stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วงมังคละ

มังคละ มีหลักฐานปรากฏว่ามีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เดิมเป็นดนตรีชั้นสูง สำหรับพระมหากษัตริย์สุโขทัยถวายประโคมในพิธีพุทธศาสนา ปัจจุบันใช้ในงานพิธีของชาวบ้าน ทั้งงานมงคลและอวมงคลในเขตภาคเหนือตอนล่าง
วงมังคละ หรือ ปี่กลอง, ปี่กลองมังคละ  เป็นดนตรีชั้นสูงสำหรับพระพุทธศาสนาของอาณาจักรสุโขทัยโบราณ โดยปรากฏหลักฐานในศิลาจารึกหลักที่ 1 และศิลาจารึกวัดช้างล้อม สันนิษฐานว่าดนตรีมังคละนั้นรับธรรมเนียม "มงคลเภรี" มาจากศรีลังกา ก่อนที่จะกลายมาเป็นดนตรีพื้นบ้าน ในชุมชนกลุ่มคนที่ใช้สำเนียงอาณาจักรสุโขทัยโบราณ ปัจจุบันพบการละเล่นอยู่ในเขตภาคเหนือตอนล่าง จังหวัดสุโขทัย พิษณุโลก และอุตรดิตถ์ รวมทั้งพบร่องรอยการละเล่นมังคละในจังหวัดนครสวรรค์ และจังหวัดเพชรบูรณ์ (วงตุ๊บเก่ง) รวมทั้งวงกาหลอ
วงมังคละ มีความสัมพันธ์กับกลุ่มคนที่ใช้สำเนียงอาณาจักรสุโขทัยโบราณ โดย สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ บันทึกไว้ในคราวตรวจการที่หัวเมืองพิษณุโลก เมื่อ พ.ศ. 2444 ได้ยินดนตรีดังกล่าวบริเวณวัดสะกัดน้ำมันจึงได้เรียกมาแสดงให้ดู ได้ให้ทัศนะต่อดนตรี "มังคละ" ว่า "เครื่องมังคละนี้เป็นเครื่องเบญจดุริยางค์แท้"
ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ดนตรีปี่กลองมังคละเสื่อมความนิยมในสมัยหลัง เนื่องจากการเข้ามามีบทบาทของดนตรีกลองยาว แตรวง และดนตรีสมัยใหม่ ตามลำดับ ทำให้ปัจจุบัน วงมังคละ ได้รับขึ้นทะเบียนให้เป็น มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ สาขาศิลปะการแสดง เพื่อส่งเสริมอนุรักษ์และสืบทอดให้เป็นการละเล่นพื้นบ้านดั้งเดิมอันเป็นเอกลักษณ์ 3 จังหวัด ของทั้งจังหวัดสุโขทัย จังหวัดพิษณุโลก และอุตรดิตถ์ ได้ต่อไป
ประวัติ > ดนตรีมังคละกับพระพุทธศาสนา

ในรัชสมัยพญาลิไท (ครองราชย์ พ.ศ. 1897 - พ.ศ. 1919) ได้นำพระพุทธศาสนานิกายลังกาวงศ์จากลังกาเข้ามา โดยเฉพาะองค์พระมหาสวามีสังฆราชและพระผู้ใหญ่อีกหลายรูปก็มีการไปมาหาสู่กันระหว่างสุโขทัยกับลังกา การที่พระมหาสวามีสังฆราชเสด็จมา จารึกระบุว่ามาเป็นขบวนเสด็จ ซึ่งสมัยโบราณจะต้องมีกองทหารเกียรติยศและจะต้องมีปีมีกลองตามฐานันดร
จากหลักฐานดังกล่าว มีผู้สันนิษฐานว่าพระมหาสวามีสังฆราชน่าจะเสด็จมาพร้อมกับกองเกียรติยศทหารลังกา ประโคมมาตลอดทาง หรือแม้กระทั่งสมเด็จพระมหาเถรศรีศรัทธาราชจุฬามุนีศรีรัตนลงกาทีปมหาสามี  (หลัก 1 กับหลัก 11) ไปทำบุญในเกาะลังกา ขากลับมาสยามอาจจะได้รับพระราชทานจากพระเจ้าลังกาให้มีกองเกียรติยศและดนตรีประดับพระคุณ
ดังนั้นหากนิยามตามทัศนะดังกล่าว มังคละจึงเป็นดนตรีชั้นสูงสำหรับพระพุทธศาสนาของอาณาจักรสุโขทัย และพระมหากษัตริย์สุโขทัย มีพระราชนิยมในการพระราชทานอุทิศเครื่องประโคมมังคละเภรีถวายแด่ปูชนียสถานสำคัญต่าง ๆ ในพระราชอาณาจักร เช่นเดียวกับธรรมเนียมลังกา ทำให้มังคละเภรีได้เผยแพร่สู่ประชาชนทั่วไปในอาณาจักรสุโขทัย จนกลายเป็นดนตรีพื้นบ้านของอาณาจักรสุโขทัยในระยะต่อมา
ดนตรีปี่กลองมังคละ จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตของชาวอาณาจักรสุโขทัยมาช้านาน ด้วยเหตุนี้สำเนียงการพูดดั้งเดิมแบบสุโขทัย (ภาษาถิ่นสุโขทัย) และการละเล่นดนตรีมังคละ จึงเป็นส่วนหนึ่งในการชี้วัดความเป็นชุมชนดั้งเดิมที่สืบทอดมาตั้งแต่อาณาจักรสุโขทัยในเขตภาคเหนือตอนล่างในปัจจุบันอีกด้วย
ประวัติ > หลักฐานในศิลาจารึกและจดหมายเหตุ

มังคละ เป็นกลองชนิดหนึ่ง ขึงด้วยหนัง มีรูปกลมรี ใช้ตีด้วยไม้ คำว่า “มังคละ” หมายถึง มงคล หรืองานที่เจริญก้าวหน้า มังคละจึงเป็นดนตรีที่เป็นมงคล การเล่นมังคละมีมาช้านาน ตั้งแต่สมัยโบราณกาลครั้งกรุงสุโขทัย มีหลักฐานในหลักศิลาจารึกหลักที่ 1 ที่ว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...เมื่อกรานกฐิน มีพนมเบี้ย มีพนมหมาก มีพนมดอกไม้ มีหมอนนั่งหมอนโนน มีบริพารกฐิน โดยท่านแล้ปี แล้ญิบล้าน ไปสูดญัติกฐินถึงอรัญญิกพู้น เมื่อจักเข้ามาเวียงวังเท้าหัวลาน ดํบงคํกลอง ด้วยเสียงพาดเสียงพิน เลื่อนขับ ใครจักมักเล่นเล่น ใครจักมักหัวหัว ใครจักมักเลื่อนเลือน..." | ” |
ซึ่งคำว่า "ดํบงคํกลอง" เป็นคำโบราณที่มีใช้ตั้งแต่สมัยสุโขทัย แปลว่า เป็นการประโคม หรือตีกลองที่ขึงด้วยหนัง ซึ่งมีผู้สันนิษฐานว่าเป็นกลองมังคละเภรี นอกจากนี้ ยังปรากฏธรรมเนียมการถวายข้าพระไว้ประโคมมังคละเภรีสมโภชพระบรมธาตุ เฉกเช่นเดียวกับธรรมเนียมลังกา ในจารึกวัดช้างล้อม เมืองเก่าสุโขทัย พ.ศ. 1927 ความว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...พาทย์คู่หนึ่ง ให้ข้าสองเรือนตีบำเรอแก่พระเจ้า ฆ้องสองอัน กลองสามอัน แตร...  แต่งให้ไว้แก่พระเจ้า (พระพุทธรูป)..." | ” |
จากความในศิลาจารึกดังกล่าว ระบุถึงอุปกรณ์ในวงมังคละ คือฆ้อง 2 และกลอง 3 สันนิษฐานว่าคือฆ้องคู่ในวงมังคละ และกลองดังกล่าว คือกลองยืน กลองหลอน และกลองมังคละในวงมังคละเภรี ตามธรรมเนียมกษัตริย์ลังกาแต่โบราณนั่นเอง ดนตรีมังคละจึงเป็นดนตรีชั้นสูงสำหรับพระพุทธศาสนาของอาณาจักรสุโขทัย ก่อนที่จะกลายเป็นดนตรีพื้นบ้าน ในชุมชนกลุ่มคนที่ใช้สำเนียงอาณาจักรสุโขทัยโบราณ ปัจจุบันพบการละเล่นอยู่ในเขตจังหวัดสุโขทัย พิษณุโลก และอุตรดิตถ์ รวมทั้งพบร่องรอยการละเล่นมังคละในจังหวัดนครสวรรค์ และจังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งดนตรีมังคละ มีความสัมพันธ์กับกลุ่มคนที่ใช้สำเนียงอาณาจักรสุโขทัยโบราณ
เมื่อครั้งสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เสด็จประพาสหัวเมืองฝ่ายเหนือเมื่อปี พ.ศ. 2444 พระองค์ท่านบันทึกถึงกลองมังคละขณะที่ผ่านเมืองพิษณุโลกว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ...ลืมเล่าถึงมังคละไป...เครื่องมังคละนี้ เป็นเครื่องเบญจดุริยางค์แท้ มีกลองเล็กรูปเหมือนเถิดเทิงแต่สั้นขึงหนังหน้าเดียว มีไม้ตียาวๆ ตรงกับ "อาตต" ใบหนึ่ง...เสียงเพลงนั้นเหมือนกลองมลายู..." | ” |
พระนิพนธ์ของสมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ที่ว่าดนตรีมังคละนี้คือ “เบญจดุริยางค์แท้”  ประกอบด้วย วาตฺต วิตตํ  อาตฺตวิตฺตํ  สุริสํ  และ ฆนํ   ครบบริบูรณ์ ซึ่งหมายความว่า ดนตรีมังคละนี้ คือ ดนตรี Classic ตามที่กำหนดไว้ในวรรณกรรมบาลีสันสกฤตโบราณ ซึ่งการละเล่นมังคละ เป็นการละเล่นที่สะท้อนให้เห็นถึงอัตลักษณ์และวิถีชีวิตของท้องถิ่นในอาณาจักรสุโขทัยมาแต่โบราณ
การประสมวงมังคละ > เครื่องดนตรีในวง

1. กลองมังคละ เป็นกลองหนังหน้าเดียวขนาดเล็ก ทำจากไม้ขนุน หน้ากลองมีเส้นผ่าศูนย์ กลางประมาณ 5 นิ้ว หุ้มด้วยหนัง กลองยาวประมาณ 10 นิ้ว
2. ปี่ มีลักษณะคล้ายปี่ชวา 1 เลา
3. กลองสองหน้า 2 ขนาด ขนาดใหญ่ เรียกว่า กลองยืน ขนาดเล็กเรียกว่า กลองหลอน ตีจังหวะ ขัดล้อกัน
4. ฆ้องโหม่ง
5. เครื่องประกอบจังหวะ ได้แก่ ฆ้อง 3 ใบ แขวน อยู่บนคานหาม ฉิ่ง และฉาบใหญ่ 2
การประสมวงมังคละ > ตัวอย่างโน้ตเพลงดนตรีมังคละ

เพลงไม้หนึ่ง
/---ป๊ะ /- เท่ง -ป๊ะ/
เพลงไม้สี่
/---ปะ/---เท่ง/---เท่ง/
---ปะ/---เท่ง/---เท่ง/
---ปะ/
ขั้นตอนการบรรเลง

1. ไหว้ครู
2. บรรเลงเพลงไม้สี่ (นักดนตรีมังคละถือว่าเป็นเพลงครู)
3. บรรเลงเพลงตามความถนัดไปเรื่อย ๆ
4. จบการบรรเลงด้วยเพลงไม้สี่ เพื่อเป็นสิริมงคล
ขั้นตอนการบรรเลง > วิธีการบรรเลง

แต่ละเพลงมี ลักษณะเฉพาะ ดังนี้
1. เริ่มบรรเลงขึ้นต้นด้วยการตีรัว กลองมังคละ
2. ปี่ เป่าทำนองรัวโหนเสียงไปกับกลองมังคละ
3. กลองยืนตีนำขึ้นเพลงเป็นไม้ กลองเพื่อบอกให้นักดนตรีในวงตีตามในเพลงนั้นๆ
4. เครื่องดนตรีอื่นๆ จึงตีตามพร้อมกันทั้งวง
5. ลงจบด้วยการตีรัวกลองมังคละ พร้อมทั้งปี่เป่ารัวเพื่อเป็นสัญญาณในการลง จบเพลงในจังหวะสุดท้ายอย่างพร้อมเพรียงกัน
ขั้นตอนการบรรเลง > เพลงที่ใช้บรรเลง

เพลงที่ใช้บรรเลง มีชื่อดังนี้
ไม้หนึ่ง, ไม้สอง, ไม้สาม, ไม้สี่, บัวลบ, ไทรย้อย, ตกปลักเล็ก, ตกปลักใหญ่, ถอยหลังลงคลอง, พญาโศก, ลมพัดชายเขา, ย่ำค่ำ, จูงนางเข้าห้อง, กบเข่นเขี้ยว, แม่หม้ายกระทบแป้ง, สาวน้อยปะแป้ง, อีกาจับหลัก, เวียนเทียน, พระฉันภัตตาหาร, และเพลงนางหงส์ ที่ใช้สำหรับแห่ศพ
ส่วนข้อมูลที่เรียบรวมโดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพิษณุโลก ให้ข้อมูลเพลงที่นอกเหนือจากที่กล่าวมาอาทิ เพลงไม้สามกลับ เพลงไม้สามถอยหลัง เพลงไม้สี่ เพลงกระทิงเดินดง เพลงกระทิงนอนปลัก เพลงกระทิงกินโป่ง เพลงเก้งตกปลัก เพลงข้ามรับ – ข้ามส่ง
เพลงข้าวต้มบูด เพลงคางคกเข็ดเขี้ยว เพลงคลื่นกระทบฝั่ง เพลงคุดทะราดเหยียดกรวด เพลงตกปลัก (อีเก้งตกปลัก)เพลงตกตลิ่ง เพลงตุ๊กแกตีนปุก เพลงถอยหลังลงคลอง (ถอยหลังเข้าคลอง) เพลงนมยานกระทกแป้ง เพลงนารีชื่นชม เพลงบัวโรย เพลงบัวลอย
เพลงใบไม้ร่วง (ใบไผ่ร่วง) เพลงปลักใหญ่ เพลงพญาเดิน เพลงแพะชนกัน เพลงแม่หม้ายนมยาน เพลงรักซ้อน เพลงรักแท้ เพลงรักเร่ (สาวน้อยประแป้ง เพลงรำ) เพลงรักลา เพลงลมพัดชายเขา เพลงเวียนเทียน เพลงเวียนโบสถ์ เพลงสาลิกาลืมดง เพลงไม้สาม เพลงสาวน้อยประแป้ง เพลงหิ่งห้อยชมสวน
โอกาสที่ใช้บรรเลงดนตรีมังคละ

การบรรเลงดนตรีมังคละใช้ในโอกาส ดังนี้ แห่พระ แห่นาค ทอดผ้าป่า ทอดกฐิน งานประเพณีสงกรานต์ ลอยกระทง ทำ บุญกลางนา แห่แม่โพสพบรรเลงประกอบการแสดงต่างๆ งานแห่ศพ เป็นต้น
กลองมังคละ (กลองมังคละใบสุดท้ายของบ้านพระฝาง จ.อุตรดิตถ์)
กลองหลอน และกลองยืน (วงมังคละสุดท้ายของบ้านพระฝาง จ.อุตรดิตถ์)
โอกาสที่ใช้บรรเลงดนตรีมังคละ > วงดนตรีมังคละ/ผู้สืบทอดในปัจจุบัน > หน่วยงานราชการ/สถานศึกษา

มหาวิทยาลัยนเรศวร
มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม จังหวัดพิษณุโลก
วิทยาลัยนาฏศิลป์สุโขทัย
โรงเรียนเทศบาลวัดไทยชุมพล (ดำรงประชาสรรค์) จังหวัดสุโขทัย
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พุทธชินราช
โรงเรียนกงไกรลาศวิทยา ตำบลไกรกลาง อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย
องค์การบริหารส่วนตำบลกกแรต หมู่ 10 ตำบล กกแรต อำเภอ กงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย
โรงเรียนบ้านไร่พิทยาคม หมู่ 7 บ้านไร่ ตำบล บ้านไร่ อำเภอ ศรีสำโรง จังหวัดสุโขทัย
โรงเรียนกงไกรลาศวิทยา เลขที่ 147 ตำบล ไกรกลาง อำเภอ กงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย
โรงเรียนไกรในวิทยาคมฯ หมู่ 2 บ้านหนองตะแบก ตำบล ไกรใน อำเภอ กงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย
โรงเรียนพรหมพิรามวิทยา ตำบล พรหมพิราม อำเภอ พรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนวัดกระบังมังคลาราม หมู่ 2 ตำบล หอกลอง อำเภอ พรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนวัดหางไหล หมู่ 4 ตำบล มะต้อง อำเภอ พรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนศรีรัตนาราม วัดยางเอน อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนบ้านเนินมะปราง อำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนวัดโบสถ์ ตำบลวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนวังมะด่าน อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนบ้านทุ่งน้อย ตำบลท่าตาล อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนวัดจอมทอง ตำบลจอมทอง อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนเทศบาล 2 วัดคูหาสวรรค์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนเทศบาล 3 วัดท่ามะปราง อำเภอเมือง  จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนจ่านกร้อง จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนพุทธชินราชพิทยา จังหวัดพิษณุโลก
โรงเรียนชุมชนวัดย่านขาด(ประชาสงเคราะห์) อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก
โรงเรียน บ้านป่า (บิลอาสาประชาสรรค์)​ อำเภอเมือง จังหวัด​พิษณุโลก​
โอกาสที่ใช้บรรเลงดนตรีมังคละ > วงดนตรีมังคละ/ผู้สืบทอดในปัจจุบัน > คณะบุคคล

ชมรมอนุรักษ์ดนตรีพื้นบ้านมังคละ คณะทองอยู่ มังคละ เลขที่ 34/4 หมู่ 4 ตำบล จอมทอง อำเภอ เมือง จังหวัดพิษณุโลก มี พ.อ.อ.ประโยชน์ ลูกพลับ เป็นหัวหน้าคณะ
คณะ ก นพเก้า เลขที่ 86 หมู่ 8 ตำบลวัดโบสถ์ อำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก โดยมีนายวิเชียร สวัสดิเทพ เป็นหัวหน้า
คณะล้อมมังคละ เลขที่ 86/1 หมู่ 8 ตำบลวัด โบสถ์ อำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก โดยมีนายล้อม ยิ้มดี เป็นหัวหน้า
คณะกลุ่มผู้สูงอายุ หมู่ 7 วัดโบสถ์ เลขที่ 181/6 หมู่ 7 ตำ บลวัดโบสถ์ อำ เภอวัดโบสถ์ โดยมีนายฟุ้ง ยิ้มดี เป็นหัวหน้า
คณะพรเมือง พรหม เลขที่ 31 หมู่ 5 ตำบล พรหมพิราม อำเภอพรหมพิราม โดยมีนายย้วน เขียวเอี่ยม เป็นหัวหน้าคณะ
คณะเปรื่อง รุ่งเรือง เลขที่ 13 หมู่ 3 ตำบล มะตูม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก โดยมีนายเปรื่อง คงรอด เป็นหัวหน้า
คณะเจริญไผ่ขอดอน เลขที่ 72 หมู่ 5 ตำบลไผ่ ขอดอน อำเภอเมือง โดย มีนายถนัด ทองอินทร์ เป็นหัวหน้าคณะ
คณะวังจันทน์ ตั้งอยู่ที่มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม อำเภอเมือง โดยมีนายขัน แก้ว สมบูรณ์ เป็นหัวหน้าคณะ
คณะบุญธรรมศิลป์ไทย หมู่ 6 บ้านกรับพวงเหนือ ตำบลพรหมพิราม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก
คณะลูกสองแคว เลขที่ 21/53 ถนนเอกาทศรถ ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
คณะกระทรวง สินหลักร้อย หมู่ 3 บ้านกองโค ตำบลคอรุม อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์
นายประชุม วงพิณิต อายุ 72 ปี ผู้สืบทอดภูมิปัญญามังคละเภรีคนสุดท้าย แห่งบ้านพระฝางสวางคบุรี หมู่ 4 บ้านพระฝาง ต.ผาจุก อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์
คณะบุญเตือน จวนอาจ  เลขที่ 79 ถนน ประชาบูรณะ หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านแก่ง   อำเภอตรอน   จังหวัดอุตรดิตถ์   53140
คณะมังคละเมืองทุ่งยั้ง บ้านตาล ม.4 ต.ทุ่งยั้ง อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์ โดยมีนายจีรวัฒน์ น้อยทิม เป็นหัวหน้าคณะ (ในอุปถัมภ์ศูนย์อนุรักษ์ดนตรีพื้นบ้านมังคละฯ วัดคุ้งตะเภา)
เชิงอรรถ

หมายเหตุ 1:  เป็นข้อค้นพบจากการศึกษาของสมชาย เดือนเพ็ญ ข้าราชการและนักประวัติศาสตร์ท้องถิ่นสุโขทัย เมื่อปี พ.ศ. 2553 ภายใต้สมมุติฐานว่า มังคละ เป็นดนตรีพื้บบ้านของชาติพันธ์กลุ่มชนภาษาถิ่นสุโขทัยโบราณ โดยค้นพบหลักฐานการมีอยู่ของมังคละใต้สุดที่ จ.นครสวรรค์ ตะวันออกสุดที่ ต.สะเดียง อ.เมือง จ.เพชรบูรณ์ และเหนือสุดที่ อ.เมือง จ.อุตรดิตถ์ ซึ่งทั้งหมดเป็นกลุ่มชนภาษาถิ่นสุโขทัยโบราณ
หนังสืออ่านเพิ่มเติม

กรมส่งเสริมวัฒนรรม กระทรวงวัฒนธรรม.  (2556).  มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ๒๕๕๖ เก็บถาวร 2016-06-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.  กรุงเทพฯ : (ม.ป.ท.). หน้า 16
ดิเรก ด้วงลอย พระปลัดระพิน พุทฺธิสาโร. (2563). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านสวน สุโขทัย-Local History of  Bansuan Sukhothai Province เก็บถาวร 2020-07-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.  สุโขทัย  : กองทุนพระครูสุพัฒนพิธาน (ทองดี มหาวีโร/อานใหญ่). ISBN : 978-616-568-180-3
ข้อมูลเกี่ยวเนื่อง

สารานุกรมกาญจนาภิเษก ว่าด้วยเรื่องกลองมังคละ เก็บถาวร 2011-08-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
กลองมังคละที่ตำบลบ้านสวน จังหวัดสุโขทัย วงของลุงมุ่ย เกษดิษฐ์[ลิงก์เสีย]
การเล่นพื้นบ้าน และศิลปการแสดง ของตำบลบ้านสวน จังหวัดสุโขทัย จากเว็บบ้านสวนดอตเน็ต โดยดิเรก ด้วงลอย(พลอยบุตร) เก็บถาวร 2010-08-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
โรงเรียนวัดจอมทอง ตำบลจอมทอง อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพิษณุโลก เก็บถาวร 2011-02-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสุโขทัย เก็บถาวร 2010-07-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ตัวอย่างคลิปดนตรีมังคละ
ตัวอย่างคลิปดนตรีมังคละ วงช่อแก้ว Mangkla Chor Kaew Dance
ตัวอย่างคลิปดนตรีมังคละ โรงเรียนบ้านกล้วย
| ด ค กมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ สาขาศิลปะการแสดง โดยกระทรวงวัฒนธรรม |
| --- | --- |
ดนตรีและเพลงร้อง:  วงสะล้อ ซอ ปิน  ซอล้านนา  หมอลำพื้น  หมอลำกลอน  ลำผญา  เพลงโคราช  ดิเกร์ ฮูลู  ปี่พาทย์  กระจับปี่  เปี๊ยะ  ขับเสภา  ดนตรีของกลุ่มชาติพันธุ์ลีซู  ซอสามสาย  เพลงหน้าพาทย์  กันตรึม  เจรียง  กาหลอ  วงปี่จุม  วงมังคละ  วงมโหรี  แคน  พิณ  กรือโต๊ะ  ลำตัด  เพลงอีแซว  สวดสรภัญญ์  เพลงบอก  เพลงเรือแหลมโพธิ์  เค่ง  เพลงฉ่อย  เพลงเรือ  เพลงนา  แตรวง  โปงลาง  กลองอืด 
นาฏศิลป์และการละคร:  โขน  หนังใหญ่  ละครชาตรี  โนรา  หนังตะลุง   ละครใน  หุ่นกระบอก  ลิเกทรงเครื่อง  รำเพลงช้า-เพลงเร็ว  แม่ท่ายักษ์-ลิง   ละครนอก  การแสดงในพระราชพิธี  ก้านกกิงกะหร่า  ฟ้อนม่านมุ้ยเชียงตา  รำฝรั่งคู่  ละครดึกดำบรรพ์  โนราโรงครู  มะโย่ง  รองเง็ง  ฟ้อนเล็บ  รำประเลง  ฟ้อนกลองตุ้ม  ลิเกป่า  ฟ้อนโยคีถวายไฟ  ระบำสี่บท  รำแม่บท  รำโทน  หนังประโมทัย  รำมอญ  รำตร๊ด  ลำแมงตับเต่าไทเลย 
 ศิลปะการแสดง  ช่างฝีมือดั่งเดิม  วรรณกรรมพื้นบ้าน  กีฬาภูมิปัญญาไทย  แนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรมและงานเทศกาล  ความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล  ภาษา  มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม 
ดนตรีมังคละเป็นดนตรีพุทธบูชาโบราณ สำหรับพระมหากษัตริย์สุโขทัยถวายบูชาพระบรมธาตุ เช่นเดียวกับธรรมเนียมศรีลังกา
วัดพระฝาง จ.อุตรดิตถ์ พระบรมธาตุโบราณที่ปรากฏหลักฐานในศิลาจารึกวัดศรีชุม ซึ่งมีการค้นพบการละเล่นดนตรีมังคละโบราณหลงเหลืออยู่1
สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงยกย่องว่าดนตรีมังคละคือ “เบญจดุริยางค์แท้”
การตีกลองมังคละ
วงมังคละนักเรียน อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก.
นายประชุม วงพิณิต ผู้สืบทอดภูมิปัญญามังคละเภรีคนสุดท้าย แห่งบ้านพระฝางสวางคบุรี วงมังคละเหนือสุดของลุ่มแม่น้ำน่าน ที่มีประวัติสืบมากว่า 700 ปี
ปัจจุบันมังคละเภรีมีผู้สืบทอดอยู่ในพื้นที่ 3 จังหวัด คือสุโขทัย พิษณุโลก และอุตรดิตถ์ ทั้งที่เป็นหน่วยงานราชการและคณะบุคคล (ภาพ: คณะบุคคลผู้สืบทอดมังคละเภรีสายปู่ประชุม วงพิณิต แห่งบ้านพระฝาง)
ไฟหวน

| ไฟหวน |
| --- | --- |
ประเภท: ละครโทรทัศน์
สร้างโดย: มาสเคอเรด
กำกับโดย: มารุต สาโรวาท
แสดงนำ: ธนพล นิ่มทัยสุข ธัญญะสุภางค์ จิรปรีชานนท์ แซมมี่ เคาวเวลล์ ปิยธิดา วรมุสิก น้ำทิพย์ เสียมทอง
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: ไฟปรารถนา โดย ณัฐมน
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: สิ้นรักสิ้นสุข โดย ดลชัย บุณยะรัตเวช
ประเทศแหล่งกำเนิด: ประเทศไทย
ภาษาต้นฉบับ:  ภาษาไทย
จำนวนตอน: 13 ตอน
การผลิต
ผู้อำนวยการผลิต: มารุต สาโรวาท
สถานที่ถ่ายทำ:  ประเทศไทย
ความยาวตอน: 120 นาที/ตอน
ออกอากาศ
เครือข่าย: สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
ออกอากาศ: 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2556 – 16 มิถุนายน พ.ศ. 2556
ไฟหวน เป็นละครโทรทัศน์ไทย บทประพันธ์ของฐา-นวดี สถิตยุทธการ  เขียนบทโทรทัศน์โดยฐา-นวดี สถิตยุทธการ  สร้างโดย บริษัท มาสเคอเรด จำกัด  กำกับการแสดงโดย มารุต สาโรวาท นำแสดงโดย ปิยธิดา มิตรธีรโรจน์,ธนพล นิ่มทัยสุข, ธัญญะสุภางค์ จิรปรีชานนท์, แซมมี่ เคาวเวลล์,  ออกอากาศทุกวันศุกร์ เสาร์  อาทิตย์ เวลา 20.30 น.ทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
เรื่องย่อ

พระนคร ในปี พ.ศ. 2482 เจ้าคุณเทพ หรือ นายพลเทพ เทพบริบาล ได้คนรับใช้ในบ้าน คือ อุ่น เป็นภรรยาอีกคน ทำให้ภรรยาตัวจริงคือ คุณหญิงมณี เกิดความหึงหวงอย่างรุนแรง คุณหญิงมณี จึงวางแผนฆ่าอุ่นซึ่งกำลังตั้งท้องอยู่ และทำให้นายพลเทพ เป็นหมัน โดยใช้ยาของหมอเสน่ห์ ที่ชื่อ ตาเถา โดยมีสร้อย คนรับใช้คนสนิทเป็นคนดำเนินการ อุ่นได้คลอดลูกออกมาและได้ฝากให้อิ่ม พี่สาวของตนเองช่วยดูแลให้ เมื่อแรกเกิดลูกของอุ่นไม่ร้อง ทุกคนจึงคิดว่าเด็กได้ตายตั้งแต่แรกคลอดไปแล้ว ขณะเดียวกันสร้อยก็ได้มาวางเพลิงเผาบ้านของอิ่มและอุ่น จนอุ่นถูกไฟคลอกตาย ขณะที่อิ่มเห็นเหตุการณ์ทั้งหมด จึงพาเด็กหนี แต่ก็ถูกรถของผกาชน จนสลบสิ้นสติไป
ผกา เป็นแม่เล้าเจ้าของ "หอโคมแดง" หอผู้หญิงหยำฉ่าที่มีชื่อในพระนคร ผกา ได้รับลูกของอุ่นมาเลี้ยง 20 ปีผ่านไป ในปี พ.ศ. 2500 ลูกของอุ่นเติบโตขึ้นมาเป็นผู้หญิงสวย และกลายเป็น บุปผา ผู้หญิงหยำฉ่าค่าตัวแพงอันดับหนึ่งของหอโคมแดง บุปผาโดยปกติจะไม่รับแขกทั่วไป แต่จะรับเฉพาะแขกพิเศษกระเป๋าหนักเท่านั้น
วันหนึ่ง นายสิน คนขับรถในบ้านของนายพลเทพมาเที่ยวที่หอโคมแดง และพยายามตื้อจะขอขึ้นห้องกับบุปผาให้ได้ แต่บุปผาไม่สน จนกระทั่งบุปผาได้รับรู้ว่า ที่บ้านเทพบริบาลนั้น นายพลเทพมีลูกสาวเพียงคนเดียวกับคุณหญิงมณี ชื่อ มัทนา หรือมัท ที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกัน มัทนากำลังจะหมั้นกับคู่หมั้นหนุ่ม คือ ไอศูรย์ หรือ ต้น ซึ่งเป็นนายแพทย์เจ้าของโรงพยาบาลที่นครปฐม บุตรชายของคุณหญิงแจ่มจันทร์ บุปผาซึ่งเป็นคนทะเยอะทะยานอยู่แล้ว ต้องการจับคู่ตัวเองกับหมอไอศูรย์ให้ได้ จึงวางแผนทั้งหมดแฝงตัวเข้าไปเป็นคนรับใช้ในบ้านของนายพลเทพ ขณะที่ อิ่ม ที่สติเลอะเลือนไป 20 ปี ก็ค่อย  ๆ ฟื้นความทรงจำขึ้นมา และสามารถเล่าเรื่องเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทั้งหมดในอดีตให้แก่นายพลเทพฟัง จึงรู้ว่าแท้จริงแล้ว บุปผา คือ ลูกสาวแท้ ๆ ของตัวเองที่พรัดพรากจากกันไปนาน นั่นทำให้คุณหญิงมณี และสร้อย เกิดความแค้น และการแก้แค้นเอาคืนกันจึงบังเกิดขึ้น
นักแสดง

| ปี | พ> ศ. 2556 |
| --- | --- |
ออกอากาศ: ช่อง 7
ผูผลิต: มาสเคอเรด
บทประพันธ์: ฐา นวดี สถิตยุทธการ
บทโทรทัศน์: ฐา นวดี สถิตยุทธการ
กำกับการแสดง: มารุต สาโรวาท
ตัวละคร: นักแสดง
คุณหญิงมณี: ปิยธิดา วรมุสิก  ณัฐชา นวลแจ่ม (วัยสาว)
ไอศูรย์/ต้น: ธนพล นิ่มทัยสุข
มัทนา/มัท: ธัญญะสุภางค์ จิรปรีชานนท์
บุปผา: แซมมี่ เคาวเวลล์
พลอย: กรรณาภรณ์ พวงทอง 
เพชร: ธีร์ วณิชนันทธาดา
นายสิน: ภาณุ สุวรรณโน
ผกา: ภารดี อยู่ผาสุข
อุ่น: ธัญสินี พรมสุทธิ์
เจ้าคุณเทพ: สุรวุฑ ไหมกัน
อิ่ม: รชยา รักกสิกรณ์
แสง: ปิยพันธ์ ขำกฤษ
ชไม: ฐรินดา กรรณสูต
สร้อย: น้ำทิพย์ เสียมทอง
ตาเถา: ชรัส เฟื่องอารมย์
คุณหญิงแจ่มจันทร์: วจี กัลย์จาฤก
คุณกำพล: มรุต แสนสุข
สิรี: เฌอกาญจน์ เอี่ยมอ่อง
บุปผา(วัยเด็ก): ด.ญ.ปพิชญา วรสุทธิ์
เพลงประกอบ

ไฟปรารถนา ร้องโดย  ณัฐมน กฤษณคุปต์  (เพลงเปิด; ในไตเติลขึ้นชื่อเพียง 'ณัฐมน')
สิ้นรักสิ้นสุข  ร้องโดย ดลชัย บุณยะรัตเวช  (เพลงปิด)
ราชวงศ์สุพรรณภูมิ

| --- | --- |

พระราชอิสริยยศ:  พระเจ้ากรุงศรีอยุธยา  พระร่วงเจ้าสุโขทัย  พระเจ้ากรุงกัมพูชา  เจ้าเมืองพระพิษณุโลกสองแคว 
ปกครอง:  อาณาจักรอยุธยา  อาณาจักรสุโขทัย  อาณาจักรพระนคร  เมืองพระพิษณุโลกสองแคว 
เชื้อชาติ: ไทย[ต้องการอ้างอิง]
จำนวนพระมหากษัตริย์: 15 พระองค์
ประมุขพระองค์แรก: สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1
ประมุขพระองค์สุดท้าย:  อยุธยา  ครั้งที่ 1 : สมเด็จพระเจ้าทองลัน  ครั้งที่ 2 : สมเด็จพระมหินทราธิราช  สุโขทัย : พระราเมศวร  กัมพูชา : พระอินทราชา  พิษณุโลก : สมเด็จพระไชยราชาธิราช 
ช่วงระยะเวลา:  อยุธยา  ครั้งที่ 1 : พ.ศ. 1913–1931  ครั้งที่ 2 : พ.ศ. 1952–2112  สุโขทัย : พ.ศ. 1981–1991  กัมพูชา : พ.ศ. 1974–1987  พิษณุโลก : พ.ศ. 2011–2091 
สถาปนา: พ.ศ. 1913
ล่มสลาย: พ.ศ. 2112
ด ค ก
ราชวงศ์สุพรรณภูมิ เป็นราชวงศ์ลำดับที่ 2 ที่ได้ปกครองอาณาจักรอยุธยา มีอายุรวม 178 ปี
รายพระนามพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์สุพรรณภูมิ

ราชวงศ์สุพรรณภูมิประกอบด้วยพระมหากษัตริย์ 13 พระองค์ดังนี้
| ลำดับ | พระบรมสาทิสลักษณ์  ตราแผ่นดิน | พระนาม | พระราชสมภพ | เริ่มครองราชย์ | สิ้นรัชกาล | สวรรคต | รวมปีครองราชย์ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1  (ขุนหลวงพะงั่ว) | พ.ศ. 1854 | พ.ศ. 1913 | พ.ศ. 1931 | พ.ศ. 1931 | 18 ปี |
| 2 |  | สมเด็จพระเจ้าทองลัน  (เจ้าทองจันทร์)  | พ.ศ. 1917 | พ.ศ. 1931 | พ.ศ. 1931 | พ.ศ. 1931 | 7 วัน |
ราชวงศ์อู่ทองปกครองกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 1931-พ.ศ. 1952
| 3 |  | สมเด็จพระอินทราชา  (เจ้านครอินทร์) | พ.ศ. 1902 | พ.ศ. 1952 | พ.ศ. 1967 | พ.ศ. 1967 | 15 ปี |
| 4 |  | สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2  (เจ้าสามพระยา) | พ.ศ. 1929 | พ.ศ. 1967 | พ.ศ. 1991 | พ.ศ. 1991 | 24 ปี |
| 5 |  | สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ | พ.ศ. 1974 | พ.ศ. 1991 | พ.ศ. 2031 | พ.ศ. 2031 | 40 ปี |
| 6 |  | สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3   (พระบรมราชา) | พ.ศ. 2005 | พ.ศ. 2031 | พ.ศ. 2034 | พ.ศ. 2034 | 3 ปี |
| 7 |  | สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2  (พระเชษฐาธิราช) | พ.ศ. 2015 | พ.ศ. 2034 | พ.ศ. 2072 | พ.ศ. 2072 | 38 ปี |
| 8 |  | สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4(หน่อพุทธางกูร) | พ.ศ. 2034 | พ.ศ. 2072 | พ.ศ. 2076 | พ.ศ. 2076 | 4 ปี |
| 9 |  | สมเด็จพระรัษฎาธิราช | พ.ศ. 2072 | พ.ศ. 2077 | พ.ศ. 2077 | พ.ศ. 2077 | 5 เดือน |
| 10 |  | สมเด็จพระไชยราชาธิราช | พ.ศ. 2042 | พ.ศ. 2077 | พ.ศ. 2089 | พ.ศ. 2089 | 13 ปี |
| 11 |  | สมเด็จพระยอดฟ้า | พ.ศ. 2078 | พ.ศ. 2089 | พ.ศ. 2091 | พ.ศ. 2091 | 2 ปี |
| 12 |  | สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ  (พระเจ้าช้างเผือก) | พ.ศ. 2048 | พ.ศ. 2091 | พ.ศ. 2111 | พ.ศ. 2111 | 20 ปี |
| 13 |  | สมเด็จพระมหินทราธิราช | พ.ศ. 2082 | พ.ศ. 2111 | 7 สิงหาคม พ.ศ. 2112 | 7 สิงหาคม พ.ศ. 2112 | 1 ปี |
เสียกรุงครั้งที่ 1 พ.ศ. 2112
ดูเพิ่ม

รายพระนามพระมหากษัตริย์ไทย
| ก่อนหน้า |  | ราชวงศ์สุพรรณภูมิ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ราชวงศ์อู่ทอง |  | ราชวงศ์ที่ปกครองกรุงศรีอยุธยา  ((ครั้งที่ 1) พ.ศ. 1913 - 1931 (ครั้งที่ 2) พ.ศ. 1952 - 2112) |  | ราชวงศ์อู่ทอง (หลังครั้งที่ 1) ราชวงศ์สุโขทัย (หลังครั้งที่ 2) |
| ด ค กลำดับราชวงศ์ในประวัติศาสตร์ไทย |
| --- | --- |
สุโขทัย:  ราชวงศ์ศรีนาวนำถุม  ราชวงศ์พระร่วง 
อยุธยา:  ราชวงศ์อู่ทอง  ราชวงศ์สุพรรณภูมิ  ราชวงศ์สุโขทัย  ราชวงศ์ปราสาททอง  ราชวงศ์บ้านพลูหลวง 
ธนบุรี:  ราชวงศ์ธนบุรี 
รัตนโกสินทร์:  ราชวงศ์จักรี (ปัจจุบัน) 
ราชวงศ์ภายใต้การปกครองของสยาม:  ราชวงศ์ขุนหลวงพล  ราชวงศ์ศรีธรรมาโศกราช  ราชวงศ์ศรีวังสา  ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์  ราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์  ราชวงศ์เทพวงศ์  ราชวงศ์สุวรรณปางคำ  ราชวงศ์กลันตัน 
| ด ค กอาณาจักรอยุธยา |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์ |  อู่ทอง  สุพรรณภูมิ  สุโขทัย  ปราสาททอง  บ้านพลูหลวง  |  |
| เหตุการณ์สำคัญ |  สงครามพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้  สงครามช้างเผือก  สงครามตีเมืองคัง  การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1  สงครามยุทธหัตถี  คณะราชทูตสยามไปฝรั่งเศส พ.ศ. 2229  กบฏมักกะสัน  การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2231 การล้อมบางกอก  สงครามพระเจ้าอลองพญา  การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 การล้อมกรุงศรีฯ  |  |
| หลักฐานสำคัญ |  คำให้การชาวกรุงเก่า  คำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรม  จดหมายเหตุวันวลิต  จดหมายเหตุลาลูแบร์  พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ  |  |
ซะอด์ อิบน์ อะบี วักกอศ

| ซะอด์ อิบน์ อะบี วักกอศ |
| --- | --- |

เกิด: ค.ศ. 595 มักกะฮ์ คาบสมุทรอาหรับ
เสียชีวิต: ค.ศ. 674 มะดีนะฮ์ ประเทศซาอุดีอาระเบีย
รับใช้: รัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดีน
แผนก/สังกัด: ทหารของรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดีน
ประจำการ: ค.ศ. 636–644
ชั้นยศ: ผู้บังคับบัญชา ผู้ว่าราชการจังหวัดเทซัยฟอน (ค.ศ. 637–638) ผู้ว่าราชการจังหวัดบัสเราะฮ์ (ค.ศ. 638–644), (ค.ศ. 645–646)
บังคับบัญชา: การพิชิตจักรวรรดิเปอร์เซียโดยมุสลิม
ซะอด์ อิบน์ อะบี วักกอศ นำทหารจากรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดีนไปสู้รบในสงครามกอดีซียะฮ์ ภาพจากวรรณกรรมชอฮ์นอเม
ซะอด์ อิบน์ อะบี วักกอศ (อาหรับ: سعد بن أبي وقاص) เป็นหนึ่งในผู้ติดตามของศาสดามุฮัมมัด เขาเป็นคนที่สามหรือสี่ที่เข้ารับอิสลามตอนอายุ 17 ปี และเป็นที่รู้จักจากการเป็นแม่ทัพในสงครามกอดีซียะฮ์แล้วครอบครองเปอร์เซียใน ค.ศ. 636 และดำเนินทางการทูตที่ประเทศจีนในปี ค.ศ. 651
ประวัติ > ครอบครัว

เขาเกิดใน ค.ศ. 595 ที่มักกะฮ์ พ่อของเขาชื่อ อะบู วักกอศ มะลิก อิบน์ อุฮัยบ์ อิบน์ อับดุลมะนาฟ อิบน์ ซุฮเราะฮ์จากกลุ่มบนูซุฮเราะฮ์ของเผ่ากุเรช โดยที่พ่อของเขาเป็นลุงทางฝั่งพ่อของอะมีนะฮ์ บินต์ วะฮับ ผู้เป็นแม่ของมุฮัมมัด แม่ของซะอด์ชื่อ ฮัมนะฮ์ บินต์ ซุฟยาน อิบน์ อุมัยยะฮ์ อิบน์ อับดุลชาม อิบน์ อับดุลมะนาฟ
ประวัติ > ในสมัยศาสดามุฮัมมัด (ค.ศ. 610–632) > เข้ารับอิสลาม

เขาเป็นหนึ่งในกลุ่มคนแรกที่เข้ารับอิสลาม แต่นั่นทำให้แม่ของเขาโมโหมาก แล้วสาบานว่าจะไม่กินหรือดื่มเป็นเวลาหลายวันจนกว่าเธอจะตายหรือให้เขาออกจากศาสนาอิสลาม หลังจากนั้นซะอด์ได้กล่าวว่า 'โอ้อุมามะฮ์! ในใจของฉันรักเธอมาก แต่ความรักต่ออัลลอฮ์และศาสดานั้นแข็งแรงกว่า ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ ถ้าเธอมีวิญญาณอยู่ 1,000 ร่าง โดยแต่ละร่างจะแยกออกจากกัน ฉันจะไม่ละทิ้งศาสนาเพื่ออะไรทั้งสิ้น เมื่อเธอได้ยินเช่นนั้นเธอจึงเริ่มกินหรือดื่มต่อไป
ประวัติ > ในสมัยศาสดามุฮัมมัด (ค.ศ. 610–632) > สงคราม

ใน ค.ศ. 614 กลุ่มของชาวมุสลิมกำลังเดินขึ้นเขาเพื่อละหมาดกับมุฮัมมัด ในขณะที่พวกบูชาเทวรูปหลายองค์เริ่มก่อกวนและสู้กับพวกเขา ซะอด์จึงต่อสู้กับพวกเขาจนมีการหลั่งเลือด จึงมีรายงานว่าเขาเป็นมุสลิมคนแรกที่หลั่งเลือดในนามของอิสลาม
บทความหลัก: สงครามบะดัร
บทความหลัก: สงครามอุฮุด
เขาเข้าร่วมสงครามบะดัรพร้อมกับอุมัยร์ น้องชายของเขา ที่ตอนแรกถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าสงครามซึ่งทำให้เขาดิ้นรนและร้องไห้ แล้วมุฮัมมัดยอมให้เขาเข้าร่วมสงครามจนกลายเป็นหนึ่งในสิบสี่ผู้พลีชีพในสงครามและซะอด์ต้องกลับมะดีนะฮ์คนเดียว และในสงครามอุฮุด เขาเป็นพลธนูที่อยู่บนภูเขาพร้อมกับซัยด์, ซะอีบ และคนอื่นที่ยังคงตั้งมั่น ถึงแม้ว่าชาวมุสลิมบางคนเริ่มลงจากภูเขาเพื่อเก็บทรัพย์สิน
ประวัติ > ในสมัยเคาะลีฟะฮ์อุมัร (ค.ศ. 634–644)

เขาเป็นหนึ่งในกลุ่มคนที่สร้างเมืองกุฟะฮ์ในประเทศอิรัก และเป็นแม่ทัพที่ต่อสู้กับทหารจักรวรรดิแซสซานิดในสงครามกอดีซียะฮ์และสงครามนะฮาวันด์ หลังจากนั้น เขามีอาชีพเป็นผู้ว่าราชการของเมืองกูฟะฮ์และเนจด์
ประวัติ > ในสมัยเคาะลีฟะฮ์อุสมาน (ค.ศ. 644–656)

มีรายงานจากชาวมุสลิมในจีนว่าซะอด์เดินทางมาที่ประเทศจีนใน ค.ศ. 650 ช่วงสมัยจักรพรรดิถังเกาจง และมีมัสยิดในลัลโมนีร์ฮัตของประเทศบังกลาเทศ ที่มีประวัติว่าซะอด์เป็นผู้ดำเนินการสร้างใน ค.ศ. 648 และมักเรียกว่ามัสยิดอะบูอักกอศ
ประวัติ > ในสมัยมุอาวิยะฮ์ ค.ศ. 661–674

เขามีชีวิตอยู่นานกว่าสิบคนที่ประเสริฐ โดยมีฐานะร่ำรวย แล้วเสียชีวิตตอนอายุ 80 ปี ประมาณปีค.ศ. 674
ดูเพิ่ม

มุมมองเศาะฮาบะฮ์ของนิกายซุนนี
จักรพรรดิถังเกาจง