ชุดตัวอักษรอาร์มีเนีย

| ศิลปะตัวอักษรอาร์มีเนียและการแสดงออกทางวัฒนธรรม * |
| --- | --- |
  มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมโดยยูเนสโก
เอกสารตัวเขียนภาษาอาร์มีเนียสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 13
ประเทศ:  อาร์มีเนีย
ภูมิภาค **: ยุโรปและอเมริกาเหนือ
สาขา: ศิลปะการแสดง, แนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม และงานเทศกาล, งานช่างฝีมือดั้งเดิม
เกณฑ์พิจารณา: R.1, R.2, R.3, R.4, R.5
อ้างอิง: 01513
ประวัติการขึ้นทะเบียน
ขึ้นทะเบียน: 2019/2562 (คณะกรรมการสมัยที่ 14)
รายการ: ตัวแทนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ
* ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมและการสงวนรักษาที่ดี ** ภูมิภาคที่จัดแบ่งโดยยูเนสโก
ชุดตัวอักษรอาร์มีเนีย ใช้เขียนภาษาอาร์มีเนีย แมสรอป มัชตอทส์ เป็นผู้ประดิษฐ์ในช่วง พ.ศ. 947–949 ต้นแบบของอักษรอาร์มีเนียมีหลายชนิด เช่น อักษรเปอร์เซียกลาง อักษรซีรีแอก และอักษรฟินิเชีย ในระหว่าง พ.ศ. 2300–2493 มีหนังสือกว่า 2,000 เล่มที่เขียนด้วยภาษาตุรกีและใช้อักษรอาร์มีเนีย และยังใช้เขียนภาษานอกกลุ่มอาร์มีเนีย เช่นภาษาตุรกีออตโตมันด้วย ชุดตัวอักษรนี้มี 2 แบบคือแบบตะวันตกและแบบตะวันออก ทั้ง 2 แบบมีรูปอักษรเหมือนกันแต่การออกเสียงต่างกัน
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อักษรอาร์มีเนียตัวเล็ก | อักษรอาร์มีเนียตัวใหญ่ | ชื่ออักษร | ชื่ออักษร | ชื่ออักษร | การออกเสียง | การออกเสียง | การออกเสียง | ถอดอักษรโรมัน | ถอดอักษรโรมัน | ถอดเสียงไทย | ค่า |
| อักษรอาร์มีเนียตัวเล็ก | อักษรอาร์มีเนียตัวใหญ่ | ดั้งเดิม | ตะวันออก | ตะวันตก | ดั้งเดิม | ตะวันออก | ตะวันตก | ดั้งเดิม | ISO 9985 | ถอดเสียงไทย | ค่า |
| ա | Ա | /ajb/ | /ajb/ | /ajpʰ/ | /ɑ/ | /ɑ/ | /ɑ/ | a | a | อา | 1 |
| բ | Բ | /bɛn/ | /bɛn/ | /pʰɛn/ | /b/ | /b/ | /pʰ/ | b | b | บ | 2 |
| գ | Գ | /gim/ | /gim/ | /kʰim/ | /ɡ/ | /ɡ/ | /kʰ/ | g | g | ก (ก้อง) | 3 |
| դ | Դ | /dɑ/ | /dɑ/ | /tʰɑ/ | /d/ | /d/ | /tʰ/ | d | d | ด | 4 |
| ե | Ե | /jɛtʃʰ/ | /jɛtʃʰ/ | /jɛtʃʰ/ | /ɛ/, ต้นคำ /jɛ/ | /ɛ/, ต้นคำ /jɛ/ | /ɛ/, ต้นคำ /jɛ/ | e | e | เย | 5 |
| զ | Զ | /zɑ/ | /zɑ/ | /zɑ/ | /z/ | /z/ | /z/ | z | z | ซ (ก้อง) | 6 |
| է | Է | /ɛː/ | /ɛ/ | /ɛ/ | /ɛː/ | /ɛ/ | /ɛ/ | ē | ē | เอ | 7 |
| ը | Ը | /ətʰ/ | /ətʰ/ | /ətʰ/ | /ə/ | /ə/ | /ə/ | ə | ë | เออ | 8 |
| թ | Թ | /tʰo/ | /tʰo/ | /tʰo/ | /tʰ/ | /tʰ/ | /tʰ/ | tʿ | t’ | ท | 9 |
| ժ | Ժ | /ʒɛː/ | /ʒɛ/ | /ʒɛ/ | /ʒ/ | /ʒ/ | /ʒ/ | ž | ž | ฌ (ส ลิ้นแตะหลังปุ่มเหงือก ก้อง) | 10 |
| ի | Ի | /ini/ | /ini/ | /ini/ | /i/ | /i/ | /i/ | i | i | อี | 20 |
| լ | Լ | /lʏn/ | /ljun/ | /lʏn/ | /l/ | /l/ | /l/ | l | l | ล | 30 |
| խ | Խ | /χɛː/ | /χɛ/ | /χɛ/ | /χ/ | /χ/ | /χ/ | x | x | ฅ, ค (กดเพดานลงกั้นลม, ลิ้นแตะลิ้นไก่) | 40 |
| ծ | Ծ | /tsɑ/ | /tsɑ/ | /dzɑ/ | /ts/ | /ts/ | /dz/ | c | ç | จ (ลิ้นแตะฟันล่าง) | 50 |
| կ | Կ | /kɛn/ | /kɛn/ | /gɛn/ | /k/ | /k/ | /ɡ/ | k | k | ก | 60 |
| հ | Հ | /ho/ | /ho/ | /ho/ | /h/ | /h/ | /h/ | h | h | ฮ | 70 |
| ձ | Ձ | /dzɑ/ | /dzɑ/ | /tsʰɑ/ | /dz/ | /dz/ | /tsʰ/ | j | j | จ (ลิ้นแตะฟันล่าง ก้อง) | 80 |
| ղ | Ղ | /ɫɑt/ | /ʁɑt/ | /ʁɑd/ | /ɫ/ | /ʁ/ | /ʁ/ | ł | ġ | ฆ (กดเพดานกั้นลม, ลิ้นแตะลิ้นไก่ ก้อง) | 90 |
| ճ | Ճ | /tʃɛː/ | /tʃɛ/ | /dʒɛ/ | /tʃ/ | /tʃ/ | /dʒ/ | č | č̣ | จ | 100 |
| մ | Մ | /mɛn/ | /mɛn/ | /mɛn/ | /m/ | /m/ | /m/ | m | m | ม | 200 |
| յ | Յ | /ji/ | /hi/ | /hi/ | /j/ | /h/, /j/ | /h/, /j/ | y | y | ย | 300 |
| ն | Ն | /nu/ | /nu/ | /nu/ | /n/, /ŋ/ | /n/, /ŋ/ | /n/, /ŋ/ | n | n | น, ง | 400 |
| շ | Շ | /ʃɑ/ | /ʃɑ/ | /ʃɑ/ | /ʃ/ | /ʃ/ | /ʃ/ | š | š | ฌ, ช (ส ลิ้นแตะหลังปุ่มเหงือก) | 500 |
| ո | Ո | /o/ | /vo/ | /vo/ | /o/, ต้นคำ /vo/ | /o/, ต้นคำ /vo/ | /o/, ต้นคำ /vo/ | o | o | โว | 600 |
| չ | Չ | /tʃʰɑ/ | /tʃʰɑ/ | /tʃʰɑ/ | /tʃʰ/ | /tʃʰ/ | /tʃʰ/ | čʿ | č | ช | 700 |
| պ | Պ | /pɛː/ | /pɛ/ | /bɛ/ | /p/ | /p/ | /b/ | p | p | ป | 800 |
| ջ | Ջ | /dʒɛː/ | /dʒɛ/ | /tʃʰɛ/ | /dʒ/ | /dʒ/ | /tʃʰ/ | ǰ | ǰ | จ (ก้อง) | 900 |
| ռ | Ռ | /rɑ/ | /rɑ/ | /ɾɑ/ | /r/ | /r/ | /ɾ/ | ṙ | ṙ | ร | 1000 |
| ս | Ս | /sɛː/ | /sɛ/ | /sɛ/ | /s/ | /s/ | /s/ | s | s | ซ | 2000 |
| վ | Վ | /vɛv/ | /vɛv/ | /vɛv/ | /v/ | /v/ | /v/ | v | v | ฟ (ก้อง) | 3000 |
| տ | Տ | /tʏn/ | /tjun/ | /dʏn/ | /t/ | /t/ | /d/ | t | t | ต | 4000 |
| ր | Ր | /ɹɛː/ | /ɾɛ/ | /ɾɛ/ | /ɹ/ | /ɾ/ | /ɾ/ | r | r | ร (ไม่กระดกลิ้น) | 5000 |
| ց | Ց | /tsʰo/ | /tsʰo/ | /tsʰo/ | /tsʰ/ | /tsʰ/ | /tsʰ/ | cʿ | c’ | ช (ลิ้นแตะฟันล่าง) | 6000 |
| ւ֊ | Ւ | /hʏn/ | /hʏn/ | /hʏn/ | /w/ | /v/ | /v/ | w | w | ว | 7000 |
| փ | Փ | /pʰʏɹ/ | /pʰjuɾ/ | /pʰʏɾ/ | /pʰ/ | /pʰ/ | /pʰ/ | pʿ | p’ | พ | 8000 |
| ք | Ք | /kʰɛː/ | /kʰɛ/ | /kʰɛ/ | /kʰ/ | /kʰ/ | /kʰ/ | kʿ | k’ | ค | 9000 |
| և | և | - | /jev/ | /jev/ | - | /ev/, ต้นคำ /jev/ | /ev/, ต้นคำ /jev/ | ew | ew | เอฟ (ก้อง) | - |
| օ | Օ | - | /օ/ | /օ/ | - | /o/ | /o/ | ō | ò | โอ | - |
| ֆ | Ֆ | - | /fɛ/ | /fɛ/ | - | /f/ | /f/ | f | f | ฟ | - |