stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
หลวงปู่อ่อน ญาณสิริ
มรณภาพ

พระอาจารย์อ่อน ญาณสิริ มรณภาพ ณ โรงพยาบาลรามาธิบดี เมื่อวันพุธที่ 27 พฤษภาคม 2524 เวลา 04.00 น. สิริอายุ 78 ปี 359 วัน พรรษา 58 มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525 ณ วัดป่านิโครธาราม จังหวัดอุดรธานี
สานุศิษย์สำคัญ

ในบรรดาพระกรรมฐานสายหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต นี้ หลวงปู่อ่อน ญาณสิริ ถือไดว่าเป็นผู้ที่มีลูกศิษย์ลูกหามากองค์หนึ่ง และยังเป้นผู้ให้กำเนิดพระกรรมฐานจำนวนมาก เพราะสวนใหญ่พระกรรมฐานที่มีชื่อเสียงในปัจจุบัน มีภูมิลำเนาบ้านเกิดที่บ้านหนองบัวบาน คือที่ตั้งวัดป่านิโครธารามนั่นเอง ดังนั้นบุรุษลูกหลานบ้านหนองบัวบานในสมัยนั้นจึงได้เข้าอุปสมบทถือกายถวายชีวิตแก่หลวงปู่อ่อน เป็นบิดาผู้ให้ดำเนิดในทางธรรมจำนวนมาก ก่อนที่จะแยกย้ายไปสู่สำนักอื่น ๆ ตามวาสนาบารมี ดังคำที่หลวงปู่ชอบ ฐานสมโม ได้เคยกล่าวไว้ว่า "...อาจาารย์อ่อนเป็นผู้มีลูกมาก แต่ไม่เป็นไร อาจารย์อ่อนคลอดลูกมาเท่าไหร่ เราอาจารย์ชอบจะรับเลี้ยงเองทั้งหมด..." เหตุนี้จึงปรากฏว่าลูกศิษย์หลวงปู่อ่อนได้เข้าไปพึ่งร่มบารมีธรรมของหลวงปู่ชอบจำนวนมากมาย จนกลายมาเป็นครูเป็นอาจารย์คอบอบรมสั่งสอนศรัทธาญาติโยมในทุกวันนี้ หลายองค์  ซึ่งพอที่จะไล่เลียงรายนามบรรดาลูกศิษย์ในองค์หลวงปู่ใหญ่แห่งบ้านหนอบัวบาน คือ หลวงปู่อ่อน ญาณสิริได้ ดังนี้
พระอาจารย์ผั่น ปาเรสโก วัดป่าหนองไคร้ จังหวัดยโสธร
พระอาจารย์บุญจันทร์ กมโล วัดป่าสันติกาวาส จังหวัดอุดรธานี
พระอาจายร์มหาปราโมทย์ ปราโมชฺโช วัดป่านิโครธาราม จังหวัดอุดรธานี
พระอาจาย์ผ่าน ปญฺญาปทีโป วัดป่าประทีบปุญญาราม จังหวัดสกลนคร
พระอาจารย์บัว สิริปุญฺโณ วัดป่าหนองแซง จังหวัดอุดรธานี
พระอาจารย์บุญมี ปริปุณฺโณ วัดป่าศิลาพร จังหวัดยโสธร
พระอาจารย์ประสาร ปญฺญาพโล วัดป่าคามวาสี จังหวัดสกลนคร
พระอาจารย์เคน เขมาสโย วัดป่าบ้านหนองหว้า จังหวัดสกลนคร
พระอาจารย์สมัย ฑีฆายุโก วัดป่าโนนแสงทอง จังหวัดสกลนคร
พระอาจารย์เพียร วิริโย วัดป่าหนองกอง จังหวัดอุดรธานี
พระอาจารย์ประสาร สุมโน วัดป่าหนองไคร้ จังหวัดยโสธร
พระอาจารย์ลี กุสลธโร วัดป่าเกษรศีลคุณ ธรรมเจดีย์ (ภูผาแดง) จังหวัดอุดรธานี
พระอาจารย์คำผอง กุสลธโร วัดป่านิโครธาราม จังหวัดอุดรธานี
พระอาจารย์ผาง โกสโล วัดป่าภูหินแตก จังหวัดสกลนคร
พระอาจารย์สอ พนฺธุโล วัดป่าหนองแสง จังหวัดยโสธร
พระอาจารย์บุญหนา ธมฺมทินฺโน วัดป่าโสตถิผล จังหวัดสกลนคร
พระอาจาย์เปลี่ยน ปญฺญาปทีโป วัดอรัญวิเวก จังหวัดเชียงใหม่
พระอาจารย์ประสิทธิ์ ปุญญามากโร วัดป่าหมู่ใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
พระอาจารย์อว้าน เขมโก วัดป่านาคนิมิตร จังหวัดสกลนคร
พระอาจารย์จันทร์เรียน คุณวโร วัดถ้ำสหายจันทร์นิมิตร จังหวัดอุดรธานี
พระอาจารย์ผจญ อมโม วัดป่าสิริปุญญาราม จังหวัดเลย
พระอาจารย์สมศรี อตฺตสิริ วัดป่าเวฬุวนาราม จังหวัดเลย
พระอาจารย์ไม อินฺทสิริ วัดป่าหนองช้างคาว จังหวัดอุดรธานี
พระอาจารย์รื่น จิตฺตทโม วัดป่านิโครธาราม จังหวัดอุดรธานี
พระอาจารย์บุญรอด อธิปุญฺโญ วัดถ้ำไทรทอง จังหวัดกาฬสินธุ์
ดัชนีราคาหุ้นตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

| --- | --- |


Foundation: 30 เมษายน พ.ศ. 2518
Operator: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
Exchanges: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
Trading symbol: SET
Constituents: 641 บริษัท (ณ พฤศจิกายน พ.ศ. 2567)
Type: 17,768,000 (ล้านบาท) (ณ พฤศจิกายน พ.ศ. 2567)
Weighting method: วิธีถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตามราคาตลาด (Capitalization-weighted)
Related indices: SET50 Index,SET100 Index,SETHD
Website: www.set.or.th
ดัชนีราคาหุ้นตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (อังกฤษ: SET Index) คือ ดัชนีที่สะท้อนความเคลื่อนไหวของราคาหลักทรัพย์ทั้งหมด โดยคำนวณจากหุ้นสามัญจดทะเบียนทุกตัวในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย รวมถึงหน่วยลงทุนของกองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์ที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ยกเว้นหุ้นที่ถูกขึ้นเครื่องหมาย SP เกิน 1 ปี โยวันเริ่มต้นทำการของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2518 ดัชนีมีค่าเริ่มต้นที่ 100 จุด
ดัชนีราคาหุ้นตลาดหลักทรัพย์คำนวณโดยใช้วิธีถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตามราคาตลาด (Market Capitalization weighted) ด้วยการเปรียบเทียบมูลค่าตลาดในวันปัจจุบันของหลักทรัพย์ (Current Market Value) กับมูลค่าตลาดหลักทรัพย์ในวันฐานของหลักทรัพย์ (Base Market Value)
สูตรการคำนวณมีดังนี้
ดัชนีตลาดหลักทรัพย์ไทย = (มูลค่าตลาดปัจจุบัน x 100) / มูลค่าตลาดฐาน
การคำนวณดัชนีตลาดหลักทรัพย์ไทยจะปรับตามการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของหุ้นที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงจำนวนหุ้นอันเนื่องมาจากเหตุการณ์ต่าง ๆ เช่น การเสนอขายหุ้นต่อสาธารณะ (Initial public offering: IPO) การใช้สิทธิซื้อหุ้น หรือการแปลงหุ้นบุริมสิทธิ์เป็นหุ้นสามัญ เพื่อขจัดผลกระทบทั้งหมด นอกเหนือจากการเปลี่ยนแปลงราคาจากดัชนี
นอกจากดัชนี SET ซึ่งคำนวณจากราคาหุ้นสามัญทั้งหมดที่จดทะเบียนใน SET แล้ว SET ยังจัดทำดัชนีอื่นๆ ให้แก่นักลงทุน ได้แก่: ดัชนีตลาดหลักทรัพย์ MAI ดัชนีกลุ่มอุตสาหกรรมและดัชนีตามกลุ่มอุตสาหกรรม ดัชนีเซต 50 และดัชนีเซต 100
ผลตอบแทนรายปี (Annual Returns)

ตารางต่อไปนี้แสดงความเปลี่ยนแปลงรายปีของดัชนีราคาหุ้นตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET index) ตั้งแต่ปี 2518
| ปี พ> ศ. | ดัชนี | ดัชนีเปลี่ยนแปลง (จุด) | ดัชนีเปลี่ยนแปลง (%) |
| --- | --- | --- | --- |
| 2518 | 84.08 |  |  |
| 2519 | 82.70 | −1.38 | −1.64 |
| 2520 | 181.59 | 98.89 | 119.58 |
| 2521 | 257.73 | 76.14 | 41.93 |
| 2522 | 149.40 | −108.33 | −42.03 |
| 2523 | 124.67 | −24.73 | −16.55 |
| 2524 | 106.62 | −18.05 | −14.48 |
| 2525 | 123.50 | 16.88 | 15.83 |
| 2526 | 134.47 | 10.97 | 8.88 |
| 2527 | 142.29 | 7.82 | 5.82 |
| 2528 | 134.95 | −7.34 | −5.16 |
| 2529 | 207.20 | 72.25 | 53.54 |
| 2530 | 284.94 | 77.74 | 37.52 |
| 2531 | 386.73 | 101.79 | 35.72 |
| 2532 | 879.19 | 492.46 | 127.34 |
| 2533 | 612.86 | −266.33 | −30.29 |
| 2534 | 711.36 | 98.50 | 16.07 |
| 2535 | 893.42 | 182.06 | 25.59 |
| 2536 | 1,682.85 | 789.43 | 88.36 |
| 2537 | 1,360.09 | −322.76 | −19.18 |
| 2538 | 1,280.81 | −79.28 | −5.83 |
| 2539 | 831.57 | −449.24 | −35.07 |
| 2540 | 372.69 | −458.88 | −55.18 |
| 2541 | 355.81 | −16.88 | −4.53 |
| 2542 | 481.92 | 126.11 | 35.44 |
| 2543 | 269.19 | −212.73 | −44.14 |
| 2544 | 303.85 | 34.66 | 12.88 |
| 2545 | 356.48 | 52.63 | 17.32 |
| 2546 | 772.15 | 415.67 | 116.60 |
| 2547 | 668.10 | −104.05 | −13.48 |
| 2548 | 713.73 | 45.63 | 6.83 |
| 2549 | 679.84 | −33.89 | −4.75 |
| 2550 | 858.10 | 178.26 | 26.22 |
| 2551 | 449.96 | −408.14 | −47.56 |
| 2552 | 734.54 | 284.58 | 63.25 |
| 2553 | 1,032.76 | 298.22 | 40.60 |
| 2554 | 1,025.32 | −7.44 | −0.72 |
| 2555 | 1,391.93 | 366.61 | 35.76 |
| 2556 | 1,298.71 | −93.22 | −6.70 |
| 2557 | 1,497.67 | 198.96 | 15.32 |
| 2558 | 1,288.02 | −209.65 | −14.00 |
| 2559 | 1,542.94 | 254.92 | 19.79 |
| 2560 | 1,753.71 | 210.77 | 13.66 |
| 2561 | 1,563.88 | −189.83 | −10.82 |
| 2562 | 1,579.84 | 15.96 | 1.02 |
| 2563 | 1,449.35 | −130.49 | −8.26 |
| 2564 | 1,657.62 | 208.27 | 14.37 |
| 2565 | 1,668.66 | 11.04 | 0.67 |
| 2566 | 1,415.85 | −252.81 | −15.15 |
| 2567 | 1,400.21 | −15.64 | −1.10 |
ดูเพิ่ม

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
รายชื่อบริษัทมหาชนในประเทศไทย
ดวงจันทร์

บทความนี้ว่าด้วยดาวบริวารของโลก สำหรับดาวบริวารของวัตถุอื่น ดูที่ ดาวบริวาร; สำหรับความหมายอื่น ดูที่ จันทร์ และ พระจันทร์
ดวงจันทร์ (อังกฤษ: Moon) เป็นดาราศาสตร์วัตถุที่โคจรรอบโลก เป็นดาวบริวารถาวรดวงเดียวของโลก เป็นดาวบริวารใหญ่ที่สุดอันดับที่ 5 ในระบบสุริยะ และเป็นดาวบริวารขนาดใหญ่สุดเมื่อเทียบกับขนาดของดาวเคราะห์ที่โคจร ดวงจันทร์เป็นดาวบริวารที่มีความหนาแน่นที่สุดเป็นอันดับที่ 2 รองจากไอโอของดาวพฤหัสบดี ซึ่งบางส่วนไม่ทราบความหนาแน่นมากหรือน้อย
คาดว่าดวงจันทร์ก่อกำเนิดประมาณ 4.51 พันล้านปีก่อน ไม่นานหลังจากโลก คำอธิบายที่ได้รับการยอมรับกว้างขวางที่สุดคือดวงจันทร์ก่อกำเนิดจากเศษที่เหลือจากการชนขนาดยักษ์ระหว่างโลกกับเทห์ขนาดประมาณดาวอังคารชื่อ ธีอา (Theia)
ดวงจันทร์หมุนรอบโลกแบบประสานเวลา จะหันด้านเดียวเข้าหาโลกเสมอคือด้านใกล้ที่มีลักษณะเป็นทะเลภูเขาไฟมืด ๆ ซึ่งเติมที่ว่างระหว่างที่สูงเปลือกโบราณสว่างและหลุมอุกกาบาตที่เห็นได้ชัดเจน เมื่อสังเกตจากโลก เป็นเทห์ฟ้าที่เห็นได้เป็นประจำสว่างที่สุดอันดับสองในท้องฟ้าของโลกรองจากดวงอาทิตย์ พื้นผิวแท้จริงแล้วมืด แม้เทียบกับท้องฟ้าราตรีแล้วจะดูสว่างมาก โดยมีการสะท้อนสูงกว่าแอสฟอลต์เสื่อมเล็กน้อย อิทธิพลความโน้มถ่วงของดวงจันทร์ทำให้เกิดน้ำขึ้นลงมหาสมุทร และทำให้หนึ่งวันยาวขึ้นเล็กน้อย
มีระยะห่างจากโลกเฉลี่ยนับจากศูนย์กลางถึงศูนย์กลางประมาณ 384,403 กิโลเมตร เทียบเท่ากับ 30 เท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางของโลก จุดศูนย์กลางมวลร่วมของระบบตั้งอยู่ที่ตำแหน่ง 1,700 กิโลเมตรใต้ผิวโลก หรือประมาณ 1 ใน 4 ของรัศมีของโลก ดวงจันทร์โคจรรอบโลกในเวลาประมาณ 27.3 วัน เมื่อเปรียบเทียบการแปรคาบโคจรตามมาตรภูมิศาสตร์ระหว่างโลก-ดวงจันทร์-ดวงอาทิตย์ ทำให้เกิดเป็นเฟสของดวงจันทร์ ซึ่งจะซ้ำรอบทุกๆ ช่วง 29.5 วัน (เรียกว่า คาบไซโนดิก)
เส้นผ่านศูนย์กลางของดวงจันทร์มีค่าประมาณ 3,474 กิโลเมตร หรือประมาณหนึ่งในสี่ของโลก ดังนั้นพื้นผิวของดวงจันทร์มีน้อยกว่า 1 ใน 10 ของพื้นผิวของโลก (ประมาณ 1 ใน 4 ของผืนทวีปของโลกเท่านั้น คิดเป็นขนาดใหญ่ประมาณรัสเซีย แคนาดา กับสหรัฐอเมริกา รวมกัน) มวลรวมของดวงจันทร์คิดเป็นประมาณ 2% ของมวลของโลก และแรงโน้มถ่วงเป็น 17% ของโลก
สัญลักษณ์แทนดวงจันทร์คือ ☾ ปี พ.ศ. 2512 (ค.ศ. 1969) นีล อาร์มสตรอง และ บัซซ์ อัลดริน นักบินอวกาศขององค์การนาซา เป็นมนุษย์ 2 คนแรกที่เหยียบลงบนพื้นดินของดวงจันทร์ กฎหมายอวกาศถือว่าดวงจันทร์เป็นสมบัติร่วมกันของมนุษยชาติ ตามสนธิสัญญาที่ใช้บังคับกิจกรรมของรัฐบนดวงจันทร์ ดวงดาว และวัตถุอวกาศอื่น ๆ ค.ศ. 1979
ชื่อและศัพทมูลวิทยา

ดวงจันทร์เป็นดาวบริวารของดาวเคราะห์ แต่มีความแตกต่างจากดวงจันทร์ดวงอื่นๆ ในระบบสุริยะ เพราะเมื่อเราพูดถึง "ดวงจันทร์" ก็จะหมายถึง ดาวบริวารที่โคจรรอบโลกของเรา
คำว่า จันทร์ นั้นเป็นคำศัพท์มาจากภาษาสันสกฤต (चंद्र จํทฺร อ่านว่า จัน-ดฺระ หรือคนไทยเราเรียกว่า จัน-ทฺระ) ซึ่งหมายถึงพระจันทร์ ในภาษาไทยเดิมมักเรียกว่า เดือน หรือ ดวงเดือน (ลาว: ເດືອນ เดือน,  ไทใหญ่: လိူၼ် เหฺลิน)
สำหรับในภาษาอังกฤษ ดวงจันทร์ หรือ Moon (ภาษาอังกฤษใช้อักษรตัวใหญ่ขึ้นต้นคำ) เป็นคำภาษาเจอร์แมนิก ตรงกับคำภาษาลาติน คือ mensis เป็นคำที่แยกออกมาจากรากภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม และเป็นตัวแทนของการนับเวลา ซึ่งรำลึกถึงความสำคัญของมัน คือ วันจันทร์ ในภาษาอังกฤษ การเรียกดวงจันทร์มีมาจนถึงปี ค.ศ. 1665 เมื่อมีการค้นพบดาวบริวารดวงใหม่ของดาวเคราะห์ดวงอื่น บางครั้งดวงจันทร์จึงถูกเลี่ยงไปใช้ชื่อในภาษาลาตินของมันแทน คือ luna เพื่อที่จะแยกมันออกจากดาวบริวารอื่น ๆ
พื้นผิวของดวงจันทร์ > การหมุนสมวาร

ข้างขึ้นข้างแรม
ดวงจันทร์มีการหมุนรอบตัวเองแบบที่เรียกว่า การหมุนสมวาร (synchronous rotation) คือคาบการหมุนรอบตัวเองกับคาบการโคจรรอบโลกมีค่าเท่ากัน โดยดวงจันทร์ใช้เวลาโคจรรอบประมาณ 27.3 วัน เป็นผลให้ดวงจันทร์หันด้านเดียวเข้าหาโลก เรียกด้านที่หันเข้าหาเราว่า "ด้านใกล้" (near side) ส่วนด้านตรงข้าม คือ "ด้านไกล" (far side) เป็นด้านที่เราไม่สามารถมองเห็นได้ อย่างไรก็ตาม ดวงจันทร์มีการแกว่งเล็กน้อย ทำให้เรามีโอกาสมองเห็นพื้นผิวดวงจันทร์ได้มากกว่า 50% อยู่เล็กน้อย ในอดีต ด้านไกลของดวงจันทร์เป็นด้านที่ลึกลับอยู่เสมอ จนกระทั่งถึงยุคที่เราสามารถส่งยานอวกาศออกไปถึงดวงจันทร์ได้ สิ่งหนึ่งที่แตกต่างระหว่างด้านใกล้กับด้านไกล คือ ด้านไกลไม่มีพื้นที่ราบคล้ำที่เรียกว่า "มาเร" (แปลว่าทะเล) กว้างขวางมากเหมือนอย่างด้านใกล้
ดวงจันทร์ใช้เวลาในการหมุนรอบตัวเองที่ได้จังหวะพอดีกับวิถีการโคจรรอบโลก ซึ่งเมื่อเรามองดวงจันทร์จากพื้นโลกจะมองเห็นดวงจันทร์เพียงด้านเดียวตลอดเวลา ในประวัติศาสตร์ยุคแรกของดวงจันทร์ การหมุนของมันช้าและกลายเป็นถูกล็อกอยู่ในลักษณะนี้ เป็นผลมาจากปรากฏการณ์ความฝืด และมีความสัมพันธ์กับปรากฏการณ์น้ำขึ้นน้ำลงบนโลก
เมื่อนานมาแล้ว ขณะที่ดวงจันทร์ยังคงหมุนเร็วกว่าในปัจจุบัน รอบโป่งในปรากฏการณ์น้ำขึ้นน้ำลงมาก่อนแนวโลก-ดวงจันทร์ เพราะว่ามันไม่สามารถดึงรอยโป่งของมันกลับคืนได้อย่างรวดเร็วพอที่จะรักษาระยะของรอยโป่งระหว่างมันกับโลก การหมุนของมันขจัดรอยโป่งนอกเหนือจากแนวโลก-ดวงจันทร์ รอยโป่งที่อยู่นอกเส้นโลก-ดวงจันทร์นี้ทำให้เกิดการบิดเบี้ยวขอหนอน ซึ่งลดความเร็วของการหมุนของดวงจันทร์ลง เมื่อการหมุนของดวงจันทร์ช้าลงจนเหมาะสมกับการโคจรรอบโลก เมื่อนั้นรอยโป่งของมันจึงหันหน้าเข้าหาโลกเสมอ รอยโป่งอยู่ในแนวเดียวกับโลก และรอยบิดของมันก็จึงหายไป นี่คือเหตุผลว่าทำไมดวงจันทร์จึงใช้เวลาในการหมุนรอบตัวเองพอๆ กับการโคจรรอบโลก
มีความผันผวนเล็กน้อย (ไลเบรชัน) ในมุมองศาของดวงจันทร์ซึ่งเราได้เห็น เราจึงมองเห็นพื้นผิวของดวงจันทร์ทั้งหมดประมาณ 59% ของพื้นผิวทั้งหมดของดวงจันทร์
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  |   |  |
| ดวงจันทร์ด้านใกล้ (ด้านที่มองเห็นจากโลก) |   | ดวงจันทร์ด้านไกล (ด้านที่มองไม่เห็นจากโลก) |
ด้านที่มองเห็นจากโลกจะถูกเรียกว่า "ด้านใกล้" และด้านที่อยู่ตรงข้ามเรียกว่า "ด้านไกล" ด้านไกลของดวงจันทร์ต่างจากด้านมืดของดาวพุธคือ ด้านมืดของดาวพุธเป็นด้านที่ไม่ถูกแสงอาทิตย์ส่องเลย แต่ด้านไกลของดวงจันทร์นั้นบางครั้งก็เป็นด้านที่ได้รับแสงอาทิตย์และหันหน้าเข้าหาโลก  ด้านไกลของดวงจันทร์ได้ถูกถ่ายรูปโดยยานลูน่า 3 ของโซเวียตในปีค.ศ. 1959 หนึ่งในลักษณะภูมิประเทศที่ทำให้สังเกตได้ว่าเป็นดวงจันทร์ด้านไกลคือมันมีที่ราบคล้ำหรือ "มาเร" น้อยกว่าด้านใกล้มาก
พื้นผิวของดวงจันทร์ > ทะเลบนดวงจันทร์

พื้นผิวบนดวงจันทร์ที่มองด้วยตาเปล่าเห็นเป็นสีคล้ำ คือที่ราบบนดวงจันทร์หรือเรียกว่า "ทะเล" บนดวงจันทร์ (ภาษาอังกฤษเรียกว่า "มาเรีย" หรือ "มาเร" มาจากศัพท์ภาษาละติน หมายถึง ทะเล) ทั้งนี้เนื่องจากนักดาราศาสตร์ยุคแรกๆ เชื่อว่าพื้นผิวสีคล้ำเหล่านั้นเป็นพื้นน้ำ แต่ปัจจุบันทราบกันแล้วว่าเป็นแอ่งที่ราบกว้างใหญ่เกิดจากลาวาในยุคโบราณ ลาวาที่ระเบิดพวยพุ่งเหล่านี้ไหลเข้าไปในหลุมที่เกิดจากการปะทะของอุกกาบาตหรือดาวหางที่พุ่งเข้าชนดวงจันทร์ (ยกเว้น โอเชียนัส โพรเซลลารัม ซึ่งบนด้านไกลของดวงจันทร์ เป็นแอ่งที่มิได้เกิดจากการปะทะใดๆ เท่าที่รู้จัก) เราพบทะเลบนดวงจันทร์มากบนด้านใกล้ของดวงจันทร์ ส่วนทางด้านไกลมีอยู่ประปรายเพียงประมาณ 2% ของพื้นที่ผิวทั้งหมดเท่านั้น ขณะที่ทางด้านใกล้มีทะเลถึงประมาณ 31% ของพื้นที่ผิว คำอธิบายที่เป็นไปได้มากที่สุดคือการที่บรรยากาศด้านใกล้ของดวงจันทร์มีแหล่งกำเนิดความร้อนมากกว่า ซึ่งพบได้จากแผนที่ภูมิเคมีที่สร้างขึ้นจากสเปกโตรมิเตอร์รังสีแกมมาของ ลูนาร์โปรสเปกเตอร์
พื้นผิวของดวงจันทร์ > ภูเขาบนดวงจันทร์

บริเวณที่มีสีอ่อนกว่าบนพื้นผิวดวงจันทร์นั้นเรียกว่า "ภูเขา" (terrae) หรือบางครั้งก็เรียกง่ายๆ เพียงว่า "ที่ราบสูง" เพราะมันเป็นบริเวณที่มีความสูงมากกว่าส่วนที่เป็นทะเล มีแนวเทือกเขาที่โดดเด่นอยู่มากมายบนด้านใกล้ของดวงจันทร์ตามแนวขอบของแอ่งปะทะขนาดใหญ่ซึ่งเต็มไปด้วยหินบะซอลต์ สันนิษฐานว่านี่เป็นซากที่หลงเหลืออยู่ของขอบนอกของแอ่งปะทะ ไม่มีเทือกเขาใดของดวงจันทร์ที่เชื่อว่าเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของพื้นผิวดาวเหมือนอย่างการเกิดของภูเขาบนโลกเลย
จากภาพที่ถ่ายไว้โดยปฏิบัติการคลีเมนไทน์ (Clementine mission) เมื่อปี ค.ศ. 1994 ทำให้พบว่าบริเวณเทือกเขา 4 แห่งตามขอบของแอ่งเพียรี (Peary crater) ซึ่งกว้าง 73 กิโลเมตร ใกล้ขั้วเหนือของดวงจันทร์ น่าจะถูกแสงอาทิตย์ตลอดช่วงวันอันยาวนานบนดวงจันทร์ เหตุที่ยอดเขาแห่งแสงนิรันดร์ (Peak of Eternal Light) นี้ถูกแสงอาทิตย์ตลอดเวลาน่าจะเป็นไปได้เพราะดวงจันทร์มีความเอียงของแกนเมื่อเทียบกับระนาบสุริยวิถีน้อยมาก ไม่พบว่ามีบริเวณที่ต้องแสงอย่างนิรันดร์ลักษณะเดียวกันนี้ที่บริเวณขั้วใต้ของดาว แม้ว่าจะมีบริเวณขอบของแอ่งแชคเคิลตัน (Shackleton crater) ที่สะท้อนแสงราว 80% ของวันของดวงจันทร์ ผลสืบเนื่องอีกประการหนึ่งจากการที่แกนเอียงของดวงจันทร์มีค่าน้อยมาก คือมีย่านที่อยู่ในเขตมืดนิรันดร์ที่บริเวณก้นแอ่งมากมายใกล้ขั้วดาว
พื้นผิวของดวงจันทร์ > แอ่งบนดวงจันทร์

พื้นผิวของดวงจันทร์สามารถสังเกตตำแหน่งได้โดยดูจากแอ่งปะทะ ซึ่งเกิดขึ้นจากการที่อุกกาบาตและดาวหางพุ่งเข้าชนพื้นผิวของดวงจันทร์ มีแอ่งอยู่เป็นจำนวนราวครึ่งล้านแห่งที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่กว่า 1 กิโลเมตร เนื่องจากลักษณะของแอ่งปะทะเกิดขึ้นในอัตราเกือบคงที่ จำนวนแอ่งต่อหน่วยพื้นที่จึงสามารถใช้ในการประมาณอายุของพื้นผิวได้ โดยที่ดวงจันทร์ไม่มีชั้นบรรยากาศ ไม่มีอากาศและกระบวนการทางธรณีวิทยา จึงมั่นใจได้ว่าแอ่งเหล่านี้ดำรงคงอยู่ในลักษณะดั้งเดิมไม่เปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับแอ่งบนโลก
แอ่งที่ใหญ่ที่สุดบนดวงจันทร์ และอาจจัดว่าเป็นแอ่งปะทะที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่รู้จักกันในระบบสุริยะ คือ แอ่งแอตเคนขั้วใต้ (South Pole-Aitken basin)  แอ่งนี้อยู่ทางฝั่งด้านไกลของดวงจันทร์ ระหว่างขั้วใต้ของดาวกับแนวศูนย์สูตร มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางราว 2,240 กิโลเมตร ลึก 13 กิโลเมตร ค้นพบโดยยานคลีเมนไทน์ ในปี พ.ศ.2537 เชื่อว่าแอ่งนี้มีอายุถึง 3,800 ถึง 4,300 ล้านปี เกิดจากอุกกาบาตที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 200 กิโลเมตร สำหรับแอ่งปะทะที่โดดเด่นทางฝั่งด้านใกล้ของดวงจันทร์ ได้แก่ ทะเลอิมเบรียม ทะเลเซเรนิเททิส ทะเลคริเซียม และทะเลเนคทาริส
พื้นผิวของดวงจันทร์ > น้ำบนดวงจันทร์

วันที่ 9 ตุลาคม 2009 ครบ 100 วันการส่ง LCROSS ไปโคจรรอบดวงจันทร์ ทางนาซ่าก็ยิงจรวดที่ติดตั้งอยู่บนดาวเทียมพร้อมกับปล่อยให้ตัว ดาวเทียมตกกระทบพื้นดวงจันทร์ นาซ่าก็แถลงผลวิเคราะห์ข้อมูลจากเซ็นเซอร์บนดาวเทียมว่า ฝุ่นที่กระจายขึ้นมานั้นมีน้ำประมาณ 90 ลิตร
การยืนยันนี้ได้มาจากเซ็นเซอร์ NIR (Near Infrared) โดยอาศัยการวัดค่า spectrum ของแสงก่อนการชน และหลังการชน เพื่อเทียบสัดส่วนของพลังงานในย่านต่างๆ พบว่าย่าน 300nm นั้นมีพลังงานสูงขึ้นมาเป็นการยืนยันว่ามี hydroxyl อยู่ในฝุ่นที่ลอยขึ้นมานั้น
ก่อนหน้านี้ข้อมูลจากกล้องฮับเบิลเคยแสดงข้อมูลเบื้องต้นว่าอาจจะมีไฮดรอกซิลในฝุ่นที่ลอยขึ้นมา แต่ช่วงเวลาที่แถลงข่าวนั้นยังไม่มีการยืนยัน
ขนาดหลุมที่เกิดขึ้นจากการพุ่งชนมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 20-30 เมตร (60-100 ฟุต)
สำหรับการสังเกตการพวยฝุ่นที่ทางนาซ่าคาดว่าน่าจะใช้อุปกรณ์สมัครเล่นทำ ได้นั้นกลับไม่สามารถทำได้เนื่องจากสภาพอากาศ แต่ทางนาซ่าก็ได้ถ่ายภาพไว้แล้ว
ลักษณะทางกายภาพ

ดวงจันทร์เป็นดาวเคราะห์ที่ประกอบด้วยองค์ประกอบอันหลากหลาย ที่มีความแตกต่างทางเคมีภูมิวิทยาอย่างชัดเจนระหว่างส่วนของพื้นผิว ส่วนของเปลือก และส่วนของแกน เชื่อว่าลักษณะทางโครงสร้างเช่นนี้เป็นผลมาจากการก่อตัวขึ้นเป็นส่วนๆ จากทะเลแมกม่าที่เกิดขึ้นหลังจากการกำเนิดดาวเคราะห์ไม่นานนัก คือราว 4.5 พันล้านปีที่แล้ว พลังงานที่ใช้ในการหลอมเหลวผิวชั้นนอกของดวงจันทร์เชื่อว่าเกิดจากการปะทะครั้งใหญ่ ซึ่งให้เกิดระบบการโคจรระหว่างโลกกับดวงจันทร์ขึ้น
ลักษณะทางกายภาพ > อุณหภูมิพื้นผิว

แตกต่างอย่างชัดเจนเนื่องจากบนดวงจันทร์ไม่มีชั้นบรรยากาศห่อหุ้มเหมือนบนโลก
กำเนิดและการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยา > การก่อตัว

ในยุคแรก ๆ คาดเดากันว่าดวงจันทร์เคยเป็นส่วนหนึ่งของเปลือกโลก แต่เปลือกโลกส่วนนั้นได้กระเด็นออกไปโดยมีสาเหตุจากแรงหนีศูนย์กลาง ทิ้งร่องรอยเป็นแอ่งของมหาสมุทรขนาดใหญ่บนโลก อย่างไรก็ตามแนวคิดนี้ไม่น่าจะเป็นไปได้ เพราะโลกจะต้องหมุนรอบตัวเองเร็วมาก บางคนบอกว่าดวงจันทร์อาจก่อตัวขึ้นที่อื่น แต่พลัดหลงมาอยู่ใกล้โลกจึงถูกโลกจับไว้เป็นดาวบริวาร
บางคนเสนอว่า โลกและดวงจันทร์อาจเกิดขึ้นมาพร้อม ๆ กันขณะที่ระบบสุริยะก่อตัว แต่ทฤษฎีนี้ไม่สามารถอธิบายได้ว่าเหล็กในดวงจันทร์พร่องไปไหน อีกทฤษฎีหนึ่งกล่าวว่า ดวงจันทร์อาจก่อตัวจากการสะสมหลอมรวมของดาวเคราะห์น้อยขนาดเล็ก
ทฤษฎีที่ยอมรับกันมากที่สุดในปัจจุบัน คือ ทฤษฎีการชนครั้งใหญ่ กล่าวว่ามีวัตถุขนาดดาวอังคารโคจรมาชนโลก ในช่วงที่โลกกำลังก่อตัวขึ้นใหม่ ๆ ทำให้เนื้อโลกบางส่วนที่ยังร้อนอยู่กระเด็นออกไป และรวมตัวกันเป็นดวงจันทร์
แรงไทดัลทำให้ดวงจันทร์มีรูปร่างเป็นทรงรีอยู่เล็กน้อย โดยมีแกนหลัก (แกนด้านยาว) ของวงรีชี้มายังโลก
การเกิดน้ำขึ้น-น้ำลง

เกิดจากแรงดึงดูดตามกฎแรงดึงดูดระหว่างของนิวตันที่กล่าวไว้ว่า "วัตถุทุกชนิดในเอกภพ จะส่งแรงดึงดูดระหว่างกัน โดยขนาดของแรงดึงดูด จะแปรผันตรงกับผลคูณของมวลทั้งสอง และแปรผกผันกับระยะห่างระหว่างมวลยกกำลังสอง" ดังนั้นเมื่อพิจารณาโลกแล้วพบว่าโลกได้รับแรงดึงดูดจากดาวสองดวง คือ ดวงอาทิตย์ที่แม้อยู่ไกลแต่มีขนาดใหญ่ และดวงจันทร์ที่แม้ขนาดเล็กแต่อยู่ใกล้ โดยแต่ละตำแหน่งที่ดวงจันทร์เคลื่อนที่เปลี่ยนไปทำให้ทิศทางของแรงกระทำเปลี่ยนด้วย ส่งผลให้ของไหล(น้ำและแก๊ส)บนโลก เคลื่อนที่ตามทิศทางของแรงดึงดูดที่มากระทำต่อโลกเกิดเป็นปรากฏการ์ณคือ น้ำขึ้นและน้ำลง ซึ่งนอกจากน้ำบนผิวโลกแล้ว ดวงจันทร์ยังมีผลีต่อน้ำในร่างกายมนุษย์ กล่าวคือ มีผลต่อเลือดและของเหลวในสมอง ซึ่งเป็นคำอธิบายการคลุ้มคลั่งของผู้มีอาการทางจิตในช่วงพระจันทร์เต็มดวง
จันทรุปราคา

บทความหลัก: จันทรุปราคา
จันทรุปราคา เกิดจากการที่ดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์ เรียงตัวในแนวเดียวกันตามลำดับ ทำให้เงาของโลก บดบังแสงอาทิตย์ที่จะส่องมายังดวงจันทร์ และทำให้ดวงจันทร์ค่อยๆหายไปทั้งหมด หรือบางส่วน ก่อนจะกลับมาปรากฏใหม่อีกครั้ง ซึ่งจันทรุปราคาที่ดวงจันทร์จะหายไปทั้งหมดเรียกว่า จันทรุปราคาเต็มดวง จันทรุปราคาที่ดวงจันทร์จะหายไปบางส่วนเรียกว่า จันทรุปราคาบางส่วน
การสำรวจดวงจันทร์

ประเทศที่ส่งยานสำรวจอวกาศลงบนดวงจันทร์ คือ โซเวียต (ค.ศ. 1966 โดยปัจจุบันคือรัสเซีย), สหรัฐ (ค.ศ. 1966), จีน (ค.ศ. 2013), อินเดีย (ค.ศ. 2023), ญี่ปุ่น (ค.ศ. 2024)
ประเทศที่ส่งนักบินอวกาศลงเหยียบบนดวงจันทร์ คือ สหรัฐ (ค.ศ. 1969)
ความเชื่อของมนุษย์ต่อดวงจันทร์

ชาวตะวันตกมีเทพนิยายกรีก ที่มีอาร์ทิมิส (Artemis) และ เซลีนี เทพีแห่งดวงจันทร์ และชาวโรมันมี ไดแอนา เป็นเทพีแห่งดวงจันทร์เช่นกัน ส่วนทางตะวันออกเช่น จีน มีเทพธิดาฉางเอ๋อ เป็นเทพธิดาแห่งดวงจันทร์  ในโหราศาสตร์ไทยมี พระจันทร์ เป็นเทวดาประจำวันจันทร์ และชาวญี่ปุ่น มีการมองดวงจันทร์ว่ามีกระต่ายตำข้าวอยู่บนดวงจันทร์ ในไทยมีความเชื่อเรื่องการอาบน้ำเพ็ญ คือการอาบน้ำในวันพระจันทร์เต็มดวงมีการทำพิธีในวันเพ็ญเดือน 12 โดยเชื่อว่าการอาบน้ำกลางแจ้งในช่วงของวันดังกล่าวจะทำให้ได้รับพลังจากดวงจันทร์เป็นความสิริมงคล
สถานภาพทางกฎหมาย

ถึงแม้ว่าธงจำนวนมากของสหภาพโซเวียตจะถูกโปรยโดยยานลูน่า 2 ในปี 1959 และภายหลังภารกิจลงจอด และธงชาติสหรัฐอเมริกาก็ถูกปักไว้เป็นสัญลักษณ์บนดวงจันทร์ ไม่มีชาติใดได้ครอบครองความเป็นเจ้าของของส่วนใดส่วนหนึ่งของพื้นผิวดวงจันทร์เลย โซเวียตและสหรัฐต่างก็อยู่ร่วมกันในสนธิสัญญาอวกาศนอก ซึ่งให้ดวงจันทร์อยู่ภายใต้วงอำนาจเดียวกันกับเขตน่านน้ำสากล (สาธารณสมบัติ) สนธิสัญญานี้ยังจำกัดให้มีการใช้ดวงจันทร์เพื่อจุดประสงค์แห่งสันติภาพ ซึ่งแน่นอนว่าจะเป็นการห้ามการติดตั้งทหารและอาวุธอำนาจทำลายล้างสูงอีกด้วย (รวมไปถึงอาวุธนิวเคลียร์)
สนธิสัญญาฉบับที่ 2 สนธิสัญญาจันทรา มีจุดประสงค์เพื่อที่จะจำกัดการสำรวจทรัพยากรธรรมชาติบนดวงจันทร์โดยชาติเพียงชาติเดียว แต่ก็ยังไม่มีชาติใดในกลุ่ม Space-faring nations เซ็นสนธิสัญญานี้เลย เอกชนหลายๆ แห่งได้ทำการครอบครองดวงจันทร์ทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่ง แม้ว่าจะไม่มีผู้ใดจะพิจารณาความน่าเชื่อถือก็ตาม
ดูเพิ่ม

ปฏิทินจันทรคติไทย - การนับวันเดือนปี โดยอาศัยดวงจันทร์เป็นเกณฑ์
ปฏิทินอิสลาม - การนับวันเดือนปี โดยอาศัยดวงจันทร์เป็นเกณฑ์
เชิงอรรถ

↑  ตัวเลขอย่างละเอียดคือ คาบโคจรแท้จริงเฉลี่ยของดวงจันทร์ (sideral orbit) คือ 27.321661 วัน (27 วัน 7 ชั่วโมง 43 นาที 11.5วินาที) และคาบโคจรเฉลี่ยแบบทรอปิคัล (tropical orbit) อยู่ที่ 27.321582 วัน (27 วัน 7 ชั่วโมง 43 นาที 4.7 วินาที) (Explanatory Supplement to the Astronomical Ephemeris, 1961, at p.107).
↑  More accurately, the Moon's mean synodic period (between mean solar conjunctions) is 29.530589 days (29d 12h 44m 02.9s) (Explanatory Supplement to the Astronomical Ephemeris, 1961, at p.107).
ไลเบรชันของดวงจันทร์
หินจากดวงจันทร์ น้ำหนัก 253 กรัม ซึ่งได้มาจากบริเวณ มหาสมุทรแห่งพายุ (Oceanus Procellarum)ในภาระกิจอะพอลโล 12
รายชื่อบันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์ไทย

นี่คือ รายชื่อนิยายวิทยาศาสตร์ไทย
เรื่องสั้น

แคมเบียส - ยรรยง เต็งอำนวย
เงาสีเขียว - ชัยคุปต์
เสียงเรียกจากดวงดาว - ชัยคุปต์
จินตนาการย้อนศร - ฉัตรเฉลิม ตันติสุข
รถไฟตู้นี้ชื่อปริศนากาล - สมภพ นิลกำแหง
อิสระนอกระนาบ - สมภพ นิลกำแหง
จดหมายถึงมนุษย์ต่างดาว - สมภพ นิลกำแหง
นิ้วโป้งอันที่12 - สมภพ นิลกำแหง
แคปซูลหยุดเวลา - สมภพ นิลกำแหง
มิติคู่ขนาน - ชัยคุปต์
เรื่องขนาดยาว

กรุงเทพ 2550 - เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์
คำวิงวอนของมนุษยชาติ - นิรันศักดิ์ บุญจันทร์
จรดลดาราจักร - สมภพ นิลกำแหง
จอมพิภพ - นรสิงห์ 2502
จ้อนท่องพิภพมหัศจรรย์ - เจตน์ เจริญโท
เงาเสน่หา - นราเกตต์
ดั่งหนึ่งเม็ดทราย - โบตั๋น
เดือนช่วงดวงเด่นฟ้า ดาดาว - วินทร์ เลียววาริณ
แดนดาว - แก้วเก้า
แดนศิวิไลซ์ - วิมล เดชาเลิศ
นครโลหะหนาว - นันท์ นันทคุณ
ผจญภัย ณ ดาวนิรนาม - สมภพ นิลกำแหง
ผู้ดับดวงอาทิตย์ - จันตรี ศิริบุญรอด
ผู้สืบทอด - ณัฐ ศาสตร์ส่องวิทย์
พันเจีย 1-3 - วรากิจ เพชรน้ำเอก
ฟากฟ้า,นิรันดร,บั้งไฟ - บุญถึง แน่นหนา
มนุษย์กลายพันธุ์ - ธรรมดา ประทีปสิต
มนุษย์มหัศจรรย์ - จันตรี ศิริบุญรอด
มิติเร้น - จินตวีร์ วิวัธน์
เมืองนิมิตร - ม.ร.ว. นิมิตรมงคล นวรัตน์
ล่องหน พล นิกร กิมหงวน ชุด วัยหนุ่ม - ป. อินทรปาลิต
สัญญาณมรณะ - จันตรี ศิริบุญรอด
สัมผัสแห่งอารยะ (ออบิท 7) - สมเกียรติ เจิ่งประภากร
สุดขอบจักรวาล - จุฑารัตน์
สู่สรวงสวรรค์ - โกศล อนุสิน
อุบัติจากดวงดาว - นันทนา วีระชน
แอนโดรมีดา - ชัยคุปต์
นิตยสารนิยายวิทยาศาสตร์ไทย

กาแลคซี (นิตยสาร)
ไดเมนชั่น (นิตยสาร)
เนบิวล่า (นิตยสาร)
สเปคตรัม (นิตยสาร)
ออบิท (นิตยสาร)
จักรวาลมหัศจรรย์ (นิตยสาร ปี2548)
ฟิคชั่น รีวิว ออกจำหน่ายราวปี 2527 โดยออกได้เพียง 1 ฉบับแล้วก็เลิกไป
ดูเพิ่ม

รายชื่อ 100 หนังสือดีวิทยาศาสตร์ไทย
รายชื่อ 88 หนังสือดีวิทยาศาสตร์ไทย
โครงการรวบรวมบทความที่ต้องการ
อำเภอเกาะสีชัง

| อำเภอเกาะสีชัง |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Ko Sichang

คำขวัญ: พระจุฑาธุชราชฐาน ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่ วันไหลเกาะขาม ลือนามพระพุทธบาท หาดทรายงามล้ำค่า เมืองท่าพาณิชย์
แผนที่จังหวัดชลบุรี เน้นอำเภอเกาะสีชัง
พิกัด: 13°09′48″N 100°48′30″E﻿ / ﻿13.16333°N 100.80833°E﻿ / 13.16333; 100.80833
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ชลบุรี
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 17.3 ตร.กม. (6.7 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 4,555 คน
 • ความหนาแน่น: 263.30 คน/ตร.กม. (681.9 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 20120
รหัสภูมิศาสตร์: 2008
ที่ตั้งที่ว่าการ: เลขที่ 68 หมู่ที่ 5 ตำบลท่าเทววงษ์ อำเภอเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี 20120
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
เกาะสีชัง เป็นอำเภอตั้งอยู่ในอ่าวไทย นอกชายฝั่งอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เป็นอำเภอที่เล็กที่สุดในประเทศไทย แต่เดิมขึ้นอยู่กับจังหวัดสมุทรปราการ มีหลวงศรีชลังคณารักษ์ เป็นผู้รักษาราชการ ต่อมาถูกย้ายไปขึ้นกับจังหวัดชลบุรีในปี พ.ศ. 2486 มีพื้นที่เกาะรวม 7.65 ตารางกิโลเมตร และพื้นที่ทางทะเลรวม 9.65 ตารางกิโลเมตร