stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ชุดตัวอักษรอูรดู
ตารางสระ > เย

เยมีสองรูป : choṭī ye และ baṛi ye.
Choṭī ye (ی) ใช้เหมือนในภาษาเปอร์เซีย  ใช้แทนสระเสียงยาว อี "ī" และพยัญชนะ "y".
Baṛī ye (ے) ใช้แทนสระ เอ "e" และ แอ "ai" (/eː/ และ /æː/). Baṛī ye ใช้เขียนเมื่ออยู่ท้ายคำ
การใช้อักษรพิเศษ > เสียงรีโทรเฟล็กซ์

พยัญชนะรีโทรเฟล็กซ์(เช่นเสียงวรรค ฏะ ในภาษาบาลี) ไม่พบในอักษรเปอร์เซีย และสร้างขึ้นฉพาะภาษาอูรดู  โดยเขียน ط (to'e) เพนือพยัญชนะที่เกิดจากฟัน (dental consonant หรือวรรค ตะ ในภาษาบาลี)
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| อักษร | ชื่อ | IPA |
| ٹ | ṭe | [ʈ] |
| ڈ | ḍāl | [ɖ] |
| ڑ | aṛ | [ɽ] |
การใช้อักษรพิเศษ > ทวิอักษร

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ | ทวิอักษร | ทับศัพท์ | สัทอักษรสากล | ตัวอย่าง |
| 1 | بھ | bh | [bʱ] | بھاری |
| 2 | پھ | ph | [pʰ] | پھول |
| 3 | تھ | th | [tʰ] | تھم |
| 4 | ٹھ | ṭh | [ʈʰ] | ٹھنڈا |
| 5 | جھ | jh | [d͡ʒʱ] | جھاڑی |
| 6 | چھ | ch | [t͡ʃʰ] | چھتری |
| 7 | دھ | dh | [dʱ] | دھوبی |
| 8 | ڈھ | ḍh | [ɖʱ] | ڈھول |
| 9 | رھ | rh | [rʱ] | تیرھواں |
| 10 | ڑھ | ṛh | [ɽʱ] | اڑھائی |
| 11 | کھ | kh | [kʰ] | کھانسی |
| 12 | گھ | gh | [ɡʱ] | گھوڑا |
| 13 | لھ | lh | [lʱ] | دولھا (อีกรูปของ دُلہا) |
| 14 | مھ | mh | [mʱ] | تمھیں (อีกรูปของ تمہیں) |
| 15 | نھ | nh | [nʱ] | ننھا (อาจโต้แย้งว่าเป็นกลุ่มพยัญชนะ) |
| 16 | وھ | wh | [ʋʱ] | وھاب (อาจโต้แย้งว่าเป็นกลุ่มพยัญชนะ) |
| 17 | یھ | yh | [jʱ] | [ต้องการตัวอย่าง] |
ข้อมูล

Delacy, Richard (2003). Beginner's Urdu Script. McGraw-Hill.
Delacy, Richard (2010). Read and write Urdu script. McGraw-Hill. ISBN 9780071747462.
"Urdu romanization" (PDF). The Library of Congress.
Ishida, Richard. "Urdu script notes". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-02-12. สืบค้นเมื่อ 2022-01-06.
แหล่งข้อมูลอื่น

Urdu alphabet
Urdu alphabet with Devanagari equivalents เก็บถาวร 2019-09-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Hugo's Urdu Alphabet Page เก็บถาวร 2020-07-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
calligraphyislamic.com, a resource for Urdu calligraphy and script
Urdu Script Introduction from Columbia University
National Council for Promotion of Urdu Language เก็บถาวร 2018-03-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
อักษรอาหรับ
| ﺍ | ﺏ | ﺕ | ﺙ | ﺝ | ﺡ | ﺥ |
| ﺩ | ﺫ | ﺭ | ﺯ | ﺱ | ﺵ | ﺹ |
| ﺽ | ﻁ | ﻅ | ﻉ | ﻍ | ﻑ | ﻕ |
| ﻙ | ﻝ | ﻡ | ﻥ | ه | ﻭ | ﻱ |
ประวัติอักษรอาหรับ เครื่องหมายการออกเสียง ฟัตฮะฮ์ · กัสเราะฮ์ · ء ·ฎ็อมมะฮ์ เลขอาหรับ
| ด ค กอักษรอาหรับที่ใช้เขียนภาษาต่าง ๆ |
| --- | --- |
ทวีปยุโรป: อัลฆามิอา · อาเรบีตซา · อาเซอร์ไบจาน · เอลิฟบา · เบลารุส · ตาตาร์ไครเมีย · คาซัค · ตุรกีออตโตมัน · ภาษาตาตาร์ (อิสเกอิมลา · ยางาอิมลา)
ทวีปเอเชีย: อาหรับ · มลยาฬัม · อาร์วี · อาเซอร์ไบจาน · บูรีโวลิโอ · ยาวี · คาซัค · โควาร์ · เคิร์ด · คีร์กีซ · ตุรกีออตโตมัน · ปาทาน · เปโกน · เปอร์เซีย · สาไรกี · สินธี · ชาห์มุขี · ทาจิก · เติร์กเมน · อูรดู · อุยกูร์ · อุซเบก · เสี่ยวเอ๋อร์จิง
ทวีปแอฟริกา: อาฟรีกานส์ · อยามี · เบอร์เบอร์ · ฟูลา · โซราเบ · สวาฮีลี · วาดาอัด · โวลอฟ
อิชคอชิม

| อิชคอชิม |
| --- | --- |
เทศบาล

   ตรา
อิชคอชิมที่ตั้งอิชคอชิมในประเทศทาจิกิสถาน
พิกัด: 36°43′38″N 71°36′42″E﻿ / ﻿36.72722°N 71.61167°E﻿ / 36.72722; 71.61167
ประเทศ:  ทาจิกิสถาน
แคว้น: เคอฮิสทอนีบาดัฆชอน
อำเภอ: อิชคอชิม
ประชากร (2015)
 • ทั้งหมด: 7,673 คน
ภูมิอากาศ: Dsb
ภาษาราชการ:   ทาจิก (ประจำรัฐ)  รัสเซีย (ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์) 
อิชคอชิม (ทาจิก: Ишкошим) หรือ อิชคาชิม (รัสเซีย: Ишкашим) เป็นหมู่บ้านและเทศบาลในภาคตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศทาจิกิสถาน เป็นเมืองหลักของอำเภออิชคอชิม แคว้นปกครองตนเองเคอฮิสทอนีบาดัฆชอน เทศบาลนี้มีประชากร 7,673 คน (ค.ศ. 2015) ใน ค.ศ. 2009 มีการเปิดสะพานเชื่อมหมู่บ้านนี้กับอิชกาชิมในประเทศอัฟกานิสถาน
และมีแผนที่จะสร้างทางหลวง 100 กิโลเมตรใหม่ ซึ่งเชื่อมอิชคอชิมเข้ากับฆอรุฆ เมืองหลักของแคว้น เนื่องจากถนนเสียหายจากหิมะถล่ม
อนุสาวรีย์ความเป็นกลาง

| --- | --- |
Bitaraplyk binasy (เติร์กเมน)
อนุสาวรีย์ความเป็นกลางบนเหรียญ 500 มานัตเติร์กเมนิสถาน รุ่นปี 2005

ที่ตั้ง: ถนนบีตาราปเติร์กเมนิสถาน อาชกาบัต ประเทศเติร์กเมนิสถาน
ผู้สร้าง: พอลีเม็กส์
ประเภท: ซุ้มประตู
ความสูง: 95 m (312 ft)
สร้างเสร็จ: 1998
อนุสาวีรย์ความเป็นกลาง (เติร์กเมน: Bitaraplyk arkasy; Monument of Neutrality) เป็นอนุสาวรีย์ที่ในอดีตตั้งอยู่ในนครอาชกาบัต ประเทศเติร์กเมนิสถาน ก่อนในปี 2010 จะถูกย้ายออกไปตั้งมนย่านชานเมือง อนุสาวรีย์มีลักษณะเป็นซุ้มประตูสามขา ทำให้ได้ชื่อที่เรียกกันในท้องถิ่นว่า "เดอะไตรพ็อด" (The Tripod) อนุสาวรีย์มีความสูง 75 เมตร (246 ฟุต) สร้างขึ้นในปี 1998 โดยคำสั่งของประธานาธิบดีแห่งเติร์กเมนิสถาน ซาปาร์มือรัต นือยาซอว์ เพื่อระลึกถึงการวางตัวของรัฐในฐานะรัฐที่เป็นกลาง อนุสาวรีย์ก่อสร้างขึ้นด้วยเงิน 12 ล้านดอลล่าร์สหรัฐ บนยอดของอนุสาวรีย์มีรูปปั้นซาปาร์มือรัต นือยาซอว์ เคลือบทองความสูง 12-เมตร (39-ฟุต) ตั้งบนฐานซึ่งหมุนให้หน้าของรูปปั้นหันเข้าหาดวงอาทิตย์ตลอดทั้งวัน อนุสาวรีย์ตั้งอยู่ในใจกลางนครอาชกาบัตและเป็นจุดเด่นในทิวนคร มีความสูงกว่าวังประธานาธิบดี ข้างบนอนุสาวรีย์ยังมีระเบียงชมทิวทัศน์ที่นักท่องเที่ยวนิยมเดินทางมาชม และในตอนกลางคืน อนุสาวรีย์นี้จะเปิดไฟ
การรื้อถอน

เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2010 ประธานาธิบดี กูร์บันกูลือ เบร์ดือมูฮาเมดอว์ ซึ่งสืบทอดตำแหน่งประธานาธิบดีต่อจากซาปาร์มือรัต นือยาซอว์ ได้ลงนามในคำสั่งให้ทำการรื้อถอนอนุสาวรีย์เพื่อย้ายไปตั้งที่อื่น มีรายงานว่าจะมีการรื้อถอนอนุสาวรีย์ย้อนกลับไปได้ถึงปี 2008 แต่ได้รับการอนุมัติจากประธานาธิบดีในปี 2010 การรื้อถอนตามรายงานของทางการระบุว่าเป็นการเคลื่อนย้ายไปตั้งที่อื่นเพื่อปรับปรุงภูมิทัศน์ของอาชกาบัต ภายใต้โครงการของกูร์บันกูลือ เบร์ดือมูฮาเมดอว์ เพื่อกำจัดส่วนเกินจากลัทธิบูชาตัวบุคคลของ ซาปาร์มือรัต นือยาซอว์ ที่สร้างขึ้นมาตลอดสองทศวรรษ รูปปั้นทองคำของเขาบนยอดอนุสาวรีย์นี้ถือเป็นผลงานชิ้นที่มีชื่อเสียงที่สุดในบรรดาโครงการเพื่อสร้างลัทธิบูชาตัวบุคคลของเขา
กูร์บันกูลือ เบร์ดือมูฮาเมดอว์ ได้ย้ายอนุสาวรีย์นี้ออกไปในย่านชานเมือง โดยมอบหมายให้บริษัทสัญชาติตุรกี พอลีเม็กส์ ซึ่งเป็นผู้ก่อสร้างอนุสาวรีย์นี้ เป็นผู้ทำการรื้อถอนเคลื่อนย้าย ส่วนรูปปั้นทองคำบนยอดนั้นรื้อถอนเสร็จในวันที่ 26 สิงหาคม 2010
กระนั้นเมื่อการเคลื่อนย้ายเสร็จสิ้น รูปปั้นนี้ก็ถูกนำกลับขึ้นไปติดตั้งดังเดิม เพียงแค่ว่ารูปปั้นจะไม่ได้หมุนเข้าหาดวงอาทิตย์อีกแล้ว
แหล่งข้อมูลอื่น

The Neutrality Monument – Polimeks
37°52′56″N 58°20′00″E﻿ / ﻿37.8822°N 58.3333°E﻿ / 37.8822; 58.3333
ฮาอะโน

ฮาอะโน (ตองงา: Haʻano) เป็นเกาะและอำเภอหนึ่งในเขตการปกครองฮาอะไปในประเทศตองงา ทางตอนใต้ของอำเภอคือเกาะโฟอาและลิฟูกา อำเภอฮาอะโนมีพื้นที่ทั้งสิ้น 6.58 ตารางกิโลเมตร โดยมีประชากรทั้งสิ้น 477 คน (ค.ศ. 2006) ซึ่งลดลงจากปี ค.ศ. 1996 ที่มีประชากรทั้งสิ้น 588 คน อำเภอฮาอะโนมีเมืองและหมู่บ้านในการปกครองดังนี้ คือ มุยโตอา ฮาอะโน ปูโกตาลา ฟากากาไก สำหรับศูนย์กลางการบริหารของอำเภอฮาอะโนคือเมืองฮาอะโน ซึ่งมีประชากรทั้งสิ้น 135 คน อย่างไรก็ตามหมู่บ้านที่ใหญ่ที่สุดของอำเภอนี้คือฟากากาไก ซึ่งมีประชากรทั้งสิ้น 215 คน
หมู่ถ้ำกุมตุรา

| --- | --- |
จิตรกรรมฝาผนังในคูหาหนึ่งของถ้ำกุมตุรา
แสดงที่ตั้งภายในซินเจียงแสดงแผนที่ซินเจียงหมู่ถ้ำกุมตุรา (ประเทศจีน)แสดงแผนที่ประเทศจีน
ที่ตั้ง: ซินเจียง ประเทศจีน
พิกัด: 41°42′42″N 82°40′42″E﻿ / ﻿41.7117°N 82.6784°E﻿ / 41.7117; 82.6784
หมู่ถ้ำหมื่นพุทธะกุมตุรา (จีนตัวย่อ: 库木吐喇千佛洞; จีนตัวเต็ม: 庫木吐喇千佛洞; พินอิน: Kùmùtǔlǎ Qiānfódòng) หรือ หมู่ถ้ำกุมตุรา (หรือ Qumtura หรือ Kumtura จาก Uyghur: قۇمتۇرا) เป็นคูหาพุทธารามในถ้ำที่ตั้งอยู่ในซินเจียง ประเทศจีน ตั้งอยู่ห่างไป 25 กิโลเมตรทางตะวันออกของกูชาบนเส้นทางสายไหมโบราณ ใกล้กันยังเป็นที่ตั้งของคูหาพุทธอื่น ๆ เช่น หมู่ถ้ำกีซีกาฮา, กีซิล, ซูบาชี และซิมซิม
การสำรวจโบราณคดีพบอารามถ้ำรวม 112 คูหา ที่คงเหลือถึงปัจจุบัน อายุระหว่างศตวรรษที่ 5-11 นักสำรวจตะวันตกมากมายเคยเดินทางมาที่นี่ ซึ่งรวมถึงคณะสำรวจโอตานี, เซร์เกย์ เฟดอรอวิช อลเดนบวร์ค และ เลอค็อก ผู้ลอกเอาจิตรกรรมฝาผนังบางส่วนจากผนังถ้ำกลับไปยังเบอร์ลิน (ปัจจุบันอยู่ที่มูเซอุมฟือร์อาซีอาทิชเชอคุนซท์)
หลังการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังงานน้ำตงฟางฮง (Dongfang Hong Hydroelectric Plant) ในทศวรรษ 1970 ระดับน้ำในแม่น้ำมูซัตเพิ่มสูงขึ้นและมีผลทำให้จิตรกรรมฝาผนังในถ้ำเสื่อมสภาพเร็วขึ้น มาตราการอนุรักษ์ในระยะยาวเริ่มต้นในปี 1999 ภายใต้การนำของยูเนสโก และประกอบด้วยการบันทึกข้อมูลอย่างละเอียดไปจนถึงการแยกชั้นหินตะกอน หมู่ถ้ำคูหาเหล่านี้ได้รับสถานะคุ้มครองในปี 1961 โดยรัฐบาลจีนให้เป็นสถานที่ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งชาติแห่งแรก ๆ ของประเทศ ในปี 2008 ได้มีการเสนอชื่อเบื้องต้นเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโกในฐานะส่วนหนึ่งของเส้นทางสายไหมในจีน
สมุดภาพ

ภาพรวม
ภาพรวม
แปลนคูหาตัวอย่าง
ประติมากรรมจากถ้ำกุมตุรา, มูเซอุมฟือร์อาซีอาทิชเชอคุนซท์ เบอร์ลิน
จิตรกรรม
รูปสลักเทวดา
ชายในชุดเจ้า
จิตรกรรมบนโดม
จิตรกรรมบนโดม
จิตรกรรมบมโดม
แหล่งข้อมูลอื่น

Kumtura Thousand Buddha Caves Conservation Project (UNESCO)
Conservation of Ancient Sites on the Silk Road (1st Conference) (GCI)
Conservation of Ancient Sites on the Silk Road (2nd Conference) (GCI)
Xinjiang Cultural Relics Bureau (search term: 库木吐喇千佛洞) เก็บถาวร 2018-12-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ในภาษาจีน)
Xinjiang Travel: Reliable & Authentic Guide from Local Travel Experts
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน :  VIAF
อนุสาวรีย์ปากีสถาน

| อนุสาวรีย์ปากีสถาน Pakistan Monument |
| --- | --- |
یادبود پاکستان
อนุสาวรีย์ปากีสถาน
th
ข้อมูลทั่วไป
ประเภท: อนุสาวรีย์สาธารณะ
สถาปัตยกรรม: สถาปัตยกรรมโมกุล
ที่ตั้ง: อิสลามาบาด, ประเทศปากีสถาน
พิกัด: 33°41′36″N 73°04′06″E﻿ / ﻿33.69345°N 73.068309°E﻿ / 33.69345; 73.068309
เริ่มสร้าง: 25 พฤษภาคม 2004
แล้วเสร็จ: 23 มีนาคม 2007
เจ้าของ: กระทรวงวัฒนธรรม
การออกแบบและการก่อสร้าง
สถาปนิก: Arif Masoud  (งานศิลปะ โดย Guchrung)
วิศวกร: Syed Mahmud Khalid
วิศวกรโครงสร้าง: Mushtaq & Bilal
ผู้ออกแบบผู้อื่น: Khizar Hayat Asghar
ผู้รับเหมาก่อสร้าง: ยูนิเวอร์ซัล คอร์ปอเรชั่น (Universal Corporation)   (ผู้ควบคุม: Brig Maqbul Ahmad khan SI(M))
อนุสาวรีย์ปากีสถาน (อังกฤษ: Pakistan Monument; อูรดู: یادبود پاکستان) เป็นอนุสาวรีย์แห่งชาติ และพิพิธภัณฑ์มรดกที่ตั้งอยู่ทางตะวันตกของ Shakarparian Hills ใน อิสลามาบาด, ประเทศปากีสถาน อนุสาวรีย์นี้สร้างขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์ถึงความสามัคคีของชาวปากีสถาน เพื่อเชิดชูวีรกรรมของวีรุบุรุษชาวปากีสถานผู้พลีชีพ "วันนี้" ของพวกเขาเพื่อ "พรุ่งนี้" ที่ดีกว่า ด้วยระดับความสูงที่ตั้งของอนุสาวรีย์นี้ทำให้สามารถมองเห็นอนุสาวรีย์ได้จากทั่วทั้ง Islamabad-Rawalpindi metropolitan area และเป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมของอิสลามาบาด
แนวคิดการออกแบบ

อนุสาวรีย์ปากีสถานครอบคุลมพื้นที่กว่า 2.8 เฮกตาร์ (6.9 เอเคอร์) การออกแบบนี้มีรากมาจากสถาปัตยกรรมโมกุลอันรุ่มรวยของอนุทวีปนี้ รูปทรงคล้ายกลีบดอกไม้นั้นมาจากองค์ประกอบดั้งเดิมในสถาปัตยกรรมโมกุลที่เรียกว่า muqarna สถาปนิกผู้ออกแบบอนุสาวรีย์ปากีสถานได้กล่าวไว้ว่า "เราควรเรียนรู้จากอดีต ไม่ใช่จมปลักอยู่ในนั้น" ("We should learn from history but not remain in it.") โครงสร้างต่าง ๆ นี้เป็นสัญลักษณ์ถึงความสามัคคีและความกลมเกลียวกันของประชาชนปากีสถาน โครงสร้างทรงกลีบดอกไม้สี่กลีบนั้นมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นสัญลักษณ์ถึงแคว้นทั้งสี่ของประเทศปากีสถาน แต่ในความเป็นจริงนั้นสื่อถึงวัฒนธรรมสี่กลุ่มที่ต่างกันชาวปากีสถาน คือ ปัญจาบ, บาโลจ, สินธ์ และ Pakhtun ส่วนกลีบดอกไม้ขนาดเล็กกว่าภายในจำนวนสามกลีบสื่อถึง Azad Kashmir, Gilgit Baltistan และชนกลุ่มน้อยอื่น ๆ ทั้งเจ็ดกลีบดอกไม้นี้ ถึงจะตั้งอยู่เป็นอิสระต่อกัน แต่ก็ล้วนรวมกันเพื่อสร้างประเทศปากีสถานหนึ่งเดียว ดวงดาวในธงชาติปากีสถานในอนุสาวรีย์สร้างด้วยหินแกรนิตดำเงาพร้อมด้วยดวงดาวสีทอง เป็นสัญลักษณ์ถึงผู้ที่สละชีพเพื่อประเทศปากีสถาน ส่วนจันทร์เสี้ยวนั้นสร้างด้วยโลหะสเตนเลส ประกอบด้วยงานเขียนบันดาลใจของ  Quaid-e-Azam Mohammed Ali Jinnah และ Allama Iqbal ผนังด้านในของกลีบดอกไม้ทั้งเจ็ดแกะสลักเป็นภาพนูนต่ำของสถานที่สำคัญในประเทศปากีสถาน ป้อมลาฮอร์, มัสยิดบาดชาฮี, Khyber Pass และ มีนาร์-อี-ปากีสถาน นอกจากนี้ยังมีส่วนของพิพิภัณฑ์ซึ่งบอกเล่าประวัติความเป็นมาของการก่อตั้งชาติปากีสถาน
ดูเพิ่ม

มีนาร์-อี-ปากีสถาน
อีบาดัน

| อีบาดัน Ìbàdàn |
| --- | --- |
มหานคร
อีบาดัน
สมญา: Ile Oluyole Ilu Ogunmola
อีบาดันสถานที่ตั้งในจีเรีย
พิกัด: 7°23′47″N 3°55′0″E﻿ / ﻿7.39639°N 3.91667°E﻿ / 7.39639; 3.91667
ประเทศ:  ไนจีเรีย
รัฐ: โอโย
ค่ายสงคราม: 1829
สภาเขตอีบาดัน: 1961
เทศบาลอีบาดัน: 1989
ผู้ก่อตั้ง: ลาเกลู
พื้นที่
 • มหานคร: 3,080 ตร.กม. (1,190 ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 6,800 ตร.กม. (2,600 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่: ที่ 1
ความสูง: 230 เมตร (750 ฟุต)
ประชากร (2006)
 • มหานคร: 2,559,853 คน
 • ประมาณ (2011): 3,034,200 คน
 • อันดับ: ที่ 3
 • ความหนาแน่น: 985.13 คน/ตร.กม. (2,551.5 คน/ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 3,160,000 คน
 • ความหนาแน่นเขตเมือง: 464.71 คน/ตร.กม. (1,203.6 คน/ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 3,500,000 (โดยประมาณ) คน
เขตเวลา: UTC+1 (WAT)
ภูมิอากาศ: Tropical savanna climate (Aw)
เว็บไซต์: http://www.oyostate.gov.ng/
อีบาดัน (โยรูบา: Ìbàdàn) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่มีประชากรมากที่สุดของรัฐโอโย ประเทศไนจีเรีย มีประชากรมากกว่า 3 ล้านคน เป็นเมืองมีประชากรมากเป็นอันดับ 3 ของไนจีเรีย รองจากเลกอส และคาโน และเป็นเมืองที่มีพื้นที่มากที่สุดของประเทศ เมื่อครั้งที่ไนจีเรียเพิ่งได้รับอิสรภาพในปี ค.ศ. 1960 ถือเป็นเมืองใหญ่ที่สุดและมีประชากรมากที่สุดของประเทศ และเป็นเมืองที่มีประชากรเป็นอันดับ 2 ในแอฟริกา รองจากไคโร
อีบาดันตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศไนจีเรีย ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเลกอสราว 128 กิโลเมตร (80 ไมล์) และตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของกรุงอาบูจา เมืองหลวงของประเทศ ราว 530 กิโลเมตร (330 ไมล์) เมืองอีบาดันมีความโดดเด่นด้านการขนส่งสาธารณะ เป็นจุดเชื่อมระหว่างภูมิภาคชายฝั่งกับภูมิภาคแดนหลังเทือกเขา กลุ่มคนที่อาศัยอยู่ในเมืองที่สุด คือ ชาวโยรูบา
ฟุตบอลทีมชาติอุซเบกิสถาน

ฟุตบอลทีมชาติอุซเบกิสถาน (อุซเบก: Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi / Ўзбекистон миллий футбол терма жамоаси; รัสเซีย: Национальная сборная Узбекистана по футболу) เป็นทีมฟุตบอลตัวแทนของประเทศอุซเบกิสถาน อยู่ภายใต้การควบคุมของสมาคมฟุตบอลอุซเบกิสถาน สนามเหย้าของทีมชาติคือสนามกีฬาบุนยอดกอร์ในทาชเคนต์ หัวหน้าผู้ฝึกสอนคนปัจจุบันคือ Srečko Katanec อุซเบกิสถานไม่เคยผ่านรอบคัดเลือกของฟุตบอลโลก แต่ผ่านรอบคัดเลือกของเอเชียนคัพทุกครั้งนับตั้งแต่ก่อตั้งทีมชาติ ผลงานที่สำคัญ ได้แก่ อันดับที่สี่ในเอเชียนคัพ 2011 และชนะเลิศเอเชียนเกมส์ 1994 และยังได้เข้าชิงแอโฟร-เอเชียนคัพออฟเนชันส์ใน ค.ศ. 1995
สถิติการแข่งขัน > เอเชียนคัพ

| เอเชียนคัพ> ปี | เอเชียนคัพ> ผล | เอเชียนคัพ> อันดับ | เอเชียนคัพ> แข่ง | เอเชียนคัพ> ชนะ | เอเชียนคัพ> เสมอ | เอเชียนคัพ> แพ้ | เอเชียนคัพ> ได้ | เอเชียนคัพ> เสีย |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  1996 | รอบแบ่งกลุ่ม | 10 | 3 | 1 | 0 | 2 | 3 | 6 |
|  2000 | รอบแบ่งกลุ่ม | 12 | 3 | 0 | 1 | 2 | 2 | 14 |
|  2004 | รอบก่อนรองชนะเลิศ | 6 | 4 | 3 | 1 | 0 | 5 | 2 |
|  2007 | รอบก่อนรองชนะเลิศ | 7 | 4 | 2 | 0 | 2 | 10 | 4 |

|  2011 | อันดับที่ 4 | 4 | 6 | 3 | 1 | 2 | 10 | 13 |
|  2015 | รอบก่อนรองชนะเลิศ | 8 | 4 | 2 | 0 | 2 | 5 | 5 |
|  2019 | รอบก่อนรองชนะเลิศ | 10 | 4 | 2 | 1 | 1 | 7 | 3 |
|  2023 | รอบก่อนรองชนะเลิศ |  |  |  |  |  |  |  |
| ทั้งหมด | 7/7 | 4 | 8 | 7 | 0 | 1 | 20 | 7 |
สถิติการแข่งขัน > เอเชียนเกมส์

| ปี | ผล |
| --- | --- |
1951: ส่วนหนึ่งของ สหภาพโซเวียต 
1994: ชนะเลิศ
1998: รอบก่อนรองชนะเลิศ
สนาม

| สนาม> สนามหลัก | ที่ตั้ง> สนามหลัก | ความจุ> สนามหลัก | ภาพ> สนามหลัก | ปีที่ใช้งาน> สนามหลัก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สนามกีฬากลางปักห์ตากอร์ | ทาชเคนต์ | 35,000 |  | ค.ศ. 1991–2012 |
| สนามกีฬาบุนยอดกอร์ | ทาชเคนต์ | 34,000 |  | ค.ศ. 2013–ปัจจุบัน |
สนามอื่น ๆ
| สนามกีฬาเอ็มเอชเอสเค | ทาชเคนต์ | 16,000 |  | ค.ศ. 1996, 2008 |
| สนามกีฬาเอ็นบียู | ทาชเคนต์ | – | – | ค.ศ. 2000 |
| สนามกีฬาเจเออาร์ | ทาชเคนต์ | 8,460 | – | ค.ศ. 2012, 2014 |
| สนามกีฬาดีนาโมซามาร์กันต์ | ซามาร์กันต์ | 16,000 |  | ค.ศ. 1999 |
| สนามกีฬากลางการ์ชี | การ์ชี | 14,750 | – | ค.ศ. 2007 |
| สนามกีฬาเมทัลลุร์ก | อัลมาลีก | 11,000 | – | ค.ศ. 2014 |
สถิติผู้เล่น > ลงเล่นมากที่สุด

| # | ชื่อ | ช่วงปี (ค> ศ.) | ลงเล่น (นัด) | ประตู |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Server Djeparov | 2002–ปัจจุบัน | 126 | 25 |
| 2 | Timur Kapadze | 2002–2015 | 119 | 10 |
| 3 | Alexander Geynrikh | 2002–2017 | 97 | 31 |
| 4 | Ignatiy Nesterov | 2002–ปัจจุบัน | 97 | 0 |
| 5 | Odil Ahmedov | 2007–ปัจจุบัน | 88 | 16 |
| 6 | Anzur Ismailov | 2007–ปัจจุบัน | 87 | 2 |
| 7 | Azizbek Haydarov | 2007–ปัจจุบัน | 85 | 1 |
| 8 | Vitaliy Denisov | 2007–ปัจจุบัน | 71 | 1 |
| 9 | Mirjalol Qosimov | 1992–2005 | 66 | 30 |
| 10 | Andrey Fyodorov | 1994–2006 | 65 | 7 |
สถิติผู้เล่น > ทำประตูสูงสุด

| # | ชื่อ | ช่วงปี (ค> ศ.) | ประตู | ลงเล่น (นัด) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Maksim Shatskikh | 1999–2014 | 34 | 61 |
| 2 | Alexander Geynrikh | 2002–2017 | 31 | 97 |
| 3 | Mirjalol Qosimov | 1992–2005 | 30 | 66 |
| 4 | Server Djeparov | 2002–ปัจจุบัน | 25 | 126 |
| 5 | Igor Shkvyrin | 1992–2000 | 20 | 31 |
| 6 | Odil Ahmedov | 2007–ปัจจุบัน | 16 | 88 |
| 7 | Jafar Irismetov | 1997–2007 | 15 | 36 |
| 8 | Ulugbek Bakayev | 2001–2014 | 14 | 53 |
| 9 | Nikolay Shirshov | 1996–2005 | 13 | 64 |
| 10 | Sardor Rashidov  | 2013–ปัจจุบัน | 12 | 43 |
| 11 | Igor Sergeev | 2013–ปัจจุบัน | 11 | 42 |
| 11 | Shukhrat Maqsudov | 1992–1997 | 11 | 21 |
| 11 | Azamat Abduraimov | 1992–1997 | 11 | 22 |
| 11 | Vladimir Shishelov | 2000–2012 | 11 | 28 |
| 11 | Timur Kapadze | 2002–2015 | 10 | 119 |
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ (ในภาษาอังกฤษ) (ในภาษาอุซเบก)
FIFA website
| ด ค ก ฟุตบอลในประเทศอุซเบกิสถาน |
| --- | --- |
สมาคมฟุตบอลอุซเบกิสถาน
ลีก:  ซูเปอร์ลีก  เฟิสต์ลีก  เซคกันด์ลีก  วีเมนส์แชมเปียนชิป 
ถ้วย:  อุซเบกิสถานคัพ  อุซเบกิสถานซูเปอร์คัพ  อุซเบกิสถานพีเอฟแอลคัพ 
ทีมชาติ:  ฟุตบอลทีมชาติอุซเบกิสถาน  U-23  U-20  U-17  ทีมชาติหญิง 
| ด ค กฟุตบอลทีมชาติของสมาพันธ์ฟุตบอลเอเชีย |
| --- | --- |
เอเชียนคัพ
เอเชียตะวันตก (WAFF):  กาตาร์  คูเวต  จอร์แดน  ซาอุดีอาระเบีย  ซีเรีย  บาห์เรน  ปาเลสไตน์  เยเมน  เลบานอน  สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์  อิรัก  โอมาน 
เอเชียกลาง (CAFA):  คีร์กีซสถาน  เติร์กเมนิสถาน  ทาจิกิสถาน  อัฟกานิสถาน  อิหร่าน  อุซเบกิสถาน 
เอเชียใต้ (SAFF):  เนปาล  บังกลาเทศ  ปากีสถาน  ภูฏาน  มัลดีฟส์  ศรีลังกา  อินเดีย 
เอเชียตะวันออก (EAFF):  กวม  เกาหลีใต้  เกาหลีเหนือ  จีน  จีนไทเป  ญี่ปุ่น  มองโกเลีย  มาเก๊า  หมู่เกาะนอร์เทิร์นมาเรียนา1  ฮ่องกง 
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (AFF):  กัมพูชา  ติมอร์-เลสเต  ไทย  บรูไน  พม่า  ฟิลิปปินส์  มาเลเซีย  ลาว  เวียดนาม  สิงคโปร์  ออสเตรเลีย  อินโดนีเซีย 
ทีมชาติที่ถูกยุบ:  มาลายา  เยเมนใต้  เวียดนามใต้  เวียดนามเหนือ 
ทีมชาติในอดีต:  อิสราเอล (ย้ายไปยูฟ่าในปี 1994)  คาซัคสถาน (ย้ายไปยูฟ่าในปี 2002)  นิวซีแลนด์ (ก่อตั้งโอเอฟซีในปี 1966) 
1 ไม่เป็นสมาชิกของฟีฟ่า
| ด ค กฟุตบอลทีมชาติในเอเชียนคัพ 2019 |
| --- | --- | --- |
| ชนะเลิศ |  กาตาร์ |  |
| รองชนะเลิศ |  ญี่ปุ่น |  |
| รอบรองชนะเลิศ |   อิหร่าน   สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์  |  |
| รอบก่อนรองชนะเลิศ |   ออสเตรเลีย   จีน   เกาหลีใต้   เวียดนาม  |  |
| รอบ 16 ทีมสุดท้าย |   บาห์เรน   อิรัก   จอร์แดน   คีร์กีซสถาน   โอมาน   ซาอุดีอาระเบีย   ไทย   อุซเบกิสถาน  |  |
| รอบแบ่งกลุ่ม |   อินเดีย   เลบานอน   เกาหลีเหนือ   ปาเลสไตน์   ฟิลิปปินส์   ซีเรีย   เติร์กเมนิสถาน   เยเมน  |  |
| ด ค กฟุตบอลทีมชาติในเอเชียนคัพ 2023 |
| --- | --- |
ชนะเลิศ:  กาตาร์
รองชนะเลิศ:  จอร์แดน
รอบรองชนะเลิศ:   เกาหลีใต้   อิหร่าน 
รอบก่อนรองชนะเลิศ:   ญี่ปุ่น   ทาจิกิสถาน   ออสเตรเลีย   อุซเบกิสถาน 
รอบ 16 ทีมสุดท้าย:   ซาอุดีอาระเบีย   ซีเรีย   ไทย   บาห์เรน   ปาเลสไตน์   สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์   อินโดนีเซีย   อิรัก 
รอบแบ่งกลุ่ม:   คีร์กีซสถาน   จีน   มาเลเซีย   เวียดนาม   เลบานอน   อินเดีย   โอมาน   ฮ่องกง 
Alexander Geynrikh
Maksim Shatskikh
เกอเนอือร์เก็นช์

| --- | --- |
อนุสรณ์ศพสุลต่านเตเกช
แสดงที่ตั้งภายในเติร์กเมนิสถาน
ชื่ออื่น: กูร์กานจ์เก่า, อูร์กานจ์
ที่ตั้ง: จังหวัดดาโชกุซ ประเทศเติร์กเมนิสถาน
พิกัด: 42°20′N 59°09′E﻿ / ﻿42.333°N 59.150°E﻿ / 42.333; 59.150
ความเป็นมา
สมัย: จักรวรรดิฆวารัซม์
วัฒนธรรม: ฆวารัซม์

 แหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก
ชื่อที่ขึ้นทะเบียน: เกอเนอือร์เก็นช์
ประเภท: วัฒนธรรม
เกณฑ์: ii, iii
ขึ้นเมื่อ: 2005 (คณะกรรมการชุดที่ 29)
เลขอ้างอิง: 1199
ภูมิภาค: เอเชียและออสตราเลเชีย
 
 
เกอเนอือร์เก็นช์ (เติร์กเมน: Köneürgenç; เปอร์เซีย: کهنه گرگانج; แปลว่า กูร์กานจ์เก่า) เป็นเมืองทางตอนเหนือของประเทศเติร์กเมนิสถาน ไม่ไกลจากพรมแดนกับประเทศอุซเบกิสถาน และเป็นที่ตั้งของอดีตนครโบราณกูร์กานจ์ (گرگانج) ซึ่งประกอบไปด้วยซากปรักหักพังของวัฒนธรรมฆวารัซม์ ประชากรของนครละทิ้งนครไปในช่วงต้นศตวรรษ 18 เพื่อไปหาที่ตั้งรกรากใหม่ กูร์กานจ์จึงตกอยู่ในสภาพร้างนี้เรื่อยมา ในปี 2005 ซากปรักหักพังของเกอเนอือร์เก็นช์ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก
อูร์เกนช์เก่าตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำอามูดาร์ยาและในอดีตตั้งอยู่บนเส้นทางสายไหม ในปัจจุบันเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีที่สำคัญที่สุดของประเทศเติร์กเมนิสถาน เต็มไปด้วยซากปรักหักพังจากศตวรรษที่ 11–16 ซึ่งประกอบด้วยมัสยิด, ซุ้มทางเข้าออกของสถานีคาราวาน, ป้อมปราการ, อนุสรณ์ไว้ศพ และหออะษาน ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ หออะษานกูตลุกตีมูร์
วิกิพีเดียภาษาโวลาปุก

| --- | --- |
โลโกวิกิพีเดียภาษาโวลาปุก
หน้าหลักของวิกิพีเดียภาษาโวลาปุกในเดือนเมษายน ค.ศ. 2013
ประเภท: สารานุกรมออนไลน์
เจ้าของ: มูลนิธิวิกิมีเดีย
ยูอาร์แอล: vo.wikipedia.org
เชิงพาณิชย์: ไม่
ลงทะเบียน: ไม่จำเป็น
ผู้ใช้: ผู้ใช้ลงทะเบียน 32,267 คน ผู้มีส่วนร่วม 186 คน (กรกฎาคม ค.ศ. 2014)
เปิดตัว: กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2003 (สร้าง) 27 มกราคม 2004; 20 ปีก่อน (2004-01-27) (ทางการ)
ลิขสิทธิ์เนื้อหา: CC Attribution / Share-Alike 3.0 Most text also dual-licensed under GFDL, media licensed freely according to Wikimedia Commons licenses.
วิกิพีเดียภาษาโวลาปุก (โวลาปุก: Vükiped Volapükik) เป็นสารานุกรมออนไลน์ วิกิพีเดีย ที่จัดทำขึ้นในภาษาโวลาปุก สร้างขึ้นในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2003 แต่เริ่มให้บริการในเดือนมกราคม ค.ศ. 2004
วิกิพีเดียฉบับภาษานี้มีชื่อเสียงจากการตั้งคำถามถึงบทบาทของบอตในวิกิพีเดียที่ริเริ่มพัฒนานโยบายและมาตรการทางเลือกด้านคุณภาพของวิกิพีเดีย บทความที่สร้างจากบอตจำนวนมากนำไปสู่ความสนใจต่อภาษาโวลาปุก ซึ่งมักจะเป็นตัวอย่างขอบเขตความเป็นพหุภาษา (multilingualism) ของวิกิพีเดีย ทั้งในหมวดภาษาประจำชาติ, ภาษาชนกลุ่มน้อย, ภาษาตายแล้ว และภาษาประดิษฐ์
โลโก้

โลโกปัจจุบันตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2013
โลโกเดิมที่สร้างใน ค.ศ. 2005
ดูเพิ่ม

รายชื่อวิกิพีเดีย
ภาษาโวลาปุก
แหล่งข้อมูลอื่น

เมทาวิกิ มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับ:
วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Volapük Wikipedia
Volapük Wikipedia (ในภาษาโวลาปุก)
Vükiped:Kafetar The Volapük Wikipedia's Village pump (ในภาษาโวลาปุก)
| ด ค กรายการวิกิพีเดียตามจำนวนบทความ |
| --- | --- |
2,000,000+:  อังกฤษ en  เซบัวโน ceb  สวีเดน sv  เยอรมัน de  ฝรั่งเศส fr  ดัตช์ nl 
1,000,000+:  รัสเซีย ru  อิตาลี it  สเปน es  โปแลนด์ pl  วาไร war  เวียดนาม vi  ญี่ปุ่น ja  จีน zh  อาหรับ ar  โปรตุเกส pt  ยูเครน uk 
500,000+:  เปอร์เซีย fa  กาตาลา ca  เซอร์เบีย sr  อาหรับอียิปต์ arz  นอร์เวย์ (บูกโมล) no  อินโดนีเซีย id 
200,000+:  เกาหลี ko  ฟินแลนด์ fi  ฮังการี hu  เช็ก cs  บอสเนีย-โครเอเชีย-มอนเตเนโกร-เซอร์เบีย sh  โรมาเนีย ro  จีนหมิ่นใต้ zh-min-nan  บาสก์ eu  ตุรกี tr  มลายู ms  เอสเปรันโต eo  อาร์มีเนีย hy  ฮีบรู he  บัลแกเรีย bg  เดนมาร์ก da  เชเชน ce  อาเซอร์ไบจานใต้ azb  สโลวัก sk  คาซัค kk  มีนังกาเบา min  โครเอเชีย hr  เอสโตเนีย et  ลิทัวเนีย lt 
100,000+:  เบลารุส be  กรีก el  สโลวีเนีย sl  กาลิเซีย gl  อังกฤษอย่างง่าย simple  อาเซอร์ไบจาน az  อูรดู ur  นีนอสก์ nn  ฮินดี hi  ไทย th  จอร์เจีย ka  อุซเบก uz  ละติน la  เวลส์ cy  ทมิฬ ta  โวลาปุก vo  อัสตูเรียส ast  มาซิโดเนีย mk  ลัตเวีย lv  ทาจิก tg 
50,000+:  มาลากาซี mg  อาฟรีกานส์ af  ตาตาร์ tt  เบงกอล bn  อุตซิตา oc  จีนกวางตุ้ง zh-yue  บอสเนีย bs  แอลเบเนีย sq  คีร์กีซ ky  เนวาร์ new  ตากาล็อก tl  เบลารุส (ทาราชคีวิตซา) be-x-old  เตลูกู te  มลยาฬัม ml  เบรอตาญ br  แซกซันล่าง nds  ปีเยมอนเต pms  ซุนดา su  สวาฮีลี sw  เฮติ ht  ลักเซมเบิร์ก lb  ชวา jv  มราฐี mr  สกอต sco  เวนิส vec  ปัญจาบตะวันตก pnb  ไอริช ga  ไซลีเซีย szl  บัชกอร์ต ba 
30,000+:  ไอซ์แลนด์ is  พม่า my  ฟรีเชียตะวันตก fy  ชูวัช cv  ลอมบาร์ด lmo  อารากอน an  ปัญจาบ pa  เนปาล ne  จีนอู๋ wuul  โยรูบา yo  บาวาเรีย bar 
20,000+:  อิดอ io  คุชราต gu  เคิร์ด ku  แอลิแมนนิก als  โซรานี ckb  กันนาดา kn  ซิซิลี scn  มณีปุระพิษณุปุระ bpy  อินเตร์ลิงกวา ia  เกชัว qu 
10,000+:  มองโกเลีย mn  เฌเม็ยติยา bat-smg  ซาซากิ diq  โอริยา or  สิงหล si  หมิ่นตะวันออก cdo  อีโลกาโน ilo  แกลิกสกอต gd  ยิดดิช yi  นาวาโฮ nv  อามารา am  นาโปลี nap  บูกิส bug  มิงเกรเลีย xmf  วอลลูน wa  Upper Sorbian hsb  ไมถิลี mai  สินธ์ sd  บาญูมาซัน map-bms  แฟโร fo  มอแซนแดรอน mzn  ลิมบืร์ค li  เอมีเลีย-โรมัญญา eml  ซาฮา sah  ออสซีเชีย os  สันสกฤต sa  ปาทาน ps  ฟรีเชียเหนือ frr  Central Bicolano hif  อาเจะฮ์ ace  จีนโบราณ zh-classical  Hill Mari  mrj  Meadow Mari  mhr 
5,000+:  ฮินดีฟีจี hif  จีนแคะ hak  ตารันโต roa-tara  กาปัมปางัน pam  เขมร km  ซามีเหนือ se  เมารี mi  จีนกั้น gan  พิหาร bh  คิเลกิ glk  นาวัตล์ nah  แซกซันล่างดัตช์ nds-nl  เฟลมิชตะวันตก vls  รูซิน rue  ทิเบต bo  โวโร fiu-vro  คอร์ซิกา co  ซาร์ดิเนีย sc  ลูรี irc  เติร์กเมน tk  เวปส์ vep  Kashubian csb 
3,000+:  แมน gv  โคมิ kv  ตาตาร์ไครเมีย crh  ซีแลนด์ zea  จีนโบราณ zh-classical  อัสสัม as  โซมาลี so  Saterland Frisian stq  คอร์นวอลล์ kw  อุดมูร์ต udm  Aymara ay  นอร์มัน nrm  รูมันช์ rm  Komi-Permyak koi  ลาดิโน lad  Interlingue ie  ฟรียูลี fur  มอลตา mt  ปีการ์ pcd  Guarani gn  ลีกูเรีย lij  Lower Sorbian dsb 
1,000+:  ลิงกาลา ln  เยอรมันเพนซิลเวเนีย pdc  ตองงา to  ซองคา dz  ฯลฯ 
Metawiki