stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ฟาโรห์อินโยเตฟที่ 3
พระราชวงศ์

ฟาโรห์อินเตฟที่ 3 เป็นพระราชโอรสในฟาโรห์อินเตฟที่ 2 ซึ่งเป็นผู้ปกครองก่อนหน้าพระองค์ โดยทราบจากโดยจารึกของทเจติ หัวหน้าฝ่ายพระคลังมหาสมบัติในรัชสมัยของฟาโรห์อินเตฟที่ 2 และฟาโรห์อินเตฟที่ 3 ซึ่งจารึกของทเจติได้กล่าวถึงการสวรรคตของฟาโรห์อินเตฟที่ 2 และอธิบายต่อไปว่าทเจติได้ทำงานรับใช้ฟาโรห์อินเตฟที่ 3 ที่ขึ้นครองราชบัลลังก์เมื่อพระราชบิดาของพระองค์เสด็จสวรรคตได้อย่างไร:
"จากนั้นเมื่อพระราชโอรสของพระองค์ขึ้นมาครองราชย์ต่อ, พระนามฮอรัส, นัคท์-เนบ-เทฟเนเฟอร์, ฟาโรห์แห่งอียิปต์บนและล่าง, พระราชโอรสแห่งเร, อินเตฟ, ต้นแบบแห่งความงาม, มีพระชนม์ชีพดั่งเร, ตลอดไป, ข้าติดตามพระองค์ไปยังที่ประทับแห่งความสุขทั้งหมดของพระองค์"
ฟาโรห์อินเตฟที่ 3 อาจจะอภิเษกสมรสกับพระภคินีหรือพระขนิษฐาพระนามว่า ไออาห์ ซึ่งอธิบายว่าเป็นมารดาแห่งกษัตริย์ (mwt-nswt), ธิดาแห่งกษัตริย์ (sȝt-nswt) และนักบวชสตรีแห่งเทพีฮาธอร์ (ḥmt-nṯr-ḥwt-ḥr) ซึ่งชี้ให้เห็นว่า ฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 เป็นพระราชโอรสของพระองค์ และได้รับการยืนยันเพิ่มเติมจากจารึกแห่งเฮเนนู (ไคโร 36346) ซึ่งเป็นข้าราชการที่ทำหน้าที่อยู่รัชสมัยภายใต้ฟาโรห์อินเตฟที่ 2 และฟาโรห์อินเตฟที่ 3 และ "พระราชโอรส" ของพระองค์ ซึ่งในจารึกได้ระบุพระนามฮอรัส สอังค์อิบทาวี (s-ˁnḫ-[jb-tȝwy]) ซึ่งเป็นพระนามฮอรัสแรกของฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 และหลักฐานอีกชิ้นหนึ่งที่บันทึกเกี่ยวกับการเป็นพระราชบุพการีก็คือจารึกที่เกเบล เอล-ซิลซิเลห์ ในวาดิ ชาตต์ เออร์-ริกัล หรือที่รู้จักในชื่อ ภาพสลักหินแห่งซิลซิเลห์ ซึ่งแสดงภาพสลักที่ฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่มีพระนางไออาห์และฟาโรห์อินเตฟที่ 2 ทรงยืนห้อมล้อม
นอกจากนี้ พระนางเนเฟรูที่ 2 พระมเหสีในฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 ยังมีตำแหน่งเป็นธิดาแห่งกษัตริย์ และจารึกในหลุมฝังพระศพของพระองค์ได้สลักพระนามพระมารดาของพระองค์ว่า ไออาห์ ซึ่งอสดงให้ว่า พระองค์เป็นพระราชธิดาในฟาโรห์อินเตฟที่ 2 และเป็นพระภคินีหรือพระขนิษฐาของฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2
รัชสมัย

ฟาโรห์อินเตฟที่ 2 ซึ่งเป็นพระราชบิดาและผู้ปกครองก่อนหน้าพระองค์ได้ครองราชย์เป็นระยะเวลา 49 ปี  และฟาโรห์อินเตฟที่ 3 อาจจะขึ้นครองราชบัลลังก์ในช่วงวัยกลางคน หรืออาจจะในช่วงวัยชรา ถึงแม้ว่าพระนามของพระองค์จะสูญหายไปในบันทึกพระนามกษัตริย์แห่งตูริน ซึ่งเป็นบันทึกพระนามที่บันทึกขึ้นไว้ในช่วงต้นยุคสมัยรามเสส แต่ระยะเวลาแห่งการครองราชย์ยังคงหลงเหลืออยู่ในคอลัมน์ที่ 5 บรรทัดที่ 15 และบันทึกไว้ว่าครองราชย์เป็นระยะเวลา 8 ปี
ตำแหน่งตามลำดับเวลาที่เกี่ยวข้องของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 ในฐานะผู้สิบราชบัลลังก์แห่งอินเตฟที่ 2 และผู้ปกครองก่อนหน้าของฟาโรห์เมนทูโฮเทปที 2 นั้นได้รับการคุ้มครองโดยการสืบเชื้อสายมาจากฟาโรห์ทั้งสองพระองค์นี้ เช่นเดียวกับบันทึกพระนามกษัตริย์แห่งตูรินและหินบล็อกสองชิ้นจากวิหารแห่งเทพมอนทูที่เอล โตด บล็อกหินเหล่านี้แสดงถึง การสืบทอดพระราชบัลลังก์จากฟาโรห์อินเตฟที่ 1 จนถึงฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 และในขณะที่พระนามฮอรัสของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 ได้รับความเสียหาย แต่ตำแหน่งของมันคงหลงเหลืออยู่ การกำหนดช่วงเวลาที่แน่นอนแห่งการครองราชย์ของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 มีความแน่นอนน้อยกว่าและมีการเสนอช่วงเวลาหลายช่วงด้วยกัน คือ ระหว่าง 2069–2061 ปีก่อนคริสตกาล, ระหว่าง 2063–2055 ปีก่อนคริสตกาล และระหว่าง 2016–2009 ปีก่อนคริสตกาล
รัชสมัย > กิจกรรมทางการทหาร

ฟาโรห์ได้ขึ้นครองราชย์ในช่วงเวลาที่มีพระราชอาณาเขตที่ค่อนข้างใหญ่และสงบในอียิปต์บน พระองค์ทรงมีกำลังทหารตลอดช่วงรัชสมัย พระองค์ทรงประสบความสำเร็จในการปกป้องดินแดนที่พระราขบิดาของพระองค์มีชัยชนะเหนือที่นั้น ดังที่ นัคติ ซึ่งเป็นข้าราชการในช่วงเวลาดังกล่าวได้ยืนยัน ซึ่งหลุมฝังศพของเขาตั้งอยู่ที่อไบดอส และมีการค้นพบวงกบประตูที่ปรากฏพระนามของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 นอกจากนี้ พระองค์ยังได้พิชิตดินแดนทางเหนือของอไบดอส โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมืองอัสยุต และขยายพระราชอาณาเขตของพระองค์ไปจนถึงเขตปกครองที่สิบเจ็ดของอียิปต์บนด้วยเหตุนี้ "ทำให้พระราชวงศ์ของพระองค์มีอำนาจควบคุม ส่วนใหญ่ของอียิปต์บน" หรือในอีกทางหนึ่ง กิจกรรมทางทหารดังกล่าวอาจจะประสบความสำเร็จในช่วงต้นรัชสมัยฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 ผู้เป็นพระราชโอรสของพระองค์
รัชสมัย > กิจกรรมการก่อสร้าง

วงกบประตูที่ปรากฏพระนามของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 ถูกค้นพบบนเกาะแอลเลเฟนไทน์ในวิหารศักดิ์สิทธิ์แห่งเฮกาเยบ ซึ่งเป็นผู้ปกครองท้องถิ่นที่ได้รับการยกย่องให้เป็นเทพเจ้าที่ได้รับการยกย่องจากช่วงสมัยราชวงศ์ที่หกแห่งอียิปต์ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า เขาต้องได้รับพระราชโองการให้ทำหน้าที่ที่นั่น และวงกบประตูอีกอันถูกค้นพบในวิหารแห่งเทพีซาเทตบนเกาะแอลเลเฟนไทน์เช่นกัน ซึ่งได้ยืนยันถึงกิจกรรมการก่อสร้างในที่แห่งนั้น
หลุมฝังพระศพ

พิกัดจุด : 25°44′12″N 32°38′11″E﻿ / ﻿25.73667°N 32.63639°E﻿ / 25.73667; 32.63639
หลุมฝังพระศพของฟาโรห์จากราชวงศ์ที่สิบเอ็ดแห่งอียิปต์ตั้งอยู่ในเอล-ทารีฟ บนฝั่งแม่น้ำไนล์ตรงข้ามเมืองธีบส์ หลุมฝังพระศพขนาดใหญ่หลายแห่งถูกค้นพบที่นี้ แต่จนกระทั่งการขุดค้นของสถาบันโบราณคดีแห่งเยอรมนีภายใต้การดูแลของดีเทอร์ อาร์โนลด์ระหว่างปี ค.ศ. 1970 จนถึง ปี ค.ศ. 1974 ก็ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าหลุมฝังพระศพบางแห่งเป็นของใคร
ถึงแม้ว่าจะไม่ค้นพบจารึกในหลุมฝังพระศพ (ยกเว้นหลุมฝังพระศพของฟาโรห์อินเตฟที่ 2) เพื่อยืนยันความเป็นเจ้าของ ตำแหน่งของพระองค์ ร่วมกับการสืบทอดราชบัลลังก์ตามลำดับเวลาของผู้ปกครองในราชวงศ์ที่สิบเอ็ดที่ได้รับการยืนยันในภายหลัง นำไปสู่การแสดงที่มาของหลุมฝังพระศพของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 ที่รู้จักในปัจจุบันว่าซาฟ เอล-บาร์กา แต่หลุมฝังพระศพของritv'8Nมีลักษณะคล้ายกับหลุมฝังพระศพของผู้ปกครองก่อนหน้าพระองค์ และประกอบด้วยลานกว้าง 75 ม. (246 ฟุต) และยาว 85 – 90 ม. (279–295 ฟุต) บนแกนทิศตะวันตกเฉียงเหนือ - ตะวันออกเฉียงใต้หันหน้าเข้าหาทางน้ำ ลานกว้างล้อมรอบด้วยทุกด้าน ยกเว้นด้านตะวันออกโดยมีห้องหลายห้องที่ขุดลงไปในหิน ลานภายในนำไปสู่ซุ้มสองเสาขนาดใหญ่รวม 48 เสาด้านหลังซึ่งมีห้องอื่น ๆ อีกมากมายตั้งอยู่
แม้ว่าสภาพของหลุมฝังพระศพจะเกิดการพังทลาย แต่การขุดค้นในปี ค.ศ. 1970 ได้แสดงให้เห็นว่า กำแพงของหลุมฝังพระศพแห่งนี้ต้องเคยปูด้วยหินทรายและประดับประดาด้วยเครื่องประดับ ปัจจุบันหลุมฝังพระศพอยู่ใต้สิ่งปลูกสร้างของหมู่บ้าน
ภาพถ่ายหลุมฝังพระศพของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 โดยเฮอร์เบิร์ต วินล็อก ในปี ค.ศ. 1915 หลุมฝังพระศพนี้สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นของฟาโรห์อินเตฟที่ 2 โดยวินล็อก และเปลี่ยนเป็นของฟาโรห์อินเตฟที่ 3 โดยอาร์โนลด์
รูปแบบคณะเทศมนตรี

คือ เทศบาล ที่มีผู้บริหารที่มาจากการเลือกตั้งโดยอ้อม หรือ สภาเทศบาลเป็นผู้เลือกนายกเทศมนตรีนั่นเอง ปกติ เทศบาลในรูปแบบคณะเทศมนตรี จะประกอบไปด้วย นายกเทศมนตรี และ เทศมนตรี (มิใช่ รองนายกเทศมนตรี)
เทศบาลในรูปแบบคณะเทศมนตรีนี้ ตรงกันข้ามกับ เทศบาลในรูปแบบนายกเทศมนตรี ที่มีผู้บริหาร มาจาก การเลือกตั้งผู้บริหารท้องถิ่นโดยตรง
รายชื่อประเทศเรียงตามสินทรัพย์ทางการเงินต่อหัว

ตารางด้านล่างแสดงสุทธิ 32 ประเทศ ใน OECD ต่อหัว เผยแพร่ข้อมูลเมื่อปี 2558
| ลำดับที่ | ประเทศ | สินทรัพย์ทางการเงินสุทธิต่อหัว (Euro)(2014) |
| --- | --- | --- |
| 1 |  สวิตเซอร์แลนด์ | 157,446 |
| 2 |  สหรัฐ | 138,714 |
| 3 |  สหราชอาณาจักร | 86,233 |
| 4 |  เบลเยียม | 84,771 |
| 5 |  สวีเดน | 82,925 |
| 6 |  เนเธอร์แลนด์ | 78,063 |
| 7 |  แคนาดา | 76,508 |
| 8 |  ญี่ปุ่น | 73,547 |
| 9 |  เดนมาร์ก | 72,310 |
| 10 |  นิวซีแลนด์ | 65,646 |
| 11 |  อิสราเอล | 58,910 |
| 12 |  ออสเตรเลีย | 53,799 |
| 13 |  ฝรั่งเศส | 50,773 |
| 14 |  อิตาลี | 49,422 |
| 15 |  ออสเตรีย | 48,416 |
| 16 |  เยอรมนี | 44,769 |
| 17 |  ไอร์แลนด์ | 43,031 |
| 18 |  ฟินแลนด์ | 25,059 |
| 19 |  สเปน | 24,923 |
| 20 |  เกาหลีใต้ | 24,157 |
| 21 |  นอร์เวย์ | 22,039 |
| 22 |  โปรตุเกส | 19,256 |
| 23 |  สโลวีเนีย | 19,256 |
| 24 |  กรีซ | 11,645 |
| 25 |  ชิลี | 11,491 |
| 26 |  เช็กเกีย | 11,275 |
| 27 |  เอสโตเนีย | 11,026 |
| 28 |  ฮังการี | 9,178 |
| 29 |  เม็กซิโก | 6,408 |
| 30 |  โปแลนด์ | 6,194 |
| 31 |  สโลวาเกีย | 5,232 |
| 32 |  ตุรกี | 2,091 |
แหล่งข้อมูลอื่น

Where is the Wealth of Nations, World Bank 2006
รูปแปดเหลี่ยม

| รูปแปดเหลี่ยม |
| --- | --- |

ชนิด: Regular polygon
ขอบและจุดยอด: 8
สัญลักษณ์ชเลฟลี: {8} t{4}
ค็อกซีเตอร์-ดืยน์กิน:  
กรุปสมมาตร: Dihedral (D8)
พื้นที่:  2(1+{\sqrt {2}})a^{2}  \simeq 4.828427a^{2} (with a = edge length)
มุมภายใน (องศา): 135°
สมบัติ: convex, cyclic, equilateral, isogonal, isotoxal
รูปแปดเหลี่ยม (octagon) คือ รูปหลายเหลี่ยมที่มีด้าน 8 ด้าน มุมภายในแต่ละมุมของรูปแปดเหลี่ยมปรกติ มีขนาดเท่ากับ 135° พื้นที่ของรูปแปดเหลี่ยมปกติ ที่แต่ละด้านยาว a จะมีพื้นที่
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |

| รูปปรกติ | รูปไม่สม่ำเสมอ | รูปเว้า | รูปเชิงซ้อน |
การสร้างรูปแปดเหลี่ยม

รูปแปดเหลี่ยมปรกติ สามารถสร้างได้ด้วย ไม้บรรทัดและวงเวียนโดยทำตามรูปตั้งแต่ขั้นที่ 1 ถึง 18. ในขั้นที่ 7 ถึง 10 นั้น จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงรัศมีของวงเวียน
Octagon Construction Animation
วงศ์เอื้องหมายนา

| วงศ์เอื้องหมายนา |
| --- | --- |

Tapeinochilos ananassae of the family Costaceae

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Monocots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Commelinids
อันดับ:: Zingiberales
วงศ์:: Costaceae Nakai

Genera
 Monocostus Dimerocostus Chamaecostus Costus Paracostus Cheilocostus Tapeinochilos
วงศ์เอื้องหมายนา หรือ (En:Costaceae) เป็นวงศ์ของพืชใบเลี้ยงเดี่ยวในอันดับ (En:Zingiberales)  มีสมาชิก 7 สกุล และประมาณ  100 สปีชีส์ (1 ใน (En:Monocostus), 2 ใน (En:Dimerocostus), 16 ใน (En:Tapeinochilos), 2 ใน (En:Paracostus), ประมาณ 8ใน (En:Chamaecostus), ประมาณ 4 ใน (En:Cheilocostus), ประมาณ 80 ใน (En:Costus) พบในเขตร้อนของทวีปเอเชีย ทวีปแอฟริกา และทวีปอเมริกาใต้
Costus speciosus
รายาผิวขาว

| รายาซาราวัก |
| --- | --- |
ตราอาร์ม

ฮิสไฮเนส เจมส์ บรูก รายาองค์ที่ 1 แห่งซาราวัก
 
รายละเอียด
พระราชอิสริยยศ: ฮิสไฮเนส
กษัตริย์องค์แรก: เจมส์ บรูก
กษัตริย์องค์สุดท้าย: ชาลส์ ไวเนอร์ บรูก
สถาปนาเมื่อ: ค.ศ. 1841
การล้มล้าง: ค.ศ. 1946
ที่ประทับ: ดิอัซตานา
ผู้อ้างสิทธิเป็นกษัตริย์: เจมส์ บรูก
รายาผิวขาว (White Rajahs) เป็นราชวงศ์ที่ก่อตั้งและปกครองราชอาณาจักรซาราวักที่อยู่บนเกาะบอร์เนียวตั้งแต่ พ.ศ. 2384 – 2459 ผู้ปกครองคนแรกเป็นชาวอังกฤษชื่อเจมส์ บรูก ผู้รวบรวมดินแดนของซาราวักใน พ.ศ. 2384 และได้เป็นราชอาณาจักรอิสระต่างหากจากรัฐสุลต่านบรูไน ในฐานะรางวัลที่ช่วยปราบโจรสลัดและระงับความวุ่นวายต่าง ๆ รายาผิวขาวได้ปกครองต่อมาจนถึงรุ่นหลานของบรูก ก่อนจะถูกรวมเข้ากับอาณานิคมของอังกฤษในพ.ศ. 2489
ผู้ปกครอง

ซาราวักเดิมเป็นส่วนหนึ่งของบรูไนจนถึง พ.ศ. 2384 เมื่อเจมส์ บรูกซึ่งต่อมาได้เป็นรายาผิวขาวคนแรกได้รับดินแดนทางตะวันตกเฉียงใต้ของบรูไน ได้แก่บริเวณโดยรอบเมืองซาราวัก (ปัจจุบันคือกูชิง) และบริเวณโดยรอบเหมืองเบา จากสุลต่านโอมาร์ อาลี ไซฟุดดินที่ 2 ราชอาณาจักรซาราวักได้ขยายดินแดนเพิ่มขึ้นระหว่างการปกครองของรายาสององค์แรก จนสามารถครอบครองดินแดนทางเหนือของเกาะบอร์เนียวได้เป็นส่วนใหญ่ และพื้นที่ที่ได้มานั้น มักผนวกมาจากดินแดนของบรูไน
รายาผิวขาว ได้แก่:
| ชื่อ | ภาพ | เกิด | ตาย | แต่งงาน | ผู้สืบทอด | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เจมส์ บรูก (พ.ศ. 2384 - 2411) |  | 29 เมษายน พ.ศ. 2346 ที่ อินเดีย | 11 มิถุนายน พ.ศ. 2411 ที่อังกฤษ | ไม่ได้แต่งงานแต่มีบุตรชายนอกสมรส | ได้รับดินแดนซาราวักจากสุลต่านแห่งบรูไน |  |
| จอห์น บรูก (พ.ศ. 2402 - 2406) |  | พ.ศ. 2366 ที่ อังกฤษ | 1 ธันวาคม พ.ศ. 2411 ที่ อังกฤษ | แอนน์ แกรนต์, มีบุตรคือ: เบซิล, จอห์น เอเวอลีน โฮป จูเลีย เวลสตีด, มีบุตรคือ: มาทิลส์ อักเนส | เจมส์ผู้เป็นลุงให้เขาเป็นผู้สืบทอดเมื่อประมาณ พ.ศ. 2391 และตั้งให้เขาเป็นรายามูดาเมื่อ พ.ศ. 2402 แต่ถูกตัดสิทธิ์ด้วยเหตุการณ์ที่เขาเรียกว่ากบฏ |  |
| ชาลส์ บรูก (พ.ศ. 2411 - 2460) |  | 3 มิถุนายน พ.ศ. 2372 ที่ อังกฤษ | 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2460 ที่ อังกฤษ | ดายังมัสติยะห์, มีบุตรชายนอกสมรส 1 คน มาร์กาเรต อลิซ ลิลี เดอ วินต์, มีบุตร 6 คน | เจมส์ที่เป็นลุงของเขามอบตำแหน่งให้เมื่อ พ.ศ. 2408 |  |
| ไวเนอร์ บรูก (พ.ศ. 2460 - 2489) |  | 26 กันยายน พ.ศ. 2417 ที่ อังกฤษ | 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2506 ที่ อังกฤษ | ซิลเวีย เบรต, มีลูกสาวสามคน | บุตรชายของคนก่อนหน้า สละตำแหน่ง |  |
| เบอร์ทรัม วิลเลส เดย์เรล บรูก (พ.ศ.2460 - 2489) |  | 8 สิงหาคม พ.ศ. 2419 ที่ ซาราวัก | 15 กันยายน พ.ศ. 2508 ที่ อังกฤษ | กลาดีส์ พัลเมอร์, มีลูกสาวสามคน ลูกชายหนึ่งคน | น้องชายของคนก่อนหน้า |  |
| อันโทนี บรูก (พ.ศ.2489–2494) |  | 10 ธันวาคม พ.ศ. 2455 ที่ อังกฤษ | 2 มีนาคม พ.ศ. 2554 ที่นิวซีแลนด์ | คัทลีน ฮัดเดน, มีลูกสาวสองคน ลูกชายหนึ่งคน | บุตรชายของคนก่อนหน้า |  |
รายาผิวขาวทุกพระองค์ได้รับการศึกษาแบบอังกฤษ และศพถูกฝังที่นี่นั่นที่โบสถ์ชีพสเตอร์ รายาผิวขาวมีนโยบายการปกครองที่ปกป้องชาวพื้นเมืองจากการปกครองแบบรวมศูนย์และการพัฒนาในระดับที่พบในจักรวรรดิอังกฤษอื่นๆ อำนาจสมบูรณ์ของรายาสิ้นสุดลงเมื่อ พ.ศ. 2484 เนื่องจากการรุกรานของญี่ปุ่น
ตำแหน่ง

ตำแหน่งของทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง (เทียบสยามมกุฎราชกุมารของไทย) เรียกว่า "รายามุดา" ส่วนภรรยาของรายามูดาเรียกว่า "รานีมุดา"
รัฐบาล

เมื่อเจมส์ บรูกมาถึงซาราวักครั้งแรก ดินแดนนี้เป็นรัฐบรรณาการของบรูไนและรูปแบบการปกครองเป็นไปตามแบบของบรูไน เจมส์ได้เปลี่ยนรูปแบบการปกครองใหม่ จัดการบริการแบบยุโรป จัดชาวยุโรปมาเป็นข้าราชการ รายาเจมส์ใช้เครื่องแต่งกายและสัญลักษณ์ตามแบบราชวงศ์มลายู และรวมเข้ากับการปกครองแบบเบ็ดเสร็จของเขาเอง รายามีอำนาจในการออกกฎหมายและตัดสินคดีในศาล
รายายังได้ป้องกันชาวพื้นเมืองจากการสำรวจและการลงทุนของชาติตะวันตก และจัดตั้งบริษัทบอร์เนียวเพื่อจัดการเรื่องเศรษฐกิจ ศูนย์กลางเศรษฐกิจซาราวักคือทอง  โดยใช้กรรมกรจากจีน หลังการลุกฮือของชาวจีนใน พ.ศ. 2400 การบริหารเหมืองแร่ถูกโอนมาเป็นของบรษัทบอร์เนียว ชาวจีนกลุ่มสุดท้ายถูกขับออกไปใน พ.ศ. 2427 บริษัทบอร์เนียวยังให้ความคุ้มครองทางทหารแก่รายาผิวขาวในเหตุการณ์เช่นการลุกฮือของชาวจีน ในสมัยรายาชาร์ล ได้จัดตั้งหน่วยการทหาร เพื่อทำหน้าที่รักษาความสงบและเป็นการ์ดส่วนตัวของรายา
การถ่ายโอนไปสู่การปกครองของอังกฤษ

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ไวเนอร์ บรูก ได้โอนซาราวักให้สำนักงานอาณานิคมแลกกับเงินบำนาญสำหรับเขาและลูกสาวสามคน หลานของเขาคืออันโทนี บรูก และชนพื้นเมืองในสภาเนกรีต่างไม่เห็นด้วยในตอนแรกที่จะยกซาราวักให้อังกฤษ อันโทนี บรูกถูกกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการที่ดันแคน สจวต ผู้ปกครองซาราวักชาวอังกฤษคนที่สองถูกลอบสังหารโดยกลุ่มที่ต้องการไปรวมกับอินโดนีเซีย เอกสารที่พบใหม่ระบุว่ารัฐบาลอังกฤษรู้ว่าอันโทนี บรูกไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง แต่เลือกที่จะทำเฉย หลังจากนั้นไม่มีความเคลื่อนไหวที่จะฟื้นฟูราชวงศ์ในซาราวักอีก
วงศ์เอี้ยบ๊วย

| วงศ์เอี้ยบ๊วย |
| --- | --- |

Myrica faya

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Eudicots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Rosids
อันดับ:: Fagales
วงศ์:: Myricaceae Blume

Genera
 Canacomyrica Guillaumin   Comptonia L'Her. ex Aiton   Myrica L.
วงศ์เอี้ยบ๊วย หรือ (En:Myricaceae) เป็นวงศ์ขนาดเล็กของพืชใบเลี้ยงคู่ในอันดับ(En:Fagales) มีสามสกุล แต่นักพฤกษศาสตร์บางคนได้แยกสกุล(En:Myrica) ออกเป็นสกุลที่สี่คือสกุล (En:Morella) ประมาณ 35 สปีชีส์อยู่ใน Myrica, หนึ่งสปีชีส์ใน (En:Canacomyrica) และหนึ่งสปีชีส์ใน (En:Comptonia)
สกุล

Canacomyrica
Comptonia
Morella
Myrica
ยุคเอโดะ

ยุคเอโดะ (ญี่ปุ่น: 江戸時代; โรมาจิ: Edo-jidai) หรือ ยุคโทกูงาวะ (徳川時代 Tokugawa-jidai; ค.ศ. 1603 - ค.ศ. 1868) คือยุคที่มีไดเมียวตระกูลโทกูงาวะเป็นโชกุน เริ่มเมื่อโทกูงาวะ อิเอยาซุ ได้รวบอำนาจและตั้งรัฐบาลโชกุนขึ้นที่เอโดะ (ปัจจุบันคือโตเกียว) ใน ค.ศ. 1603 และหลังจากนั้นอีก 260 ปี การปกครองทั้งหลายก็ตกอยู่ในอำนาจของตระกูลโทกูงาวะ รัฐบาลเอโดะได้ลิดรอนอำนาจจากจักรพรรดิ เชื้อพระวงศ์ และพระสงฆ์จนหมดสิ้น และปกครองเกษตรกรไปทีละเล็กละน้อย เมื่อเกษตรกรอันเป็นฐานอำนาจของรัฐบาลเอโดะยากจนลงจนเดือดร้อน การปกครองของตระกูลโทกูงาวะก็เริ่มสั่นคลอนลงตั้งแต่เข้าศตวรรษที่ 19
ยุคนี้เป็นยุคที่วัฒนธรรมของราษฎรสามัญเจริญจนถึงที่สุด ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 17 จนถึงต้นศตวรรษที่ 18 เป็นยุคของวัฒนธรรมเก็นโรกุ (元禄文化 Genroku-bunka) ซึ่งเป็นของนักรบผสมกับราษฎรสามัญ มีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองใหญ่ ๆ อย่างเกียวโตหรือโอซากะ เอกลักษณ์คือละครหุ่น ละครคาบูกิ และหัตถกรรมต่าง ๆ มีศิลปินกำเนิดจากราษฎรสามัญมากมาย เช่น นักเขียนอย่างอิฮาระ ไซกากุ (井原西鶴 Ihara Saikaku) นักกลอนไฮกุอย่างมัตสึโอะ บาโช (松尾芭蕉 Matsuo Bashou) นักแต่งบทละครหุ่น ละครคาบูกิอย่างชิกามัตสึ มนซาเอมง (近松門左衛門 Chikamatsu Monzaemon) จนเมื่อศตวรรษที่ 19 ศูนย์กลางของวัฒนธรรมได้ย้ายไปอยู่เอโดะ เป็นยุคของวัฒนธรรม คะเซ (化政文化 Kasei-bunka) ซึ่งเป็นวัฒนธรรมของชนชาวเมือง อันได้แก่ นวนิยาย ละครคาบูกิ ภาพอูกิโยะ บุนจิงงะ เป็นต้น
การศึกษาและวิชาการก็เจริญรุ่งเรือง ชนชั้นนักรบเล่าเรียนปรัชญาของขงจื๊อและหลักคำสอนจูจื่อ (朱子学 Shushi-gaku) ซึ่งเป็นปรัชญาพื้นฐานที่ค้ำจุนการปกครองของรัฐบาลเอโดะ การศึกษาเกี่ยวกับญี่ปุ่นและดัตช์ (ฮอลันดา) (蘭学 Ran-gaku) เจริญรุ่งเรืองตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมา มีการเปิดโรงเรียนตามหัวเมืองต่าง ๆ เพื่อลูกหลานของชนชั้นนักรบ ราษฎรสามัญเองก็นิยมส่งลูกหลานเรียนหนังสือเช่นกัน
ประวัติศาสตร์

ใน ค.ศ. 1600 ยุทธการที่เซกิงาฮาระ (ญี่ปุ่น: 関ヶ原の戦い; โรมาจิ: Sekigahara-no-tatakai) ทำให้โทกูงาวะ อิเอยาซุ ไดเมียวผู้มีอำนาจหลังจากการอสัญกรรมของไทโกโทโยโตมิ ฮิเดโยชิ (ญี่ปุ่น: 豊臣秀吉; โรมาจิ: Toyotomi Hideyoshi) กลายเป็นผู้ปกครองญี่ปุ่นโดยเบ็ดเสร็จปราศจากไดเมียวที่จะท้าทายอำนาจ และอิเอยาซุยังสามารถอ้างการสืบเชื้อสายจากตระกูลมินาโมโตะโบราณได้ จึงได้รับการแต่งตั้งจากราชสำนักเกียวโตให้เป็นเซอิไทโชกุน (ญี่ปุ่น: 征夷大将軍; โรมาจิ: Seii Taishōgun) ใน ค.ศ. 1603 เป็นจุดเริ่มต้นของรัฐบาลเอโดะหรือ เอโดบากูฟุ (ญี่ปุ่น: 江戸幕府; โรมาจิ: Edo bakufu) ที่ปกครองโดยตระกูลโทกูงาวะเป็นระยะเวลาประมาณสองร้อยห้าสิบปี
สังคม

สังคมญี่ปุ่นในยุคเอโดะแตกต่างจากสังคมญี่ปุ่นในยุคอื่น ๆ เนื่องจากลัทธิขงจื๊อใหม่เข้ามามีอิทธิพล สังคมยุคเอโดะแบ่งออกเป็นสี่ชนชั้นเรียกว่าชิโนโกโช (ญี่ปุ่น: 侍農工商; โรมาจิ: Shinōkōshō) ประกอบด้วย ชนชั้นซามูไร ชนชั้นชาวนา ชนชั้นช่างฝีมือ และชนชั้นพ่อค้า แต่ละชนชั้นมีบทบาทและหน้าที่ของตนเองอย่างชัดเจนเคร่งครัด และการเปลี่ยนแปลงทางชนชั้นเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ยาก ในยุคเอโดะสถาบันพระจักรพรรดิและราชสำนักที่เมืองเกียวโตยังคงเป็นสถาบันสูงสุดของประเทศในทางทฤษฎี ในทางปฏิบัติราชสำนักเมืองเกียวโตมีบทบาททางการเมืองและสังคมน้อย
สังคม > ชนชั้นทั้งสี่

ชนชั้นซามูไร (ญี่ปุ่น: 侍; โรมาจิ: Shi)  เป็นชนชั้นอภิสิทธิ์ชนผู้ปกครองประเทศ และเป็นตัวอย่างในทางจริยธรรมให้แก่ชนชั้นอื่น โดยมีจำนวนเป็นส่วนน้อยของประชากร ชนชั้นซามูไรได้รับอภิสิทธิ์ในการถือครองอาวุธต่างๆเช่น ดาบ ปืน (ชนชั้นอื่นไม่สามารถถือครองอาวุธได้) ในยุคเอโดะที่ปราศจากการสู้รบ ชนชั้นซามูไรได้ผันตนเองจากนักรบมาเป็นนักปราชญ์ หน้าที่หลักของชนชั้นซามูไรอยู่ที่การบริหารบ้านเมือง รายได้และผลผลิตของชนชั้นซามูไรเกิดจากรายได้ประจำจากรัฐบาลโชกุน และการเรียกเก็บผลผลิตจากชาวนาตามระบอบศักดินาสวามิภักดิ์ (feudalism) ในหมู่ชนชั้นซามูไรมีการแบ่งออกเป็นลำดับขึ้นตามยศถาบรรดาศักดิ์ ซามูไรชั้นสูงมีบทบาทในรัฐบาลโชกุนหรือตามแคว้นต่างๆ ในขณะที่ซามูไรระดับล่างประกอบอาชีพเป็นพนักงานต่างๆ เช่น เสมียน ผู้รักษาความปลอดภัย เป็นต้น
ชนชั้นชาวนา (ญี่ปุ่น: 農; โรมาจิ: Nō) เป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ มีหน้าที่เพาะปลูกเก็บเกี่ยวผลผลิตเพื่อเลี้ยงตนเองและมอบให้แก่ชนชั้นซามูไร รัฐบาลโชกุนมีการควบคุมกำลังคนที่เข้างวด ชาวนาไม่สามารถเดินทางเคลื่อนย้ายออกจากแคว้นได้หากไม่ได้รับการอนุญาตจากไดเมียว
ชนชั้นช่างฝีมือ (ญี่ปุ่น: 工; โรมาจิ: Kō) และชนชั้นพ่อค้า (ญี่ปุ่น: 商; โรมาจิ: Shō) มีศักดิ์ต่ำกว่าชนชั้นชาวนาตามหลักของลัทธิขงจื๊อ เนื่องจากชนชั้นช่างฝีมือผลิตสิ่งที่เป็นไปเพื่อความสวยงามเท่านั้น และชนชั้นพ่อค้าหารายได้จากผลผลิตของผู้อื่นเพียงอย่างเดียว แต่ในทางปฏิบัติในยุคเอโดะชนชั้นช่างฝีมือและชนชั้นพ่อค้ามีฐานะทางเศรษฐกิจที่ดี ชนชั้นพ่อค้าอาศัยอยู่ในเมือง (ญี่ปุ่น: 町; โรมาจิ: Machi) เช่นโอซากะหรือเอโดะ ซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมของไดเมียวแต่อยู่ภายใต้การปกครองของรัฐบาลโชกุนโดยตรง ชนชั้นพ่อค้าซึ่งร่ำรวยมีการแสดงออกทางฐานะโดยการใช้ของหรูหราฟุ่มเฟือยหรือประพฤติตนเช่นเดียวกับชนชั้นซามูไร ซึ่งเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมาย รัฐบาลโชกุนมีความพยายามในการห้ามปรามความฟุ่มเฟือยของชนชั้นพ่อค้าตลอดมา
นอกเหนือจากสี่ชนชั้น ยังมีกลุ่มคนอื่นๆในสังคมญี่ปุ่นในสมัยเอโดะได้แก่
โรนิง คือ ชนชั้นซามูไรซึ่งไม่ได้รับการยอมรับจากรัฐบาลโชกุนด้วยเหตุผลต่าง ๆ เช่น กระทำความผิดกลายเป็นนักโทษ
นักบวชและพระภิกษุสงฆ์ในพระพุทธศาสนาและศาสนาชินโต
เอตะ (ญี่ปุ่น: 穢多; โรมาจิ: Eta) หรือ ฮินิง (ญี่ปุ่น: 非人; โรมาจิ: Hinin) เป็นกลุ่มคนที่สังคมให้ความรังเกียจ เนื่องจากมีพฤติกรรมหรือประกอบอาชีพที่ไม่ได้รับการยอมรับหรือขัดต่อศีลธรรมจรรยาของสังคม ได้แก่ เพชฌฆาต นักฆ่าสัตว์ ผู้ทำความสะอาดสิ่งปฏิกูล เป็นต้น เอตะหรือฮินิงมักอาศัยอยู๋รวมกันเป็นชุมชนตามเมืองต่าง ๆ ซึ่งเป็นสถานที่ซึ่งชาวเมืองคนอื่น ๆ ให้ความรังเกียจเช่นกัน
หลังจากการการฟื้นฟูเมจิ รัฐบาลเมจิได้ออกกฎหมายในปีค.ศ. 1871 เลิกระบอบชนชั้นต่าง ๆ ของยุคเอโดะ ทำให้ชาวญี่ปุ่นส่วนใหญ่ของประเทศมีสิทธิเท่าเทียมกันทางกฎหมาย
ศาสนาและวัฒนธรรม > แนวความคิดโคกูงากุ

ในยุคเอโดะซามูไรชนชั้นปกครองศึกษาลัทธิขงจื้อเป็นหลักและชื่นชมสังคมจีนโบราณว่าเป็นแบบอย่างแห่งคุณธรรมและการปกครอง ในช่วงปลายยุคเอโดะเกิดแนวความคิดสวนกระแสหันมาศึกษาและชื่นชมความเป็นญี่ปุ่นโบราณดั้งเดิม เรียกว่า แนวความคิดโคกูงากุ (ญี่ปุ่น: 国学; โรมาจิ: Kokugaku) หรือ "ชาติศึกษา" ซึ่งให้ความสำคัญกับการศึกษาประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นโบราณซึ่งเกี่ยวข้องกับสถาบันพระจักรพรรดิและศาสนาชินโต โทกูงาวะ มิตสึกูนิ (ญี่ปุ่น: 徳川光圀; โรมาจิ: Tokugawa Mitsukuni) ไดเมียวแห่งแคว้นมิโตะสนใจเรื่องประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นโบราณและรวบรวมจัดทำหนังสือเรื่อง "มหาประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น" (ญี่ปุ่น: 大日本史; โรมาจิ: Dai Nihonshi) ขึ้นในค.ศ. 1657 นำไปสู่การจัดตั้งสำนักมิโตะ (ญี่ปุ่น: 水戸学; โรมาจิ: Mitogaku) โทกูงาวะ มิตสึกูนิ ใช้หลักของลัทธิขงจื้อเข้าตีความประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นโบราณ โดยมองว่าญี่ปุ่นในสมัยโบราณอันมีองค์พระจักรพรรดิเป็นศูนย์กลางเป็นการปกครองที่มีธรรมภิบาลและสังคมญี่ปุ่นมีความดีงามอย่างที่ลัทธิขงจื้อเชิดชู ในค.ศ. 1798 โมโตโอริ โนรินางะ (ญี่ปุ่น: 本居宣長; โรมาจิ: Motoori Norinaga) นักปราชญ์โคกูงากุ แต่งอรรถาธิบายเกี่ยวกับโคกิจิ (ญี่ปุ่น: 古事記伝; โรมาจิ: Kojiki-den) โมโตโอริ โนรินางะ มีความเห็นแตกต่างจากโอกีว โซไร ในขณะที่โอกิวโซไรเชิดชูจีนโบราณและลัทธิขงจื้อบริสุทธิ์ โมโตโอโร โนรินางะ ยกความสำคัญของญี่ปุ่นโบราณขึ้นมา
ในค.ศ. 1841 โทกูงาวะ นาริอากิ ไดเมียวแห่งแคว้นมิโตะ ก่อตั้งโคโดกัง (ญี่ปุ่น: 弘道館; โรมาจิ: Kōdōkan) หรือสำนักศึกษามิโตะทำให้แคว้นมิโตะกลายเป็นแหล่งประชุมของผู้เชิดชูสถาบันพระจักรพรรดิและต่อต้านรัฐบาลโชกุน ลัทธิโคกูงากุมีอิทธิพลอย่างมากต่อแนวความคิดซนโน-โจอิ ซึ่งส่งผลต่อการล่มสลายของรัฐบาลโชกุนโทกูงาวะ และมีอิทธิพลต่อลัทธิชาตินิยมในยุคเมจิสมัยต่อมา
ศาสนาและวัฒนธรรม > พุทธศาสนา

ในยุคเอโดะพุทธศาสนามหายานในญี่ปุ่นยังคงได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลโชกุนและยังคงดำรงอยู่ต่อมา เนื่องจากซามูไรชนชั้นปกครองหันไปศึกษาลัทธิขงจื้อทำให้การศึกษาพุทธศาสนาในยุคเอโดะคงที่มีการเปลี่ยนแปลงน้อย แต่พุทธศาสนาญี่ปุ่นในยุคเอโดะยังคงเป็นส่วนหนึ่งของสังคม พุทธศาสนาได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลโชกุนผ่านระบบดังกะ (ญี่ปุ่น: 檀家制度; โรมาจิ: Danka Seido) เนื่องจากรัฐบาลโชกุนต้องการปราบปรามศาสนาคริสต์ จึงจัดตั้งระบบลงทะเบียนประชาชนชาวบ้านญี่ปุ่นทุกคนไว้กับวัดในบริเวณนั้นๆ เพื่อให้วัดเป็นผู้สอดส่องดูแลมิให้เกิดการเผยแพร่และปฏิบัติกิจกรรมของศาสนาคริสต์ขึ้น โดยมีข้อแลกเปลี่ยนว่าชาวบ้านจะต้องจ่ายค่าทำนุบำรุงวัดที่ตนเองอยู่ในสังกัด เรียกว่าระบบดังกะ ทำให้วัดในพระพุทธศาสนาในยุคเอโดะยังคงได้รับการสนับสนุนทางเศรษฐกิจ
ในยุคเอโดะมีการนำเข้าพุทธศาสนานิกายเซ็นสำนักใหม่ เนื่องจากรัฐบาลโชกุนจำกัดการค้าเรือสำเภาจีนไว้ที่เมืองนางาซากิ ทำให้เมืองนางาซากิเกิดชุมชนชาวจีนขึ้น ในค.ศ. 1654 พระภิกษุนิกายเซ็นสำนักหลินจี้ชาวจีนฟูเจี้ยนชื่อว่าอิ่นหยวนหลงฉี (จีน: 隱元隆琦; พินอิน: Yǐnyuán Lóngqí) หรือพระภิกษุอินเก็ง (ญี่ปุ่น: 隱元; โรมาจิ: Ingen) ได้รับเชิญมายังเมืองนางาซากิเพื่อสั่งสอนพระธรรมให้แก่ชาวจีนในเมืองนางาซากิ ต่อมาพระภิกษุอินเก็งมีชื่อเสียงมากขึ้นในวงการพุทธศาสนาญี่ปุ่น จึงได้รับเชิญให้มาก่อตั้งสำนักนิกายเซ็นขึ้นใหม่ เรียกว่าสำนักโอบากุ (ญี่ปุ่น: 黄檗; โรมาจิ: Ōbaku) ตั้งชื่อตามภูเขาซึ่งเป็นบ้านเกิดของพระภิกษุอินเก็งในประเทศจีน ภิกษุอินเก็งสร้างวัดมัมปูกุ (ญี่ปุ่น: 萬福寺; โรมาจิ: Manpuku-ji) ขึ้นที่เมืองอูจิใกล้กับเมืองเกียวโต ให้เป็นศูนย์กลางของสำนักโอบากุ เดิมก่อนหน้านี้ในญี่ปุ่นมีพุทธศาสนานิกายเซ็นอยู่แล้วสองสำนัก ได้แก่ สำนักริงไซ (ญี่ปุ่น: 臨濟; โรมาจิ: Rinzai ) หรือหลินจี้ และสำนักโซโต ซึ่งเข้ามาประเทศญี่ปุ่นตั้งแต่ยุคคามากูระ แม้ว่าสำนักโอบากุจะมีต้นกำเนิดจากสำนักหลินจี้ของจีนเช่นเดียวกับสำนักริงไซแต่ทั้งสำนักริงไซและโอบากุมีความแตกต่างกันในรายละเอียดพิธีกรรม สำนักโอบากุมีการประกอบพิธีกรรมแบบจีนราชวงศ์หมิงและมีการสวดอมิตาพุทธ ในขณะที่นิกายเซ็นในญี่ปุ่นมีการแบ่งแยกจากนิกายแดนสุขาวดีอย่างชัดเจนในประเด็นเรื่องการสวดอมิตาพุทธ