stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อักษรบูรีโวลิโอ

| บูรีโวลิโอ بُرِ وٚلِيٚ‎ |
| --- | --- |
กวีอิสลามในอักษรบูรีโวลิโอ
ชนิด:  อักษรไร้สระ 
ช่วงยุค: ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึงปัจจุบัน
ทิศทาง: ขวาไปซ้าย
ภาษาพูด: ภาษาโวลิโอ
อักษรที่เกี่ยวข้อง
ระบบแม่: ไซนายดั้งเดิมฟินิเชียแอราเมอิกแนบาทีอาอาหรับบูรีโวลิโอ
ระบบพี่น้อง: อักษรเปโกน, อักษรยาวี, อักษรโซราเบ
 บทความนี้ประกอบด้วยสัญกรณ์การออกเสียงในสัทอักษรสากล (IPA) สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA โปรดดู วิธีใช้:สัทอักษรสากล  สำหรับความแตกต่างระหว่าง [ ], / / และ ⟨ ⟩ ดูที่ สัทอักษรสากล § วงเล็บเหลี่ยมและทับ
ป้ายถนนสุลต่านฮาซานุดดิน สองภาษาในจังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งอักษรบาฮาซาอินโดนีเซียและอักษรบูรีโวลิโอ
อักษรบูรีโวลิโอ (โวลิโอ: بُرِ وٚلِيٚ‎, Buri Wolio) เป็นอักษรอาหรับที่มีลักษณะใกล้เคียงกับอักษรยาวี ดัดแปลงมาเพื่อใช้เขียนภาษาโวลีโอซึ่งเป็นภาษาที่ใช้พูดในเมืองเบาเบา เกาะบูตน จังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้ อินโดนีเซีย อักษรนี้มีลักษณะใกล้เคียงกับอักษรยาวี ต่างกันเพียงว่าอักษรบูรีโวลิโอนี้มีเครื่องหมายแทนสระด้วย อักษรนี้ประกอบด้วยอักษร 22 ตัว มาจากอักษรอาหรับ 17 ตัว และอักษรยาวี 5 ตัว
ไม่เป็นที่กระจ่างว่ามีการใช้งานอักษรบูรีโวลิโอเป็นครั้งแรกเมื่อใด แต่รายงานจากเอกสารตัวเขียนบูตนที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่พบประมาณการว่าอักษรนี้มีขึ้นตั้งแต่การเข้ามาของศาสนาอิสลามที่เกาะบูตนเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 16 และเนื่องจากภาษาโวลิโอเป็ยภาษากลางของรัฐสุลต่านบูตน ทำให้มีการใช้อักษรนี้ในงานเขียนสมัยโบราณบนเกาะบูตน เช่น ตำรากฎหมาย ตำราศาสนา และจดหมายทางการทูต
ชุดตัวอักษร > อักษร

อักษรบูรีโวลิโอประกอบด้วยอักษรหลัก 22 ตัว ซึ่งแบ่งเป็นอักษร 15 ตัวที่มาจากอักษรอาหรับ และอักษรใหม่ 7 ตัวที่สร้างขึ้นด้วยการเพิ่มจุดลงในอักษรอาหรับที่มีอยู่แล้ว อักษรใหม่เหล่านั้นถูกเน้นในตารางด้านล่าง นอกจากนี้ยังมีอักษรเพิ่มเติม 13 ตัวที่ใช้เฉพาะในคำยืมจากภาษาอาหรับหรือภาษาในยุโรป
| ชื่อ | รูป> เดี่ยว | รูป> ท้าย | รูป> กลาง | รูป> ต้น | แทนเสียง | เทียบอักษรละติน | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ʾalif أَلِف‎ | ا‎ | ـا‎ |  |  | /ʔ/ | ā / ʾ | ในภาษาโวลิโอออกเสียงเป็น /ʔ/ ส่วนในคำยืมสามารถออกเสียงเป็น /ā/ |
| bāʾ باء‎ | ب‎ | ـب‎ | ـبـ‎ | بـ‎ | /b/ | b | หน่วยเสียง /b/ ที่กลมกลืนตามเสียงหลัง |
| ḃā ڀَا‎ | ڀ‎ | ـڀ‎ | ـڀـ‎ | ڀـ‎ | /bʰ/ | ḃ | อักษรใหม่ที่ไม่พบในอักษรอาหรับ |
| tāʾ تاء‎ | ت‎ | ـت‎ | ـتـ‎ | تـ‎ | /t/ | t |  |
| jīm جِيم‎ | ج‎ | ـج‎ | ـجـ‎ | جـ‎ | /d͡ʒ/ | j |  |
| cā چَا‎ | چ‎ | ـچ‎ | ـچـ‎ | چـ‎ | /t͡ʃ/ | c | อักษรใหม่ที่ไม่พบในอักษรอาหรับ |
| dal دَال‎ | د‎ | ـد‎ |  |  | /d/ | d | หน่วยเสียงในเสียงพยัญชนะหยุด /d/ |
| ḋā ڊَا‎ | ڊ‎ | ـڊ‎ |  |  | /dʰ/ | ḋ | อักษรใหม่ที่ไม่พบในอักษรอาหรับ |
| rāʾ رَاء‎ | ر‎ | ـر‎ |  |  | /r/ | r |  |
| zāyn زَاين‎ | ز‎ | ـز‎ |  |  | /z/ | z |  |
| sīn سِين‎ | س‎ | ـس‎ | ـسـ‎ | سـ‎ | /s/ | s |  |
| ngā ڠَا‎ | ڠ‎ | ـڠ‎ | ـڠـ‎ | ڠـ‎ | /ŋ/ | ng | อักษรใหม่ที่ไม่พบในอักษรอาหรับ |
| pā ڨَا‎ | ڤ‎ | ـڤ‎ | ـڤـ‎ | ڤـ‎ | /p/ | p | อักษรใหม่ที่ไม่พบในอักษรอาหรับ |
| kāf كَاف‎ | ك‎ | ـك‎ | ـكـ‎ | كـ‎ | /k/ | k |  |
| gā ڬَا‎ | ڬ‎ | ـڬ‎ | ـڬـ‎ | ڬـ‎ | /ɡ/ | g | อักษรใหม่ที่ไม่พบในอักษรอาหรับ |
| lām لاَم‎ | ل‎ | ـل‎ | ـلـ‎ | لـ‎ | /l/ | l |  |
| mīm مِيم‎ | م‎ | ـم‎ | ـمـ‎ | مـ‎ | /m/ | m |  |
| nūn نون‎ | ن‎ | ـن‎ | ـنـ‎ | نـ‎ | /n/ | n |  |
| nyā ۑَا‎ | ۑ‎ | ـۑ‎ | ـۑـ‎ | ۑـ‎ | /ɲ/ | ny | อักษรใหม่ที่ไม่พบในอักษรอาหรับ |
| hāʾ هَاء‎ | ه‎ | ـه‎ | ـهـ‎ | هـ‎ | /h/ | h |  |
| wāw وَاو‎ | و‎ | ـو‎ |  |  | /w/ |  |  |
| yāʾ ياء‎ | ي‎ | ـي‎ | ـيـ‎ | يـ‎ | /a/ | a / y | ในภาษาโวลิโอออกเสียงเป็น /a/ ส่วนคำยืมออกเสียงเป็น /j/ |
| ชื่อ | รูป> เดี่ยว | รูป> ท้าย | รูป> กลาง | รูป> หน้า | แทนเสียง | เทียบอักษรละติน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ṡāʾ ثَاء‎ | ث‎ | ـث‎ | ـثـ‎ | ثـ‎ | /s/ | s |
| Ha حَاء‎ | ح‎ | ـح‎ | ـحـ‎ | حـ‎ | /h/ | ḥ |
| khāʾ خَاء‎ | خ‎ | ـخ‎ | ـخـ‎ | خـ‎ | /x/ | kh |
| żāl ذَال‎ | ذ‎ | ـذ‎ |  |  | /z/ | z |
| syin شِين‎ | ش‎ | ـش‎ | ـشـ‎ | شـ‎ | /ʃ/ | sy |
| ṣād صَاد‎ | ص‎ | ـص‎ | ـصـ‎ | صـ‎ | /s/ | s |
| ḍād ضَاد‎ | ض‎ | ـض‎ | ـضـ‎ | ضـ‎ | /d/ | d |
| ṭāʾ طَاء‎ | ط‎ | ـط‎ | ـطـ‎ | طـ‎ | /t/ | t |
| ẓāʾ ظَاء‎ | ظ‎ | ـظ‎ | ـظـ‎ | ظـ‎ | /z/ | z |
| ʿayn عَيْن‎ | ع‎ | ـع‎ | ـعـ‎ | عـ‎ | /ʔ/ | ʿ |
| ghayn غَيْن‎ | غ‎ | ـغ‎ | ـغـ‎ | غـ‎ | /ɣ/ | gh |
| fāʾ فَاء‎ | ف‎ | ـف‎ | ـفـ‎ | فـ‎ | /f/ | f |
| qāf قَاف‎ | ق‎ | ـق‎ | ـقـ‎ | قـ‎ | /q/ | q |
ชุดตัวอักษร > เครื่องหมายเสริมสัทอักษร

อักษรบูรีโวลิโอไม่สามารถอ่านออกโดยไม่มีเครื่องหมายเสริมสัทอักษร ซึ่งต่างจากอักษรยาวีและอักษรเปโกน รูปร่างและตำแหน่งของเครื่องหมายเสริมสัทอักษรมีความสำคัญมาก โดยอักษรบูรีโวลิโอมีเครื่องหมายเสริมสัทอักษรถึง 6 รูปแบบ ได้แก่ เครื่องหมายเสริมสัทอักษรซุกูน (สระศูนย์) เครื่องหมายเสริมสัทอักษร 3 แบบที่มาจากภาษาอาหรับ แทนเสียง /a/, /i/ และ /u/ และเครื่องหมายเสริมสัทอักษรใหม่สองตัวที่พบได้ในอักษรบูรีโวลิโอ ซึ่งแทนเสียง /e/ กับ /o/ เครื่องหมายเสริมสัทอักษรทั้งหมดทำหน้าที่เป็นสระเสียงสั้น ส่วนอักษร "ا‎", "و‎" หรือ "ي‎" จะทำให้เกิดเครื่องหมายเสริมสัทอักษรเป็นสระเสียงยาว
| ซุกูน (สระศูนย์) | สั้น> -a | สั้น> -i | สั้น> -u | สั้น> -e | สั้น> -o | ยาว> -ā | ยาว> -ī | ยาว> -ū | ยาว> -ē | ยาว> -ō |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ◌ْ‎ | ◌َ‎ | ◌ِ‎ | ◌ُ‎ | ◌ࣹ‎ | ◌ٚ‎ | ◌َا‎ | ◌ِيْـ / ◌ِيْ‎ | ◌ُوْ‎ | ◌ࣹيْـ / ◌ࣹيْ‎ | ◌ٚوْ‎ |
| สั้น> A | สั้น> I | สั้น> U | สั้น> E | สั้น> O | ยาว> Ā | ยาว> Ī | ยาว> Ū | ยาว> Ē | ยาว> Ō |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| يَـ / يَ‎ | يِـ / يِ‎ | يُـ / يُ‎ | يࣹـ / يࣹ‎ | يٚـ / يٚ‎ | يَا‎ | يِيْـ / يِيْ‎ | يُوْ‎ | يࣹيْـ / يࣹيْ‎ | يٚوْ‎ |
| ซุกูน (สระศูนย์)> S | สั้น> Sa | สั้น> Si | สั้น> Su | สั้น> Se | สั้น> So | ยาว> Sā | ยาว> Sī | ยาว> Sū | ยาว> Sē | ยาว> Sō |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| سْـ / سْ‎ | سَـ / سَ‎ | سِـ / سِ‎ | سُـ / سُ‎ | سࣹـ / سࣹ‎ | سٚـ / سٚ‎ | سَا‎ | سِيْـ / سِيْ‎ | سُوْ‎ | سࣹيْـ / سࣹيْ‎ | سٚوْ‎ |
คำซ้ำ

ในอักษรบูรีโวลิโอ คำซ้ำสร้างขึ้นด้วยวิธีคล้ายกับของอักษรยาวีและอักษรเปโกนที่การใช้ตัวเลข "٢" หลังฐานศัพท์
ถ้าคำศัพท์เป็นคำต่อท้าย เลข "٢" จะปรากฏระหว่างฐานศัพท์กับคำต่อท้าย ทำให้ตัวซ้ำตัวอยู่ตรงกลางคำศัพท์
ข้างล่างคือตัวอย่างคำศัพท์พื้นฐาน:
| อักษรบูรีโวลิโอ | อักษรละติน |
| --- | --- |
هُمْبُ۲‎: humbu-humbu
سُمْبࣹ۲‎: sumbe-sumbe
يِنْچࣹمَ۲‎: incema-incema
ڠَوُ۲نَ‎: ngawu-ngawuna
ตัวอย่าง

ข้อความข้างล่างเป็นตัวอย่างกวีภาษาโวลิโอ "Kaḃanti Bunga Malati" ซึ่งเขียนใหม่เป็นอักษรละตินโวลิโอใน ค.ศ. 2004
| ภาษาโวลิโอ> อักษรบูรีโวลิโอ | ภาษาโวลิโอ> อักษรละติน | แปลภาษาอินโดนีเซีย |
| --- | --- | --- |
| مِنْچُيَنَڨٚ يِسَرٚڠِ رَڠْكَيࣹيَ نࣹسَبُتُنَ يَڀَرِ اَرَتَانَ تَبࣹيَنَمٚ يِسَرٚڠِ رَڠْكَيࣹيَ هࣹڠْڬَ حَقُنَ يَڨࣹكَڊُوَيَكَمٚ‎ |  Mincuanapo isarongi rangkaea Ne sabutuna aḃari ʾaratāna Tabeanamo isarongi rangkaea Hengga ḥaquna apekaḋawuakamo |  Belumlah dikatakan orang kaya Kalau hanya banyak hartanya Tapi yang dikatakan kaya Miliknya pun rela diberikannya |
| مِنْچُيَنَڨٚ يِسَرٚڠِ مِسِكِنِ نࣹسَبُتُنَ يِنْدَ تࣹئَرَتَانَ تَبࣹيَنَمٚ يِسَرٚڠِ مِسِكِنِ يَڨࣹيْلُيَ عَرَسِ كٚحَقُنَ‎ |  Mincuanapo isarongi misikini Ne sabutuna inda teʾaratāna Tabeanamo isarongi misikini Apēlua ʿarasi koḥaquna |  Bukanlah dinamakan orang miskin Jika hanya tidak punya harta Sebenarnya orang miskin itu (adalah orang yang) Masih mengharapkan hak sesamanya |
| مِنْچُيَنَڨٚ يِسَرٚڠِ مَرَدِكَ نࣹسَبُتُنَ يَڨٚوْڨُيَ يِڨَيُ تَبࣹيَنَمٚ يِسَرٚڠِ مَرَدِكَ يَمَرَدِكَمٚ يِوَانَ نَرَكَا‎ |  Mincuanapo isarongi maradika Ne sabutuna apōpua ipau Tabeanamo isarongi maradika Amaradikamo iwāna narakā |  Belumlah dikatakan merdeka Kalau hanya memangku jabatan Sebenarnya yang (dikatakan) merdeka itu (adalah orang yang) Sudah bebas dari api neraka |
ดูเพิ่ม

อักษรยาวี
อักษรเปโกน
แหล่งข้อมูลอื่น

Manuskrip Buton: Keistimewaan dan Nilai Budaya
Collection of Wolio Manuscripts at the British Library
Fragments of three different manuscripts from La Ode Zaenu collection in Baubau, Digitized by DREAMSEA Project
Peacock, A.C.S. (2019) "Arabic Manuscripts from Buton, Southeast Sulawesi, and the Literary Activities of Sultan Muḥammad ʿAydarūs (1824–1851)" in Journal of Islamic Manuscripts, Volume 10: Issue 1, pp 44–83 Brill DOI: 10.1163/1878464X-01001005
| ด ค กอักษรอาหรับที่ใช้เขียนภาษาต่าง ๆ |
| --- | --- |
ทวีปยุโรป: อัลฆามิอา · อาเรบีตซา · อาเซอร์ไบจาน · เอลิฟบา · เบลารุส · ตาตาร์ไครเมีย · คาซัค · ตุรกีออตโตมัน · ภาษาตาตาร์ (อิสเกอิมลา · ยางาอิมลา)
ทวีปเอเชีย: อาหรับ · มลยาฬัม · อาร์วี · อาเซอร์ไบจาน · บูรีโวลิโอ · ยาวี · คาซัค · โควาร์ · เคิร์ด · คีร์กีซ · ตุรกีออตโตมัน · ปาทาน · เปโกน · เปอร์เซีย · สาไรกี · สินธี · ชาห์มุขี · ทาจิก · เติร์กเมน · อูรดู · อุยกูร์ · อุซเบก · เสี่ยวเอ๋อร์จิง
ทวีปแอฟริกา: อาฟรีกานส์ · อยามี · เบอร์เบอร์ · ฟูลา · โซราเบ · สวาฮีลี · วาดาอัด · โวลอฟ
เขตการปกครองของเขตโทบง

เขตโทบงประกอบด้วย 4 แขวง (dong)
แขวงโทบง (ฮันกึล: 도봉동; ฮันจา: 道峰洞) 1, 2
แขวงพังฮัก (ฮันกึล: 방학동; ฮันจา: 放鶴洞) 1, 2, 3
แขวงซังมุน (ฮันกึล: 쌍문동; ฮันจา: 雙門洞) 1, 2, 3, 4
แขวงชัง (ฮันกึล: 창동; ฮันจา:倉洞) 1, 2, 3, 4, 5
รายชื่อประชากรและพื้นที่

| ชื่อ | ประชากร | พื้นที่ | ความหนาแน่นของประชากร |
| --- | --- | --- | --- |
| แขวงพังฮัก | 89,855 | 4.07 km² (1.57 sq mi) | 22,077 /km² (57,180 /sq mi) |
| แขวงโทบง | 56,990 | 9.55 km² (3.7 sq mi) | 5,697 /km² (15,402 /sq mi) |
| แขวงชัง | 136,898 | 4.35 km² (1.68 sq mi) | 31,471 /km² (81,509 /sq mi) |
| แขวงซังมุน | 84,893 | 2.81 km² (1.08 sq mi) | 30,211 /km² (78,246 /sq mi) |
ข้อมูลทั่วไป

| ชื่อ | แขวงย่อย | จุดที่น่าสนใจ | ภาพ | ตำแหน่ง | ลักษณะ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| แขวงพังฮัก |  แขวงพังฮัก 1  แขวงพังฮัก 2  แขวงพังฮัก 3 |  |  |  |  |
| แขวงชัง |  แขวงชัง 1  แขวงชัง 2  แขวงชัง 3  แขวงชัง 4  แขวงชัง 5 |  |  |  |  |
| แขวงโทบง |  แขวงโทบง 1  แขวงโทบง 2 |  |  |  |  |
| แขวงซังมุน |  แขวงซังมุน	 1  แขวงซังมุน	 2  แขวงซังมุน	 3  แขวงซังมุน	 4 |  |  |  |  |
| ด ค กเขตการปกครอง (ทง) ของเขตโทบง |
| --- | --- |
แขวง:  ชัง  ซังมุน  โทบง  พังฮัก 
ดูเพิ่ม:  เขตการปกครองของประเทศเกาหลีใต้
เขตบัญชาการนังนัง

สำหรับละครโทรทัศน์ ดูที่ จามอง ยอดหญิงผู้พิทักษ์แผ่นดิน สำหรับเรื่องย่อละครโทรทัศน์ ดูที่ ชา-มย็อง
เขตบัญชาการนังนัง (เกาหลี: 낙랑군; ฮันจา: 樂浪郡 พ.ศ. 436 - ค.ศ. 313) เดิมเป็นส่วนมณฑลหนึ่งของอาณาจักรโชซอนโบราณ ภายหลังที่อาณาจักรโชซอนโบราณถูกราชวงศ์ฮั่นของจีนโจมตี พื้นที่เขตนังนังจึงกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของราชวงศ์ฮั่นในฐานะหนึ่งในสี่เขตบัญชาการฮั่น (ฮันซากุน) และล่มสลายเมื่ออาณาจักรโกรยอโบราณได้เข้ามาครอบครองพื้นที่ฮันซากุนหลังจากที่ประชากรของเขตนังนังได้อพยพออกจากพื้นที่ไปยังเขตพื้นที่ของรัฐเฉียนเยียน (前燕) ในช่วงปี ค.ศ. 313 หรือในยุคสิบหกรัฐ
การตีความใหม่

ด้านนักประวัติศาสตร์เกาหลีหลายคนได้ตีความประวัติศาสตร์ซึ่งอ้างอิงจากพงศาวดารสามอาณาจักรหรือ ซัมกุก ซากี โดยอ้างว่าแผ่นดินส่วนนี้ไม่ได้อยู่ภายใต้การปกครองของฮั่นหรือส่วนหนึ่งของฮันซากุน แต่เป็นอาณาจักรอิสระนามว่า อาณาจักรนักรัง (樂浪國) ภายใต้การปกครองของพระเจ้าแชรี (崔理, 최리) และเขตบัญชาการนังนังที่มีอยู่ก่อนแล้วไม่ได้กินพื้นที่เข้ามาถึงคาบสมุทรเกาหลี โดยเป็นการอ้างที่มุ่งเน้นเพื่อปฏิเสธอิทธิพลของจีนโบราณที่เข้ามามีอิทธิพลเหนือคาบสมุทรเกาหลีในช่วงราชวงศ์ฮั่น
การตีความใหม่ > เนื้อหาจากซัมกุกซากี

พระเจ้าแชรี (ชอยรี) ได้ขึ้นเป็นกษัตริย์หลังจากประกาศเอกราชจากราชวงศ์ฮั่นและได้เจริญสัมพันธไมตรีกับราชวงศ์ฮั่น อาณาจักรแพกเจ และจักรวรรดิโกคูรยอ โดยให้เมืองจินยางเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรนังนังพร้อมกับสร้างพระราชวังจินยางขึ้น แล้วสถาปนาองค์ราชินีสองพระองค์คือ พระนางฮาซู ตระกูล โม และพระนางจาชิล ตระกูลวัง ในปี ค.ศ. 18
ตำนานเล่าว่าในสมัยพระเจ้าแชรี มีกลองศักดิ์สิทธิ์ที่เทพดันกุนได้ประทานให้แก่อาณาจักรนังนังนามว่า กลองจามยองโก  เมื่อใดที่มีข้าศึกมารุกราน กลองจะดังขึ้นเอง พระเจ้าแชรีได้สถาปนาองค์หญิงลาฮี พระธิดาของพระองค์ขึ้นเป็นองค์หญิงรัชทายาท แล้วพระราชทานพระนามใหม่ว่า องค์หญิงนังนัง  จนกลายเป็นตำนานพื้นบ้านของผู้คนบนคาบสมุทรเกาหลีที่ได้กล่าวขานเกี่ยวกับความรักระหว่างองค์ชายโฮดงแห่งโคกูรยอและองค์หญิงนังนัง โดยองค์ชายโฮดงได้ใช้ความรักกล่อมให้องค์หญิงนังนังทำลายกลองจามยองโก ครั้นปราศจากกลองศักดิ์สิทธิ์ กองทัพโคกูรยอจึงได้บุกเข้าอาณาจักรนังนัง และเหล่าทหารของนังนังก็ไม่ได้เตรียมตัวรับข้าศึกเพราะไม่ได้ยินเสียงกลอง เมื่อองค์หญิงนังนังเลือกความรักส่วนตัวมาก่อนบ้านเมือง พระเจ้าแชรีจึงสังหารพระธิดาของพระองค์เอง ก่อนจะยอมศิโรราบต่ออาณาจักรโคกูรยอในปี ค.ศ. 32.
เทราอูรา

| เทราอูรา |
| --- | --- |
ภาพร่างของเทราอูราใน ค.ศ. 1849 วาดโดยเอ็ดเวิร์ด แฟนชอว์
เกิด: ราว ค.ศ. 1775 โมโอเรอา
เสียชีวิต: กรกฎาคม 1850(1850-07-00) (74–75 ปี) เกาะพิตแคร์น
ชื่ออื่น: ซูเซิน ยัง ซูซานนาห์ ยัง
คู่รัก:   เน็ด ยัง  แมททิว ควินทัล  ทิวส์เดย์ ออกโทเบอร์ คริสเตียนที่ 1 
เทราอูรา อาจรู้จักในนาม ซูเซิน หรือ ซูซานนาห์ ยัง (ราว ค.ศ. 1775 – กรกฎาคม ค.ศ. 1850) เป็นหญิงชาวตาฮีตีที่อาศัยอยู่บนเกาะพิตแคร์นร่วมกับกลุ่มกบฏบนเรือเบาน์ตี เธอร่วมกับเน็ด ยัง สังหารเตตาฮีตีและชายชาวพอลินีเชียคนอื่น ๆ บนเรือดังกล่าว เธอเป็นช่างทำทาปาที่มีชื่อ ผลงานทาปาของเธอจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์บริติช และสวนพฤกษศาสตร์หลวงเมืองคิว
ประวัติ

ชีวิตในวัยเยาว์ของเทราอูราไม่เป็นที่รู้จักมากนัก ทราบแต่เพียงว่าเธอเกิดที่โมโอเรอา เกาะแห่งหนึ่งในเฟรนช์พอลินีเชีย มุขปาฐะของเกาะพิตแคร์นระบุว่าเธอมาจากครอบครัวใหญ่ คาดว่าเธอเกิดใน ค.ศ. 1775 เพราะมีหลักฐานว่าขณะเทราอูรามีอายุ 15 ปี เมื่อ ค.ศ. 1789 ในปีนั้นเธอออกจากตาฮีตีเพื่อไปเป็นลูกเรือของเฟลตเชอร์ คริสเตียน ไม่มีหลักฐานบ่งว่าเธอไปเป็นลูกเรือของเขาด้วยความเต็มใจหรือถูกลักพาตัวมา อย่างไรก็ตามพอลีน เรย์โนลด์ นักประวัติศาสตร์ กล่าวว่าเทราอูราและหญิงพอลินีเชียที่เข้าร่วมเรือ เอ็ชเอ็มเอส เบาน์ตี ดังกล่าว "อาจเป็นหญิงชาวพอลินีเชียที่เดินทางบ่อยที่สุดแห่งยุคสมัยของพวกเขา" การเดินทางดำเนินอยู่นานหลายสัปดาห์จนถึงเกาะทันนา ระหว่างนั้นเทราอูราเป็นคู่นอนของเอ็ดเวิร์ด "เน็ด" ยัง และดำรงความสัมพันธ์ดังกล่าวจนกระทั่งทั้งหมดขึ้นเกาะพิตแคร์นเมื่อวันที่ 15 มกราคม ค.ศ. 1790 หลังจากนั้นเทราอูราไปมีความสัมพันธ์ทางเพศกับแมททิว ควินทัล ซึ่งเป็นสมาชิกกบฏอีกคน ทั้งสองมีบุตรชายด้วยกันคนหนึ่ง ชื่อ เอ็ดเวิร์ด ควินทัล เป็นแมยิสเตร็ดคนแรกของเกาะพิตแคร์น
เกิดความขัดแย้งทางเชื้อชาติระหว่างชาวยุโรปกับชาวพอลินีเชียปะทุขึ้นใน ค.ศ. 1793 อันนำไปสู่การลอบสังหารผู้คนบนเกาะ ชาวพอลินีเชียสี่คนฆ่าชาวยุโรปผู้ก่อการกบฏ ได้แก่ ไอแซก มาร์ติน และจอห์น มิลส์ ถูกตัดศีรษะ จอห์น วิลเลียม และวิลเลียม บราวน์ ถูกยิงเสียชีวิต ส่วนเฟลตเชอร์ คริสเตียน ได้รับบาดเจ็บสาหัสระหว่างการสู้รบ เทราอูราปฏิบัติตามคำสั่งเน็ด ยัง อดีตคู่นอนของเธอ ด้วยการฆ่าตัดศีรษะชายเตปาฮีตี ชาวพอลินีเชีย ในบันทึกของเอ็ดเวิร์ด เจนนีส์ แฟนชอว์ ซึ่งเขียนใน ค.ศ. 1849 ระบุว่าเตตาฮีตี ถูกผู้หญิงตาฮีตีคนหนึ่งล่อลวง เพื่อให้เทราอูราลอบสังหาร ขณะเดียวกันเธอยังตะโกนบอกให้เน็ด ยัง  สังหารชายชาวพอลินีเชียอีกคนหนึ่งได้สำเร็จ
หลังเน็ด ยัง เสียชีวิตใน ค.ศ. 1800 เทราอูราได้สมรสใหม่กับทิวส์เดย์ ออกโทเบอร์ คริสเตียนที่ 1 บุตรชายของเฟลตเชอร์ คริสเตียน ซึ่งเทราอูรามีอายุมากกว่าเจ้าบ่าวราว 15 ปี เมื่อสมรสกัน ทั้งสองมีบุตรด้วยกันหกคน และผู้สืบสันดานของทั้งสองยังคงอาศัยอยู่บนเกาะพิตแคร์นมาจนถึงปัจจุบันนี้ กระทั่ง ค.ศ. 1831 ทิวส์เดย์และเทราอูราย้ายไปตั้งถิ่นฐานที่ตาฮีตี ทว่าทิวส์เดย์และบุตรอีกสามคนเสียชีวิตจากโรคติดเชื้อบนเกาะนั้น เทราอูราและบุตรที่ยังมีชีวิตอยู่จึงย้ายกลับมาใช้ชีวิตบนเกาะพิตแคร์นอีกครั้ง
เทราอูราประกอบกิจเป็นช่างทำทาปา หรือผ้าเปลือกไม้แบบท้องถิ่น มีบันทึกว่าเธอได้มอบทาปาแก่กะลาสีคนหนึ่งใน ค.ศ. 1833 ผ้าผืนดังกล่าวถูกย้อมด้วยถั่วเทียนให้สีออกน้ำตาลแดง และทาปาฝีมือของเทราอูราบางส่วนถูกจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์บริติช และสวนพฤกษศาสตร์หลวงเมืองคิว
เอ็ดเวิร์ด แฟนชอว์ ได้เดินทางไปยังเกาะพิตแคร์นเมื่อ ค.ศ. 1849 เขาได้วาดภาพร่างของเทราอูรามีผ้าปิดตาอยู่ข้างหนึ่ง ปัจจุบันภาพดังกล่าวจัดแสดงอยู่พิพิธภัณฑ์สมุทรศาสตร์แห่งชาติ เทราอูราเสียชีวิตในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1850 ถือเป็นผู้ตั้งถิ่นฐานเกาะพิตแคร์นดั้งเดิมคนสุดท้ายที่มีชีวิตอยู่
ระเบียงภาพ

ภาพเทราอูรา โดยเอ็ดเวิร์ด แฟนชอว์ เมื่อ ค.ศ. 1849
ทิวส์เดย์ ออกโทเบอร์ คริสเตียนที่ 1 สามีของเธอ ตายใน ค.ศ. 1831
ทิวส์เดย์ ออกโทเบอร์ คริสเตียนที่ 2 บุตรชายของเทราอูรา
การขึ้นเกาะพิตแคร์น ช่วง ค.ศ.1842-90
เกาะพิตแคร์น เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 1849
เซียงกง

ย่านเซียงกงในปัจจุบัน
เซียงกง (อักษรโรมัน: Sieng Kong, Xiang Gong; จีน: 仙公) เป็นกลุ่มธุรกิจจำหน่ายอะไหล่ ชิ้นส่วนประกอบ และ เครื่องยนต์สำหรับรถใช้แล้ว คำว่าเซียงกงมาจากชื่อของศาลเจ้าเซียงกง ที่ตั้งอยู่ใกล้บริเวณถนนทรงวาดส่วนที่ตัดกับถนนเจริญกรุง (วงเวียนข้าวหลาม) แขวงตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร เป็นชุมชนชาวจีน ย่านนี้เรียกว่า เซียงกง หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า ซอยวานิช 2 สามารถเข้ามาถึงได้จากซอยเจริญกรุง 20 หรือซอยเจริญกรุง 22 และถนนทรงวาด ทั้งนี้คำว่า "เซียงกง" นั้นแปลตรงตัวได้ว่า "ผู้นำเซียน" (仙; เซียน และ 公; ผู้นำ)
ในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ชุมชนเซียงกงได้เริ่มทำธุรกิจเก็บของเก่า เช่น จักรยาน นำมาซ่อมปรับปรุงหรือแยกชิ้นส่วนออกไปจำหน่าย หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลงธุรกิจนี้ขยายตัวเพิ่มมากขึ้นเนื่องจากมีรถที่ใช้ในสงครามปลดประจำการลงเป็นอันมาก แต่ธุรกิจยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่องจนต้องมีการนำเข้าอะไหล่จากประเทศญี่ปุ่น ซึ่งอะไหล่ใช้แล้วมีบทบาทสำคัญในการผลิตรถต่าง ๆ เช่น รถสามล้อเครื่อง หรือรถตุ๊กตุ๊ก, รถอีแต๋น และในปัจจุบันคำว่า เซียงกง ก็ยังนำไปใช้เรียกย่านธุรกิจแบบเดียวกันในต่างถิ่นอีกด้วย เช่น ย่านรังสิต, ถนนพระราม 3, ถนนบางนา-ตราด   หรือตามจังหวัดต่าง ๆ เช่น เชียงใหม่ หรือสมุทรปราการ เป็นต้น
แหล่งข้อมูลอื่น

แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ เซียงกง
ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
13°44′00″N 100°30′46″E﻿ / ﻿13.733242°N 100.512668°E﻿ / 13.733242; 100.512668
เซียนฉานถาน

ประตูทางเข้าไปยังเซียนฉานถาน
เซียนฉานถาน (จีน: 先蚕坛) เป็นแท่นบูชาสำหรับประกอบพระราชพิธีฉลองไหมและการดูแลตัวไหม การทอผ้าไหม การปลูกหม่อนเลี้ยงไหม รวมถึงใช้เป็นที่สักการะเทพธิดาไหม และเจ้าแม่เหลย์จู่ (พระอัครมเหสีของจักรพรรดิเหลืองและพระราชมารดาของจักรพรรดิเช่าเฮ่า) ในคติของความเชื่อของจีนและศาสนาเต๋า อันเป็นพระราชพิธีสำคัญประจำทุกปีของจักรพรรดินีจีนโบราณ
ดูเพิ่ม

เทพธิดาไหม
เซนติเมตร

| เซนติเมตร |
| --- | --- |
ระบบการวัด: ซีจีเอส
เป็นหน่วยของ: ความยาว
สัญลักษณ์: cm 
การแปลงหน่วย      
1 cm ใน ...: ... มีค่าเท่ากับ ...
 
   หน่วยฐานเอสไอ:    10−2 เมตร
เซนติเมตร (centimetre) เป็นหน่วยความยาวที่มีค่าเท่ากับ 1/100 เมตรในระบบหน่วยวัดระหว่างประเทศ (SI) มีที่มาจากคำว่า "เมตร" ซึ่งเป็นหน่วยหน่วยฐานเอสไอ และหน่วยคำอุปสรรคเอสไอ "เซนติ" ซึ่งหมายถึง 1/100 มักใช้ตัวย่อเป็น cm ส่วนในภาษาไทยจะย่อเป็น ซม.
1 cm = 0.01 m = 10 mm
1 cm3 = 1 mL
มิลลิเมตร ≪ เซนติเมตร ≪ เดซิเมตร ≪ เมตร
ภาพรวม

เซนติเมตรเป็นหน่วยพื้นฐานในระบบเซนติเมตร–กรัม–วินาที
ในสัญกรณ์ของปริมาณทางกายภาพนั้น วิศวกรและนักวิทยาศาสตร์จะนิยมใช้คำอุปสรรคเอสไอที่เป็นทวีคูณของ 103 เช่น นาโน (n), ไมโคร (µ), มิลลิ (m), กิโล (k), เมกะ (M) และ กิกะ (G) ในขณะที่เซนตินั้นมีค่าเป็น 10-2 ถึงอย่างนั้นหน่วยเซนติเมตรก็ได้รับความนิยมในฐานะหน่วยวัดความยาวที่ถูกใช้ทั่วไปในชีวิตประจำวัน
ในระบบหน่วยวัดระหว่างประเทศ หน่วยที่หมายถึง "10-2 (1/100)" จะขึ้นต้นด้วย "เซนติ" ซึ่งอาจหมายถึงหน่วยอื่น ๆ นอกจากเมตร แต่ว่าหน่วยเซนติอื่นๆถูกใช้น้อยมาก สำหรับในไทยแล้วเมื่อพูดว่า "เซน" ปกติมักจะหมายถึงเซนติของเมตร นั่นคือ เซนติเมตร
อูเฮติบู เฟนดิ

อูเฮติบู เฟนดิและน้องสาวของพระองค์
อูเฮติบู เฟนดิ เป็นเจ้าหญิงอียิปต์โบราณแห่งราชวงศ์สิบสาม พระองค์เป็นพระราชธิดาของฟาโรห์เซเบคโฮเตปที่ 3 และพระราชินีเนนิ อูเฮติบู เฟนดิเป็นที่รู้จักจากสองแหล่ง เธอปรากฏตัวบนหินสลักใน Wadi el-Hol
เซียนตัดเซียน

| "เซียนตัดเซียน" |
| --- | --- |

เพลงโดยเจ็ตเซ็ตเตอร์
วางจำหน่าย: 18 มกราคม พ.ศ. 2556
แนวเพลง: ป็อปร็อก ,โซล
ความยาว: 4:20
ค่ายเพลง: สนามหลวงมิวสิก (จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่)
ผู้ประพันธ์เพลง: Ojets

มิวสิกวิดีโอ
"เซียนตัดเซียน" ที่ยูทูบ
 
"เซียนตัดเซียน" เป็นซิงเกิลของวงเจ็ตเซ็ตเตอร์ ในปี พ.ศ. 2554 ประพันธ์เนื้อร้อง-แต่งทำนองโดย Ojets และเรียบเรียงโดย เจ็ตเซ็ตเตอร์ มิวสิกวิดีโอนี้เผยแพร่ครั้งแรกในยูทูบวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2556 เป็นเพลงเร็วอารมณ์เศร้ามหาสนุกเพลงแรก­ของวง
เนื้อหาเพลงถ่ายทอดถึงความรู้สึกผิดหวังจากค­นรักที่ให้ความเชื่อใจ และมอบความรักให้ไปทั้งหมดแล้ว แต่กลับต้องมาโดนหลอกแบบไม่รู้เนื้อรู้ตัว­มาก่อน และแอบรู้สึกเสียหน้าเพราะคิดว่าผู้ชายอย่­างเราไม่น่าจะโดนหลอกได้ อุปมานว่า
ด้านดนตรี เป็นสไตล์ Rock & Soul และคงรูปแบบการเรียบเรียงดนตรีในแบบ JETSET'ER ทุกประการ คือฟังง่ายและมีรายละเอียดทั้งกีตาร์ เบส กลอง เครื่องเป่า คอรัส และ ออร์แกน (โดยได้พี่บี วง ETC. ช่วยอัดให้) พิเศษยิ่งขึ้นด้วยการอัดสดเครื่องดนตรีทุก­ชิ้น นอกจากควมแปลกใหม่ด้านเนื้อหาที่แตกต่างไป­จากเพลงอื่น ๆ ของวงแล้ว
การตอบรับ

เพลง "เซียนตัดเซียน" ได้อันดับสูงสุดที่ 4 จากการจัดอันดับของซี้ดเอฟเอ็ม ในชาร์ตของ ซี้ดเอฟเอ็ม ชาร์ตท็อป 20 ประจำวันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556 โดยวัดจากการออกอากาศของคลื่นวิทยุในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำนาน 40 สถานี
การตอบรับ > ชาร์ต

| ชาร์ต (พ> ศ. 2556) | อันดับสูงสุด |
| --- | --- |
ซี้ดเอฟเอ็ม ชาร์ตท็อป 20: 4
95.5 เอฟเอ็ม เวอร์จิ้นฮิตซ์ ชาร์ตท็อป 40: 33
เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑล

เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑล หรือ เขตการปกครองระดับอนุมณฑล (จีน: 副省级行政区; พินอิน: Fùshĕngjí Xíngzhèngqū) ในสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นนครระดับจังหวัดที่ปกครองโดยมณฑล แต่ได้รับการยกฐานะขึ้นกึ่งหนึ่ง ดังนั้น จึงอยู่ภายใต้ระดับมณฑลครึ่งหนึ่ง แต่อยู่เหนือระดับจังหวัดครึ่งหนึ่ง (จึงได้ชื่อว่า กิ่งมณฑล/อนุมณฑล)
การยกฐานะเช่นนี้ใช้กับทุกเขตการปกครอง หน่วยงานการบริหาร และพรรคการเมือง ตัวอย่างเช่น นายกเทศมนตรีของเขตการปกครองระดับกิ่งมณฑล จะมีฐานะเทียบเท่ารองผู้ว่าการมณฑล
เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของมณฑล เช่นเดียวกับเขตการปกครองระดับจังหวัด อย่างไรก็ตาม มีนครระดับกิ่งมณฑลจำนวน 5 แห่งที่มีสถานะเพิ่มเป็น นครที่กำหนดไว้โดยเฉพาะในแผนของรัฐ (จีน: 计划单列市 / 計劃單列市) ด้วย ซึ่งมีอำนาจในระดับมณฑลที่เหนือไปกว่าประเด็นทางเศรษฐกิจ เช่น การเงินของรัฐบาล ศุลกากร การวางแผนกลยุทธ์ทางเศรษฐกิจ นโยบายเศรษฐกิจ กิจการเศรษฐกิจต่างประเทศ การธนาคาร ฯลฯ
เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลมีส่วนประกอบหน่วยย่อยคล้ายกับเขตการปกครองระดับจังหวัด ซึ่งประกอบด้วย พื้นที่ใจกลางเมืองที่ล้อมรอบด้วยพื้นที่ชนบท พื้นที่ดังกล่าวรวมกันแบ่งออกเป็น เขต, และอำเภอหรือนครระดับอำเภอที่อยู่โดยรอบ (โดยทั้งหมดนี้ยกฐานะเป็นระดับกิ่งจังหวัด) ที่ปกครองโดยเขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลในนามของมณฑล ซึ่งทั้งหมดมีเขตเมืองเป็นของตนเองที่ล้อมรอบด้วยพื้นที่ชนบทของตนเอง
แผนที่เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลในประเทศจีน > นครระดับกิ่งมณฑล

นครเดิม 16 แห่ง ได้เปลี่ยนชื่อเป็น นครระดับกิ่งมณฑล เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 1994 โดยคณะกรรมการกลางฝ่ายองค์กร ร่วมกับมีฐานะเป็นนครระดับจังหวัดด้วย นครดังกล่าวส่วนใหญ่เป็นเมืองหลวงของมณฑลที่นครนั้นตั้งอยู่
หลังจากที่ฉงชิ่งได้รับการจัดตั้งเป็นนครปกครองโดยตรง ทำให้ปัจจุบันมีนครระดับกิ่งมณฑลจำนวน 15 แห่ง
| ชื่อ | จีนตัวย่อ | พินอิน | มณฑล | อักษรย่อ | ภูมิภาค | ประชากร  (สำมะโนปี 2010) | วันที่แต่งตั้ง | หน่วยย่อย |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ฉางชุน | 长春市 | Chángchūn | จี๋หลิน | 长 | ตะวันออกเฉียงเหนือ | 7,677,089 | 1989-02-11 | 7 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 1 อำเภอ |
| เฉิงตู | 成都市 | Chéngdū | เสฉวน | 蓉 | ตะวันตกเฉียงใต้ | 14,047,625 | 1989-02-11 | 11 เขต, 4 นครระดับอำเภอ และ 5 อำเภอ |
| ต้าเหลียน | 大连市 | Dàlián | เหลียวหนิง | 连（鲲） | ตะวันออกเฉียงเหนือ | 6,690,432 | 1984-07-13 | 7 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 1 อำเภอ |
| กว่างโจว | 广州市 | Guǎngzhōu | กวางตุ้ง | 穗 | กลางใต้ | 12,700,800 | 1984-10-05 | 11 เขต |
| หางโจว | 杭州市 | Hángzhōu | เจ้อเจียง | 杭 | ตะวันออก | 8,700,400 | 1994-02-25 | 10 เขต, 1 นครระดับอำเภอ และ 2 อำเภอ |
| ฮาร์บิน | 哈尔滨市 | Hā'ěrbīn | เฮย์หลงเจียง | 哈 | ตะวันออกเฉียงเหนือ | 10,635,971 | 1984-10-05 | 9 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 7 อำเภอ |
| จี่หนาน | 济南市 | Jǐnán | ชานตง | 济 | ตะวันออก | 6,814,000 | 1994-02-25 | 7 เขต และ 3 อำเภอ |
| หนานจิง | 南京市 | Nánjīng | เจียงซู | 宁 | ตะวันออก | 8,001,680 | 1989-02-11 | 11 เขต |
| หนิงปัว | 宁波市 | Níngbō | เจ้อเจียง | 甬 | ตะวันออก | 7,605,689 | 1987-02-24 | 6 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 2 อำเภอ |
| ชิงเต่า | 青岛市 | Qīngdǎo | ชานตง | 胶 | ตะวันออก | 8,715,100 | 1986-10-15 | 7 เขต และ 3 นครระดับอำเภอ |
| เฉิ่นหยาง | 沈阳市 | Shěnyáng | เหลียวหนิง | 沈 | ตะวันออกเฉียงเหนือ | 8,106,171 | 1984-07-11 | 10 เขต, 1 นครระดับอำเภอ และ 2 อำเภอ |
| เชินเจิ้น | 深圳市 | Shēnzhèn | กวางตุ้ง | 深（鹏） | กลางใต้ | 10,357,938 | 1988-10-03 | 8 เขต (4 เขตใหม่) |
| อู่ฮั่น | 武汉市 | Wǔhàn | หูเป่ย์ | 汉 | กลางใต้ | 9,785,392 | 1984-05-21 | 13 เขต |
| ซีอาน | 西安市 | Xī'ān | ฉ่านซี | 镐 | ตะวันตกเฉียงเหนือ | 8,467,837 | 1984-10-05 | 11 เขต และ 2 อำเภอ |
| เซี่ยเหมิน | 厦门市 | Xiàmén | ฝูเจี้ยน | 鹭 | ตะวันออก | 3,531,347 | 1988-04-18 | 6 เขต |
ฉงชิ่งเคยเป็นนครระดับกิ่งมณฑลของมณฑลเสฉวน จนมาถึงวันที่ 14 มีนาคม 1997 ฉงชิ่งได้กลายเป็นนครอิสระโดยแยกออกจากมณฑลเสฉวนอย่างสิ้นเชิง นอกจากนี้ กองผลิตและก่อสร้างซินเจียงยังมีอำนาจในระดับกิ่งมณฑลอีกด้วย
เฉิงตูเป็นนครระดับกิ่งมณฑลที่มีประชากรมากที่สุด มากกว่าประชากรของนครอิสระอย่างเทียนจิน ในขณะที่ทั้งฮาร์บินและเฉิงตูก็มีพื้นที่ทางบกใหญ่กว่าเทียนจิน
รวมแล้วมีนครระดับกิ่งมณฑล 5 แห่งที่ไม่ใช่เมืองหลวงมณฑลของตนเอง นครทั้งห้านี้ถูกกำหนดให้เป็น "นครที่มีสถานะการวางแผนอิสระ" (จีนตัวย่อ: 计划单列市; จีนตัวเต็ม: 計劃單列市; พินอิน: Jìhuá Dānliè Shì)