524 เป็น    กรรมการที่ปรึกษาและอุปถัมภ์ การพัฒนาสุสานบ้านเชิงดอย หมู่ที่ 3 ตำบลเชิงดอย
พ.ศ. 2534    เป็น  ประธานกรรมการสาธารณสงเคราะห์ คณะสงฆ์อำเภอดอยสะเก็ด  +
พ.ศ. 2535    เป็น  ประธานดำเนินการจัดตั้ง มูลนิธิแห่งความเมตตาและเอื้ออารีย์ วัดพระธาตุดอยสะเก็ด ให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยเอดส์ ผู้ได้รับผลกระทบจากเอดส์ และผู้ด้อยโอกาส
พ.ศ.  2536   เป็น  ประธานกรรมการที่ปรึกษากลุ่มแม่หม้ายเอดส์ดอยสะเก็ด  ให้ความช่วยเหลือผู้ติดเชื้อเอดส์
พ.ศ. 2546    เป็น  ประธานผู้ก่อตั้ง โครงการ “ร่มใบบุญ” ช่วยเหลือผู้ยากไร้ที่เข้ามาอาศัยอยู่ในเขตที่ดินวัด  โดยการตั้งกองทุนให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา  และพัฒนาคุณภาพชีวิต
ตำแหน่ง > งานศึกษาสงเคราะห์

พ.ศ. 2525    เป็น  ผู้อำนวยการ ศูนย์ศึกษาพุทธศาสนาวันอาทิตย์วัดพระธาตุดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2525    เป็น  ผู้อำนวยการศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ในวัดพระธาตุดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2535    เป็น  ผู้อำนวยการค่ายคุณธรรมวัดพระธาตุดอยสะเก็ด
ผลงานที่ได้รับเชิดชูเกียรติ

พ.ศ. 2529     ได้รับโล่เจ้าสำนักเรียนดีเด่น
พ.ศ. 2530     ได้รับโล่เกียรติคุณผู้ทำคุณประโยชน์ต่อการศึกษา จากคุรุสภาอำเภอดอยสะเก็ด
พ.ศ. 2535     รางวัลนอร์มา เรื่องการสนับสนุนการศึกษาเด็กก่อนเกณฑ์   จากยูเนสโก  ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน  จังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2535     ประกาศเกียรติคุณเจ้าคณะอำเภอดีเด่น จากเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2536     รางวัลเสาเสมาธรรมจักรทองคำ สาขาการศึกษาศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์         เข้ารับพระราชทานจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ  สยามบรมราชกุมารี
พ.ศ. 2537  ประกาศเชิดชูเกียรติ เดินตามรอยเยี่ยงครูบาเจ้าศรีวิชัยนักบุญนักพัฒนาแห่งล้านนาไทย
พ.ศ. 2537     รับรางวัล   เจ้าสำนักเรียน ผู้บริหารการศึกษาพระปริยัติธรรมดีเด่น          จากเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่
พ.ศ. 2538     ได้รับโล่-รางวัลคนดีศรีสังคม
พ.ศ. 2543    ได้รับโล่เจ้าอาวาสวัดพัฒนาตัวอย่างที่มีผลงานดีเด่น
พ.ศ. 2545     ได้รับโล่วัดส่งเสริมสุขภาพ
พ.ศ. 2548     ได้รับรางวัลคนต้นแบบเฉลิมพระเกียรติ
พ.ศ. 2549     ได้รับโล่ศูนย์พระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ดีเด่น
พ.ศ. 2548 ปริญญาโทกิตติมศักดิ์เชิดชูเกียรติคุณ ศิลปศาสตรมหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์  สาขาการพัฒนาชุมชน จากมติสภามหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
พ.ศ. 2551 ปริญญาโทกิตติมศักดิ์เชิดชูเกียรติคุณ  พุทธศาสตรมหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์  สาขาการจัดการเชิงพุทธ จากมติสภามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พ.ศ. 2555 ปริญญาเอกกิตติมศักดิ์เชิดชูเกียรติคุณ  ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาการท่องเที่ยว จากมติสภามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา
สมณศักดิ์

พระราชโพธิวรคุณได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดพระราชทานสมณศักดิ์ตามลำดับดังนี้
พ.ศ. 2528  เป็นเปรียญธรรม 6 ประโยค
5 ธันวาคม พ.ศ. 2529  เป็นพระครูสัญญาบัตรเจ้าคณะตำบลชั้นเอก ที่ พระครูโสภณปริยัติสุธี
5 ธันวาคม พ.ศ. 2535  เป็นพระครูสัญญาบัตรเจ้าคณะอำเภอชั้นเอก ในราชทินนามเดิม
5 ธันวาคม พ.ศ. 2540  เป็นพระครูสัญญาบัตรเจ้าคณะอำเภอชั้นพิเศษ ในราชทินนามเดิม
5 ธันวาคม พ.ศ. 2546  เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ที่ พระโพธิรังษี (สป.)
12 สิงหาคม พ.ศ. 2559 เป็นพระราชาคณะชั้นราช ที่ พระราชโพธิวรคุณ วิบูลธรรมกถาสุนทร มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
หมากรุกลูอิส

หมากรุกลูอิส (อังกฤษ: Lewis Chessmen) เป็นหนึ่งในหมากรุกที่มีชื่อเสียงที่สุดในช่วงศตวรรษที่ 12 ตัวหมากรุกหลายตัวทำจากงาของสิงโตทะเล มีรูปทั้งพระราชา พระราชินี บาทหลวง อัศวิน คาดว่าทำในนอร์เวย์ช่วงราวค.ศ.1150-1200 และมีผู้ค้นพบที่เกาะ ไอส์ ออฟ ลูอิส ในประเทศสกอตแลนด์ ช่วงปลายยุคค.ศ.1800 เพียง 78 ตัว ปัจจุบันถูกจัดแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์อังกฤษในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ 67 ตัว และในพิพิธภัณฑ์แห่งชาติสกอตแลนด์ ในเมืองเอดินเบอระ ประเทศสกอตแลนด์ อีก 11 ตัว
ประวัติ

หมากรุกลูอิสคาดว่าน่าจะทำในประเทศนอร์เวย์ ในช่วงศตวรรษที่ 12 ตัวหมากรุกหลายตัวทำจากงาของสิงโตทะเลและมีเพียงบางส่วนที่ทำจากฟันปลาวาฬ เท่าที่ค้นพบล่าสุดเมื่อปีค.ศ. 1838 มีพระราชา 8 ตัว พระราชินี 8 ตัว บาทหลวง 8 ตัว อัศวิน 16 ตัว เรือ 12 ตัว และ เบี้ย 19 ตัว ความสูงของเบี้ยอยู่ที่ 3.5 ถึง 5.8 เซนติเมตร ส่วนพระราชาและพระราชินีมีความสูงอยู่ที่ 7 ถึง 10.2 เซนติเมตร หมากรุกมีลักษณะตาโปนและการแสดงออกทางสีหน้าที่โศกเศร้าและมีความเชื่อกันอย่างกว้างขวางว่าหมากรุกรูอิสใช้เล่นในกระดานสีแดงและสีขาวซึ่งต่างจากปัจจุบันที้เล่นบนกระดานสีดำและสีขาว ปัจจุบันพิพิธภัณฑ์อังกฤษในกรุงลอนดอนมีพระราชา 6 ตัว พระราชินี 5 ตัว บาทหลวง 13 ตัว อัศวิน 14 ตัว เรือ 10 ตัว และ เบี้ย 19 ตัว
ส่วนพิพิธภัณฑ์แห่งชาติสกอตแลนด์ ในเมืองเอดินเบอระมีพระราชา 2 ตัว พระราชินี 3 ตัว บาทหลวง 3 ตัว อัศวิน 1 ตัว และเรือ 2 ตัว
แหล่งข้อมูล

The British Museum's page on the chessmen
National Museums Scotland's pages on the chessmen เก็บถาวร 2010-09-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
A History of the World in 100 Objects, Number 61: The Lewis Chessmen
Not Chess pieces, Not from Lewis เก็บถาวร 2008-09-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
The Isle Of Lewis Chessmen Website
ธรณีนี่นี้ใครครอง

| ธรณีนี่นี้ใครครอง |
| --- | --- |

แนว: โรแมนติก, คอมเมดี้
สร้างโดย: บริษัท โนพรอบเล็ม จำกัด
บทประพันธ์: กาญจนา นาคนันทน์
บทละครโทรทัศน์: ปารดา กันตพัฒนกุล
กำกับโดย: ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์
แสดงนำ: ณเดชน์ คูกิมิยะ อุรัสยา เสปอร์บันด์
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: แอบชอบ - ละอองฟอง ให้รักมันโตในใจ - ณเดชน์ คูกิมิยะ อาการรัก - อุรัสยา เสปอร์บันด์
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: คนบนฟ้าต้องการให้รัก - ปองศักดิ์ รัตนพงษ์ ศรัณย์รัชต์ วิสุทธิธาดา
ประเทศแหล่งกำเนิด:  ประเทศไทย
ภาษาต้นฉบับ:  ภาษาไทย
จำนวนตอน: 17 ตอน
การผลิต
ผู้จัดละคร: ประวิทย์ มาลีนนท์
ควบคุมงานสร้าง: ธิติมา สังขพิทักษ์  ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
ออกอากาศ: 29 มิถุนายน พ.ศ. 2555 – 4 สิงหาคม พ.ศ. 2555
ธรณีนี่นี้ใครครอง เป็นละครโทรทัศน์ จากบทประพันธ์ กาญจนา นาคนันทน์ (นงไฉน ปริญญาธวัช) ซึ่งได้รับรางวัลประเภทนวนิยายดีเด่นสะท้อนชีวิตในสังคมไทย จากงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ของกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2518 สร้างเป็นละครโทรทัศน์มาแล้ว 2 ครั้ง ผลิตโดย บริษัท โนพรอบเล็ม จำกัด ซึ่งครั้งแรกในปี พ.ศ. 2541 นำแสดงโดย แอนดริว เกร้กสัน, ปิยธิดา มิตรธีรโรจน์ และครั้งที่สองในปี พ.ศ. 2555 นำแสดงโดย ณเดชน์ คูกิมิยะ, อุรัสยา เสปอร์บันด์ ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
อาทิจและดรุณี คือตัวแทนคนรุ่นใหม่ ที่รับสืบทอดภาระและหน้าที่ที่มีต่อแผ่นดิน หรือ "ธรณี" มาจากคุณย่า ผู้หญิงตัวคนเดียวที่ใช้ทั้งความแข็งแกร่งและความอ่อนโยน หว่านพืชปลูกพันธุ์จนเติบโตงอกงาม และสามารถโอบอุ้มทุกชีวิตไว้บนแผ่นดิน
แต่กว่าจะถึงวันนั้นได้ อุปสรรคและปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างทางมากมาย ดังชีวิตจริงของเราทุกคน ที่มีทั้งความสนุกสนาน หวามหวาน ทดท้อ และบางครั้งก็มีน้ำตา แต่สุดท้ายแล้ว ความสุขกับความสำเร็จ ก็ย่อมเป็นรางวัลที่ผู้มีความเพียรพึงจะได้รับ
ตัวละคร

อาทิจ หนุ่มนักเรียนเกษตรจากอินเดีย อายุราว 20 ปี หน้าตาหล่อมาก คนเข้ม หุ่นงามสมชาย อุดมการณ์ชัดเจน ซื่อ จริงใจ มีศักดิ์ศรีในตัวเอง กตัญญู อ่อนน้อมถ่อมตน เข้ากับทุกคนได้ดี ถ้าใครดีด้วยก็ดีตอบ ถ้าใครร้ายมาก็ร้ายตอบ เวลางอนหรือน้อยใจแล้วน่าหยิกมาก มีความรู้ความสามารถเรื่องเกษตรกรรมเป็นอย่างดี เข้ามาทำงานในสวนย่าแดง เพื่อเป็นการไถ่โทษแทนประวิทย์ผู้เป็นพ่อ
ดรุณี หลานสาวคนสุดท้องของย่าแดง อายุราว 17 ปี น่ารัก เป็นที่รักของทุกคน ถือว่าตัวเองเป็นรองจากย่าแดง ไม่ยอมลงให้ใครถ้าใครจะมาแซงหน้า หวานเป็นหญิงไทย แต่ขณะเดียวกันก็ทระนง พร้อมที่จะมีชีวิต เป็นตัวของตัวเองมากๆนะ
ย่าแดง จิตสะอาด อายุราว 70 ปี ใจดี มีประสบการณ์ผ่านร้อนผ่านหนาวมามาก มองโลกในแง่ดี มีความคิดที่ไม่เหมือนใคร มองคนทะลุปรุโปร่ง มีระเบียบแบบแผน ที่ตั้งอยู่บนความเรียบง่าย เป็นที่รักของทุกคน มีอำนาจในตัวเองที่ทุกคนต้องเกรงใจ
น้าแก้ว แม่บ้านคนสนิทของคุณย่าอายุราว 60 ปี เป็นญาติห่างๆ ปลายแถวของคุณย่าเหมือนคนใช้ก็เหมือน เหมือนญาติก็ใช่ อยากรู้อยากเห็นในทางสร้างสรรค์ ปากคอเลาะร้ายแต่จริงใจ
ตุลยานี หรือ "ตุ่น" เป็นเพื่อนสนิทที่สุดของดรุณี สวยทันสมัย น่ารัก พูดจาอ่อนหวาน ช่างคิดช่างฝัน เป็นที่สะดุดตาของบรรดาหนุ่ม ๆ ในมหาวิทยาลัย ทุกคนที่ได้มีโอกาสคุยกับเธอก็มักตกหลุมรัก ไม่ว่าจะเป็นหญิงหรือชาย มีคุณสมบัติครบถ้วนของการเป็น "ดาวมหาวิทยาลัย"
เวทางค์ ลูกพี่ลูกน้องของอาทิจ เรียนรัฐศาสตร์ ความที่เป็นลูกผู้ว่าฯ ใช้ชีวิตหรูหรา ถือตัว ฟุ่มเฟือย วางอำนาจ ชอบโอ้อวด ทั้งที่แต่ละเดือนเงินแทบจะไม่พอใช้ ต้องคอยขอพ่อแม่เสมอ ไม่ค่อยชอบหน้าอาทิจ ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้ชอบดรุณีอย่างจริงจัง แต่จีบดรุณีเพราะหวังสมบัติจากคุณย่า เชื่อว่าคุณย่าต้องยกทุกอย่างให้ดรุณี
วิยะดา น้องสาวของเวทางค์ รุ่นราวคราวเดียวกับดรุณี นิสัยพื้นฐานไม่ต่างจากเวทางค์ เรียนไม่ค่อยเก่ง เป็นคนเกียจคร้านการงาน พูดมากถือตัว ฟุ่มเฟือย แต่งตัวใช้จ่ายซื้อของตามกระแสนิยม นำสมัย จับจรด แต่ลึก ๆ แล้วมีจิตใจที่ดี
ประวิทย์ พ่อของอาทิจ อายุราว 50 เป็นปลัดอำเภอเพราะความประจบประแจงไม่เป็น เป็นคนซื่อ ภูมิใจในความเป็นอยู่ของตัวเอง มักน้อย ต่อสู้กับความจนของตัวเองมานาน มองโลกในแง่ดี แต่ก็มีบาปในใจอยู่ตลอดเวลา ที่ขโมยเงินของแม่ออกมาสร้างขีวิตใหม่ให้ตัวเอง
พูนทรัพย์ แม่ของอาทิจ อายุราว 45 ปี เป็นเมียข้าราชการที่เจียมตัว ขยัน เห็นคุณค่าของทุกอย่างรอบตัว ไม่ทะเยอทะยาน มองโลกแง่ดี ไม่เห็นความลำเค็ญคืออุปสรรคในการดำเนินชีวิต เป็นเมียที่ดี ไม่มีคราบคุณนายเมียปลัด ช่วยประวิทย์สุดกำลัง ในการเลี้ยงลูกหาเงินจุนเจือครอบครัว
ศรีวะพร สาวชาวบ้าน ใฝ่สูง ทะเยอทะยาน อยากมีสามีหล่อ ไม่มีการศึกษา ยั่วยวน วัน ๆ ไม่ยอมทำอะไร แต่งตัวสวยอย่างเดียว หลงรักอาทิจตั้งแต่แรกพบ ยิ่งรู้ว่าอาทิจเป็นหลานคุณย่า ยิ่งอยากได้เป็นสามี อารมณ์รุนแรง ปากจัด