stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
นกกระเรียนเล็ก
ลักษณะ

นกกระเรียนเล็กยาว 85–100 ซม.ช่วงปีกกว้าง 155–180 ซม.เล็กกว่านกกระเรียนยุโรปเล็กน้อยแต่ชุดขนคล้ายกัน คอยาว มีสีดำถึงอก มีพู่ที่คอสีขาว
เสียงร้องคล้ายแตร แต่แหลมสูงกว่านกกระเรียนยุโรป มีพฤติกรรมการเต้นรำเช่นเดียวกันกับนกกระเรียนชนิดอื่น ส่วนมากจะเต้นอยู่บนพื้น ไม่ค่อยมีการกระโดด
นกกระเรียนเล็กจัดเป็นนกกระเรียนขนาดเล็กที่สุดในบรรดานกกระเรียนทั้งหมด มีจุดเด่น คือ มีพู่สีขาวที่คอและหลังหัว ตัวผู้มีสีแดงสดใส ตัวเมียมีสีน้ำตาล เป็นนกที่รวมฝูงมากถึง 400 ตัว หรืออาจจะมากกว่านั้น
การอพยพ

ในการอพยพที่อินเดีย ชาวอินเดียจะชื่นชมการมาถึงของนกกระเรียนเล็ก เช่นเดียวกับชาวญี่ปุ่นกับนกกระเรียนญี่ปุ่น โดยจะมีผู้คนออกมาโปรยเมล็ดพืชให้เป็นอาหาร โดยนกฝูงใหญ่จะกินอาหารรวมกันมากถึง 5,000 กิโลกรัมต่อวัน
แหล่งข้อมูลอื่น

BirdLife Species Factsheet เก็บถาวร 2009-01-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Demoiselle Crane at Animal Diversity Web
Demoiselle Crane (Anthropoides virgo) from Cranes of the World (1983) by Paul Johnsgard
นกกระเรียนเล็กที่จัดแสดง ณ สวนสัตว์นครราชสีมาในปี พ.ศ.2562
นกกินแมลงเด็กแนน

| นกกินแมลงเด็กแนน |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Aves
อันดับ:: Passeriformes
วงศ์:: Timaliidae
สกุล:: Cyanoderma
สปีชีส์:: C.  rufifrons
ชื่อทวินาม
Cyanoderma rufifrons Hume, 1873

นกกินแมลงเด็กแนน หรือ นกกินแมลงหน้าผากน้ำตาล (อังกฤษ: Rufous-fronted babbler,  Deignan's babbler; ชื่อวิทยาศาสตร์: Cyanoderma rufifrons) นกขนาดเล็กชนิดหนึ่ง ในวงศ์นกกินแมลงและนกกะราง (Timaliidae)
มีความยาวลำตัววัดจากปลายปากถึงปลายหางประมาณ 15 เซนติเมตร ขนบนลำตัวสีเหลือง ขนบนกระหม่อมสีน้ำตาลแดง ปากสั้นโค้งเล็กน้อย ปลายแหลมสีน้ำตาลเข้ม กินแมลงเป็นอาหาร
เดิมนกชนิดนี้เคยใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Stachyris rodolphei แต่ปัจจุบันยอมรับว่าเป็นชนิดเดียวกันกับ Stachyridopsis rufifrons จึงใช้ชื่อนี้ในปัจจุบัน และอาจจะยังเป็นชนิดเดียวกันกับ Stachyris ambigua ด้วย
ในประเทศไทยเป็นนกที่พบได้เฉพาะภาคเหนือ ที่ดอยหลวงเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ที่เดียวเท่านั้น จัดเป็นนกเฉพาะถิ่น ปัจจุบันพบได้น้อยมาก มีสถานะเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พุทธศักราช 2535
แหล่งข้อมูลอื่น

นกกินแมลงหน้าผากน้ำตาล. lowernorthernbird.com.
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q22103025  Wikispecies: Stachyridopsis rufifrons  EoL: 45517145  GBIF: 7340311  ITIS: 916058  Xeno-canto: Stachyridopsis-rufifrons
นกกะรางหัวน้ำเงิน

| นกกะรางหัวน้ำเงิน |
| --- | --- |

Taken at Cincinnati Zoo
สถานะการอนุรักษ์
 เสี่ยงขั้นวิกฤติต่อการสูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์ปีก Aves
อันดับ:: Passeriformes Passeriformes
วงศ์:: Leiothrichidae Leiothrichidae
สกุล:: Pterorhinus Pterorhinus (Ménégaux, 1923)
สปีชีส์:: Pterorhinus courtoisi
ชื่อทวินาม
Pterorhinus courtoisi (Ménégaux, 1923)

ชื่อพ้อง
 Garrulax galbanus courtoisi Ianthocincla courtoisi Garrulax courtoisi
นกกะรางหัวน้ำเงิน (Pterorhinus courtoisi) (อังกฤษ: blue-crowned laughingthrush, Courtois's laughingbird) เป็นสปีชีส์ของนกในวงศ์ Leiothrichidae พบได้เฉพาะในมณฑลเจียงซี ประเทศจีน จนกระทั่งเมื่อไม่นานมานี้ สิ่งมีชีวิตที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งชนิดนี้เคยได้รับการปฏิบัติโดยทั่วไปว่าเป็นสปีชีส์ย่อยของนกกะรางคอเหลือง แต่สปีชีส์นั้นมีหัวสีเทาซีดแทนที่จะเป็นสีน้ำเงิน
นกกะรางหัวน้ำเงินเดิมถูกจัดให้อยู่ในสกุล Garrulax แต่หลังจากการตีพิมพ์ผลการศึกษาวิวัฒนาการชาติพันธุ์ระดับโมเลกุล (molecular phylogenetics) อย่างลึกซึ้งในปี 2018 มันถูกย้ายไปอยู่ในสกุล Pterorhinus ที่ถูกรื้อฟื้นขึ้นมาใหม่ ชื่อทวินามของมันได้รับเลือกเพื่อเป็นเกียรติแก่มิชชันนารีชาวฝรั่งเศสที่เดินทางไปยังประเทศจีน Frédéric Courtois (1860-1928)
สปีชีส์ย่อยต้นแบบ (nominate subspecies) ถูกค้นพบเพียงครั้งเดียวในปี 2000 ในอู้หยวน, เจียงซี แต่ยังคงหายากมากโดยมีประชากรทั้งหมดประมาณ 200 ตัว สายพันธุ์ย่อย G. courtoisi simaoensis ยังไม่เคยถูกพบในป่านับตั้งแต่ที่มีการเก็บตัวอย่างต้นแบบในซีเหมา, ยูนนานในปี ค.ศ. 1956 นกกะรางหัวน้ำเงินมากกว่า 100 ตัวถูกเก็บไว้ในสวนสัตว์ (ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการเพาะพันธุ์) และสถานที่เลี้ยงนกส่วนตัว แต่ยังไม่ชัดเจนว่าพวกมันเป็นพันธุ์ย่อยใด การตรวจสอบล่าสุดล้มเหลวในการให้ข้อสนับสนุนถึงความแตกต่างของสปีชีส์ย่อยสองสปีชีส์ที่แยกจากกัน ทำให้ simaoensis ถูกมองว่าเป็นชื่อพ้องของชื่อที่ได้เสนอไว้แล้วใน Handbook of the Birds of the World
นกชนิดนี้ถูกระบุอย่างไม่ถูกต้องว่าเป็นสายพันธุ์ที่น่ากังวลน้อยที่สุดในปี ค.ศ. 2006 ในบัญชีแดงไอซียูเอ็น ในความเป็นจริงแล้ว ดูเหมือนว่านกชนิดนี้ใกล้จะสูญพันธุ์อย่างน้อยที่สุดก็ในป่า สถานะของมันจึงได้รับการแก้ไขให้เป็น "ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง" ในบัญชีฉบับปี 2007
ดูเพิ่ม

รายชื่อสัตว์ใกล้สูญพันธุ์และสัตว์คุ้มครองของจีน
เชิงอรรถ

↑  BirdLife International (2013). "Garrulax courtoisi". IUCN Red List of Threatened Species. 2013. สืบค้นเมื่อ 26 November 2013.old-form url
↑  Cibois, A.; Gelang, M.; Alström, P.; Pasquet, E.; Fjeldså, J.; Ericson, P.G.P.; Olsson, U. (2018). "Comprehensive phylogeny of the laughingthrushes and allies (Aves, Leiothrichidae) and a proposal for a revised taxonomy". Zoologica Scripta. 47 (4): 428–440. doi:10.1111/zsc.12296.
↑  Gill, Frank; Donsker, David, บ.ก. (2019). "Laughingthrushes and allies". World Bird List Version 9.1. International Ornithologists' Union. สืบค้นเมื่อ 18 January 2019.
↑  Jobling, J.A. (2018).  del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J.; Christie, D.A.; de Juana, E. (บ.ก.). "Key to Scientific Names in Ornithology". Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions. สืบค้นเมื่อ 18 January 2019.
↑  See BirdLife International (2007a,b).
นกขมิ้น

| นกขมิ้น |
| --- | --- |

นกขมิ้นท้ายทอยดำ (Oriolus chinensis)

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Aves
อันดับ:: Passeriformes
อันดับย่อย:: Passeri
วงศ์:: Oriolidae Vigors, 1825

สกุล
 Oriolus  Sphecotheres  Turnagra†
นกขมิ้น (อังกฤษ: Oriole, Old world oriole) เป็นวงศ์ของนกที่มีสายวิวัฒนาการอยู่ระหว่างวงศ์นกแซงแซว (Dicruridae) และวงศ์นกกา (Corvidae) ใช้ชื่อวงศ์ว่า  Oriolidae แต่มีรูปร่างลักษณะและอุปนิสัย แตกต่างจากนกทั้งสองวงศ์นี้มาก คือ นกกาและนกแซงแซวส่วนใหญ่จะมีลำตัวเพรียว หางยาว หรือค่อนข้างยาว นิสัยค่อนข้างก้าวร้าวไม่กลัวคน แต่นกขมิ้นซึ่งเป็นนกที่มีลำตัวขนาดกลางถึงขนาดเล็ก มีความยาวตัวประมาณ 20-27 เซนติเมตร ขนาดเท่านกเอื้ยง หางสั้น สีตัวส่วนใหญ่เป็นสีเหลือง มีบางชนิดเป็นสีอื่นบ้าง จะงอยปากแข็งแรงและงุ้มลง ปีกยาวแหลม นกตัวผู้มีสีสดใสสวยงามกว่านกตัวเมีย ลูกนกมีลายขีดสีดำกระจายอยู่ทั่วบริเวณท้อง
นกขมิ้นเป็นนกที่ชอบอาศัยอยู่ตามต้นไม้ในป่าบก, ป่าชายเลน และตามสวนผลไม้ ส่วนใหญ่หากินอยู่ตามเรือนยอดหรือพุ่มใบของต้นไม้ รวมอยู่ กับนกชนิดอื่น ๆ เช่น นกแซงแซว, นกพญาไฟ และนกไต่ไม้ พบหากินเงียบ ๆ อยู่ตัวเดียวหรือเป็นคู่ ไม่ค่อยพบลงมาหากินตามพื้นล่าง กินผลไม้, แมลง และน้ำหวานดอกไม้เป็นอาหาร บินได้เร็วและทนนาน ชอบทำรังอยู่ตาม ง่ามไม้บนต้นไม้สูง รังอยู่สูงประมาณ 4-10 เมตร สร้างรังเป็นรูปถ้วย ก้นลึก ทำด้วยต้นหญ้าหรือเส้นใยพืชร้อยถักอย่างประณีต วางไข่ครั้งละ 2-4 ฟอง ทั้งพ่อและแม่นกจะช่วยกันกกไข่และเลี้ยงลูก นกขมิ้นชอบสร้างรังใกล้ ๆ รังของนกแซงแซวเพื่อให้นกแซงแซวช่วยป้องกันไข่และลูกนกจากศัตรู เนื่องจากนกแซงแซวจะป้องกันไข่และลูกนกของตัวเองจากศัตรู ดังนั้นจึงช่วยป้องกันไข่ และลูกนกขมิ้นด้วย
นกขมิ้นพบทั่วโลก 29 ชนิด พบในประเทศไทย 6 ชนิด ได้แก่
| ชื่อ | ชื่อวิทยาศาสตร์ | สถานะ |
| --- | --- | --- |
| นกขมิ้นหัวดำเล็ก | Oriolus xanthonotus |  |
| นกขมิ้นท้ายทอยดำ | Oriolus chinensis | นกอพยพ |
| นกขมิ้นปากเรียว | Oriolus tenuirostris | นกอพยพ |
| นกขมิ้นหัวดำใหญ่ | Oriolus xanthornus |  |
| นกขมิ้นแดง | Oriolus traillii |  |
| นกขมิ้นขาว | Oriolus mellianus | นกอพยพ หายาก |
แหล่งข้อมูลอื่น

Oriole videos on the Internet Bird Collection
ธิราชเจ้าจอมสยาม

| ธิราชเจ้าจอมสยาม |
| --- | --- |

ประเภท: สารคดีกึ่งละคร
แสดงนำ: ภาณุพงษ์ มีจั่น  อรุณภิรมย์ อภิวัฒน์อุดมคุณ
ประเทศแหล่งกำเนิด:  ไทย
ธิราชเจ้าจอมสยาม (อังกฤษ: Thee Siamese Lord) เป็นละครโทรทัศน์กึ่งสารคดี ออกอากาศทางทีวีไทย ในวันจันทร์ วันอังคาร และวันพุธ เวลา 20.20 - 21.10 น. ระหว่างวันที่ 6 ตุลาคม - 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 รวมทั้งหมด 18 ตอน
ที่มาและเนื้อหา

ธิราชเจ้าจอมสยาม เป็นละครโทรทัศน์กึ่งสารคดีเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เนื่องในวโรกาสครบรอบ 100 ปีการสวรรคต ในวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2553 โดยได้รับการสนับสนุนจาก ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) นับเป็นโครงการเฉลิมพระเกียรติเรื่องที่สามนับจาก สารคดีชุด 100 ปี ไกลบ้าน ตามเสด็จพระพุทธเจ้าหลวง ในปี พ.ศ. 2551 และ เสด็จประพาสต้น ในปี พ.ศ. 2552
โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับแง่มุมต่าง ๆ ของพระบรมวงศานุวงศ์ และพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์จนถึงบั้นปลายพระชนม์ชีพ ซึ่งถึงสะท้อนพระราชกุศโลบายที่ชาญฉลาด สมกับที่พระองค์ท่านได้รับการถวายพระราชสมัญญานามว่า "สมเด็จพระปิยมหาราช"
ในส่วนของการสร้าง มี บริษัท โกลบอล อินเตอร์คอมมิวนิเคชัน จำกัด ซึ่งเคยสร้างสารคดีชุด 100 ปี ไกลบ้าน ตามเสด็จพระพุทธเจ้าหลวง และ เสด็จประพาสต้น มาแล้ว เป็นผู้อำนวยการผลิต ในส่วนของการแสดง มี บริษัท กำลังดี ซอย 6 โปรดักชั่น จำกัด ซึ่งเคยมีผลงานมาแล้วจากละครโทรทัศน์ชุด เรื่องเล่า 9 แผ่นดิน เป็นผู้ผลิต ซึ่งในส่วนของบทละครนั้นได้ คุณหญิงวิมล ศิริไพบูลย์ หรือ ทมยันตี นักประพันธ์ที่มีชื่อเสียงของประเทศเป็นที่ปรึกษา และยังมี ผศ.ดร.วงเดือน นาราสัจจ์, ผศ.ชมพูนุท นาคีรักษ์ และ สุวรรณา สัจจวีรวรรณ นักประวัติศาสตร์ไทย เป็นผู้ค้นคว้าและเรียบเรียงข้อมูล โดยมี พลตรี ม.ร.ว.ศุภวัฒย์ เกษมศรี เป็นผู้ตรวจทานความถูกต้องด้านประวัติศาสตร์อีกชั้นหนึ่ง โดยผู้แสดงนั้นล้วนแต่เป็นนักแสดงหน้าใหม่ทั้งสิ้น  ในส่วนของเสียงบรรยาย มีคุณบัณฑูร ล่ำซำ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารกสิกรไทย เป็นผู้ให้เสียงพากย์พระสุรเสียงของสมเด็จพระปิยมหาราช
ในส่วนของสัญลักษณ์รายการ ทางธนาคารกสิกรไทย ได้เปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปทำการออกแบบ โดยปิดรับผลงานวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2553 และประกาศผลการออกแบบในวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2553 โดยตัดสินจากแนวคิดและเนื้อหาสาระในสารคดี แสดงให้เห็นความเป็น "ธิราชเจ้าจอมสยาม" แห่งองค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้มีเอกลักษณ์โดดเด่น ไม่ล้าสมัยง่าย ใช้ได้หลายโอกาส สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับสื่อได้หลากหลายประเภท อาทิ สื่อสิ่งพิมพ์, ภาพเคลื่อนไหว เป็นต้น โดยสัญลักษณ์ที่ได้รับรางวัลชนะเลิศและนำออกอากาศ ออกแบบโดย คุณบำรุง อิศรกุล
หลังการออกอากาศ

นอกจากนี้แล้ว ทางธนาคารกสิกรไทย ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนโครงการ จะออกจำหน่ายเป็นหนังสือปกแข็ง จำนวน 553 หน้า ราคา 1,005 บาท ในชื่อเดียวกัน ตีพิมพ์และจัดจำหน่าย โดย บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) โดยเริ่มจำหน่ายตั้งแต่วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2553 และจำหน่ายดีวีดีละครโทรทัศน์กึ่งสารคดีชุดนี้ หลังจากสารคดีจบการออกอากาศในเดือนพฤศจิกายน รายได้ไม่หักค่าใช้จ่ายและมอบให้แก่ สภากาชาดไทย เป็นสาธารณกุศล
รายชื่อตอน

| ตอนที่ | ชื่อตอน | ออกอากาศ ทีวีไทย |
| --- | --- | --- |

| 1 | "ฉัตรแก้วเหนือเกล้า"   | 6 ตุลาคม 2553 |
| 2 | "แสงสูรย์ลับโลกา"   | 11 ตุลาคม 2553 |
| 3 | "ฟ้าสะเทือน"   | 12 ตุลาคม 2553 |
| 4 | "ร้อยหทัยล้านนา"   | 13 ตุลาคม 2553 |
| 5 | "สุนันทาลัย"   | 18 ตุลาคม 2553 |
| 6 | "กระนั้นรักมิหักหาย"   | 19 ตุลาคม 2553 |
| 7 | "ทุกข์ท่วมท้นรำพัน"   | 20 ตุลาคม 2553 |
| 8 | "สมเด็จรีเยนต์"   | 25 ตุลาคม 2553 |
| 9 | "ลูกแก้ว เมียขวัญ"   | 26 ตุลาคม 2553 |
| 10 | "เจ้าจอมก๊กออ"   | 27 ตุลาคม 2553 |
| 11 | "เค้าลางแห่งความยุ่งยาก"   | 1 พฤศจิกายน 2553 |
| 12 | "ร.ศ.112...คนไทยไม่เคยลืม"   | 2 พฤศจิกายน 2553 |
| 13 | "ไกลบ้าน - ประพาสต้น"   | 3 พฤศจิกายน 2553 |
| 14 | "พลิกแผ่นดินเลิกทาส"   | 8 พฤศจิกายน 2553 |
| 15 | "เขี้ยวเล็บของแผ่นดิน"   | 9 พฤศจิกายน 2553 |
| 16 | "พระกิตติคุณแผ่ไพศาล"   | 10 พฤศจิกายน 2553 |
| 17 | "กำไลทองคล้องใจ"   | 15 พฤศจิกายน 2553 |
| 18 | "เสด็จสู่สวรรคาลัย"   | 16 พฤศจิกายน 2553 |
รายชื่อนักแสดง

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)
บัณฑูร ล่ำซำ ให้เสียงพากย์พระสุรเสียง
เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ (เด็ก) : ด.ช. ศุภชัย ผลไม้
เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ (หนุ่ม) : สุรภัศ ละอองมณี
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (25 พรรษา) : ภาณุพงษ์ มีจั่น
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) : ชาลี เชื้อใหญ่
เจ้าจอมมารดาแพ (คุณแพ) : ภัคสิร์ชา ราย (ปัณปัณ)
พระองค์เจ้าโสมาวดี : พลอยปภัส อริยะกมลรัตน์
เจ้าพระยามหาศรีสุริยวงศ์ : เลอศักดิ์ ธีรารางกูล
พระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ : บุญเลิศ คันทะทรัพย์
พระศรีสุนทรโวหาร : ชินทันย์ เทียนกิตติพงษ์
ท่านผู้หญิงอิ่ม (แม่คุณแพ) : สุธิดา เนาว์โสภา
กรมพระสุดารัตน์ราชประยูร (พระองค์เจ้าละม่อม) : สกุนตลา ปีกจัตุรัส
สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ : นภัสสร รัตนะรัต
พระองค์เจ้าสว่างวัฒนา : ฐิสินี โอฬารวัชรศิริ
พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี : อรุณภิรมย์ อภิวัฒน์อุดมคุณ
พระองค์เจ้าสุขุมาลย์มารศรี : อรชร บัวงาม
พระราชชายา เจ้าดารารัศมี : วิรังค์รอง หาญแท้
นางทาส : สุรีวัลย์ ม่วงทรัพย์สม
ผู้แสดงตัวละครหลักและตัวประกอบอื่นๆ ในแต่ละตอน
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์สารคดี เก็บถาวร 2010-10-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เก็บถาวร 2010-10-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ธิราชเจ้าจอมสยาม จากกรุงเทพธุรกิจ
ธรณีแปรสัณฐาน

การเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก (คลิกแผนที่เพื่อดูรายละเอียดเพิ่มเติม)
ธรณีแปรสัณฐาน (อังกฤษ: Geotectonic) เป็นการศึกษาด้านธรณีแปรสัณฐาน ที่นักธรณีวิทยาตั้งข้อสงสัยไว้หลายร้อยปีมาแล้วถึงลักษณะของพื้นผิวโลกที่มีลักษณะธรณีสัณฐานที่แตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ บ้างก็เป็นลักษณะเทือกเขาสูงชัน บ้างก็เป็นที่ราบกินอาณาบริเวณกว้างใหญ่ไพศาล หรือ ที่ราบในบางแห่งก็เป็นที่ราบไหล่ทวีปใกล้ชายฝั่งทะเล บ้างก็พบเกาะกลางมหาสมุทร รวมถึงร่องลึกกลางมหาสมุทร โดยในช่วงประมาณ ค.ศ. 1960 เมื่อ B.C. Heezen, H.H. Hess และ R.S. Dietz ได้เสนอทฤษฎีเกี่ยวกับการแยกตัวของพื้นมหาสมุทร (Seafloor Spreading) กล่าวถึงการแยกตัวที่พื้นมหาสมุทรออกจากกันเป็นแนวยาวโดยมีแมกมาจากใต้ชั้นเปลือกโลกแทรกขึ้นมาเย็นตัวและแข็งตัว เกิดเป็นพื้นมหาสมุทรใหม่แล้วก็แยกจากกันออกไปอีกเรื่อย ๆ นอกจากนั้นยังมีการพูดถึงการหดตัวของโลกอันเนื่องมาจากการสูญเสียพลังงานความร้อนทำให้การหดตัวเกิดขึ้นไม่เท่ากันในแต่ละบริเวณ บริเวณที่มีการหดตัวมากอาจเป็นเป็นร่องลึก อยู่ต่ำลงไป แต่บริเวณที่มีการหดตัวน้อยก็อาจเห็นเป็นเทือกเขาสูงได้เนื่องจากบริเวณโดยรอบมีการหดตัวที่มากกว่า แต่อย่างไรก็ตามก็ยังไม่สามารถอธิบายถึงแนวร่องหุบเขาที่เกิดขึ้นได้ นักธรณีวิทยายังคงศึกษาถึงเหตุการณ์ต่างๆอย่างต่อเนื่อง เช่น สนามแม่เหล็กโลกโบราณ ซากดึกดำบรรพ์ต่างๆที่แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงของโลก ทำให้ปัจจุบันได้มีการกล่าวถึงทฤษฎีอยู่ 2 ทฤษฎี ที่จะมาอธิบายเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้แก่
ทฤษฎีทวีปเลื่อน (Continental Drift)
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ (Plate Tectonics)
ทฤษฎีทวีปเลื่อน

ในค.ศ. 1620 ฟรานซิส เบคอน ได้ตั้งข้อสังเกต ถึงการที่สองฟากมหาสมุทรแอตแลนติกมีลักษณะสัณฐานวิทยาที่สอดคล้องกันต่อมา P.Placet 1668 พยายามอธิบายว่าสองฟากมหาสมุทรแอตแลนติกน่าจะเชื่อมกันมาก่อน แต่ยังไม่มีหลักฐานหรือข้อมูลใดสนับสนุน นอกจากอาศัยลักษณะคล้ายคลึงสอดคล้องกันของชายฝั่งมหาสมุทรเท่านั้น จากนั้นในปี 1858 Antonio Sniderได้อาศัยข้อมูลชั้นหินในยุค Carboniferous ในทวีปยุโรปและอเมริกาเหนือมาเชื่อมโยงกันซึ่งสามารถสรุปได้ว่า ก่อนหน้านี้ทวีปทั้งหมดเคยเป็นทวีปผืนเดียวกันมาก่อน แล้วจึงค่อย ๆ แยกออกจากกันในภายหลัง ในปี 1908 Frank B. Taylor ได้อธิบายถึงของการที่มหาทวีป 2 ทวีปซึ่งเคยวางตัวอยู่ใกล้ขั้วโลกเหนือและใต้แยกออกเป็นทวีปเล็ก ๆ และเคลื่อนที่มาในทิศเข้าหาเส้นศูนย์สูตร นั่นคือมหาทวีปลอเรเซีย (Laurasia) ซึ่งอยู่ทางเหนือและมหาทวีปกอนด์วานา (Gondwanaland) ซึ่งอยู่ทางใต้ โดยเป็นการเคลื่อนที่ของเปลือกโลกไซอัลเท่านั้น ต่อมาในปี 1910 Alfred Wegene ได้สร้างแผนที่มหาทวีปใหม่ โดยอาศัยรูปร่างแผนที่ของ Snider และตั้งชื่อว่ามหาทวีปพันเจีย ซึ่งถูกล้อมรอบด้วยมหาสมุทรพันธาลาสซา (Panthalassa) แล้วเกิดการแยกออกและเคลื่อนที่ไปอยู่ ณ ตำแหน่งที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน โดยขณะเคลื่อนที่ก็เกิดเทือกเขาขึ้น ต่อมา Taylor ได้อธิบายว่ารอยชิ้นทวีปที่ขาดหล่นปรากฏเป็นเกาะแก่ง หรือรอยฉีกที่พบเป็นร่องลึกยังปรากฏอยู่บนพื้นมหาสมุทร
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่

เมื่อกว่าหลายทศวรรษที่ผ่านมา นักธรณีวิทยาได้ให้ข้อสังเกตไว้ว่าแผ่นทวีปต่าง ๆ บนโลกนั้นน่าจะสามารถนำมาต่อกันได้เพราะแผ่นทวีปเหล่านี้เคยเป็นแผ่นเดียวกันมาก่อน จากการสังเกตครั้งนั้นร่วมกับการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ชนิดเดียวกันบนชายฝั่งอเมริกาเหนือและแอฟริกาในเวลาต่อมา
ในช่วง 1950s ถึง 1960s นักธรณีวิทยาได้มีการศึกษาทางสุมทรศาสตร์อย่างจริงจังเพื่อหาข้อสนับสนุนแนวความคิดต่าง ๆ ในอดีต และได้ก่อให้เกิดทฤษฎีของเพลตเทคโทนิก (Plate Tectonics) ขึ้นในเวลาต่อมา ทฤษฎีดังกล่าวอธิบายว่าการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก (Plates) นั้นสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงพื้นผิวโลกตลอดช่วงธรณีกาล แผ่นเปลือกโลก Lithosphere (ซึ่งประกอบด้วยเปลือกโลกและแมนเทิลส่วนบน) ลอยตัวและไหลอยู่บนชั้นหินหนืด (ชั้นแมนเทิลที่สามารถไหลได้คล้ายของเหลวเรียกว่า Asthenosphere) สามารถเคลื่อนไปได้ประมาณหนึ่งนิ้วต่อปี และก็ได้เป็นคำตอบของสาเหตุที่ทำให้แผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่นั่นเอง โดยนักธรณีได้ให้ข้อสรุปไว้ว่าแผ่นเปลือกโลกสามารถเคลื่อนที่ได้สามแบบ ได้แก่
เคลื่อนที่แยกออกจากกัน (Divergent)
เคลื่อนที่เข้าชนกัน (Convergent)
เคลื่อนผ่าน (Transform)
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนที่แยกออกจากกัน

เมื่อแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่แยกออกจากกัน ที่บริเวณแนวแผ่นเปลือกโลกแยกตัว (Divergent Boundaries) หินหนืดร้อน (Hot Magma) จากชั้นแมนเทิลจะแทรกตัวขึ้นมาตามช่องว่างตามแนวรอยแตก เมื่อหินหนืดเย็นตัวก็จะกลายเป็นแผ่นเปลือกโลกใหม่ การแทรกตัวขึ้นมาของหินหนืดจะทำให้แนวแยกตัวนั้นสูงขึ้นกลายเป็นแนวเทือกเขากลางมหาสมุทร (Mid-Ocean Ridges) แสดงถึงขอบของแผ่นเปลือกโลกในมหาสมุทร เปลือกโลกใหม่ที่ถูกสร้างขึ้นอย่างต่อเนื่องมีอัตราเร็วในการเกิดประมาณ 20 ลูกบาศก์กิโลเมตรต่อปี
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนที่แยกออกจากกัน > แนวเทือกเขากลางสมุทร

มีลักษณะเป็นแนวเทือกเขาเตี้ยวางตัวทอดยาวไปบนพื้นมหาสมุทรคล้ายกับเทือกเขาบนทวีป เทือกเขากลางสมุทรที่สำคัญได้แก่ Mid-Atlantic Ridge และ East Pacific Rise เป็นต้น กลางเทือกเขามีลักษณะพิเศษคือมีร่องลึกอันเกิดจากรอยเลื่อนทอดตัวตลอดความยาวของเทือกเขา โดยมีลักษณะคล้ายคลึงกับร่องหุบเขาที่ปรากฏอยู่บนแผ่นดินหลายแห่ง เช่น ร่องหุบเขาทางด้านตะวันออกของทวีปแอฟริกา หรือร่องหุบเขาบริเวณแม่น้ำไรน์ในยุโรป เป็นต้น บนเทือกเขากลางสมุทรมีการยกตัวขึ้นมาของหินหลอมละลายที่ลึกลงไปในชั้นเนื้อโลกทำให้เกิดเป็นหินอัคนีพุจำพวก Basalt และ Ultramafic หินอัคนีพุเหล่านี้แสดงหลักฐานเป็นแถบบันทึกสนามแม่เหล็กโลกซึ่งเกิดขึ้นขณะที่หินหลอมละลายกำลังเย็นตัว แถบบันทึกนี้แสดงให้เห็นว่าสนามแม่เหล็กโลกได้เกิดการกลับขั้วไปมาตลอดเวลา นอกจากนี้ยังพบว่าแถบบันทึกสนามแม่เหล็กโลกนี้ปรากฏอยู่บนหินที่ประกอบเป็นพื้นมหาสมุทรทั้งสองฟากของเทือกเขากลางสมุทรด้วย และพบว่ายิ่งห่างออกไปจากแนวกลางของเทือกเขาชุดหินจะมีอายุแก่ขึ้นเรื่อย ๆ ดังนั้นจึงอธิบายได้ว่าหินเหล่านี้เกิดขึ้นก่อนที่กลางเทือกเขาแล้วค่อยเคลื่อนที่ออกจากกันเรื่อย ๆ ตามกาลเวลา จากการคำนวณการเคลื่อนที่ทำให้กำหนดความเร็วของการแยกตัวได้ว่าอยู่ระหว่าง 1 ถึง 15 เซนติเมตรต่อปี ดังนั้นเราสามารถระบุขอบของแผ่นเปลือกโลกในส่วนที่กำลังแยกตัวออกจากกันจากบริเวณเทือกเขากลางสมุทรได้
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนที่เข้าชนกัน

เมื่อแผ่นเปลือกโลกมหาสมุทรใหม่มีการเย็นตัวเป็นเวลากว่าสิบล้านปี ความหนาแน่นก็จะค่อย ๆ เพิ่มมากขึ้นจนมีความหนาแน่นมากกว่าชั้นหินหนืดที่อยู่ด้านล่าง จากนั้นจึงมุดตัวลงไปใต้โลกเรียกว่า Subduction การมุดตัวนี้จะเกิดขึ้นในบริเวณแนวแผ่นเปลือกโลกลู่เข้าหากัน (Convergent Plate Boundaries) ซึ่งแผ่นเปลือกโลกทั้งสองแผ่นมีการเคลื่อนที่เข้าชนกัน แผ่นเปลือกโลกมหาสมุทรที่มีความหนาแน่นมากกว่าจะเข้าชนและมุดตัวใต้แผ่นเปลือกโลกภาคพื้นทวีปที่ความหนาแน่นน้อยกว่า เมื่อแผ่นเปลือกโลกมุดตัวลงไปในโลก จะเกิดการบีบอัดและหลอมเป็นบางส่วน (Partially Melting) เนื่องจากอุณหภูมิและความดันที่สูงขึ้น ทำให้เกิดแผ่นดินไหวและภูเขาไฟ ขึ้นเหนือบริเวณที่มีการมุดตัว โดยการเคลื่อนที่แบบ Convergence จะทำให้เกิดลักษณะธรณีสัณฐาน 3 แบบ ได้แก่
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนที่เข้าชนกัน > การสร้างเทือกเขา

แรงดันจากการมุดตัวของแผ่นเปลือกโลกมหาสมุทรทำให้แผ่นเปลือกภาคพื้นทวีปที่มีความหนาแน่นน้อยกว่าที่เคลื่อนที่ต้านแรงดังกล่าวเกิดการโก่งตัวเกิดเป็นแนวเทือกเขาขนาดใหญ่ (Mountain Ranges) เช่น เทือกเขาหิมาลัย เทือกเขาร็อกกี
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนที่เข้าชนกัน > ร่องลึกมหาสมุทรและหมู่เกาะ

เมื่อแผ่นเปลือกโลกมหาสมุทรสองแผ่นเคลื่อนที่ชนกันและการมุดตัว บริเวณที่มีการมุดตัวจะเกิดร่องลึกมหาสมุทร (Oceanic Trenches) และแนวหมู่เกาะภูเขาไฟ (Volcanic Island Chains)
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนที่เข้าชนกัน > ร่องลึกก้นสมุทร

ร่องลึกนี้ถูกพบที่ใต้มหาสมุทรใกล้ขอบของทวีป และมักพบว่ามีแนวเกาะภูเขาไฟรูปโค้งอยู่ด้านอยู่ใกล้ขอบทวีป  หินภูเขาไฟที่เกิดขึ้นตามแนวเกาะภูเขาไฟนี้เป็นจำพวกหิน Andesite ซึ่งแตกต่างไปจากหินอัคนีที่เกิดบริเวณเทือกเขากลางสมุทรที่ส่วนใหญ่เป็นหิน Basalt นอกจากนั้นบริเวณนี้ยังพบว่าเป็นบริเวณที่มีความร้อนสูงและมีการเกิดแผ่นดินไหวอยู่บ่อยครั้ง พบว่าตำแหน่งจุดกำเนิดแผ่นดินไหว มีลักษณะเอียงเทลงไปจากแนวร่องลึกลงไปถึงชั้นฐานธรณีภาค ที่ประมาณความลึกถึง 700 กิโลเมตร เรียกแนวแผ่นดินไหวเอียงเทนี้ว่าเขตเบนนิออฟ (Benioff Zones) จากการศึกษากลไกการเกิดแผ่นดินไหวที่พบในที่ลึกพบว่ามีแผ่นดินไหวจำนวนหนึ่งน่าจะเกิดจากรอยเลื่อนที่มีลักษณะสอดคล้องกับการเอียงของ Benioff Zone โดยแสดงเป็นลักษณะของรอยเลื่อนย้อน ดังนั้น จึงเกิดเป็นสมมติฐานว่าบริเวณนี้แผ่นเปลือกโลกกำลังมุดตัวเอียงลง และถูกกลืนหายไปในชั้นฐานธรณีภาค ขณะเดียวกันแนวเกาะภูเขาไฟและเขตความร้อนพิภพสูงก็อธิบายว่าได้เกิดการหลอมตัวของแผ่นเปลือกโลกในที่ลึกจนกลายเป็นมวลหินหลอมเหลว ซึ่งมวลหินหลอมเหลวค่อย ๆ หาทางเคลื่อนที่ขึ้นข้างบนมาเย็นตัวเป็นมวลหินอัคนีทั้งหินอัคนีพุและหินอัคนีแทรกดัน  นอกจากนี้ในบริเวณใกล้เคียงที่ขอบของแผ่นเปลือกโลกด้านใดด้านหนึ่งหรือทั้งสองด้านน่าจะเกิดการเข้าชนกันทำให้เกิดการคดโค้งโก่งงอพร้อมกับรอยเลื่อนย้อนมากมายจนทำให้วัสดุถูกยกตัวขึ้นเป็นแนวแคบยาวขนานไปตามแนวชนกันของขอบแผ่นเปลือกโลกนั่นคือการเกิดเป็นแนวเทือกเขานั่นเอง
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนผ่าน

แผ่นเปลือกโลกมีการเคลื่อนที่ผ่านซึ่งกันและกันในบริเวณแนวรอยเลื่อนแปรสภาพ (Transform Boundaries) มักพบในแผ่นเปลือกโลกมหาสมุทร ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้แนวเทือกเขากลางมหาสมุทรเลื่อนเหลื่อมออกจากกัน บางบริเวณก็พบว่าตัดผ่านแผ่นเปลือกโลกภาคพื้นทวีปด้วย ในมหาสมุทรแนวดังกล่าวนี้มักจะก่อให้เกิดแผ่นดินไหวกำลังไม่มากอยู่เป็นประจำ ส่วนในภาคพื้นทวีปแนวดังกล่าวมักถูกจำกัดทำให้เกิดการสะสมพลังงานและก่อให้เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงในเวลาต่อมาเมื่อเกิดการเลื่อนอย่างฉับพลัน ซึ่งก่อให้เกิดความเสียหายได้ ดังเช่น รอยเลื่อนซานแอนเดียส
ทฤษฎีแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่ > เคลื่อนผ่าน > รอยเลื่อนระนาบด้านข้าง

เป็นลักษณะของรอยเลื่อนแนวระดับ (Strike-Slip Fault) ซึ่งพบตัดแนวเทือกเขากลางสมุทรและทำให้แนวเทือกเขาเหลื่อมกันและจากข้อมูลแผ่นดินไหวพบว่า แนวรอยเลื่อนนี้อยู่ลึกประมาณ 300 กิโลเมตร รอยเลื่อนชนิดนี้ยังไม่ทราบถึงสาเหตุของการเกิด แต่สามารถใช้ระบุขอบเขตของแผ่นโลกที่เกิดได้ รวมทั้งบอกถึงการเคลื่อนตัวเฉียดผ่านกันของแผ่นเปลือกโลกที่อยู่ชิดกันด้วย
แหล่งข้อมูลอื่น

The Origin and the Mechanics of the Forces Responsible for Tectonic Plate Movements เก็บถาวร 2017-09-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
The Paleomap Project
นกคอกคาทีล

| นกคอกคาทีล |
| --- | --- |

นกคอกคาทีลสีสันดั้งเดิมตามธรรมชาติ (ไวลด์ไทป์)

นกที่มีสีสันหลากหลายจากการเพาะของมนุษย์
สถานะการอนุรักษ์
 ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Aves
อันดับ:: Psittaciformes
วงศ์ใหญ่:: Cacatuoidea
วงศ์:: Cacatuidae
วงศ์ย่อย:: Nymphicinae
สกุล:: Nymphicus Wagler, 1832
สปีชีส์:: N.  hollandicus
ชื่อทวินาม
Nymphicus hollandicus (Kerr, 1792)


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ (สีแดง; พบตลอดทั้งปี)
ชื่อพ้อง
 Psittacus hollandicus  Leptolophus hollandicus
นกคอกคาทีล (อังกฤษ: Cockatiel; ชื่อวิทยาศาสตร์: Nymphicus hollandicus) นกปากขอขนาดเล็กชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์นกกระตั้ว (Cacatuidae) จัดเป็นเพียงชนิดเดียวที่อยู่ในสกุล Nymphicus และนับเป็นชนิดที่เล็กที่สุดในวงศ์นี้
Nymphicus hollandicus (สิ่งสะสมของพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติตูลูส)
มีขนาดลำตัวยาวประมาณ 25 เซนติเมตร ตัวผู้มีลำตัวเป็นสีเทา ๆ ปีกจะเป็นแถบสีขาว หัวเป็นสีเหลืองอ่อน มีหงอนยาวสูงขึ้นมาที่แก้ม มีหย่อมสีส้มเด่นชัดปากเป็นสีเทา ตัวเมียมีลักษณะคล้ายกับตัวผู้ แต่หัวจะเป็นสีเหลืองอมเทา สีส้มที่แก้มไม่เด่นชัดนัก และหางจะเป็นสีเหลืองมีลายขีดสีเทาขวางอยู่
มีถิ่นกระจายพันธุ์อยู่ในประเทศออสเตรเลีย มักอาศัยอยู่ตามทุ่งโล่งใกล้ ๆ กับแหล่งน้ำที่อยู่ลึกเข้าไปในแผ่นดิน ห่างจากชายฝั่งทะเล มักจะอยู่ร่วมกันเป็นกลุ่มเล็ก ๆ หรือเป็นคู่ ๆ ขณะบินจะเกิดเสียงจนสามารถได้ยิน กินอาหารได้แก่ เมล็ดหญ้า เมล็ดพืชล้มลุก ผลไม้ และลูกไม้ขนาดเล็ก
นกคอกคาทีล ก็เหมือนนกปากขอหรือนกกระตั้วชนิดอื่นทั่วไป ที่นิยมเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง ปัจจุบันมีการเพาะขยายพันธุ์ จนได้สายพันธุ์ที่มีสีสันและลวดลายสวยงามกว่านกที่มีอยู่ในธรรมชาติแท้ ๆ
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Nymphicus hollandicus ที่วิกิสปีชีส์
วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Nymphicus hollandicus
Cockatiels ที่เว็บไซต์ Curlie
Inte Onsman, MUTAVI Research & Advice Group, 23 เมษายน 2007
International Cockatiel Association, cockatiels.org
Talk Cockatiels Forum, talkcockatiels.com
Cockatiel (Nymphicus hollandicus), Internet Bird Collection
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q514809  Wikispecies: Nymphicus hollandicus  ADW: Nymphicus_hollandicus  Avibase: FDAEA60A5681B51F  BirdLife: 22684828  BOLD: 17267  eBird: cockat  EoL: 1177835  EPPO: NYMKHO  GBIF: 2479977  iNaturalist: 116993  IRMNG: 10193499  ITIS: 177497  IUCN: 22684828  NBN: NHMSYS0000533151  NCBI: 13180  Xeno-canto: Nymphicus-hollandicus 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย