stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
แม็กซิมา (ซอฟท์แวร์)

| --- | --- |

wxMaxima screenshot
นักพัฒนา: Macsyma group at Project MAC and volunteer contributors

รุ่นเสถียร: 5.17.1    / 15 ธันวาคม พ.ศ. 2551 (2008-12-15); 5844 วันก่อน
 
ที่เก็บข้อมูล:  sourceforge.net/p/maxima/code/ci/master/tree/  
ภาษาที่เขียน: Common Lisp
ระบบปฏิบัติการ: Cross-platform
ประเภท: Mathematical software
สัญญาอนุญาต: GPL
เว็บไซต์: maxima.sourceforge.net
Maxima เป็น ซอฟต์แวร์เสรี เพื่องาน computer algebra system (CAS) พัฒนาขึ้นด้วยภาษา common lisp โดยอิงจาก Macsyma รุ่นปีคศ. 1982 โดย Maxima ใช้ GNU General Public License และทำงานบนแพลตฟอร์มแบบ POSIX เช่น Mac OS X, Unix, BSD และ Linux รวมถึง Microsoft Windows
Maxima สามารถใช้ gnuplot ในการพลอตกราฟทั้งสองและสามมิติ
ตัวอย่างการใช้งาน

การใช้ solve( ) เพื่อแก้สมการ
solve(h^2 + (x/2)^2 = l^2, h)
จะได้
\left[h=-{{\sqrt {4\,l^{2}-x^{2}}} \over {2}},h={{\sqrt {4\,l^{2}-x^{2}}} \over {2}}\right]
นอกจากนี้ยังใช้สร้างผลลัพธ์ให้ TeX ได้ด้วย tex( ) เช่น
tex(integrate(f(x,y),y,g(x),h(x)))
จะได้
$$\int_{g\left(x\right)}^{h\left(x\right)}{f\left(x , y\right)\;dy} $$
ซึ่งนอกจากจะนำไปใช้ใน LaTeX แล้วยังสามารถนำไปใช้ร่วมกับ <math> ของ MediaWiki และจะให้ผลดังนี้
\int _{g\left(x\right)}^{h\left(x\right)}{f\left(x,y\right)\;dy}
ดูเพิ่ม

maxima.sourceforge.net เว็บไซต์ทางการ
Mathematica
Computer Algebra System (CAS)
กัมพูชาเชื้อสายจีน

| --- | --- |
งานแต่งงานของชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนฮกเกี้ยนในจังหวัดกัมปงธม
ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ
พนมเปญ, จังหวัดพระตะบอง, จังหวัดกันดาล, จังหวัดกัมปงจาม, จังหวัดกัมปงธม, จังหวัดเปรยแวง, จังหวัดเกาะกง และจังหวัดตาแก้ว   ประเทศกัมพูชา
ภาษา
ภาษาเขมร, ภาษาแต้จิ๋ว, ภาษากวางตุ้ง, ภาษาฮกเกี้ยน, ภาษาแคะ, ภาษาไหหลำ และภาษาไทย
ศาสนา
ส่วนมากนับถือพระพุทธศาสนา (นิกายมหายานและ/หรือนิกายเถรวาท) และลัทธิเต๋า
ชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน (เขมร: ចិនកម្ពុជា) คือชาวจีนที่เกิดในประเทศกัมพูชา หรือเป็นเชื้อสายของผู้อพยพชาวจีน หรือ ชาวจีนโพ้นทะเล โดยอาจเป็นลูกผสมระหว่างชาวกัมพูชากับจีนที่อาศัยอยู่ภายในประเทศกัมพูชา ในช่วง ค.ศ. 1960-1970 มีชาวจีนอาศัยอยู่ในกัมพูชาประมาณ 425,000 คน แต่ภายหลังเหตุการณ์ของเขมรแดง ชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนจำนวนมากต่างอพยพออกนอกประเทศ ทำให้ประชากรชาวจีนในช่วงปี ค.ศ. 1984 มีจำนวนชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนเพียง 61,400 คน โดยชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนส่วนใหญ่ถือสัญชาติกัมพูชา
ประวัติ > ยุคประวัติศาสตร์

ในช่วงศตวรรษที่ 13 โจว ต้ากวน (จีน: 周达观) นักการทูตชาวจีนในสมัยนั้นได้เดินทางมาสู่ดินแดนอาณาจักรเจนฬา โดยได้ทำการบันทึกเกี่ยวกับวัฒนธรรมการดำรงชีวิตของกัมพูชาในสมัยนั้นจนทำให้ดินแดนนี้เป็นที่รู้จักของชาวจีนมาช้านาน จนกระทั่งในศตวรรษที่ 16 นักเดินเรือชาวโปรตุเกสได้บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับชาวจีนที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในเขตพนมเปญในปี ค.ศ. 1620 โดยผู้อพยพชาวจีนในสมัยนั้น ส่วนมากจะเป็นผู้ชายและได้แต่งงานกับสาวในท้องถิ่นนั้นๆ เช่น ชาวเขมร และชาวจาม และลูกหลานของพวกเขาเหล่านี้ก็ถูกหลอมรวมกลายเป็นส่วนหนึ่งของสังคม โดยส่วนมากคนเชื้อสายจีนจะเป็นผู้กุมอำนาจทางเศรษฐกิจ และอาศัยอยู่ร่วมกันกับชาวเขมรดั้งเดิมที่ทำเกษตรกรรม โดยผู้สืบเชื้อสายจีนที่เป็นชาย จะไว้ทรงผมที่เป็นเอกลักษณ์ของจีน โดยกลุ่มลูกหลานชาวจีนในกัมพูชาที่อพยพเข้ามาในช่วงราชวงศ์หมิงยังคงอัตลักษณ์ความเป็นจีนไว้ เช่น ทรงผม อาหารการกิน จนกระทั่งถึงบ้านเรือน จนกระทั่งถึงศตวรรษที่ 18
ประวัติ > ยุคเขมรแดง

หลังปี ค.ศ. 1979 เนื่องจากเขมรแดงขึ้นมามีอำนาจในแผ่นดินกัมพูชาโดยมีความใกล้ชิดสนิทสนมกับทางการจีน ดังนั้นนโยบายต่อคนจีนในประเทศจึงได้รับการผ่อนปรนบ้างระดับหนึ่ง แต่ในช่วงนี้ก็มีชาวจีนบางส่วนอพยพออกนอกประเทศเป็นจำนวนมากเนื่องจากเกรงกลัวระบอบคอมมิวนิสต์ ต่อมารัฐบาลเขมรแดงถูกโค่นอำนาจโดยกองกำลังของเวียดนาม และได้จัดตั้งรัฐบาลหุ่นเฮง สัมรินขึ้นมา ทำให้เกิดสงครามกลางเมืองอย่างยืดเยื้อ แต่ภายหลังก็สามารถลงนามในข้อตกลงปารีสเพื่อแก้ปัญหากัมพูชา โดยเวียดนามได้ยอมถอนทหารออกจากกัมพูชาในปี ค.ศ. 1991 หลังจากนั้นก็ได้มีการเลือกตั้งครั้งใหม่ขึ้น
ประวัติ > ปัจจุบัน

หลังจากการเลือกตั้งครั้งแรกในปี ค.ศ. 1993 และ ค.ศ. 1998 ความสัมพันธ์ระหว่างจีนและกัมพูชาก็กลับมาดีขึ้นตามลำดับซึ่งส่งผลดีต่อชาวจีนภายในประเทศด้วย โดยรัฐบาลเองก็เรียกร้องให้บรรดาชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนที่อพยพออกนอกประเทศกลับมาลงทุน ทำธุรกิจ หรือพำนักในประเทศได้นอกจากรัฐบาลจะสนับสนุนในเรื่องธุรกิจแล้ว รัฐบาลยังสนับสนุนกิจกรรมของสมาคมชาวจีน รวมไปถึงการเรียนการสอนภาษาจีนภายในประเทศด้วย
ปัจจุบันชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนส่วนใหญ่จะประกอบธุรกิจการค้า โดยมีเกษตรกรส่วนน้อยที่ประกอบอาชีพปลูกสวนพริกไทย (กลุ่มชาวไหหลำ) แต่ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนได้หันมาประกอบอาชีพอื่นมากขึ้น เช่น ร้านโชห่วย ร้านน้ำชา ร้านเหล้า ร้านขายผ้า ห้างสรรพสินค้า ร้านตัดผม ร้านตัดเย็บเสื้อผ้า ร้านขายนาฬิกา ร้านขายเครื่องใช้ไฟฟ้า ร้านขายรถจักรยานยนต์ ร้านขายยา โรงงานแปรรูปไม้ ผับ บาร์ โรงงานสิ่งทอ โรงงานโลหะ โรงงานทอผ้า เป็นต้น
กลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน

ชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนมีอยู่ประมาณ 343,855 คน โดยส่วนมากเป็นเชื้อสายแต้จิ๋วประมาณ 60% รองลงมาได้แก่ กวางตุ้ง 20% ฮกเกี้ยน 7% ส่วนกลุ่มแคะ และไหหลำ มีรวมกันมีเพียง 4%
กลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน > แต้จิ๋ว

แต้จิ๋ว (潮州) เป็นกลุ่มที่มากที่สุดในบรรดาชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน โดยส่วนใหญ่บรรพบุรุษอพยพมาจากเมืองเจียหยัง (กิกเอี๊ย), เฉาหยัง (เตี่ยเอี๊ย) และผู่หนิง (โผวเล้ง) โดยกลุ่มนี้จะเป็นผู้กุมอำนาจในด้านของการค้าสินค้าเกษตรกรรม พบได้ทั่วไปตามเมืองขนาดใหญ่ของกัมพูชา
กลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน > กวางตุ้ง

กวางตุ้ง (廣東) เป็นกลุ่มที่อพยพมาพำนักอยู่ก่อนกลุ่มการอพยพของกลุ่มแต้จิ๋วในช่วงปี ค.ศ. 1930 ชาวกวางตุ้งส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่ในเขตเมือง ชาวกวางตุ้งจะประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการขนส่งคมนาคม และมีจำนวนไม่น้อยที่ทำงานเกี่ยวกับการก่อสร้าง โดยเฉพาะช่างไม้ ชาวกัมพูชาเรียกคนจีนกลุ่มนี้ว่า เจินคะตุง (Chen-Catung)  มีชุมชนขนาดใหญ่ในจังหวัดกำปงจาม
กลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน > ไหหลำ

ไหหลำ (海南) เป็นกลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนที่ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเมืองกัมปอด จังหวัดกัมปอด โดยจะประกอบอาชีพทำสวนพริกไทยแต่ปัจจุบันส่วนใหญ่อพยพไปอยู่ในพนมเปญ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1960 กลุ่มชาวจีนไหหลำเป็นผู้กุมเศรษฐกิจเกี่ยวกับการโรงแรม และธุรกิจร้านอาหาร
กลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน > แคะ

แคะ (客家) ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพนมเปญ และจังหวัดสตึงแตรง โดยชาวแคะรุ่นใหม่หันมาประกอบอาชีพเป็นทันตแพทย์ นอกนั้นยังประกอบอาชีพขายยาจีนแผนโบราณ และร้านโชห่วย
กลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน > ฮกเกี้ยน

ฮกเกี้ยน (福建) เป็นกลุ่มชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนที่สำคัญมากกลุ่มหนึ่ง เนื่องจากมีบทบาทในการส่งออกสินค้าไปยังต่างประเทศ รวมไปถึงการธนาคาร และชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนที่ร่ำรวยส่วนมากจะเป็นกลุ่มชาวฮกเกี้ยน มีศูนย์กลางอยู่ในจังหวัดกำปงธม มีบางส่วนในจังหวัดเสียมราฐ, พระตะบอง และกำปงชนัง
การฟื้นฟูภาษาจีน

กลุ่มสมาคมชาวจีน และการเรียนภาษาจีนในกัมพูชาได้รับการรื้อฟื้นขึ้นมาอย่างรวดเร็ว มีการจัดตั้งสมาคมจีนกัมพุชาขึ้นในปี ค.ศ. 1990 โดยมีสาขาต่างๆกระจายอยู่ทั่วประเทศ สมาคมชาวจีนสำเนียงต่างๆก็ได้รับการฟื้นฟู เช่น สมาคมจีนกวางตุ้ง, สมาคมจีนแคะ, สมาคมจีนแต้จิ๋ว ฯลฯ ดดยสมาคมเหล่านี้มีผลงานสำคัญในการเร่งฟื้นฟูภาษาจีน ปัจจุบันมีโรงเรียนจีนในกัมพุชาเกือบ 60 แห่ง มีนักเรียนกว่า 50,000 คน โดยในกรุงพนมเปญจะมีโรงเรียนจีนเอกชนมากที่สุด โดยโรงเรียนที่ใหญ่ที่สุดเป็นของกลุ่มแต้จิ๋วชื่อ ตวงฮั้ว มีนักเรียนประมาณ 4,500 คน ส่วนสมาคมจีนแคะก็มีไม่ต่ำกว่า 2,000 คน
นอกจากการตั้งโรงเรียนจีนแล้ว ทางการกัมพูชายังอนุมัติให้มีหนังสือพิมพ์ภาษาจีน 3 ฉบับ และยังมีหนังสือพิมพ์จีนที่ดำเนินการโดยชาวมาเลเซียเชื้อสายจีนอีก 1 ฉบับ อีกทั้งยังมีหนังสือพิมพ์จีนจากไทยไปจำหน่าย เช่น หนังสือพิมพ์สากลรายวัน (The Universal Daily News) และหนังสือพิมพ์เอเชียนิวส์ไทม์ (Asia News Time)
ชาวกัมพูชาเชื้อสายจีนที่มีชื่อเสียง

พล พต (ซาลอธ ซาร์) - ผู้นำเขมรแดง (เชื้อสายเขมร-จีน)
ตา ม็อก (ฌิต เชือน) - ผู้นำเขมรแดง ผู้ได้สมญานาม "นักฆ่าขาเดียว" (เชื้อสายเขมร-จีน)
ลอน นอล - ประธานาธิบดีสาธาณรัฐเขมร และนายกรัฐมนตรีแห่งกัมพูชา (เชื้อสายเขมร-จีน)
บุน รานี - นายิกาสภากาชาดกัมพูชา และภรรยาของสมเด็จอัครมหาเสนาบดีเดโช ฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาคนปัจจุบัน (บุน รานีเป็นคนเชื้อสายจีนไหหลำ แต่อันที่จริงแล้ว ฮุน เซน หรือ ’นายฮุน แสน‘ ก็ เป็นคนสัญชาติกัมพูชาเชื้อสายจีนเช่นกัน คือ สกุล ‘แซ่ฮุน’ มีชื่อตัวว่า ”แสน“ แต่เขาไม่พยายามเปิดเผยข้อเท็จจริงตรงนี้เนื่องจากยัฝใช้ประโยชน์จากการยกอ้างในทางการเมืองอยู่ตามเวทีหาเสีงเสมอ ๆ ว่าตนเองว่าเป็นคนเลือดถกัมพูชาโดยแท้
สิน สีสมุต - นักร้องเจ้าของฉายา "ราชาเพลงเขมร" (เชื้อสายเขมร-ไทย-เวียดนาม-จีน-ลาว)
จาม ประสิทธิ์ - รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เดิมมีชื่อว่า Ung You Teckhor ใช้แซ่อึ๊ง
เตีย บัญ (สังวาลย์ หินกลิ้ง) - รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม และเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเสียมราฐ สังกัดพรรคประชาชนกัมพูชา (เชื้อสายไทย-จีน)
สกุน นิสา - นักร้อง (เป็นบุตรของคนเชื้อสายจีน)
ดูเพิ่ม

ชาวจีนโพ้นทะเล
เด็กชายชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน และลูกครึ่งเขมร-จีน ขณะชมการแห่มังกร ในกรุงพนมเปญ
หมีนันดิ

| --- | --- |
กลุ่มย่อย: หมี
ชื่ออื่น: Kerit
ประเทศ: เคนยา
หมีนันดิ (อังกฤษ: Nandi bear) สัตว์ประหลาดชนิดที่มีผู้พบเห็นมีทวีปแอฟริกา มีรูปร่างใหญ่โตและเป็นสัตว์กินเนื้อดุร้ายคล้ายหมี หมีนันดิอาศัยอยู่ในภูมิภาคนันดิ ทางภาคตะวันตกของเคนยา เป็นสัตว์ตามความเชื่อของชาวนันดิ ชาวพื้นเมืองแห่งภูมิภาคนันดิ ผู้ที่เคยพบเห็นหมีนันดิบอกว่า มันมีรูปร่างใหญ่โต มีลายข้างลำตัวและยังมีขนแผงคอ ส่วนหลังลาดลง หมีนันดิเป็นสัตว์ดุร้าย มีความว่องไวมาก มีช่วงไหล่ที่แข็งแรง มีอุ้งเท้าหน้าที่แข็งแรงและมีกรงเล็บแหลมคม เมื่อพบมนุษย์จะฆ่าและกินเนื้อมนุษย์ โดยส่วนที่ชอบที่สุด คือ สมองสด ๆ
ชาวนันดิ เชื่อว่าหมีนันดิอาศัยอยู่ในป่าทึบ หรือในพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีต้นไม้โดยรอบ มันล่าเหยื่อโดยการซ่อนตัวอยู่หลังต้นไม้ในเวลากลางคืน ความเชื่อเรื่องหมีนันดิแพร่กระจายทั่วไปในภูมิภาคแถบตะวันออกของเคนยา จนมีการตั้งเป็นชื่อของชมรมกอล์ฟท้องถิ่นแห่งหนึ่งว่า "ชมรมกอล์ฟหมีนันดิ" ซึ่งมีประวัติก่อตั้งมานานกว่า 100 ปีแล้ว
ปัจจุบัน หมีเป็นสัตว์ที่ไม่ได้มีถิ่นที่อาศัยในทวีปแอฟริกา มีการสันนิษฐานไปต่าง ๆ บ้างก็เชื่อว่า หมีนันดิแท้จริงแล้วคือสิงโตที่ถูกเข้าใจผิด บ้างก็เชื่อว่าอาจจะเป็นหมีแอตลาส (Ursus arctos crowtheri) ซึ่งเป็นหมีสีน้ำตาล (U. arctos) ชนิดหนึ่งที่สูญพันธุ์ไปแล้วในช่วงทศวรรษที่ 1870 และเป็นหมีเพียงชนิดเดียวที่อาศัยอยู่ในทวีปแอฟริกา แถบเทือกเขาแอตลาสในภูมิภาคชายฝั่งทะเลตะวันตกเฉียงใต้ของโมร็อกโกไปจรดชายฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือของตูนิเซีย โดยอาจจะเป็นหมีแอตลาสที่อพยพจากทางแอฟริกาเหนือมาอยู่ยังแอฟริกาตะวันออก หรือคาร์ล ชูเกอร์ นักสัตว์ประหลาดวิทยาชื่อดังชาวอังกฤษ ระบุว่าอาจจะเป็นไฮยีนาหน้าสั้น (Pachycrocuta brevirostris) ไฮยีนาขนาดใหญ่ที่สูญพันธุ์ไปแล้วเมื่อ 500,000 ปีก่อน โดยคำอธิบายนี้น่าพอใจเป็นอย่างมาก
แหล่งข้อมูลอื่น

The Nandi Bear: Ferocious killer from the past, by Matthew J. Eaton (อังกฤษ)
The Cryptid Zoo: Nandi Bear (อังกฤษ)
PDF about Hyaena brevirostris (อังกฤษ)
ภาษาลอมบาร์ด

| ภาษาลอมบาร์ด |
| --- | --- |
lombard/lumbaart (ตะวันตก) lombard (ตะวันออก)
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศอิตาลี, ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
ภูมิภาค: อิตาลี แคว้นลอมบาร์เดีย  แคว้นปีเยมอนเต  แคว้นทีโรลใต้  แคว้นเตรนตีโน สวิตเซอร์แลนด์ รัฐเกราบึนเดิน  รัฐตีชีโน บราซิล รัฐซังตากาตารีนา 
จำนวนผู้พูด: 3.8 ล้านคน  (2002)
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อิตาลิกโรมานซ์โรมานซ์ตะวันตกกัลโล-โรมานซ์กัลโล-อิตาลิกภาษาลอมบาร์ด
ภาษาถิ่น: ลอมบาร์ดตะวันตก ลอมบาร์ดตะวันออก                  
รหัสภาษา
ISO 639-3: lmo
Linguasphere: 51-AAA-oc & 51-AAA-od

การกระจายทางภูมิศาสตร์โดยละเอียดของภาษาถิ่นลอมบาร์ด รายละเอียด: L01 – ลอมบาร์ดตะวันตก; L02 – ลอมบาร์ดตะวันออก; L03 – ลอมบาร์ดใต้; L04 – ลอมบาร์ดแถบแอลป์
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ลอมบาร์ด (ชื่อพื้นเมือง: ลอมบาร์ด: lombard / lumbart, ขึ้นอยู่กับอักขรวิธี; แม่แบบ:IPA-lmo หรือ แม่แบบ:IPA-lmo) เป็นภาษาที่ถือเป็นภาษาต่อเนื่อง ซึ่งมีผู้พูดหนึ่งล้านคนในอิตาลีตอนเหนือและสวิตเซอร์แลนด์ตอนใต้ โดยเฉพาะพื้นที่ส่วนใหญ่ของแคว้นลอมบาร์เดีย และบางพื้นที่ในภูมิภาคใกล้เคียง เช่นฝั่งตะวันออกของแคว้นปีเยมอนเต และฝั่งตะวันตกของแคว้นเตรนติโนของประเทศอิตาลี และรัฐตีชีโนกับรัฐเกราบึนเดินของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ภาษาลอมบาร์ดเป็นภาษาในกลุ่มภาษาโรมานซ์ ซึ่งอยู่ในกลุ่มกัลโล-โรมานซ์
นอกจากนี้ยังมีผู้พูดภาษาลอมบาร์ดในรัฐซังตากาตารีนาของประเทศบราซิลด้วย
สัทวิทยา

ตารางข้างล่างนี้แสดงเสียงที่มีในภาษาลอมบาร์ดทุกสำเนียง
สัทวิทยา > พยัญชนะ

|  |  | ริมฝีปาก | ริมฝีปาก-ฟัน | ฟัน | ปุ่มเหงือก | หลัง- ปุ่มเหงือก | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| นาสิก | นาสิก | m |  |  | n |  | ɲ | (ŋ) |
| หยุด | ไร้เสียง | p |  | t |  |  |  | k |
| หยุด | ออกเสียง | b |  | d |  |  |  | ɡ |
| กักเสียดแทรก | ไร้เสียง |  |  |  | t͡s | t͡ʃ |  |  |
| กักเสียดแทรก | ออกเสียง |  |  |  | d͡z | d͡ʒ |  |  |
| เสียดแทรก | ไร้เสียง |  | f |  | s | ʃ |  |  |
| เสียดแทรก | ออกเสียง |  |  |  | z | ʒ |  |  |
| รัว | รัว |  |  |  | r |  |  |  |
| เปิด | กลาง |  | ʋ |  |  |  | j | w |
| เปิด | ข้าง |  |  |  | l |  | (ʎ) |  |
ในภาษาลอมบาร์ดตะวันออก เสียง /dz/, /z/ กับ /ʒ/ รวมเป็นเสียง [z] และเสียง /ts/, /s/ กับ /ʃ/รวมเป็นเสียง [s] เสียงสุดท้ายมัก debuccalized ไปเป็น [h]
สัทวิทยา > สระ

|  | หน้า> ไม่ห่อ | หน้า> ห่อ | กลาง | หลัง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สูง | i iː | y yː |  | u uː |
| กลาง | e eː | ø øː (œ) |  | o |
| กลาง | ɛ | ø øː (œ) |  | ɔ |
| ต่ำ |  |  | a aː |  |
ในแบบตะวันตก มีการเปรียบเทียบความยาวของสระ (เช่น andà "เพื่อไป" vs andàa "ไปแล้ว" ในภาษามิลาน) แต่แบบตะวันออกมักใช้เฉพาะหน่วยเสียงย่อยสั้น
เมื่อมีรูปสระอักขรวิธีซ้ำกันสองตัวที่แยกกันด้วยยัติภาค ซึ่งหลีกเลี่ยงความสับสนกับสระยาว เช่น a-a ใน ca-àl "ม้า"
บรรณานุกรม

Agnoletto, Attilio (1992). San Giorgio su Legnano - storia, società, ambiente. SBN IT\ICCU\CFI\0249761.
D'Ilario, Giorgio (2003). Dizionario legnanese. Artigianservice. SBN IT\ICCU\MIL\0625963.
Bernard Comrie, Stephen Matthews, Maria Polinsky (eds.), The Atlas of languages: the origin and development of languages throughout the world. New York 2003, Facts On File. p. 40.
Brevini, Franco - Lo stile lombardo: la tradizione letteraria da Bonvesin da la Riva a Franco Loi / Franco Brevini - Pantarei, Lugan - 1984 (Lombard style: literary tradition from Bonvesin da la Riva to Franco Loi )
Glauco Sanga: La lingua Lombarda, in Koiné in Italia, dalle origini al 500 (Koinés in Italy, from the origin to 1500), Lubrina publisher, Bèrghem.
Claudio Beretta: Letteratura dialettale milanese. Itinerario antologico-critico dalle origini ai nostri giorni - Hoepli, 2003.
G. Hull: "The linguistic Unity of Northern Italy and Rhaetia, PhD thesis, University of Sydney, 1982; published as The Linguistic Unity of Northern Italy and Rhaetia: Historical Grammar of the Padanian Language, 2 vols. Sydney: Beta Crucis Editions, 2017.
Jørgen G. Bosoni: «Una proposta di grafia unificata per le varietà linguistiche lombarde: regole per la trascrizione», in Bollettino della Società Storica dell’Alta Valtellina 6/2003, p. 195-298 (Società Storica Alta Valtellina: Bormio, 2003). A comprehensive description of a unified set of writing rules for all the Lombard varieties of Switzerland and Italy, with IPA transcriptions and examples.
Tamburelli, M. (2014). Uncovering the ‘hidden’ multilingualism of Europe: an Italian case study. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 35(3), 252-270.
NED Editori: I quatter Vangeli de Mattee, March, Luca E Gioann - 2002.
Stephen A. Wurm: Atlas of the World’s Languages in Danger of Disappearing. Paris 2001, UNESCO Publishing, p. 29.
Studi di lingua e letteratura lombarda offerti a Maurizio Vitale, (Studies in Lombard language and literature) Pisa: Giardini, 1983
A cura di Pierluigi Beltrami, Bruno Ferrari, Luciano Tibiletti, Giorgio D'Ilario: Canzoniere Lombardo - Varesina Grafica Editrice, 1970.
Sanga, Glauco. 1984. Dialettologia Lombarda. University of Pavia. 346pp.
แหล่งข้อมูลอื่น

Far Lombard This Lombard language association website is a place where you can learn lombard through texts and audio visual materials.
Lombard language digital library
Learn Lombard online
Learn Lombard Italian site
Centro di dialettologia e di etnografia del Cantone Ticino.
Repubblica e Cantone Ticino Documenti orali della Svizzera italiana. (ในภาษาอิตาลี)
Istituto di dialettologia e di etnografia valtellinese e valchiavennasca เก็บถาวร 2006-04-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
LSI - Lessico dialettale della Svizzera italiana.
RTSI: Acquarelli popolari, some video and audio documents (interviews, recordings, etc. of writers from Ticino) in Ticinese varieties (please notice that the metalanguage of this site is Italian, and that some of the interviews are in Italian rather than in Ticinese Lombard).
UNESCO Red Book on Endangered Languages: Europe. Potentially endangered languages, where Lombard is classified as a potentially endangered language.
VSI - Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana เก็บถาวร 2012-06-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
in_lombard website dedicated to the Lombard language (in English)
Lombard basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database
Lombard Wiktionary in incubator
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี
วิกเตอร์ โมซิส

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 โมซิสกับสปาร์ตัคมอสโกในปี 2021
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  วิกเตอร์ โมซิส
วันเกิด:   (1990-12-12) 12 ธันวาคม ค.ศ. 1990 (34 ปี)
สถานที่เกิด:  ลากอส ไนจีเรีย
ส่วนสูง:  1.77 เมตร (5 ฟุต 10 นิ้ว)
ตำแหน่ง:  วิงแบ็ก ปีก
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  สปาร์ตัคมอสโก
หมายเลข:  8
สโมสรเยาวชน
2001–2007:  คริสตัลพาเลซ
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2007–2010 |  คริสตัลพาเลซ |  58 |  (11) |
| 2010–2012 |  วีแกนแอทเลติก |  74 |  (8) |
| 2012–2021 |  เชลซี |  87 |  (7) |
| 2013–2014 |  → ลิเวอร์พูล (ยืม) |  19 |  (1) |
| 2014–2015 |  → สโตกซิตี (ยืม) |  19 |  (3) |
| 2015–2016 |  → เวสต์แฮมยูไนเต็ด (ยืม) |  21 |  (1) |
| 2019–2020 |  → เฟเนร์บาห์เช่ (ยืมตัว) |  20 |  (5) |
| 2020 |  → อินเตอร์มิลาน​ (ยืม) |  12 |  (0) |
| 2020–2021 |  → สปาร์ตัคมอสโก​ (ยืม) |  19 |  (4) |
| 2021–2024 |  สปาร์ตัคมอสโก |  51 |  (5) |
ทีมชาติ
| 2005 |  อังกฤษ อายุไม่เกิน 16 ปี |  1 |  (0) |
| 2006–2007 |  อังกฤษ อายุไม่เกิน 17 ปี |  15 |  (9) |
| 2008–2009 |  อังกฤษ อายุไม่เกิน 19 ปี |  12 |  (2) |
| 2010 |  อังกฤษ อายุไม่เกิน 21 ปี |  1 |  (0) |
| 2012–2018 |  ไนจีเรีย |  38 |  (12) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 2 มีนาคม 2024
วิกเตอร์ โมซิส (อังกฤษ: Victor Moses, เกิด 12 ธันวาคม ค.ศ. 1990) เป็นนักฟุตบอลชาวไนจีเรีย ปัจจุบันเล่นในตำแหน่งปีกและวิงแบ็กให้กับสปาร์ตัคมอสโก​ของประเทศรัสเซีย
โมซิสริ่มต้นการเป็นนักฟุตบอลอาชีพในระดับอีเอฟแอลแชมเปียนชิปกับคริสตัลพาเลซ ก่อนจะสร้างผลงานในสนามจนเป็นที่สนใจจากสโมสรใหญ่และได้ย้ายไปร่วมทีมวีแกน แอธเลติกในระดับพรีเมียร์ลีก ในปี 2010 โดยโมซิสลงสนามในพรีเมียร์ลีกให้กับวีแกนแอทเลติก เป็นเวลา 2 ฤดูกาล ก่อนที่จะได้รับความสนใจจากสโมสรระดับแชมป์ยูฟ่าแชมเปียนส์ลีกอย่างเชลซี และได้ย้ายไปร่วมทีมเชลซีในฤดูกาล 2012–2013 โดยในฤดูกาลแรกของเขากับเชลซี โมซิสไม่อาจสอดแทรกขึ้นเป็นผู้เล่นคนสำคัญของทีมได้
ต่อมาการกลับมาสู่เชลซีอีกครั้งของโชเซ มูรีนโย ทำให้เขากลายเป็นผู้เล่นที่ไม่ได้อยู่ในแผนการทำทีมถึง 3 ฤดูกาล โดยถูกลิเวอร์พูลยืมตัวไปในฤดูกาล 2013–2014 และถูกยืมตัวไปเล่นให้กับสโตกซิตีในฤดูกาล 2014–2015 ก่อนจะถูกเวสต์แฮมยูไนเต็ดยืมตัวไปในฤดูกาล 2015–2016 จนกระทั่งได้กลับมาสู่สโมสรเชลซีอีกครั้งในยุคของอันโตนีโอ คอนเต ที่เข้ามาเป็นผู้จัดการทีมคนใหม่ในฤดูกาล 2016–2017 และกลายเป็นหนึ่งในผู้เล่นคนสำคัญของสโมสร
ในนามทีมชาติในช่วงระดับเยาวชน โมซิสเลือกเล่นให้ทีมชาติอังกฤษ โดยติดทีมชาติอังกฤษตั้งแต่รุ่นอายุไม่เกิน 16 ปี, 17 ปี , 19 ปี และทีมชาติอังกฤษ รุ่นอายุไม่เกิน 21 ปี ต่อมาโมซิส เลือกเล่นในระดับทีมชาติชุดใหญ่ให้กับทีมชาติไนจีเรีย โดยได้ลงเล่นให้กับทีมชาติไนจีเรียในฟุตบอลโลก 2018 ที่ประเทศรัสเซีย
แหล่งข้อมูลอื่น

Victor Moses profile at the Wigan Athletic website
สถิติของ Victor Moses ที่ Soccerbase
ESPN Profile เก็บถาวร 2010-02-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กรายชื่อนักกีฬาทีมชาติไนจีเรีย – ฟุตบอลโลก 2014 |
| --- | --- | --- |
|  1 Enyeama  2 Yobo (c)  3 Uzoenyi  4 Gabriel  5 Ambrose  6 Egwuekwe  7 Musa  8 Odemwingie  9 Emenike  10 มิเกล  11 โมซิส  12 Odunlami  13 Oshaniwa  14 Oboabona  15 Azeez  16 Ejide  17 Onazi  18 Babatunde  19 Nwofor  20 Uchebo  21 Agbim  22 Omeruo  23 อเมโอบี  ผู้ฝึกสอน: Keshi  |  1 Enyeama  2 Yobo (c)  3 Uzoenyi  4 Gabriel  5 Ambrose  6 Egwuekwe  7 Musa  8 Odemwingie  9 Emenike  10 มิเกล  11 โมซิส  12 Odunlami  13 Oshaniwa  14 Oboabona  15 Azeez  16 Ejide  17 Onazi  18 Babatunde  19 Nwofor  20 Uchebo  21 Agbim  22 Omeruo  23 อเมโอบี  ผู้ฝึกสอน: Keshi  |  |
| ด ค กรายชื่อนักกีฬาทีมชาติไนจีเรีย – ฟุตบอลโลก 2018 |
| --- | --- | --- |
|  1 เอเซงวา  2 อิโดวู  3 เอชิเอจิเล  4 อึนดิดี  5 ทรูสต์-เอคอง  6 บาโลกุน  7 มูซา  8 เอเตโบ  9 อิกาโล  10 มิเกล (c)  11 โมซิส  12 อับดุลลาฮี  13 ซิเมียน  14 อิเฮอานาชอ  15 โอบี  16 อักเปยี  17 โอนาซี  18 อิโวบี  19 โอกู  20 อาวาซีม  21 เอบูเอฮี  22 โอเมรูโอ  23 อูโซโฮ  ผู้ฝึกสอน: รอร์  |  1 เอเซงวา  2 อิโดวู  3 เอชิเอจิเล  4 อึนดิดี  5 ทรูสต์-เอคอง  6 บาโลกุน  7 มูซา  8 เอเตโบ  9 อิกาโล  10 มิเกล (c)  11 โมซิส  12 อับดุลลาฮี  13 ซิเมียน  14 อิเฮอานาชอ  15 โอบี  16 อักเปยี  17 โอนาซี  18 อิโวบี  19 โอกู  20 อาวาซีม  21 เอบูเอฮี  22 โอเมรูโอ  23 อูโซโฮ  ผู้ฝึกสอน: รอร์  |  |
ประแจ (รถไฟ)

ประแจ จากโคมประแจ แสดงท่าประแจสวนเบี่ยงไปทางขวา

ประแจ (อังกฤษ: railroad switch, turnout) เป็นอุปกรณ์สำหรับติดตั้งไว้ที่รางรถไฟสำหรับให้รถไฟเดินเบี่ยงจากทางเดิมได้เมื่อต้องการ ประแจสามารถควบคุมได้ด้วยคันกลับที่ตัวประแจ สายลวดดึงรอก หรือมอเตอร์ไฟฟ้าก็ได้ ประแจมีได้ทั้งแบบประแจเบี่ยงเลี้ยว ประแจเบี่ยงรูปสองง่าม หรือประแจทางตัด
ประแจอย่างง่าย ๆ เริ่มต้นจากทางรถไฟตรงปกติ เมื่อต้องการทำทางเลี้ยวไปด้านขวา ก็จะตัดส่วนหนึ่งของราวเหล็กด้านขวาออก ด้านหนึ่งต่อราวเหล็กให้โค้งออกไปตามแนวเบี่ยง อีกด้านต่อราวในแนวหักมุม เรียกมุมหักนี้ว่าตะเฆ่ (frog) ด้านในของประแจจะมีราวเหล็กสองอัน อันหนึ่งโค้ง อันหนึ่งตรง ต่อกับจุดหมุนตรงตะเฆ่ เรียกว่ารางลิ้น (point blades) เมื่อกลไกกลับประแจดึงให้ราวโค้งชิดซ้าย (ตามรูป) ก็จะทำให้รถไฟสามารถแล่นไปทางขวาได้ ในทางกลับกันถ้ากลับประแจให้ราวตรงชิดขวา ก็ทำให้รถไฟเดินตรงไปตามปรกติ
ขณะขบวนรถไฟผ่านประแจแล้วเดินตรงไปหรือเบี่ยงทิศก็ได้ (เช่นในรูป) เรียกลักษณะประแจนี้ว่าประแจสวน (facing-point movement) ในทางกลับกัน ถ้าขบวนรถเดินจากทางรถไฟสองทาง ผ่านประแจเข้าสู่ทางเดียว ก็จะเรียกประแจลักษณะนี้ว่าประแจตาม (trailing-point movement) หากประแจมิได้อยู่ในทางที่ถูกต้อง ล้อก็จะบังคับให้ประแจเข้าในทิศทางที่ถูกต้องแทนจนทำให้ประแจบางชนิดเสียหายได้ เรียกว่าประแจถูกรีด (trailed)
สำหรับบทความนี้ "ราว" (rail) หมายถึงเหล็กท่อนเดียวที่นิยมเรียกว่าราง เมื่อนำมาประกอบกับหมอน (sleeper) ก็จะได้รางหรือทางรถไฟ (track)
หลักการทำงาน

เนื่องจากรถไฟ (รถจักร และรถพ่วง ตลอดจนยานยนต์ราง) ต้องอาศัยราวเหล็กทั้งสองข้างของรางรถไฟช่วยบังคับล้อให้เคลื่อนไปในทิศทางที่เหมาะสมโดยมีครีบล้อ (หรือบังใบล้อ) ซึ่งติดอยู่ตอนในของล้อช่วย หากต้องการให้รถไฟเปลี่ยนทิศทางเดิม ก็จำเป็นต้องให้ราวเหล็กด้านหนึ่งบังคับทิศขบวนรถไป โดยมีราวเหล็กอีกด้านหนึ่งคอยกั้นมิให้ครีบล้อเข้าไปในทิศทางที่ไม่ต้องการ หาไม่แล้วรถไฟก็จะตกรางได้ จากหลักการข้างต้น เราสามารถเปลี่ยนทิศทางของขบวนรถได้
รางลิ้นประแจ เดิมที่บังคับด้วยคันโยกที่ติดกับตัวประแจ ซึ่งประแจชนิดนี้ยังมีใช้ถึงปัจจุบันโดยเฉพาะในเขตโรงซ่อมรถไฟ หรือสถานีที่การจราจรไม่มาก ในเวลาต่อมาได้มีการพัฒนาให้มีกลไกข้อเหวี่ยงติดกับรอก และใช้สายลวดบังคับ ซึ่งประแจลักษณะนี้มีใช้มากเช่นกัน เมื่อย่านสถานีรถไฟมีขนาดใหญ่โตขึ้น การใช้สายลวดเป็นการไม่สะดวกเพราะเกะกะการเดินไปมาในย่าน จึงได้มีการใช้มอเตอร์ไฟฟ้าหรือลมอัดบังคับประแจขึ้น
โดยปกติ ประแจสามารถใช้งานได้ดีที่ความเร็วต่ำ ๆ เพราะยิ่งความเร็วสูง โอกาสที่จะถูกแรงเข้าสู่ศูนย์กลางเหวี่ยงให้ตกรางก็มีมากขึ้น แต่ในปัจจุบันได้มีการพัฒนาให้ประแจสามารถผ่านด้วยความเร็วสูง ๆ ได้ นอกจากนี้ ในประเทศเขตหนาวยังได้มีการติดตั้งระบบทำความร้อนที่รางลิ้นประแจ ช่วยให้น้ำแข็งไม่เกาะประแจจนขยับรางลิ้นไม่ได้
ส่วนประกอบของประแจ > รางลิ้น

รางลิ้น (point blade) เป็นส่วนประกอบสำคัญที่ทำให้รถไฟสามารถเปลี่ยนทิศทางเดินได้ ประกอบด้วยราวเหล็กโค้งและราวเหล็กตรงอย่างละอัน ปลายด้านที่สวนกับขบวนรถจะลีบเล็กเพื่อให้ชิดซ้ายหรือขวาได้สะดวก จากรูป (ซ้ายมือ) เป็นประแจสวนเบี่ยงไปทางซ้าย ท่าตรง จะสังเกตเห็นว่ารางลิ้นชิดซ้าย ทำให้ครีบล้อยังคงรักษาทิศทางตรงได้อยู่ ในทางกลับกันหากกลับประแจให้รางลิ้นชิดขวา บังใบล้อจะถูกบังคับให้เดินตามทางเลี้ยวแทน
ส่วนประกอบของประแจ > ตะเฆ่

ตะเฆ่ (frog) หมายถึงจุดต่อหักมุมของราวเหล็ก ระหว่างทางตรงและทางเลี้ยว เป็นส่วนที่ต้องทำให้แข็งแรงอย่างมากเพราะต้องรับแรงสะเทือนจากขบวนรถ จนบางครั้งก็ต้องนำไปทำให้แข็งโดยผ่านประบวนการแรงระเบิด (shock hardening) คำว่า frog มีที่มาจากลักษณะของตะเฆ่กับกีบม้า
ส่วนประกอบของประแจ > รางกัน

รางกัน หรือราวกัน (check rail) เป็นราวเหล็กที่ติดตั้งชิดด้านในรางรถไฟในระยะกว้างพอให้ครีบล้อผ่านได้ นิยมติดตั้งไว้ด้านตรงข้ามกับตะเฆ่เพื่อให้แน่ใจว่าครีบล้ออยู่ในทิศทางที่ถูกต้อง หรือแม้แต่นำไปติดตั้งในโค้งรัศมีแคบ หรือบนสะพานด้วย
นอกจากนี้ ยังมีเครื่องกลับประแจหรือคันกลับประแจเพิ่มเติมด้วย ซึ่งจะทำหน้าที่ขยับรางลิ้นให้อยู่ในทิศทางที่ถูกต้อง รวมไปถึงกลไกบังคับสัญญาณประจำที่สัมพันธ์ประแจนั้นด้วย