stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
มะเร็งท่อน้ำดี
วิทยาการระบาด

| ประเทศ | ในตับ (ชาย/หญิง) | นอกตับ (ชาย/หญิง) |
| --- | --- | --- |
| สหรัฐ | 0.60/0.43 | 0.70/0.87 |
| ญี่ปุ่น | 0.23/0.10 | 5.87/5.20 |
| ออสเตรเลีย | 0.70/0.53 | 0.90/1.23 |
| อังกฤษ/เวลส์ | 0.83/0.63 | 0.43/0.60 |
| สกอตแลนด์ | 1.17/1.00 | 0.60/0.73 |
| ฝรั่งเศส | 0.27/0.20 | 1.20/1.37 |
| อิตาลี | 0.13/0.13 | 2.10/2.60 |
มะเร็งท่อน้ำดีเป็นมะเร็งชนิดที่พบค่อนข้างน้อย มีผู้ป่วยได้รับวินิจฉัยในสหรัฐ 2,000 ถึง 3,000 คนต่อปี หรือคิดเป็นอุบัติการณ์ต่อปี 1–2 ต่อ 100,000 คน ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีอุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีสูงที่สุดในโลก คืออยู่ที่ 84.6 ต่อ 100,000 ประชากรชาย และ 36.8 ต่อ 100,000 ประชากรหญิงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ข้อมูลโรงพยาบาลศรีนครินทร์ จังหวัดขอนแก่นรายงานว่าพบมะเร็งท่อน้ำดีในตับเป็นอันดับ 1 ของมะเร็งที่กำเนิดขึ้นในตับ มีอุบัติการณ์ 300 รายต่อปี การผ่าศพเป็นชุดรายงานความชุกระหว่าง 0.01% ถึง 0.46% มีความชุกของมะเร็งท่อน้ำดีในทวีปเอเชียสูงกว่า ซึ่งระบุว่าสาเหตุมาจากการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับบางชนิด อุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีเพิ่มขึ้นตามอายุ และพบในชายบ่อยกว่าหญิงเล็กน้อย (อาจเนื่องจากมีอัตราเกิดท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิในชายสูงกว่าหญิงซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญ) ความชุกของมะเร็งท่อน้ำดีในผู้ป่วยท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิอาจสูงถึง 30% จากการศึกษาด้วยการผ่าศพ
งานวิจัยหลายชิ้นแสดงให้เห็นว่ากำลังมีการเพิ่มขึ้นของอุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีในตับในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา โดยพบผู้ป่วยเพิ่มขึ้นในทวีปอเมริกาเหนือ ยุโรป เอเชีย และออสเตรเลีย สาเหตุที่ทำให้มีการเพิ่มขึ้นของอุบัติการณ์นี้ยังไม่แน่ชัดโดยอาจเป็นจากการพัฒนาของกระบวนการการวินิจฉัยก็เป็นได้ แต่ในขณะเดียวกันความชุกของปัจจัยที่อาจเป็นปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งท่อน้ำดีเช่นการติดเชื้อเอชไอวีนั้นก็มีการเพิ่มขึ้นในช่วงเวลาที่ว่านี้เช่นกัน
แหล่งข้อมูลอื่น

ศูนย์วิจัยพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี เก็บถาวร 2010-07-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ของ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
American Cancer Society Detailed Guide to Bile Duct Cancer เก็บถาวร 2007-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
ข้อมูลเกี่ยวกับมะเร็งท่อน้ำดีนอกตับสำหรับผู้ป่วย จาก National Cancer Institute.
The Cholangiocarcinoma Foundation: แหล่งข้อมูลสำหรับผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดี ญาติมิตร ผู้ดูแล
The Alan Morement Memorial Fund มูลนิธิของโรคมะเร็งท่อน้ำดีในอังกฤษ
Macmillan/Cancerbackup page on Cholangiocarcinoma
อาการตัวเหลืองตาเหลือง (ดีซ่าน)
อุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีในประเทศไทยช่วงปี ค.ศ. 1990-2001 เทียบกับความชุกของโรคติดเชื้อพยาธิ Opisthorcis viverrini
แผนภาพแสดงตำแหน่งของมะเร็ง (สีฟ้า) ในระบบท่อน้ำดี สังเกตว่ามะเร็งอยู่ในท่อน้ำดีตับรวม (common hepatic duct) หรือเป็นชนิดที่เรียก บริเวณขั้วตับ (perihilar) ผู้ป่วยลักษณะนี้จะมีอาการดีซ่านเนื่องจากน้ำดีจากตับไหลลงสู่ระบบย่อยอาหารไม่ได้
ภาพกล้องจุลทรรศน์ของมะเร็งท่อน้ำดีในตับ (ซีกขวาของภาพ) เทียบกับเซลล์ตับปกติ (ซีกซ้าย) ในมิญชวิทยา มะเร็งท่อน้ำดีมีลักษณะ (1) เซลล์คล้ายท่อน้ำดีไม่ปกติยื่นออกจากเนื้องอกในผนังกั้นระหว่างกลีบย่อย (ตำแหน่งท่อน้ำดีกายภาพปกติ) และ (2) เนื้องอกมีโครงเดสโมพลาสติกที่พบบ่อยในมะเร็ง กลุ่มสามพอร์ทัล (ซ้ายบนของภาพ) มีลักษณะท่อน้ำดีปกติ (สีย้อมเอชแอนด์อี)
ภาพจากการถ่ายภาพรังสีส่วนตัดอาศัยคอมพิวเตอร์แสดงให้เห็นมะเร็งท่อน้ำดี
ภาพจาก ERCP ของผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดี แสดงให้เห็นการตีบแคบของท่อน้ำดีร่วมและการขยายของส่วนต้นของท่อน้ำดี
มะเร็งท่อน้ำดีในตับคนจากผู้ป่วยขอนแก่น ประเทศไทย
อธิการ

อธิการ (อังกฤษ: authority; superior) มาจากคำในภาษาบาลี "อธิการ" (adhikāra, ออกเสียงว่า "อะธิการะ") แปลว่าเจ้าหน้าที่ การหมายใจ หรือความดี ในภาษาไทยปัจจุบันใช้คำนี้หมายถึงผู้มีอำนาจในด้านการปกครอง พบทั้งในศาสนจักร และการทหาร
ศาสนจักร > พุทธจักร

อธิการของพระสงฆ์เรียกว่าพระสังฆาธิการ ซึ่งหมายถึงพระภิกษุผู้ดำรงตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์ไทยตั้งแต่ระดับเจ้าคณะภาคลงมาจนถึงผู้ช่วยเจ้าอาวาส และเรียกเจ้าอาวาสที่ไม่มีสมณศักดิ์ว่าพระอธิการ เรียกเจ้าคณะตำบลหรือพระอุปัชฌาย์ที่ไม่มีสมณศักดิ์ว่าเจ้าอธิการ
ศาสนจักร > คริสตจักร

ในคริสตจักร คำว่าอธิการใช้หมายถึงนักบวชที่มีตำแหน่งในการปกครอง ถ้าเป็นสตรีเรียกว่าอธิการิณี อธิการมีหลายประเภท ดังนี้
อธิการโบสถ์ (parish priest) คือ บาทหลวงที่ได้รับมอบหมายจากมุขนายกประจำมุขมณฑลให้มีหน้าที่ปกครองเขตแพริช มีผู้ช่วยเรียกว่าผู้ช่วยอธิการโบสถ์ (curate)
อธิการเซมินารี (rector (of seminary)) คือบาทหลวงที่มีหน้าที่ปกครองเซมินารี
อธิการบ้านนักบวช (superior of religious house) คือนักบวชคาทอลิก (อาจไม่ใช่บาทหลวงก็ได้) ที่มีหน้าที่ปกครองบ้านนักบวช
อธิการเจ้าคณะแขวง (provincial superior) คือนักบวชคาทอลิกที่ปกครองแขวงคณะนักบวช (เป็นหน่วยเขตการปกครองที่ประกอบด้วยบ้านนักบวชหลายบ้านในพื้นที่เดียวกัน)
อธิการอาราม (abbot) หมายถึงนักพรตที่ปกครองอารามหรือแอบบีย์
อัคราธิการหรือมหาธิการ (superior general; master superior) หมายถึงนักบวชที่เป็นผู้ปกครองสูงสุดในคณะนักบวชคาทอลิกแต่ละคณะ ในกฎหมายศาสนจักรจึงเรียกว่าอธิการสูงสุด
อธิการชั้นผู้ใหญ่ (major moderator) ตามประมวลกฎหมายพระศาสนจักรหมายถึงอธิการสูงสุดและอธิการเจ้าคณะแขวง (รวมถึงผู้ช่วยของตำแหน่งเหล่านี้) ส่วนอธิการอารามถือว่ามีฐานะเทียบเท่าอธิการชั้นผู้ใหญ่ แต่ไม่ได้มีอำนาจเท่าอธิการชั้นผู้ใหญ่เสียทั้งหมด
การทหาร

อธิการอาจหมายถึง
พลาธิการ (quartermaster) คือหน่วยงานทหารและตำรวจที่ควบคุมการจัดที่พัก เครื่องใช้ อาหาร
เสนาธิการ (chief of staff) คือทหารที่ทำหน้าที่หาข่าวสาร ประมาณการ แนะนำ ทำแผนและคำสั่ง ประสานงานระหว่างผู้บังคับบัญชากับหน่วยทหาร แต่ไม่มีอำนาจบัญชาการหน่วยทหาร
อนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ 11 กันยายน

| อนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ 11 กันยายน |
| --- | --- |

อนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ 11 กันยายน ในโลเวอร์แมนแฮตตัน
th
ข้อมูลทั่วไป
สถานะ: เปิด
ประเภท: อนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์
ที่ตั้ง: 180 ถนนกรีนิช นครนิวยอร์ก รัฐนิวยอร์ก สหรัฐ 10007
พิกัด: 40°42′42″N 74°0′49″W﻿ / ﻿40.71167°N 74.01361°W﻿ / 40.71167; -74.01361
เริ่มสร้าง: 13 มีนาคม พ.ศ. 2549; 18 ปีก่อน
ความสูง
หลังคา: อนุสรณ์สถาน: บริเวณชั้นใต้ดินของตึกแฝด พิพิธภัณฑ์: มีความสูงตั้งแต่ 66 ถึง 75 ฟุต (20 ถึง 23 เมตร)
การออกแบบและการก่อสร้าง
สถาปนิก: ไมเคิล แอรัด ปีเตอร์ วอล์กเกอร์ บ. เดวิส โบรดี บอนด์ บ. สโนเฮตา
วิศวกรโครงสร้าง: WSP Global BuroHappold Engineering (พิพิธภัณฑ์)
อนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ 11 กันยายน (อังกฤษ: National September 11 Memorial & Museum) หรือ อนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์ 9/11 เป็นอนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์ที่ตั้งอยู่ภายในบริเวณอาคารเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ในนครนิวยอร์ก สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงเหตุวินาศกรรม 11 กันยายน พ.ศ. 2544 ที่คร่าชีวิตผู้คนไป 2,977 คน และเหตุระเบิดเวิลด์อาคารเทรดเซ็นเตอร์ในปี พ.ศ. 2536 ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิต 6 คน อนุสรณ์สถานตั้งอยู่ที่บริเวณเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ ซึ่งเป็นที่ตั้งเดิมของตึกแฝด (Twin Towers) ที่ถูกทำลายในระหว่างเหตุการณ์ 11 กันยายน อนุสรณ์สถานแห่งนี้ดำเนินงานโดยองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร มีภารกิจในการระดมทุนเพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการทั้งอนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์ภายในบริเวณเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์
มีการวางแผนสร้างอนุสรณ์สถานเพื่อรำลึกถึงผู้สูญเสียและเจ้าหน้าที่ผู้กล้าหาญที่เข้าร่วมปฏิบัติการกู้ภัยและค้นหาผู้สูญหาย โดยเริ่มดำเนินการทันทีหลังจากเหตุการณ์โจมตีและการพังทลายของอาคารเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ ผู้ชนะการประกวดการออกแบบอนุสรณ์สถานคือ ไมเคิล แอรัด (Michael Arad) สถาปนิกชาวอเมริกันเชื้อสายอิสราเอล จากบริษัท ฮันเดล อาคิเท็กส์ จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทที่ตั้งอยู่ในนครนิวยอร์กและซานฟรานซิสโก แอรัดร่วมมือกับบริษัทออกแบบภูมิสถาปัตยกรรม พีดับเบิลยูพี แลนด์สเคป อาคิเท็กเจอร์ (PWP Landscape Architecture) ของปีเตอร์ วอล์กเกอร์ (Peter Walker) ในการออกแบบอนุสรณ์สถานฯ โดยออกแบบเป็นสวนป่าประกอบไปด้วยต้นโอ๊กขาว และสระน้ำสะท้อนแสงทรงสี่เหลี่ยมจัตุรัสสองแห่งอยู่ตรงกลาง ซึ่งตั้งอยู่บนฐานรากเดิมของอาคารแฝดเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์
ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2549 มูลนิธิอนุสรณ์สถานเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์และการท่าเรือนิวยอร์กและนิวเจอร์ซีย์ ได้เริ่มงานก่อสร้างอย่างหนักสำหรับอนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์ การออกแบบมีความสอดคล้องกับแผนแม่บทเดิมบางส่วน โดยยึดแนวคิดของแดเนียล ลิบส์กินด์ (Daniel Libeskind) ที่ออกแบบให้อนุสรณ์สถานอยู่ต่ำกว่าระดับถนน 30 ฟุต (9.1 เมตร) ซึ่งตื้นกว่าแผนเดิมที่ต้องการ 70 ฟุต (ประมาณ 21 เมตร) ทั้งยังเป็นโครงการเดียวในการประกวดรอบสุดท้ายที่ไม่ได้ออกแบบให้เงาของอาคารทับรอยฐานของอาคารแฝดเดิม มูลนิธิอนุสรณ์สถานเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ได้เปลี่ยนชื่อเป็นอนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์แห่งชาติ 11 กันยายนในปี พ.ศ. 2550
พิธีเปิดอนุสรณ์สถานจัดขึ้นในวันรำลึกครบรอบ 10 ปีของการโจมตีเมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2554 และเปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าชมในวันรุ่งขึ้น ส่วนพิพิธภัณฑ์นั้นได้รับการเปิดตัวอย่างเป็นทางการในวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 โดยมีไมเคิล บลูมเบอร์ก นายกเทศมนตรีนครนิวยอร์ก และประธานาธิบดีบารัก โอบามา กล่าวคำปราศรัยในพิธี พิพิธภัณฑ์เปิดให้สาธารณชนเข้าชมหลังจากนั้น 6 วัน
ไวรัสอาร์เอสวี

| Human orthopneumovirus |
| --- | --- |

ภาพไวรัสอาร์เอสวี ถ่ายด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน

การจำแนกชนิดไวรัส 
ไม่ได้จัดลำดับ:: ไวรัส Virus
Realm:: Riboviria Riboviria
อาณาจักร:: Orthornavirae Orthornavirae
ไฟลัม:: Negarnaviricota Negarnaviricota
ชั้น:: Monjiviricetes Monjiviricetes
อันดับ:: Mononegavirales Mononegavirales
วงศ์:: Pneumoviridae Pneumoviridae
สกุล:: Orthopneumovirus Orthopneumovirus
สปีชีส์:: Human orthopneumovirus

ชื่อพ้อง
 Human respiratory syncytial virus (hRSV)  Respiratory syncytial virus (RSV)
ไวรัส RSV หรือ ไวรัสมวลเซลล์รวมระบบหายใจ (อังกฤษ: respiratory syncytial virus (RSV), human respiratory syncytial virus (hRSV), human orthopneumovirus) เป็นไวรัสที่ทำให้เกิดการติดเชื้อในระบบหายใจของมนุษย์ ไวรัสชนิดนี้พบได้บ่อยมาก มีลักษณะทางไวรัสวิทยาเป็นไวรัสชนิดอาร์เอ็นเอสายเดียวเซนส์ลบ เซลล์ที่ติดเชื้อจะหลอมรวมกันเป็นมวลเซลล์รวม (syncytial) ซึ่งเป็นที่มาของชื่อไวรัสนี้
ไวรัส RSV เป็นสาเหตุของการเจ็บป่วยระบบหายใจที่รุนแรงถึงขั้นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลที่พบบ่อยที่สุดในทารก ผู้ป่วยที่หายแล้วยังสามารถเป็นซ้ำได้อีกหลายครั้งตลอดชีวิต และเป็นเชื้อก่อโรคที่สำคัญในคนทุกอายุ อัตราการติดเชื้อมักเพิ่มสูงขึ้นในฤดูหนาว ทารกที่ติดเชื้อจะมีอาการเป็นหลอดลมฝอยอักเสบ ส่วนผู้ใหญ่อาจเป็นไข้หวัดธรรมดา ผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องอาจมีอาการรุนแรงและเกิดโรคแทรกซ้อน เช่น ปอดบวม ได้
เชื้อนี้ติดต่อผ่านฝอยละออง สามารถทำให้เกิดการระบาดเป็นกลุ่มย่อยได้ทั้งในชุมชนและในสถานพยาบาล เมื่อเข้าสู่ร่างกายทางตาหรือจมูกแล้วเชื้อไวรัสจะติดเข้าไปในเซลล์เยื่อบุของทางหายใจได้ทั้งส่วนบนและส่วนล่าง ทำให้เกิดการอักเสบ เซลล์ตาย และเกิดการอุดกั้นทางหายใจ วิธีตรวจทำได้หลายอย่าง เช่น การตรวจแอนติเจน การตรวจพันธุกรรม และการเพาะเชื้อไวรัส ฯลฯ สถาบันกุมารเวชศาสตร์อเมริกันไม่แนะนำให้ตรวจหาเชื้ออาร์เอสวีด้วยวิธีตรวจทางห้องปฏิบัติการในผู้ป่วยทุกราย เนื่องจากการรักษาโดยหลักเป็นการรักษาเพื่อบรรเทาอาการ การป้องกันที่ดีที่สุดคือการล้างมือและการหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับผู้ป่วย มีการใช้ยาพาลิวิซูแม็บเป็นการป้องกันก่อนสัมผัสสำหรับทารกที่มีความเสี่ยงสูงที่จะมีภาวะแทรกซ้อนจากการติดไวรัส RSV ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนป้องกันโรคนี้ แต่มีวัคซีนที่อยู่ระหว่างการทดลองหลายตัว
การรักษาหลัก ๆ คือการรักษาตามอาการ ได้แก่ การให้ออกซิเจน การให้การช่วยหายใจ (เช่น การใช้ซีแพพ หรือการให้ออกซิเจนแรงดันสูงทางจมูก) เมื่อจำเป็น ในรายที่มีอาการรุนแรง เกิดภาวะหายใจล้มเหลว อาจจำเป็นต้องใส่ท่อช่วยหายใจและใช้เครื่องช่วยหายใจ ยาต้านไวรัสที่ได้รับอนุญาตให้ขึ้นทะเบียนว่าใช้รักษาโรคนี้ได้คือไรบาไวริน แต่การใช้จริงก็ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่
อาการและอาการแสดง

| การติดไวรัสอาร์เอสวี (Human respiratory syncytial virus infection) |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: Human respiratory syncytial virus

ภาพเอกซเรย์ปอดของผู้ป่วยเด็กที่ติดเชื้ออาร์เอสวี แสดงให้เห็นส่วนทึบแสงบริเวณขั้วปอดทั้งสองข้าง
สาขาวิชา: กุมารเวชศาสตร์
การป้องกัน: การล้างมือ หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดผู้ป่วย
การติดเชื้ออาร์เอสวีอาจทำให้มีอาการและอาการแสดงได้หลายระดับ ตั้งแต่การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนที่มีอาการเล็กน้อย ไปจนถึงการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนล่างที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต อาจต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลและอาจต้องใช้การช่วยหายใจด้วยเครื่องช่วยหายใจ เชื้อนี้สามารถทำให้เกิดการติดเชื้อได้ในผู้ป่วยทุกอายุ และเป็นการติดเชื้อที่พบบ่อยที่สุดอันดับต้น ๆ ในบรรดาการติดเชื้อในเด็กทั้งหมด โดยผู้ป่วยจะมีอาการแตกต่างกันไปขึ้นกับปัจจัยด้านอายุและสถานะของระบบภูมิคุ้มกัน ตลอดชีวิตอาจติดเชื้อซ้ำได้หลายครั้ง แต่ผู้ป่วยกลุ่มที่มีความเสี่ยงจะติดเชื้อแล้วมีอาการสูงสุดก็คือกลุ่มทารกและผู้สูงอายุ
อาการและอาการแสดง > เด็ก

เด็กที่มีอายุตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป เกือบทุกคนจะเคยติดไวรัส RSV มาแล้วอย่างน้อยหนึ่งครั้ง การติดเชื้ออาร์เอสวีในเด็กส่วนใหญ่จะค่อนข้างมีอาการไม่รุนแรงมากและหายได้เอง โดยมีรูปแบบการติดเชื้อเป็นอาการติดเชื้อในระบบหายใจส่วนบน ได้แก่ คัดจมูก น้ำมูกไหล ไอ ไข้ต่ำ เมื่อตรวจร่างกายอาจพบเยื่อจมูกอักเสบ คออักเสบ และตาแดงได้ ผู้ป่วยเด็ก 15-50 % จะมีอาการที่รุนแรงกว่า คือมีการติดเชื้อในระบบหายใจส่วนล่าง เช่น หลอดลมฝอยอักเสบ ปอดอักเสบ กล่องเสียงอักเสบอุดกั้น ฯลฯ โดยเด็กทารกมีความเสี่ยงมากที่สุดที่จะป่วยรุนแรง
หลอดลมฝอยอักเสบเป็นโรคติดเชื้อระบบหายใจส่วนล่างชนิดหนึ่งซึ่งพบได้บ่อย ผู้ป่วยจะมีการอักเสบและบวมตันที่หลอดลมฝอยในปอด โรคนี้เกิดจากการติดเชื้อไวรัสได้หลายชนิด แต่ที่พบบ่อยที่สุดคือประมาณ 70 % เกิดจากการติดเชื้อไวรัส RSV ผู้ป่วยมักมีอาการคัดจมูก น้ำมูกไหลอยู่ 2-4 วัน จากนั้นจึงมีอาการไอ หายใจเสียงดัง หายใจเร็ว และหายใจมีเสียงหวีดที่รุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ ผู้ป่วยทารกที่มีอาการหายใจลำบาก (respiratory distress) จะพบว่ามีรอยบุ๋มขณะหายใจเข้า (retractions) ที่ใต้ชายโครงหรือระหว่างซี่โครง มีเสียงกลั้นคราง (grunting) ขณะหายใจออก และมีปีกจมูกบาน ในระหว่างนี้หากไม่ได้รับอาหารและน้ำอย่างเพียงพออาจเริ่มมีภาวะขาดน้ำร่วมด้วย ผู้ป่วยบางรายจะมีไข้ แต่ส่วนใหญ่จะเป็นไข้ต่ำ ๆ การฟังตรวจปอดอาจได้ยินเสียงกรอบแกรบหรือเสียงหวีด และระดับความอิ่มตัวของออกซิเจนอาจต่ำลงได้
อาการที่พบในทารกอายุน้อย เช่น น้อยกว่า 6 สัปดาห์ โดยเฉพาะในทารกเกิดก่อนกำหนด อาจเป็นอาการแบบไม่จำเพาะ กล่าวคืออาจไม่มีอาการทางระบบหายใจโดดเด่นนัก ทารกที่ป่วยอาจมีอาการซึม ร้องกวน กินได้น้อย หรือหายใจลำบากได้บ้าง โดยเฉพาะการหยุดหายใจชั่วขณะ
อาการและอาการแสดง > ผู้ใหญ่

ผู้ใหญ่สามารถติดเชื้ออาร์เอสวีได้หลายครั้ง การติดเชื้อซ้ำมักทำให้มีอาการเพียงเล็กน้อยถึงปานกลาง แยกไม่ได้จากโรคหวัดทั่วไปหรือไซนัสอักเสบ หรืออาจไม่มีอาการเลยก็ได้ อาการมักเป็นอยู่เฉพาะในระบบหายใจส่วนบน ได้แก่ น้ำมูกไหล เจ็บคอ มีไข้ อ่อนเพลีย ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีอาการคัดจมูกนำมาก่อนที่จะมีอาการไอ สิ่งที่แตกต่างจากการติดเชื้อระบบหายใจส่วนบนที่เกิดจากเชื้ออื่น ๆ ก็คือผู้ป่วยที่ติดเชื้ออาร์เอสวีมีโอกาสทำให้เกิดมีอาการหายใจเสียงหวีดเป็นครั้งแรกในผู้ใหญ่ที่ไม่เคยมีอาการนี้มาก่อนได้มากกว่าการติดเชื้ออื่น ผู้ป่วยเพียง 25 % เท่านั้นที่จะมีอาการลุกลามจนกลายเป็นการติดเชื้อในระบบหายใจส่วนตัว เช่น หลอดลมอักเสบ หรือท่อลมและหลอดลมอักเสบ
ผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดีโดยทั่วไปแล้วจะมีโอกาสป่วยรุนแรงจากการติดเชื้ออาร์เอสวีน้อยมาก แต่ในผู้สูงอายุ ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง และผู้ที่มีโรคปอดหรือโรคหัวใจ อาจป่วยรุนแรงหรืออาจเสียชีวิตจากการติดเชื้ออาร์เอสวีได้ อาการของผู้สูงอายุจะคล้ายคลึงกับที่พบในผู้ใหญ่อายุน้อย แต่จะมีความรุนแรงมากกว่า และมีโอกาสเกิดการติดเชื้อระบบหายใจส่วนล่างได้มากกว่า กล่าวคือมีโอกาสเกิดปอดบวม การหายใจลำบาก และเสียชีวิต ได้มากกว่า
อาการและอาการแสดง > ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

เด็กหรือผู้ใหญ่ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องมีความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไปที่จะเกิดอาการรุนแรงเมื่อติดเชื้อไวรัส RSV นั่นคือมีโอกาสเกิดการติดเชื้อระบบหายใจส่วนล่างมากขึ้น มีช่วงเวลาของการปล่อยเชื้อไวรัสออกจากร่างกายนานขึ้น ความรุนแรงของอาการขึ้นกับความรุนแรงของระดับการกดภูมิคุ้มกัน เช่น ผู้ป่วยที่ผ่านการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือด ยาเคมีบำบัดบางขนาน และการปลูกถ่ายปอด จะมีโอกาสเกิดโรครุนแรงมากเป็นพิเศษ ผู้ป่วยที่รับการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดจะมีโอกาสเสี่ยงมากที่สุดในขณะที่เพิ่งเข้ารับการปลูกถ่ายและเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดเลือดยังไม่เข้ากันดีกับร่างกาย โดยผู้ป่วยกลุ่มนี้เมื่อติดเชื้อไวรัส RSV แล้วจะมีโอกาสเกิดปอดอักเสบและเสียชีวิตสูงถึง 80 %
อาการและอาการแสดง > ภาวะแทรกซ้อน

| กลุ่มประชากร | ภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อไวรัส RSV |
| --- | --- |
เด็ก: ภาวะแทรกซ้อนระยะสั้นของผู้ป่วยเด็กที่มีอาการรุนแรงจนต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ได้แก่: ปอดแฟบ / พบรอยโรคในเนื้อปอด  หูชั้นกลางอักเสบ  อากาศคั่งเกินในปอด  การหายใจล้มเหลว  หยุดหายใจชั่วขณะ  ปอดติดเชื้อแบคทีเรีย ภาวะแทรกซ้อนระยะยาว ผู้ป่วยอาจเกิดภาวะเหล่านี้และอาจคงอยู่จนถึงวัยผู้ใหญ่ได้ ได้แก่: โรคหืด และการมีหลอดลมตีบซ้ำ ๆ โดยเฉพาะในรายที่ติดเชื้ออาร์เอสวีรุนแรงเมื่ออายุน้อยมาก ๆ  ภูมิแพ้
ผู้ใหญ่: ภาวะแทรกซ้อนดังต่อไปนี้จะพบได้บ่อยกว่าในผู้สูงอายุ ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้ป่วยโรคปอดหรือโรคหัวใจเรื้อรัง ปอดบวม  หายใจลำบาก  โรคเรื้อรังกำเริบ (เช่น โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหืด หัวใจวายเลือดคั่ง)  การทำงานของปอดแย่ลงอย่างถาวรในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง: ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่องบางกลุ่มจะมีความเสี่ยงของการเกิดภาวะแทรกซ้อนบางอย่างเพิ่มเติม ได้แก่ ผู้ที่ผ่านการปลูกถ่ายไขกระดูก อาจมีปอดบวม เสียชีวิตได้  ผู้ที่ผ่านการปลูกถ่ายปอด อาจมีอวัยวะปลูกถ่ายทำงานผิดปกติเรื้อรัง ปอดอักเสบ หลอดลมฝอยอักเสบอุดกั้นได้
สาเหตุ > ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดการติดเชื้อไวรัส RSV ในระบบหายใจส่วนล่างที่รุนแรงจะแตกต่างกันไปในแต่ละอายุ
| กลุ่มประชากร | ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดการติดเชื้อในระบบหายใจส่วนล่างเมื่อติดเชื้อไวรัส RSV |
| --- | --- |
เด็ก: การคลอดก่อนกำหนด ทารกแรกเกิดน้ำหนักตัวน้อย เพศชาย มีพี่ มารดาสูบบุหรี่ตอนตั้งครรภ์ มีประวัติภูมิแพ้ ไม่ได้กินนมแม่ ที่อยู่อาศัยแออัด โรคหัวใจหรือโรคปอดแต่กำเนิด
ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ: อายุมากกว่า 65 ปี โรคหัวใจหรือโรคปอดเรื้อรัง (โดยเฉพาะโรคปอดอักเสบอุดกั้น) มีความพิการ อาศัยในสถานฟื้นฟู
ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง: ลิมโฟซัยต์ต่ำ นิวโตรฟิลต่ำ ภาวะอวัยวะปลูกถ่ายต่อต้านร่างกาย ผู้ป่วยที่ใช้ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ หรือยาเคมีบำบัดสูตรที่มีการกดไขกระดูก ผู้ป่วยที่เข้ารับการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดมาไม่นาน
สาเหตุ > วิทยาไวรัส > อนุกรมวิธาน

RSV เป็นไวรัส RNA สายเดี่ยว เซนส์ลบ (negative-sense) มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Human Orthopneumovirus และมีความหมายเดียวกันกับ Human Respiratory Syncytial Virus (hRSV) ซึ่งนิยมเรียกสั้น ๆ ว่า RSV ดังที่ใช้ในบทความนี้ ไวรัสสปีชีส์นี้อยู่ในจีนัส Orthopneumovirus, แฟมิลี Pneumoviridae, ออร์เดอร์ Mononegavirales ที่มาของชื่อ RSV มาจากการที่ผิวไวรัสมีโปรตีนชื่อว่า F protein ซึ่งจะทำให้เซลล์ที่ติดเชื้อหลอมรวมกับเซลล์ข้างเคียง กลายเป็นมวลเซลล์รวมมีหลายนิวเคลียสอยู่ภายใน
สาเหตุ > วิทยาไวรัส > จีโนม

จีโนมของ RSV เป็น RNA สายเดี่ยว เซนส์ลบ จีโนมทั้งหมดอยู่บนสาย RNA สายเดียวซึ่งมีความยาวประมาณ 15,000 นิวคลีโอไทด์ ต่างจากจีโนมของไวรัสไข้หวัดใหญ่ที่แยกออกเป็นท่อน ๆ ทำให้ RSV ไม่เกิดการเข้าชุดยีนใหม่จนเกิดเป็นการเลื่อนแอนติเจนได้ และเกิดการระบาดทั่วได้ยาก เชื้อนี้มียีนทั้งหมด 10 ยีน ถอดรหัสออกมาเป็นโปรตีนได้ 11 ชนิด ลำดับของยีนคือ NS1-NS2-N-P-M-SH-G-F-M2-L โดย NS1 และ NS2 เป็นยีนโปรโมเตอร์ ไม่ได้มีหน้าที่เป็นโครงสร้างของไวรัส
สาเหตุ > วิทยาไวรัส > โครงสร้างและโปรตีน

RSV เป็นไวรัสขนาดเล็ก (ประมาณ 150 นาโนเมตร) มีเปลือกหุ้ม ตัวไวรัสส่วนใหญ่มีรูปร่างเป็นทรงกลม แต่ชนิดที่เป็นเส้นก็มีพบเช่นกัน จีโนมของไวรัสจะอยู่ในนิวคลีโอแคปซิดซึ่งมีรูปร่างเป็นเกลียว ล้อมรอบด้วยโปรตีนเมทริกซ์และเปลือกหุ้มที่ทำจากกลัยโคโปรตีนของไวรัส โปรตีนส่วนประกอบของไวรัสนี้มีทั้งหมด 11 ชนิด ตามตารางต่อไปนี้
| ตำแหน่งในตัวไวรัส | โปรตีน | ชื่ออื่น | หน้าที่ | ข้อมูลเพิ่มเติม |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Lipid envelope (transmembrane surface proteins) | G | Glycoprotein | ช่วยให้ตัวไวรัสยึดติดกับเซลล์ที่มีซิเลียบนทางหายใจของผู้ป่วย | F and G glycoproteins are the two major surface proteins that control viral attachment and the initial stages of infection. F and G proteins are also the primary targets for neutralizing antibodies during natural infection. |
| Lipid envelope (transmembrane surface proteins) | F | Fusion protein | หลอมรวมเยื่อหุ้มเซลล์ของไวรัสและเซลล์ร่างกายและสร้างมวลเซลล์รวม | F and G glycoproteins are the two major surface proteins that control viral attachment and the initial stages of infection. F and G proteins are also the primary targets for neutralizing antibodies during natural infection. |
| Lipid envelope (transmembrane surface proteins) | SH | Small hydrophobic protein | เป็น viroporin และไอออนแชนเนล | Participates in cell fusion, but no known neutralizing epitope |
| Inner envelope face | M | Matrix protein | เป็นส่วนประกอบของตัวไวรัส |  |
| Ribonucleocapsid | N | Nuceloprotein | RNA-binding | Involved in genome transcription, RNA replication, and particle budding |
| Ribonucleocapsid | P | Phosphoprotein | Phosphorylation | Involved in genome transcription, RNA replication, and particle budding |
| Ribonucleocapsid | L | "Large" protein | RNA-dependent RNA polymerase | Involved in genome transcription, RNA replication, and particle budding |
| Ribonucleocapsid | M2-1 | - | Transcription processivity factor | Involved in genome transcription, RNA replication, and particle budding |
| Regulatory | M2-2 | - | Regulation of transcription / RNA replication |  |
| Nonstructural | NS-1 | - | Involved in evasion of the innate immune system | Act by inhibiting apoptosis & inhibiting Type I IFN signaling |
| Nonstructural | NS-2 | - | Involved in evasion of the innate immune system | Act by inhibiting apoptosis & inhibiting Type I IFN signaling |
สาเหตุ > วิทยาไวรัส > โครงสร้างและโปรตีน > โปรตีน G

โปรตีน G (glycoprotein) อยู่บนผิวเซลล์ มีบทบาทสำคัญในการทำให้ตัวไวรัสสามารถยึดติดกับเซลล์ผู้ป่วยได้ โปรตีนนี้มีลักษณะแตกต่างกันได้หลายแบบขึ้นกับสายพันธุ์ของเชื้อ พบได้ทั้งแบบยึดติดกับเยื่อหุ้มเซลล์ (membrane-bound form) และแบบที่ถูกหลั่งออกมา (secreted form) โดยแบบที่ยึดติดกับเยื่อหุ้มเซลล์จะทำหน้าที่ยึดติดกับสารกลุ่มกลัยโคซามิโนกลัยแคน (GAGs) เช่นเฮพาแรนซัลเฟตบนผิวของเซลล์ผู้ป่วย ส่วนแบบที่ถูกหลั่งออกมาทำหน้าที่เป็นตัวหลอกให้เซลล์เสนอแอนติเจนของร่างกายมาพบเพื่อยับยั้งการป้องกันแบบอาศัยแอนติบอดี
สาเหตุ > วิทยาไวรัส > วงจรชีวิต

เมื่อผนังหุ้มของไวรัสหลอมรวมเข้ากับเยื่อหุ้มเซลล์แล้ว นิวคลีโอแคปซิดของไวรัส (ซึ่งมีจีโนมของไวรัสอยู่ภายใน) และเอนไซม์โพลีเมอเรสของไวรัสจะถูกส่งเข้าไปในซัยโตพลาสซึมของเซลล์ที่ติดเชื้อ การถอดรหัสและการแปลรหัสพันธุกรรมของไวรัสจะเกิดขึ้นในซัยโตพลาสซึมของเซลล์ที่ติดเชื้อนี้เอง เอนไซม์อาร์เอ็นเอโพลีเมอเรสแบบอาศัยอาร์เอ็นเอ (RNA-dependent RNA polymerase) จะถอดรหัสจีโนมของไวรัสออกมาเป็นเอ็มอาร์เอ็นเอ 10 ชิ้น ซึ่งต่อมาจะถูกแปลรหัสโดยโปรตีนกลไกของเซลล์ที่ติดเชื้อเพื่อสร้างออกมาเป็นโปรตีนโครงสร้างของไวรัส ในระหว่างที่กำลังมีการสร้างจีโนมของไวรัสซึ่งเป็นเซนส์ลบนั้น เอนไซม์อาร์เอ็นเอโพลีเมอเรสแบบอาศัยอาร์เอ็นเอจะสังเคราะห์คู่สมที่เป็นเซนส์บวกของจีโนมออกมา เรียกว่า แอนไทจีโนม (antigenome) สายคู่สมนี้จะถูกใช้เป็นแม่แบบในการสร้างอาร์เอ็นเอเซนส์ลบซึ่งเป็นจีโนมตามปกติของไวรัส ซึ่งจะถูกห่อหุ้มด้วยนิวคลีโอแคปซิด ส่งต่อไปสู่เยื่อหุ้มเซลล์เพื่อประกอบกับโปรตีนและแยกตัวเป็นตัวไวรัสตัวใหม่ต่อไป
กลไกของโรค > การติดต่อ

ไวรัส RSV ติดต่อจากคนสู่คนได้ง่ายมากและทำให้เกิดการระบาดเป็นหย่อม ๆ ในโรงพยาบาลหรือในชุมชนได้บ่อยครั้ง ผู้ป่วยแต่ละคนจะส่งต่อโรคไปยังผู้ป่วยรายใหม่ได้ 5-25 คน โดยเฉลี่ย เชื้อนี้ติดต่อผ่านฝอยละอองจากการไอหรือการจาม เมื่อฝอยละอองที่มีเชื้อเหล่านี้เข้าไปถึงยา จมูก หรือปากของคนอื่น จะสามารถทำให้เกิดการติดเชื้อขึ้นได้ เชื้อไวรัส RSV สามารถคงอยู่บนผิวหนังที่ปนเปื้อน (เช่น บนมือ) ได้เป็นเวลานานที่สุดถึง 25 นาที และอยู่บนผิววัตถุอื่น ๆ (เช่น บนโต๊ะ หรือลูกบิดประตู) ได้หลายชั่วโมง เมื่อได้รับเชื้อแล้วผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการเมื่อเวลาผ่านไป 2-8 วัน ผู้ป่วยจะมีระยะติดต่อที่สามารถส่งต่อเชื้อไปยังผู้อื่นได้อยู่ 3-8 วัน แต่ในทารกหรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ช่วงเวลาของการส่งต่อเชื้ออาจนานได้สูงสุดถึง 4 สัปดาห์ (แม้จะไม่มีอาการแล้วก็ตาม)
กลไกของโรค > การเกิดโรค

การติดเชื้อไวรัส RSV จะเกิดขึ้นที่เซลล์เยื่อบุแบบคอลัมน์ชนิดมีซิเลีย (ciliated columnar epithelium) ของระบบหายใจทั้งส่วนบนและส่วนล่าง ไวรัสจะเพิ่มจำนวนอยู่ในเซลล์เหล่านี้เป็นเวลาประมาณ 8 วัน เมื่อเวลาผ่านไปเซลล์ที่ติดเชื้อจะมีรูปร่างเปลี่ยนเป็นรูปกลม และหลุดออกมาอยู่ในหลอดลมฝอย การหลุดออกนี้เชื่อว่าเป็นหนึ่งในกลไกที่ทำให้เกิดการลุกลามของเชื้อจากระบบหายใจส่วนบนมายังระบบหายใจส่วนล่าง
การวินิจฉัย > การตรวจทางห้องปฏิบัติการ

มีเทคนิกการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่สามารถช่วยวินิจฉัยการติดเชื้อไวรัส RSV ได้หลายวิธี แม้สถาบันกุมารเวชศาสตร์อเมริกัน (เอเอพี) จะไม่แนะนำให้ใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการในการวินิจฉัยภาวะหลอดลมฝอยอักเสบจากอาร์เอสวีเป็นประจำในผู้ป่วยทุกราย เนื่องจากการรักษาเป็นการรักษาตามอาการ แต่การตรวจยืนยันการติดเชื้ออาร์เอสวีก็ยังมีประโยชน์อยู่ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงที่ผลการตรวจจะถูกนำไปประกอบการตัดสินใจในการเลือกแนวทางการรักษา วิธีตรวจที่ใช้กันอยู่ทั่วไปได้แก่ การตรวจแอนติเจน การตรวจพันธุกรรม และการเพาะเชื้อไวรัส
การวินิจฉัย > การตรวจทางห้องปฏิบัติการ > การตรวจแอนติเจน

การตรวจแอนติเจนคือการตรวจหาชิ้นส่วนแอนติเจนของไวรัส RSV ซึ่งเป็นชิ้นส่วนโครงสร้างของตัวไวรัส จากสิ่งส่งตรวจซึ่งอาจได้จากการป้ายคอหอยหรือการดูดเสมหะ อาจใช้เทคนิกการส่องตรวจการเรืองแสงฟลูออเรสเซนส์โดยตรง (DFA) โดยใช้กล้องจุลทรรศน์ หรือใช้ชุดตรวจแอนติเจนแบบรวดเร็ว (RADT) ที่ทำขายเชิงพาณิชย์ก็ได้ วิธีตรวจเหล่านี้โดยทั่วไปแล้วจะมีความไวสูงเมื่อใช้ตรวจกับผู้ป่วยเด็ก (80-90 %) แต่จะมีความน่าเชื่อถือต่ำลงมากหากใช้ตรวจกับเด็กโตหรือผู้ใหญ่ซึ่งจะปล่อยเชื้อไวรัสออกมาให้ตรวจได้น้อยกว่า นอกจากนี้แล้วหากนำชุดตรวจเหล่านี้ไปตรวจนอกฤดูการระบาดยังอาจให้ผลบวกลวงได้มาก
การตรวจแอนติเจนด้วยชุดตรวจแบบรวดเร็ว (RADT) เป็นวิธีตรวจ ณ จุดให้บริการที่ใช้กันแพร่หลายเนื่องจากสะดวกและรวดเร็ว (อาจใช้เวลาเพียง 10 นาที ต่อคน) เทคนิกที่ใช้มีทั้งการตรวจสารภูมิคุ้มกันด้วยวิธีโครมาโตกราฟี (CIA) และการตรวจอิมมูโนซอร์เบนท์แบบยึดโยงเอนไซม์ (EIA)
การส่องตรวจการเรืองแสงฟลูออเรสเซนส์จากแอนติบอดีโดยตรง (DFA) เป็นวิธีตรวจที่สามารถส่องเห็นเซลล์ที่ติดเชื้อได้โดยตรง ความไวของการตรวจวิธีนี้ขึ้นอยู่กับคุณภาพของสิ่งส่งตรวจด้วย