stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พ.ศ. 2279

| --- | --- |
ศตวรรษ::  17  18  19
ปี::  2276  2277  2278  2279  2280  2281  2282
| --- | --- |
ปฏิทินสุริยคติไทย: 2279
ปฏิทินกริกอเรียน: 1736 MDCCXXXVI
Ab urbe condita: 2489
ปฏิทินอาร์มีเนีย: 1185 ԹՎ ՌՃՁԵ
ปฏิทินอัสซีเรีย: 6486
ปฏิทินบาไฮ: −108 – −107
ปฏิทินเบงกอล: 1143
ปฏิทินเบอร์เบอร์: 2686
ปีในรัชกาลอังกฤษ: 9 Geo. 2 – 10 Geo. 2
พุทธศักราช: 2280
ปฏิทินพม่า: 1098
ปฏิทินไบแซนไทน์: 7244–7245
ปฏิทินจีน: 乙卯年 (เถาะธาตุไม้) 4432 หรือ 4372     — ถึง — 丙辰年 (มะโรงธาตุไฟ) 4433 หรือ 4373
ปฏิทินคอปติก: 1452–1453
ปฏิทินดิสคอร์เดีย: 2902
ปฏิทินเอธิโอเปีย: 1728–1729
ปฏิทินฮีบรู: 5496–5497
ปฏิทินฮินดู: 
 - วิกรมสมวัต: 1792–1793
 - ศกสมวัต: 1658–1659
 - กลียุค: 4837–4838
ปฏิทินโฮโลซีน: 11736
ปฏิทินอิกโบ: 736–737
ปฏิทินอิหร่าน: 1114–1115
ปฏิทินอิสลาม: 1148–1149
ปฏิทินญี่ปุ่น: Kyōhō 21 / Genbun 1 (元文元年)
ปฏิทินจูเช: N/A
ปฏิทินจูเลียน: กริกอเรียนลบ 11 วัน
ปฏิทินเกาหลี: 4069
ปฏิทินหมินกั๋ว: 176 ก่อน ROC 民前176年
กล่องนี้:  ดู คุย แก้
พุทธศักราช 2279 ใกล้เคียงกับ
เมษายน ค.ศ. 1736 - มีนาคม ค.ศ. 1737
มหาศักราช 1658
ผู้นำ

อาณาจักรอยุธยา : สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ (พ.ศ. 2275 - พ.ศ. 2301)
วันพระราชสมภพ

20 มีนาคม - พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (สวรรคต 7 กันยายน พ.ศ. 2352)
พระธรรมนูญ

คำสำคัญว่า "พระธรรมนูญ" อาจหมายถึง
พระทำนูน - กฎหมายกลุ่มแรกใน ประชุมกฎหมายรัชกาลที่ 1 ซึ่งแบ่งเป็นสองหมวด หมวดแรกว่าด้วยเขตอำนาจของศาล อีกหมวดว่าด้วยตราประจำตำแหน่งเจ้าพนักงานต่าง ๆ
พระธรรมนูญศาลยุติธรรม - กฎหมายไทยประเภทพระราชบัญญัติ ซึ่งว่าด้วยเขตอำนาจศาล
เจ้ากรมพระธรรมนูญ - เจ้าพนักงานฝ่ายทหารซึ่งมีหน้าที่ทางกฎหมาย
กรมพระธรรมนูญ - หน่วยงานของเจ้ากรมพระธรรมนูญ
พระธรรมนูญทหาร - เจ้าพนักงานฝ่ายทหารบกในประเทศไทย ซึ่งมีหน้าที่ทางกฎหมาย
พระธรรมนูญทหารอากาศ - เจ้าพนักงานฝ่ายทหารอากาศในประเทศไทย ซึ่งมีหน้าที่ทางกฎหมาย
พระธรรมนูญทหารเรือ - เจ้าพนักงานฝ่ายทหารเรือในประเทศไทย ซึ่งมีหน้าที่ทางกฎหมาย
ดูเพิ่ม

ธรรมนูญ
พระธรรมทูต

พระธรรมทูต (อ่านว่า -ทำมะทูด) หรือ พระธรรมจาริก หมายถึง ภิกษุที่เดินทางไปแสดงธรรมในที่ต่าง ๆ ทำหน้าที่เหมือนทูตทางธรรมหรือทูตของพระศาสนา
พระธรรมทูตเริ่มมีครั้งแรกเมื่อพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมจนมีพระสาวกมากรูปแล้วจึงส่งพระสาวกเหล่านั้นไปประกาศธรรมในทิศต่างๆ โดยตรัสว่า "เธอทั้งหลายจงจาริกไปเพื่อประโยชน์สุขแก่ประชุมชน เพื่ออนุเคราะห์แก่ประชุมชน" ดังนี้เป็นต้น
พระธรรมจาริก มีความหมายเดียวเช่นเดียวกันกับพระธรรมทูต แต่เป็นคำบัญญัติที่เกิดที่หลังคำว่าพระธรรมทูต
ปัจจุบันแบ่งพระธรรมทูตออกเป็น 2 ประเภทคือ พระธรรมทูตในประเทศ กับ พระธรรมทูตต่างประเทศ
พระธรรมทูตในประเทศ

พระธรรมทูตในประเทศแบ่งพื้นที่ความรับผิดชอบเป็น 9 สายดังนี้
สายที่ 1 รับผิดชอบในเขตภาค 1 และภาค 14 (นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ นครปฐม สุพรรณบุรี กาญจนบุรี สมุทรสาคร)
สายที่ 2 รับผิดชอบในเขตภาค 2 และภาค 3 (พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง สระบุรี ลพบุรี สิงห์บุรี ชัยนาท อุทัยธานี)
สายที่ 3 รับผิดชอบในเขตภาค 4 และภาค 5 (กำแพงเพชร พิจิตร เพชรบูรณ์ นครสวรรค์ พิษณุโลก สุโขทัย ตาก อุตรดิตถ์)
สายที่ 4 รับผิดชอบในเขตภาค 6 และภาค 7 (ลำปาง เชียงราย พะเยา แพร่ น่าน เชียงใหม่ ลำพูน แม่ฮ่องสอน)
สายที่ 5 รับผิดชอบในเขตภาค 8 และภาค 9 (อุดรธานี หนองคาย เลย สกลนคร หนองบัวลำภู บึงกาฬ ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด)
สายที่ 6 รับผิดชอบในเขตภาค 10 และภาค 11 (อุบลราชธานี ยโสธร มุกดาหาร ศรีสะเกษ นครพนม อำนาจเจริญ นครราชสีมา ชัยภูมิ สุรินทร์ บุรีรัมย์)
สายที่ 7 รับผิดชอบในเขตภาค 12 และภาค 13 (ปราจีนบุรี นครนายก ฉะเชิงเทรา สระแก้ว ชลบุรี ระยอง จันทบุรี ตราด)
สายที่ 8 รับผิดชอบในเขตภาค 15 และภาค 16 (ราชบุรี เพชรบุรี สมุทรสงคราม ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช)
สายที่ 9 รับผิดชอบในเขตภาค 17 และภาค 18 (ภูเก็ต ตรัง กระบี่ พังงา ระนอง พัทลุง สงขลา สตูล ปัตตานี ยะลา นราธิวาส)
พญาพรหมโวหาร

พญาพรหม พญาพรหมวิไสย หรือ พญาพรหมโวหาร นามเดิม หนานพรหมินทร์ (บางหลักฐานชื่อ พรหมปัญญา) เป็นกวีชาวไทยวนที่มีชื่อเสียง
ประวัติ > วัยเยาว์

พญาพรหมโวหาร มีนามเดิมว่า พรหมินทร์ (หลักฐานบางแหล่งว่า พรหมปัญญา) เกิดเมื่อ พ.ศ. 2345 ปีจอ หรือปีเต่าเส็ด จุลศักราช 1164 ตามระบบปีล้านนา ที่บ้านสันกลาง ในตรอกตรงข้ามกับวัดดำรงธรรม (วัดไทยใต้) เป็นบุตรของเจ้าแสนเมืองมา ขุนนางผู้ใหญ่ในตระกูลเจ้าเจ็ดตน มีหน้าที่รักษากุญแจคลังหลวงของนครลำปาง มารดาชื่อนางจันทร์เป็ง (จันทร์เพ็ญ) มีน้องชายร่วมมารดาเดียวกันชื่อบุญยงหรือบุญโยง มารดาถึงแก่กรรมตั้งแต่พรหมินทร์ยังเด็กอยู่
เมื่อเยาว์วัยพรหมินทร์ได้เล่าเรียนอักษรธรรมล้านนา ณ สำนักวัดป่าแภ่ง (วัดสิงห์ชัย ต.สบตุ๋ย อ.เมืองลำปาง ในปัจจุบัน) เมื่ออายุได้ 17 ปีจึงบรรพชาเป็นสามเณรในวัดนั้น เมื่ออายุได้ 20 ปี จึงได้อุปสมบทที่วัดป่าแภ่ง โดยมีครูบาเจ้าอุปนันโทเถระ เป็นพระอุปัชฌาชย์ (ตามหลักฐานใบลานของวัดสิงห์ชัยระบุว่าชื่อครูบาเจ้าอุปปละเถระ) พระภิกษุพรหมินทร์เป็นพระนักเทศน์ที่มีน้ำเสียงดี สามารถอื่อกาพย์ (การขับพรรณนาคำร้อยกรองที่เป็นบทนำเรื่องที่จะเทศน์ คล้ายกับการแหล่ของภาคกลาง) ได้ไพเราะ และยังสามารถแต่งกาพย์ล้านนาสั้นได้ดี มีความสามารถในการเทศน์มหาชาติตอนกัณฑ์กุมาร และกัณฑ์มัทรีได้ไพเราะเป็นที่ชื่นชอบของบรรดามูลศรัทธาเป็นยิ่งนัก
นอกจากการความสามารถในด้านการอื่อกาพย์และแต่งกาพย์แล้ว พระภิกษุพรหมินทร์ยังได้ศึกษาในด้านไสยศาสตร์ โหราศาสตร์ และคชศาสตร์อีกด้วย เมื่อจำพรรษาที่วัดป่าแภ่งได้ ๓ พรรษา ครูบาเจ้าอุปนันโทเถระ (หรือครูบาเจ้าอุปปละเถระตามหลักฐานของวัดสิงห์ชัย) ได้แนะนำและฝากฝังพระภิกษุพรหมินทร์ให้ไปเรียนอักขระบาลีกับพระภิกษุปินตา (พินทา) แห่งสำนักวัดสุกเข้าหมิ้นหรือวัดสบขมิ้น เมืองนครเชียงใหม่ (ปัจจุบันเป็นวัดร้าง พื้นที่ถูกใช้เป็นโรงเรียนเมตตาศึกษา) ซึ่งเป็นสหายรักของท่าน พระภิกษุพรหมินทร์ได้ไปศึกษา ณ วัดสุกเข้าหมิ้น นครเชียงใหม่ เป็นเวลาประมาณ ๓ ปี และได้มีโอกาสอุปถัมภ์ค้ำจุนช่วยเหลือชาวเมืองแพร่ซึ่งเป็นญาติของหม่อมจันทร์ฟอง ซึ่งเป็นหม่อมห้ามของพระยาอินทวิไชย เจ้าหลวงเมืองแพร่ ซึ่งจะส่งผลต่อชีวิตของพรหมินทร์ที่เมืองแพร่ในภายภาคหน้า
ประวัติ > รับราชการที่เมืองลำปาง

พ.ศ. 2371 พระภิกษุพรหมินทร์ได้ลาสิกขาบทเป็นฆราวาส แต่เหล่าญาติโยมคัดค้าน เพราะเสียดายความสามารถในทางธรรม พระภิกษุพรหมินทร์จึงได้แต่ง คร่าวใคร่สิกข์ (คร่าวอยากสึก) เอาไว้ก่อนจะลาสิกขา เมื่อพรหมินทร์อายุได้ 26 ปี ได้กลับมาทำงานที่นครลำปางในตำแหน่ง “กว้าน” ที่ศาลเมืองนครลำปางโดยรับจ้างเขียนคำร้อง ในขณะเดียวกันหนานพรหมินทร์ยังได้รับจ้างแต่ง คร่าวใช้ (บทกวีที่เป็นสื่อแสดงความรักของหนุ่มสาว คล้ายกับเพลงยาวของภาคกลาง) ซึ่งเป็นที่พอใจของผู้ว่าจ้าง มีหลายคู่ที่ได้แต่งงานเพราะคร่าวใช้ของหนานของพรหมินทร์
เมื่อเห็นความสามารถในด้านกวีของหนานพรหมินทร์ เจ้าแสนเมืองมาผู้เป็นบิดาจึงนำตัวหนานพรหมินทร์ไปฝากตัวกับพระญาโลมาวิไสย ซึ่งเป็นสหายรักสหชาติกับเจ้าแสนเมืองมา (เกิดปี เดือน วันเดียวกัน) พระญาโลมาวิไสยซึ่งเป็นอาลักษณ์ประจำราชสำนักนครลำปางและเป็นกวีที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายได้รับหนานพรหมินทร์เป็นลูกศิษย์ หนานพรหมินทร์ได้รับการฝึกฝนด้านกวีจนเชี่ยวชาญ โดยเฉพาะการแต่งคร่าวและกะโลง (โคลง) ภายหลังจากนั้นเจ้าแสนเมืองมาได้นำตัวหนานพรหมินทร์ไปถวายตัวเป็นมหาดเล็กรับใช้กับพระยาไชยวงศ์ เจ้าหลวงเมืองลำปาง พระยาไชยวงศ์เห็นว่าหนานพรหมินทร์มีความสามารถด้านกวีจึงส่งตัวไปอยู่แผนกอาลักษณ์ ทำให้หนานพรหมินทร์ได้ทำงานใกล้ชิดกับพระญาโลมาวิไสยผู้เป็นอาจารย์
ในช่วงระหว่างอายุ 26-31 ปี หนานพรหมินทร์ได้มีโอกาสทำงานร่วมกับพระญาโลมาวิไสย และได้รับการไว้วางใจจากพระญาโลมาวิสัยให้ช่วยแต่งเติมและเสริมต่อบทประพันธ์ของพระญาโลมาวิไสยเอง เมื่อครั้งพระญาโลมาวิไสยได้แต่งคร่าวเรื่องหงส์ผาคำ หนานพรหมินทรได้รับมอบหมายให้ช่วยแต่งเติมบางตอน และตรวจทานชำระเนื้อเรื่องด้วย
หนานพรหมินทร์ได้รับราชการเป็นกวีประจำราชสำนักเมืองลำปาง มีหน้าที่เขียนสาส์นโต้ตอบติดต่อราชการกับเมืองต่าง ๆในล้านนา จนถึงสมัยเจ้าวรญาณรังษี เจ้าหลวงลำปาง ขณะยังเป็นพระยาอุปราชอยู่ ประมาณ พ.ศ. 2389-2390 ได้มีชาวเมืองแพร่มากราบทูลเจ้าวรญาณรังษีว่าที่เมืองแพร่มีช้างงามต้องลักษณะเชือกหนึ่ง เจ้าของช้างจะขายเพียง 2000 ธ็อก เจ้าวรญาณรังษีจึงมอบหมายให้หนานพรหมินทร์ไปซื้อช้างพร้อมเงิน 2000 ธ็อก หนานพรหมินทร์เดินทางไปเมืองแพร่พร้อมด้วยนายเปี้ย นายผัด และผู้ติดตามอีก 2 คน โดยใช้ช้างเป็นพาหนะ เมื่อเดินทางถึงบ้านป่าแมด หนานพรหมินทร์ได้นำเงินไปเล่นการพนันจดหมดสิ้น และได้แต่งคร่าวช้างขึด (ลักษณะช้างชั่ว) ให้ผู้ติดตามนำกลับไปเมืองลำปางถวาย ซึ่งในใจความของคร่าวช้างขึดนั้นหนานพรหมินทร์แก้ตัวว่าได้ซื้อช้างแล้วแต่ช้างนั้นมีลักษณะขึด (อัปมงคล) จึงมอบให้พวกเงี้ยวเมืองนายไปแล้ว ดังความตอนหนึ่งว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
อันตัวช้างนั้น ไปผ่อมาจริง เนื้อตัวคิง โบราณช้างบ้าน: 
นัยตาขาว สามหาวขี้หย้าน กลัวไฟฟืน ตื่นล้อ: 
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
ระนาดพาทโพน ถอยหนท้นท้อ กลัวสว่าห้อ พานเด็ง: 
หมอกวานผ่อเลี้ยง บ่แพ้แหนเกรง หางมันเอง บังซองหย่อนป้าน: 
— "คร่าวช้างขึด" ของ หนานพรหมินทร์
(อย่างไรก็ตาม เอื้อม อุปันโน ได้กล่าวแย้งว่าคร่าวบทนี้น่าจะเป็นคร่าวพรรณนาเรื่องช้างขึดที่พระเจ้าอินทวิชยานนท์ได้พระราชทานให้เจ้าฟ้าเมืองนายมากกว่า หนานพรหมินทร์ซึ่งขณะนั้นรับราชการอย่ที่ราชสำนักเชียงใหม่เลยแต่งในช่วงนั้น)
เมื่อเจ้าวรญาณรังษีทราบเรื่องก็กริ้วหนานพรหมินทร์อย่างมาก ถึงขั้นประกาศว่า “กันไอ่พรหมปิ๊กมาย่ำเมืองละกอนวันใด หัวปุ๋ดวันนั้น” (หากไอ้พรหมกลับมาเหยียบเมืองละกอนวันไหน หัวขาดวันนั้น) ทำให้หนานพรหมินทร์ต้องใช้ชีวิตอยู่ที่เมืองแพร่
ประวัติ > รับราชการที่เมืองแพร่

ขณะที่หนานพรหมินทร์พักอยู่ที่บ้านป่าแมดนั้น หนานพรหมินทร์ได้ไปติดพันสนิทกับหญิงหลายคน เช่น นางบัวเกี๋ยง และนางสรีจม (ศรีชม) ซึ่งเดิมเป็นภรรยาของส่างติงหย่า (บางหลักฐานว่าชื่อส่างจิ่นขี้ยา บางหลักฐานว่าชื่อหม่องด้วง) ส่างติงหย่าเป็นนักพนันตัวยง เมื่อเสียพนันก็ได้ไปยืมเงิน 18 ธ็อก กับพระญาอินทร์บ้านนาแหลม โดยให้นางสรีชมอยู่เป็นตัวประกัน พระญาอินทร์ได้ส่งนางไปช่วยแผนกโรงครัวในคุ้มหลวงเมืองแพร่
หนานพรหมินทร์ได้เข้าฝากตัวกับพระยาอินทวิไชย เจ้าหลวงเมืองแพร่ ด้วยความมีชื่อเสียงในด้านกวีทำให้พระยาอินทวิไชยรับตัวหนานพรหมินทร์ไว้ในราชสำนักเมืองแพร่ หนานพรหมินทร์ได้ไปอาศัยอยู่ที่บ้านของหม่อมจันทร์ฟอง เพราะเคยมีบุญคุณช่วยเหลือญาติของหม่อมจันทร์ฟองขณะที่เรียนอยู่ที่เชียงใหม่ หม่อมจันทร์ฟองก็ได้เอื้อเฟื้อดูแลหนานพรหมินทร์อย่างดี ด้วยความที่หนานพรหมินทร์กับหม่อมจันทร์ฟองมีความสนิทสนมกันมาก ถึงขั้นเรียกขานหนานพรหมินทร์ว่า “พี่พรหมินทร์” ทำให้พระยาอินทวิไชยเกิดความหึงและระแวงจนจับหนานพรหมินทร์ไปขังคุก กำหนดจะประหารชีวิตในวันเสาร์ เดือน 6 เหนือ ขึ้น 5 ค่ำ แต่พระยาราชวงศ์ (พิมพิสาร) ได้เข้าเฝ้าของดโทษประหารชีวิตหนานพรหมิทร์ เพราะจะได้ให้หนานพรหมินทร์แต่งคร่าวดำหัวเจ้านายในเทศกาลสงกรานต์ พระยาอินทวิไชยจึงงดโทษให้ตามประสงค์
ในช่วงที่หนานพรหมินทร์ติดคุกอยู่เมืองแพร่ นางสรีจมได้เพียรไปเยี่ยมที่คุกเสมอ หนานพรหมินทร์ได้ใช้เวลาที่อยู่ในคุกแต่งร่ายขึ้น เรียกว่า “คำจ่มพญาพรหม” (คำรำพันพญาพรหม) บางครั้งเรียกว่า “โวหารพญาพรหม” ซึ่งมีเนื้อหาตัดพ้อต่อว่าพระยาอินทวิไชย โดยเขียนไว้กับพื้นคุก (บางหลักฐานว่าเขียนไว้กับกระเบื้องดินขอ) ช่วงที่ติดคุกนี้หนานพรหมินทร์มีอายุได้ 59 ปี เมื่อติดคุกได้ระยะหนึ่ง หนานพรหมินทร์เบื่อหน่ายสภาพคุกที่สกปรกโสโครก และต้องทรมารจากการถูกพันธนาการโซ่ตรวน จึงทำการแหกคุกออกมา ทฤษฎีการแหกคุกของพระยาพรหมโวหาร สันนิษฐานไว้หลายแนว ดังนี้
พระกัสสปเถระ แอบเขียนคาถาเหล็กเมื่อย ใส่กระดาษสอดไว้ในข้าวเหนียวให้หนานพรหมินทร์ใช้สะเดาะโซ่ตรวน
เจ้าราชวงศ์เห็นแก่ความเป็นคนคุ้นเคยจึงแอบช่วยเหลือ
น้อยไชยลังกา สหายรัก เป็นลูกน้องเจ้าน้อยยศนายคุก แอบช่วยเหลือ
บุญยงได้ข่าวพี่ชายจะถูกประหารเลยบุกปล้นคุก
ผู้สมรู้ร่วมคิดมีมากกว่าหนึ่งคน
หนานพรหมินทร์อยู่เมืองแพร่ได้ 3 เดือน จึงแหกคุกออกไปและพานางสรีจมไปอยู่ด้วย
ประวัติ > ชีวิตที่เมืองลับแล

หนานพรหมินทร์และนางสรีชมหนีจากเมืองแพร่ไปอยู่เมืองลับแล (ลับแลง) แขวงเมืองพิชัย (อ.ลับแล จ.อุตรดิตถ์) บริเวณบ้านสันคอกควาย ซึ่งอยู่นอกเขตอำนาจของเมืองแพร่ หนานพรหมินทร์เริ่มชีวิตใหม่โดยเป็นพ่อค้า ส่วนนางสรีชมทอผ้าอยู่บ้าน วันหนึ่งหนานพรหมินทร์ไปทวงหนี้ที่บ้านท่าเสา โดยมีเพื่อนร่วมทางคือน้อยกาวิตาและน้อยไชยลังกา ขณะที่หนานพรหมินทร์ไปทวงหนี้ พระญาอินทร์บ้านนาแหลมได้ส่งจดหมายให้นางสรีชมกลับเมืองแพร่โดยไม่ทราบสาเหตุ เมื่อหนานพรหมินทร์กลับมาบ้านก็ไม่พบนางสรีชม ด้วยความผิดหวังเสียใจเศร้าใจและอาลัย หนานพรหมินทร์จึงได้แต่งคร่าวรำพันความรู้สึกของตน เรียกกันว่า “คร่าวสี่บท” หรือ “คร่าวร่ำนางชม” รำพึงรำพันถึงความหลังครั้งยังรักกัน ต่อว่านางสรีชมว่าสงสัยจะมีชู้ และโน้มน้าวให้เมียกลับไปอยู่ด้วยกันที่เมืองลับแล ผลงานการประพันธ์ชิ้นนี้มีความไพเราะกินใจ เป็นคร่าวที่คนล้านนาจดจำกันได้ดีที่สุด ในช่วงที่อยู่เมืองลับแลงนี้หนานพรหมินทร์มีอายุได้ 60 ปี หลังจากหนานพรหมินทร์มาอยู่ลับแลงแล้ว ก็ได้กลับไปที่เมืองลำปางอีกครั้งเนื่องจากเจ้าวรญาณรังษีที่เคยคาดโทษได้ถึงแก่พิราลัยแล้ว โดยรับราชการกับเจ้าพรหมาภิพงษธาดา เจ้าหลวงลำปางตนที่ 10 ซึ่งมีศักดิ์เป็นน้าของหนานพรหมินทร์
ประวัติ > รับราชการที่เชียงใหม่

ในปี พ.ศ. 2420 พระเจ้าอินทวิชยานนท์ และเจ้าทิพเกสร ได้มีสาส์นขอตัวหนานพรหมินทร์ไปเมืองนครเชียงใหม่หลายครั้ง จนเจ้าพรหมาภิพงษธาดา และเจ้าอุปราช (ไชยแก้ว) ได้อนุญาตให้หนานพรหมินทร์เดินทางไปเมืองเชียงใหม่ เมื่อไปถึงเชียงใหม่ก็ได้รับความอุปถัมภ์จากพระเจ้าอินทวิชยานนท์และเจ้าทิพเกสรอย่างดี และได้แต่งคร่าวซอพระอภัยมณีขึ้น ตามรับสั่งของเจ้าทิพเกสร หนานพรหมินทร์ได้รับเงินหลายแถบ พร้อมได้รับเจ้าบัวจันทร์เป็นภรรยา ได้รับบ้านอาศัย ที่ดินไร่นา พร้อมข้าทาสบริวารรับใช้ ได้รับพานสำรับหมากเงิน เสื้อผ้าอาภรณ์บริบูรณ์ และไม่ได้รับอนุญาตให้กลับไปลำปางอีก
พ.ศ. 2426 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการให้พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าคัคณางคยุคล กรมหมื่นพิชิตปรีชากร เป็นข้าหลวงพิเศษ ขึ้นมาแก้ปัญหาชายแดน และจัดระเบียบการปกครองในเขตเมืองนครลำปาง เมืองนครลำพูน และเมืองนครเชียงใหม่ เจ้าราชบุตร (ขัตติยวงศ์) ได้มอบหมายให้หนานพรหมินทร์แต่งคร่าวรับเสด็จ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร เมื่อพ.ศ. 2427 โดยได้รับรางวัล เป็นเงิน 20 แถบ ซึ่งถือเป็นผลงานเรื่องสุดท้ายของหนานพรหมินทร์
พ.ศ. 2430 หนานพรหมินทร์ถึงแก่กรรมด้วยโรคชราที่บ้านในซอยข้างวัดเชตุพน เมืองเชียงใหม่ เมื่อวันเสาร์ ขึ้น 13 ค่ำ เดือน 7 เหนือ ตรงกับวันพญาวัน (วันเถลิงศก) สิริอายุ 85 ปี
ประวัติ > ทายาท

กล่าวกันว่า พญาพรหมโวหารมีภรรยาถึง 42 คน ภรรยาของหนานพรหมินทร์คนสุดท้ายคือเจ้าบัวจันทร์ มีลูกสาวด้วยกันคือ นางอินท์ตุ้มหรือนางขี้หมู นางอินท์ตุ้มแต่งงานกับท้าวสมภาร มีบุตรชื่อนายเจริญ อยู่บ้านฟ้าฮ่าม ริมน้ำปิงฝั่งตะวันออกของเมืองเชียงใหม่ ต่อมาบวชเป็นพระภิกษุ จำพรรษาที่วัดสวนดอก จ.เชียงใหม่ เมื่อมีการก่อสร้างอนุสาวรีย์พระญาพรหมโวหารที่สวนสาธารณะเขื่อนยาง ต.สบตุ๋ย อ.เมืองลำปาง จ.ลำปางโดยพุทธสมาคมจังหวัดลำปาง พระภิกษุเจริญได้นำอัฐิหนานพรหมินทร์ซึ่งเดิมบรรจุที่กู่ในวัดสวนดอก จ.เชียงใหม่ มาบรรจุไว้ที่ฐานอนุสาวรีย์พระญาพรหมโวหารด้วย
รายชื่อผลงาน

คร่าวใคร่สิกข์ (ไม่พบต้นฉบับ)
คร่าวช้างขึด (ไม่พบต้นฉบับทั้งเรื่อง)
คร่าวร่ำช้างงายาว (ไม่พบต้นฉบับ)
คร่าวสี่บท (คร่าวร่ำนางชม)
คำจ่มพญาพรหม (โวหารพญาพรหม)
คร่าวปู่สอนหลาน
คร่าวซอหงส์หิน (ไม่พบต้นฉบับ)
คร่าวสัพพะคำสอน (ไม่พบต้นฉบับ)
เจ้าสุวัตรนางบัวคำ
มหาพนตำรายา (เวสสันดรชาดก กัณฑ์มหาพน ฉบับตำรายา)
คร่าวซอพระอภัยมณีแลสรีสุวัณ แต่งจบความที่อภิเษกศรีสุวรรณกับนางเกษราเท่านั้น
คร่าวรับเสด็จพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร
ตำแหน่งพญา

หนานพรหมินทร์ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นพญาเมื่อใดไม่มีหลักฐาน อย่างน้อยที่สุดพรหมินทร์น่าจะมียศเป็นพญาพรหมวิไสย ในสมัยเจ้าพรหมาภิพงษ์ธาดาเป็นเจ้าหลวงลำปาง ปรากฏหลักฐานในคร่าวซอพระอภัยมณีว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
ศักดิ์นานาม ไขตามถี่ชั้น หื้อจริงแน่แจ้ง ใจใน: 
นามะทัต พรหมวิไสย อยู่ละคอรไชย โภยภัยบ่ต้อง: 
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
เพิ่งกุศล ร่มเงาฉัตรจ้อง ปองงานเมือง เจื่องท้าว: 

— "คร่าวซอพระอภัยมณีแลสรีสุวัณ" ของ หนานพรหมินทร์
พระครูอดุลสีลกิติ์มีความเห็นว่าน่าจะเป็นจริง เพราะอาจารย์ของหนานพรหมินทร์คือพญาโลมาวิไสย เจ้าหลวงลำปางก็คงตั้งพระทัยให้ชื่อศิษย์กับอาจารย์พ้องกัน สำหรับตำแหน่งพญา ว่าได้มาเมื่อใด พระครูอดุลสีลกิติ์มีความเห็นว่าหนานพรหมินทร์น่าจะได้ตำแหน่งนี้เมื่ออายุ 46 ปี โดยเจ้าวรญาณรังษีเป็นผู้แต่งตั้ง ส่วนมงคล ถูกนึกมีความเห็นว่าหนานพรหมินทร์อาจได้เป็นพญาในสมัยพระยาน้อยอินทร์ หรือสมัยที่หนานพรหมินทร์กลับมารับราชการที่เมืองลำปางอีกครั้งในสมัยเจ้าพรหมาภิพงษ์ธาดาก็ได้
ส่วนชื่อตำแหน่งราชทินนาม พระญาพรหมโวหาร นั้น ในหลักฐานร่วมสมัยปรากฏแต่เพียง พญาพรหมวิไสย กับ พญาพรหมปัญญา มีผู้ตั้งข้อสังเกตว่าสร้อย “โวหาร” นั้น อาจจะได้รับอิทธิพลมาจากราชทินนามของ พระสุนทรโวหาร หรือสุนทรภู่ ส่วนมงคล ถูกนึกมีความเห็นว่าอาจจะเป็น สมัญญานาม คำสร้อย หรือฉายาที่คนทั่วไปขนานนามให้หนานพรหมินทร์ เพราะเนื่องจากหนานพรหมินทร์เป็นคนเจ้าบทเจ้ากลอน มีสำนวนโวหารเสมอ จึงเรียกว่า พระญาพรหมโวหาร ก็เป็นได้
พระเจ้าวรวงศาธรรมิกราช

พระเจ้าวรวงศาธรรมิกราช มีพระนามเดิมว่าเจ้าวรวงศา หรือ เจ้าวรวังโส เป็นปฐมกษัตริย์ราชวงศ์เจ้าวรวงศาแห่งล้านช้าง พระบิดาเป็นสามัญชนซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักในชื่อพระวรปิตา พระมารดามีนามว่านางคำไบหรือนางคำไคเป็นพระขนิษฐาร่วมมารดาของพระเจ้าไชยเชษฐาธิราช พระองค์นับเป็นกษัตริย์ยอดนักรบองค์หนึ่งของลาว แต่มักไม่ค่อยถูกกล่าวถึงเท่าไหร่ ทรงผ่านสงครามกลางเมืองหลายครั้ง รวมถึงการที่ทรงกรีฑาทัพเข้าทำสงครามกับนรธาเมงสอ พระเจ้าเชียงใหม่ เเละท่านยังสามารถยึดหัวเมืองล้านนาได้เกือบหมด และขับไล่ข้าหลวงสยามชาวยวนที่ปกครองเชียงแสน ซึ่งขึ้นมาปกครองล้านนาตอนเหนือตั้งแต่รัชกาลพระนเรศวร เป็นผลสำเร็จ เเละเป็นเหตุบีบให้เมืองเชียงใหม่ไปขอขึ้นตรงกับอยุธยาเพื่อขอกำลังพลของอยุธยาไปช่วยเกลี้ยกล่อมล้านช้างไม่ให้บุกตีเมืองเชียงใหม่ นับเป็นยุครุ่งเรืองยุคหนึ่งของล้านช้าง พระองค์ได้ครองราชย์หลังจากพระหน่อแก้วกุมารสวรรคตในพ.ศ. 2139 สิ้นราชวงศ์ที่สืบมาตั้งแต่ขุนลอ ล้านช้างปกครองโดยมีพระวรปิตาเป็นผู้สำเร็จราชการ ต่อมาทรงมีปัญหาขัดแย้งกับพระวรปิตา เนื่องจากพระวรปิตาต้องการกำจัดพระองค์เพื่อขึ้นเป็นกษัตริย์เสียเอง แต่พระองค์มีพระยาแสนหลวงที่เป็นพระญาติฝ่ายมารดาช่วยคุ้มครอง พระองค์จึงได้ขึ้นครองราชย์ในที่สุด ต่อมา เมื่อพระองค์และพระยาแสนหลวงไปกวาดต้อนครัวลาวที่เชียงใหม่ พระวรปิตาก็ก่อกบฏปิดเมืองไม่ให้พระองค์เสด็จเข้า จนเกิดรบพุ่งกันใน พ.ศ. 2142 แต่คณะสงฆ์เข้าไกลเกลี่ยให้คืนดีกัน พระวรปิตาไปครองเมืองมรุกขนคร ส่วนพระเจ้าวรวงศาธรรมิกราชขึ้นครองราชย์ดังเดิม  เริ่มราชวงศ์ล้านช้างสายเจ้าวรวงศา
ต่อมา ใน พ.ศ. 2145 กษัตริย์อังวะได้ยกทัพมารบกับไทใหญ่ พระเจ้าวรวงศายกทัพขึ้นไประวังเหตุที่หลวงพระบาง พระวรปิตาก่อกบฏยกทัพมายึดเวียงจันทน์ไว้ได้ พระยาแสนหลวงได้ยกทัพลงมาปราบปรามได้ พระวรปิตายอมออกบวชตลอดชีวิต พระยาแสนหลวงได้เป็นพระยานครหลวงพิชิตไปครองเมืองมรุกขนครแทน ต่อมา ใน พ.ศ. 2147 เกิดเหตุวุ่นวายในเชียงขวางเนื่องจากเจ้าคำลุน เจ้าเมืองสิ้นชีวิต ลูกหลานแย่งราชสมบัติกัน พระเจ้าวรวงศายกทัพไปไกล่เกลี่ยให้เจ้าสองแคว โอรสเจ้าคำลุนขึ้นเป็นกษัตริย์ ต่อมา ชาวเชียงขวางร้องเรียนว่าเจ้าสองแควปกครองไม่อยู่ในสัตย์ธรรม พระองค์สืบทราบว่าจริงจึงปลดเจ้าสองแควออก ตั้งเจ้าธานีเป็นเจ้าเมืองเชียงขวางแทนใน พ.ศ. 2149
ใน พ.ศ. 2155 มีเชื้อพระวงศ์จากกรุงศรีอยุธยาขึ้นมากราบทูลว่ากรุงศรีอยุธยาถูกต่างชาติยึดครอง พระองค์จึงยกทัพลงไปถึงเมืองลพบุรี พบว่าไม่เป็นความจริง เพียงแต่เกิดเหตุวุ่นวายในกรงศรีอยุธยา เจ้าฟ้าสุทัศน์ถูกจับในข้อหากบฏและปลงพระชนม์แล้ว พระองค์จึงยกทัพกลับไป
ใน พ.ศ. 2165 พระเจ้าวรวงศาเสด็จไปหลวงพระบางมอบหมายให้พระอุปยุวราชรักษาเมือง พระยาเมืองจัน นามเดิมว่าเวียง ได้ถือโอกาสนี้ก่อกบฏ ยึดเมืองเวียงจันทน์และยกพระอุปยุวราชขึ้นเป็นกษัตริย์ พระเจ้าวรวงศาได้ให้เจ้าหม่อมไชยและพระยาอนุชิตยกทัพลงมายึดเมืองเวียงจันทน์คืนได้ พระยาเมืองจัน (เวียง) ไปตั้งมั่นที่เวียงคุก ฝั่งเดียวกับหนองคาย เมื่อพระเจ้าวรวงศาเสด็จกลับมาแล้ว บ้านเมืองยังคงวุ่นวายอยู่ พระยาเมืองจัน (เวียง) ได้ยกทัพเข้ามาตีเวียงจันทน์แตก พระเจ้าวรวงศาแตกพ่ายหนีไปทางเมืองเชียงแดง พระยาเมืองจันยกทัพตามไปทัน สังหารพระเจ้าวรวงศาและครอบครัวที่ตามไปด้วยจนหมดสิ้นแล้วยกพระอุปยุวราชขึ้นครองราชย์ต่อไป
มาซาโยชิ โซเก็ง

| Masayoshi Soken |
| --- | --- |
Soken in 2016
ข้อมูลพื้นฐาน
รู้จักในชื่อ: Masayoshi Kikuchi Sorbonne Soken Luis Noma
เกิด:  (1975-01-10) 10 มกราคม ค.ศ. 1975 (49 ปี) La Paz, Baja California Sur, Mexico
แนวเพลง: Rock, jazz
อาชีพ: Composer, sound designer
เครื่องดนตรี: Piano, guitar, otamatone
ช่วงปี: 2001–present
นักดนตรี
มาซาโยชิ โซเก็ง (ญี่ปุ่น: 祖堅正慶; โรมาจิ: Soken Masayoshi; ทับศัพท์: เกิด 10 มกราคม ค.ศ. 1975) เป็นนักประพันธ์ดนตรีประกอบวิดีโอเกมและนักตัดต่อเสียงชาวญี่ปุ่น ซึ่งได้ทำงานให้กับบริษัทสแควร์อีนิกซ์ตั้งแต่ ค.ศ. 2001 มีชื่อเสียงจากการเป็นผู้ประพันธ์หลักและผู้กำกับเสียงให้กับ ไฟนอลแฟนตาซี XIV และ ไฟนอลแฟนตาซี XVI
ผงปถมัง

ผงปถมัง หรือ ปถมัง [ปะ-ถะ-หฺมัง] ชื่อวิชาไสยศาสตร์โบราณของไทย  ว่าด้วยการทำผงด้วยเวทมนตร์คาถา โดยใช้แท่งดินสอพองเขียนอักขระลงบนกระดานชนวน เริ่มจากลงนะปถมังหรือนะทรงแผ่นดิน บางแห่งเรียกนะปัดตลอด แล้วลบบังเกิดเป็นนะโมพุทธายะ เป็นองค์พระ เป็นมะอะอุ เป็นอุณาโลม  เป็นต้น ไปจนกระทั่งถึงสูญนิพพานจึงเป็นอันสิ้นสุด โดยระหว่างการลงอักขระและลบในขั้นตอนต่าง ๆ จะต้องมีการบริกรรมสูตร ซึ่งเป็นพระคาถาสำหรับการลงอักขระและลบอักขระต่าง ๆ กล่าวกันว่าเป็นอุบายในการฝึกสมาธิอย่างหนึ่งในสมัยโบราณ ผงดินสอพองที่ได้จากการเขียนและลบอักขระตามคัมภีร์ปถมังนี้ เรียกว่าผงปถมัง เชื่อว่ามีอานุภาพทางด้านอิทธิฤทธิ์อยู่ยงคงกระพันโดยมากมักนำมาผสมทำเป็นเครื่องราง ผู้ที่สำเร็จคัมภีร์ปถมังจะอยู่ยงคงกระพันรวมทั้งล่องหนหายตัวได้ ชื่อวิชานี้ปรากฏในวรรณกรรมเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนด้วย
ผงอิทธิเจ (อ่านว่า ผง-อิด-ทิ-เจ) และผงปถมํ (อ่านว่า ผง-ปัด-ถะ-มัง) เป็นผง ใช้สำหรับสร้างพระพิมพ์ ประกอบด้วยสูตรการเขียนผง ผงอื่นๆ จากพระสงฆ์ชื่อดัง ว่านหลายชนิด เช่น ว่านนางกวัก ว่านเพชรน้อย ว่านเพชรใหญ่ ว่านเพชรกลับ เศษพระชำรุดจากพระผงพระสมเด็จกรุต่างๆ เช่น วัดใหม่อมตรส วัดอินทรวิหาร เขตบางขุนพรหม กรุงเทพมหานคร ผงปถมํวัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร ผงปถมํจากหลวงปู่หิน หลวงปู่นาค วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร  ผงปถมํจาก วัดสามปลื้ม ผงปถมํจาก วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร
ในครั้งแรก การทดลองพิมพ์พระ เนื้อพระเปราะ แตกและหักง่าย พิมพ์ออกมาแล้วไม่สวยบ้างจึงใช้น้ำมนต์และน้ำมันตั้งอิ้วเป็นตัวประสานผง จนประสบผลสำเร็จ ผลปรากฏต่อมาว่าพระผง เนื้อดี เป็นมันแกร่ง คล้ายพระกรุวัดใหม่อมตรส และที่สำคัญเป็นที่เลื่องลือมากในพุทธคุณ มีความเชื่อด้านเมตตามหานิยม [[แคล้วคลาด]
ความเชื่อในด้านอานุภาพ

ตามตำราทางไสยศาสตร์กล่าวว่า  อานุภาพของผงปถมังหนักไปทางด้านอิทธิฤทธิ์  อยู่ยงคงกระพันชาตรี  จังงังกำราบศัตรูหมู่ปัญจามิตร  สะกดทั้งมนุษย์และสัตว์ให้ตกอยู่ในอำนาจ  และเป็นกำบังล่องหนหายตัว  ถึงทางเมตตามหานิยมก็ใช้ได้เหมือนกัน ใช้ผสมทำเครื่องรางเมื่อพกพาติดตัวทำให้อยู่ยงคงกระพัน  หรือนำผงทาตัวเป็นล่องหนกำบังหายตัวได้  โบราณาจารย์ได้กล่าวอุปเท่ห์สืบต่อกันมาว่า  อันผงปถมังที่ทำถึงเพียงองการมหาราพน้อยใหญ่นั้น  ถ้าเอาผงนั้นไปโรยใส่เข้าที่ไหน  เช่น  โรยใส่ใต้ถุนบ้านเรือน  มิช้านานบ้านเรือนนั้นจะยุบหายกลายเป็นป่าไป  ถึงบ่อน้ำที่มีน้ำเต็มเมื่อเอาผงปถมังโรยเข้ามิช้าน้ำก็จะถึงกับแห้งเหือดหายไป  ถ้านำไปทาที่เสาเรือนใครอาจทำให้คนบนเรือนถึงกับเป็นบ้าได้  เมื่อทำผงสำเร็จถึงสูญนิพพานแล้วตำราให้นำเครื่องยามาผสมปั้นแท่ง  มีกฤษณา กะลำพัก  ขอนดอก  จันทน์ทั้งสอง  ชะมด พิมเสน ฯลฯ เป็นอาทิ โบราณนิยมนำผงปถมังมาผสมทำพระเครื่องราง  พระเครื่องที่มีชื่อเสียงหลายสำนักก็สร้างขึ้นโดยมีส่วนผสมของผงชนิดนี้  หรือนำผงไปผสมหมึกสำหรับสักยันต์ที่กระหม่อมตามความเชื่อว่าจะทำให้อยู่ยงคงกระพัน
อนึ่ง  คัมภีร์ปถมังแต่เดิมมีอยู่หลายตำรับ  แต่ละตำรับอาจมีวิธีการทำแตกต่างกันไปไม่เหมือนกัน  โดยหลักแล้วคือเริ่มที่ทำตัวนะ  เมื่อสำเร็จเป็นนะพินทุแล้วก็อาจแยกออกไปหลายแบบ  เป็นคัมภีร์ปถมังภาณวาร  ปถมังองควิฏฐาร  หรือตำรับอื่น ๆ ที่มีวิธีการต่างกันไปอีกก็ได้  ปถมังเป็นความเชื่อโบราณของไทยซึ่งปัจจุบันหาผู้ทึ่สืบทอดความรู้ในวิชานี้ไว้ได้มีอยู่น้อยมาก
สูตรการเขียนผงปถมัง

สูตรผงปถมํ ได้แก่ ว่าน 108 ชนิด ที่นำมาจากวัดต่าง ๆ น้ำผึ้งรวง กล้วยน้ำว้า น้ำมันตังอิ๊ว ผงพุทธคุณอื่น ๆ มาผสมเป็นเนื้อเพื่อสร้างผงพระพิมพ์
สูตรผงปถมํ ของวัดระฆัง คือ วิธีการสร้างผงวิเศษมีวิธีดังนี้ การบริการพระคาถา เขียนสูตร ชักยันต์ด้วยชอล์คลงบนกระดาษชนวน เขียนแล้วลบ ลบแล้วเขียนใหม่ทำเช่นนี้นับเป็นร้อยครั้ง จะได้เศษชอล์คจากการลบ ซึ่งถือว่าเป็นผงศักดิ์สิทธิ์ที่เกิดจากการตั้งจิตบริกรรมพระเวทย์ในขณะที่เขียนให้ครบถ้วนตามจำนวนที่พระเวทย์ในแต่ละบทกำหนดไว้ ขั้นผงที่ได้ออกมาเป็นผงที่ได้ออกมาเป็นผงที่มีชื่อ “ ปถมัง ”
เมื่อได้ผง “ ปถมัง ” แล้ว นำผงนี้มาปั้นเป็นดินสอ ตากแห้ง แล้วนำแท่งดินสอชอล์ดที่เกิดจากผงปถมัง มาเขียนสูตรพระเวทย์อีกบทหนึ่งเขียนแล้วลบ ทำซ้ำกันตามจำนวนครั้งที่พระเวทย์บทใหม่กำหนด จนเกิดผงชอล์ดครั้งใหม่ ที่เรียกว่า “ ผงอิธะเจ ”
นำผงอิธะเจมาปั้นเป็นแท่งชอล์ด เขียนสูตรพระเวทย์อีก เขียนแล้วลบ ลบแล้วเขียนเช่นนี้จนได้ ผงมหาราช แล้วก็ผงมหาราช กระทำเช่นเดียวกับขั้นตอนการทำตอนการผงอื่นๆ หากแตกต่างกันที่สูตรในการเขียน อักขระเลขยันต์ และจำนวนครั้งที่ถือเป็นเฉพาะแต่ละสูตรจนได้ ผงพุทธคุณ และสุดท้ายคือ ผงตรีนิสิงเห
นำผงตรีนิสิงเห อันเกิดจากหลอมรวมสูตรทั้ง 5 มาเป็นหนึ่งเดียวจากนั้นสมเด็จพระพุฒาจารย์ ( โต พรหมรังษี ) จึงนำผงวิเศษนี้มาผสมรวมกันกับเปลือกหอยที่บดหอยที่บดละเอียดอันเป็นส่วนผสมหลัก นอกจากนี้ก็จะมีข้าวสุก ดินสอพอง กล้วย โดยมีน้ำตังอิ๊วเป็นตัวประสานส่วนผสมเหล่านี้ จากนั้นจึงนำพระที่ผสมเสร็จแล้วนั้น กดลงในแม่พิมพ์
ภาษาทาโด

| ภาษาทาโด |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศอินเดีย
ชาติพันธุ์: ชาวทาโดหรือชาวกูกี
จำนวนผู้พูด: 229,350
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  กูกี-ชีน-มีโซกูกี-ชีน-มีโซเหนือภาษาทาโด
รหัสภาษา
ISO 639-3: tcz
ภาษาทาโด (อักษรโรมัน: Thadou, Thado, Thaadou, Thado-Pao, Thadou-Kuki) เป็นภาษากลุ่มกูกี-ชีน-มีโซเหนือที่พูดกันในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศอินเดีย (โดยเฉพาะในรัฐมณีปุระและรัฐอัสสัม) ผู้พูดภาษานี้คือเผ่าทาโด ภาษานี้มีภาษาถิ่นอยู่จำนวนหนึ่ง เช่น Hangshing, Khongsai, Kipgen, Saimar, Langiung, Sairang, Thangngeo, Haokip, Sitlhou, Singson (Shingsol) เป็นต้น หนังสือพิมพ์อินเดียที่ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 2012 รายงานว่ามีผู้พูดภาษาถิ่น Saimar เพียงสี่คนในหมู่บ้านหนึ่งของรัฐตริปุระ วิธภาษาทาโดในรัฐมณีปุระและวิธภาษากูกี-ชีน-มีโซอื่น ๆ ในพื้นที่ (เช่น ไปเต, ฮมาร์, Vaiphei, Simte, Kom, Gangte เป็นต้น) มีความเข้าใจซึ่งกันและกันบางส่วน