stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระตารา (มหาวิทยา)

บทความนี้เกี่ยวกับเทพในศาสนาฮินดู สำหรับศาสนาพุทธนิกายมหายาน ดูที่ พระนางตารา
| --- | --- |

จำพวก: เทวี มหาวิทยา, กาลี, พระปารวตี
อาวุธ: ดาบ ถ้วยใส่เลือด ดอกบัวสีฟ้า มีด กรรไกร
คู่ครอง: พระตารเกศวรนาถ หรือ อักโษภย (พระศิวะ)
ด ค ก
เทวรูปพระแม่ตาราในงานเทศกาลกาลีบูชา
พระดารา  หรือ พระแม่ตารา (สันสกฤต: तारा)  เป็นเทวีในศาสนาฮินดู ซึ่งหมายความว่า ดาว เป็นเทวีหนึ่งในสิบของพระแม่ทศมหาวิทยา พระนางมีลักษณะคล้ายกับพระแม่กาลีต่างตรงที่พระวรกายสีน้ำเงินหรือกายสีเขียว มี4พระกร เหยียบร่างศพที่เน่าเปื่อยแต่พระแม่กาลีจะเหยียบอกพระศิวะที่นอนอยู่เบื้องใต้พระนาง ทรงห่มหนังเสือ ท่อนบนเปลือยเปล่า พระหัตถ์ขวาถือถาด พระหัตถ์ซ้ายถือดอกบัวสีฟ้า พระหัตถ์ขวาบนถือดาบที่มีรูปร่างคล้ายเคียว และพระหัตถ์ซ้ายบนทรงถือดาบเช่นเดียวกัน ทรงเป็นเทวีในการรักษาโรค
ความเชื่อในศาสนาพุทธมหายาน

| ด ค กเทวดาตามความเชื่อของคนไทย |
| --- | --- | --- |
| เทวดาคติพุทธเถรวาท |  พระพรหม ท้าวสหัมบดีพรหม  ท้าวฆฏิการพรหม  สนังกุมารพรหม  ท้าวสักกะ  ท้าวสุยาม  ท้าวสันดุสิต  ท้าวสุนิมมิต  ท้าววสวัตตี  จตุโลกบาล ท้าวธตรฐ  ท้าววิรุฬหก  ท้าววิรูปักษ์  ท้าวเวสวัณ  พระธรณี  เมขลา  พระสุนทรีวาณี  พระวิศวกรรม  พระพิรุณ  พระปัญจสิขะ  พระมาตุลี  คนธรรพ์  พระอุเทนทราธิราช  |  |
| เทวดาคติฮินดู |  ตรีมูรติ พระศิวะ  พระพรหม  พระวิษณุ  พระคเณศ  พระขันทกุมาร  กามเทพ  พระแม่คงคา  พระปารวตี  ทุรคา  พระสตี  กาลี  พระสุรัสวดี  พระลักษมี  พระภูเทวี  โลกบาล พระอินทร์  พระยม  ท้าวกุเวร  พระอีสาน  พระอัคนี  พระนิรฤติ  พระพาย  นพเคราะห์ พระอาทิตย์  พระจันทร์  พระอังคาร  พระพุธ  พระพฤหัสบดี  พระศุกร์  พระเสาร์  พระราหู  พระเกตุ  พระพลเทพ  |  |
| เทวดาคติพื้นเมืองไทย |  พญาแถน  ท้าวกบิลพรหม  โพสพ  จตุคามรามเทพ  พระภูมิเจ้าที่  พระพนัสบดี  นางกวัก  นางสงกรานต์  แม่ย่านาง  แม่ซื้อ  รุกขเทวดา  ปู่เจ้าสมิงพราย  พระโกญจนาเนศวร์  พระเทวกรรม  ปู่เจ้าเขาเขียว  นิลบรรพตเทพสุดา  ท้าวพรหมรักษ์  พระมหาไชไพรสภ  |  |
| เทพารักษ์ |  พระสยามเทวาธิราช  พระหลักเมือง  พระเสื้อเมือง  พระทรงเมือง  พระกาฬไชยศรี  เจ้าเจตคุปต์  พระเทพบิดร  พระคลัง  เจ้าหอกลอง  พระกำพูฉัตร  พระราชบันฦๅธาร  พระราชมุทธาธร  |  |
เทวกำเนิด

ครั้งหนึ่งเหล่าเทวดาและอสูรทำพิธีกวนเกษียรสมุทรซึ่งระหว่างพิธีกวนเกษียรสมุทรนั้นได้บังเกิดพิษของพญานาควาสุกรีซึ่งเป็นเชือกกวนลอยขึ้นมา พระศิวะทรงเห็นเช่นนั้นจึงทรงเข้าไปดื่มพิษของพญานาควาสุกรี เมื่อพระศิวะดื่มพิษเข้าไปจึงทำให้ทรงคลุ้มคลั่งเพราะความร้ายแรงของพิษ พระแม่ทุรคาจึงทรงปรากฏพระองค์เป็นพระแม่ตาราและให้พระศิวะดื่มนมจากพระถันของพระแม่จนเลิกคลุ้มคลั่งในที่สุด
อีกตำนานนึงกล่าวว่า เมื่อครั้งสร้างจักรวาล โลกประกอบด้วยน้ำและแผ่นดินแล้ว แต่ไม่มีพลังความร้อน ทุกอย่างจึงเย็นไปหมด พระแม่จึงอยู่ในรูปของพระแม่ตารา ผู้มีพลังงานและความร้อนอยู่เต็มเปี่ยม พร้อมด้วยพระศิวะในปางพระตารเกศวรนาถหรืออักโษภย ร่วมกันปลดปล่อยพลังงานและ หนึ่งในพลังงานนั้นกลายเป็นสุริยะอนันต์หรือพระอาทิตย์
พระเจ้าลอโยชที่ 2 แห่งฮังการี

| พระเจ้าลอโยชที่ 2 |
| --- | --- |
พระบรมสาทิสลักษณ์ของพระเจ้าลอโยชที่ 2 วาดโดยทิเชียน
กษัตริย์แห่งฮังการีและโครเอเชีย
ครองราชย์: ค.ศ. 1516–1526
ราชาภิเษก: 4 มิถุนายน ค.ศ. 1508
ก่อนหน้า: พระเจ้าวลาดิสเลาส์ที่ 2
ถัดไป: พระเจ้าแฟร์ดีนันท์ที่ 1 ยาโนช ซาโพลไย
กษัตริย์แห่งโบฮีเมีย
ครองราชย์: ค.ศ. 1516–1526
ราชาภิเษก: 11 มีนาคม ค.ศ. 1509
ก่อนหน้า: พระเจ้าวลาดิสเลาส์ที่ 2
ถัดไป: พระเจ้าแฟร์ดีนันท์ที่ 1

พระราชสมภพ: 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1506 บูดอ ราชอาณาจักรฮังการี (ปัจจุบันคือ บูดาเปสต์ ประเทศฮังการี)
สวรรคต: 29 สิงหาคม ค.ศ. 1526(1526-08-29) (20 ปี) โมฮาช ราชอาณาจักรฮังการี
ฝังพระศพ: อาสนวิหารเซแก็ชแฟเฮร์วาร์
คู่อภิเษก: มาเรียแห่งออสเตรีย
พระราชบุตร: ยาโนช ว็อช (พระราชบุตรนอกสมรส)
ราชวงศ์: ยาเกียลโลเนียน
พระราชบิดา: พระเจ้าวลาดิสเลาส์ที่ 2
พระราชมารดา: อานแห่งฟัว-คานเดล
ศาสนา: โรมันคาทอลิก
ลายพระอภิไธย: 
พระเจ้าลอโยชที่ 2 แห่งฮังการี (ฮังการี: Lajos; เช็ก: Ludvík; โครเอเชีย: Ludovik; สโลวัก: Ľudovít; 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1506 – 29 สิงหาคม ค.ศ. 1526) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรฮังการีผู้ครองราชย์ระหว่าง ค.ศ. 1516 จนเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม ค.ศ. 1526 ในยุทธการที่โมฮาช
ลอโยชเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าวลาดิสเลาส์ที่ 2 แห่งฮังการี (Vladislas II of Bohemia and Hungary) และพระอัครมเหสีองค์ที่สามอานแห่งฟัว-คานเดล หลังจากที่พระราชบิดาเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1516 แล้วลอโยชก็เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งโบฮีเมียและฮังการี พระองค์ทรงได้รับการอุปถัมภ์เป็นพระราชโอรสบุญธรรมของจักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ในปี ค.ศ. 1515 เมื่อจักรพรรดิมัคซีมีลีอานเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1519 เกออร์ค ฟ็อน โฮเอินท์ซ็อลเลิร์น มาร์คกราฟแห่งบรันเดินบวร์ค-อันส์บัคผู้เป็นผู้พิทักษ์ตามกฎหมายก็รับเลี้ยงลอโยชต่อ
พระลักษมี

| พระลักษมี |
| --- | --- |
โชคลาภ, ความมั่งคั่ง, ความเจริญรุ่งเรือง ความสวยงาม ความรัก  
ส่วนหนึ่งของ ตรีเทวี

ชื่ออื่น: ศรีเทวี, ปัทมา, กมลา, กมลักษิ, วิษณุภริยา, นารายณี
ชื่อในอักษรเทวนาครี: लक्ष्मी
ชื่อในการทับศัพท์ภาษาสันสกฤต: lakṣmī
ส่วนเกี่ยวข้อง: เทวี, ตรีเทวี, อัษฏลักษมี, พระมหาลักษมี, พระแม่กมลา, พระแม่ราธา, พระแม่รุกขมิณี,พระนางสีดา,  พระแม่ไวษณวี,   พระแม่ธรณี, พระแม่วฤนดา, โยคมายา
ที่ประทับ: ไวกูณฐ์
มนตร์: โอมฺ มหาลกฺษฺมฺไย นโม นมะ โอมฺ วิษณูปฺริยาไย นโม นมะ โอมฺ ธนปฺรทาไย นโม นมะ โอมฺ วิศฺวชนนฺไย นโม นมะ โอม ลางลักษมียะ นะมะห์ โอม ชยะศรีลักษมี มาตา
สัญลักษณ์: ดอกบัว และ ทองคำ
พาหนะ: นกฮูก, ช้าง และ ครุฑ
เทศกาล: นวราตรี, ทีปาวลี, ลักษมีบูชา, Varalakshmi Vratam/Mahalakshmi Vrata
ข้อมูลส่วนบุคคล
คู่ครอง: พระวิษณุ
บุตร - ธิดา: กามเทพ
พี่น้อง: พระอลักษมี, หรืออีกชื่อ ชเยฐษา  พระพรหม (ตาม สกันทปุราณะ)
พระลักษมี (สันสกฤต: ลกฺษฺมี लक्ष्मी) เป็นเทวีในศาสนาฮินดู เจ้าแห่งความมั่งคั่ง โชคลาภ และความเจริญรุ่งเรือง เป็นชายาและศักติ (พลัง) ของพระวิษณุ พระองค์เป็นหนึ่งใน “ตรีเทวี” (อีกสององค์คือ พระปารวตีและพระสรัสวตี) นอกจากในฮินดูแล้ว ยังพบการบูชาพระลักษมีเป็นเทพเจ้าองค์สำคัญองค์หนึ่งในศาสนาเชน ศาสนาพุทธแบบทิเบต, เนปาล และในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีการนับถือพระโพธิสัตว์พระนามว่าพระวสุธารา ซึ่งมีพระลักษณะคล้ายคลึงกับพระลักษมีอย่างมาก แตกต่างเพียงลักษณะเชิงประติมานวิทยาบางส่วนเท่านั้น
ตามตำนานของศาสนาฮินดู เชื่อกันว่าพระองค์เกิดจากมหาสมุทรจากการกวนมหาสมุทรเมื่อครั้งสร้างโลก (เกษียรสมุทร) และได้เลือกพระวิษณุเป็นพระสวามีนิรันดร์   เมื่อพระวิษณุได้อวตารเป็นพระราม พระแม่ลักษมีก็ได้อวตารตามไปเป็นนางสีดา และเมื่อพระวิษณุอวตารเป็นพระกฤษณะ พระแม่ลักษมีก็อวตารเป็นพระแม่ราธา หรือ พระรุกมิณี ในปางปรศุรามาวตารก็ไปอวตารเป็น พระแม่ธรณี ในปางวามนาวตารก็อวตารไปเป็น พระนางกมลา เป็นต้น ในบันทึกโบราณของอินเดียมักถือให้สตรีทั้งปวงเป็นรูปแปลงของพระลักษมี การสมรสและความสัมพันธ์เชิงสามี-ภรรยาของพระลักษมีและพระวิษณุ เป็นแบบอย่างในพิธีกรรมต่าง ๆ ของการแต่งงานแบบฮินดู
ในศิลปะอินเดีย พระลักษมีทรงเครื่องแต่งกายอย่างงดงาม หรูหรา ประดับด้วยเครื่องประดับต่าง ๆ ผิวกายสีทองอร่าม และมีพาหนะเป็นนกฮูก พระองค์ประทับในท่าทางแบบโยคะ ทั้งนั่งและยืน บนฐานดอกบัวและมีดอกบัวในหัตถ์ อันเป็นสัญลักษณ์ของโชคลาภ การเข้าใจตัวเอง และการเป็นอิสระเชิงจิตวิญญาณ ประติมานวิทยาของพระองค์มักแสดงพระองค์มีสี่กร อันแสดงถึงปุรุษารถะทั้งสี่ประการ (เป้าหมายในชีวิตทั้งสี่) คือ ธรรม, กาม, อรรถะ และโมกษะ
หลักฐานเชิงโบราณคดีแสดงให้เห็นว่ามีการบูชาพระลักษมีมาตั้งแต่หนึ่งสหัสวรรษก่อนคริสตกาล เทวรูปต่าง ๆ ของพระองค์ยังพบในโบราณสถานต่าง ๆ ทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อายุราวครึ่งคริสต์สหัสวรรษแรก  เทศกาลที่ฉลองพระลักษมีได้แก่ ทีปาวลี และ ศารัทปุรณิมา (โกชาคีรีปุรณิมา)
ดูเพิ่ม

นางสีดา
นางราธา
พระหริหระ

พระหริหระ จัดแสดงที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร
พระหริหระ (สันสกฤต: हरिहर, อังกฤษ: Harihara) เป็นอวตารรวมของพระวิษณุ (หริ) และพระศิวะ (หระ) เทพเจ้าในศาสนาฮินดู พระนามอื่น เช่น ศันกรนารายณ์ (มาจาก "ศังกระ" คือพระศิวะ และ "นารายณ์" คือพระวิษณุ) และ พรหมนารายณ์ ดังนั้นจึงพบการบูชาพระหริหระทั้งในลัทธิไวษณพและลัทธิไศวะ ให้เป็นพระเป็นเจ้าสูงสุดองค์หนึ่ง
คำว่า "หริหระ" บางครั้งก็ใช้กล่าวถึงคำศัพท์ในเชิงปรัชญาที่แสดงถึงการรวมพระวิษณุและพระศิวะในมุมมองที่แตกต่างภายใต้ความสูงสุดเดียวกันคือพรหมัน แนวคิดของหริหระจึงเทียบเคียงกับ "ความเป็นหนึ่งเดียวของสรรพสิ่ง" ในคัมภีร์ของปรัชญาฮินดูสำนักอทไวตะเวทานตะ
เทวรูปที่เก่าแก่ที่สุดของพระหริหระ พบที่ถ้ำหมายเลข 1 และ 3 ของมนเทียรในถ้ำพทามี ซึ่งสร้างขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 6
ดูเพิ่ม

อรรธนารีศวร (Ardhanārīśwara) - ปางอวตารรวมของพระศิวะและพระปารวตี
ธุมาวดี (Dumavathi, Jumadi) - ปางอวตารรวมของพระศิวะและพระปารวตีแบบพื้นเมืองในท้องถิ่นชายฝั่งของกรณาฏกะ
ไวกูณฐ-กมลัช (Vaikuntha-Kamalaja) หรือ ลักษมี-นารายณ์ (Lakshmi-Narayana) - ปางอวตารรวมของพระวิษณุและพระลักษมี
พระนางคานธารี

| พระนางคานธารี> ข้อมูล |
| --- | --- |
ครอบครัว: ท้าวสุพล (พระบิดา), Sudharma (พระมารดา); พี่น้อง: ศกุนิ, Ashwaketu, Achala, Gaja และคนอื่น ๆ
คู่สมรส: ท้าวธฤตราษฎร์
บุตร: เการพ 100 คน รวม ทุรโยธน์, ทุหศาสัน, วิกรรณะ (พระโอรส) ทุหศาลา (พระธิดา) และยุยุตสุ (ลูกเลี้ยงชาย)
คานธารี (สันสกฤต: गांधारी, แปลว่า สตรีจากคันธาระ) เป็นธิดาของท้าวสุพลแห่งนครคันธาระ มีพี่ชายชื่อศกุนิผู้เลวทราม พระองค์มีบทบาทสำคัญในมหากาพย์ฮินดู มหาภารตะ โดยเป็นเจ้าหญิงแห่งคันธาระและภรรยาของท้าวธฤตราษฎร์ กษัตริย์พระเนตรบาดจากหัสตินาปุระ และเป็นพระมารดาของพระโอรส 100 พระองค์ (เการพ) และพระธิดาองค์เดียว ภาพของพระองค์ส่วนใหญ่มักปิดตา ซึ่งพระองค์สวมผ้าผูกตานี้เพื่อให้มีชีวิตเหมือนกับพระสวามี
ประวัติ

คานธารีเกิดแก่ท้าวสุพล เจ้าแห่งคันธาระ ในฐานะหญิงสาว คานธารีมีชื่อเสียงในด้านความกตัญญูและธรรมชาติอันดีงามของพระองค์ คานธารีถือเป็นร่างจุติของเทพี Mati
พระนางคานธารี เป็นผู้ยึดมั่นในคุณธรรมมาโดยตลอด แต่ไม่ทัดทานนิสัยของลูก ๆ และพี่ชายได้เลย จึงปล่อยไปตามยถากรรม จึงเกิดศึกมหาภารตะของปาณฑพ และเการพขึ้น
เนื่องจากศึกมหาภารตะ ทำให้ลูกของนางและพี่ชายตายจนหมด นางแค้นใจพระกฤษณะผู้ชี้ทางแก่ปาณฑพ จนสังหารลูกของนางตายจนเกลี้ยง จึงสาปแช่งพระกฤษณะ และวงศาคณาญาติให้รบราฆ่าฟันสังหารกันเอง
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Gandhari
วิกิซอร์ซมีงานที่เกี่ยวข้องกับ พระนางคานธารี
| ด ค กมหาภารตะ ของ กฤษณะ ไทฺวปายนะ วยาส |
| --- | --- | --- |
| บรรพทั้ง 18 |  อาทิบรรพ  สภาบรรพ  วนบรรพ  วิราฏบรรพ  อุทโยคบรรพ  ภีษมบรรพ  โทรณบรรพ  กรรณบรรพ  ศัลยบรรพ  เสาปติกบรรพ  สตรีบรรพ  ศานติบรรพ  อนุศาสนบรรพ  อัศวเมธิกบรรพ  อาศรมวาสิกบรรพ  เมาสลบรรพ  มหาปรัสถานิกบรรพ  สวรรคโรหณบรรพ  หริวงศ์  |  |
| แคว้นกุรุ |  ท้าวศานตนุ  พระแม่คงคา  ท้าวภีษมะ  สัตยวดี  จิตรางคทะ  วิจิตรวีรยะ  เจ้าหญิงอัมพิกา  เจ้าหญิงอัมพาลิกา  เจ้าหญิงอัมพา  ท้าววิทูร  ท้าวธฤตราษฎร์  พระนางคานธารี  ศกุนิ  เจ้าหญิงสุภัทรา  ท้าวปาณฑุ  พระนางกุนตี  พระนางมาทรี  ยุธิษฐิระ  ภีมะ  อรชุน  นกุล  สหเทพ  ทุรโยธน์  ทุหศาสัน  ยุยุตสุ  นางทุหศาลา  พระนางเทราปที  นางหิฑิมพี  ฆโฎตกัจ  Ahilawati  นางอุตตรา  นางนาคอุลูปี  นางจิตรางคทา  |  |
| ตัวละครอื่น ๆ |  กรรณะ  โทรณาจารย์  วยาส  อภิมันยุ  พระกฤษณะ  สาตยกี  ธฤษฏะทยุมัน  สัญชัยสารถี  อิราวัต  พภรุวาหนะ  ปรีกษีต  ท้าววิราฎ  กิจกะ  กฤปาจารย์  อัศวัตถามา  เอกลัพย์  กฤตวรมา  ชราสันธ์  มายาสูร  ฤๅษีทุรวาส  ชนะเมนชัย  ชัยทรัถ  พระพลราม  ท้าวทรุปัท  หิฑิมพะ  ท้าวศัลยะ  อธิราธาสารถี  ศิขัณทิน  ปรศุราม  |  |
| ข้อมูลอื่น ๆ |  ปาณฑพ  เการพ  หัสตินาปุระ  อินทรปรัสถ์  อาณาจักรในอินเดียโบราณ  สงครามทุ่งกุรุเกษตร  ภควัทคีตา  อัสตระ  |  |
  หมวดหมู่
พระสัตรุด

| พระสัตรุด |
| --- | --- |
ตัวละครใน รามเกียรติ์

ข้อมูลตัวละครในเรื่อง
เพศ: ชาย
ตำแหน่ง: อุปราชเมืองไกยเกษ
ญาติ: ท้าวทศรถ (บิดา) พระนางสมุทรชา (มารดา) พระราม (เชษฐาต่างมารดา) พระพรต (เชษฐาต่างมารดา) พระลักษมณ์ (เชษฐาร่วมมารดา)
มิตรสหาย: นิลพัท, สุครีพ, องคต, หนุมาน, ชมพูพาน, พิเภก
ศัตรู: ไพนาสุริยวงศ์, ท้าวจักรวรรดิ
พระสัตรุด (สันสกฤต: शत्रुघ्न, อักษรโรมัน: ศตฺรุฆฺน, แปลตรงตัว 'ผู้สังหารศัตรู') คือคทาของพระนารายณ์อวตารลงมาพร้อมกับพระองค์ พระสัตรุดเป็นโอรสของท้าวทศรถกับนางสมุทรชา เป็นพระอนุชาฝาแฝดของพระลักษมณ์ เป็นจอมทัพร่วมกับพระพรตผู้เป็นพระเชษฐา ตอนศึกกรุงลงกาครั้งที่ 2 และศึกเมืองมลิวัน แม้พระสัตรุดจะเป็นพระอนุชาร่วมพระมารดากับพระลักษมณ์ แต่พระสัตรุดสนิทสนมกับพระพรตมากกว่า เนื่องจากต้องไปอยู่ที่เมืองไกยเกษอันเป็นเมืองของท้าวไกยเกษ พระอัยกาของพระพรต ในขณะที่พระรามกับพระลักษมณ์ยังคงอยู่ที่เมืองอโยธยา
เมื่อกรุงลงกาเกิดกบฏไพนาสุริยวงศ์ พระรามส่งพระพรตกับพระสัตรุดไปปราบ ทั้งสองพระองค์ทำศึกมลิวัน พระสัตรุดถูกหอกเมฆพัทของสุริยาภพ ถูกศรเหราพตของบรรลัยจักร และพระสัตรุดได้ฆ่านนยุพักตร์โอรสท้าวจักรวรรดิ เมื่อครั้งศึกท้าวคนธรรพ์นุราชยึดกรุงไกยเกษ พระสัตรุดก็เดินทางไปทำศึกพร้อมกับพระพรต พระมงกุฎ พระลบ
พระนามพระสัตรุดในรามเกียรติ์เขียน สัตรุด แต่ในรามายณะเขียน ศตฺรุฆฺน (อ่านว่า สะ-ตฺรุ-คฺนะ) แปลว่า ผู้สังหารศัตรู
ลักษณะและสี

สีม่วงอ่อน 1 หน้า 2 มือ ชฎามนุษย์ หรือมงกุฏยอดชัย
พระอรหันต์

สำหรับสัตว์หิมพานต์ ดูที่ อรหัน
ในศาสนาพุทธ พระอรหันต์ (อะระหัน/ออระหัน; บาลี: อรหนฺต; สันสกฤต: अर्हत् อรฺหตฺ) คือ พระอริยบุคคลชั้นสูงสุด สามารถละสังโยชน์ได้ครบ 10 ประการ
ประเภท

พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า หรือ พระพุทธเจ้า คือผู้ตรัสรู้แล้วได้ก่อตั้งศาสนาพุทธ สามารถโปรดเวไนยสัตว์ให้หลุดพ้นเป็นพระอรหันต์ตามได้
พระปัจเจกพุทธเจ้า คือผู้ตรัสรู้แล้ว แต่ไม่ประกาศศาสนา ไม่มีสาวก เกิดขึ้นเฉพาะในยุคที่โลกไม่มีพระพุทธศาสนาเท่านั้น
พระอรหันตสาวก คือสาวกผู้บรรลุเป็นพระอรหันต์ จากการปฏิบัติตามธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า
สุกขวิปัสสกะ (สุกข - แห้งแล้ง) ผู้เจริญวิปัสสนาล้วน แล้วได้ปฐมฌานเมื่อบรรลุอรหัตตผล เรียกอีกอย่างว่าวิปัสสนายานิก
สมถยานิก ผู้มีสมถะเป็นยาน ผู้เจริญสมถกรรมฐานจนได้ฌานก่อน แล้วจึงเจริญวิปัสสนาต่อจนบรรลุอรหัตตผล เรียกอีกอย่างว่า อุภโตภาควิมุต
สุกขวิปัสสกะ ผู้เจริญวิปัสสนาล้วน
เตวิชชะ ผู้ได้วิชชา 3
ฉฬภิญญะ ผู้ได้อภิญญา 6
ปฏิสัมภิทัปปัตตะ ผู้บรรลุปฏิสัมภิทา 4
ปัญญาวิมุต
อุภโตภาควิมุต
เตวิชชะ
ฉฬภิญญะ
ปฏิสัมภิทัปปัตตะ
พระอรรถกถาจารย์แสดงความหมายของพระอรหันต์ไว้ 5 นัย คือ
ไกลจากกิเลส
กำจัดกิเลสได้หมดสิ้น
เป็นผู้หมดสังสารวัฏ คือ การเวียนว่ายตายเกิด
เป็นผู้ควรแก่การบูชาพิเศษของเทพและมนุษย์ทั้งหลาย
ไม่มีที่ลับในการทำบาป ไม่มีความชั่วเสียหายที่จะต้องปิดบัง
ปัฏนา

| ปัฏนา |
| --- | --- |
นคร
สถูปในสวนพุทธสมริติ, บริเวณมิฐปุระ, พิพิธภัณฑ์ปัฏนา และ ตัขตะศรีปัฏนาสาหิบ
ปัฏนาที่ตั้งของปัฏนาในรัฐพิหาร
พิกัด:  25°36′40″N 85°08′38″E﻿ / ﻿25.611°N 85.144°E﻿ / 25.611; 85.144
ประเทศ:  อินเดีย
รัฐ: พิหาร
ภูมิภาค: มคธี
ปรมณฑล: ปัฏนา
อำเภอ: ปัฏนา
แขวง: 72
การปกครอง
 • ประเภท: นครนิคม (เทศบาลนคร)
 • องค์กร: ปัฏนานครนิคม
 • นายกเทศมนตรี: Afzal Imam
ความสูง: 53 เมตร (174 ฟุต)
ประชากร (2011)
 • นคร: 1,683,200 คน
 • ความหนาแน่น: 1,803 คน/ตร.กม. (4,670 คน/ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 2,046,652 คน
 • Metro rank: 18th IN
ภาษา
 • ทางการ: ภาษาฮินดี ภาษามคธี ภาษาอังกฤษ
เขตเวลา: UTC+5:30 (เวลามาตรฐานอินเดีย)
รหัสไปรษณีย์: 80 XXXX
รหัสโทรศัพท์: +91-612
รหัส ISO 3166: IN-BR-PA
ทะเบียนพาหนะ: BR 01
Sex ratio: 1.13  ♂/♀
อัตราไม่รู้หนังสือ: 84.71%
Lok Sabha constituency: Patna Parliamentary Constituency, Pataliputra Parliamentary Constituency, Patna Sahib Parliamentary Constituency
Vidhan Sabha constituency: Bakhtiyarpur(180), Digha(181), Bankipur(182), Kumhrar(183), Patna Sahib(184), Fatuha(185), Danapur(186), Maner(187), Phulwari-SC(188)
Planning agency: Patna Regional Development Authority
Civic agency: Patna Municipal Corporation
ระยะทางจากเดลี: 1,015 กิโลเมตร (631 ไมล์) NE
ภูมิอากาศ: Köppen climate classification
ความชื้น: 1,100 มิลลิเมตร (43 นิ้ว)
อุณหภูมิเฉลี่ย: 26 องศาเซลเซียส (79 องศาฟาเรนไฮต์)
อุณหภูมิเฉลี่ยฤดูร้อน: 30 องศาเซลเซียส (86 องศาฟาเรนไฮต์)
อุณหภูมิเฉลี่ยฤดูหนาว: 17 องศาเซลเซียส (63 องศาฟาเรนไฮต์)
เว็บไซต์: www.patna.nic.in
ปัฏนา (ฮินดี: पटना; ชื่ออื่น: ปาตลีบุตร, ปาฏลีบุตร, ปัตนะ, มคธ) เป็นเมืองหลวงของรัฐพิหาร รัฐหนึ่งในประเทศอินเดีย ปัฏนาเป็นเมืองเก่าแก่ที่ยังมีผู้อาศัยอยู่ต่อเนื่องยาวนานที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยเมื่อ 2,500 ปีก่อน ในสมัยพุทธกาล เมืองแห่งนี้เป็นเพียงหมู่บ้านเล็ก ๆ ในแคว้นมคธ ที่ตั้งโดยพระเจ้าอชาตศัตรู เพื่อเป็นเมืองหน้าด่านสำหรับการเตรียมทำสงครามกับแคว้นวัชชี  หลังจากพุทธกาล เมืองนี้มีความสำคัญ เพราะได้กลายเป็นเมืองหลวงของแคว้นมคธและมีพระมหากษัตริย์ดำรงตำแหน่งพระจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดของอินเดีย คือพระเจ้าอโศกมหาราช แห่งราชวงศ์เมารยะ ผู้อุปถัมภ์พระพุทธศาสนาให้รุ่งเรือง ทรงอุปถัมภ์การทำตติยสังคายนา ณ อโศการาม โดยให้เมืองปัฏนา (หรือปาตลีบุตร ตามที่เรียกกันในสมัยนั้น) เป็นศูนย์กลางในการส่งสมณทูตออกเผยแพร่พระพุทธศาสนาไปยังดินแดนอื่น ๆ ทั่วโลก ซึ่งรวมถึงสุวรรณภูมิ
ปัจจุบัน เมืองแห่งนี้ยังคงเป็นเมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดของรัฐพิหาร (แคว้นมคธในสมัยโบราณ) มีพื้นที่เมืองประมาณ 25 ตารางกิโลเมตร และมีประชากรมากกว่า 1 ล้าน 8 แสนคน โดยประมาณ
ประวัติศาสตร์

เมืองปัฏนา มีชื่อเรียกหลายคำ เช่น ปาฏลีบุตร ปาตลีบุตร ปัตนะ ในพระไตรปิฏกเรียกว่า บ้านปาฏลิคาม เมืองนี้สร้างโดยพระเจ้าอชาตศัตรู พระราชาแห่งแคว้นมคธผู้ครองกรุงราชคฤห์ในสมัยปลายพุทธกาล โดยความประสงค์จะให้เป็นหมู่บ้านเล็กๆ ชั่วคราวเพื่อใช้เป็นหมู่บ้านหน้าด่านสำหรับตรวจความเคลื่อนไหวของแคว้นวัชชีเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับสงครามยึดแคว้นวัชชี ซึ่งพระเจ้าอชาตศัตรูได้ส่งมหาอำมาตย์ชื่อสุนีธะและวัสสการพราหมณ์มาเพื่อเป็นแม่กองในการสร้างหมู่บ้านปาฏลิคาม  ในพระไตรปิฎกได้กล่าวถึงการเสด็จมาของพระพุทธเจ้า ณ สถานที่นี้ในขณะกำลังสร้างหมู่บ้านด้วย ตามความในปาฏลิคามิยสูตรว่า พระพุทธเจ้าได้เสด็จมาและได้ทรงแสดงปาฏิหาริย์ข้ามฝั่งแม่น้ำเพื่อข้ามมายังหมู่บ้านนี้ ชาวบ้านจึงเรียกท่าที่พระองค์เสด็จขึ้นและประตูหมู่บ้านที่พระองค์เสด็จเข้าว่า โคตมติตถะและโคตมทวาร ตามลำดับ ซึ่งหลังจากพระองค์ได้ทอดพระเนตรที่ตั้งของหมู่บ้านห่างไกลแห่งนี้แล้ว ได้ทรงทำนายไว้ว่า
อานนท์ มหาอำมาตย์ในแว่นแคว้นมคธชื่อสุนีธะและวัสสการะ จะสร้างเมืองในปาฏลิคามเพื่อป้องกันเจ้าวัชชีทั้งหลาย ประหนึ่งว่าปรึกษากับเทวดาชั้นดาวดึงส์แล้วสร้างเมืองฉะนั้น ...  อานนท์ เมืองนี้จักเป็นเมืองเลิศแห่งที่ประชุมของเหล่ามนุษย์ผู้เป็นอริยะ และเป็นทางค้าขาย เป็นที่แก้ห่อสินค้า อันตราย 3 อย่าง (เท่านั้น) จักมีแก่เมืองปาฏลิคาม (คือ) จากไฟ จากน้ำ และจากความแตกแห่งกันและกัน
จากความดังกล่าวพระพุทธองค์ทรงทำนายว่าหมู่บ้านเล็กๆ ห่างไกลแห่งนี้ จะมีความสำคัญในอนาคต และปรากฏว่า หลังพระพุทธปรินิพพานไม่ถึงร้อยปี หมู่บ้านสุดชายแดนแห่งนี้ก็กลายเป็นเมืองที่สำคัญที่สุดเมืองหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์แห่งชมพูทวีป คือได้เป็นเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธ จากความผันผวนทางการเมืองจากเหตุการณ์ล้มราชวงศ์พิมพิสาร และการย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากการที่อำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุงเวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่  แล้วพระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีมายังบ้านปาฏลิคาม ซึ่งกลายเป็นเมืองหลวง และเป็นเมืองศูนย์กลางที่ยิ่งใหญ่ของพระพุทธศาสนาในเวลาต่อมา โดยเมืองนี้เป็นสถานที่ๆ มีการทำตติยสังคายนาโดยพระบรมราชูปถัมภ์ของพระเจ้าอโศกมหาราช พระมหาจักรพรรดิผู้ทรงเป็นมหาราชผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดของประวัติศาสตร์อินเดีย และเมืองแห่งนี้ก็ได้เจริญรุ่งเรืองในฐานะศูนย์กลางทางการค้าและเศรษฐกิจมาจนปัจจุบัน
อโศการาม สถานที่จาริกแสวงบุญของชาวพุทธ

ปัจจุบัน หลักฐานที่แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองในฐานะเป็นเมืองศูนย์กลางทางพระพุทธศาสนาของเมืองแห่งนี้ได้สูญหายไปแทบหมดสิ้น เนื่องด้วยเมืองแห่งนี้มีพัฒนาการมาโดยตลอดช่วงประวัติศาสตร์ เป็นไปได้ว่าผู้คนในยุคหลังช่วงความเจริญของพระพุทธศาสนา ได้ทำลายหรือทอดทิ้งพุทธศาสนสถานไป และถูกฝังกลบจนไม่เหลือร่องรอยให้เห็น เช่นเดียวกับ อโศการาม สถานที่นี้เคยเป็นที่ทำตติยสังคายนา อารามแห่งเดียวในพระพุทธศาสนาในเมืองปัฏนาที่ยังคงเหลือซากอยู่ ปัจจุบันคงเหลือเพียงเสาหินของอาคารใหญ่ที่พระเจ้าอโศกทรงสร้างขึ้นเพื่อเป็นสถานที่ทำตติยสังคายนาอยู่บ้าง แต่ส่วนใหญ่จมอยู่ใต้ดินในสระซึ่งมีน้ำเต็มตลอดทั้งปี และโบราณสถานส่วนใหญ่ยังคงจมอยู่ใต้ดิน แต่ทางการอินเดียไม่มีความประสงค์เพื่อขุดค้นโบราณสถานแห่งนี้ เพราะจะกระทบต่อบ้านเรือนที่ตั้งอยู่ในเมืองปัฏนาเมืองหลวงของรัฐพิหารในปัจจุบัน
ดูเพิ่ม

พระเจ้าอโศกมหาราช
แหล่งข้อมูลอื่น

www.patna.nic.in เก็บถาวร 2010-04-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. เว็บไซต์เมืองปัฏนา
| ด ค กเมืองหลวงของรัฐและดินแดนสหภาพของประเทศอินเดีย |
| --- | --- |
บริหาร:  อัครตละ  ไอซอล  อมราวตี (โดยพฤตินัย)  เบงคลูรู  โภปาล  ภุพเนศวร  จัณฑีครห์  เจนไน  ดามัน  เดห์ราดูน  ทิสปุระ  คานธีนคร  กังต็อก  ไฮเดอราบาด  อิมผาล  อิฏานคร  ชัยปุระ  ชัมมู (ฤดูหนาว)  การ์คิล (ฤดูหนาว)  กวรัตติ  โกหิมา  โกลกาตา  เลห์ (ฤูดร้อน)  ลัคเนา  มุมไบ  นยารายปุระ  นิวเดลี  ปณชี  ปัฏนา  ปุฑุเจรี  พอร์ตแบลร์  รางจี  ชิลลอง  ชิมลา  ศรีนคร (ฤูดร้อน)  ติรุวนันตปุรัม 
นิติบัญญัติ:  อัครตละ  ไอซอล  อมราวตี  เบงคลูรู  โภปาล  ภุพเนศวร  จัณฑีครห์  เจนไน  ธรรมศาลา (ฤดูหนาว)  เดห์ราดูน (ฤดูหนาว)  ภราฬีเสณ (ฤูดร้อน)  คานธีนคร  กังต็อก  คุวาหาฏี  ไฮเดอราบาด  อิมผาล  อิฏานคร  ชัยปุระ  ชัมมู (ฤดูหนาว)  โกหิมา  โกลกาตา  ลัคเนา  มุมไบ (ฤดูร้อน)  นาคปุระ (ฤดูหนาว)  นิวเดลี  ปัฏนา  ปุฑุเจรี  ปูร์วอริม  รายปุระ  รางจี  ชิลลอง  ชิมลา (ฤดูร้อน)  ศรีนคร (ฤดูร้อน)  ติรุวนันตปุรัม 
ตุลาการ:  อัครตละ  อะห์มดาบาด  อลาหาบาด  อมราวตี  เบงคลูรู  พิลาสปุระ  จัณฑีครห์  เจนไน  กัฏกะ  กังต็อก  คุวาหาฏี  ไฮเดอราบาด  อิมผาล  ชพัลปุระ  โชธปุระ  ชัมมู (ฤดูหนาว)  โกชิ  โกลกาตา  มุมไบ  ไนนิตาล  นิวเดลี  ปัฏนา  รางจี  ชิลลอง  ชิมลา  ศรีนคร (ฤดูร้อน) 
| ด ค กมหาชนบท |
| --- | --- | --- |
| อาณาจักร |  อังคะ (จามปา)  มคธ (ราชคฤห์  ปาฏลีบุตร)  กาสี (พาราณสี)  โกศล (สาวัตถี)  วัชชี (เวสาลี)  มัลละ (ปาวา  กุสินารา)  เจตี (โสตถิตถิวดี)  วังสะ (โกสัมพี)  กุรุ (อินทรปัตถ์)  ปัญจาละ (กัมปิละ  กันยากุพย์  สังกัสสะ)  มัจฉะ (สาคละ)  สุรเสนะ (มถุรา)  อัสสกะ (โปตนะ)  อวันตี (อุชเชนี)  คันธารราฐ (ตักสิลา)  กัมโพชะ (ทวารกะ)  |  |
| แคว้น |  สักกะ (กบิลพัสดุ์)  โกลิยะ (เทวทหะ)  ภัคคะ (สุงสุมารคีรี)  วิเทหะ (มิถิลา)  อังคุตตราปะ (อาปณะ)  |  |
พระนางธูโมรณา

| ธูโมรณา |
| --- | --- |
ชายาท้าวพญายมราช เทพนารีแห่งความตาย
ส่วนหนึ่งของ เทพีผู้รักษาอัฐโลกบาล
จิตรกรรมเจ้าแม่ธูโมรณา (ขวา) พญายมราช (กลาง) และเจ้าเจตคุปต์ (ซ้าย) ศิลปะแบบประเพณีอินเดียภาคใต้ พุทธศตวรรษที่ยี่สิบสาม จัดแสดง ณ พิพิธภัณฑ์รัฐบาลเจนไน นครเจนไน รัฐทมิฬนาฑู ประเทศอินเดีย
ชื่ออื่น: มฤตยูเทวี กาลราตรี ราตรี นิทราเทวี
ส่วนเกี่ยวข้อง: ศักติท้าวพญายมราช พระเทวี เทพีอัฐโลกบาล เทพมารดร นิกายศักติ อาทิปราศักติ
ที่ประทับ: นรกภูมิและเทวสภา
มนตร์: เทวีธูโมรณามนตร์
พาหนะ: กระบือ นกแสก
ข้อมูลส่วนบุคคล
คู่ครอง: ท้าวพญายมราช
บุตร - ธิดา: พระเจ้ายุธิษฐิระ  (บุตรบุญธรรม) เกยูร (ในรามเกียรติ์)
เทพที่เทียบเท่าในความเชื่ออื่น
เทียบเท่าในกรีก: พระแม่เพอร์เซฟะนี
เทียบเท่าในโรมัน: พระแม่พรอสเซอร์พินา (Proserpina)
ธูโมรณา (สันสกฤต: धूमोर्णा, อักษรโรมัน: Dhūmorṇā), หรือ ศยามาลา และ มฤตยูเทวี, เป็นพระเทพีในศาสนาฮินดูอันเป็นเทพีแห่งความตายและ นางเป็นชายาได้รับการยกย่องว่าศักติของท้าวพญายมราช นามของนางหมายถึง หมอกควันแห่งความตาย นางได้รับการยกย่องคติพราหมณ์ ฮินดูนิกายศักติคือหนึ่งในเทพีผู้รักษาอัฐโลกบาล อันเป็นอิตถีพละของท้าวพญายมราช
ดูเพิ่ม

เจ้าแม่พระธรณี
เจ้าแม่ปฤถวี
พระแม่คงคา
เจ้าแม่พระโพสพ
เจ้าแม่พระเพลิง
แม่พระพาย
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ เจ้าแม่ธูโมรณา
| ด ค กเทพและคัมภีร์ในศาสนาฮินดู |
| --- | --- | --- |
| มหาเทพ |  พระพรหม  พระวิษณุ  พระศิวะ  |  |
| เทพเจ้าชั้นรอง |  พระพิฆเนศ  พระขันทกุมาร  พระราม  พระกฤษณะ  พระหนุมาน  พระอินทร์  พระอัคนี  พระไภรวะ  พระยม  พระกามเทพ  พระวายุ  พระวรุณ  พระวิศวกรรม  พระอัศวิน  |  |
| นพเคราะห์ |  พระอาทิตย์  พระจันทร์  พระอังคาร  พระพุธ  พระพฤหัสบดี  พระศุกร์  พระเสาร์  พระราหู  พระเกตุ  |  |
| เทวี |  พระสุรัสวดี  พระลักษมี  พระสตี  พระปารวตี  พระทุรคา  พระตรีศักติ  พระแม่กาลี  พระแม่สีดา  พระแม่ราธา  พระแม่มหาวิทยา  มาตฤกา  |  |
| คัมภีร์ |  พระเวท  อุปนิษัท  ปุราณะ  รามายณะ  มหาภารตะ  ภควัทคีตา  |  |
 ศาสนาฮินดู  เทววิทยาฮินดู  ยุคมหากาพย์ของอินเดีย
พรรคแรงงานเคอร์ดิสถาน

พรรคแรงงานเคอร์ดิสถาน (อังกฤษ: Kurdistan Workers Party; เคิร์ด: Partîya Karkerên Kurdistanê; ตุรกี: Kürdistan İşçi Partisi, หรือ KADEK , Kongra-Gel และ KCK) ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2517 เป็นกลุ่มนิยมลัทธิมาร์ก สมาชิกในยุคก่อตั้งส่วนใหญ่เป็นชาวเคิร์ดในตุรกี เป้าหมายหลักคือต้องการตั้งรัฐเคอร์ดิสถานที่เป็นเอกราช โดยการแยกดินแดนทางตะวันออกเฉียงใต้ของตุรกีที่มีชาวเคิร์ดอยู่หนาแน่น ตั้งแต่ พ.ศ. 2533 ทางพรรคได้ใช้การก่อการร้ายในการต่อสู้กับรัฐบาลตุรกี ต่อมา ต้นปี พ.ศ. 2542 อับดุลลอหฺ โอคาแลน ประธานกลุ่มถูกรัฐบาลตุรกีจับตัวได้ และในเดือนสิงหาคม โอคาแลนออกมาเรียกร้องให้พรรคหยุดใช้ความรุนแรง และเรียกร้องให้มีการจัดการเจรจากับรัฐบาลตุรกี
ปฏิบัติการ

ส่วนใหญ่เป็นการโจมตีเจ้าที่ของรัฐบาลตุรกี และเริ่มลอบวางระเบิดตามสถานที่ท่องเที่ยวและโรงแรมตั้งแต่ พ.ศ. 2533
สมาชิก

มีประมาณ 4,000 – 5,000 คน ส่วนใหญ่อยู่ในภาคเหนือของอิรักและในตุรกี แต่จะเน้นการโจมตีในตุรกีเป็นหลัก
การสนับสนุน

คาดว่าได้รับความช่วยเหลือจากซีเรีย อิรัก และอิหร่าน แต่รัฐบาลซีเรียได้ออกมาประกาศสนับสนุนการต่อต้านการรุกรานชาวเคิร์ดของตุรกีและรับประกันจะไม่สนับสนุนพรรคแรงงานเคอร์ดิสถาน