ภาษาเปอร์เซีย

| ภาษาเปอร์เซีย |
| --- | --- |
فارسی (fārsi), форсӣ (forsī)
ฟอร์ซี ในอักษรวิจิตรเปอร์เซีย (แนสแตอ์ลิก)
ออกเสียง: [fɒːɾˈsiː] ไฟล์:Farsi.ogg
ประเทศที่มีการพูด: อิหร่าน อัฟกานิสถาน (ในฐานะภาษาดารี) ทาจิกิสถาน (ในฐานะภาษาทาจิก) อุซเบกิสถาน (ในฐานะภาษาทาจิก) อิรัก เติร์กเมนิสถาน (ในฐานะภาษาทาจิก) รัสเซีย อาเซอร์ไบจาน
จำนวนผู้พูด: 70 ล้านคน  (ไม่พบวันที่) (รวม 110 ล้านคน)
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อินโด-อิเรเนียนอิหร่านอิหร่านตะวันตกอิหร่านตะวันตกเฉียงใต้ภาษาเปอร์เซีย
รูปแบบก่อนหน้า: เปอร์เซียโบราณ เปอร์เซียกลางเปอร์เซียใหม่ตอนต้นภาษาเปอร์เซีย 
รูปแบบมาตรฐาน: แบบอิหร่าน แบบดารี แบบทาจิก   
ภาษาถิ่น: เปอร์เซียแบบอิหร่าน  ดารี  ทาจิก  บูโครี  ปาห์ลาวานี  ฮาซารากี  อายมัก  ยีดี  เดฮ์วอรี  ยูฮีรี  ตัตแบบคอเคซัส  อาร์มีโน-ตัต         
ระบบการเขียน:   อักษรเปอร์เซีย (อิหร่านกับอัฟกานิสถาน)  อักษรทาจิก (ทาจิกิสถาน)  อักษรฮีบรู  อักษรเบรลล์เปอร์เซีย 
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:    อิหร่าน (ในฐานะเปอร์เซีย)   อัฟกานิสถาน (ในฐานะดารี)   ทาจิกิสถาน (ในฐานะทาจิก)   สาธารณรัฐดาเกสถาน (ในฐานะตัต) 
ผู้วางระเบียบ:   Academy of Persian Language and Literature (อิหร่าน)  Academy of Sciences of Afghanistan (อัฟกานิสถาน)  Rudaki Institute of Language and Literature (ทาจิกิสถาน) 
รหัสภาษา
ISO 639-1: fa
ISO 639-2: per (B) fas (T)
ISO 639-3: fas – รหัสรวม รหัสเอกเทศ: pes – ภาษาเปอร์เซียตะวันตก prs – ภาษาดารี tgk – ภาษาทาจิก aiq – ภาษาอายมัก bhh – ภาษาบูโครี haz – ภาษาฮาซารากี jpr – ภาษาเปอร์เซียของชาวยิว phv – ภาษาปาห์ลาวานี deh – ภาษาเดฮ์วอรี jdt – ภาษายูฮูรี ttt – ภาษาตัต
Linguasphere: 58-AAC (Wider Persian)  > 58-AAC-c (Central Persian)
พื้นที่ที่มีผู้พูดภาษาเปอร์เซียเป็นภาษาแรก (รวมสำเนียง)
โลกภาษาเปอร์เซีย คำบรรยาย   ภาษาทางการ   ผู้พูดมากกว่า 1,000,000 คน   ผู้พูดระหว่าง 500,000 – 1,000,000 คน   ผู้พูดระหว่าง 100,000 – 500,000 คน   ผู้พูดระหว่าง 25,000 – 100,000 คน   ผู้พูดน้อยกว่า 25,000 คน / ไม่มี
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
เปอร์เซีย (อังกฤษ: Persian; /ˈpɜːrʒən, -ʃən/) รู้จักจากชื่อเรียกในกลุ่มชน (endonym) ว่า ฟอร์ซี (فارسی, Fārsī, [fɒːɾˈsiː] ไฟล์:Farsi.ogg) เป็นภาษาอิหร่านตะวันตกที่อยู่ในสาขาอิหร่านของสาขาย่อยอินโด-อิเรเนียนจากตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน เปอร์เซียเป็นภาษาพหุศูนย์ที่ผู้คนพูดเป็นภาษาหลักและใช้อย่างเป็นทางการในประเทศอิหร่าน ประเทศอัฟกานิสถาน และประเทศทาจิกิสถาน ซึ่งความหลากหลายของภาษามาตรฐานที่สามารถเข้าใจร่วมกันมีอยู่ 3 แบบ คือ เปอร์เซียแบบอิหร่าน, เปอร์เซียแบบดารี (เรียกว่า ดารี อย่างเป็นทางการตั้งแต่ ค.ศ. 1958) และเปอร์เซียแบบทาจิก (เรียกว่า ทาจิก อย่างเป็นทางการตั้งแต่สมัยโซเวียต) นอกจากนี้ ยังมีผู้พูดภาษาทาจิกตั้งแต่เกิดในประชากรของประเทศอุซเบกิสถาน, เช่นเดียวกันกับภูมิภาคอื่นที่มีประวัติศาสตร์สังคมเปอร์เซียในเขตวัฒนธรรมเกรตเตอร์อิหร่าน ในประเทศอิหร่านและอัฟกานอสถานเขียนด้วยชุดตัวอักษรเปอร์เซีย ซึ่งมาจากอักษรอาหรับ ส่วนในประเทศทาจิกิสถานเขียนด้วยอักษรทาจิก ซึ่งมาจากอักษรซีริลลิก
ภาษาเปอร์เซียในปัจจุบันสืบต่อมาจากภาษาเปอร์เซียกลาง ภาษาทางการของจักรวรรดิซาเซเนียน (ค.ศ. 224–651) ซึ่งสืบต่อมาจากภาษาเปอร์เซียโบราณที่ใช้ในจักรวรรดิอะคีเมนิด (550–330 ปีก่อนคริสตกาล) มีต้นกำเนิดในพื้นที่จังหวัดฟอร์ส (เปอร์เซีย) ในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศอิหร่าน ไวยากรณ์ของภาษานี้มีความคล้ายกับภาษาในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนหลายภาษา ภาษาดารีของอัฟกานิสถานมีการผสมผสานกับภาษาต่างๆ มากมาย เช่น ภาษามองโกเลีย.
ตลอดทั้งประวัติศาสตร์ ภาษาเปอร์เซียเป็นภาษาอันทรงเกียรติในจักรวรรดิที่มีศูนย์กลางในเอเชียตะวันตก เอเชียกลาง และเอเชียใต้ ภาษาเปอร์เซียเก่าเขียนด้วยคูนิฟอร์มเปอร์เซียเก่าในจารึกระหว่างศตวรรษที่ 6 ถึง 4 ก่อนคริสตกาล ภาษาเปอร์เซียกลางเขียนด้วยอักษรที่มาจากภาษาแอราเมอิก (ปะห์ลาวีกับมาณีกี) ในจารึกกับคัมภีร์ศาสนาโซโรอัสเตอร์และศาสนามาณีกีในระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 3 ถึง 10 มีการเขียนวรรณกรรมภาษาเปอร์เซียใหม่ครั้งแรกในคริสต์ศตวรรษที่ 9 หลังการพิชิตจักรวรรดิเปอร์เซียโดยมุสลิมเป็นต้นมา จึงเริ่มมีการนำอักษรอาหรับมาดัดแปลง ภาษาเปอร์เซียเป็นภาษาแรกที่ทลายการผูกขาดของชาวอาหรับผ่านระบบการเขียนในโลกมุสลิม ทำให้กวีเปอร์เซียกลายเป็นธรรมเนียมในข้าราชสำนักตะวันออกหลายแห่ง ในอดีต แม้แต่ผู้ไม่ใช่เจ้าของภาษาก็ใช้ภาษานี้เป็นภาษาราชการ เช่น จักรวรรดิออตโตมันในเอเชียไมเนอร์, จักรวรรดิโมกุลในเอเชียใต้ และชาวปาทานในประเทศอัฟกานิสถาน ภาษานี้มีอิทธิพลบางส่วนในภาษาอาหรับด้วย พร้อมกับยืมคำมาจากภาษาอาหรับในยุคกลาง
มีผู้พูดภาษาเปอร์เซียประมาณ 110 ล้านคนทั่วโลก รวมถึงชาวเปอร์เซีย, ชาวทาจิก, ชาวแฮซอแรฮ์, ชาวตัตแถบคอเคซัส และอายมัก คำว่า Persophone อาจใช้เพื่ออ้างถึงผู้พูดภาษาเปอร์เซีย