อำเภอภูซาง
ประวัติ

อำเภอภูซาง เป็นเมืองโบราณที่ค้นพบหลักฐานจากพงศวดารโยนก ว่าเมืองเชียงแรง เป็นเมืองเก่าที่มีอายุไม่ต่ำกว่า 900 ปี เป็นเมืองหนึ่งของอาณาจักรภูกามยาว เป็นเมืองที่เกิดขึ้นพร้อมกับเมืองลอ เมืองเทิง เมืองคอบ เมืองออย  เมืองปง เมืองเชียงคำ ฯลฯ ต่อมาใน พ.ศ. 2473 ได้มีการจัดตั้งระเบียบการปกครองใหม่เป็นเจ้าเมืองข้าหลวง และได้ตราพระราชบัญญัติมณฑลพายัพ ในปี พ.ศ. 2475 มีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง ได้ยุบตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครเสียหมด เมืองต่างๆ จึงมีฐานะเป็นอำเภอ เมืองเชียงแรงจึงขึ้นอยู่กับการปกครองของอำเภอเชียงคำ
จนกระทั่งทางทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองบางส่วนของอำเภอเชียงคำ ออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอภูซาง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2539 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอภูซาง ในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน
วันที่ 23 มกราคม 2481 รวมพื้นที่ตำบลเชียงแรง ตำบลสบบง ตำบลปง ตำบลวังเค็ม ตำบลบ้านแวน กับหมู่บ้านที่ 1-9,17 (ในขณะนั้น) ของตำบลในเวียง หมู่บ้านที่ 1-4 (ในขณะนั้น) ของตำบลไชยพรม และตำบลหย่วน จัดตั้งขึ้นเป็น ตำบลหย่วน กับรวมตำบลดอนคาว ตำบลป่าสัก ตำบลทุ่งกล้วย จัดตั้งเป็น ตำบลทุ่งกล้วย
วันที่ 12 พฤศจิกายน 2483 แยกหมู่บ้านที่ 53-61 (ในขณะนั้น) ของตำบลหย่วน และพื้นที่หมู่ 9-20 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งกล้วย ตั้งเป็น ตำบลเชียงแรง กับแยกพื้นที่หมู่ 1-8 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งกล้วย และพื้นที่หมู่ 43-52 (ในขณะนั้น) ของตำบลหย่วน ตั้งเป็น ตำบลสบบง กับแยกพื้นที่หมู่ 30-35 (ในขณะนั้น) ของตำบลหย่วน และพื้นที่หมู่ 21-32 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งกล้วย ตั้งเป็น ตำบลเจดีย์คำ และยุบพื้นที่ตำบลทุ่งกล้วย เนื่องจากไม่มีหมู่บ้านเหลืออยู่ จึงหมดความจำเป็นที่จะให้ตั้งเป็นตำบลอยู่ต่อไป
วันที่ 1 กันยายน 2513 ตั้งตำบลภูซาง แยกออกจากตำบลเชียงแรง
วันที่ 10 กรกฎาคม 2516 ตั้งตำบลทุ่งกล้วย แยกออกจากตำบลสบบง
วันที่ 28 กรกฎาคม 2520 แยกพื้นที่อำเภอพะเยา อำเภอจุน อำเภอเชียงคำ อำเภอเชียงม่วน อำเภอดอกคำใต้ อำเภอปง และอำเภอแม่ใจ ออกจากการปกครองจังหวัดเชียงราย รวมตั้งขึ้นเป็น จังหวัดพะเยา
วันที่ 18 ตุลาคม 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลสบบง ในท้องที่บางส่วนของตำบลสบบง
วันที่ 24 กรกฎาคม 2527 โอนพื้นที่หมู่ 10 บ้านนาหนุน (ในขณะนั้น) ของตำบลเชียงแรง ไปตั้งเป็นหมู่ 14 ของตำบลภูซาง
วันที่ 12 กันยายน 2538 ตั้งตำบลป่าสัก แยกออกจากตำบลภูซาง
วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลเชียงแรง สภาตำบลภูซาง และสภาตำบลทุ่งกล้วย เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงแรง องค์การบริหารส่วนตำบลภูซาง และองค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งกล้วย
วันที่ 26 มิถุนายน 2539 แยกพื้นที่ตำบลภูซาง ตำบลป่าสัก ตำบลทุ่งกล้วย ตำบลเชียงแรง และตำบลสบบง อำเภอเชียงคำ มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอภูซาง และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเชียงคำ
วันที่ 12 ตุลาคม 2541 กำหนดเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอภูซาง โดยกำหนดให้ตำบลเชียงแรง ให้มีเขตการปกครองทั้งหมด 11 หมู่บ้าน ตำบลภูซาง ให้มีเขตการปกครองทั้งหมด 9 หมู่บ้าน ตำบลสบบง ให้มีเขตการปกครองทั้งหมด 10 หมู่บ้าน ตำบลป่าสัก ให้มีเขตการปกครองทั้งหมด 7 หมู่บ้าน และตำบลทุ่งกล้วย ให้มีเขตการปกครองทั้งหมด 11 หมู่บ้าน
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลสบบง เป็น เทศบาลตำบลสบบง ด้วยผลของกฎหมาย
วันที่ 15 ตุลาคม 2542 ยกฐานะสภาตำบลป่าสัก เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลป่าสัก
วันที่ 2 พฤศจิกายน 2543 กำหนดบริเวณที่ดินป่าน้ำหงาวฝั่งซ้าย ในท้องที่ตำบลตับเต่า ตำบลหงาว อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย และป่าน้ำเปื๋อย ป่าน้ำหย่วน และป่าน้ำลาว ในท้องที่ตำบลภูซาง ตำบลทุ่งกล้วย กิ่งอำเภอภูซาง อำเภอเชียงคำ และตำบลร่มเย็น ตำบลแม่ลาว อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา ให้เป็นอุทยานแห่งชาติภูซาง ให้ตั้งที่ทำการอุทยานแห่งชาติ ณ พื้นที่หมู่ 8 ตำบลภูซาง กิ่งอำเภอภูซาง
วันที่ 4 มิถุนายน 2545 แยกพื้นที่หมู่ 1 บ้านก๊อน้อย ตำบลทุ่งกล้วย มาตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 12 บ้านใหม่รุ่งทวี และแยกพื้นที่หมู่ 4 บ้านป่าสัก ตำบลป่าสัก มาตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 9 บ้านข่วงแก้ว
วันที่ 1 กรกฎาคม 2547 ยุบสภาตำบลสบบง รวมกับเทศบาลตำบลสบบง
วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอภูซาง อำเภอเชียงคำ เป็น อำเภอภูซาง
วันที่ 30 มิถุนายน 2554 เปลี่ยนแปลงชื่อหมู่ 11 บ้านป่าสัก ตำบลสบบง เป็น หมู่ 11 บ้านใหม่ดอนตัน
วันที่ 10 ตุลาคม 2561 เปิดจุดผ่านแดนถาวรระหว่างบ้านฮวก ตำบลภูซาง จังหวัดพะเยา ประเทศไทย และบ้านปางมอน เมืองคอบ แขวงไซยะบุลี (ไชยบุรี) สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยยกระดับจากจุดผ่อนปรนบ้านฮวก (เดิม)