stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เครื่องชนอนุภาคแฮดรอนขนาดใหญ่

แผนผังแสดงส่วนต่าง ๆ ของ LHC
แผนที่แสดงขอบเขตของ LHC
superconducting quadrupole electromagnetas หรือท่อตัวนำยิ่งยวดแม่เหล็กไฟฟ้าสี่ขั้ว สำหรับใช้นำอนุภาคไปสู่จุดที่กำหนดสำหรับการชน
เครื่องชนอนุภาคแฮดรอนขนาดใหญ่ (อังกฤษ: Large Hadron Collider; LHC) คือเครื่องเร่งอนุภาคที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีเป้าหมายที่จะสร้างอนุภาคโปรตอน 7 TeV ขึ้น เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงและข้อจำกัดของทฤษฎีทางฟิสิกส์อนุภาคที่มีอยู่ในปัจจุบันอันอยู่ภายใต้กฎของแรงทั้งสี่ องค์กรวิจัยนิวเคลียร์แห่งยุโรป (European Organization for Nuclear Research) หรือ เซิร์น (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire) เป็นผู้สร้างเครื่องนี้ขึ้นที่บริเวณเขตแดนประเทศฝรั่งเศสและสวิตเซอร์แลนด์ ใกล้กับกรุงเจนีวา เป็นท่อใต้ดินลักษณะเป็นวงแหวนขนาดความยาวเส้นรอบวง 27 กิโลเมตร
เครื่อง LHC นี้ถือว่าเป็นเครื่องเร่งอนุภาคที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและใช้พลังงานสูงที่สุดของโลก สร้างขึ้นจากเงินทุนและการสนับสนุนรวมทั้งความร่วมมือจากนักฟิสิกส์มากกว่า 8,000 คน จาก 85 ประเทศ ในมหาวิทยาลัยและห้องทดลองทั่วโลกนับร้อยแห่ง
ในระหว่างการก่อสร้าง เซิร์นเปิดโอกาสให้อาสาสมัครจากทั่วโลก ได้เข้าร่วมบริจาคการทำงานของคอมพิวเตอร์  เพื่อจำลองพฤติกรรมที่เกิดขึ้นภายในเครื่อง LHC เพื่อช่วยในการออกแบบ และปรับแต่งระบบ ด้วยโครงการที่มีชื่อว่า LHC@home ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2547 โครงการนี้ดำเนินการบนระบบ Berkeley Open Infrastructure for Network Computing ของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์
เครื่องเร่งนี้สามารถทำความเย็นลงได้ต่ำที่สุดที่ประมาณ 1.9 K (หรือ −271.25 °C) เป็นอุณหภูมิที่ทำลงไปใกล้อุณหภูมิสัมบูรณ์มากที่สุด ได้มีการทดสอบยิงอนุภาคเริ่มต้นสำเร็จแล้วในช่วงวันที่ 8–11 สิงหาคม พ.ศ. 2551 และมีกำหนดจะยิงอนุภาคให้เคลื่อนที่ไปครบวงรอบของท่อตัวนำในวันที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2551 โดยใช้พลังงานเริ่มต้นที่ 0.45 TeV เมื่อเส้นทางของอนุภาคเข้าสู่ภาวะเสถียร เครื่องจะปรับเส้นทางให้เกิดการชนกันของอนุภาค หลังจากนั้นจะค่อยๆ เพิ่มระดับของพลังงานขึ้นไปจนถึง 5 TeV และสังเกตการณ์ผลที่เกิดขึ้น
ในทางทฤษฎีแล้ว เชื่อว่าเมื่อเดินเครื่องเครื่องเร่งอนุภาค จะสามารถสร้างอนุภาคฮิกส์ (หรือ อนุภาคพระเจ้า) ขึ้น อันเป็นอนุภาคหนึ่งในสองชนิดในแบบจำลองมาตรฐานที่ยังไม่ถูกค้นพบ ซึ่งจะเป็นการตอบคำถามอันหาคำตอบไม่ได้ภายใต้กฎทางฟิสิกส์ปัจจุบัน และทำให้สามารถอธิบายคุณสมบัติพื้นฐานของอนุภาคที่ประกอบกันขึ้นเป็นมวล
ผู้คนจำนวนหนึ่งเป็นกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยในการทดลองครั้งนี้ ว่าอาจจะทำให้เกิดหลุมดำ บางส่วนถึงกับฟ้องร้องต่อศาลให้ระงับการทดลอง แต่ชุมชนนักวิทยาศาสตร์ต่างเห็นพ้องกันว่าการทดลองเครื่องเร่งอนุภาคครั้งนี้ไม่ก่อให้เกิดอันตรายแต่อย่างใด
เครื่องตรวจวัด

LHC ประกอบด้วยเครื่องตรวจวัดจำนวน 6 ชุด เป็นเครื่องตรวจวัดอเนกประสงค์ 2 ชุด คือ ATLAS และ CMS  เครื่องตรวจวัดสถานะพลาสมาควาร์ก-กลูออน ALICE และเครื่องตรวจวัดเฉพาะงานขนาดเล็กอีก 3 ชุด คือ LHCb, TOTEM และ LHCf
ATLAS (A Toroidal LHC ApparatuS) เป็นเครื่องตรวจวัดอเนกประสงค์ ทำหน้าที่ตรวจหาอนุภาคฮิกก์ส มิติพิเศษ (extra dimension) และอนุภาคที่อาจก่อตัวขึ้นเป็นสสารมืด (dark matter) เป็นเครื่องมือชิ้นใหญ่ที่สุดของ LHC
CMS (Compact Muon Solenoid) เป็นเครื่องตรวจวัดอเนกประสงค์เช่นเดียวกับ ATLAS แต่มีหลักการทำงานต่างกัน
ALICE (A Large Ion Collider Experiment) ทำหน้าที่ศึกษาสถานะพลาสมาควาร์ก-กลูออนเมื่อขยายตัวและเย็นลง และศึกษาการสลายตัวของสถานะพิเศษนี้ กลายเป็นอนุภาคซึ่งประกอบขึ้นเป็นสสารในเอกภพ
LHCb ศึกษาบิวตี ควาร์ก (beauty quark) เพื่อสังเกตความแตกต่างระหว่างสสารและปฏิสสาร
TOTEM (Total Cross Section, Elastic Scattering and Diffraction Dissociation)
LHCf
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
LHC Website ของสหราชอาณาจักร, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2007
LHC Website ของสหรัฐ
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  นอร์เวย์  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  Structurae
เครื่องยนต์สี่สูบเรียง

ภาพจำลองคอมพิวเตอร์ แสดงกลไกเครื่องยนต์สี่สูบเรียง
แอนิเมชั่นจำลองการทำงานของเครื่องยนต์สี่สูบเรียง
เครื่องยนต์สี่สูบเรียง (อังกฤษ: Inline-four engine) เป็นเครื่องยนต์สันดาปภายในแบบสี่กระบอกสูบ โดยที่กระบอกสูบทั้งสี่ถูกจัดวางเรียงเป็นแถวตรง หรือวางขนานไปกับห้องข้อเหวี่ยง บางครั้งเครื่องยนต์ประเภทนี้มักถูกเรียกย่อว่า I4 หรือ L4
การจัดวางกระบอกสูบแบบสี่สูบเรียงทำให้เครื่องยนต์เกิดความสมดุลปฐมภูมิที่ยอดเยี่ยม และมีกลไกการทำงานที่เรียบง่ายไม่ซับซ้อน จึงทำให้นิยมใช้กับรถยนต์ราคาประหยัด อย่างไรก็ตาม แม้จะเป็นเครื่องยนต์ที่เรียบง่าย แต่เครื่องยนต์แบบนี้ก็เผชิญกับความเสียสมดุลทุติยภูมิ ความสั่นสะเทือนนี้จะแปรผันตามขนาดเครื่องยนต์และรอบเครื่องยนต์ที่ใช้ สาเหตุมาจากมีสองกระบอกสูบจะทำงานพร้อมกันเป็นคู่ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้ เครื่องยนต์แบบสี่สูบที่มีขนาดใหญ่กว่าจึงมักต้องได้รับการออกแบบที่ซับซ้อนมากขึ้นเพื่อลดทอนความเสียสมดุลทุติยภูมิ
ปัจจุบัน บริษัทผู้ผลิตเครื่องยนต์สี่สูบของรถยนต์แทบทุกรายล้วนผลิตเครื่องยนต์สี่สูบเรียง เครื่องยนต์สี่สูบเรียงเป็นเครื่องยนต์แบบพื้นฐานและแพร่หลายที่สุดในรถยนต์สมัยใหม่ ขณะที่เครื่องยนต์ V6 ได้รับความนิยมเป็นอันดับสอง
เครื่องผลิตออกซิเจน

Philips Respironics Home Oxygen Concentrator.
เครื่องผลิตออกซิเจน หรือ เครื่องเพิ่มความเข้มข้นของออกซิเจน (อังกฤษ: oxygen concentrator) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้เพิ่มความเข้มข้นของออกซิเจนในอากาศโดยแยกเอาไนโตรเจนออก เพื่อให้ได้อากาศที่มีความเข้มข้นของออกซิเจนสูงกว่าปกติ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ เช่น ให้กับผู้ป่วยที่ต้องการออกซิเจน เป็นต้น
กลไกที่เครื่องผลิตออกซิเจนใช้อยู่ใน 2 กลไกหลัก ได้แก่ การดูดซับโดยอาศัยความต่างของความดัน (pressure swing adsorption) และ การแยกก๊าซผ่านเยื่อ (membrane gas separation)
การใช้ในการระบาดทั่วของโควิด-19

การระบาดทั่วของโควิด-19 ทำให้มีความต้องการใช้ออกซิเจนเพิ่มขึ้นอย่างมากในการรักษาผู้ป่วย จึงมีการผลิตเครื่องผลิตออกซิเจนแบบไม่ปกปิดเทคโนโลยี (open source) อย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะกรณีการระบาดทั่วของโควิด-19 ในประเทศอินเดีย
เครื่องยนต์สามสูบเรียง

แอนิเมชั่นจำลองการทำงานของเครื่องยนต์สามสูบเรียง
เครื่องยนต์สามสูบเรียงของรถจักรยานยนต์ Triumph Rocket III ขนาด 2.3 ลิตร
เครื่องยนต์สามสูบเรียง (อังกฤษ: Inline-triple engine) เป็นเครื่องยนต์สันดาปภายในแบบสามกระบอกสูบ โดยที่กระบอกสูบทั้งสามถูกจัดวางเรียงเป็นแถวตรง หรือวางขนานไปกับห้องข้อเหวี่ยง บางครั้งเครื่องยนต์ประเภทนี้มักถูกเรียกย่อว่า I3 โดยทั่วไปมักมีขนาดเครื่องยนต์ไม่เกิน 1.2 ลิตร
เครื่องยนต์สามสูบเรียงจัดเป็นเครื่องยนต์ที่มักใช้กับรถจักรยานยนต์ขนาดใหญ่และรถยนต์ขนาดเล็ก ตลอดจนใช้กับรถแทรกเตอร์ในงานเกษตรกรรม เครื่องยนต์สามสูบเรียงขนาดเล็กที่สุดที่เคยใช้สำหรับรถยนต์ เป็นเครื่อง 2 จังหวะขนาด 256 ซีซี ซึ่งใช้ในรถซูซูกิฟรอนเต (Fronte) ปี 1967
ปัญหาของเครื่องยนต์สามสูบเรียงในยุคแรกคือแรงสันสะเทือนเดินไม่เรียบเหมือนเครื่องยนต์สี่สูบ และเป็นปัญหาที่ทำให้เครื่องยนต์สามสูบเรียงไม่ได้รับความนิยมและห่างหายไปจากตลาดรถยนต์ อย่างไรก็ตาม พัฒนาการทางเทคโนโลยีทำให้เครื่องยนต์สามสูบเรียงกลับมามีที่ยืนในตลาดรถยนต์อีกครั้ง อาการสั่นสะท้านลดลงอย่างสัมผัสได้ และกลายเป็นเครื่องยนต์สำหรับรถยนต์อีโคคาร์ที่ประหยัดน้ำมัน
ซูซูกิสวิฟท์แบบพื้นฐานใช้เครื่องยนต์สามสูบเรียงขนาด 993 ซีซี แบบฉีดเชื้อเพลิงจุดเดียว เครื่องยนต์ตัวเดียวกันยังถูกนำไปใช้ในซูซูกิ Wagon R+ แบบฉีดเชื้อเพลิงหลายจุด รถยนต์ไดฮัทสุบางรุ่นก็ใช้เครื่องยนต์สามสูบเรียง เช่น มิร่า เป็นต้น เครือฟ็อลคส์วาเกินก็เป็นอีกหนึ่งเจ้าที่มีการใช้งานเครื่องยนต์สามสูบเรียงร่วมกับเครื่องยนต์ดีเซล มีการนำไปใช้ใน Audi A2, Volkswagen Polo, Volkswagen Up!, Volkswagen Fox, Volkswagen Lupo, SEAT Ibiza, SEAT Córdoba, SEAT Mii, Škoda Citigo และ Škoda Fabia
การใช้เครื่องยนต์สามสูบเรียงในรถจักรยานต์ยนต์ถือว่ามีข้อได้เปรียบมาก เครื่องยนต์สามสูบแคบกว่าเครื่องยนต์สี่สูบเรียง แต่มีแรงสั่นสะเทือนน้อยกว่าเครื่องยนต์สองสูบ รถจักรยานยนต์สำหรับแข่งขันและใช้ประจำวันจำนวนมากนิยมใช้เครื่องยนต์สามสูบเรียงแบบสี่จังหวะ
เครื่องยนต์สามสูบเรียงแบบทั่วไปมักทำมุมข้อเหวี่ยง 120 องศา ซึ่งทำให้เกิดความสมดุลที่สุดในมวลเคลื่อนที่แบบกลับไปมา อย่างไรก็ตาม ในอดีตเคยมีเครื่องยนต์สามสูบเรียงที่ทำมุมข้อเหวี่ยง 180 องศาเช่นกัน โดยปรากฎในตัวอย่างจักรยานยนต์ยุคแรกของบริษัทผู้ผลิตจักรยานยนต์อิตาลี Laverda
เครือข่ายเชิงแสงแบบพาสซีฟ

เครือข่ายเชิงแสงแบบพาสซีฟ (อังกฤษ: Passive Optical Network:PON) เป็นเทคโนโลยีการรับส่งข้อมูลปลายทาง (Access Network) ความเร็วสูง โดยใช้ใยแก้วนำแสง ซึ่งเป็นอุปกรณ์แบบพาสซีฟเพียง core เดียว เหตุผลสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยีนี้ก็คือ เพื่อใช้ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่ให้ได้มากที่สุด และทำให้ค่าบริการถูกลงอีกด้วย ทรัพยากรที่สำคัญในการให้บริการรับส่งข้อมูลที่มีอยู่และมีความสำคัญมากก็คือ ใยแก้วนำแสง แม้ราคาของใยแก้วนำแสงถูกลงมาก แต่การที่จะติดตั้งเพิ่มเติม ทำได้ยาก เพราะท่อร้อยสายและเสาไฟฟ้าที่มีอยู่ ไม่มีที่ว่างให้ทำได้อีกแล้ว ทุกท่อ ทุกเสา เต็มหมด และไม่สามารถสร้างท่อร้อยสาย หรือปักเสาใหม่ได้
หลักการทำงาน

แต่เดิม การรับส่งข้อมูลด้าน access network  ทำได้ผ่านสวิทช์ level 3 หรือ ADSL ส่งข้อมูลด้วยตัวกลางใยแก้วนำแสงหรือสายทองแดงไปให้ผู้ใช้ปลายทาง(point to point)  สายทองแดงมีข้อจำกัดมากเนื่องจากใช้มานาน ไม่เสถียร ใยแก้วนำแสงต้องใช้ 2 core ต่อ 1 ผู้ใช้ปลายทาง และ สวิทช์ level 3 อีก 1 port ต่อ 1 ผู้ใช้ปลายทาง ถ้ามีผู้ใช้ปลายทางเพิ่มในบริเวณเดียวกัน ก็ต้องใช้สวิทช์เพิ่ม ต้องวางใยแก้วนำแสงเพิ่ม ไม่สามารถจะแบ่งปันทรัพยากรกันได้ วิศวกรจึงออกแบบใหม่เป็นแบบ point to multipoint โดยใช้ประโยชน์ของคลื่นแสงที่มีหลายความยาวคลื่น เช่น ใยแก้วนำแสงแบบมัลติโหมด (MMF) ใช้ความยาวคลื่น 850 นาโนเมตร แบบซิงเกิลโหมด (SMF) ใช้ 1300 นาโนเมตร
หลักการคือในการส่งข้อมูลจากต้นทางไปปลายทางผ่านตัวกลางใยแก้วนำแสง ให้ใช้ความยาวคลื่น 1490 นาโนเมตร แต่รับข้อมูลกลับมาจากปลายทางมายังต้นทางใช้ความยาวคลื่น 1310 นาโนเมตร ทั้งนี้ใช้ ใยแก้วนำแสงเพียง core เดียว แต่ส่งและรับต่างเวลากัน โดยความจริงที่ว่า การส่งจากต้นทางหรือที่เรียกว่า ดาวน์โหลด (download) มีข้อมูลมากกว่า การรับจากปลายทาง หรืออัปโหลด (upload) ดังนั้น การส่งจะจองเวลาในการใช้ตัวกลางมากกว่าการรับ ตัวควบคุม (controller) ในการรับส่งจะกำหนดเวลาให้ปลายทาง โดยให้ส่งกลับมาในช่วงเวลาเดียว คือแบบ burst mode ถ้าปลายทาง มีผู้ใช้เพิ่มขึ้น ก็เพียงติดอุปกรณ์แยกแสง หรือที่เรียกว่า สปริทเทอร์ (splitter) เท่านั้น splitter เป็นอุปกรณ์พาสซีฟ ทำหน้าที่แยกแสงออกเป็น 2, 4, 8, 16, 32, 64 ส่วน เขียนเป็นสัญลักษณ์ว่า 1:2, 1:4, 1:8, 1:16, 1:32. 1:64 เมื่อแสงถูกแบ่งออก ทำให้ค่าลดทอนเป็นดังนี้ครับ
สำหรับ splitter 1:2 power ของแสงที่ออกมาแต่ละขา
power loss=10xlog(1/2)=10x(log1-log2)=10xlog1-10xlog2=0-10x0.30=-3 dB
หมายความว่า ถ้า พลังงานของแสงที่ขาเข้าของ splitter เป็น 0 dB, ขาออกแต่ละขา จะมีพลังงานแสง = -3 dB
ตารางแสดงค่า loss ของ splitter แต่ละแบบ
| --- | --- |
Splitting Ratio: Attenuation Loss (dB)
1:2: 3.6
1:4: 7.3
1:8: 10.4
1:16: 13.6
1:32: 16.8
1:64: 20.3

ตามตารางสมมติว่า ใช้ splitter 1:8 ถ้า input power=0 dB, output แต่ละขา จะมี power -10.4 dB
การรับส่งข้อมูล

ในระบบของ PON มีส่วนประกอบดังนี้
OLT (Optical Line Terminal) เป็นตัวควบคุมหลัก ปกติจะติดตั้งที่ชุมสายคู่กับสวิทช์ ปกติจะมี PON port จำนวนมาก แต่ละ port มี Downstream Bandwidth ประมาณ 2,400 Mbps และมี Upstream Bandwidth ประมาณ 1,200 Mbps
Splitter
ONU (Optical Network Unit) เป็นอุปกรณ์ปลายทาง ONT (Optical Network terminal)
การรับส่งข้อมูลระหว่าง OLT และ ONU
ขั้นแรก OLT จะ scan ในโครงข่ายทั้งหมดว่ามี ONU กี่ตัว ลงทะเบียน กำหนดเลขหมายประจำตัว และจัดสรรช่วงเวลาต่างๆให้เรียบร้อย จากนั้นจึงเริ่มขบวนการ
Downstream OLT จะส่งข้อมูลไปให้ ONU แบบ Broadcast คือทุก ONU เห็นข้อมูลเหมือนกันหมด แต่ข้อมูลนั้นมีเลขหมายประจำตัวอยู่ ถ้า ONU เห็นเลขหมายของตัวเอง ก็รับข้อมูลนั้น ถ้าไม่เห็น ก็ไม่รับ
Upstream OLT ทำงานแบบ TDMA (Time Division Multiplex Access) คือจะจัดสรรเวลาให้แต่ละ ONU เมื่อถึงเวลาที่ถูกกำหนดให้ของ ONU ตัวไหน ตัวนั้นก็ส่ง ข้อมูลของแต่ละ ONU ก็จะทยอยกันเข้ามาที่ OLT
ข้อมูลจำเพาะขั้นต่ำของ PON

ระยะความยาวของใยแก้วนำแสงจาก OLT ไป ONU โดยมี splitter กั้นกลางจะต้องไม่เกิน 20 km (ผู้ผลิตบางรายอาจมากกว่านี้)
splitter ratio ต้องไม่เกิน 1:64 (ผู้ผลิตบางรายอาจมากกว่านี้)
Downstream/Upstream Bandwidth ของ ONU ทั้งหมดในแต่ละ PON port ต้องไม่เกิน 2488/1244 Mbps ตามลำดับ (เฉพาะ GPON (Gigabit-capable PON)
โครงข่ายใยแก้วนำแสงจาก OLT ไป ONU ในแต่ละ PON port ต้องมีค่าลดทอนไม่เกินกว่าข้อกำหนดในการรับพลังงานแสงของ ONU (Receive Sensitivity) บางผู้ผลิตทำได้สูงถึง -30 dB
ถ้าไม่ใช้ splitter เลย ระยะความยาวใยแก้วนำแสงสูงสุดเท่ากับ 60 km
ใน PON port เดียวกัน ระยะห่างของ ONU ที่ไกลที่สุด และ ONU ที่ใกล้ที่สุด ต้องไม่เกิน 20 km (นับความยาวของใยแก้วนำแสง)
การนำมาใช้งาน

สามารถทำงานแบบ triple play คือสามารถรับส่งข้อมูลได้ทั้งภาพ(cable TV) เสียง(voice over IP) และ data ปัจจุบันถูกนำมาใช้เป็น FTTB(Fiber to the Building), FTTH(Fiber to the Home), FTTC(Fiber to the Curb or Controller)
ไดอะแกรมแสดงการทำงานของ PON
splitter 1:2 พลังงานของแสงถูกแบ่งคนละครึ่ง
การส่ง-รับข้อมูลระหว่างต้นทาง-ปลายทาง
เครื่องยนต์สูบเรียง

ภาพจำลองคอมพิวเตอร์ แสดงกลไกเครื่องยนต์สี่สูบเรียง
เครื่องยนต์สูบเรียง (อังกฤษ: inline engine) คือเครื่องยนต์สันดาปภายในซึ่งมีกระบอกสูบทั้งหมดเรียงตัวเป็นหนึ่งแถวตรง โดยทั่วไปมักใช้โครงสร้างแบบสี่สูบ หกสูบ และแปดสูบ มีการใช้งานอย่างแพร่หลายทั้งในรถยนต์, รถจักรยานยนต์, หัวรถจักร และอากาศยาน
เครื่องยนต์สูบเรียงเป็นเครื่องยนต์ที่มีการจัดวางองค์ประกอบแบบพื้นฐานที่สุด มีกรรมวิธีการสร้างและซ่อมบำรุงรักษาง่ายไม่ซับซ้อน เครื่องยนต์สูบเรียงมีขนาดเล็กกว่าเครื่องยนต์แบบอื่นอย่างเครื่องยนต์ดวงแฉก และสามารถติดตั้งในทิศทางใดก็ได้ หากกระบอกสูบถูกจัดวางในแนวดิ่งจะเรียกเครื่องยนต์นี้ว่า เครื่องยนต์ตั้งตรง (Straight engine) แต่หากวางทำมุมองศากับแนวดิ่งจะเรียกว่า เครื่องยนต์เอียง (Slant engine) การวางกระบอกสูบแบบตั้งตรงมีความง่ายกว่าการวางแบบรูปทรงตัว V
เครือข่ายสถาบันการศึกษาและวิจัยในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง

| --- | --- |
ตราสัญลักษณ์เครือข่ายสถาบันการศึกษาและวิจัยในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง
ชื่อย่อ: GMSARN
ประเภท: กลุ่มมหาวิทยาลัย
สํานักงานใหญ่: สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย
ที่ตั้ง: ตู้ปณ. 4 คลองหลวง ปทุมธานี  ไทย 12120
สมาชิก  : 12 มหาวิทยาลัย (สมาชิก) 3 มหาวิทยาลัยและองค์กร (ภาคีสมาชิก) จาก 6 ประเทศ
เว็บไซต์: เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
เครือข่ายสถาบันการศึกษาและวิจัยในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (อังกฤษ: Greater Mekong Sub-region Academic and Research Network หรือ GMSARN) คือเครือข่ายด้านการศึกษาและการวิจัยในลุ่มแม่น้ำโขง โดยมีจุดมุ่งหมายที่ส่งเสริมกิจกรรมทางด้านพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ การวิจัยร่วมกัน ทรัพย์สินทางปัญญา และการเผยแพร่ข้อมูลที่เกี่ยวกับประเทศในภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง โดยเน้นที่ประเด็นความเชื่อมโยงระหว่างเทคโนโลยีและการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจเป็นหลัก
สมาชิก

| ประเทศ | สถาบันอุดมศึกษา | ที่ตั้ง |
| --- | --- | --- |
|  กัมพูชา |  มหาวิทยาลัยภูมินทร์พนมเปญ (Royal University of Phnom Penh)  สถาบันเทคโนโลยีแห่งกัมพูชา (Institute of Technology of Cambodia) |  พนมเปญ  พนมเปญ |
|  จีน |  มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งคุนหมิง (Kunming University of Science and Technology)  มหาวิทยาลัยยูนนาน (Yunnan University)  มหาวิทยาลัยกว่างซี (Guangxi University) |  คุนหมิง มณฑลยูนนาน  คุนหมิง มณฑลยูนนาน  หนานหนิง เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง |
|  ลาว |  มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว (National University of Laos) |  เวียงจันทน์ |
|  ไทย |  สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (Asian Institute of Technology)  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (Thammasat University)  มหาวิทยาลัยขอนแก่น (Khon Kaen University) |  ปทุมธานี  กรุงเทพมหานคร  ขอนแก่น |
|  พม่า |  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีย่างกุ้ง (Yangon Technological University) |  ย่างกุ้ง    |
|  เวียดนาม |  มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีฮานอย (Hanoi University of Science and Technology)  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีโฮจิมินห์ (Ho Chi Minh City University of Technology) |  ฮานอย  นครโฮจิมินห์ |
ภาคีสมาชิก

| ประเทศ | สถาบันอุดมศึกษา | ที่ตั้ง |
| --- | --- | --- |
|  ลาว |  คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (Mekong River Commission) |  เวียงจันทน์ |
|  ไทย |  มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี  มหาวิทยาลัยนครพนม |  อุบลราชธานี  นครพนม |
ดูเพิ่ม

EAIE
EURODOC
Association of African Universities
Association of Commonwealth Universities
Agence universitaire de la Francophonie (AUF)
European University Association
Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning
เครือข่ายมหาวิทยาลัยอาเซียน
สมาคมมหาวิทยาลัยภาคพื้นแปซิฟิก
วารสารนานาชาติเครือข่ายสถาบันการศึกษาและวิจัยในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (GMSARN INTERNATIONAL JOURNAL) เก็บถาวร 2012-11-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ เก็บถาวร 2012-06-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กเครือข่ายสถาบันการศึกษาและวิจัยในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (GMSARN) |
| --- | --- |
สมาชิก:  สถาบันเทคโนโลยีแห่งกัมพูชา  มหาวิทยาลัยภูมินทร์พนมเปญ  มหาวิทยาลัยแห่งชาติลาว  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีย่างกุ้ง  มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งคุนหมิง  มหาวิทยาลัยยูนนาน  มหาวิทยาลัยกว่างซี  สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย  มหาวิทยาลัยขอนแก่น  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีฮานอย  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีโฮจิมินห์ 
ภาคีสมาชิก:  มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี  มหาวิทยาลัยนครพนม  คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง
เครื่องยนต์ดีเซล

"ดีเซล" เปลี่ยนทางมาที่นี่ บทความนี้เกี่ยวกับเครื่องยนต์ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ดีเซล (แก้ความกำกวม)
เครื่องยนต์ดีเซล (อังกฤษ: diesel engine) เป็นเครื่องยนต์ประเภทหนึ่ง คิดค้นโดยรูด็อล์ฟ ดีเซิล วิศวกรชาวเยอรมัน ในปี ค.ศ. 1897 อาศัยการทำงานของกลจักรการ์โน (Carnot's cycle) ซึ่งคิดขึ้นโดยชาวฝรั่งเศสชื่อ ซาดี การ์โน ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1824 เครื่องยนต์ชนิดนี้ไม่มีหัวเทียน การจุดระเบิดอาศัยหลักการอัดอากาศและเชื้อเพลิงให้มีความดันสูงจนเชื้อเพลิงสามารถติดไฟได้
หลักการทำงานของเครื่องยนต์ดีเซล คือ อากาศเมื่อถูกอัดตัวจะมีความร้อนสูงขึ้น แต่ถ้าอากาศถูกอัดตัวอย่างรวดเร็วโดยไม่มีการสูญเสียความร้อน ทั้งแรงดันและความร้อนจะสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เมื่อฉีดละอองน้ำมันเชื้อเพลิงเข้าไปในอากาศที่ร้อนจัดจากการอัดตัว ก็จะเกิดการเผาไหม้ขึ้นอย่างทันทีทันใด ทำให้เกิดกำลังงานขึ้น กำลังงานที่เกิดขึ้นจะนำไปใช้ประโยชน์ในรูปของแรงขับหรือแรงผลักดัน  ผ่านลูกสูบและก้านสูบทำให้เพลาข้อเหวี่ยงหมุน ณ กำลังอัดเดียวกัน อากาศที่อุณหภูมิเริ่มต้นสูงกว่า เมื่อถูกอัดย่อมมีอุณหภูมิสูงกว่าหรือร้อนกว่า
เครื่องยนต์ดีเซลแบ่งออกเป็นแบบใหญ่ๆ ได้เป็น  2   แบบคือ
เครื่องยนต์แบบ 4 จังหวะ (The 4-cycle  Engine)
เครื่องยนต์แบบ 2 จังหวะ (The 2-cycle Engine)
ชนิด > กลุ่มขนาด

เครื่องยนต์ดีเซลมีสามกลุ่มขนาด  คือ
ขนาดเล็ก ไม่เกิน 188 กิโลวัตต์ (252 แรงม้า) เอาต์พุต
กลาง
ใหญ่
เครื่องยนต์แฉกดาว

เครื่องยนต์แฉกดาว
เครื่องยนต์แฉกดาว (อังกฤษ: Radial engine) เป็นเครื่องยนต์สันดาปภายในประเภทหนึ่ง กระบอกสูบของเครื่องยนต์ประเภทนี้จะเรียงตัวกันเป็นแฉกดาวพุ่งออกจากศูนย์กลาง มีตั้งแต่ห้าแฉกไปจนถึงเจ็ดแฉก ถูกใช้งานในเครื่องบินใบพัดเดี่ยว
เครื่องยนต์แฉกดาวถูกคิดค้นโดยชาร์ล แมทธิว แมนลี (Charles Matthews Manly ) วิศวกรชาวอเมริกันเมื่อค.ศ. 1901 เครื่องยนต์ที่เขาสร้างขึ้นมามีกำลัง 52 แรงม้าที่อัตรา 950 รอบต่อนาที
เครซีอินเลิฟ

Error ซิงเกิลโดยบียอนเซ่ ร่วมกับเจย์-ซี
"เครซีอินเลิฟ" (อังกฤษ: Crazy in love) คือเพลงของ บียอนเซ่ โนวส์ นักร้องเพลงอาร์แอนด์บีชาวอเมริกัน  ร่วมกับเจย์-ซี ฮิปฮอปแร็ปเปอร์ ชาวอเมริกัน และโปรดิวเซอร์เพลงอย่างริช ฮาร์ริซัน ก็แต่งเพลงนี้ขึ้นเพื่อให้โนวส์ใช้เปิดตัวอัลบั้มเดี่ยวอัลบั้มแรกของเธอ เดนเจอรัสลีอินเลิฟ
ซิงเกิลนี้ได้ออกจำหน่ายในวันที่8 มิถุนายน พ.ศ. 2546 และได้ขึ้นไปบนอันดับที่1 ของชาร์ตเพลงในสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร และยังอยู่ในสิบอันดับแรกของชาร์ตเพลงทั่วโลก "เครซีอินเลิฟ" ได้รับคำวิจารณ์ที่ดีจากนักวิจารณ์ต่างเป็นอย่างมาและสร้างรางวัลให้กับโนวส์มากมาย ในปี พ.ศ. 2552 Pitchfork จัดอันดับเพลงนี้อยู่ที่อันดับ 4 ในเพลงที่ดีที่สุดในทศวรรษ
"เครซีอินเลิฟ" อยู่ในอับดับสองของซิงเกิลที่มียอดจำหน่ายมากที่สุดทั่วโลกในทศวรรษนี้ (ค.ศ. 2000 - 2009) ด้วยยอดจำหน่ายกว่า 5 ล้านชุด
รายชื่อเพลงและรูปแบบ

| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "เครซีอินเลิฟ" (ร่วมกับเจย์-ซี) | 3:56 |
| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "เครซีอินเลิฟ" (ร่วมกับเจย์-ซี) | 3:56 |
| 2. | "เครซีอินเลิฟ" (Adam 12 So Crazy Remix) (ร่วมกับเจย์-ซี) | 4:29 |
| 3. | "เครซีอินเลิฟ" (Rockwilder Remix) (ร่วมกับเจย์-ซี) | 4:12 |
| ความยาวทั้งหมด: | ความยาวทั้งหมด: | 12:37 |
| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "เครซีอินเลิฟ" (ร่วมกับเจย์-ซี) | 3:56 |
| 2. | "Summertime" (ร่วมกับ P. Diddy) | 3:54 |
| 3. | "เครซีอินเลิฟ" (Maurice's Nu Soul Remix) (ร่วมกับเจย์-ซี) | 6:29 |
| ความยาวทั้งหมด: | ความยาวทั้งหมด: | 13:39 |
| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "เครซีอินเลิฟ" (ร่วมกับเจย์-ซี) | 3:56 |
| 2. | "เครซีอินเลิฟ" (ไม่มีแร็ป) | 3:43 |
| ความยาวทั้งหมด: | ความยาวทั้งหมด: | 7:39 |
| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "เครซีอินเลิฟ" (เวอร์ชันซิงเกิล) (ร่วมกับเจย์-ซี) | 4:10 |
| 2. | "Summertime" (ร่วมกับ P. Diddy) | 3:54 |
| 3. | "เครซีอินเลิฟ" (Maurice's Nu Soul Remix) (ร่วมกับเจย์-ซี) | 6:29 |
| 4. | "เครซีอินเลิฟ" (Rockwilder Remix) (ร่วมกับเจย์-ซี) | 4:12 |
| 5. | "เครซีอินเลิฟ" (มิวสิกวิดีโอ) (ร่วมกับเจย์-ซี) | 3:56 |
| ความยาวทั้งหมด: | ความยาวทั้งหมด: | 22:01 |
| ลำดับ | ชื่อเพลง | ยาว |
| --- | --- | --- |
| 1. | "เครซีอินเลิฟ" (เวอร์ชัน 2015) | 3:46 |
การรับรอง

| ประเทศ | การรับรอง | จำนวนหน่วยที่รับรอง/ยอดขาย |
| --- | --- | --- |
| Australia (ARIA) | 8× Platinum | 560,000 |
| Belgium (BEA) | Gold | 10,000 |
| Canada (Music Canada) | 5× Platinum | 400,000 |
| Denmark (IFPI Danmark) | Platinum | 90,000 |
| Italy (FIMI) | Platinum | 50,000 |
| Japan (RIAJ)  Full-length ringtone  | Gold | 100,000* |
| Japan (RIAJ)  Ringtone  | 2× Platinum | 500,000* |
| New Zealand (RMNZ) | Gold | 5,000* |
| Norway (IFPI Norway) | Gold | 5,000* |
| Portugal (AFP) | Platinum | 40,000 |
| United Kingdom (BPI) | 3× Platinum | 1,900,000 |
| United States (RIAA) | 6× Platinum | 6,000,000 |
| United States (RIAA)  Mastertone  | Gold | 500,000* |
 *ตัวเลขยอดขายขึ้นกับการรับรองอย่างเดียว ตัวเลขสตรีมมิงและยอดขายขึ้นอยู่กับการรับรองเพียงอย่างเดียว
ประวัติการวางจำหน่าย

| ภูมิภาค | วันที่ | เวอร์ชัน | รูปแบบ | ค่าย | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| สหรัฐ | 14 พฤษภาคม 2003 | ต้นฉบับ | ดิจิทัลดาวน์โหลด | โคลัมเบีย มิวสิกเวิลด์ |  |
| สหรัฐ | 18 พฤษภาคม 2003 | ต้นฉบับ | Contemporary hit rhythmic contemporary urban radio | โคลัมเบีย มิวสิกเวิลด์ |  |
| สหราชอาณาจักร | 20 พฤษภาคม 2003 | ต้นฉบับ | ดิจิทัลดาวน์โหลด | โคลัมเบีย |  |
| เยอรมนี | 20 มิถุนายน 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| ไอร์แลนด์ | 20 มิถุนายน 2003 | ต้นฉบับ | ดิจิทัลดาวน์โหลด | โซนีมิวสิก |  |
| สวิตเซอร์แลนด์ | 20 มิถุนายน 2003 | Adam 12 So Crazy remix | ดิจิทัลดาวน์โหลด | โซนีมิวสิก |  |
| เยอรมนี | 30 มิถุนายน 2003 | หลายแบบ | แม็กซี | โซนีมิวสิก |  |
| สหราชอาณาจักร | 30 มิถุนายน 2003 | หลายแบบ | ซีดี | โคลัมเบีย |  |
| ออสเตรเลีย | 7 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | แม็กซี | โซนีมิวสิก |  |
| ออสเตรีย | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| เบลเยียม | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| แคนาดา | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| เดนมาร์ก | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| ฟินแลนด์ | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| ไอร์แลนด์ | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| อิตาลี | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| เนเธอร์แลนด์ | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| นอร์เวย์ | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| สวีเดน | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ดิจิทัลดาวน์โหลด (อีพี) | โซนีมิวสิก |  |
| สหรัฐ | 8 กรกฎาคม 2003 | หลายแบบ | ซีดี | โคลัมเบีย มิวสิกเวิลด์ |  |
| สหรัฐ | 22 กรกฎาคม 2003 | Rockwilder remix Adam 12 So Crazy remix | ดิจิทัลดาวน์โหลด | โคลัมเบีย มิวสิกเวิลด์ |  |
เครื่องยนต์หกสูบเรียง

แอนิเมชั่นจำลองการทำงานของเครื่องยนต์หกสูบเรียง ลำดับการจุดระเบิดเรียงจากกระบอก 1-5-3-6-2-4
เครื่อยนต์ BMW M88 ซึ่งใช้ในรถยนต์ BMW M1
เครื่องยนต์หกสูบเรียง (อังกฤษ: Inline-six engine) เป็นเครื่องยนต์สันดาปภายในแบบหกกระบอกสูบ โดยที่กระบอกสูบทั้งหกถูกจัดวางเรียงเป็นแถวตรง หรือวางขนานไปกับห้องข้อเหวี่ยง บางครั้งเครื่องยนต์ประเภทนี้มักถูกเรียกย่อว่า I6 หรือ L6 เครื่องยนต์แบบนี้ถูกผลิตขึ้นครั้งแรกในปีค.ศ. 1903 โดยบริษัทผลิตอากาศยาน Spyker ของเนเธอร์แลนด์
เครื่องยนต์หกสูบเรียงเป็นหนึ่งในเครื่องยนต์ที่มีกลไกง่ายที่สุดและสร้างความสมดุลที่ยอดเยี่ยมทั้งในด้านปฐมภูมิและทุติยภูมิ ลูกสูบชุดซ้าย(สามลูกด้านซ้าย)จะมีทิศทางการเคลื่อนที่เหมือนกันลูกสูบชุดขวา(สามลูกด้านขวา) ส่งผลให้เครื่องยนต์เดินได้เรียบทั้งในรอบต่ำและรอบสูง โดยไม่จำเป็นต้องทำการบาลานซ์เกินความจำเป็น และมีความสั่นสะเทือนน้อยกว่ามากเมื่อเทียบกับเครื่องยนต์แบบเดียวกันที่มีจำนวนกระบอกสูบน้อยกว่า การจัดวางลูกสูบแบบเรียงแถวยังทำให้สามารถเดินท่อไอดีและไอเสียได้สะดวก เป็นผลให้ระบบวาล์วไม่มีความซับซ้อน
แม้ว่าเครื่องยนต์แบบนี้จะมีความนุ่มนวลมาก แต่หากมองในแง่ของราคาเทียบกับกำลังเครื่องยนต์ที่ได้รับแล้วถือว่าเป็นเครื่องยนต์ที่ออกจะแพง แต่ก็แลกกับการซ่อมบำรุงรักษาที่ง่ายและถูกกว่าเครื่องยนต์แบบอื่นมาก เครื่องยนต์สำหรับรถยนต์มักมีขนาด 2.0 ถึง 5.0 ลิตร
เครื่องยนต์หกสูบเรียงมีการใช้งานอย่างแพร่หลายเป็นเวลาราว 30 ปี จนกระทั่งในคริสต์ทศวรรษที่ 1980 ผู้ผลิตรถยนต์ส่วนใหญ่ก็หันไปใช้เครื่องยนต์ V6 แทน ด้วยเหตุผลที่ว่าเครื่องยนต์หกสูบเรียงนั้นมีต้นทุนการผลิตที่แพง และใช้พื้นที่ห้องเครื่องยาวเกินไปเมื่อเทียบกับเครื่องยนต์สมัยใหม่แบบอื่นๆ