ประวัติศาสตร์ฮังการี

พรมแดนของประเทศฮังการีในปัจจุบัน (หลัง ค.ศ. 1946) มีความคล้ายคลึงกับที่ราบเกรตฮังกาเรียน (ที่ราบพันโนเนีย) ในยุโรปกลาง ในช่วงยุคเหล็ก พื้นที่ตั้งอยู่ที่ทางแยกระหว่างพื้นที่ทางวัฒนธรรมของชนเผ่าเซลติก (เช่น Scordisci, Boii และ Veneti) กลุ่มชนแดลเมเชีย (เช่น Dalmatae, Histri และ Liburni) และกลุ่มชนเจอร์มานิก (เช่น Lugii, Gepids และ Marcomanni)
ชื่อ "พันโนเนียน" มาจากพันโนเนีย จังหวัดหนึ่งของจักรวรรดิโรมัน เฉพาะส่วนตะวันตกของดินแดน (ที่เรียกว่าทรานส์ดานูเบีย) ของฮังการีสมัยใหม่เท่านั้นที่เป็นส่วนหนึ่งของพันโนเนีย การควบคุมของโรมันสิ้นสุดลงด้วยการรุกรานของชาวฮันใน ค.ศ. 370–410 และพันโนเนียเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรออสโตรกอธในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 6 ซึ่งประสบความสำเร็จโดยอาวาร์ คากานาเต (คริสต์ศตวรรษที่ 6 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 9) ชาวฮังการีเข้ายึดครองแอ่งคาร์เพเทียนในลักษณะที่วางแผนไว้ล่วงหน้า โดยมีการย้ายเข้ามาเป็นเวลานานระหว่าง ค.ศ. 862–895
อาณาจักรชาวคริสต์แห่งฮังการีก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1000 ภายใต้พระเจ้าอิชต์วานซึ่งปกครองโดยราชวงศ์อาร์ปาด ตลอดสามศตวรรษต่อมา ในช่วงสูงสุดของยุคกลาง อาณาจักรขยายไปถึงชายฝั่งทะเลเอเดรียติกและเข้าร่วมเป็นรัฐร่วมประมุขกับโครเอเชียในรัชสมัยของพระเจ้าคาลมานใน ค.ศ. 1102 ในรัชสมัยของพระเจ้าเบ-ลอที่ 4 ฮังการีถูกรุกรานโดยพวกมองโกลภายใต้การนำของบาตูข่าน ใน ค.ศ. 1241 ชาวฮังการีที่มีจำนวนมากกว่าพ่ายแพ้อย่างเด็ดขาดในยุทธการที่โมฮีโดยกองทัพมองโกล ในการรุกรานครั้งนี้ ชาวฮังการีกว่า 500,000 คนถูกสังหารหมู่และทั้งอาณาจักรเหลือแต่เถ้าถ่าน เชื้อสายทางบิดาของราชวงศ์อาร์ปาดที่ปกครองสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1301 และกษัตริย์องค์ต่อ ๆ มาของฮังการีทั้งหมด (ยกเว้นพระเจ้าแมทเธียส คอร์วินุส) เป็นผู้สืบเชื้อสายทางสายเลือดของราชวงศ์อาร์ปาด ฮังการีเผชิญกับความรุนแรงของสงครามออตโตมันในยุโรปในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 15 จุดสูงสุดของการต่อสู้นี้เกิดขึ้นในรัชสมัยของพระเจ้าแมทเธียส คอร์วินุส (ครองราชย์ตั้งแต่ ค.ศ. 1458–1490) สงครามออตโตมัน-ฮังการีสิ้นสุดลงด้วยการสูญเสียดินแดนและการแบ่งอาณาจักรอย่างมีนัยสำคัญหลังจากยุทธการที่โมฮาชใน ค.ศ. 1526
การป้องกันการขยายตัวของออตโตมันเปลี่ยนไปที่ฮาพส์บวร์คแห่งออสเตรีย และอาณาจักรฮังการีที่เหลืออยู่ภายใต้การปกครองของจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค ดินแดนที่สูญเสียไปได้รับการฟื้นฟูด้วยการยุติมหาสงครามตุรกี ดังนั้นดินแดนฮังการีทั้งหมดจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของระบอบราชาธิปไตยฮาพส์บวร์ค หลังจากการลุกฮือของพวกชาตินิยมใน ค.ศ. 1848 การประนีประนอมของออสเตรีย-ฮังการีใน ค.ศ. 1867 ได้ยกระดับสถานะของฮังการีโดยการสร้างระบอบกษัตริย์ร่วมกัน Archiregnum Hungaricum มีขนาดใหญ่กว่าฮังการีในปัจจุบันมาก ตามการตั้งถิ่นฐานโครเอเชีย-ฮังการีใน ค.ศ. 1868 ซึ่งได้ตัดสินสถานะทางการเมืองของราชอาณาจักรโครเอเชีย-สลาโวเนียภายในดินแดนแห่งมงกุฏนักบุญสตีเฟน
หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ฝ่ายมหาอำนาจกลางบังคับให้ราชาธิปไตยฮาพส์บวร์คล่มสลาย สนธิสัญญาแซ็ง-แฌร์แม็ง-อ็อง-แลและทรียานงแยกดินแดนร้อยละ 72 ของราชอาณาจักรฮังการี ซึ่งยกให้แก่เชโกสโลวาเกีย ราชอาณาจักรโรมาเนีย ราชอาณาจักรแห่งชาวเซิร์บ โครแอต และสโลวีน สาธารณรัฐออสเตรียที่ 1 สาธารณรัฐโปแลนด์ที่ 2 และราชอาณาจักรอิตาลี หลังจากนั้นก็มีการประกาศสาธารณรัฐประชาชนที่มีอายุสั้น ตามมาด้วยราชอาณาจักรฮังการีที่ได้รับการฟื้นฟูแต่ปกครองโดยมิกโลช โฮร์ตี ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เขาเป็นตัวแทนอย่างเป็นทางการในระบอบกษัตริย์ของฮังการีของพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 4 พระมหากษัตริย์อัครทูตแห่งฮังการี ซึ่งถูกจองจำในช่วงเดือนสุดท้ายที่อารามตีฮานี ระหว่าง ค.ศ. 1938 ถึง ค.ศ. 1941 ฮังการีได้ดินแดนบางส่วนที่เสียไปกลับคืนมา ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ฮังการีอยู่ภายใต้การยึดครองของเยอรมนีใน ค.ศ. 1944 จากนั้นอยู่ภายใต้การยึดครองของสหภาพโซเวียตจนกระทั่งสงครามสิ้นสุด หลังสงครามโลกครั้งที่สอง สาธารณรัฐฮังการีที่ 2 ได้จัดตั้งขึ้นภายในพรมแดนปัจจุบันของฮังการีในฐานะสาธารณรัฐสังคมนิยมประชาชน ซึ่งมีอายุตั้งแต่ ค.ศ. 1949 จนถึงการสิ้นสุดของลัทธิคอมมิวนิสต์ในฮังการีใน ค.ศ. 1989 สาธารณรัฐฮังการีที่ 3 ก่อตั้งขึ้นภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ค.ศ. 1949 โดยมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ซึ่งประกาศใช้ใน ค.ศ. 2011 ฮังการีเข้าร่วมสหภาพยุโรปใน ค.ศ. 2004