stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
รายชื่อคอนเสิร์ตจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว

เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 1 วันประกาศผล (20 มกราคม 2547) (มูนสตาร์สตูดิโอ)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 2 วันประกาศผล (31 ตุลาคม 2547) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 3 วันประกาศผล (30 เมษายน 2549) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 4 วันประกาศผล (27 เมษายน 2551) (อินดอร์ สเตเดียม หัวหมาก)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 5 วันประกาศผล (3 พฤษภาคม 2552) (ธันเดอร์โดม เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 6 วันประกาศผล (2 พฤษภาคม 2553) (อินดอร์ สเตเดียม หัวหมาก)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 7 วันประกาศผล (1 พฤษภาคม 2554) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 8 วันประกาศผล (29 เมษายน 2555) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 9 วันประกาศผล (28 เมษายน 2556) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 10 วันประกาศผล (27 เมษายน 2557) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 11 วันประกาศผล (26 เมษายน 2558) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 12 วันประกาศผล (22 พฤษภาคม 2559) (จีเอ็มเอ็มไลฟ์เฮาส์)
เดอะสตาร์ ไอดอล วันประกาศผล (5 ธันวาคม 2564) (แอ็กซ์ สตูดิโอ)
เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว 2022 วันประกาศผล (22 มกราคม 2566) (เมืองไทยรัชดาลัย เธียเตอร์)
แกรมมี่ อาร์เอส คอนเสิร์ตส

บทความหลัก: แกรมมี่ อาร์เอส คอนเสิร์ตส
GRAMMY X RS : 90's Versary Concert (29 - 30 กรกฎาคม 2566) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
GRAMMY X RS : 2K Celebration Concert (9 - 10 กันยายน 2566) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
GRAMMY X RS : HIT100 (28 - 29 ตุลาคม 2566) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
GRAMMY X RS : HIT100 Vol. 2 (11 - 12 พฤษภาคม 2567) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
GRAMMY X RS : Dance Arena (26 ตุลาคม 2567) (อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี)
แหล่งข้อมูลอื่น

GMM Grammy ที่เฟซบุ๊ก
GMM Show ที่เฟซบุ๊ก
แพร่งภูธร

สุขุมาลอนามัย
ปากทางเข้าแพร่งภูธรด้านถนนอัษฎางค์ แลเห็นสุขุมาลอนามัย
ถนนแพร่งภูธรในยามค่ำคืน สังเกตเห็นร้านภูธรบาร์ ซึ่งเป็นร้านขนมปังปิ้งเก่าแก่ชื่อดัง
แพร่งภูธร เป็นย่านการค้าที่อยู่ระหว่างถนนตะนาวกับถนนอัษฎางค์ ริมคลองหลอด เชิงสะพานช้างโรงสี เดิมคือ วังสะพานช้างโรงสี วังเหนือ อยู่ทางทิศใต้ของแพร่งนรา ซึ่งเป็นที่ประทับของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไพฑูรย์ กรมหมื่นสนิทนเรนทร์ ต้นราชสกุลไพฑูรย์ เมื่อกรมหมื่นสนิทนเรนทร์สิ้นพระชนม์ จึงเป็นที่ประทับของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชุมแสง กรมหลวงสรรพศิลป์ปรีชา พระอนุชาร่วมเจ้าจอมมารดา ต้นราชสกุลชุมแสง  เมื่อกรมหลวงสรรพศิลป์ปรีชาสิ้นพระชนม์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานวังนี้เป็นที่ประทับของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทวีถวัลยลาภ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์  ต่อมาเมื่อเมื่อกรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์สิ้นพระชนม์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้แบ่งพื้นที่ทำเป็นตึกแถว พระราชทานชื่อถนนย่านนั้นว่า แพร่งภูธร ตามพระนามของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์
ปัจจุบัน ใจกลางแพร่งภูธรเป็นลานสาธารณะสำหรับพักผ่อนและทำกิจกรรมต่าง ๆ  อีกทั้งยังเป็นแหล่งที่ตั้งของร้านอาหารที่มีชื่อเสียงจำนวนหลากหลายร้าน หลากหลายประเภท เช่น ก๋วยเตี๋ยวเนื้อ, บะหมี่และเกี๊ยว, เกาเหลาสมองหมู, เปาะเปี๊ยะสด, ข้าวหมูแดง, ข้าวแกงกะหรี่เนื้อและสตูว์เนื้อ, ไอศกรีมแบบไทย, ขนมเบื้อง, ผัดไทย รวมถึงอาหารตามสั่ง เช่นเดียวกับถนนตะนาว, ถนนมหรรณพ และแพร่งนราที่อยู่ใกล้เคียง ซึ่งบางร้านยังมีชื่อเสียงโด่งดังในระดับโลกด้วย นอกจากนี้แล้วยังเป็นที่ตั้งของสถานีอนามัย สุขุมาลอนามัย ที่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2471 โดยพระดำริของสมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี เพื่อให้เป็นสถานีอนามัยสำหรับรักษาสุขภาพของผู้คนในชุมชน ซึ่งปัจจุบันก็ยังคงเปิดให้ดำเนินการอยู่
และยังมีอู่ซ่อมรถยนต์ที่เก่าแก่อายุมากกว่า 70 ปีอีกด้วย
ดูเพิ่ม

แพร่งนรา
แพร่งสรรพศาสตร์
แหล่งข้อมูลอื่น

ภาพถ่ายทางอากาศของ แพร่งภูธร
สองเท้าพาเดิน แพร่งภูธร
แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ แพร่งภูธร
ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
13°45′07″N 100°29′50″E﻿ / ﻿13.751901°N 100.497152°E﻿ / 13.751901; 100.497152
เอ็กซ์วัน

| เอ็กซ์วัน |
| --- | --- |

ข้อมูลพื้นฐาน
ที่เกิด: เกาหลีใต้
แนวเพลง: เคป็อป
ช่วงปี: ค.ศ. 2019 (2019)–2020
ค่ายเพลง: สวิง สโตนมิวสิก

อดีตสมาชิก:  ฮัน ซึง-อู  โช ซึง-ย็อน  คิม อู-ซ็อก  คิม โย-ฮัน  อี ฮัน-กย็อล  ชา จุน-โฮ  ซน ดง-พโย  คัง มิน-ฮี  อี อึน-ซัง  ซง ฮย็อง-จุน  นัม โด-ฮย็อน 
เอ็กซ์วัน (อังกฤษ: X1; เกาหลี: 엑스원, อักษรโรมัน: Ekseuwon, ออกเสียงว่า X-One) เป็นบอยแบนด์เกาหลีใต้ ก่อตั้งโดยซีเจ อีแอนด์เอ็ม จากเรียลลิตีโชว์ พรอดิวซ์เอ็กซ์ 101 ทางช่องเอ็มเน็ต ประกอบไปด้วยสมาชิก 11 คน ได้แก่ คิม โย-ฮัน, คิม อู-ซ็อก, ฮัน ซึง-อู, ซง ฮย็อง-จุน, โช ซึง-ย็อน, ซน ดง-พโย, อี ฮัน-กย็อล, นัม โด-ฮย็อน, ชา จุน-โฮ, คัง มิน-ฮี และ อี อึน-ซัง วงเอ็กซ์วันได้เปิดตัวไปเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2562 ภายใต้สังกัดสวิงเอนเตอร์เทนเมนต์ ร่วมกับ สโตนมิวสิกเอนเตอร์เทนเมนต์
สัญญาของพวกเขาจะสิ้นสุดใน 5 ปีหลังเปิดตัว โดย 2 ปี 6 เดือนแรกเป็นสัญญาผูกขาด และ 2 ปี 6 เดือนหลังเป็นสัญญาไม่ผูกขาด หมายความว่าสมาชิกสามารถกลับไปทำกิจกรรมกับต้นสังกัดได้หลังผ่านครึ่งแรกไปแล้ว
เอ็กซ์วันยุบวงอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 6 มกราคม 2020 จากความเห็นไม่ตรงกันของต้นสังกัดสมาชิก
ชื่อ

กลุ่มชื่อ X1 ได้รับการแนะนำจากชาวเน็ตผ่านเว็บไซต์ พรอดิวซ์เอ็กซ์ 101 อย่างเป็นทางการและเลือกโดยซีเจ อีแอนด์เอ็ม โดยใช้ชื่อจากเพลงไทเทิลของรายการ "X1-MA" X1 หมายถึง "11" ในตัวเลขโรมันและยังหมายถึง 10 + 1
ประวัติ > ก่อนการเปิดตัว: พรอดิวซ์เอ็กซ์ 101

บทความหลัก: พรอดิวซ์เอ็กซ์ 101
เอ็กซ์วันกำเนิดขึ้นจากรายการแข่งขันเซอร์ไววัล พรอดิวซ์เอ็กซ์ 101  ซึ่งออกอากาศทาง Mnet ตั้งแต่วันที่ 3 พฤษภาคม 2019 จนถึงวันที่ 19 กรกฎาคม 2019 เริ่มจากเด็กฝึกจำนวน 101 คน และ 10 คนสุดท้ายถูกคัดเลือกจากเด็กฝึก 20 คนที่เหลือ ด้วยผลการโหวตของผู้ชมทางบ้านในสัปดาห์สุดท้ายของรายการ และสมาชิกคนสุดท้ายหรือสมาชิกอันดับ X นั้นถูกเลือกจากเด็กฝึกที่เหลือซึ่งมีคะแนนรวมจากทุกตอนของการรายการมากที่สุด สมาชิกทุกคนได้ถูกประกาศผ่านการถ่ายทอดสดทางโทรทัศน์เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2019
ก่อนมาเข้าร่วมในรายการ สมาชิกหลายคนเคยอยู่ในวงการเพลงมาก่อนแล้ว โช ซึง-ย็อน เคยเดบิวต์ในฐานะสมาชิกของยูนิก เมื่อปี 2014 นอกจากนี้เขายังเดบิวต์ในฐานะศิลปินเดี่ยวและโปรดิวเซอร์เพลงภายใต้ชื่อเวที ลุยซี ในปี 2016 ก่อนที่จะเปลี่ยนเป็น วุดซ์ ในปี 2018 และเป็นที่รู้จักในฐานะผู้ผลิตเพลง "It's OK" ในรอบประเมินเดบิวต์ของรายการไอดอลโปรดิวเซอร์ คิม อู-ซ็อก เคยเดบิวต์ในอัปเทนชัน ภายใต้ชื่อ อูชิน เมื่อเดือนกันยายน 2015 และยังเคยเป็นพิธีกรในรายการ The Show ของ SBS MTV คู่กับช็อน โซ-มี ผู้ชนะรายการพรอดิวซ์ 101 และอดีตสมาชิกวง ไอโอไอ ฮัน ซึง-อู เคยเดบิวต์ในฐานะสมาชิกและหัวหน้าวงของวิกทัน เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2016 อี ฮัน-กย็อล เคยเดบิวต์เป็นหนึ่งในสมาชิกวง IM ของ Yama & HotChicks Entertainment มาก่อน และได้เข้าแข่งขันร่วมกับเพื่อนสมาชิก IM ในรายการเดอะยูนิต ของ KBS2 ซึ่งเขาลงเอยด้วยอันดับที่ 13 ตามมาด้วยอีกหนึ่งเด็กฝึกจาก MBK นัม โด-ฮย็อน เคยเข้าประกวดในรายการ Under Nineteen ของ MBC ในฐานะสมาชิกของ Rap Team และลงเอยด้วยอันดับที่ 42 ของรายการ
ประวัติ > 2019: เปิดตัว

หลังจบรายการ ผู้แข่งขัน 11 อันดับแรกได้ลงนามในสัญญาเป็นศิลปินกับสโตนมิวสิกของสวิงเอนเตอร์เทนเมนต์ ซึ่งเป็นค่ายเพลงที่เคยดูแลวอนนาวัน ผู้ชนะจากรายการพรอดิวซ์ 101 (ฤดูกาล 2) ก่อนการเปิดตัว รายการเรียลริตี้ X1 Flash ได้ออกอากาศไปเมื่อ 22 สิงหาคม 2019 ทาง Mnet โดยเป็นรายการเรียลริตี้ที่ติดตามการเตรียมตัวเดบิวต์ของสมาชิกและความเป็นอยู่ในชีวิตประจำวันของพวกเขา  เอ็กซ์วันได้เปิดตัวไปเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2019 ด้วยการแสดงโชว์เคสเปิดตัวที่ โกะจ๊อค สกาย โดม  ในวันที่ 1 สิงหาคมมีการประกาศว่าอัลบั้มเดบิวต์คือ 비상: Quantum Leap โดยมีเพลงไตเติ้ลชื่อ "Flash" ซึ่งแต่งโดย Score, Megatone และ Onestar (Monotree) ในวันที่ 3 กันยายน เอ็กซ์วันชนะรางวัลแรกของพวกเขาในรายการเพลง The Show ของ SBS MTV หลังเปิดตัวได้เพียงหนึ่งสัปดาห์
ประวัติ > 2020: ยุบวง

ในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2562 'อันจุนยอง'โปรดิวเซอร์รายการ Produce X 101 ยอมรับการทุจริตคะแนนในรายการ เขาถูกจับกุมตัว เรื่องนี้ส่งผลทำให้ภาพลักษณ์ของวงเสียหาย และต้องยุติกิจกรรมวงชั่วคราว
วันที่ 30 ธันวาคม 2562 CJ ENM ประกาศเรื่องการวางแผนหารือเรื่องอนาคตของวงร่วมกับต้นสังกัดของศิลปิน
6 มกราคม 2563 CJ ENM, Swing Entertainment และบริษัทต้นสังกัดศิลปิน มีการประชุมหารือเรื่องทิศทางของวงร่วมกัน แต่ไม่สามารถตกลงร่วมกันได้ทำให้ต้องประกาศยุบวงในที่สุด
ประวัติ > กิจกรรมสมาชิกหลังจากยุบวง

โย-ฮัน ได้เปิดตัววงใหม่ WEi เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2020
อู-ซ็อก เริ่มทำกิจกรรมเดี่ยว
ซึง-อู กลับไปทำกิจกรรมวงเดิม VICTON
ฮย็อง-จุน และมิน-ฮี ได้เปิดตัววงใหม่ CRAVITY เมื่อวันที่ 14 เมษายน 2020
โช ซึง-ย็อน กลับไปทำกิจกรรมเดี่ยว
ดง-พโย ได้เปิดตัววงใหม่ MIRAE เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2021
ฮัน-กย็อล และโด-ฮย็อน ได้เปิดตัววงดูโอ H&D วันที่ 21 เมษายน 2020, ได้เปิดตัววงใหม่ BAE173 เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2020
จุน-โฮ ได้เปิดตัววงใหม่ DRIPPIN เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2020
อึน-ซัง เริ่มทำกิจกรรมเดี่ยว
สมาชิก

ฮัน ซึง-อู (한승우) – หัวหน้าวง
โช ซึง-ย็อน (조승연)
คิม อู-ซ็อก (김우석)
คิม โย-ฮัน (김요한)
อี ฮัน-กย็อล (이한결)
ชา จุน-โฮ (차준호)
ซน ดง-พโย (손동표)
คัง มิน-ฮี (강민희)
อี อึน-ซัง (이은상)
ซง ฮย็อง-จุน (송형준)
นัม โด-ฮย็อน (남도현)
ผลงานเพลง > อีพี

| ชื่อ | รายละเอียด | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> เกาหลี  | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> ญี่ปุ่น  | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> ญี่ปุ่นฮ็อต  | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> ฝรั่งเศสดิจิทัล  | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> สหรัฐเวิลด์  | ยอดขาย |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |

| บีซัง: ควอนตัมลีพ (비상: Quantum Leap) |  ออกจำหน่าย: 27 สิงหาคม ค.ศ. 2019  สังกัด: สวิงเอ็นเตอร์เทนเมนต์  รูปแบบ: ซีดี, ดิจิทัลดาวน์โหลด, สตรีมมิง | 1 | 4 | 10 | 76 | 9 |  เกาหลี: 462,733  ญี่ปุ่น: 37,070  |
ผลงานเพลง > ซิงเกิล

| ชื่อ> ชื่อ.ชื่อ | ปี> ปี.ปี | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> เกาหลี.แกออน  | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> เกาหลี.ฮอต 100 | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> ญี่ปุ่นฮ็อต .ญี่ปุ่นฮ็อต  | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> สหรัฐ .สหรัฐ  | ยอดขาย> ยอดขาย.ยอดขาย | อัลบั้ม> อัลบั้ม.อัลบั้ม |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| "แฟลช" (Flash) | 2019 | 26 | — | 25 | 15 | — | บีซัง: ควอนตัมลีพ (비상: Quantum Leap) |  |  |  |  |  |  |
"—" แสดงอัลบั้มที่ไม่ได้ออกจำหน่ายในประเทศนั้น ๆ หรือไม่ติดชาร์ต
ผลงานเพลง > เพลงอื่น ๆ ที่ติดชาร์ต

| ชื่อ | ปี | ตำแหน่งสูงสุดบนชาร์ต> เกาหลี  | อัลบั้ม |
| --- | --- | --- | --- |
| "ไลค์ออลเวย์ส" (웃을 때 제일 예뻐) | 2019 | 69 | บีซัง: ควอนตัมลีพ (비상: Quantum Leap) |
| "ยูก็อตอิต" (เวอร์ชัน X1) | 2019 | 84 | บีซัง: ควอนตัมลีพ (비상: Quantum Leap) |
| "ไอม์เฮียร์ฟอร์ยู" (괜찮아요) | 2019 | 91 | บีซัง: ควอนตัมลีพ (비상: Quantum Leap) |
| "มูฟ" (움직여) (เวอร์ชัน X1) | 2019 | 90 | บีซัง: ควอนตัมลีพ (비상: Quantum Leap) |
| "สแตนด์อัป" (อินโทร) | 2019 | 106 | บีซัง: ควอนตัมลีพ (비상: Quantum Leap) |
ผลงานโทรทัศน์ > รายการโทรทัศน์

| ปี | ช่อง | รายการ | สมาชิก | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2019 | เอ็มเน็ต | พรอดิวซ์เอ็กซ์ 101 | ทุกคน |  |
| 2019 | เอ็มเน็ต | เอ็กซ์วัน แฟลช | ทุกคน |  |
| 2019 | ทีวีเอ็น | พริซันไลฟ์ออฟฟูลส์ | คิม โย-ฮัน, คิม อู-ซ็อก, ซง ฮย็อง-จุน |  |
| 2019 | เจทีบีซี | ดายนิ่งทูเกทเตอะ | คิม โย-ฮัน, คิม อู-ซ็อก |  |
ประเทศโมนาโก
ประวัติศาสตร์

ชื่อของโมนาโกปรากฏขึ้นตั้งแต่ 600 ปีก่อนคริสตกาลในชื่อ โมโนอิกอส (Monoikos) มาจากการประสบคำว่า โมนอส (monos) ที่หมายถึง โดดเดี่ยว และ โออิกอส (oikos) ซึ่งหมายถึงบ้าน รวมแล้ว มีความหมายถึง บ้านโดดเดี่ยว น่าจะสื่อถึงวิธีการอยู่อาศัยของชาวพื้นเมืองในสมัยนั้นที่อาศัยอยู่เป็นบ้านโดดเดี่ยวแยกกันกับเพื่อนบ้าน
ประวัติศาสตร์ > ยุคกลาง

โมนาโก เป็นอาณานิคมหนึ่งของสาธารณรัฐเจนัวเมื่อ ค.ศ. 1215 ต่อมาในปี ค.ศ. 1297 ฟร็องซัว กรีมัลดี เจ้าที่ดินในจากเจนัวยุคศักดินาบุกเข้ายึดป้อมปราการโมนาโกบริเวณชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ด้วยการปลอมตัวเป็นบาทหลวง แล้วนำกองกำลังขนาดย่อมเข้าไปในดินแดนแห่งนั้น ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการครอบครองอาณาจักรโมนาโกของตระกูลกรีมัลดีตั้งแต่นั้นมา
ตระกูลกรีมัลดีครองโมนาโกอยู่ได้เพียงสี่ปี ก็ถูกขับกองทัพเจนัวออกจากดินแดนนั้นไป ชาร์ลส์ กรีมัลดี หวนกลับมาครอบครองดินแดนโมนาโกได้อีกในปี ค.ศ. 1331 แล้วสถาปนาตนเองขึ้นเป็นลอร์ดแห่งโมนาโกและขยายดินแดนออกไปยังเมืองม็องตงและโรเกอบรูน และสร้างโมนาโกจนยิ่งใหญ่ กลายเป็นเมืองท่าสำคัญ สำหรับการค้าและฐานทัพเรือสำคัญของยุโรป
หลังจากนั้นได้มีการสืบทอดตำแหน่งลอร์ดแห่งโมนาโกเรื่อยมาจนถึงปี ค.ศ. 1489 พระเจ้าชาร์ลที่ 4 แห่งฝรั่งเศส และดุ๊กแห่งซาวอยจึงได้ทรงรับรองความเป็นเอกราชของโมนาโก ต่อมาในปี ค.ศ. 1512 พระเจ้าหลุยส์ที่ 12 แห่งฝรั่งเศสก็ทรงรับรองการเป็นพันธมิตรถาวรระหว่างโมนาโกกับฝรั่งเศส
อย่างไรก็ตาม เมื่อถึงยุคการปกครองของลอร์ดออกุสติน โมนาโกกลับไม่ได้รับการสนับสนุนจากขุนนางในราชสำนักฝรั่งเศส ทำให้เกิดความขัดแย้งรุนแรง จนกระทั่งจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์มีพระบัญชาให้โมนาโกอยู่ภายใต้อารักขาของสเปนการปกครองโดยลอร์ดแห่งโมนาโกดำเนินเรื่อยมา จนถึงช่วงศตวรรษที่ 15 เมื่อจอห์น กรีมัลดี ลอร์ดแห่งโมนาโกได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการสืบสันตติวงศ์ขึ้น นับเป็นก้าวสำคัญอีกก้าวหนึ่งในการสืบราชสมบัติของโมนาโก
เจ้าผู้ครองนครยุคแรกนั้น ยังใช้ฐานันดรศักดิ์ว่า ลอร์ด มาจนถึงกระทั่งปี ค.ศ. 1612 ลอร์ดโอโนเร่ที่ 2 แห่งกรีมัลดี ลอร์ดแห่งโมนาโกจึงได้เปลี่ยนชื่อฐานันดรศักดิ์เป็น เจ้าชาย แห่งโมนาโก เพื่อให้มีวินัยถึงการเป็นรัฐและอิสรภาพ ซึ่งได้รับการยอมรับจากฝรั่งเศสและสเปน เนื่องจากขณะนั้นโมนาโกยังอยู่ในอารักขาของสเปน
เจ้าชายโอโนเร่ที่ 2 กรีมัลดี ยังดำเนินนโยบายเป็นมิตรกับประเทศฝรั่งเศส จนพระเจ้าหลุยส์ที่ 8 หลุยส์ อิบโปลิบเตแห่งฝรั่งเศส ยอมลงนามในข้อตกลงว่าด้วยการช่วยเหลือและป้องกันการรุกรานจากฝรั่งเศส ถือเป็นการยืนยันและยอมรับความเป็นเอกราชของโมนาโก ไม่ขึ้นตรงต่อฝรั่งเศสอีกต่อไป แต่สเปนยังไม่ยินยอม เป็นเหตุให้เจ้าชายพระองค์นี้ ทรงประกาศสงครามกับสเปนและได้รับชัยชนะเป็นอิสระจากสเปน ในปี ค.ศ. 1641
อย่างไรก็ตามการสืบสันตติวงศ์นี้ ขาดช่วงลงเมื่อเจ้าชายอังตวนสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1731 โดยไม่มีพระโอรส มีแต่พระธิดาเท่านั้น แต่พระธิดาองค์โต หลุยส์ อิบโปลิบเต ได้เข้าพิธีอภิเษกสมรสกับ ยากส์ ฟร็องซัวร์ เลโอเนอร์ เดอ มาติยง ทายาทตระกูลขุนนางแห่งแคว้นนอร์ม็องดี ในปี ค.ศ. 1715 ซึ่งต่อมาได้รับการสถาปนาให้เป็นเจ้าชายแห่งโมนาโก ทรงพระนามว่า เจ้าชาย ยากส์ที่ 1
ประวัติศาสตร์ > คริสต์ศตวรรษที่ 19

กองทัพปฏิวัติของฝรั่งเศสเข้ายึดโมนาโกเมื่อปี ค.ศ. 1793 ตกเป็นรัฐอารักขาของฝรั่งเศสจนถึงปี ค.ศ. 1814 เมื่อจักรพรรดินโปเลียนแพ้สงคราม ราชวงศ์กรีมัลดีกลับคืนสู่ราชบัลลังก์ มติจากการประชุมใหญ่แห่งเวียนนากำหนดให้โมนาโกอยู่ภายใต้การอารักขาของราชอาณาจักรซาร์ดิเนีย ในช่วงนี้ ชาวเมืองม็องตงและโรเกอบรูน-กัป-มาร์แต็งที่อยู่ภายใต้ตระกูลกรีมัลดีมานาน 500 ปีไม่พอใจที่ถูกเก็บภาษีอย่างหนัก จึงได้ประกาศอิสรภาพจากโมนาโก หวังจะรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของซาร์ดิเนีย แต่ฝรั่งเศสไม่เห็นด้วย
จนกระทั่งปี ค.ศ. 1860 ซาร์ดิเนียถูกบีบให้คืนโมนาโก เคาน์ตีนิสที่อยู่รอบโมนาโก (และดัชชีซาวอย) ให้กับฝรั่งเศสตามสนธิสัญญาตูริน โมนาโกจึงอยู่ภายใต้การอารักขาของฝรั่งเศสอีกครั้งหนึ่ง ฝรั่งเศสเข้ายึดครองม็องตงและโรเกอบรูน-กัป-มาร์แต็งแลกกับการไม่ต้องจ่ายค่าปรับนับสี่ล้านฟรังก์ เหตุการณ์นี้นำไปสู่การลงนามในสนธิสัญญาฝรั่งเศส-โมนาโก เมื่อปี ค.ศ. 1861 รับรองเอกราชของโมนาโกอย่างเป็นทางการ ดินแดนที่เสียไปนี้คิดเป็นร้อยละ 95 ของอาณาเขตเดิม ทำให้โมนาโกสูญเสียรายได้อย่างมหาศาล เจ้าชายชาร์ลที่ 3 แห่งโมนาโกและพระมารดาจึงได้ตั้งบ่อนกาสิโนขึ้น โดยใช้ชื่อว่า มงเต-การ์โล (Monte Carlo) มีความหมายว่า ภูเขาชาร์ลส์ ซึ่งมาจากพระนามของเจ้าชายนั่นเอง ธุรกิจกาสิโนประสบความสำเร็จอย่างมาก กลายเป็นแหล่งดึงดูดเม็ดเงินจากมหาเศรษฐีที่หวังจะมาใช้เงินและใช้ชีวิตอยู่ที่นี่ ความสำเร็จนี้ทำให้โมนาโกยกเลิกการเก็บภาษีจากประชาชนนปี ค.ศ. 1869
ประวัติศาสตร์ > คริสต์ศตวรรษที่ 20

ราชวงศ์กรีมัลดีปกครองโมนาโกในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาจนถึง ค.ศ. 1910 จึงเกิดการปฏิวัติโมนาโกขึ้น มีการร่างรัฐธรรมนูญขึ้นใหม่ในปีต่อมาและได้จำกัดอำนาจการบริหารของราชวงศ์ลง ต่อมาในปี ค.ศ. 1918 มีการลงนามในสนธิสัญญาฝรั่งเศส-โมนาโกขึ้นอีกครั้งระบุให้ฝรั่งเศสให้ความคุ้มครองทางทหารแก่โมนาโก ท่าทีระหว่างประเทศของโมนาโกขึ้นกับผลประโยชน์ทางการเมือง การทหาร และเศรษฐกิจของฝรั่งเศส อย่างไรก็ตาม โมนาโกถูกกองทัพอิตาลีเข้ายึดครองในสงครามโลกครั้งที่สอง ต่อด้วยการยึดครองของพรรคนาซีเยอรมนี และได้รับอิสรภาพในเวลาต่อมา
ปี ค.ศ. 1949 เจ้าชายเรนิเยที่ 3 ขึ้นครองราชย์ต่อจากเจ้าชายหลุยส์ที่ 2 ทรงเป็นประมุขแห่งโมนาโกที่ทำให้ราชวงศ์โมนาโกกลายเป็นที่รู้จักของคนทั่วโลก เพราะการเข้าพิธีอภิเษกสมรสกับดาราภาพยนตร์สาวชาวอเมริกัน เกรซ เคลลี เมื่อปี ค.ศ. 1956
ในการแก้ไขรัฐธรรมนูญในปี ค.ศ. 1962 โมนาโกยกเลิกโทษประหารชีวิต ให้สิทธิสตรีในการเลือกตั้ง และก่อตั้งศาลสูสุดแห่งโมนาโกเพื่อรับรองเสรีภาพพื้นฐานของประชาชน โมนาโกเข้าเป็นสมาชิกของสหประชาชาติในปี ค.ศ. 1993 โดยมีสิทธิออกเสียงเต็ม
ประวัติศาสตร์ > คริสต์ศตวรรษที่ 21

สนธิสัญญาฉบับใหม่ระหว่างฝรั่งเศสกับโมนาโกที่ลงนามเมื่อ ค.ศ. 2002 ระบุว่า หากราชวงศ์กรีมัลดีไม่มีทายาทสืบราชสันตติวงศ์ ราชรัฐจะยังคงเป็นอิสระแทนที่จะรวมกับฝรั่งเศส แต่การป้องกันประเทศยังเป็นหน้าที่รับผิดชอบของฝรั่งเศสอยู่
เมื่อวันที่ 31 มีนาคม ค.ศ. 2005 เจ้าชายเรนิเยที่ 3 ทรงมีพระชนมายุมากเกินกว่าจะบริหารราชการแผ่นดินได้ จึงทรงสละราชสมบัติให้กับเจ้าชายอาลแบร์ที่ 2 พระราชโอรสพระองค์เดียว หกวันต่อมา เจ้าชายเรนิเยที่ 3 เสด็จสวรรคตหลังครองราชบังลังก์นานถึง 56 ปี ทรงเป็นประมุขที่ครองราชย์ยาวนานที่สุดของโมนาโก เจ้าชายอาลแบร์ที่ 2 ขึ้นครองราชย์เป็นเจ้าชายแห่งราชรัฐโมนาโก โดยมีการสวมมงกุฎอย่างเป็นทางการวันที่ 12 กรกฎาคม ค.ศ. 2005 หลังพ้นช่วงไว้ทุกข์
ในปี ค.ศ. 2015 โมนาโกมีมติเป็นเอกฉันท์ให้มีการขยายดินแดนด้วยการระบายน้ำทะเลออก เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนบ้านและพื้นที่สีเขียวในบางพื้นที่ วางงบประมาณไว้ 1 พันล้านยูโรและตั้งเป้าจะสร้างอพาร์ทเมนต์ สวนสาธารณะ ร้านค้า และสำนักงานในพื้นที่ 6 เฮกเตอร์ใกล้กับแขวงลาร์วอโต
การเมืองการปกครอง > การเมืองการปกครอง

โมนาโกปกครองในระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญมาตั้งแต่ ค.ศ. 1912 มีเจ้าผู้ครองเป็นประมุขแห่งรัฐ (พระองค์ปัจจุบันคือ เจ้าชายอาลแบร์ที่ 2) หัวหน้ารัฐบาลของโมนาโกคือมนตรีแห่งรัฐ (Ministre d'Etat) แต่งตั้งโดยเจ้าผู้ครอง เป็นผู้นำของคณะที่ปรึกษารัฐบาล
คณะที่ปรึกษารัฐบาล ประกอบด้วย ที่ปรึกษารัฐบาล 5 คน ดูแล 5 กรม (Département) ได้แก่
กรมมหาดไทย (Département de l'Intérieur)
กรมการคลังและเศรษฐกิจ (Département des Finances et de l'Economie)
กรมการสังคมและสาธารณสุข (Département des Affaires Sociales et de la Santé)
กรมการพัสดุ สิ่งแวดล้อม และผังเมือง (Département de l'Equipement, de l'Environnement et de l'Urbanisme)
กรมการต่างประเทศ (Département des Relations Extérieures)
อำนาจนิติบัญญัติของราชรัฐ อยู่ที่พระประมุขและคณะกรรมการแห่งชาติ (Conseil National) กรมการตุลาการ (Direction des Services Judiciaires) มีลักษณะใกล้เคียงกับกระทรวงยุติธรรม ดูแลกิจการศาล โดยเป็นอิสระจากฝ่ายบริหาร โดยตัดสินคดีในพระนามของประมุข
การเมืองการปกครอง > เขตการปกครอง

ฌาร์แด็งแอกซอติก
ฟงวีแยย์
มงเต-การ์โล
มอนาโก-วีล
ราแว็งเดอแซ็งต์-เดว็อต
ลากงดามีน
ลาร์วอโต
ลารุส
เลมอเนอแกตี
การเมืองการปกครอง > ความมั่นคง

การป้องกันประเทศเป็นหน้าที่ของฝรั่งเศส โมนาโกไม่มีกองทัพเรือหรือกองทัพอากาศ แต่มีจำนวนตำรวจต่อประชากรหรือต่อพื้นที่มากที่สุดในโลก (ตำรวจ 515 นายต่อประชากรทั้งหมดประมาณ 36,000 คน) กองตำรวจยังมีหน่วยพิเศษไว้ลาดตระเวนทางน้ำอีกด้วย
กองทัพบกของโมนาโกมีขนาดเล็ก มีทั้งหมดสองกอง กองหนึ่งมีหน้าที่ถวายความปลอดภัยต่อเจ้าชายและพระราชวังโมนาโก-วิลล์ เรียกว่า บรรษัทกองไรเฟิลในพระองค์ (Compagnie des Carabiniers du Prince) นอกจากนี้ยังมีกองทหารติดอาวุธขนาดเล็ก (Sapeurs-Pompiers) รักษาความมั่นคงสำหรับพลเรือน
ภูมิศาสตร์

โมนาโกเป็นรัฐเอกราช ประกอบไปด้วย 5 กาติเยร์ (quartiers) และ 10 แขวง (ward) ตั้งอยู่ในบริเวณเฟรนช์ริวีเอราทางยุโรปตะวันตก มีชายแดนติดกับฝรั่งเศสทั้งสามด้วย และอีกด้านหนึ่งติดกับทะเลเมดิเตอร์เรเนียน จุดกึ่งกลางประเทศอยู่ห่างจากชายแดนอิตาลี 16 กิโลเมตร และห่างจากเมืองนิสของฝรั่งเศส 13 กิโลเมตร
โมนาโกมีพื้นที่ 2.02 ตารางกิโลเมตร มีประชากรอยู่อาศัย 38,400 คน ทำให้เป็นประเทศที่เล็กเป็นอันดับสองของโลกและมีประชากรอาศัยอยู่หนาแน่นที่สุดในโลก พรมแดนประเทศทางบกยาวเพียง 5.47 กิโลเมตร และพรมแดนทางชายฝั่งยาว 3.83 กิโลเมตร มีน่านน้ำกว้างออกไปในทะเลอีก 22 กิโลเมตร
จุดที่สูงสุดของประเทศคือ เชอแมงเดอเรวัวร์ส ในแขวงเลอเรวัวร์ส สูงจากระดับน้ำทะเล 164.4 เมตร ส่วนจุดที่ต่ำที่สุดของประเทศคือทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
ภูมิศาสตร์ > สถาปัตยกรรม

ในบรรดาสถาปัตยกรรมหลากหลายรูปแบบของโมนาโก สถาปัตยกรรมที่เด่นชัดคือแบบเบลล์เอป็อกที่ได้รับความนิยมช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดยเฉพาะในแขวงมงเต-การ์โล กาสิโนและโรงโอเปราแห่งมงเต-การ์โลเป็นตัวอย่างที่เด่นชัดของศิลปะประเภทนี้ สร้างขึ้นโดยชาร์ล กานิเยร์และฌูลส์ ดูตรู มีการตกแต่งหอคอย ระเบียง ยอดแหลมของอาคาร เซรามิกหลากสี และรูปปั้นประดับเสา สิ่งประดับต่าง ๆ ผสมเข้ากันอย่างลงตัว สร้างความประทับใจ ความรู้สึกหรูหรา โอ่โถง เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของโมนาโก ศิลปะแบบฝรั่งเศส อิตาลี และสเปนเข้ามามีอิทธิพลกับการสร้างคฤหาสน์และอพาร์ทเมนต์ ในรัชสมัยของเจ้าชายเรนิเยที่ 3 มีกฎหมายห้ามสร้างอาคารสูงภายในราชรัฐ แต่ในรัชสมัยต่อมาของเจ้าชายอาลแบร์ที่ 2 มีการยกเลิกกฎนี้ ผลที่เกิดขึ้นคือมีการรื้อถอนมรดกทางสถาปัตยกรรมมากมายเพื่อสร้างตึกสูง ในปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายปกป้องมรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้
เศรษฐกิจ

โมนาโกมีผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศต่อหัว  153,177 ดอลลาร์สหรัฐสูงเป็นอันดับ 2 ของโลก อัตราการว่างงานมีเพียง 2 เปอร์เซ็นต์ แรงงาน 48,000 ชีวิตเดินทางข้ามมาจากฝรั่งเศสและอิตาลีทุก ๆ วัน โมนาโกเป็นประเทศที่มีอัตราความยากจนต่ำที่สุดในโลก มีจำนวนมหาเศรษฐีเงินล้านและระดับพันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อหัวประชากรสูงที่สุดในโลก มีตลาดอสังหาริมทรัพย์ที่แพงที่สุดในโลกในปี ค.ศ. 2012 ที่ดินมีราคาถึง 58,300 ดอลลาร์สหรัฐต่อตารางเมตร
แหล่งรายได้สำคัญของโมนาโกคือการท่องเที่ยว ทุกปีจะมีนักท่องเที่ยวเข้ามาเดิมพันในกาสิโนและพักผ่อนในสภาพอากาศที่อุ่นสบายเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ยังเป็นศูนย์กลางธนาคารที่ใหญ่ มีเงินหมุนเวียนถึง 100 พันล้านยูโร ธนาคารในโมนาโกเน้นการให้บริการลูกค้ารายใหญ่และบริการจัดการทรัพย์สินและความมั่งคั่ง ราชรัฐยังหวังจะขยายภาคเศรษฐกิจไปสู่อุตสาหกรรมขนาดเล็ก ไม่สร้างมลพิษ และมีมูลค่าสูง เช่นอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง
รัฐบาลยังคงผูกขาดการค้าในหลายภาคส่วน เช่น บุหรี่และไปรษณีย์ เครือข่ายโทรคมนาคมเคยเป็นของรัฐแต่ปัจจุบันรัฐถือครองหุ้นส่วนเพียง 45 เปอร์เซ็นต์ ส่วนที่เหลือเป็นของบริษัท Cable & Wireless Communications 49 เปอร์เซ็นต์ และธนาคาร Compagnie Monégasque de Banque อีก 6 เปอร์เซ็นต์ ยังคงเป็นเครือข่ายเดียวที่ให้บริการในประเทศ
มาตรฐานการครองชีพของโมนาโกนับว่าสูงเทียบเท่ากับเมืองใหญ่ของฝรั่งเศส ปัจจุบันโมนาโกไม่ได้เป็นสมาชิกของสหภาพยุโรป แต่มีระบบศุลกากรร่วมกับฝรั่งเศส ใช้เงินสกุลยูโรเช่นเดียวกับฝรั่งเศส
ประชากรศาสตร์

ประชากรโมนาโกแบ่งตามสัญชาติ
ฝรั่งเศส (28.4%)
โมนาโก (21.6%)
อิตาลี (18.7%)
อังกฤษ (7.5%)
เบลเยียม (2.8%)
เยอรมัน (2.5%)
สวิส (2.5%)
อเมริกัน (1.2%)
อื่น ๆ (14.8%)
ประชากรศาสตร์ > ประชากร

ประเทศโมนาโกมีจำนวนประชากรประมาณ 38,400 คนในปี ค.ศ. 2015 และองค์การสหประชาชาติประเมินว่ามีประชากร 36,297 คน ณ วันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 2023ประชากรของโมนาโกไม่ปกติตรงที่ชาวโมนาโกพื้นเมืองเป็นชนกลุ่มน้อยในประเทศของตน โดยประชากรส่วนใหญ่คือชาวฝรั่งเศสร้อยละ 28.4 รองลงมาคือโมนาโกร้อยละ 21.6 อิตาลีร้อยละ 18.7 อังกฤษร้อยละ 7.5 เบลเยียมร้อนละ 2.8 เยอรมันร้อยละ 2.5 สวิสร้อยละ 2.5 และอเมริกันร้อยละ 1.2 จากการค้นคว้าในปี 2019 พบว่ามีเศรษฐีมากถึง 12,248 คนในประเทศโมนาโก คิดเป็นร้อยละ 31 ของประชากรทั้งหมด
พลเมืองของโมนาโก ไม่ว่าจะเกิดในประเทศหรือโดยสัญชาติ จะถูกเรียกว่า Monégasque และประชากรโมนาโกมีอายุขัยเฉลี่ยสูงที่สุดในโลกประมาณ 90 ปี
ประชากรศาสตร์ > ภาษา

ภาษาหลักและภาษาราชการของโมนาโกคือภาษาฝรั่งเศส ในขณะที่ภาษาอิตาลีมีการใช้พูดโดยชุมชนขนาดใหญ่ของชาวอิตาลี ภาษาถิ่นโมนาโกซึ่งเป็นภาษาพื้นถิ่นทางประวัติศาสตร์แต่กลับเป็นภาษาที่มีการใช้กันน้อยกว่าภาษาฝรั่งเศสและอิตาลีและไม่ได้รับการยอมรับว่าเป็นภาษาราชการ อย่างไรก็ตาม ป้ายบางป้ายปรากฏทั้งภาษาฝรั่งเศสและโมนาโก และมีการสอนภาษานี้ในโรงเรียนรวมถึงภาษาอังกฤษ
ภาษาอิตาลีเคยเป็นภาษาราชการของประเทศโมนาโกจนกระทั่งในปี 1860 มีการใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาราชการแทน เนื่องจากมีการผนวกเทศมณฑลนีซที่อยู่โดยรอบของประเทศโมนาโกเข้ากับฝรั่งเศสตามสนธิสัญญาตูริน (ค.ศ. 1870)
ราชวงศ์กรีมัลดีและเจ้าผู้ครองโมนาโกมีเชื้อสายลีกูเรีย  ดังนั้นภาษาประจำชาติดั้งเดิมของโมนาโกคือภาษาถิ่นโมนาโก แต่ในปัจจุบันมีการพูดโดยประชากรส่วนน้อยเท่านั้น และเป็นภาษาที่สองทั่วไปของชาวพื้นเมืองจำนวนมาก อย่างไรก็ตามในแขวงมอนาโก-วีลป้ายตามถนนยังคงพิมพ์เป็นภาษาฝรั่งเศสและโมนาโก