stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ยึดเมืองแหวกมิติ
นักแสดง

กัว ฟู่เฉิง รับบท สุริยัน (มนุษย์จอมพลังฝ่ายธรรมะ)
ซู ฉี รับบท แอนเจล
คอลลิน โจว รับบท จาง ต้าจู่ (มนุษย์จอมพลังฝ่ายอธรรม)
จาง จิ้งชู รับบท ซู่หัว
แจ็คกี้ วู รับบท ซัน หาว
แหล่งข้อมูลอื่น

ยึดเมืองแหวกมิติ ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
ยึดเมืองแหวกมิติ จากฐานข้อมูลภาพยนตร์ฮ่องกง
City Under Siege เก็บถาวร 2022-03-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the Hong Kong Cinemagic
ยิวยิตสู

| --- | --- |
การแข่งขันชิงแชมป์ยิวยิตสูญี่ปุ่นตะวันตกประจำปี ครั้งที่ 8 ฮิโรชิมา ปี 2010
สมาพันธ์สูงสุด: สหพันธ์ยิวยิตสูนานาชาติ
Derived from: ยิวยิตสู/ยูโด, คาราเต้, รูปแบบผสม
ลักษณะเฉพาะ
การปะทะ: ใช่
แข่งรวมชายหญิง: ไม่
หมวดหมู่: ศิลปะการต่อสู้
จัดแข่งขัน
ประเทศ ภูมิภาค: ทั่วโลก
โอลิมปิก: ไม่
เวิลด์เกมส์: เวิลด์เกมส์ 1997 2017
กีฬายูยิตสู
ยิวยิตสู หรือในภาษาญี่ปุ่นว่า จูจุสึ (ญี่ปุ่น: 柔術; โรมาจิ: jūjutsu) หรือภาษาอังกฤษว่า จูจัตซู (อังกฤษ: jujutsu; เสียงอ่านภาษาอังกฤษ: /dʒuˈdʒʌtsu/)
ประวัติ

จูจุสึ ในภาษาญี่ปุ่นมีความหมายว่า ศิลปะแห่งความอ่อน เป็นชื่อเรียกของศิลปะการต่อสู้ของญี่ปุ่น 
โดยบางครั้งอาจจะถูกเรียกด้วยชื่ออื่น ๆ เช่น ยะวะระ (yawara) , ไทจุตสุ (taijutsu)
ประวัติที่มาของจูจุสึนั้นไม่ชัดแจ้ง โดยมากกล่าวกันว่าถูกพัฒนาขึ้นมาในช่วงยุคของสงครามสมัย
ระหว่างศตวรรษที่ 8 ถึง 16 เนื่องจากเป็นยุคสมัยสงครามทำให้เกิดวิชาใหม่ ๆ ขึ้นมาจำนวนมาก 
ในอดีตประเทศญี่ปุ่นมีสำนักจูจุสึอยู่หลายร้อยสำนัก โดยแต่ละสำนักมีแนวทางในการฝึกของตัวเอง 
โดยมากจะรับอิทธิพลมาจากศิลปะการต่อสู้โบราณของซามูไรที่เรียกกันว่า ไทจุสสุ ซึ่งหมายถึงศิลปะการใช้ร่างกาย 
โดยจูจุสึนั้นเป็นชื่อเรียกกลางที่ใช้เรียก ศิลปะการต่อสู้มือเปล่าอีกชนิดหนึ่งนั่นเอง
สำนักที่มีชื่อเสียงของจูจุสึก็เช่น ทะเกะโนะอุจิ ริว จูจุสึ (takenouchi ryu jujutsu) , โยชิน ริว จูจุสึ (yoshin ryu jūjutsu) 
และ ยางิว ชิงกัน ริว (yagyu shingan ryu)
ลักษณะการต่อสู้ของจูจุสึในสมัยก่อนนั้นจะขึ้นอยู่กับสำนักนั้น ๆ โดยมากจะมีทั้งการโจมตี การล๊อค การทุ่ม
ในบางสำนักจะมีการฝึกการใช้อาวุธด้วย จนในบางครั้งจะถูกเรียกกันว่าเป็นวิชาที่มีทุกอย่าง 
การต่อสู้ของจูจุสึในสมัยก่อนนั้นจะเป็นการต่อสู้แบบไม่มีกติกา และ จะทำทุกวิถีทางเพื่อล้มคู่ต่อสู้
ทั้งนี้จูจุสึถูกฝึกให้ไม่มีความปราณีต่อคู่ต่อสู้ไม่ว่ากรณีใดๆ
เนื่องจากการต่อสู้ของจูจุสึมีความรุนแรง ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นบางครั้งจึงถูกสั่งห้ามไม่ให้มีการทำการฝึก 
เมื่อไม่มีผู้สืบทอดวิชา ก็ทำให้วิชาจำนวนมากสูญหายไป นอกจากนั้นในยุคต่อมาเมื่อยุคสมัยของสงครามนั้นจบลงไป
วิชาจูจุสึก็จึงถูกมองว่ามีความป่าเถื่อน และ รุนแรงเกินไป รวมทั้งมีการพัฒนาศิลปะการต่อสู้ใหม่ ๆ ออกมาทำให้จูจุสึเสื่อมความนิยม
จูจุสึในปัจจุบัน

ถึงแม้เวลาจะผ่านไปอย่างยาวนาน จูจุสึก็ยังมีการฝึกและสืบทอดต่อกันมา และ 
มีพัฒนาการต่อมาทั้งในและนอกประเทศญี่ปุ่น โดยปัจจุบันจูจุสึของญี่ปุ่นหรือจูจุสึที่มีการต่อสู้ในแบบดั้งเดิมคือมีการโจมตี หัก ล๊อค ทุ่ม 
ในบางครั้งจะถูกเรียกว่า "นิฮอน จูจุสึ" (Nihon jūjutsu)　เนื่องจากไม่ต้องการให้สับสนกับจูจุสึ
ที่มีการพัฒนาขึ้นมาจากบราซิล นั่นก็คือ บราซิลเลี่ยน จูจุสึ (Jiu-jutsu) ซึ่งเน้นการต่อสู้ในท่านอนมากกว่าแบบดั้งเดิม 
หากสังเกตจะเห็นว่าในภาษาอังกฤษนั้นบราซิลเลี่ยน จูจุสึ จะถูกเขียนว่า Jiu-jutsu ซึ่งแตกต่างกับการเขียนแบบญี่ปุ่น (Jujutsu)
นอกจากนั้นยังสามารถแบ่งจูจุสึแบบญี่ปุ่นออกมาได้อีกสองประเภท คือ 
จูจุสึแบบโบราณ (Koryu jujutsu) และ จูจุสึสมัยใหม่ (Gedai jujutsu หรือ Modern Jujutsu)
โดนจูจุสึแบบโบราณ คือ จูจุสึในสำนักที่ถูกพัฒนามาตั้งแต่สมัยยุคสงคราม 
ส่วนจูจุสึสมัยใหม่ก็คือจูจุสึที่เกิดขึ้นมาหลังยุคเมจิ เป็นวิชาถูกพัฒนาขึ้นมาใหม่
โดยมีรากฐานจากจูจุสึแบบดั้งเดิมอีกทีหนึ่ง
แหล่งข้อมูลอื่น

ปูชนียสถาน อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ รองอำมาตย์ตรีทิม อติเปรมานนท์ ณ เมรุวัดหัวลำโพง 2 ตุลาคม 2509
จูจุสึ ไทยแลนด์
| ด ค กศิลปะการต่อสู้ |
| --- | --- |
 รายชื่อสไตล์  ประวัติศาสตร์  Timeline  Hard and Soft 
Regional origin:  จีน  ยุโรป  อินเดีย  อินโดนีเซีย  ญี่ปุ่น  เกาหลี  ฟิลิปปินส์ 
Unarmed techniques:  Punch  Kick  Hold  Clinch  Elbow  Knee  Headbutt  Trap  Sweep  Throw  Takedown  Joint lock  Chokehold 
อาวุธ:  การยิงธนู  Shooting  Knife fighting  Stick fighting  Swordsmanship  Melee weapons 
Training:  Sparring  Randori  Forms  Pushing hands  Punching bag  Practice weapon 
Grappling:  บราซิลเลียนยิวยิตสู  เยอรมันยิวยิตสู  ยูโด  ยิวยิตสู  ซามบะ  ซูโม่  มวยปล้ำ  สตอฟ 
Striking:  มวยสากล  กาโปเอย์รา  คาราเต้  คิกบอกซิง  กังฟู  มวยไทย  และเหว่  มวยลาว  ซ่านโฉ่ว  ซาวัต  เทควันโด  โววีนัม  ชินเดนไค  กุนเขมร 
Internal:  ไอกิโด  Aikijutsu  ปา-กว้าจ่าง  ไท่เก๊ก  สิงอี้เฉวียน  ชี่กง 
Full contact / Combat sports:  Professional boxing  Professional kickboxing  Knockdown karate  ศิลปะการต่อสู้แบบผสม  Submission wrestling 
Self-defense / Combatives:  อาร์นิส  บาร์ติตสู  ฮับกีโด  คาจูเคนโบ  คราฟมากา  MCMAP  ปันจักสีลัต  ซิสเตมา  หย่งชุน  Legal aspects 
Eclectic / Hybrids:  อเมริกันเคนโป  ชุนคุคโด  เจี๋ยฉวนเต้า  Shooto  Shorinji Kempo  Unifight  ชินเดนไค 
Entertainment:  เกมต่อสู้  Martial arts film (Chanbara)  มวยปล้ำอาชีพ  นักฆ่าเทวดาแขนเดียว 
 The Martial Arts Portal
↑  เข้าถึงได้จากhttps://archive.org/details/unset0000unse_v4f6
ยุคไซลูเรียน

ยุคไซลูเรียน (อังกฤษ: Silurian) เป็นยุคที่สามของมหายุคพาลีโอโซอิกในธรณีกาล ยุคนี้เริ่มขึ้นหลังจากจุดสิ้นสุดของยุคออร์โดวิเชียน ประมาณ 443.8 ± 1.5 ล้านปีก่อน และสิ้นสุดในช่วงก่อนเริ่มยุคดีโวเนียน ประมาณ 419.2 ± 0.2 ล้านปีก่อน นักธรณีวิทยาได้ใช้การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ในยุคออร์โดวิเชียน-ไซลูเรียน เป็นตัวแบ่งยุคไซลูเรียนกับออร์โดวิเชียน ซึ่งจากการสูญพันธุ์นั้น ทำให้สิ่งมีชีวิตใต้ทะเลกว่า 60 % หายไป
ในยุคนี้พืชน้ำและสาหร่าย ได้ปรับตัวเพื่อไม่ให้เกิดการสูญพันธุ์ โดยวิวัฒนาการมาเป็นพืชบก แต่พืชบกนี้พบได้แค่ตามชายทะเลเท่านั้น ในปลายยุคไซลูเรียนมีสัตว์บกเป็นครั้งแรก ซึ่งเป็นสัตว์ขาปล้องขนาดเล็ก แต่มันก็ยังมีจำนวนไม่มากและยังไม่ได้ขึ้นมาอาศัยบนบกทั้งหมด จนกระทั่งถึงยุคดีโวเนียน
ยุทธการที่มาร์จอัยยัน

ยุทธการที่มาร์จอัยยัน (อังกฤษ: Battle of Marj Ayyun, Battle of Marj Ayyoun) เป็นการสู้รบในสงครามครูเสดเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ค.ศ. 1179 ที่เมืองมาร์จายูน (Marjayoun; ปัจจุบันอยู่ในประเทศเลบานอน) ระหว่างราชอาณาจักรเยรูซาเลมและอัศวินเทมพลาร์กับราชวงศ์อัยยูบิด
ปี ค.ศ. 1177 ศอลาฮุดดีนยกทัพจากอียิปต์มาบุกราชอาณาจักรเยรูซาเลม แต่พ่ายแพ้ในยุทธการที่มอนต์กิซาร์ด สองปีต่อมา ศอลาฮุดดีนนำทัพบุกรัฐครูเสดอีกครั้งโดยเดินทัพมาจากดามัสกัส และตั้งฐานที่เมืองบานีอัส (Banias; ใกล้พรมแดนซีเรีย-อิสราเอลในปัจจุบัน) และส่งกองทัพออกไปทำลายเมืองต่าง ๆ เพื่อตัดเสบียงของทัพครูเสด พระเจ้าบอลด์วินที่ 4 (Baldwin IV) กษัตริย์แห่งเยรูซาเลมจึงเดินทัพจากเมืองไทเบอเรียส ขึ้นเหนือไปที่ป้อมซาเฟ็ด (Safed) และต่อไปยังป้อมโตรอน โดยได้กำลังเสริมจากอัศวินเทมพลาร์ที่นำโดยโอโด เดอ แซงต์อามองด์ (Odo de St Amand) และกองทัพของเคานต์เรย์มอนด์ที่ 3แห่งตริโปลี
นักรบครูเสดเดินทัพไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ เมื่อเห็นฐานของศอลาฮุดดีน พวกเขาก็เข้าโจมตีและได้รับชัยชนะอย่างง่ายดาย ทัพครูเสดซึ่งเชื่อว่าทัพมุสลิมแตกพ่ายแล้วตัดสินใจหยุดพัก แต่กลับถูกทัพใหญ่ของศอลาฮุดดีนยกมาตีจนทัพครูเสดเสียหายอย่างหนัก โอโด เดอ แซงต์อะมองด์ ผู้นำอัศวินเทมพลาร์ถูกจับตัวได้ ส่วนพระเจ้าบอลด์วินที่ 4 ซึ่งขณะนั้นป่วยเป็นโรคเรื้อนถูกพาตัวหนีออกมาโดยองครักษ์ส่วนตัว นักรบครูเสดที่เหลือรอดหนีไปที่ปราสาทโบฟอร์ต (Beaufort Castle) ที่อยู่ห่างจากสนามรบไปทางตะวันตกเฉียงใต้ 8 กิโลเมตร (5 ไมล์)
หลังการสู้รบ ศอลาฮุดดีนได้ยกทัพไปตีป้อมเลอชาสเตลเลต์ (Le Chastellet) ในยุทธการที่จาคอบส์ฟอร์ด (Battle of Jacob's Ford) และปะทะกับทัพครูเสดในยุทธการที่ปราสาทเบลวัวร์ (ค.ศ. 1182) และยุทธการที่อัลฟุล (ค.ศ. 1183)
ยุคราชวงศ์เหนือ-ใต้

ระวังสับสนกับ ยุคราชสำนักเหนือ-ใต้
ราชวงศ์เว่ยเหนือ (ฟ้า) และ ราชวงศ์หลิวซ่ง (เลือดหมู) ในปี ค.ศ. 440
ราชวงศ์เหนือ-ใต้ในช่วงปี ค.ศ. 560
ยุคราชวงศ์เหนือ-ใต้ (อังกฤษ: Northern and Southern dynasties) เป็นยุคใน ประวัติศาสตร์จีน ตั้งแต่ปี ค.ศ. 420 ถึงปี ค.ศ. 589 ตามยุคที่วุ่นวายของ สิบหกแคว้น และ ห้าเผ่าคนเถื่อน
เบื้องหลัง

เนื่องจากความวุ่นวายทางการเมืองและความอ่อนแอของ ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ทำให้ในปี พ.ศ. 763 โจผี วุยอ๋องบุตรชายของ โจโฉ ได้กระทำการปลด จักรพรรดิฮั่นเซี่ยน หรือ พระเจ้าเหี้ยนเต้ ออกจากราชบัลลังก์พร้อมกับสถาปนาตนเองขึ้นเป็น จักรพรรดิเว่ยเหวิน ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์เว่ย ทำให้ราชวงศ์ฮั่นที่ปกครองประเทศจีนมายาวนานกว่า 400 ปีต้องสิ้นสุดลงทำให้ เล่าปี่ ฮันต่องอ๋องเชื้อพระวงศ์ราชวงศ์ฮั่นไม่พอใจสถาปนาตนเองขึ้นเป็น จักรพรรดิเจียงบู๊ ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์ฉู่-ฮั่น ขณะเดียวกัน ซุนกวน ก็ได้สถาปนาตนเองขึ้นเป็น จักรพรรดิหวู่ต้า ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์หวู่
แต่หลังจากสิ้นรัชสมัยของจักรพรรดิเว่ยเหวินเมื่อปี พ.ศ. 769 แล้วราชวงศ์เว่ยก็เริ่มเสื่อมอำนาจลงอีกทั้ง ตระกูลสุมา ที่นำโดย สุมาอี้ ก็เริ่มเรืองอำนาจขึ้นมาขณะเดียวสงครามของทั้ง 3 ราชวงศ์ก็ยังมีอยู่จนกระทั่งปี พ.ศ. 804 สุมาเอี๋ยน จิ้นอ๋องหลานชายของสุมาอี้ได้ทำการปลด จักรพรรดิเว่ยหยวน หรือ พระเจ้าโจฮวน จักรพรรดิองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์เว่ยออกจากราชบัลลังก์พร้อมกับสถาปนาตนเองขึ้นเป็น จักรพรรดิจิ้นหวู่ ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์จิ้นตะวันตก ทำให้ราชวงศ์เว่ยสิ้นสุดลง
หลังจากนั้นจักรพรรดิจิ้นหวู่ก็ทรงทำสงครามจนสามารถพิชิตราชวงศ์หวู่และรวบรวมแผ่นดินได้สำเร็จเมื่อปี พ.ศ. 819 แต่ราชวงศ์จิ้นก็ประสบปัญหาการแย่งชิงอำนาจรวมถึงการทำสงครามกับชนเผ่าป่าเถื่อนนอกกำแพงทำให้ในปี พ.ศ. 963 หลิวอวี้ ขุนศึกแห่ง ราชวงศ์จิ้นตะวันออก ได้ทำการปลดจักรพรรดิองค์สุดท้ายของราชวงศ์ออกจากราชบัลลังก์พร้อมกับสถาปนาตนเองขึ้นเป็น จักรพรรดิหลิวซ่งหวู่ ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์หลิวซ่ง อันเป็นจุดเริ่มต้นของ ยุคราชวงศ์เหนือ-ใต้
แหล่งข้อมูลอื่น

| ก่อนหน้า |  | ยุคราชวงศ์เหนือ-ใต้ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ราชวงศ์จิ้น |  | ราชวงศ์ในประวัติศาสตร์จีน   (420 - 589) |  | ราชวงศ์สุย |
ยุทธการที่ดันบาร์ (ค.ศ. 1650)

| ด ค กสงครามกลางเมืองอังกฤษ |
| --- | --- |
ครั้งที่ 1 – ครั้งที่ 2 – ครั้งที่ 3
| ด ค กสงครามกลางเมืองอังกฤษครั้งที่ 3 |
| --- | --- |
ดันบาร์ – อินเวอร์คีทธิง – วิกเก็นเลน – วูสเตอร์
| ด ค กสงครามสามอาณาจักร |
| --- | --- |
บาทหลวง – สมาพันธ์ไอร์แลนด์ – สงครามสกอตแลนด์ – สงครามกลางเมืองอังกฤษ: ครั้งที่ 1 · ครั้งที่ 2 · ครั้งที่ 3
ยุทธการที่ดันบาร์ (ค.ศ. 1650) (อังกฤษ: Battle of Dunbar (1650)) เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 3 กันยายน ค.ศ. 1650 ที่ดันบาร์ในสกอตแลนด์และเป็นยุทธการในสงครามกลางเมืองอังกฤษครั้งที่ 3 ที่ฝ่ายรัฐสภาที่นำโดยโอลิเวอร์ ครอมเวลล์ได้รับชัยชนะต่อกองทัพสกอตแลนด์ที่นำโดยเดวิด เลสลี ลอร์ดนิวอาร์ก (David Leslie, Lord Newark) ที่มีความจงรักภักดีต่อพระเจ้าชาลส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ ผู้ได้รับการสถาปนาให้เป็นพระมหากษัตริย์ของสกอตแลนด์เมื่อวันที่5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1649
ดูเพิ่ม

พระเจ้าชาลส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ
โอลิเวอร์ ครอมเวลล์
สงครามกลางเมืองอังกฤษ
สงครามกลางเมืองอังกฤษครั้งที่ 3
ฝ่ายรัฐสภา
ฝ่ายกษัตริย์นิยม
ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์โลก 2023

| ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์โลก 2023 |
| --- | --- |
สนาม: สปอร์ตปาเลส์
ที่ตั้ง:  ลิเวอร์พูล สหราชอาณาจักร
วันที่เริ่ม: 30 กันยายน ค.ศ. 2023
วันที่สิ้นสุด: 8 ตุลาคม ค.ศ. 2023
← ลิเวอร์พูล 2022TBD 2025 →
การแข่งขันยิมนาสติกสากลชิงแชมป์โลก 2023 (อังกฤษ: 2023 World Artistic Gymnastics Championships) จัดขึ้นที่เมืองแอนต์เวิร์ป ประเทศเบลเยียม ที่สปอร์ตปาเลส์ ตั้งแต่วันที่ 30 กันยายน ถึง 8 ตุลาคม ค.ศ. 2023 แอนต์เวิร์ปเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันเป็นครั้งที่สาม ก่อนหน้านี้เมืองนี้เคยเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันชิงแชมป์โลกครั้งแรกใน 1903 และอีกครั้งในปี 2013
การแข่งขันครั้งนี้เป็นการแข่งขันรอบคัดเลือกสำหรับโอลิมปิกฤดูร้อน 2024 ที่ปารีส เก้าทีมที่ดีที่สุดในรอบคัดเลือกทั้งทีมชายและหญิง (ไม่รวมทีมที่ผ่านเข้ารอบในการแข่งขันชิงแชมป์โลกปีที่แล้ว) ได้รับโควตาห้าตำแหน่งสำหรับโอลิมปิกปารีสในประเภททีม นอกจากนี้ ประเภทบุคคลจำนวนมากผ่านเข้ารอบด้วยโควต้าเสนอชื่อสำหรับการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก
การคัดเลือกและโควต้า > ชาย

| รายการ | ทีมที่ผ่านการคัดเลือก |
| --- | --- |
ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์โลก 2022 (8 ทีมอันดับแรก):  จีน   ญี่ปุ่น    Great Britain  อิตาลี  สหรัฐ  สเปน  บราซิล  เกาหลีใต้
ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์ยุโรป 2023 (10 ทีมอันดับแรก):  ตุรกี  สวิตเซอร์แลนด์  เยอรมนี  ฝรั่งเศส  เบลเยียม  ยูเครน  ฮังการี  โรมาเนีย  เนเธอร์แลนด์  อิสราเอล
ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์โอเชียเนีย 2023 (ทีมอันดับสูงสุด):  ออสเตรเลีย
ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์แพนอเมริกา 2023 (2 ทีมอันดับแรก):  โคลอมเบีย  แคนาดา
ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์แอฟริกา 2023 (ทีมอันดับสูงสุด):  อียิปต์
ยิมนาสติกสากลชิงแชมป์เอเชีย 2023 (2 ทีมอันดับแรก):  คาซัคสถาน    อุซเบกิสถาน
ทั้งหมด: 24
ประเทศที่เข้าร่วมแข่งขัน

อันดอร์รา
แอลจีเรีย
อาร์เจนตินา
อาร์มีเนีย
ออสเตรเลีย
ออสเตรีย
บาร์เบโดส
เบลเยียม
บราซิล
บัลแกเรีย
แคนาดา
หมู่เกาะเคย์แมน
ชิลี
จีน
จีนไทเป
โคลอมเบีย
โครเอเชีย
คิวบา
ไซปรัส
เช็กเกีย
เดนมาร์ก
สาธารณรัฐโดมินิกัน
เอกวาดอร์
อียิปต์
ฟินแลนด์
ฝรั่งเศส
เยอรมนี
บริเตนใหญ่
กรีซ
เฮติ
ฮังการี
ไอซ์แลนด์
อินโดนีเซีย
ไอร์แลนด์
อิสราเอล
อิตาลี
ญี่ปุ่น
จอร์แดน
คาซัคสถาน
ลัตเวีย
ลิทัวเนีย
ลักเซมเบิร์ก
มาเลเซีย
มอลตา
เม็กซิโก
โมนาโก
มองโกเลีย
โมร็อกโก
เนเธอร์แลนด์
นิวซีแลนด์
นอร์เวย์
ปานามา
เปรู
ฟิลิปปินส์
โปรตุเกส
ปวยร์โตรีโก
โรมาเนีย
ซานมารีโน
เซอร์เบีย
สิงคโปร์
สโลวาเกีย
สโลวีเนีย
แอฟริกาใต้
เกาหลีใต้
สเปน
ศรีลังกา
สวีเดน
สวิตเซอร์แลนด์
ตุรกี
ยูเครน
สหรัฐ
อุซเบกิสถาน
เวียดนาม
สรุปเหรียญรางวัล > ตารางเหรียญรางวัล > รวมทั้งหมด

*  เจ้าภาพ (เบลเยียม)
| ลำดับที่ | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  สหรัฐ | 4 | 3 | 4 | 11 |
| 2 |  ญี่ปุ่น | 3 | 1 | 1 | 5 |
| 3 |  จีน | 2 | 3 | 2 | 7 |
| 4 |  บราซิล | 1 | 3 | 2 | 6 |
| 5 |  บริเตนใหญ่ | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 5 |  อิสราเอล | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 5 |  เยอรมนี | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 5 |  ไอร์แลนด์ | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 9 |  ยูเครน | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 10 |  กรีซ | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 |  แอลจีเรีย | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 |  โครเอเชีย | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 13 |  คาซัคสถาน | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 13 |  จอร์แดน | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 13 |  ฝรั่งเศส | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 13 |  เกาหลีใต้ | 0 | 0 | 1 | 1 |
| รวม (16 ประเทศ) | รวม (16 ประเทศ) | 14 | 14 | 14 | 42 |
สรุปเหรียญรางวัล > ตารางเหรียญรางวัล > ชาย

*  เจ้าภาพ (เบลเยียม)
| ลำดับที่ | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  ญี่ปุ่น | 3 | 1 | 1 | 5 |
| 2 |  จีน | 1 | 2 | 2 | 5 |
| 3 |  บริเตนใหญ่ | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 3 |  อิสราเอล | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 3 |  เยอรมนี | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 3 |  ไอร์แลนด์ | 1 | 0 | 0 | 1 |
| รวม (6 ประเทศ) | รวม (6 ประเทศ) | 8 | 3 | 3 | 14 |
สรุปเหรียญรางวัล > ตารางเหรียญรางวัล > หญิง

*  เจ้าภาพ (เบลเยียม)
| ลำดับที่ | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  สหรัฐ | 4 | 1 | 2 | 7 |
| 2 |  บราซิล | 1 | 3 | 2 | 6 |
| 3 |  จีน | 1 | 1 | 0 | 2 |
| รวม (3 ประเทศ) | รวม (3 ประเทศ) | 6 | 5 | 4 | 15 |
ยุทธการที่นิวบรีครั้งที่ 1

| ด ค กสงครามกลางเมืองอังกฤษ |
| --- | --- |
ครั้งที่ 1 – ครั้งที่ 2 – ครั้งที่ 3
| ด ค กสงครามกลางเมืองอังกฤษครั้งที่ 1 |
| --- | --- |
ฮัลล์ (1642) - เพาวิคบริดจ์ - เอ็ดจฮิลล์ - อายสบรี - เบรนท์ฟอร์ด - เทอแนมกรีน - แบรดด็อคดาวน์ - ฮอพตันฮีธ - ซีครอฟมัวร์ - เซาเออร์ตันดาวน์ - สรัตตัน - ชาลโกรฟฟิลด์ - แอดวาลตันมัวร์ - แลนสดาวน์ - ราวนด์เวย์ดาวน์ - การบุกบริสตอล - เกนสบะระห์ - ฮัลล์ (1643) - วินซบีย์ - เรดดิง - กลอสเตอร์ - นิวบรีครั้งที่ 1 - อัลตัน - เชอริตัน - นันทวิค - โบลดันฮิลล์ - การช่วยนิวอารค์ - ยอร์ค - การสังหารหมู่ที่โบลตัน - โครเพอรดีย์บริดจ์ - มารสตันมัวร์ - ลอสวิเธล - นิวบรีครั้งที่ 2 - การล้อมเมือง - เนสบีย์ - แลงพอร์ต - โรว์ตันฮีธ - สโตว์-ออน-เดอะ-วอลล์ - อ๊อกซฟอร์ด
ยุทธการที่นิวบรีครั้งที่ 1 (อังกฤษ: First Battle of Newbury) เป็นยุทธการในสงครามกลางเมืองอังกฤษครั้งที่ 1 ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 20 กันยายน ค.ศ. 1643 ที่นิวบรีในอังกฤษ เป็นการต่อสู้ระหว่างกองทัพของฝ่ายนิยมกษัตริย์ของพระเจ้าชาลส์ที่ 1 ที่นำโดยเจ้าชายรูเพิร์ตแห่งไรน์และเจคอบ แอสต์ลีย์ บารอนแอสต์ลีย์ที่ 1 แห่งเรดิง และฝ่ายรัฐสภาที่นำโดยรอเบิร์ต เดเวอรู เอิร์ลที่ 3 แห่งเอสเซกซ์ ผลของสงครามครั้งนี้ไม่มีฝ่ายใดแพ้ไม่มีฝ่ายใดชนะ ในด้านความเสียหายมีผู้เสียชีวิตรวมกันทั้งสองฝ่ายประมาณ 3,500 คน
ดูเพิ่ม

พระเจ้าชาลส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ
โอลิเวอร์ ครอมเวลล์
สงครามกลางเมืองอังกฤษ
ฝ่ายรัฐสภา
ฝ่ายกษัตริย์นิยม
ยุทธการที่อี้จิง

ความขัดแย้งระหว่างกองซุนจ้านและอ้วนเสี้ยว (ค.ศ. 198-199)
| ด ค กความขัดแย้งช่วงอวสานราชวงศ์ฮั่น |
| --- | --- |
 หือฉง  โจรโพกผ้าเหลือง  เลียงจิ๋ว  การสังหารหมู่ขันที  ตั๋งโต๊ะ  (เอ๊งหยง)   เยียงเซีย  เจี้ยเฉียว  ซงหยง  เตียงฮัน  เฟิงชิว  ชีจิ๋ว  กุนจิ๋ว  กังตั๋ง  โจโฉรบเตียวสิ้ว  แห้ฝือ  อี้จิง  อ้วนสุด  กัวต๋อ  พกบ๋อง  แฮเค้า  ภาคเหนือของจีน  (ลิหยง • เงียบกุ๋น • ลำพี้ • เป๊กลงสาน)   กังแฮ  เซ็กเพ็ก  ภาคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน  (ตงก๋วน • กิจิ๋ว • โลเสีย •  กิสาน (ค.ศ. 214) • เองเปงก๋วน)   เอ๊กจิ๋ว  ยี่สู (ค.ศ. 213)  หับป๋า  เกงจิ๋ว (ค.ศ. 215)  ปา (ค.ศ. 215-216)  ยี่สู (ค.ศ. 217)  ฮันต๋ง  อ้วนเสีย  เกงจิ๋ว (ค.ศ. 219)  สามก๊ก → 
ยุทธการที่อี้จิง (อังกฤษ: Battle of Yijing) การรบที่เกิดขึ้นในช่วง ค.ศ. 198 – มีนาคม ค.ศ. 199 โดยนับเป็นสงครามครั้งสุดท้ายระหว่าง กองซุนจ้าน ขุนศึกผู้มีฉายาว่า ขุนศึกม้าขาว กับ อ้วนเสี้ยว อดีตผู้นำกองทัพพันธมิตรในคราวปราบตั๋งโต๊ะ
โดยฝ่ายกองซุนจ้านและอ้วนเสี้ยวได้รบพุ่งกันมาอย่างยาวนานตั้งแต่ ค.ศ. 191 เพื่อแย่งชิงดินแดนทางภาคเหนือโดยในสงครามครั้งนี้ฝ่ายกองซุนจ้านได้ขอความช่วยเหลือจาก โจโฉ แต่โจโฉได้ปฏิเสธไปและหันไปช่วยเหลืออ้วนเสี้ยวทำให้กองซุนจ้านต้องไปขอความช่วยเหลือจาก เตียวเอี๋ยน หัวหน้าโจรป่าแห่งภูเขาดำแทนส่วนอ้วนเสี้ยวได้รับความช่วยเหลือจากชนเผ่านอกด่าน
ซึ่งกองซุนจ้านได้ใช้เมืองอี้จิงเป็นฐานที่มั่นและเก็บเสบียงจำนวนมหาศาลไว้ในเมืองและคาดการณ์ว่าอ้วนเสี้ยวจะล่าถอยไปเองเพราะขาดแคลนเสบียงแต่กองซุนจ้านคิดผิดเพราะอ้วนเสี้ยวได้ใช้ยุทธวิธีใหม่คือให้ทหารขุดอุโมงค์ใต้กำแพงเมืองจนสามารถบุกเข้าไปในเมืองทำให้กองซุนจ้านต้องฆ่าลูกเมียและฆ่าตัวตายตามใน ค.ศ. 199 ทำให้อ้วนเสี้ยวสามารถยึดครองดินแดนทางภาคเหนือได้เกือบทั้งหมดก่อนจะเสียให้กับโจโฉใน ศึกกัวต๋อ เมื่อ ค.ศ. 200 หรือในปีต่อมา
ยุทธการที่ทาวตัน

ยุทธการที่ทาวตัน (อังกฤษ: Battle of Towton) เป็นยุทธการในสงครามดอกกุหลาบ ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 29 มีนาคม ค.ศ. 1461 ใกล้หมู่บ้านทาวตันในเทศมณฑลยอร์กเชอร์ในอังกฤษ เป็นการต่อสู้ระหว่างกองทัพของฝ่ายราชวงศ์แลงคัสเตอร์ที่นำโดยเฮนรี โบฟอร์ท ดยุคแห่งซัมเมอร์เซ็ทที่ 3 กับฝ่ายราชวงศ์ยอร์กที่นำโดยพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 แห่งอังกฤษ ผลของยุทธการครั้งนี้ยอร์กเป็นฝ่ายได้รับชัยชนะอย่างเด็ดขาด ในด้านความเสียหาย ฝ่ายราชวงศ์แลงคัสเตอร์มีผู้เสียชีวิต 8,000-20,000 คน ส่วนฝ่ายราชวงศ์ยอร์กมีผู้เสียชีวิต 8,000-20,000 คน ซึ่งทำให้เป็นยุทธการนองเลือดใหญ่ยุทธการสุดท้ายเท่าที่เคยต่อสู้กันมาในสหราชอาณาจักร เชื่อกันว่าทั้งสองฝ่ายเสียทหารรวมกันราว 28,000 นาย มีแต่เพียงยุทธการที่วอตลิงสตรีต (Battle of Watling Street) ใน ค.ศ. 60 หรือ ค.ศ. 61 เท่านั้นที่อ้างว่ามีผู้เสียชีวิตมากกว่าโดยมีผู้เสียชีวิตทั้งสิ้น 80,000 คน ประมาณร้อยละ 1 ของประชากรอังกฤษเสียชีวิตในยุทธการที่ทาวตัน
วันที่ต่อสู้กันเป็นวันที่มีหิมะตกวันที่ 29 มีนาคม ค.ศ. 1461 (วันอาทิตย์ใบปาล์ม) บนเนินระหว่างหมู่บ้านทาวตันและหมู่บ้านแซ็กซตันในยอร์กเชอร์ ราว 19 กิโลเมตรจากทางตะวันตกเฉียงใต้ของยอร์กและประมาณ 3.2 กิโลเมตรจากทางใต้ของแทดคาสเตอร์
เชื่อกันว่ามีผู้ต่อสู้ทั้งหมดด้วยกัน 50,000 คนหรืออาจจะถึง 100,000 คน รวมทั้งขุนนาง 28 คน (เกือบครึ่งหนึ่งของขุนนางทั้งหมดในขณะนั้น) ส่วนใหญ่เป็นฝ่ายแลงคัสเตอร์ ตัวเลขที่ให้มักจะเป็น 42,000 คนในฝ่ายแลงคัสเตอร์ และอีก 36,000 คนเป็นฝ่ายยอร์ก เหตุผลที่มีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมากก็เพราะทั้งสองฝ่ายต่างก็ไม่ยอมเสียที่มั่น
ดูเพิ่ม

สงครามดอกกุหลาบ
ราชวงศ์แลงคัสเตอร์
ราชวงศ์ยอร์ก
ภาษาฮีบรู

| ภาษาฮีบรู |
| --- | --- |
עִבְרִית ‘Ivrit
ออกเสียง: /ʔivˈʁit/ (อิฟริต, อิสราเอลมาตรฐาน), /ʕivˈriθ/ (อิฟริธ, ตะวันออก) /ivˈʀis/ (อิฟริส, อัชเคนาซี)
ภูมิภาค: ประเทศอิสราเอล และประเทศอื่น ๆ
ชาติพันธุ์: ชาวยิว, ชาวสะมาริตัน
จำนวนผู้พูด: ประมาณ 7 ล้านคน   (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: แอโฟรเอชีแอติก  เซมิติกเซมิติกตะวันตกเซมิติกกลางเซมิติกตะวันตกเฉียงเหนือคานาไนต์ภาษาฮีบรู
รูปแบบก่อนหน้า: ภาษาฮีบรูไบเบิล ภาษาฮีบรูมิซนะห์ภาษาฮีบรูยุคกลางภาษาฮีบรู 
รูปแบบมาตรฐาน: ภาษาฮีบรูมาตรฐาน     
ระบบการเขียน: อักษรฮีบรู
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  อิสราเอล
ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รับรองใน:  โปแลนด์  แอฟริกาใต้
ผู้วางระเบียบ: สถาบันภาษาฮีบรู (Academy of the Hebrew Language האקדמיה ללשון העברית HaAqademia LaLashon Ha‘Ivrit)
รหัสภาษา
ISO 639-1: he
ISO 639-2: heb
ISO 639-3: heb

ภาษาฮีบรู (อังกฤษ: Modern Hebrew עברית, Ivrit [ʔivˈʁit] ( ฟังเสียง) อิฟริต) เป็นภาษาเซมิติก (Semitic) ซึ่งจัดอยู่ในตระกูลภาษาแอโฟรเอชีแอติก (Afro–Asiatic) เป็นภาษาที่เก่าแก่ โดยมีอายุมาอย่างน้อยตั้งแต่ 3,500 ปีที่แล้ว ในอดีต เคยเป็นภาษาตาย เหมือนดั่งภาษาบาลี สันสกฤต และละติน  โดยใช้เป็นภาษาที่ใช้เพียงแต่ในวงจำกัด หนังสือต่างทางศาสนา และสถานที่ทางศาสนาเท่านั้น แต่ปัจจุบัน มีการกลับมาใช้เป็นภาษาพูดใหม่ และเป็นภาษาที่ชาวอิสราเอลใช้สื่อสารกันในชีวิตประจำวัน โดยภายในในอิสราเอล มีผู้พูดมากกว่า 4,380,000 คน ซึ่งเป็นภาษาราชการคู่กับภาษาอาหรับ นอกอิสราเอล ภาษาฮีบรูยังมีผู้พูดอีกจำนวนหนึ่ง ซึ่งโดยมากเป็นชุมชนชาวยิว
ทะนัค (Tanakh) หรือพระคัมภีร์เก่า (The Old Testament) ของศาสนายิว เขียนไว้ด้วยภาษาฮีบรู ซึ่งถือว่าเป็นภาษาศักดิ์สิทธิ์ (לשון הקודש Leshon ha-Kodesh: เลโชน ฮา-โกเดช) ของชาวยิวตั้งแต่สมัยโบราณ นักภาษาศาสตร์ส่วนใหญ่ระบุว่าหลัง 57 ปีก่อนพุทธศักราช ซึ่งเป็นยุคที่จักรวรรดิบาบิโลเนียใหม่ทำลายกรุงเยรูซาเลมและอพยพชาวยิวไปยังบาบิโลนและพระเจ้าไซรัสมหาราชแห่งเปอร์เซียปลดปล่อยชาวยิวให้เป็นไท ภาษาฮีบรูในแบบที่เขียนในพระคัมภีร์เก่า  ถูกแทนที่ด้วยภาษาฮีบรูใหม่และภาษาแอราเมอิกที่ใช้ในท้องถิ่นนั้น หลังจากพุทธศตวรรษที่ 7 จักรวรรดิโรมันเข้ายึดครองกรุงเยรูซาเล็ม  และอพยพชาวยิวออกไป ภาษาฮีบรูเริ่มใช้เป็นภาษาพูดน้อยลงแต่ยังคงเป็นภาษาทางศาสนาและภาษาในการเขียน
หลังจากเยรูซาเล็มถูกชาวบาบิโลนทำลายครั้งแรก 586 ปีก่อนคริสตกาล ภาษาอย่างในพระคัมภีร์เก่าเริ่มถูกแทนที่ด้วยคำในลักษณะใหม่ หลังจากจำนวนประชากรของชาวยิวในบางส่วนของจูเดีย (Judea) ลดลง ภาษาฮีบรูเลิกใช้เป็นภาษาพูดราวคริสต์ศตวรรษที่ 2 แต่ยังคงเป็นภาษาเขียนที่สำคัญต่อเนื่องมาตลอดหลายศตวรรษ นอกจากจะใช้ในศาสนาแล้ว งานเขียนสำหรับวัตถุประสงค์อื่น ๆ เช่น เขียนตำรา จดหมาย ปรัชญา การแพทย์ บทกวี บันทึกศาล ล้วนใช้ภาษาฮีบรู ซึ่งได้เข้ากับวงความรู้และคำเฉพาะใหม่ ๆ โดยคำยืมและคำประดิษฐ์ใหม่
ภาษาฮีบรูยังคงถูกรักษาไว้ในฐานะภาษาเขียนโดยชุมชนชาวยิวทั่วโลก จนกระทั่งมีการตั้งลัทธิไซออนนิสต์เพื่อฟื้นฟูชาติยิว สมาชิกไซออนนิสต์ส่งเสริมให้มีการแทนที่ภาษาพูดของชาวยิวในขณะนั้น เช่นภาษาอาหรับ ภาษาจูเดสโม (Judezmo, ภาษาลาดิโน Ladino ก็เรียก) ภาษายิดดิช ภาษารัสเซีย และภาษาอื่น ๆ ของชาวยิวที่อาศัยอยู่ต่างประเทศ เป็นภาษาของศาสนายิวส่วนใหญ่ที่อาศัยอยู่ในประเทศอิสราเอล ภาษาฮีบรู มีการสร้างคำใหม่โดยยืมจากภาษาฮีบรูในไบเบิลหรือจากภาษาอาหรับและภาษาอราเมอิก รวมทั้งภาษาในยุโรป เช่น ภาษาฝรั่งเศส ภาษารัสเซีย และภาษาเยอรมัน ภาษาฮีบรูกลายเป็นภาษาราชการของปาเลสไตน์ภายใต้การปกครองของอังกฤษตั้งแต่ พ.ศ. 2464 คู่กับภาษาอังกฤษและภาษาอาหรับ และกลายเป็นภาษาราชการของอิสราเอลตั้งแต่ พ.ศ. 2491
ประวัติศาสตร์

ภาษาฮีบรูจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับภาษาคานาอันไนต์ โดยภาษาฮีบรูและภาษามัวไบต์ (ในจอร์แดน) เป็นกลุ่มคานาอันไนต์ใต้ ในขณะที่ภาษาฟินิเชีย (ในเลบานอน) เป็นกลุ่มคานาอันไนต์เหนือ ภาษากลุ่มคานาอันไนต์ใกล้เคียงกับภาษาอราเมอิกและภาษาอาหรับสำเนียงทางใต้และตอนกลาง สำเนียงต่าง ๆ ของภาษาคานาอันไนต์กลายเป็นภาษาตายไปหมดแล้ว เหลือภาษาฮีบรูเพียงภาษาเดียว ภาษาฮีบรูเป็นภาษาพูดในอิสราเอลตั้ง 1,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช จนถึงยุคไบแซนไทน์ ในคริสต์ศตวรรษที่ 2 หลังจากนั้นกลายเป็นภาษาเขียนจนถึงสมัยการตั้งสถาปนารัฐอิสราเอล
ประวัติศาสตร์ > จุดกำเนิดของภาษาฮีบรู

ภาษาฮีบรูจัดอยู่ในภาษากลุ่มเซมิติก โดยอยู่ในสาขาตะวันตกเฉียงเหนือ เริ่มปรากฏเมื่อ 3,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช ภาษาคานาอันไนต์ที่อยู่ในกลุ่มนี้เริ่มปรากฏเมื่อราว 2,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช คาดว่าแยกออกมาจากภาษาอราเมอิกและภาษายูการิติก ภายในภาษากลุ่มคานาอันไนต์ด้วยกันนั้น ภาษาฮีบรูอยู่ในกลุ่มย่อยเดียวกับภาษาอีโดไมต์ ภาษาอัมโมไนต์ และภาษามัวไบต์ ส่วนภาษาคานาอันไนต์อีกกลุ่มหนึ่งคือกลุ่มของภาษาฟินิเชียและภาษาลูกหลานคือภาษาปูนิก
ประวัติศาสตร์ > ภาษาฮีบรูในฐานะสำเนียงของภาษาคานาอันไนต์

หลักฐานการเขียนด้วยภาษาฮีบรูที่เก่าที่สุดคือปฏิทินเกเซอร์ มีอายุราว 1,000 ปีก่อนคริสต์ศักราชในยุคของดาวิดและโซโลมอน เขียนด้วยอักษรเซมิติกโบราณ คล้ายกับอักษรฟินิเชียที่เป็นต้นแบบของอักษรอีทรัสคัน อักษรกรีกและอักษรโรมัน การเขียนในปฏิทินไม่มีรูปสระ และไม่มีการใช้รูปพยัญชนะแทนเสียงสระดังที่ปรากฏในการเขียนภาษาฮีบรูรุ่นต่อมา ในบริเวณเดียวกันนั้น มีแผ่นจารึกเก่าที่เขียนด้วยภาษากลุ่มเซมิติกอื่น ๆ จำนวนมาก ส่วนใหญ่เขียนด้วยอักษรที่มาจากไฮโรกลิฟของอียิปต์
ภาษาที่เป็นต้นตระกูลของภาษาฮีบรูและภาษาฟินิเชียเรียกภาษาคานาอันไนต์ เป็นภาษาแรกที่ใช้อักษรที่พัฒนามาจากเฮียโรกลิฟฟิก เอกสารโบราณอีกชิ้นหนึ่งที่เป็นที่รู้จักกันดีคือ จารึกมัวไบต์ เขียนด้วยภาษามัวไบต์ จารึกซีลอมที่พบในเยรูซาเลมเป็นตัวอย่างในยุคแรก ๆ ของภาษาฮีบรู