stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
แม่น้ำปาย
แหล่งข้อมูลอื่น

แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ แม่น้ำปาย
ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
19°08′45″N 97°32′40″E﻿ / ﻿19.145833°N 97.544444°E﻿ / 19.145833; 97.544444
| ด ค กพรมแดน ด่านพรมแดน และจุดผ่านแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่า |
| --- | --- | --- |
| พรมแดนธรรมชาติ |  สามเหลี่ยมทองคำ (สบรวก)  แม่น้ำรวก  แม่น้ำสาย  ทิวเขาแดนลาว  แม่น้ำปาย  แม่น้ำสาละวิน  แม่น้ำเมย  ทิวเขาถนนธงชัย  ทิวเขาตะนาวศรี  แม่น้ำกระบุรี  |   |
| ด่านพรมแดนถาวร |  แม่สาย  แม่สาย 2  บ้านริมเมย (แม่สอด)  แม่สอด 2  ระนอง  บ้านพุน้ำร้อน   |   |
| จุดผ่อนปรน |  บ้านปางห้า  บ้านสายลมจอย  บ้านเกาะทราย  ท่าดินดำ  บ้านสบรวก  ช่องทางกิ่วผาวอก  ช่องทางหลักแต่ง  ช่องทางบ้านต้นนุ่น  ช่องทางบ้านห้วยผึ้ง  ช่องทางบ้านเสาหิน  บ้านแม่สายแลบ  บ้านน้ำเพียงดิน  ด่านสิงขร  |   |
| จุดผ่านแดนชั่วคราว |  ด่านเจดีย์สามองค์  |   |
| จุดตรวจ |  ท่าเทียบเรือสะพานปลาระนอง  ปากน้ำระนอง  ท่าเทียบเรืออันดามันคลับ  ท่าเทียบเรือศุลกากรระนอง  |   |
| อื่น ๆ |  สะพานข้ามแม่น้ำสาย 1  สะพานข้ามแม่น้ำสาย 2  สะพานมิตรภาพไทย–พม่า 1 (แม่สอด–เมียวดี)  สะพานมิตรภาพไทย–พม่า 2 (แม่สอด–เมียวดี)  |   |
ชายแดนไทย–พม่า
| ด ค กลำน้ำสำคัญในประเทศไทย แบ่งตามภูมิภาค |
| --- | --- |
ภาคเหนือ:  กก  กวง  กลาง  ขาน  โขง  คำ  แควน้อย  งัด  งาว  จัน  จาง  แจ่ม  ตุ๋ย  ตื่น  แตง  น่าน  ปาด  ปาย  ปิง  ปี้  ฝาง  มอก (ฝากระดาน)  เมย  ยม  ยวม  รวก  รำพัน  ลาว  ลี้  วัง  วังทอง  สรวย  สรอย  สาย  สาละวิน  อิง 
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ:  ก่ำ  ขะยุง  โขง  คันฉู  ชี (แม่น้ำ)  ชี (ลำน้ำ)  เชิงไกร (เชียงไกร)  เชิญ  เซบก  เซบาย  โดมใหญ่  โดมน้อย  ตะคอง  นางรอง  บางทราย  บังมุก  บังอี่  ปลายมาศ  ปาว  พรม  พระเพลิง  พอง  พุง (กุดบาก)  โพง  มูล  ยาม  ยัง  เลย  สงคราม  หลวง (ภูวัด)  เหือง  อูน 
ภาคกลาง:  กระเสียว  ขอนแก่น  แควน้อย  เจ้าพระยา  ทับเสลา  ท่าจีน  น้อย  ป่าสัก  พุง  โพ  มวกเหล็ก  ลพบุรี  สนธิ  สะแกกรัง (แม่วงก์–วังม้า–ตากแดด) 
ภาคตะวันออก:  จันทบุรี  ท่าลาด  นครนายก  น้ำใส  บางปะกง (ปราจีนบุรี)  ประแสร์  พรมโหด  พระปรง  พระพุทธ  พระสทึง  พังราด  เมืองตราด  ยาง (พระยาธาร)  ระบม  ระยอง  ลึก  วังโตนด  เวฬุ  สียัด  โสมง  หนุมาน 
ภาคตะวันตก:  กุย  ขาแข้ง  แควน้อย  แควใหญ่  ตะเพิน  ประจัน  ปราณบุรี  เพชรบุรี  ภาชี  แม่กลอง 
ภาคใต้:  กระบี่  กระบุรี (ปากจั่น)  กลาย  โก-ลก  ตรัง  ตะกั่วป่า  ตาปี  ท่าตะเภา (ชุมพร)  ท่าแนะ (ประ)  ท่ามะเดื่อ  เทพา  นาทวี  บางนรา  ปัตตานี  ปะเหลียน  ป่าบอน  ปากพนัง  พุมดวง (สก–คีรีรัฐ)  รัตภูมิ (ภูมี)  ละอุ่น  สายบุรี  หลังสวน  อู่ตะเภา
อำเภอเถิน

| อำเภอเถิน |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Thoen
คำขวัญ: ส้มเกลี้ยงฉ่ำ น้ำตกงาม โป่งข่ามขลัง วังหินอ่อน
แผนที่จังหวัดลำปาง เน้นอำเภอเถิน
พิกัด: 17°36′42″N 99°12′57″E﻿ / ﻿17.61167°N 99.21583°E﻿ / 17.61167; 99.21583
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ลำปาง
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 1,634.8 ตร.กม. (631.2 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 57,788 คน
 • ความหนาแน่น: 35.35 คน/ตร.กม. (91.6 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 52160 52230 (เฉพาะตำบลแม่วะ)
รหัสภูมิศาสตร์: 5208
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอเถิน ถนนพหลโยธิน ตำบลล้อมแรด อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง 52160
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
เถิน (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นหนึ่งใน 13 อำเภอของจังหวัดลำปาง เป็นอำเภอที่มีพื้นที่มากเป็นอันดับที่ 2 ของจังหวัดรองจากอำเภองาว
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอเถินตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด ห่างจากตัวเมืองลำปาง 90 กิโลเมตร ตามถนนพหลโยธินสายลำปาง-ตาก มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเสริมงาม อำเภอสบปราบ และอำเภอวังชิ้น (จังหวัดแพร่)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอศรีสัชนาลัยและอำเภอทุ่งเสลี่ยม (จังหวัดสุโขทัย)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอทุ่งเสลี่ยม อำเภอบ้านด่านลานหอย (จังหวัดสุโขทัย) อำเภอบ้านตาก และอำเภอสามเงา (จังหวัดตาก)
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแม่พริก(จังหวัดลำปาง) อำเภอลี้ และอำเภอทุ่งหัวช้าง (จังหวัดลำพูน)
ประวัติ

บทความหลัก: เมืองเถิน
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอเถินแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 95 หมู่บ้าน ได้แก่
| ที่ | ชื่อตำบล | ตัวเมือง | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | จำนวนครัวเรือน | จำนวนประชากร |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | ล้อมแรด |  | Lom Raet | 14 | 6,135 | 15,798 |
| 2. | แม่วะ |  | Mae Wa | 8 | 1,636 | 5,890 |
| 3. | แม่ปะ |  | Mae Pa | 10 | 1,518 | 4,629 |
| 4. | แม่มอก |  | Mae Mok | 10 | 1,624 | 5,258 |
| 5. | เวียงมอก |  | Wiang Mok | 14 | 3,309 | 10,339 |
| 6. | นาโป่ง |  | Na Pong | 12 | 1,628 | 5,777 |
| 7. | แม่ถอด |  | Mae Thot | 13 | 1,922 | 6,670 |
| 8. | เถินบุรี |  | Thoen Buri | 14 | 1,989 | 6,939 |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอเถินประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
เทศบาลเมืองล้อมแรด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลล้อมแรดทั้งตำบล
เทศบาลตำบลเวียงมอก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงมอกทั้งตำบล
เทศบาลตำบลแม่มอก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่มอกทั้งตำบล
เทศบาลตำบลเถินบุรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเถินบุรีทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลแม่วะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่วะทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ปะทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนาโป่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโป่งทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ถอด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ถอดทั้งตำบล
สถานศึกษา

วิทยาลัยการอาชีพเถิน
โรงเรียนเถินวิทยา
โรงเรียนแม่มอกวิทยา
โรงเรียนล้อมแรดวิทยา
โรงเรียนอนุบาลเถิน (ท่านางอุปถัมภ์)
โรงเรียนอักษรศิลป์
โรงเรียนศรีสุนทรสีลวิสุทธิ์
วิทยาลัยอาชีวศึกษาเถินเทคโนโลยี  (เดิมชื่อโรงเรียนเถินเทคโนโลยีพาณิชยการ)
โรงเรียนแม่วะวิทยา]
สถานที่ท่องเที่ยว

วัดภูนเรศ เป็นโบราณสถาน ที่เชื่อได้ว่าเป็นพลับพลาที่ประทับของสมเด็จพระนเรศวร มหาราช เมื่อครั้งนำทัพสยามไปตีกรุงอังวะ และ เป็นที่พักพระบรมศพ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช หลังจากพระองค์เสด็จสวรรคต
สถานตั้งอยู่ที่ ถ.พหลโยธิน ต.แม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง
แก้วโป่งข่ามยักษ์ แห่งวัดบ้านนาไร่ ที่เป็นเอกลักษณ์ของอำเภอเถินโดยเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง ตั้งอยู่ที่ บ้านนาบ้านไร่ ต.แม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง
โบสถ์ไม้สักทองหลังงาม มุมสูงจากจุดชมรอยพระพุทธบาท วัดถ้ำสุขเกษมสวรรค์ หนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวของอำเภอเถิน ตั้งอยู่ที่ บ้านแม่เติน ต.แม่ถอด อ.เถิน จ.ลำปาง
น้ำตกแม่วะ ตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติแม่วะ บ้านน้ำดิบ หมู่ที่ 3 ตำบลแม่วะ บริเวณโดยรอบของน้ำตกแม่วะประกอบไปด้วยภูเขาสูงชัน มีดอยแปลหลวงเป็นต้นกำเนิดของน้ำตกนี้ และจะไหลลงสู่แม่น้ำวังในที่สุด น้ำตกแม่วะประกอบไปด้วยน้ำตกชั้นต่าง ๆ ทั้งหมด 9 ชั้น แต่ละชั้นมีความงามแบบต่าง ๆ กัน มีทางเดินขึ้นไปถึงแค่น้ำตกชั้นที่ 8 สภาพเส้นทางระหว่างน้ำตกชั้นที่ 1-4 ระยะทาง 700 เมตร เดินได้สะดวก จากนั้นทางเริ่มสูงชันขึ้นไปจนถึงชั้นที่ 8 รวมระยะทาง 2.2 กิโลเมตร สำหรับน้ำตกชั้นที่ 9 มีชื่อว่า "ตาดหลวง" มีความสูงประมาณ 100 เมตร ต้องปีนหน้าผาจากน้ำตกชั้นที่ 8 ขึ้นไปอีกไกลจึงจะถึง   การเดินทางใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) เมื่อผ่านอำเภอแม่พริก จังหวัดลำปาง ไปถึงประมาณกิโลเมตรที่ 500 จะมีทางแยกเข้าสู่ที่ทำการอุทยานแห่งชาติ ผ่านทางแยกนี้ไปอีกประมาณ 6 กิโลเมตร จะถึงหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ มว.1 (น้ำตกแม่วะ) น้ำตกอยู่ห่างไปอีกประมาณ 500 เมตร นอกจากนี้ยังมี เส้นทางศึกษาธรรมชาติ เป็นทางเดินขึ้นเขาผ่านป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณ แล้วเดินขึ้นสันเขาผ่านจุดชมทิวทัศน์ไปจนพบกับน้ำตกชั้นที่ 8 รวมระยะทางประมาณ 3.8 กิโลเมตร เหมาะสำหรับการเดินชมป่าเปลี่ยนสีในช่วงฤดูแล้ง กิจกรรมเดินป่าศึกษาธรรมชาติ ชมทิวทัศน์ เที่ยวน้ำตก ติดต่อขอข้อมูลได้ที่อุทยานแห่งชาติแม่วะ หมู่ที่ 2 ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง 52230
อ่างเก็บน้ำแม่มอก (ตั้งอยู่ หมู่ที่7 บ้านท่าเกวียน ตำบลเวียงมอก) มีเนื้อที่ถึง 10,000 ไร่ กว้าง 2 กม. สันเขื่อนยาว 1.9 กม. เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ อ่างเก็บน้ำแม่มอก เป็นอ่างแบบเขื่อนดิน (ทำนบดิน) มีทางระบายน้ำล้นกว้าง 45 เมตร มีท่อส่งน้ำ 3 แห่ง ส่งน้ำให้กับอำเภอทุ่งเสลี่ยม และแปลงอพยพ ความจุของอ่างที่ระดับน้ำเก็บกัก 96 ล้านลูกบาศก์เมตร ความจุที่ระดับน้ำนองสูงสุด 138 ล้านลูกบาศก์เมตร พื้นที่ได้รับประโยชน์แหล่งน้ำเพื่อการเกษตรและอุปโภคบริโภค 2 จังหวัด คือ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย และพื้นที่ท้ายอ่าง 3 หมู่บ้าน ตำบลเวียงมอก อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง ในฤดูฝนเกณฑ์เฉลี่ย 45,000 ไร่ ในฤดูแล้ง 2,000 ไร่ บรรยากาศเป็นธรรมชาติ การเดินทางสะดวกลาดยางตลอดสายถึงอ่างเก็บน้ำ ตลอดเส้นทางท่านจะได้สัมผัสบรรยากาศร่มรื่นเขียวชอุ่มด้วยต้นไม้ตลอดทาง ระยะทางแค่ 50 กม. จากปากทางแยกที่อำเภอเถิน บริเวณอ่างมีบ้านพักรับรองไว้บริการ มีแพบริการนำเที่ยวชมบรรยากาศบริเวณอ่างเก็บน้ำ
สะพาน

สะพานสุริยงค์
สะพานอำเภอเถิน 100 ปี(ล้อมแรด)
สะพานมหาดไทย 100 ปี(บ้านเหล่า)
สะพานหนองบัว
สะพานสบคือ
การคมนาคม > รถโดยสารประจำทาง

สาย 91 กรุงเทพฯ-ลำปาง (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์ พรพิริยะทัวร์ นครชัยแอร์
สาย 13 กรุงเทพฯ-บ้านท่าตอน (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง-เชียงใหม่-แม่ริม-ฝาง-แม่อาย-บ้านท่าตอน) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส.
สาย 18 กรุงเทพฯ-เชียงใหม่ (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง-เชียงใหม่) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์ อินทราทัวร์ นครชัยแอร์                 เอื้องหลวงทัวร์ บุษราคัมทัวร์ บางกอบัสไลน์
สาย 924 กรุงเทพฯ-ลำพูน (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง-ลำพูน) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส. สมบัติทัวร์
สาย 964 กรุงเทพฯ-ดอยเต่า-จอมทอง (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-เถิน-ลี้-ดอยเต่า-จอมทอง) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส.
สาย 9911 กรุงเทพฯ-ลำพูน (ข)  (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-เถิน-ลี้-ลำพูน) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ บขส.
สาย 90 กรุงเทพฯ-เชียงราย (ก) (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-ตาก-ลำปาง-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สมบัติทัวร์ เชิดชัยทัวร์ อินทราทัวร์ นครชัยแอร์
สาย 660 ระยอง-เชียงราย (รถด่วนพิเศษ VIP) (ระยอง-พัทยา-ชลบุรี-นครสวรรค์-ตาก-ลำปาง-พะเยา-เชียงราย) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ นครชัยแอร์
สาย 559 ระยอง-เชียงใหม่ (รถด่วนพิเศษ VIP) (ระยอง-พัทยา-ชลบุรี-นครสวรรค์-ตาก-ลำปาง-ลำพูน-เชียงใหม่) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ นครชัยแอร์
สาย 155 พิษณุโลก-เชียงใหม่ (สายเก่า) (พิษณุโลก-สุโขทัย-ตาก-เถิน-ลำปาง-ลำพูน-เชียงใหม่) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สุโขทัยวินทัวร์ ศรีทะวงค์ทัวร์
สาย 132 พิษณุโลก-เชียงใหม่ (สายเก่า) (พิษณุโลก-สุโขทัย-สวรรคโลก-ทุ่งเสลี่ยม-เถิน-ลำปาง-ลำพูน-เชียงใหม่) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ สุโขทัยวินทัวร์
สาย 114 นครสวรรค์-เชียงใหม่ (นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง-ลำพูน-เชียงใหม่) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ นครสวรรค์ยานยนต์ (ถาวรฟาร์มทัวร์)
สาย 175 ขอนแก่น-เชียงใหม่ (สายเก่า) (ขอนแก่น-ชุมแพ-หล่มสัก-พิษณุโลก-สุโขทัย-ตาก-เถิน-ลำปาง-ลำพูน-เชียงใหม่)  บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ อีสานทัวร์               ภูหลวงทรานสปอร์ตทัวร์
สาย 779 ภูเก็ต-เชียงใหม่ (ภูเก็ต-สุราษฎร์ธานี-ชุมพร-ประจวบฯ-หัวหิน-ชะอำ-เพชรบุรี-นครสวรรค์-กำแพงเพชร-ตาก-ลำปาง-ลำพูน-เชียงใหม่) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่ ไทยพัฒนกิจขนส่ง
สาย 672 แม่สาย-แม่สอด (แม่สาย-แม่จัน-เชียงราย-เวียงป่าเป้า-เชียงใหม่-ลำพูน-ดอยติ-ลำปาง-เถิน-บ้านตาก-ตาก-แม่สอด) บริษัทผู้เดินรถ ได้แก่              ไทยพัฒนกิจขนส่ง
สาย 673 แม่สาย-เชียงราย-ตาก-แม่สอด (แม่สาย-เชียงราย-พะเยา-งาว-ลำปาง-เถิน-ตาก-แม่สอด) บริษัทผู้เดินรถได้แก่ ไทยพัฒนกิจขนส่ง จำกัด
รถตู้ปรับอากาศลำปาง-เถิน-แม่พริก บริษัท สหกรณ์เดินรถนครลำปาง จำกัด
อำเภอบ้านธิ

| อำเภอบ้านธิ |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Ban Thi
วัดพระธาตุดอยเวียง
คำขวัญ: เมืองคนดี มีศีลธรรม ถิ่นงามไทลื้อ นามระบือไทยอง ท้องถิ่นคนขยัน มุ่งมั่นพัฒนา สถานศึกษาเด่นดัง ร่วมพลังสามัคคี
แผนที่จังหวัดลำพูน เน้นอำเภอบ้านธิ
พิกัด: 18°39′6″N 99°7′30″E﻿ / ﻿18.65167°N 99.12500°E﻿ / 18.65167; 99.12500
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ลำพูน
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 122.450 ตร.กม. (47.278 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 17,529 คน
 • ความหนาแน่น: 143.15 คน/ตร.กม. (370.8 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 51180
รหัสภูมิศาสตร์: 5107
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอบ้านธิ เลขที่ 149  หมู่ที่ 15 ตำบลบ้านธิ อำเภอบ้านธิ จังหวัดลำพูน 51180
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
บ้านธิ (ไทยถิ่นเหนือ:  (ᨷ᩶ᩣ᩠ᨶᨵᩥ/ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶᨵᩥ)) เป็นอำเภอขนาดเล็ก อยู่ทางตอนเหนือสุดของจังหวัดลำพูน แยกตัวออกจากอำเภอเมืองลำพูน มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนาน มีแหล่งมรดกทางประวัติศาสตร์โบราณคดีที่น่าสนใจ ทั้งยังมีแหล่งท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยอีกด้วย อำเภอบ้านธิได้รับการจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2533 โดยชื่อ "บ้านธิ" ตั้งขึ้นตามลำน้ำแม่ธิที่ไหลผ่านหมู่บ้านต่าง ๆ ของอำเภอนี้ สีประจำอำเภอคือสีชมพู
ที่ตั้งและอาณาเขต

บ้านธิมีที่ตั้งอยู่ทางเหนือสุดของจังหวัดลำพูน มีระยะห่างจากอำเภอเมืองลำพูน 22 กิโลเมตร มีพื้นที่เพียง 122.45 ตารางกิโลเมตรหรือ 76,530 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 2.72 ของพื้นที่จังหวัดลำพูนเท่านั้น โดยมีเขตติดต่อกับอำเภอต่าง ๆ ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสันกำแพง (จังหวัดเชียงใหม่)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอสันกำแพงและอำเภอแม่ออน (จังหวัดเชียงใหม่)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองลำพูน
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองลำพูน อำเภอสารภี และอำเภอสันกำแพง (จังหวัดเชียงใหม่)
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอบ้านธิแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 2 ตำบล 36 หมู่บ้าน ได้แก่
| ลำดับที่ | อักษรไทย | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | ประชากรทั้งหมด (พ> ศ. 2561) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2561) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2561) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | บ้านธิ | Ban Thi | 20 | 9,599 | 9,599 | (ทต.บ้านธิ) |
| 2. | ห้วยยาบ | Huai Yap | 16 | 8,167 | 8,167 | (อบต.ห้วยยาบ) |
| รวม | รวม | รวม | 36 | 17,766 | 9,599 (เทศบาล) 8,167 (อบต.) | 9,599 (เทศบาล) 8,167 (อบต.) |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอบ้านธิประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลบ้านธิ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านธิทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยยาบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยยาบทั้งตำบล
ประชากร

ประชากรในอำเภอบ้านธิประกอบด้วยชาวไทลื้อร้อยละ 18 ชาวไทยองร้อยละ 60 และชาวไทยวนร้อยละ 22 ประชากรส่วนใหญ่มีฐานะปานกลาง ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และประชากรวัยหนุ่มสาวทำงานในโรงงานในนิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือ
ทรัพยากรธรรมชาติ

บ้านธิมีแม่น้ำสายหลัก คือลำน้ำแม่ธิ มีต้นน้ำจากทิวเขาขุนแม่ธิ ในเขตบ้านดอยเวียง ตำบลบ้านธิ ไหลผ่านตอนกลางของตำบลบ้านธิจากทิศตะวันออกลงสู่แม่น้ำกวง
สถานศึกษา

โรงเรียนป่าตาลบ้านธิพิทยา  เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 35
โรงเรียนเทคโนโลยีหมู่บ้านครู ภาคเหนือ  เป็นโรงเรียนอาชีวศึกษาเอกชน
มหาวิทยาลัยธนบุรี ศูนย์ลำพูน สถานศึกษาระดับอุดมศึกษา
สถานที่ท่องเที่ยว

วัดพระธาตุดอยเวียง ตั้งอยู่บริเวณบ้านดอยเวียง ตำบลบ้านธิ เป็นวัดเก่าแก่ ภายในวัดเป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าสายฝน และพระธาตุดอยเวียงซึ่งสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1220 ในสมัยพระนางจามเทวีเจ้าเมืองลำพูน
วัดพระธาตุดอยห้างบาตร ตั้งอยู่บริเวณบ้านห้วยไซใต้ ตำบลห้วยยาบ เป็นสำนักสงฆ์ที่มีความสงัดวิเวกและมีทิวทัศน์ที่งดงาม เป็นที่ประดิษฐานพระธาตุดอยห้างบาตร ซึ่งตำนานเล่าว่าเป็นสถานที่ที่พระพุทธเจ้า ทรงเตรียมบาตรเพื่อบิณฑบาตรโปรดสัตว์
อ่างเก็บน้ำแม่ธิ ตั้งอยู่ในหมู่บ้านดอยเวียง ตำบลบ้านธิ
พระพุทธเฉลิมสิริราช วัดศรีดอนชัย เป็นพระพุทธรูปสูง 59 ศอก สูงที่สุดในภาคเหนือ
น้ำตกห้วยหก เป็นน้ำตกขนาด 7 ชั้น ตั้งอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำแม่ธิ ห่างเข้าไปประมาณ 5 กิโลเมตร
พระพุทธเฉลิมสิริราช สูง 59 ศอก วัดศรีดอนชัย
อ่างเก็บน้ำแม่ธิ
พระธาตุดอยห้างบาตร
ดูเพิ่ม

สนามบินบ้านธิ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิถีวัฒนธรรม ศิลปะ และภูมิปัญญาบ้านธิ เก็บถาวร 2009-01-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
งานวัฒนธรรมและกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย โรงเรียนป่าตาลบ้านธิพิทยา. เอกสารแนะนำแหล่งเรียนรู้ และภูมิปัญญาชาวบ้านในอำเภอบ้านธิ. 2548.
| ด ค กอำเภอบ้านธิ |
| --- | --- | --- |
| ตำบล |  บ้านธิ  ห้วยยาบ  |  |
| การปกครองส่วนท้องถิ่น |  เทศบาลตำบลบ้านธิ  องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยยาบ  |  |
| พระธาตุ |  วัดพระธาตุดอยเวียง  วัดพระธาตุดอยห้างบาตร  |  |
| สถานที่ท่องเที่ยว |  อ่างเก็บน้ำแม่ธิ  พระพุทธเฉลิมสิริราช  น้ำตกห้วยหก  |  |
| สถานศึกษา |  โรงเรียนป่าตาลบ้านธิพิทยา  โรงเรียนเทคโนโลยีหมู่บ้านครู ภาคเหนือ  มหาวิทยาลัยธนบุรี ศูนย์ลำพูน  |  |
| ประชากร |  ไทลื้อ  ไทยอง  ไทลาว  |  |
มะแข่น

| มะแข่น |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Eudicots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Rosids
อันดับ:: Sapindales
วงศ์:: Rutaceae
สกุล:: Zanthoxylum
สปีชีส์:: Z.  limonella
ชื่อทวินาม
Zanthoxylum limonella (Dennst.) Alston

มะแข่น (ชื่อวิทยาศาสตร์: Zanthoxylum limonella Alston) ชื่อพื้นเมืองอื่น ๆ คือ มะกรูดตาพราหมณ์ (นครราชสีมา); กำจัดต้น, พริกหอม, หมากมาศ (กรุงเทพฯ); มะข่วง, มะแขว่น, บ่าแข่น (ภาคเหนือ); มะแข่น (ไทสิบสองปันนา); มะแขว่น (ลาว); ลูกระมาศ (ภาคกลาง); หมักข่วง (แม่ฮ่องสอน); มะเข่น, มะแข่สะ (กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอน) (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นพืชสมุนไพรสกุลเดียวกับพริกไทยเสฉวน (Sichuan pepper) ผลและใบใช้เป็นเครื่องเทศชูรสอาหาร โดยผลใช้ผลสดหรือผลแห้งหรือทั้งสองอย่าง แล้วแต่ชนิดอาหาร เช่น ลาบ หลู้ แกง และอาหารพื้นเมืองและอาหารท้องถิ่น เช่น ตำหวาย หลามบอน ตำน้ำพริก ฯลฯ มะแข่นมีรสชาติเผ็ด กลิ่นฉุนแต่หอม มีสรรพคุณทางยาคือสามารถแก้หวัดได้
ต้นและกิ่งเป็นหนาม ใบเป็นใบประกอบมีใบย่อย 6–8 คู่ ก้านใบสีแดง ใบย่อยรูปไข่หรือรูปรี ปลายแหลม ต้นที่เก็บเกี่ยวผลผลิตได้จะมีอายุตั้งแต่ 3–15 ปี ผลค่อนข้างกลมผลเล็ก ๆ ขนาดผลพริกไทย ผิวขรุขระ สีเขียว มีกลิ่นฉุน คล้ายกลิ่นเมล็ดผักชียี่หร่า ผลแก่เปลือกหุ้มเมล็ดสี แดง แก่จัดสีดำ ออกผลเดือนกันยายนถึงธันวาคม เมล็ดกลม ๆ ดำเป็นมัน ใช้เปลือกผลผสมชูรสอาหาร ใช้รากและเนื้อไม้ เป็นยาขับลมในลำไส้ ลดความดัน เป็นยาขับโลหิตระดูของสตรี ผลเป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต บำรุงธาตุ พบมากหรือปลูกมากในเขตพื้นที่ หมู่บ้านผาสิงห์ บ้านผาหลัก บ้านปางส้าน บ้านยอด ตำบลยอด อำเภอสองแคว จังหวัดน่าน
เทศกาล

มะแข่นถือได้ว่าเป็นพืชเศรษฐกิจอันดับต้น ๆ ของตำบลยอด ทางเทศบาลตำบลยอดจะมีการจัดงาน "วันมะแข่นหอมรสดี ชมวิถีชนเผ่า" ขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยจะจัดในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายนของทุกปี ในงานจะมีการออกร้านแสดงสินค้าพื้นเมือง และสินค้าที่แสดงถึงภูมิปัญญาชาวบ้านในตำบล ชมการแห่ขบวนรถบุปผชาติ การแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน การประกวดธิดามะแข่น ร่วมชิมอาหารพื้นเมืองที่มีมะแข่นเป็นส่วนประกอบฟรี การเลี้ยงรับรองแขกผู้มีเกียรติแบบขันโตก และพบกับการแสดงมหรสพอีกมากมาย โดยงาน "วันมะแข่นหอมรสดี ชมวิถีชนเผ่า" ถือว่าเป็นอีกงานประเพณีสำคัญ ที่ได้รับการบรรจุอยู่ในปฏิทินท่องเที่ยวของจังหวัดน่าน
อำเภอสบปราบ

| อำเภอสบปราบ |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Sop Prap
คำขวัญ: อุทยานดอยจง มั่นคงวัฒนธรรม งามล้ำน้ำตกแม่ไซงู เชิดชูบ่อน้ำทิพย์ อ่างนับสิบรอบเมือง ฟูเฟื่องเรื่องดินขาว พร่างพราวปลาหลากพันธุ์
แผนที่จังหวัดลำปาง เน้นอำเภอสบปราบ
พิกัด: 17°52′51″N 99°20′14″E﻿ / ﻿17.88083°N 99.33722°E﻿ / 17.88083; 99.33722
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ลำปาง
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 502.46 ตร.กม. (194.00 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 26,652 คน
 • ความหนาแน่น: 53.04 คน/ตร.กม. (137.4 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 52170
รหัสภูมิศาสตร์: 5211
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอสบปราบ เลขที่ 10/1 หมู่ที่ 2 ตำบลสบปราบ อำเภอสบปราบ จังหวัดลำปาง 52170
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
สบปราบ (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นอำเภอในจังหวัดลำปาง เดิมมีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่อำเภอเสริมงามทั้งหมด ต่อมาทางราชการยุบเป็นกิ่งอำเภอขึ้นอำเภอเกาะคาในปี พ.ศ. 2460 เนื่องจากการงานทางราชการมีน้อย ต่อมาได้ยกฐานะเป็นอำเภอดังเดิมในปี พ.ศ. 2496
พืชพันธุ์ในอุทยานแห่งชาติดอยจง
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอสบปราบมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเสริมงาม อำเภอเกาะคา และอำเภอแม่ทะ
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอวังชิ้น (จังหวัดแพร่)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเถิน
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเถินและอำเภอเสริมงาม
ประวัติ

ในสมัยโบราณพม่าได้ยกกองทัพมาโจมตีไทยตามหัวเมืองต่างๆได้มีกองทัพพม่ามาตั้งค่าย ที่บ้านสบปราบและมีคนไทยในท้องที่สบปราบรวบรวมพลังขึ้นต่อต้านพม่า เมื่อสบโอกาสก็เข้าโจมตีพม่าพร้อม ๆ กัน ณ ที่บ้าน สบปราบในที่สุดพม่าก็ถูกตีแตกพ่ายไปในสถานที่แห่งนี้ จึงได้เรียกว่า "บ้านสบปราบ" ซึ่งแปลได้ว่าได้มาพบข้าสึกและได้โจมตี ข้าสึกพ่ายไป หรืออีกนัยหนึ่งคำว่า สบ หมายถึง ที่ที่ลำห้วยไหลมาบรรจบกับกับแม่น้ำใหญ่ ตามคำเรียกของคนพื้นเมืองเหนือ คำว่า "สบปราบ" คือสถานที่ลำห้วยแม่ปราบไหลมาบรรจบกับแม่น้ำวังตรงจุดนี้
เมื่อราษฎรได้รบพุ่งชนะข้าศึกแล้วก็ได้สร้างหลักฐาน สร้างบ้านเรือนอยู่สถานที่นั้นตลอดมาและมีประชากรจากบ้านเมืองอื่นอพยพเข้ามาทำมาหากินเพิ่มขึ้นจนกลายเป็นชุมชนใหญ่เช่นปัจจุบัน ก่อตั้งเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2450 เป็นอำเภอขึ้นตรงต่อจังหวัดลำปาง และมาอีกชั่วระยะหนึ่งในปี พ.ศ. 2460 ได้มีการยุบอำเภอสบปราบลงเป็น กิ่งอำเภอสบปราบ ขึ้นตรงต่ออำเภอเกาะคาเรื่อยมา จนกระทั่งปี พ.ศ. 2496 จึงได้รับแต่งตั้งเป็นอำเภออีกครั้งหนึ่ง
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอสบปราบแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 4 ตำบล 46 หมู่บ้าน ได้แก่
| ที่ | ชื่อตำบล | ตัวเมือง | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | จำนวนครัวเรือน | จำนวนประชากร |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | สบปราบ |  | Sop Prap | 15 | 3,275 | 10,668 |
| 2. | สมัย |  | Samai | 13 | 1,917 | 7,573 |
| 3. | แม่กัวะ |  | Mae Kua | 8 | 1,492 | 5,041 |
| 4. | นายาง |  | Na Yang | 10 | 1,458 | 4,776 |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอสบปราบประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลสบปราบ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสบปราบ
องค์การบริหารส่วนตำบลสบปราบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสบปราบ (นอกเขตเทศบาลตำบลสบปราบ)
องค์การบริหารส่วนตำบลสมัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสมัยทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลแม่กัวะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่กัวะทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนายาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนายางทั้งตำบล
อำเภอไชยปราการ

| อำเภอไชยปราการ |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Chai Prakan
น้ำแม่ฝาง
คำขวัญ: พระเจ้าพรหมสร้างเมือง รุ่งเรืองวัฒนธรรม งามล้ำถ้ำตับเต่า เมืองเก่าไชยปราการ
แผนที่จังหวัดเชียงใหม่ เน้นอำเภอไชยปราการ
พิกัด: 19°43′56″N 99°8′25″E﻿ / ﻿19.73222°N 99.14028°E﻿ / 19.73222; 99.14028
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: เชียงใหม่
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 510.9 ตร.กม. (197.3 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 50,729 คน
 • ความหนาแน่น: 99.29 คน/ตร.กม. (257.2 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 50320
รหัสภูมิศาสตร์: 5021
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอไชยปราการ 717 หมู่ 2 ตำบลปงตำ อำเภอไชยปราการ
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ไชยปราการ (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นอำเภอในจังหวัดเชียงใหม่
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอไชยปราการมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอฝาง
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอแม่สรวย (จังหวัดเชียงราย)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพร้าว
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเชียงดาว และรัฐฉาน (ประเทศพม่า)
ประวัติ

"ไชยปราการ" ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี เมืองไชยปราการเคยเป็นราชธานีของ อาณาจักรโยนกเชียงแสน (ล้านนา) มาก่อน ตั้งแต่รัชสมัยของพระเจ้าพรหมกุมาร หรือพระเจ้าพรหมมหาราชพระองค์ได้ทรงโปรดให้สร้างเมืองขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 1599 ตรงบริเวณลำแม่น้ำฝาง ฝากฝั่งด้านทิศตะวันออก ได้ขนานนามเมืองว่า "นครเวียงไชยปราการราชธานี" และพระเจ้าพรหมราชกุมาร ได้ขึ้นครองราชย์สมบัติเมื่อปี พ.ศ. 1600 เมืองไชยปราการนี้อยู่ห่างเมืองโยนกเชียงแสน หรือเมืองเวียงไชยบุรี – ศรีเชียงแสน เป็น ระยะทางประมาณ 300 กิโลเมตร (คือเมืองเชียงแสนกับเมืองฝางในปัจจุบัน)
เมืองไชยปราการที่กล่าวถึงนี้ ศาสตราจารย์แคมแมน นักสำรวจโบราณวัตถุแห่ง มหาวิทยาลัยมลรัฐเพนซิลวาเนีย สหรัฐอเมริกา ได้ให้ข้อสันนิษฐานว่า เมืองไชยปราการที่พระเจ้าพรหม มหาราชทรงสร้างขึ้นนั้น มิใช่ตัวเมืองฝางในปัจจุบัน แต่เป็นริมแม่น้ำฝางด้านทิศตะวันออกอยู่ในพื้นที่ตำบลแม่ข่า ทางทิศใต้ของอำเภอฝาง (เขตติดต่ออำเภอฝาง – อำเภอไชยปราการ) เมืองไชยปราการตั้งอยู่ห่าง อำเภอฝาง เป็นระยะทางประมาณ 22 กิโลเมตร มีลักษณะคล้ายหัวใจ เมืองไชยปราการเป็นเมืองร้างซึ่ง ปรากฏซากกำแพงเมือง ซุ้มประตู และซากพระราชวังอยู่โดยชัดแจ้ง ส่วนตัวเมืองฝางนั้น เป็นเมืองที่สร้างขึ้นใหม่ภายหลัง
ต่อมาเมืองไชยปราการได้เสื่อมอำนาจลงเมื่อปี พ.ศ. 1702 พระยามังราย (พ่อขุนเม็งราย) ผู้สร้างเมืองเชียงราย ได้ขยายอำนาจ และสร้างเมืองใหม่ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 1893 ตรงบริเวณลุ่มแม่น้ำปิง (ระมิงค์) เป็นเมืองที่มีความอุดมสมบูรณ์ และมีความมั่นคงแข็งแรงกว่าเมืองอื่น ๆ และพระองค์ได้ขนานเมืองว่า เมืองเชียงใหม่ ดังนั้น เมืองไชยปราการจึงได้ถูกรวมเข้ากับเมืองฝางและอยู่ในเขตอำเภอฝาง
ต่อมาในวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2530 เนื่องจากพื้นที่ทางทิศใต้ของอำเภอฝางมีปัญหาความห่างไกลจากศูนย์ราชการ จึงแยกพื้นที่ตำบลปงตำ ตำบลศรีดงเย็น ตำบลแม่ทะลบ และตำบลหนองบัว ขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ ใช้ชื่อว่า "ไชยปราการ" ตามพื้นที่ทางประวัติศาสตร์ ตั้งที่ว่าการกิ่งอำเภอ ณ บ้านท่า ตำบลปงตำ และเปิดใช้ที่ว่าการกิ่งอำเภอในวันที่ 1 มกราคม 2531 เมื่อพื้นที่มีความเจริญมากขึ้น พ.ศ. 2536 กรมการปกครองได้พิจารณาดำเนินการจัดตั้งอำเภอ ซึ่งจังหวัดเชียงใหม่ได้เสนอขอยกฐานะอำเภอไชยปราการในท้องที่อำเภอฝาง ซึ่งกรมการปกครองได้บรรจุเข้าแผนการจัดตั้งอำเภอ (พ.ศ. 2536 - 2537) และแยกออกเป็นเอกเทศอย่างเป็นทางการจากอำเภอฝางในวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2537
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอไชยปราการแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 4 ตำบล 44 หมู่บ้าน ได้แก่
| ลำดับที่ | อักษรไทย | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | ประชากรทั้งหมด (พ> ศ. 2566) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2566) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2566) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | ปงตำ | Pong Tam | 8 | 7,842 | 7,842 | (ทต. ไชยปราการ) |
| 2. | ศรีดงเย็น | Si Dong Yen | 18 | 17,493 | 5,847   11,646 | (ทต. ไชยปราการ) (อบต. ศรีดงเย็น) |
| 3. | แม่ทะลบ | Mae Thalop | 7 | 7,948 | 7,948 | (อบต. แม่ทะลบ) |
| 4. | หนองบัว | Nong Bua | 11 | 17,446 | 1,829   15,617 | (ทต. ไชยปราการ) (ทต. หนองบัว) |
| รวม | รวม | รวม | 44 | 50,729 | 31,135 (เทศบาล) 19,594 (อบต.) | 31,135 (เทศบาล) 19,594 (อบต.) |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอไชยปราการประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลไชยปราการ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปงตำทั้งตำบล รวมถึงบางส่วนของตำบลศรีดงเย็นและตำบลหนองบัว
เทศบาลตำบลหนองบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัว (นอกเขตเทศบาลตำบลไชยปราการ)
องค์การบริหารส่วนตำบลศรีดงเย็น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีดงเย็น (นอกเขตเทศบาลตำบลไชยปราการ)
องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ทะลบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ทะลบทั้งตำบล