stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จังหวัดอำนาจเจริญ
การตั้งถิ่นฐาน > ประวัติการตั้งอำเภอต่าง ๆ ของจังหวัด

อำเภอบางอำเภอของจังหวัดอำนาจเจริญ เช่น อำเภอชานุมาน อำเภอเสนางคนิคม และอำเภอพนา มีประวัติความเป็นมาร่วมสมัยกับประวัติของจังหวัดอำนาจเจริญ
อำเภอชานุมาน  เดิมมีฐานะเป็นเมืองขึ้นกับจังหวัดอุบลฯ ตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2422  อำเภอชานุมานขึ้นตรงต่อเมืองอุบลฯ ตลอดมาจนถึงการปฏิรูปการปกครองครั้งใหญ่ เมืองชานุมานมณฑลถูกลดฐานะลงเป็น อำเภอชานุมานมณฑล ขึ้นกับเมืองอุบลฯ
ต่อมาใน พ.ศ. 2455  อำเภอชานุมานได้ถูกลดฐานะลงเป็นกิ่งอำเภอชานุมานมณฑล ขึ้นต่ออำเภอเขมราฐ  จนถึง พ.ศ. 2501  ทางราชการจึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภออีกครั้ง และใน พ.ศ. 2536 ได้มาขึ้นกับจังหวัดอำนาจเจริญ
อำเภอพนา  เดิมมีฐานะเป็นเมือง ชื่อเมืองพนานิคม ตั้งขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยได้โปรดเกล้าฯ ให้ ตั้งบ้านเผลา (พระเหลา)  เป็นเมืองพนานิคม และโปรดเกล้าฯ ให้เพียเมืองจันทน์ เป็นพระจันทวงษา เจ้าเมือง ขึ้นตรงต่อเมืองอุบล ฯ
ต่อมาเมื่อมีการปฏิรูปการปกครองครั้งใหญ่ เมืองพนานิคมถูกลดฐานะเป็นอำเภอ ขึ้นกับจังหวัดอุบล ฯ เมื่อปี พ.ศ. 2443  ต่อมาในปี พ.ศ. 2452 ได้ยุบอำเภอตระการพืชผล รวมกับอำเภอพนานิคม
ในปี พ.ศ. 2457  ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอพนานิคมมาตั้งที่บ้านขุหลุ แต่ยังคงเรียกชื่อเดิม ต่อมาจึงเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอขุหลุ เพื่อให้สัมพันธ์กับพื้นที่เมื่อ พ.ศ. 2460
ในปี พ.ศ. 2480  ได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นเมืองพนานิคมอีกครั้ง จนถึงปี พ.ศ. 2494 ทางราชการจึงแยกท้องที่ห้าตำบล ที่เคยอยู่ในอำเภอพนานิคม มาตั้งเป็นกิ่งอำเภอพนา ส่วนอำเภอพนานิคม ที่บ้านขุหลุ ได้เปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอตระการพืชผล
กิ่งอำเภอพนา ได้รับการยกฐานะให้เป็นอำเภอ เมื่อ พ.ศ. 2501  และได้มาขึ้นกับจังหวัดอำนาจเจริญ เมื่อ พ.ศ. 2536
อำเภอเสนางคนิคม  เดิมมีฐานะเป็นเมือง ตั้งแต่เมื่อปี พ.ศ. 2388 เนื่องด้วยพระพรหมราชวงศา (ท้าวทิดพรหม)  เจ้าเมืองอุบลฯ คนที่ 2 ได้นำพระศรีสุราช เมืองตะโปน ท้าวอุปฮาด เมืองชุมพร ท้าวฝ่ายเมืองผาบัว และท้าวมหาวงศ์ เมืองกาว ได้พาครอบครัวไพร่พลรวม 1,847 คน เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยได้มาตั้งอยู่ที่บ้านช่องนาง แขวงเมืองอุบล ฯ และได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านเป็นเมืองเสนางคนิคม ให้พระศรีสุราช เป็นที่ พระศรีสินธุสงคราม เจ้าเมือง แต่เจ้าเมืองกลับพาผู้คนไปตั้งเมืองอยู่ที่บ้านห้วยปลาแดก
พ.ศ. 2443  เมืองเสนางคนิคม ถูกลดฐานะเป็นอำเภอ ขึ้นกับจังหวัดอุบล ฯ
พ.ศ. 2455  อำเภอเสนางคนิคม ถูกลดฐานะเป็นกิ่งอำเภอ ขึ้นกับอำเภออำนาจเจริญ
พ.ศ. 2460  กิ่งอำเภอเสนางคนิคม เปลี่ยนชื่อเป็นกิ่งอำเภอหนองทับม้า ให้เหมาะสมกับที่ตั้ง
หลังปี พ.ศ. 2475  กิ่งอำเภอหนองทับม้าถูกยุบไป
พ.ศ. 2518  กระทรวงมหาดไทย ได้ประกาศตั้งกิ่งอำเภอเสนางคนิคมขึ้นอีกครั้ง และได้ยกฐานะเป็นอำเภอ เมื่อ พ.ศ. 2526 และขึ้นกับจังหวัดอำนาจเจริญ เมื่อ พ.ศ. 2536
ทำเนียบนามเจ้าเมืองอำนาจเจริญและผู้ว่าราชการจังหวัดอำนาจเจริญ

นับตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงปฏิรูปการปกครองโดยนำระบบเทศาภิบาลมาใช้ในประเทศไทย
เมืองอำนาจเจริญยังคงมีสภาพเป็นเมืองตามรูปการปกครองแบบเดิมก่อนการปฏิรูป ปรากฏพระนามและรายนามผู้ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองหรือผู้ว่าราชการจังหวัดอำนาจเจริญดังนี้
| ชื่อ | ช่วงเวลาดำรงตำแหน่ง |
| --- | --- |
1. พระอมรอำนาจ (สายสกุลอมรสิน): พ.ศ. 2401
2. รองอำมาตย์โท หลวงเอนกอำนาจ (เป้ย สุวรรณกูฏ): พ.ศ. 2454-2459
3. นายชาติสง่า โมฬีชาติ: 1 ธันวาคม 2536 - 30 กันยายน 2538
4. นายดุสิต จันทรบุตร: 1 ตุลาคม 2538 - 11 มกราคม 2541
5. นายสันติ เกรียงไกรสุข: 12 มกราคม 2541 - 30 กันยายน 2541
6. นายสว่าง ศรีศกุน: 1 ตุลาคม 2541 - 30 กันยายน 2542
7. นายสมศักดิ์ แก้วสุทธิ: 1 ตุลาคม 2542 - 30 กันยายน 2544
8. นายจิรศักดิ์ เกษณียบุตร: 1 ตุลาคม 2544 - 5 มิถุนายน 2546
9. นายวีระ เสรีรัตน์: 5 มิถุนายน 2546 - 13 มิถุนายน 2547
10. นายสมพงษ์ อนุยุทธพงศ์: 14 มิถุนายน 2547 - 30 กันยายน 2548
11. นายสุรพล พงษ์ทัดศิริกุล: 1 ตุลาคม 2548 - 12 พฤศจิกายน 2549
12. นายกิติภูมิ สุวรรณ: 13 พฤศจิกายน 2549 - 29 เมษายน 2550
13. นายปริญญา ปานทอง: 30 เมษายน 2550 - 30 กันยายน 2551
14. นายวิเชียร ชวลิต: 20 ตุลาคม 2551 - 15 มีนาคม 2552
15. นายบุญสนอง บุญมี: 16 มีนาคม 2552 - 30 กันยายน 2553
16. นายแก่นเพชร ช่วงรังษี: 1 ตุลาคม 2553 - 27 พฤศจิกายน 2554
17. นายกำธร ถาวรสถิตย์: 9 มกราคม 2555 - 7 ตุลาคม 2555
18. นายวีระวัฒน์ ชื่นวาริน: 19 พฤศจิกายน 2555 - 30 กันยายน 2557
19.  นายสุทธินันท์ บุญมี: 3 พฤศจิกายน 2557 - 30 กันยายน 2558
20. นายยิ่งยศ ธนะจันทร์: 1 ตุลาคม 2558 - 30 กันยายน 2559
21. นายสิริรัฐ ชุมอุปการ: 1ตุลาคม 2559 - 28 มิถุนายน 2561
22. นายสุริยะ อมรโรจน์วรวุฒิ: 29 มิถุนายน 2561 - 30 กันยายน 2562
23. นายสุธี ทองแย้ม: 1 ตุลาคม 2562 - 30 กันยายน 2563
24. นายทวีป บุตรโพธิ์: 1 ตุลาคม 2563 - 30 กันยายน 2565
25. นายชนาส ชัชวาลวงศ์: 2 ธันวาคม 2565 - 30 กันยายน 2566
26. ว่าที่พันตรี อดิศักดิ์ น้อยสุวรรณ: 17 ธันวาคม 2566 - 16 พฤศจิกายน 2567
27. นายณรงค์ เทพเสนา: 26 ธันวาคม 2567 - ปัจจุบัน
ลักษณะอากาศและอุตุนิยมวิทยา

จังหวัดอำนาจเจริญ อยู่ในเขตที่มีปริมาณน้ำฝนค่อนข้างสูง เมื่อเปรียบเทียบกับปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยของจังหวัดอื่น ๆ
ฤดูฝน จะเริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายนเรื่อยไปจนถึงปลายเดือนตุลาคม และมักปรากฏเสมอว่าฝนทิ้งช่วงในเดือนมิถุนายนถึงเดือนกรกฎาคม แต่ระยะเวลาการทิ้งช่วงมักจะไม่เหมือนกันในแต่ละปี และในช่วงปลายฤดูฝน มักจะมีพายุดีเปรสชั่นฝนตกชุกบางปีอาจมีภาวะ น้ำท่วมแต่ภาวการณ์ไม่รุนแรงนัก
ฤดูหนาว เนื่องจากเป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกสุดของประเทศ ทำให้ได้รับอิทธิพลลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือก่อนภูมิภาคอื่น อุณหภูมิจะเริ่มลดต่ำลงตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนและจะสิ้นสุดปลายเดือนกุมภาพันธ์
ฤดูร้อน ถึงแม้ว่าเคยปรากฏบ่อยครั้งว่าอากาศยังคงหนาวเย็นยืดเยื้อมาจนถึงปลายเดือนกุมภาพันธ์ โดยส่วนใหญ่แล้วอากาศจะ เริ่มอบอ้าว ในเดือนมีนาคมไปจนถึงประมาณต้นเดือนพฤษภาคมซึ่งอาจจะมีฝน เริ่มตกอยู่บ้างในปลายเดือนเมษายน แต่ปริมาณน้ำฝนมักจะไม่เพียงพอสำหรับการเพาะปลูก นอกจากนั้นลักษณะภูมิอากาศทั่วไปคล้ายคลึงกับจังหวัดอื่น ๆ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คือ จะมีอากาศร้อน ในฤดูหนาวค่อนข้างหนาว ส่วนในฤดูฝนจะมีฝนตกชุก ในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2541 มีฝนตกประมาณ 106 วัน ปริมาณน้ำฝนวัดได้ 1,297.3 มิลลิเมตร
ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปของจังหวัดเป็นที่ลุ่ม มีเนินเขาเตี้ย ๆ ทอดยาวไปจรดกับจังหวัดอุบล ฯ ในเขตอำเภอชานุมาน พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเล ประมาณ 68 เมตร ลักษณะของดิน เป็นดินร่วนปนทราย มีดินลูกรังอยู่บางส่วน สามารถแบ่งลักษณะภูมิประะเทศออกได้เป็นสองบริเวณคือ 
บริเวณที่ราบสูง  ลักษณะพื้นที่เป็นที่ราบสูง บางส่วนเป็นลูกคลื่น ลอนตื้น หรือเนินเขาเตี้ย ๆ อยู่ในเขตอำเภอชานุมาน และอำเภอเสนางคนิคม 
บริเวณที่ราบ  ลักษณะพื้นที่เป็นที่ราบถึงลูกคลื่นลอนตื้น เป็นแนวยาวตามทิศตะวันออกถึงทิศตะวันตกอยู่ในเขตอำเภอเมืองฯ อำเภอพนา อำเภอปทุมราชวงศา อำเภอหัวตะพาน และอำเภอลืออำนาจ 
เทือกเขา  ได้แก่ เทือกเขาภูพาน เป็นเทือกเขาที่ทอดผ่านหลายจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในส่วนที่อยู่ในเขตจังหวัดอำนาจเจริญ จะอยู่ในเขตอำเภอเสนางคนิคม มีลักษณะเป็นเทือกเขาที่สูงไม่มากนัก เป็นเนินเขาเตี้ย ๆ 
ลักษณะภูมิสัณฐาน  แบ่งออกได้เป็นสี่บริเวณด้วยกันคือ 
บริเวณที่เป็นสันดินริมแม่น้ำ  เกิดจากตะกอนลำน้ำที่พัดมาทับถม สภาพพื้นที่เป็นเนินสันดิน พบบริเวณสันดินริมฝั่งแม่น้ำโขงในเขตอำเภอชานุมาน และบริเวณสันดินริมฝั่งลำน้ำเซบาย ในเขตอำเภอหัวตะพาน 
บริเวณที่เป็นแอ่ง หรือที่ราบหลังแม่น้ำ เกิดจากการกระทำของขบวนการน้ำ พบบางแห่งเป็นบริเวณลำเซบายของอำเภอหัวตะพาน จะมีน้ำแช่ขังนานในฤดูฝน 
บริเวณที่เป็นแบบลานตะพักน้ำ เกิดจากการกระทำของขบวนการน้ำมานานแล้ว ประกอบด้วยบริเวณที่เป็นลานตะพักลำน้ำระดับต่ำ ระดับกลาง ระดับสูง
ลักษณะพื้นที่มีทั้งเป็นแบบที่ราบแบบลูกคลื่นลอนลาด จนถึงลูกคลื่นลอนชัน จะอยู่ถัดจากบริเวณที่ราบลุ่มน้ำท่วมถึงขึ้นมา พบได้ในพื้นที่ทั่วไปของจังหวัด บางแห่งใช้สำหรับทำนา บางแห่งใช้สำหรับปลูกพืชไร่ 
ทรัพยากรน้ำ
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด

พระมงคลมิ่งเมืองเป็นพระประธานของภาพ แสงฉัพพรรณรังสี เปล่งรัศมีโดยรอบพระเศรียรซ้ายขวามีต้นไม้อยู่สองข้าง ถัดไปเป็นกลุ่มเมฆ ด้านล่างเป็นแถบป้ายชื่อจังหวัดอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ ใช้อักษรย่อว่า อจ.
พระมงคลมิ่งเมือง แหล่งรุ่งเรืองเจ็ดลุ่มน้ำ งามล้ำถ้ำศักดิ์สิทธิ์ เทพนิมิตพระเหลา เกาะแก่งเขาแสนสวย เลอค่าด้วยผ้าไหม ราษฎร์เลื่อมใสใฝ่ธรรม
ประชาสังคมเข้มแข็ง แหล่งผลิตข้าวหอมมะลิคุณภาพดี มีโอกาสทางการศึกษา พัฒนาคุณภาพชีวิต
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด > ประชากร

ประชากรส่วนใหญ่ของจังหวัดเป็นคนท้องถิ่นเชื้อสายไทย - ลาว และมีคนกลุ่มอื่นที่มีหลายเชื้อสาย และภาษาพูดต่างออกไปได้แก่ ชาวภูไท พบในเขตอำเภอชานุมาน และอำเภอเสนางคนิคม ส่วยและข่า พบในอำเภอชานุมาน
ในชุมชนที่มีการค้าขายหรือในเขตเมือง จะมีคนไทยเชื้อสายจีนและญวนปะปนอยู่ ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย 
ประชากรส่วนใหญ่ของจังหวัดนับถือพระพุทธศาสนา ร้อยละ 97.50  มีวัดในพระพุทธศาสนาอยู่ 266 แห่ง นับถือศาสนาคริสต์ ร้อยละ 2.30 และนับถือศาสนาอิสลามน้อยมาก
ภาษาชาวอำนาจเจริญส่วนใหญ่ใช้ภาษาอีสาน เช่นเดียวกับชาวอีสานในจังหวัดอื่น ภาษาอีสานจัดเป็นประเภทภาษาถิ่นของภาษาไทย ส่วนภาษาเขียนใช้ภาษาไทย และอักษรไทย ถ้าเป็นเอกสารโบราณ เช่น หนังสือออก หนังสือก้อน บทสวด และตำนาน นิยมบันทึกด้วยตัวอักษรธรรม เป็นภาษาอีสาน ภาษาบาลี สันสกฤต ภาษาขอม และภาษาไทย
ภาษาอีสานถิ่นอำนาจเจริญ มีอยู่สามสำเนียง ได้แก่ สำเนียงอุบล ฯ สำเนียงบ้านน้ำปลีก และสำเนียงชายแดน 
สำเนียงอุบล ฯ  มีลักษณะห้วน น้ำเสียงแข็ง และหนักแน่น 
สำเนียงบ้านน้ำปลีก  มีลักษณะช้า และยืดเสียงท้ายคำให้ยาวออกไป มากกว่าสำเนียงอุบล ฯ ทำให้รู้สึกนุ่มนวลกว่า 
สำเนียงชายแดน  เป็นสำเนียงผสมระหว่างสำเนียงอุบล ฯ และสำเนียงลาว ประชาชนที่อยู่ใกล้ชายแดนแถบอำเภอชานุมาน จะมีสำเนียงลาวผสมอยู่บ้าง 
ชาวอำนาจเจริญ ส่วนใหญ่พูดสำเนียงอุบล ฯ 
ภาษาผู้ไท ชาวผู้ไท มีภาษาใช้เฉพาะเผ่าคือ ภาษาผู้ไท เป็นภาษาพูด ไม่ปรากฏว่ามีภาษาเขียน ชาวผู้ไทส่วนใหญ่จะพูดได้ทั้งภาษาอีสาน และภาษาผู้ไท มีหลายหมู่บ้านที่ใช้ภาษาผู้ไทในการสื่อสารประจำวันคือ อำเภอเสนางคนิคม  ที่บ้านนาสะอาด ตำบลเสนางคนิคม 
อำเภอชานุมาน  ในตำบลคำเขื่อนแก้ว มีบ้านคำเดือย บ้านเหล่าแก้วแมง และบ้านสงยาง ในตำบลชานุมาน มีบ้านโนนกุง และบ้านหินสิ่ว ในตำบลโคกก่ง มีบ้านหินกอง บ้านบุ่งเขียว บ้านนางาม และบ้านพุทธรักษา 
ภาษาข่าพวกข่าเป็นชาวพื้นเมืองดั้งเดิม ที่ตั้งบ้านเรือนอยู่ตามสองฝั่งแม่น้ำโขง มีวัฒนธรรมกลมกลืนกับชาวพื้นเมืองในท้องถิ่น เช่น พวกส่วย และลาว ชาวบ้านที่ใช้ภาษาข่าคือ ชาวบ้านดงแสนแก้ว และบ้านดงสำราญ ตำบลคำเขื่อนแก้ว อำเภอชานุมาน
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด > สภาพเศรษฐกิจ

โครงสร้างทางเศรษฐกิจขึ้นกับการเกษตรกรรม  มีพื้นที่ถือครองทางการเกษตร รวมทั้งสิ้น 1,021,798 ไร่  หรือประมาณร้อยละ 51.72 ของเนื้อที่ทั้งหมด
การทำนา พื้นที่นาถือครองมีสัดส่วน 869,574 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 85.10 ของพื้นที่ถือครองทำการเกษตร เป็นพื้นที่เก็บเกี่ยว 558,530 ไร่ ผลผลิตรวมประมาณ 83,821 ตัน
การปลูกพืชไร่ มีการปลูกพืชไร่รวมพื้นที่ประมาณ 7,825 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 7.65 ของพื้นที่ถือครองทำการเกษตร
พืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ข้าวเหนียว ข้าวหอมมะลิ มันสำปะหลัง ปอแก้ว ถั่วลิสง การอุตสาหกรรมส่วนใหญ่เป็นโรงสีข้าว และอุตสาหกรรมในครัวเรือน
เอกลักษณ์ประจำจังหวัด

พระมงคลมิ่งเมือง
เป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่มีสรรพอาถรรพ์ เป็นมิ่งมงคลควรแก่การเคารพบูชาแก่ปวงชนทั่วไป เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของชาวอำนาจเจริญโดยแท้ ประดิษฐานอยู่ที่เขาดานพระบาทซึ่งเป็นที่ตั้งพุทธสถานอันศักดิ์สิทธิ์มาแต่ดึกดำบรรพ์ อยู่ติดถนนสายชยางกูรเส้นทางอำนาจเจริญ-มุกดาหาร อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 3 กิโลเมตร บริเวณโดยรอบตกแต่งเป็นพุทธมณฑลสำหรับเป็นที่บำเพ็ญและเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
แหล่งรุ่งเรืองเจ็ดลุ่มน้ำ
การก่อตั้งจังหวัดอำนาจเจริญได้มาจากการรวมอำเภอด้านเหนือของจังหวัดอุบลราชานี ที่มาจากชาวลุ่มน้ำต่างๆ 7 ลุ่มน้ำ ได้แก่ ชาวลุ่มน้ำโขง -อำเภอชานุมาน ชาวลุ่มน้ำละโอง-อำเภอเสนางคนิคม ชาวลุ่มน้ำพระเหลา-อำเภอพนาชาว ลุ่มน้ำห้วยยาง-อำเภอปทุมราชวงศา ชาวลุ่มน้ำเซบก-อำเภอลืออำนาจ ชาวลุ่มน้ำเซบาย-อำเภอหัวตะพาน ชาวลุ่มน้ำห้วยปลาแดกและเซบาย-อำเภอเมืองอำนาจเจริญ ทั้ง 7 อำเภอล้วนมีประเพณี วัฒนธรรม มีแหล่งโบราณคดีด้านศาสนาและศิลปกรรมมาแต่ครั้งอดีตกาล และต่อนี้ไป ประชาชนชาวเจ็ดลุ่มน้ำเหล่านี้จะผนึกกำลังกันพัฒนาจังหวัดอำนาจเจริญให้เป็นแหล่งแห่งความเจริญรุ่งเรืองในอนาคต
งามล้ำถ้ำศักดิ์สิทธิ์
อำนาจเจริญมีถ้ำศักดิ์สิทธิ์ที่สำคัญและมีชื่อเสียงโด่งดังคือ ถ้ำแสงแก้วและถ้ำแสงเพชร ซึ่งตั้งอยู่บนแนวเทือกเขาเดียวกัน เป็นสถานที่ที่เชื่อกันว่ามีเทพศักดิ์สิทธิ์สิงสถิตอยู่ ภายในถ้ำมีพระพุทธรูปที่สวยงาม นักท่องเที่ยวจากทุกสารทิศต่างมุ่งหน้าไปขอพรและปฏิบัติธรรมมิได้ขาด
เทพนิมิตพระเหลา
หมายถึงพระเหลาเทพนิมิต เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่มีลักษณะงดงามเป็นเลิศ ประดิษฐานอยู่ในวัดพระเหลาเทพนิมิตอำเภอพนาซึ่งเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดอำนาจเจริญ "พระเหลา"เป็นพระพุทธรูปที่ศักดิ์สิทธิ์มาและเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่งดงามที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งมีสมญานามว่า พระพุทธชินราชแห่งอีสาน มีความเชื่อว่าเทพยดาเป็นผู้นิมิตขึ้นมามีตำนานสร้างมาหลายร้อยปี ตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลายเป็นที่เคารพสักการะของปวงชนทั่วไป
เกาะแก่งเขาแสนสวย
ที่สุดแดนสยามของจังหวัดอำนาจเจริญด้านอำเภอชานุมาน มีแม่น้ำโขงกั้นเขตแดนระหว่างไทยกับลาว มีเกาะ แก่งที่สวยงาม มีภูเขาและป่าไม้กลายเป็นทิวทัศน์ที่สวยงามตามธรรมชาติ ผู้คนสามารถไปเที่ยวชมและพักผ่อนได้ทุกฤดูกาล ผู้ใดได้ไปพบเห็นความสวยงามตามธรรมชาติแห่งนี้แล้วดุจดังต้องมนต์ขลังยากที่ลืมเลือน
เลอค่าด้วยผ้าไหม
ชาวอำนาจเจริญทุกอำเภอล้วนมีวัฒนธรรมการทอผ้า ทั้งผ้าไหม ผ้าฝ้าย และผ้าลายขิดที่มีเอกลักษณ์เป็นของตนเองที่มีชื่อเสียงมากได้แก่การทอผ้าไหมบ้านเปือย อำเภอลืออำนาจ ผ้าไหมบ้านสร้อย-บ้านจานลาน อำเภอพนา การทอผ้าลายขิดบ้านคำพระ อำเภอหัวตะพาน โดยเฉพาะผ้าไหมบ้านเปือย ได้รับยกย่องจากสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถว่าเป็นผ้าไหมที่งดงามล้ำเลอค่าและมีคุณภาพดีกว่าถิ่นใดๆ พระองค์ทรงกำหนดราคาขายไว้ให้อย่างเป็นธรรมโดยไม่ให้เอาเปรียบผู้ผลิตด้วย
ราษฏร์เลื่อมใสใฝ่ธรรม
ชาวจังหวัดอำนาจเจริญมีวิถีชีวิตความเป็นอยู่บนพื้นฐานของความเชื่อทางพระพุทธศาสนา มีความเลื่อมใสศรัทธาในหลักคำสอนของพระพุทธศาสนามาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน   มีวัดให้ประกอบศาสนกิจทุกหมู่บ้าน ทวยราษฏร์เป็นคนดีมีคุณธรรม สังคมอำนาจเจริญอยู่กันด้วยความสุขสงบร่วมเย็น
หน่วยการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

แบ่งออกเป็น 7 อำเภอ 56 ตำบล 653 หมู่บ้าน
| เลข | ชื่ออำเภอ | จำนวนตำบล | พื้นที่ (ตร> กม.) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | อำเภอเมืองอำนาจเจริญ | 19 | 598.744 |
| 2 | อำเภอชานุมาน | 5 | 555.84 |
| 3 | อำเภอปทุมราชวงศา | 7 | 520.834 |
| 4 | อำเภอพนา | 4 | 235 |
| 5 | อำเภอเสนางคนิคม | 6 | 526 |
| 6 | อำเภอหัวตะพาน | 8 | 537 |
| 7 | อำเภอลืออำนาจ | 7 | 191.83 |

| รวม | รวม | 56 | 3,161.248 |
หน่วยการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) มีจำนวน 59 แห่ง แบ่งออกเป็น 1 องค์การบริหารส่วนจังหวัด, 1 เทศบาลเมือง 23 เทศบาลตำบล และ 34 องค์การบริหารส่วนตำบล มีรายชื่อดังนี้
| --- | --- |
 อำเภอเมืองอำนาจเจริญ เทศบาลเมืองอำนาจเจริญ  เทศบาลตำบลน้ำปลีก  เทศบาลตำบลนายม  เทศบาลตำบลไก่คำ  เทศบาลตำบลนาวัง  เทศบาลตำบลนาหมอม้า อำเภอชานุมาน เทศบาลตำบลชานุมาน  เทศบาลตำบลโคกก่ง อำเภอเสนางนิคม เทศบาลตำบลเสนางนิคม  เทศบาลตำบลสิริเสนางค์ อำเภอพนา เทศบาลตำบลพนา  เทศบาลตำบลพระเหลา:  อำเภอหัวตะพาน เทศบาลตำบลหัวตะพาน  เทศบาลตำบลรัตนวารีศรีเจริญ  เทศบาลตำบลเค็งใหญ่ อำเภอปทุมราชวงศา เทศบาลตำบลปทุมราชวงศา  เทศบาลตำบลหนองข่า  เทศบาลตำบลห้วย  เทศบาลตำบลนาป่าแซง อำเภอลืออำนาจ เทศบาลตำบลอำนาจ  เทศบาลตำบลสามหนอง  เทศบาลตำบลดงมะยาง  เทศบาลตำบลเปือย  เทศบาลตำบลโคกกลาง
หน่วยงานราชการที่สำคัญ

| --- | --- |
 กระทรวงมหาดไทย  สำนักงานจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานที่ดินจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดอำนาจเจริญ  ที่ทำการปกครองจังหวัดอำนาจเจริญ  การประปาส่วนภูมิภาคสาขาอำนาจเจริญ  การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคจังหวัดอำนาจเจริญ กระทรวงศึกษาธิการ  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอำนาจเจริญ  วิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ  วิทยาลัยเทคนิคหัวตะพาน  สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดอำนาจเจริญ  ศูนย์การศึกษาพิเศษ ประจำจังหวัดอำนาจเจริญ  โรงเรียนอำนาจเจริญ  โรงเรียนศึกษาสงเคราะห์อำนาจเจริญ(โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 54 จังหวัดอำนาจเจริญ) กระทรวงแรงงาน  สำนักงานแรงงานจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานประกันสังคมจังหวัดอำนาจเจริญ  ศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานจัดหางานจังหวัดอำนาจเจริญ  กระทรวงการคลัง  สำนักงานคลังจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานธนารักษ์พื้นที่อำนาจเจริญ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดอำนาจเจริญ  ศูนย์พัฒนาสังคม หน่วยที่ 75 จังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานศาลยุติธรรม  ศาลจังหวัดอำนาจเจริญ  ศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดอำนาจเจริญ กระทรวงสาธารณสุข  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอำนาจเจริญ  โรงพยาบาลอำนาจเจริญ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์  สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานเกษตรจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานสหกรณ์จังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานประมงจังหวัดอำนาจเจริญ  โครงการชลประทานอำนาจเจริญ  ศูนย์วิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีอำนาจเจริญ  ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดอำนาจเจริญ  ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรอำนาจเจริญ  สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์จังหวัดอำนาจเจริญ:  กระทรวงวัฒนธรรม  สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดอำนาจเจริญ สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ  สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดอำนาจเจริญ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม  สำนักงานสถิติจังหวัดอำนาจเจริญ สำนักนายกรัฐมนตรี  สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดอำนาจเจริญ  สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย จังหวัดอำนาจเจริญ องค์กรอิสระ  สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งประจำจังหวัดอำนาจเจริญ กระทรวงพาณิชย์  สำนักงานพาณิชย์จังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานการค้าภายในจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานพัฒนาธุรกิจการค้าจังหวัดอำนาจเจริญ กระทรวงอุตสาหกรรม  สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดอำนาจเจริญ กระทรวงคมนาคม  สำนักงานขนส่งจังหวัดอำนาจเจริญ  แขวงทางหลวงอำนาจเจริญ  แขวงทางหลวงชนบทอำนาจเจริญ กระทรวงกลาโหม  หน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ 51 กระทรวงยุติธรรม  สำนักงานยุติธรรมจังหวัดอำนาจเจริญ องค์กรอื่นตามรัฐธรรมนูญ  สำนักงานอัยการคดีเยาวชนและครอบครัวจังหวัดอำนาจเจริญ  สถาบันอุดมศึกษา  มหาวิทยาลัยรามคำแหง สาขาวิทยบริการเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดอำนาจเจริญ  มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ  กองบัญชาการตำรวจภูธรภาค 3  กองบังคับการตำรวจภูธรจังหวัดอำนาจเจริญ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  องค์การบริหารส่วนจังหวัดอำนาจเจริญ  สำนักงานเทศบาลเมืองอำนาจเจริญ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดอำนาจเจริญ
สถานที่ทางศาสนา > พระอารามหลวงธรรมยุติกนิกาย

วัดสำราญนิเวศ (พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ) ตำบลบุ่ง อำเภอเมืองอำนาจเจริญ
สถานที่ทางศาสนา > วัดราษฏร์ในอำเภอเมืองอำนาจเจริญ > วัดราษฏร์มหานิกาย

| --- | --- |
 วัดนาสีนวน ตำบลกุดปลาดุก  วัดป่าติ้ว ตำบลกุดปลาดุก  วัดโคกค่าย ตำบลไก่คำ  วัดบูรพา ตำบลไก่คำ  วัดโพธิ์ศรี ตำบลไก่คำ  วัดราสิยาราม ตำบลไก่คำ  วัดศรีบุญเรือง ตำบลไก่คำ  วัดศรีโพธิ์ชัย ตำบลไก่คำ  วัดหนองคลอง ตำบลไก่คำ  วัดกุดน้ำกิน ตำบลคึมใหญ่  วัดคึมใหญ่ ตำบลคึมใหญ่  วัดดอนไร่ ตำบลคึมใหญ่  วัดนาคำ ตำบลคึมใหญ่  วัดนาแต้ ตำบลคึมใหญ่  วัดภูเขาขาม ตำบลคึมใหญ่  วัดหัวภู ตำบลคึมใหญ่  วัดเก่าน้ำคำ ตำบลดอนเมย  วัดเชือกนอก ตำบลนาจิก  วัดเชือกใน ตำบลนาจิก  วัดดอนเมย ตำบลนาจิก  วัดบ้านก่อ ตำบลนาจิก  วัดหนองนาเทิง ตำบลนาจิก  วัดหนองปลิง ตำบลนาจิก  วัดกนิษฐานนท์ ตำบลนาผือ  วัดกุดปลาดุก ตำบลนาผือ  วัดโคกกอก ตำบลนาผือ  วัดโคกสวาสดิ์ ตำบลนาผือ  วัดโคกสูง ตำบลนาผือ  วัดนาผือ ตำบลนาผือ  วัดนาเรือง ตำบลนาผือ  วัดวังแคน ตำบลนาผือ  วัดเหล่าหนาด ตำบลนาผือ  วัดทองสวาท ตำบลนายม  วัดหนองแห่ ตำบลนายม  วัดกุดตากล้า ตำบลนาวัง  วัดโคกช้างฮ้าย ตำบลนาวัง  วัดดงสวาง ตำบลนาวัง  วัดนาโพธิ์ ตำบลนาวัง  วัดนาวัง ตำบลนาวัง  วัดนาวัด ตำบลนาวัง  วัดหนองมะแซว ตำบลนาวัง  วัดแก้งกฐิน ตำบลนาหมอม้า  วัดนาคำ ตำบลนาหมอม้า  วัดนายม ตำบลนาหมอม้า  วัดนาเยีย ตำบลนาหมอม้า  วัดนาอุดม ตำบลนาหมอม้า  วัดบูรพา ตำบลนาหมอม้า:  วัดโพธิ์ศรี ตำบลนาหมอม้า  วัดหนองเรือ ตำบลนาหมอม้า  วัดกลาง ตำบลน้ำปลีก  วัดศรีบุญเรือง ตำบลน้ำปลีก  วัดศรีมงคล ตำบลน้ำปลีก  วัดสุวรรโณริส ตำบลน้ำปลีก  วัดดงสวาง ตำบลโนนโพธิ์  วัดโนนโพธิ์ ตำบลโนนโพธิ์  วัดป่าศรีสุขเกษม ตำบลโนนโพธิ์  วัดโพธิ์ศิลา ตำบลโนนโพธิ์  วัดทับเมย ตำบลโนนหนามแท่ง  วัดโสกโตน ตำบลโนนหนามแท่ง  วัดจันทิมา ตำบลบุ่ง  วัดดอนแดง ตำบลบุ่ง  วัดดอนหวาย ตำบลบุ่ง  วัดเทพทวีธรรม ตำบลบุ่ง  วัดเทพมงคล ตำบลบุ่ง  วัดบ้านหนองแซง (อำนาจเจริญ) ตำบลบุ่ง  วัดพันธุเวศน์ (พันธุเวสน์) ตำบลบุ่ง  วัดศรีบุญยืน ตำบลบุ่ง  วัดสระเกษ ตำบลบุ่ง  วัดโคกก่อง ตำบลปลาค้าว  วัดฉิมพลี ตำบลปลาค้าว  วัดป่าจันทน์ ตำบลปลาค้าว  วัดศรีโพธิ์ชัย ตำบลปลาค้าว  วัดศรีมงคล ตำบลปลาค้าว  วัดคำมะโค้ง ตำบลสร้างนกทา  วัดดงสีโท ตำบลสร้างนกทา  วัดโนนดู่ ตำบลสร้างนกทา  วัดบ้านเดื่อ ตำบลสร้างนกทา  วัดบ้านบาก ตำบลสร้างนกทา  วัดสร้างนกทา ตำบลสร้างนกทา  วัดหนองขาม ตำบลสร้างนกทา  วัดหนองแฝก ตำบลสร้างนกทา  วัดหนองหิน ตำบลสร้างนกทา  วัดสี่แยกแสงเพชร ตำบลหนองมะแซว  วัดหนองมะแซว ตำบลหนองมะแซว  วัดโคกสว่าง ตำบลห้วยไร่  วัดป่าสุขะวนาราม ตำบลห้วยไร่  วัดพันธวิชา ตำบลห้วยไร่  วัดหนองตาใกล้ ตำบลห้วยไร่  วัดหนองแสง ตำบลห้วยไร่  วัดโนนงาม ตำบลเหล่าพรวน  วัดหนองบัว ตำบลเหล่าพรวน  วัดเหล่าพรวน ตำบลเหล่าพรวน  วัดอัมพวัน ตำบลเหล่าพรวน
สถานที่ทางศาสนา > วัดราษฏร์ในอำเภอเมืองอำนาจเจริญ > วัดราษฏร์ธรรมยุติกนิกาย

วัดบ้านดอนดู่ ตำบลน้ำปลีก
วัดพระมงคลมิ่งเมือง ตำบลบุ่ง
วัดแสนสวัสดิ์ทัศนาราม ตำบลบุ่ง
วัดถ้ำแสงแก้ว ตำบลเหล่าพรวน
สถานที่ทางศาสนา > คริสต์ศาสนา

| --- | --- |
 คริสตจักรอิมมานูลเอลอำนาจเจริญ  คริสตจักรของพระเจ้าอำนาจเจริญ  คริสตจักรความหวังอำนาจเจริญ  คริสตจักรแม่น้ำโขงอำนาจเจริญ  คริสตจักรความหวังชานุมาน  คริสตจักรของพระเจ้าบ้านหนองแมงดา  คริสตจักรของพระเจ้าบ้านหนองไฮน้อย  คริสตจักรของพระคริสต์ไก่คำ  คริสตจักรเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีสอำนาจเจริญ  คริสตจักรเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีสคำกลาง:  คริสตจักรของพระคริสต์ดอนชี  คริสตจักรโกละโกธานิคมคำน้อย  คริสตจักรของพระเจ้าบ้านคำไหล  คริสตจักรหลังดาน  คริสตจักรของพระคริสต์ดอนหวาย  คริสตจักรของพระเจ้าดานสวรรค์  คริสตจักรความหวังลืออำนาจ  คริสตจักรความหวังเสนางคนิคม  คริสตจักรพระกิตติคุณสองคอน  คริสตจักรเซเว่นธ์เดย์แอ๊ดเวนตีสบ้านจอก
การสาธารณสุข

สาธารณสุขจังหวัดอำนาจเจริญ
สาธารณสุขอำเภอเมืองอำนาจเจริญ
สาธารณสุขอำเภอเสนางคนิคม
สาธารณสุขอำเภอปทุมราชวงศา
สาธารณสุขอำเภอพนา
สาธารณสุขอำเภอชานุมาน
สาธารณสุขอำเภอหัวตะพาน
สาธารณสุขอำเภอลืออำนาจ
การสาธารณสุข > โรงพยาบาลของรัฐ  กระทรวงสาธารณสุข

โรงพยาบาลอำนาจเจริญ
โรงพยาบาลเสนางคนิคม
โรงพยาบาลหัวตะพาน
โรงพยาบาลปทุมราชวงศา
โรงพยาบาลชานุมาน
โรงพยาบาลพนา
โรงพยาบาลลืออำนาจ
โรงพยาบาล.สต.น้ำปลีก
โรงพยาบาล.สต.นาแต้
โรงพยาบาล.สต.ฟ้าห่วนลืออำนาจ
โรงพยาบาล.สต.ภักดีเจริญ
โรงพยาบาล.สต.ห้วยไร่
โรงพยาบาล.สต.ไก่คำ
โรงพยาบาล.สต.เชือก
โรงพยาบาล.สต.ดอนเมย
โรงพยาบาล.สต.นาหมอม้า
โรงพยาบาล.สต.นายม
โรงพยาบาล.สต.น้ำปลีก
โรงพยาบาล.สต.ดงบังพัฒนา
โรงพยาบาล.สต.ปลาค้าว
โรงพยาบาล.สต.เหล่าพรวน
โรงพยาบาล.สต.สร้างนกทา
โรงพยาบาล.สต.หนองมะแซว
โรงพยาบาล.สต.คึมใหญ่
โรงพยาบาล.สต.นาผือ
โรงพยาบาล.สต.นาโพธิ์
โรงพยาบาล.สต.โนนโพธิ์
โรงพยาบาล.สต.คำน้อย
โรงพยาบาล.สต.ภูเขาขาม
โรงพยาบาล.สต.นาแต้
โรงพยาบาล.สต.กุดปลาดุก
โรงพยาบาล.สต.โนนดู่
โรงพยาบาล.สต.นาสีนวน
การสาธารณสุข > ศูนย์การแพทย์  กระทรวงสาธารณสุข

ศูนย์แพทย์แผนไทยพนา อำเภอพนา
สถานศึกษา > โรงเรียน

บทความหลัก: รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดอำนาจเจริญ
สถานศึกษา > ระดับอาชีวศึกษา

วิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ
วิทยาลัยเทคนิคหัวตะพาน
วิทยาลัยอาชึวศึกษาโปลีเทคอำนาจเจริญ
วิทยาลัยเทคโนโลยีอำนาจเจริญ (เอ-เทค)
วิทยาลัยอาชีวศึกษาเอกวรรณ
สถานศึกษา > ระดับอุดมศึกษา

มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตอำนาจเจริญ (โครงการจัดตั้ง)
มหาวิทยาลัยรามคำแหง สาขาวิทยบริการเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดอำนาจเจริญ
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย อำนาจเจริญ (วัดสระเกษ)
การสาธารณูปโภค > ถนนที่สำคัญในอำนาจเจริญ

สำหรับถนนในหมายเลขที่ 1-17 เป็นถนนที่สำคัญทางประวัติศาสตร์จังหวัดอำนาจเจริญได้แก่
ถนนอรุณประเสริฐ
ถนนชยางกูร
ถนนเอนกอำนาจ
ถนนวิชิตสิน
ถนนร่วมมิตร
ถนนสุขาภิบาล 1
ถนนสุขาภิบาล 2
ถนนสุขาภิบาล 3
ถนนราษฎร์บูรณะ
ถนนสามัคคีธรรม
ถนนอำนวยราษฎร์
ถนนเจริญผล
ถนนผดุงมิตร
ถนนอุดมฤกษ์
ถนนบำรุงราษฎร์
ถนนประชาราษฎร์
ถนนสำราญราษฎร์
ถนนอำนาจอนุสรณ์
ส่วนถนนต่อไปนี้ เป็นถนนที่ตั้งชื่อขึ้นมาใหม่
ถนนข้าวหอมมะลิ
ถนนเลี่ยงเมือง
การสาธารณูปโภค > การคมนาคม

การคมนาคมการจราจร
ภายในเขตเมืองอำนาจเจริญ ประกอบด้วยถนน  จำนวน  114  สาย  รวมความยาวได้  103  กิโลเมตร  โดยแยกเป็นถนนสายหลัก สายรอง  ดังนี้
ถนนสายหลัก   3    สาย     ความยาว  9      กิโลเมตร
ถนนสายรอง   59   สาย     ความยาว  45     กิโลเมตร
ซอย        52   ซอย     ความยาว  49     กิโลเมตร
การสาธารณูปโภค > การประปา

จำนวนครัวเรือนที่ใช้น้ำประปามีจำนวนทั้งสิ้น 8,025 ครัวเรือน
หน่วยงานเจ้าของกิจการประปา คือ การประปาส่วนภูมิภาค จังหวัดอำนาจเจริญ
ผลิตน้ำประปาได้วันละ 10,560 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน ปริมาณการใช้น้ำ 400 ลิตรต่อคนต่อวัน พื้นที่บริการจ่ายน้ำ 7 ตารางกิโลเมตร
การสาธารณูปโภค > ไฟฟ้า

ครัวเรือนที่มีการใช้ไฟฟ้าเกือบทุกหลังคาเรือน และมีไฟฟ้าใช้ครอบคลุม  ไฟฟ้าสาธารณะตามถนน ถนนสายหลักเมืองมีเกือบครบทุกสายเว้นแต่ถนนสายรอง และตามแยก ซอย ซึ่งยังขาดแคลนอีกหลายจุด
การสาธารณูปโภค > การสื่อสาร

จำนวนโทรศัพท์ส่วนบุคคลในพื้นที่  จำนวน  3,309      เลขหมาย
จำนวนโทรศัพท์สาธารณะในเขตพื้นที่  จำนวน  536   เลขหมาย
ชุมสายโทรศัพท์ในเขตพื้นที่  จำนวน  1  แห่ง  จำนวนคู่สายทั้งหมด  4,200  คู่สาย  เปิดใช้ 2,331  คู่สาย
ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข  จำนวน  1  แห่ง  คือที่ทำการไปรษณีย์อำนาจเจริญ
สถานีวิทยุกระจายเสียงในเขตพื้นที่  มี 1 สถานี  คือ  สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทยจังหวัดอำนาจเจริญ
ระบบเสียงวิทยุไร้สาย  1  สถานี  ของสำนักงานเทศบาลเมืองอำนาจเจริญ
หน่วยงานวิทยุสื่อสารในเขตเทศบาล  ได้แก่ แม่ข่ายแสงเพชรของสำนักงานเทศบาลเมืองอำนาจเจริญ แม่ข่ายมิ่งเมืองของสถานีตำรวจภูธรอำเภอเมืองอำนาจเจริญ แม่ข่ายเมืองแมนของที่ทำการปกครองอำเภอเมือง แม่ข่ายเทพมงคลของที่ทำการปกครองจังหวัดอำนาจเจริญ