stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อาริสโตเติล
ปรัชญาทฤษฎี > อภิปรัชญา > ศักยภาพและภาวะจริง

เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลง ( kinesis ) และสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงในขณะนี้ ตามที่เขากำหนดไว้ในPhysics and On Generation and Corruption 319b–320a เขาแยกความแตกต่างที่จะเกิดขึ้นจาก:
การเจริญเติบโตและการลดลงซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงของปริมาณ
การเคลื่อนไหวซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงในอวกาศ และ
การเปลี่ยนแปลงซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงในคุณภาพ
สิ่งที่จะเกิดขึ้นคือการเปลี่ยนแปลงที่ไม่มีสิ่งใดคงอยู่ซึ่งผลลัพธ์คือคุณสมบัติ ในการเปลี่ยนแปลงนั้น เขาได้แนะนำแนวคิดของศักยภาพ ( ไดนามิก ) และความเป็นจริง ( entelecheia ) ร่วมกับเรื่องและรูปแบบ หมายถึงศักยภาพ นี่คือสิ่งที่สามารถทำได้หรือดำเนินการได้หากเงื่อนไขถูกต้องและสิ่งอื่นไม่ได้ป้องกัน ตัวอย่างเช่น เมล็ดพืชในดินอาจเป็นพืช ( ไดนาไม ) และหากไม่ได้รับสิ่งกีดขวาง มันจะกลายเป็นพืช สิ่งมีชีวิตที่มีศักยภาพสามารถ 'กระทำ' ( poiein ) หรือ 'ถูกกระทำตาม' ( Paschein) ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้เองหรือเรียนรู้ก็ได้ ตัวอย่างเช่น ดวงตามีศักยภาพในการมองเห็น (โดยกำเนิด - ถูกกระทำ) ในขณะที่ความสามารถในการเล่นขลุ่ยสามารถถูกครอบงำโดยการเรียนรู้ (การออกกำลังกาย - การแสดง) ความเป็นจริงคือการเติมเต็มจุดสิ้นสุดของศักยภาพ เพราะจุดจบ ( telos ) เป็นหลักการของการเปลี่ยนแปลงทุกอย่าง และเพื่อประโยชน์ในการสิ้นสุดจึงมีศักยภาพ ดังนั้นความจริงก็คือจุดจบ จากตัวอย่างก่อนหน้านี้ อาจกล่าวได้ว่าความจริงก็คือเมื่อโรงงานทำกิจกรรมอย่างหนึ่งที่พืชทำ
เพื่อประโยชน์ของสิ่งนั้น ( แก่ hou heneka ) สิ่งนั้นคือ หลักการของมัน และการบังเกิดมีขึ้นเพื่อประโยชน์ของที่สุด และความเป็นจริงก็คือจุดจบ และเพื่อประโยชน์ในการนี้ที่ได้มาซึ่งศักยภาพ เพราะสัตว์ทั้งหลายไม่ได้ดูเพื่อที่พวกมันจะได้มองเห็น แต่มีไว้เพื่อมองเห็น
โดยสรุปเรื่องที่ใช้ทำบ้านมีศักยภาพที่จะเป็นบ้านทั้งกิจกรรมการสร้างและรูปแบบของบ้านหลังสุดท้ายเป็นเรื่องจริงซึ่งเป็นสาเหตุหรือจุดจบในที่สุด จากนั้นอริสโตเติลดำเนินการและสรุปว่าความเป็นจริงอยู่ก่อนศักยภาพในสูตร ในเวลา และในสาระสำคัญ ด้วยคำจำกัดความของสสารเฉพาะ (เช่น สสารและรูปแบบ) อริสโตเติลพยายามแก้ปัญหาเกี่ยวกับความสามัคคีของสิ่งมีชีวิต เช่น "อะไรที่ทำให้มนุษย์เป็นหนึ่งเดียวกัน"? เนื่องจากเพลโตมีแนวคิดสองประการ: สัตว์และสัตว์สองเท้า แล้วมนุษย์เป็นเอกภาพได้อย่างไร? อย่างไรก็ตาม ตามคำกล่าวของอริสโตเติล ศักยภาพ (สสาร) และตัวตนที่แท้จริง (รูปแบบ) เป็นหนึ่งเดียวกัน
ปรัชญาทฤษฎี > อภิปรัชญา > ญาณวิทยา

สัจนิยมภายในของอาริสโตเติลหมายความว่าญาณวิทยาของเขาอาศัยการศึกษาสิ่งที่มีอยู่หรือเกิดขึ้นในโลก แล้วยกไปสู่ความรู้สากล ส่วนญาณวิทยาของเพลโตเริ่มต้นจากความรู้รูปสากล (หรือความคิด) แล้วลดระดับลงเมาเป็นความรู้การเลียนแบบเฉพาะรายของรูปสากลนั้น อาริสโตเติลใช้การอุปนัยจากตัวอย่างควบคู่กับนิรนัย ส่วนเพลโตอาศัยนิรนัยจากหลักการ a priori
ปรัชญาธรรมชาติ

"ปรัชญาธรรมชาติ" ของอาริสโตเติลครอบคลุมปรากฏการณ์ธรรมชาติหลากหลายซึ่งรวมถึงสิ่งที่จัดอยู่ในวิชาฟิสิกส์ ชีววิทยาหรือวิทยาศาสตร์ธรรมชาติอื่นในปัจจุบัน ในอภิธานของอาริสโตเติล "ปรัชญาธรรมชาติ" เป็นปรัชญาแขนงหนึ่งที่สอบสวนปรากฏการณ์ในโลกธรรมชาติ งานของอาริสโตเติลครอบคลุมการสอบสวนทางปัญญาแทบทุกแง่มุม อาริสโตเติลทำให้ปรัชญามีความหมายอย่างกว้างอยู่รวมกับการใช้เหตุผล ซึ่งเขาจะเรียกว่าเป็น "ศาสตร์" แต่พึงทราบว่าการใช้คำว่า "ศาสตร์" ของเขานั้นมีความหมายแตกต่างจากสิ่งที่ครอบคลุมด้วยคำว่าวิธีการทางวิทยาศาสตร์ อาริสโตเติลเขียนว่า "ศาสตร์ (dianoia) ทุกชนิดเป็นเชิงปฏิบัติ บทกวีหรือทฤษฎี" ศาสตร์เชิงปฏิบัติของเขารวมถึงจริยศาสตร์และการเมือง ศาสตร์บทกวีของเขาหมายความถึงการศึกษาวิจิตรศิลป์รวมทั้งบทกวี ศาสตร์ทฤษฎีของเขาครอบคลุมฟิสิกส์ คณิตศาสตร์และอภิปรัชญา
ปรัชญาธรรมชาติ > ฟิสิกส์ > ห้าธาตุ

ในหนังสือ On Generation and Corruption  อาริสโตเติลเชื่อมโยงสี่ธาตุที่เสนอก่อนหน้านี้โดย Empedocles ได้แก่ ดิน น้ำ ลมและไฟ กับคุณสมบัติที่สัมผัสได้สองจากสี่อย่าง ได้แก่ ร้อน เย็น เปียกและแห้ง ตามแผนของ  Empedocles สสารทั้งหมดประกอบขึ้นจากสี่ธาตุในสัดส่วนแตกต่างกัน แผนของอาริสโตเติลเพิ่มธาตุอีเทอร์ (Aether) จากสวรรค์ ซึ่งเป็นสสารของทรงกลมสวรรค์ คือ ดาวฤกษ์และดาวเคราะห์
| ธาตุ | ร้อน/เย็น | เปียก/แห้ง | การเคลื่อนที่ | สถานะของสสารสมัยใหม่ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ดิน | เย็น | แห้ง | ลง | ของแข็ง |
| น้ำ | เย็น | เปียก | ลง | ของเหลว |
| ลม | ร้อน | เปียก | ขึ้น | แก๊ส |
| ไฟ | ร้อน | แห้ง | ขึ้น | พลาสมา |
| อีเทอร์ | (สสารเทวะ) | — | เป็นวงกลม (บนสวรรค์) | — |
ปรัชญาธรรมชาติ > ฟิสิกส์ > การเคลื่อนที่

อาริสโตเติลอธิบายการเคลื่อนที่ไว้สองแบบ คือ "การเคลื่อนที่รุนแรง" หรือ "ไม่เป็นธรรมชาติ" เช่น การขว้างหิน และ "การเคลื่อนที่ธรรมชาติ" เช่น วัตถุที่ตกลงพื้น ในการเคลื่อนที่รุนแรง เมื่อตัวการหยุดออกแรงกระทำ การเคลื่อนที่ก็หยุดเช่นกัน กล่าวอีกอย่างหนึ่งว่า สภาพธรรมชาติของวัตถุคือการอยู่กับที่ เนื่องจากอาริสโตเติลไม่ได้พิจารณาแรงเสียดทานด้วย ด้วยความเข้าใจนี้ จะสังเกตได้ตามที่อาริสโตเติลกล่าวว่า วัตถุหนัก (เช่น อยู่บนพื้น) ต้องใช้แรงมากกว่าในการทำให้วัตถุขยับ ละวัตถุที่ถูกผลักด้วยแรงที่มากกว่าจะเคลื่อนที่เร็วกว่า
ใน Physics (215a25)  อาริสโตเติลระบุกฎจำนวนว่า ความเร็ว v ของวัตถุที่ตกลงแปรผันตรง (กำหนดค่าคงที่ตัวหนึ่งขึ้นมาคือ c) กับน้ำหนัก W และแปรผกผันกับความหนาแน่น ρ ของของไหลที่เป็นตัวกลาง
อาริสโตเติลส่อความว่าในสุญญากาศความเร็วของการตกจะไม่มีที่สิ้นสุด และสรุปจากความไม่สมเหตุสมผลนี้ว่าสุญญากาศจะมีอยู่ไม่ได้
อาร์คิมิดีสแก้ไขทฤษฎีของอาริสโตเติลว่าวัตถุที่เคลื่อนที่เข้าสู่สถานที่พักตามธรรมชาติของมัน เรือโลหะสามารถลอยน้ำได้หากมันแทนที่น้ำมากพอ การลอยขึ้นอยู่กับแผนของอาร์คิมิดีสว่าด้วยมวลและปริมาตรของวัตถุ ไม่ใช่ความคิดเรื่ององค์ประกอบมูลฐานของวัถตุของอาริสโตเติล
งานเขียนของอาริสโตเติลว่าด้วยการเคลื่อนที่ยังมีอิทธิพลอยู่จนสมัยใหม่ตอนต้น กล่าวกันว่ากาลิเลโอแสดงด้วยการทดลองว่าข้ออ้างของอาริสโตเติลเรื่องวัตถุที่หนักกว่าจะตกลงสู่พื้นเร็วกว่าวัตถุที่เบากว่าไม่ถูกต้อง ส่วนคาร์โล โรเวลลี นักวิทยาศาสตร์ชาวอิตาลีในคริสต์ศตวรรษที่ 20 มีความเห็นแย้งว่า ฟิสิกส์การเคลื่อนที่ของอาริสโตเติลถูกต้องในขอบเขตความสมเหตุสมผล ที่ว่าวัตถุในสนามความโน้มถ่วงของโลกจมอยู่ในของไหลเช่นอากาศ ในระบบนี้ วัตถุที่หนักกว่าตกลงอย่างคงที่เดินทางเร็วกว่าวัตถุที่เบากว่า (ไม่ว่าคิดแรงเสียดทานหรือไม่) และวัตถุจะตกลงช้าลงในตัวกลางที่หนาแน่นกว่า
ปรัชญาธรรมชาติ > ฟิสิกส์ > สี่เหตุ

อาริสโตเติลเสนอว่าเหตุผลของทุกสิ่งสามารถบอกได้ว่ามาจากปัจจัยสี่ชนิด
เหตุวัตถุ (material cause) อธิบายวัตถุของประกอบขึ้นเป็นวัตถุ ตัวอย่างเช่น เหตุวัตถุของโต๊ะคือไม้ ไม่ใช่เหตุเกี่ยวกับการกระทำ ไม่ได้หมายความว่าโดมิโนแท่งหนึ่งล้มทับอีกแท่งหนึ่ง
เหตุรูปนัย (formal cause) เป็นรูปของวัตถุ คือ การจัดเรียงของสสาร เป็นการบอกว่าสิ่งหนึ่งคืออะไร สิ่งนั้นตัดสินจากนิยาม รูป แปรูป สารัตถะ ภาวะสังเคราะห์หรือแม่แบบ กล่าวอย่างง่ายว่า เหตุรูปนัยคือความคิดที่อยู่ในใจของประติมากรซึ่งนำให้ปั้นประติมากรรมนั้น ตัวอย่างอย่างง่ายของเหตุรูปนัยคือภาพทางจิตหรือความคิดซึ่งทำให้ศิลปิน สถาปนิกหรือวิศวกรวาดภาพ
สัมฤทธิเหตุ (efficient cause) เป็น "บ่อเกิดปฐมภูมิ"เสนอว่าตัวการทุกชนิด ทั้งที่ไม่มีชีวิตหรือมีชีวิต ที่เป็นบ่อเกิดของการเปลี่ยนแปลง การเคลื่อนที่หรือการหยุดนิ่ง เหตุดังกล่าวครอบคลุมนิยามสมัยใหม่ของ "สาเหตุ" ว่าเป็นตัวการหรือเหตุการณ์เฉพาะหรือสภาพหนึ่ง ในกรณีโดมิโนสองชิ้น เมื่อชิ้นแรกล้มลงจะทำให้ชิ้นที่สองล้มลงตาม ในกรณีของสัตว์ สัมฤทธิเหตุกล่าวถึงการเจริญจากไข่ และการทำงานของร่างกาย
อันตเหตุ (final cause, telos) เป็นวัตถุประสงค์ สาเหตุที่มีหรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ตรงกับความคิดเหตุจูงใจ (motivating cause) สมัยใหม่ เช่น ความจงใจ (volition) ในกรณีสิ่งมีชีวิต ส่อความถึงการปรับตัวกับวิถีชีวิตเฉพาะ
ปรัชญาธรรมชาติ > ฟิสิกส์ > ทัศนศาสตร์

อาริสโตเติลอธิบายการทดลองในวิชาทัศนศาสตร์โดยใช้กล้องทาบเงาใน Problems เล่มที่ 15 อุปกรณ์ดังกล่าวประกอบด้วยห้องมืดโดยเจาะช่องขนาดเล็กให้แสงผ่าน เมื่อใช้กล้องดังกล่าว เขาเห็นว่าไม่ว่าเจาะรูเป็นรูปใดก็ตาม จะเห็นภาพดวงอาทิตย์เป็นทรงกลมเสมอ เขายังสังเกตว่าการเพิ่มระยะห่างระหว่างช่องกับพื้นผิวภาพจะขยายภาพให้ใหญ่ขึ้น
ปรัชญาธรรมชาติ > ฟิสิกส์ > ความบังเอิญและการเกิดเอง

อาริสโตเติลกล่าวว่า ความบังเอิญ (chance) และการเกิดเอง (spontaneity) เป็นสาเหตุของบางสิ่ง ซึ่งแยกจากเหตุอย่างอื่น เช่น เป็นเพียงความจำเป็น (necessity) ความบังเอิญที่เป็นเหตุที่มีความสำคัญรองลงมาอยู่ในขอบเขตของอุบัติเหตุ (accident) "จากสิ่งที่เกิดเอง" นอกจากนี้ ยังมีความบังเอิญอีกชนิดหนึ่งที่จำเพาะกว่า ซึ่งอาริสโตเติลตั้งชื่อว่า "โชค" (luck) ซึ่งใช้กับตัวเลือกจริยธรรมของบุคคลเท่านั้น
ปรัชญาธรรมชาติ > ดาราศาสตร์

อาริสโตเติลหักล้างข้ออ้างของดิมอคริตัสที่ว่าทางช้างเผือกเกิดขึ้นจาก "ดาวฤกษ์ที่ถูกเงาของโลกบดบังจากรัศมีดวงอาทิตย์" โดยชี้ให้เห็นอย่างถูกต้องว่าหาก "ดวงอาทิตย์มีขนาดใหญ่กว่าโลก และระยะห่างของดาวฤกษ์กับโลกนั้นไกลกว่าระยะห่างจากดวงอาทิตย์ถึงโลกหลายเท่า แล้วดวงอาทิตย์จะส่องแสงไปยังดาวฤกษ์ทั้งหมดโดยที่โลกจะบังไว้ไม่ได้"
ปรัชญาธรรมชาติ > ธรณีวิทยา

อาริสโตเติลเป็นคนแรก ๆ ที่บันทึกการสังเกตทางภูมิศาสตร์ เขากล่าวว่าการเปลี่ยนแปลงทางภูมิศาสตร์นั้นช้าเกินกว่าจะสังเกตได้ในชั่วชีวิตของบุคคลคนหนึ่ง
ปรัชญาธรรมชาติ > ชีววิทยา > การวิจัยเชิงประจักษ์

อาริสโตเติลเป็นบุคคลแรกที่ศึกษาชีววิทยาอย่างเป็นระบบ และชีววิทยาเป็นส่วนใหญ่ของงานเขียนของเขา เขาใช้เวลาสองปีศึกษาและบรรยายสัตววิทยาของเลสบอสและทะเลโดยรอบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งลากูนไพรา (Pyrrha) ที่อยู่กลางเกาะ ข้อมูลของเขารวบรวมจากข้อสังเกตของเขาเอง คำแถลงของผู้มีความรู้ชำนัญพิเศษอย่างคนเลี้ยงผึ้งและชาวประมง และบันทึกที่ไม่ค่อยแม่นยำนักที่ได้จากนักเดินทางจากต่างถิ่น การเน้นเกี่ยวกับสัตว์มากกว่าพืชนั้นเป็นความบังเอิญทางประวัติศาสตร์ กล่าวคือ งานเกี่ยวกับพฤกษศาสตร์ของเขาสูญหายไป แต่งานเกี่ยวกับพืชของศิษย์เขาเหลือรอดต่อมา
อาริสโตเติลรายงานสัตว์ทะเลที่เห็นจากการสังเกตบนเลสบอสและสัตว์น้ำที่ชาวประมงจับได้ เขาอธิบายปลาดุก ปลากระเบนไฟฟ้าและปลากบอย่างละเอียด ตลอดจนชั้นเซฟาโลพอด เช่น หมึกและอาร์โกนอต (argonaut) คำบรรยายหนวดผสมพันธุ์ (hectocotyl arm) ของเซฟาโลพอดนั้น คนส่วนใหญ่ไม่เชื่อกันจนคริสต์ศตวรรษที่ 19 เขาให้คำบรรยายอย่างแม่นยำของกระเพาะสี่ห้องของสัตว์เคี้ยวเอื้อง และการเจริญของตัวอ่อนแบบฟักไข่ในตัวของปลาฉลามหมา (houndshark)
เขาสังเกตว่าโครงสร้างของสัตว์ตรงกับการทำหน้าที่พอดี ฉะนั้นในหมู่นก นกกระสาซึ่งอาศัยอยู่ในหนองบึงที่มีโคลนอ่อนและอาศัยจับปลา จึงมีคอและขายาว และมีจะงอยปากแหลมคล้ายหอก ส่วนเป็ดที่ว่ายน้ำได้จะมีขาสั้นและเท้าเป็นพังผืด ทั้งนี้ ชาลส์ ดาร์วินสังเกตข้อแตกต่างระหว่างสัตว์ชนิดคล้ายกันเหล่านี้ด้วย แต่เขาใช้ข้อมูลสรุปเป็นทฤษฎีวิวัฒนาการซึ่งต่างจากอาริสโตเติล สำหรับผู้อ่านสมัยใหม่ งานเขียนของอาริสโตเติลเข้าใกล้การส่อความถึงวิวัฒนาการ แต่ถึงแม้อาริสโตเติลทราบว่ามีการกลายพันธุ์หรือพันธุ์ผสมเกิดขึ้นได้ แต่เขามองว่าเป็นอุบัติเหตุที่เกิดน้อย สำหรับอาริสโตเติล อุบัติเหตุเป็นเหมือนคลื่นความร้อนในฤดูหนาวที่จะต้องถือแยกจากสาเหตุธรรมชาติ ฉะนั้น เขาจึงวิจารณ์ทฤษฎีวัสดุนิยมกำเนิดสิ่งมีชีวิตและอวัยวะของสิ่งมีชีวิตจาก "การอยู่รอดของผู้เหมาะสมที่สุด" ของ Empedocles และหัวเราะเยาะความคิดที่ว่าอุบัติเหตุสามารถนำไปสู่ผลลัพธ์ที่เป็นระเบียบ เมื่อใช้คำสมัยใหม่ เขาไม่ได้กล่าวไว้ที่ใดว่าสปีชีส์ต่างชนิดกันมีบรรพบุรุษร่วมกันได้ หรือชนิดหนึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นอีกชนิดหนึ่งได้ หรือชนิดหนึ่งสามารถสูญพันธุ์ได้
ปรัชญาธรรมชาติ > ชีววิทยา > ลีลาวิทยาศาสตร์

อาริสโตเติลไม่ได้ทำการทดลองในความหมายสมัยใหม่ เขาใช้คำภาษากรีกโบราณ pepeiramenoi ซึ่งหมายถึง การสังเกต หรืออย่างมากก็ใช้กระบวนการสอบส่วนอย่างการผ่าชันสูตร เขาพบว่าไข่ของแม่ไก่ที่ผสมแล้วที่มีระยะที่เหมาะสม แล้วเปิดดูเห็นหัวใจของตัวอ่อนกำลังเต้นอยู่ภายใน
เขาใช้ลีลาวิทยาศาสตร์อีกแบบหนึ่ง คือ การรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ การค้นหาแบบรูปที่พบร่วมในสัตว์ทั้งกลุ่ม และอนุมานคำอธิบายเชิงสาเหตุที่เป็นไปได้จากข้อค้นพบนั้น ลีลานี้พบทั่วไปในชีววิทยาสมัยใหม่เมื่อมีข้อมูลปริมาณมากอยู่ในสาขาใหม่ เช่น จีโนมิกส์ (genomics) ทั้งนี้ วิธีนี้ไม่มีความแน่นอนแบบเดียวกับวิทยาศาสตร์เชิงทดลอง แต่สามารถได้สมมติฐานที่ทดสอบได้และสร้างคำอธิบายเชิงบรรยายเกี่ยวกับสิ่งที่สังเกตได้ ในความหมายนี้ ชีววิทยาของอาริสโตเติลก็เป็นวิทยาศาสตร์
จากข้อมูลที่เขาเก็บรวบรวมและจดบันทึก อาริสโตเติลอนุมานกฎจำนวนหนึ่งเกี่ยวกับประวัติศาสตร์สิ่งมีชีวิตที่มีสัตว์สี่เท้าที่ออกลูกเป็นตัวที่เขาศึกษา คำทำนายที่ถูกต้องของเขา เช่น จำนวนลูกลดลงตามขนาดร่างกายของตัวเต็มวัย โดยช้างจะมีลูกเล็กจำนวนน้อยกว่าหนู อายุขัยของสัตว์เพิ่มขึ้นตามระยะมีครรภ์และขนาดร่างกาย โดยช้างจะมีอายุยืนกว่าหนู มีอายุครรภ์นานกว่าและตัวใหญ่กว่าด้วย ตัวอย่างสุดท้าย ความสามารถมีลูกลดลงตามอายุขัย ฉะนั้นสัตว์ที่อายุยืนอย่างช้างจะมีลูกรวมกันน้อยกว่าสัตว์อายุสั้นอย่างหนู
ปรัชญาธรรมชาติ > ชีววิทยา > การจำแนกสิ่งมีชีวิต

อาริสโตเติลแยกสัตว์ประมาณ 500 สปีชีส์ โดยจัดเรียงตามมาตราความสมบูรณ์โดยแบ่งระดับ (scala naturae) โดยมีมนุษย์อยู่บนสุด ระบบของเขามีสัตว์ 11 ระดับ จากที่มีศักยภาพสูงสุดไปต่ำสุด โดยแสดงในรูปเมื่อเกิด ศักยภาพสูงสุดทำให้สิ่งมีชีวิตเกิดมาตัวร้อนและเย็น ส่วนสัตว์ต่ำสุดมีไข่แห้งคล้ายแร่ธาตุ สัตว์เหนือกว่าพืข และพืชเหนือกว่าแร่ธาตุอีกทอดหนึ่ง เขาจัดกลุ่มสัตว์ที่นักสัตววิทยาสมัยใหม่เรียกว่า สัตว์มีกระดูกสันหลัง ว่าเป็นสัตว์ตัวร้อน "มีเลือด" และต่ำกว่านั้นเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังตัวเย็นเป็น "สัตว์ไม่มีเลือด" สัตว์ที่มีเลือดยังแบ่งอีกเป็นสัตว์ที่ออกลูกเป็นตัว (สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) และสัตว์ที่ออกลูกเป็นไข่ (สัตว์ปีก สัตว์เลื้อยคลานและปลา) สัตว์ที่ไม่มีเลือด ได้แก่ แมลง สัตว์พวกกุ้งกั้งปู ชั้นเซฟาโลพอด และมอลลัสกาเปลือกแข็ง เขาพบว่าสัตว์ไม่เข้ากับมาตราเส้นตรงเสียทีเดียว และหมายเหตุข้อยกเว้นต่าง ๆ เช่น ปลาฉลามมีรกเหมือนกับสัตว์สี่เท้า สำหรับนักชีววิทยาสมัยใหม่ คำอธิบายปรากฏการณ์ดังกล่าวที่อาริสโตเติลไม่ทราบคือ วิวัฒนาการลู่ออก เขาเชื่อว่าเหตุสุดท้ายที่เป็นจุดมุ่งหมายชี้นำกระบวนการธรรมชาติทั้งหมด ทัศนะอันตวิทยานี้ให้เหตุผลแก่ข้อมูลที่สังเกตได้ว่าเป็นการสำแดงซึ่งการออกแบบรูปนัย
| กลุ่ม | ตัวอย่าง (ของอาริสโตเติล) | เลือด | ขา | วิญญาณ (มีเหตุผล R, มีความรู้สึก S, นอกอำนาจจิตใจ V) | คุณสมบัติ (ร้อน–เย็น, เปียก–แห้ง) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| มนุษย์ | มนุษย์ | มีเลือด | 2 ขา | R, S, V | ร้อน, เปียก |
| สัตว์สี่ขาออกลูกเป็นตัว | แมว กระต่ายป่า | มีเลือด | 4 ขา | S, V | ร้อน, เปียก |
| อันดับฐานวาฬและโลมา | โลมา, วาฬ | มีเลือด | ไม่มีขา | S, V | ร้อน, เปียก |
| สัตว์ปีก | นกจาบคา, นกตบยุง | มีเลือด | 2 ขา | S, V | ร้อน, เปียก, ยกเว้นไข่ แห้ง |
| สัตว์สี่เท้าออกลูกเป็นไข่ | กิ้งก่าคาเมเลี่ยน, จระเข้ | มีเลือด | 4 ขา | S, V | เย็น, เปียก ยกเว้นเกล็ด ไข่ |
| งู | งูน้ำ งูแมวเซาออตโตมัน | มีเลือด | ไม่มีขา | S, V | เย็น, เปียก ยกเว้นเกล็ด ไข่ |
| ปลาที่ออกลูกเป็นไข่ | ปลากระพง, ปลานกแก้ว | มีเลือด | ไม่มีขา | S, V | เย็น, เปียก รวมไข่ |
| (จัดรวมกับปลาที่ออกลูกเป็นไข่): ปลาฉลามมีรก | ปลาฉลาม, ปลาสเกต | มีเลือด | ไม่มีขา | S, V | เย็น, เปียก แต่มีรกเหมือนสัตว์สี่เท้า |
| สัตว์พวกกุ้งกั้งปู | กุ้ง ปู | ไม่มีเลือด | ขาจำนวนมาก | S, V | เย็น, เปียก ยกเว้นเปลือก |
| ชั้นเซฟาโลพอด | หมึกกล้วย, หมึก | ไม่มีเลือด | มีหนวด | S, V | เย็น, เปียก |
| สัตว์เปลือกแข็ง | หอยแครง, หอยทรัมเป็ต | ไม่มีเลือด | ไม่มีขา | S, V | เย็น, แห้ง (เปลือกเป็นแร่ธาตุ) |
| แมลงที่ออกลูกเป็นตัวอ่อน | มด, จั๊กจั่น | ไม่มีเลือด | 6 ขา | S, V | เย็น, แห้ง |
| เกิดขึ้นเอง | ฟองน้ำ หนอน | ไม่มีเลือด | ไม่มีขา | S, V | เย็น, เปียก หรือ แห้ง เกิดจากพื้นโลก |
| พืช | มะเดื่อ | ไม่มีเลือด | ไม่มีขา | V | เย็น, แห้ง |
| แร่ธาตุ | เหล็ก | ไม่มีเลือด | ไม่มีขา | ไม่มี | เย็น, แห้ง |
ปรัชญาธรรมชาติ > จิตวิทยา > วิญญาณ

จิตวิทยาของอาริสโตเติล ตามที่ระบุไว้ในศาสตรนิพนธ์ ว่าด้วยวิญญาณ (On the Soul, peri psychēs) กำหนดวิญญาณ (soul หรือ psyche) ไว้สามประเภท ได้แก่ วิญญาณส่วนอิสระ (vegetative soul), วิญญาณส่วนประสาทสัมผัส (sensitive soul), และวิญญาณส่วนเหตุผล (rational soul) จิตวิญญาณของมนุษย์มีอำนาจของประเภทอื่น คือ วิญญาณส่วนอิสระสามารถเติบโตและหล่อเลี้ยงตัวเองแล้ว วิญญาณส่วนประสาทสัมผัสสามารถรู้สัมผัสและเคลื่อนที่ได้ใกล้ ๆ แต่ส่วนที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของมนุษย์ คือ วิญญาณส่วนเหตุผลมีความสามารถรับเข้ารูป (form) ของสิ่งอื่นและเปรียบเทียบโดยใช้สติปัญญาและเหตุผลได้
สำหรับอาริสโตเติล วิญญาณถือเป็นสิ่งมีชีวิตรูปหนึ่ง เพราะทุกสิ่งมีองค์ประกอบเป็นรูปและสสาร รูปของสิ่งมีชีวิตจึงได้รับมาจากสิ่งที่จำเพาะต่อสิ่งมีชีวิต เช่น ความสามารถริเริ่มการเคลื่อนไหว (หรือในกรณีพืช คือ การเติบโตและการแปลงสภาพทางเคมี ซึ่งอาริสโตเติลถือว่าเป็นการเคลื่อนไหวอย่างหนึ่ง) ในทางตรงข้ามกับนักปรัชญาเขา (แต่สอดคล้องกับชาวอียิปต์) เขาจัดจิตวิญญาณส่วนเหตุผลอยู่ในหัวใจ มิใช่สมอง นอกจากนี้ อาริสโตเติลยังขึ้นชื่อว่าแยกแยะประสาทสัมผัสกับความคิดออกจากกันด้วย
เชิงอรรถ

↑  This type of syllogism, with all three terms in 'a', is known by the traditional (medieval) mnemonic Barbara.
↑  M is the Middle (here, Men), S is the Subject (Greeks), P is the Predicate (mortal).
↑  The first equation can be read as 'It is not true that there exists an x such that x is a man and that x is not mortal.'
↑  Drabkin agrees that density is treated quantitatively in this passage, but without a sharp definition of density as weight per unit volume.
รัฐบาเยีย

| บาเยีย |
| --- | --- |
รัฐ
   ธง ตรา

ประเทศ:  บราซิล
เมืองหลวง: ซัลวาดอร์
เมืองใหญ่ที่สุด: ซัลวาดอร์
การปกครอง
 • ผู้ว่าการรัฐ: Jaques Wagner
 • รองผู้ว่าการรัฐ: Edmundo Pereira Santos
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 564,692 ตร.กม. (218,029 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่: 5th
ประชากร (2005)
 • ทั้งหมด: 13,825,883 คน
 • ประมาณ (2006): 13,950,146 คน
 • ความหนาแน่น: 24.7 คน/ตร.กม. (64 คน/ตร.ไมล์)
 • อันดับความหนาแน่น: 12th
เดมะนิม: Baiano
GDP (2006)
 • รวม: R$ 96,559,000,000 (อันดับที่ 6th)
 • ต่อหัว: R$ 6,922 (อันดับที่ 19th)
เขตเวลา: UTC-3 (BRT)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC-2
รหัส ISO 3166: BR-BA
HDI (2005): 0.742 (กลาง)  (อันดับที่ 18th)
เว็บไซต์: bahia.ba.gov.br
บาเยีย (โปรตุเกส: Bahia) เป็น 1 ใน 26 รัฐของประเทศบราซิล ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ ทางชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก เป็นรัฐที่มีประชากรมากที่สุดอันดับ 4 รองจากรัฐเซาเปาลู รัฐมีนัชเจไรช์ และรัฐรีโอเดจาเนโร และเป็นรัฐที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับ 5 ถือเป็น 1 ในรัฐที่มีความสำคัญด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของบราซิล เมืองหลวงของรัฐคือเมืองซัลวาดอร์ หรือ São Salvador da Bahia de Todos os Santos
คำว่า bahia สะกดตามอักขรวิธีภาษาโปรตุเกสโบราณ ตรงกับตัวสะกด baía ในอักขรวิธีปัจจุบัน ซึ่งแปลว่า "อ่าว" และมาจาก Baia de Todos Santos ซึ่งแปลว่า "อ่าวแห่งนักบุญทุกองค์" เป็นที่แรกที่นักล่องเรือชาวยุโรปเห็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1501
รัฐปาราอีบา

| รัฐปาราอีบา |
| --- | --- |
รัฐ
   ธง ตรา

ประเทศ:  บราซิล
เมืองหลวง: จูเวาเปโซวา
เมืองใหญ่ที่สุด: João Pessoa
การปกครอง
 • ผู้ว่าการรัฐ: José Maranhão
 • รองผู้ว่าการรัฐ: Luciano Cartaxo
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 56,584.6 ตร.กม. (21,847.4 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่: 21
ประชากร (2005)
 • ทั้งหมด: 3,598,025 คน
 • ประมาณ (2006): 3,623,215 คน
 • ความหนาแน่น: 64.2 คน/ตร.กม. (166 คน/ตร.ไมล์)
 • อันดับความหนาแน่น: 8
เดมะนิม: Paraibano
GDP (2006)
 • รวม: R$ 19,953,000,000 (อันดับที่ 19)
 • ต่อหัว: R$ 5,507 (อันดับที่ 24)
เขตเวลา: UTC-3 (BRT)
รหัส ISO 3166: BR-PB
HDI (2005): 0.718 (กลาง)  (อันดับที่ 23)
เว็บไซต์: pb.gov.br
ปาราอีบา (โปรตุเกส: Paraíba) เป็นรัฐในประเทศบราซิล ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ ทางชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก ตั้งอยู่ทางตะวันออกสุดของทวีปอเมริกา บนแหลมปงตาดูเซย์ชัช (Ponta do Seixas) ชายฝั่งมีชายหาดสะอาด หมู่ปะการังและแหล่งน้ำธรรมชาติ มีเมืองหลวงของรัฐที่ชื่อจูเวาเปโซวา ที่มีเอกลักษณ์พิเศษคือเป็นเมืองแรกในบราซิลที่เห็นพระอาทิตย์ขึ้นในยามเช้า
รัฐปารานา

| รัฐปารานา |
| --- | --- |
State
   ธง ตราอาร์ม
สถานที่ตั้งในบราซิล
พิกัด: 24°0′S 51°0′W﻿ / ﻿24.000°S 51.000°W﻿ / -24.000; -51.000
ประเทศ:  บราซิล
เมืองหลวง และเมืองที่ใหญ่ที่สุด: กูรีชีบา
การปกครอง
 • Governor: Carlos Alberto Richa
 • Vice Governor: Flávio Arns
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 199,314.9 ตร.กม. (76,955.9 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่: 9
ประชากร (2000 census)
 • ทั้งหมด: 10,686,247 คน
 • ประมาณ (2006): 9,564,643 คน
 • อันดับ: 6
 • ความหนาแน่น: 54 คน/ตร.กม. (140 คน/ตร.ไมล์)
 • อันดับความหนาแน่น: 12
เดมะนิม: Paranaense
GDP
 • Year: 2006 estimate
 • Total: R$ 136,681,000,000 (5)
 • Per capita: R$ 13,158 (7)
HDI
 • Year: 2005
 • Category: 0.820 – high (6)
เขตเวลา: UTC-3 (BRT)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC-2 (BRST)
Postal Code: 80000-000 to 86990-000
รหัส ISO 3166: BR-PR
เว็บไซต์: pr.gov.br
ปารานา (โปรตุเกส: Paraná) เป็น 1 ในรัฐของประเทศบราซิล ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศ ติดกับรัฐเซาเปาลูทางทิศเหนือ ติดกับมหาสมุทรแอตแลนติกทางทิศตะวันออก ติดกับรัฐซังตากาตารีนาและรัฐมิซิโอเนสของอาร์เจนตินาทางทิศใต้ ติดกับรัฐมาตูโกรซูดูซูวและประเทศปารากวัยทางทิศตะวันตก โดยมีแม่น้ำปารานาแบ่งเขตแดน เมืองหลวงของรัฐคือเมืองกูรีชีบา ถือเป็นเมืองที่มีคุณภาพชีวิตที่ดีเมื่อเทียบกับเมืองอื่น
บริเวณชายแดนของรัฐที่ติดกับอาร์เจนตินามีอุทยานแห่งชาติอีกัวซู ที่ยูเนสโกประกาศเป็นมรดกโลก นอกจากนั้นยังมีน้ำตกการาตาตัสโดอีกัวซูที่มีนักท่องเที่ยวราว 7 ล้านคนต่อปี
รัฐมิรันดา

| รัฐมิรันดา Estado Miranda |
| --- | --- |
รัฐ
   ธง
เพลง: เพลงชาติรัฐมิรันดา
ที่ตั้งในประเทศเวเนซุเอลา
ประเทศ:  เวเนซุเอลา
ก่อตั้ง: 1909
เมืองหลวง: โลสเตเกส
การปกครอง
 • ผู้ว่าการรัฐ: Henrique Capriles Radonski (2008–2012)
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 7,950 ตร.กม. (3,070 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่: 17
 : 0.87% ของเวเนซุเอลา
ประชากร (2007)
 • ทั้งหมด: 2,857,900 คน
 • อันดับ: 2
 : 10.3% ของเวเนซุเอลา
เขตเวลา: UTC-4:30
รหัส ISO 3166: VE-M
พืชสัญลักษณ์: Roso blanco (Brownea leucantha)
เว็บไซต์: เว็บไซต์ทางการ
มิรันดา (สเปน: Miranda) เป็น 1 ใน 23 รัฐของประเทศเวเนซุเอลา ถือเป็นรัฐที่มีประชากรมากที่สุดอันดับ 2 ของรัฐในเวเนซุเอลา ตามหลังรัฐซูเลีย โดยในปี 2008 มีประชากรอยู่ราว 2,857,943 คน และยังมีดัชนีการพัฒนามนุษย์มากที่สุดในการสำรวจของสถาบันสถิติแห่งชาติเวเนซุเอลา[ต้องการอ้างอิง] รัฐมิรันดามีความสำคัญ เป็นจุดศูนย์กลางของการเมือง เศรษฐกิจ วัฒนธรรมและธุรกิจ รัฐมิรันดามีพื้นที่ครอบคลุม 7,950 ตร.กม. เมืองหลวงของรัฐชื่อ โลสเตเกส
มหาศึกชิงบัลลังก์ (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)

"มหาศึกชิงบัลลังก์" เปลี่ยนทางมาที่นี่ บทความนี้เกี่ยวกับภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์ สำหรับงานต้นฉบับ ดูที่ มหาศึกชิงบัลลังก์ (บันเทิงคดี)
| มหาศึกชิงบัลลังก์ |
| --- | --- |

ประเภท:   จินตนิมิต  Serial drama 
สร้างโดย:   David Benioff  D. B. Weiss 
เค้าโครงจาก: มหาศึกชิงบัลลังก์ โดย จอร์จ อาร์. อาร์. มาร์ติน
แสดงนำ: see List of Game of Thrones characters
ผู้ประพันธ์ดนตรีแก่นเรื่อง: Ramin Djawadi
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: "Main Title"
ผู้ประพันธ์เพลง: Ramin Djawadi
ประเทศแหล่งกำเนิด: สหรัฐอเมริกา
ภาษาต้นฉบับ: อังกฤษ
จำนวนฤดูกาล: 8
จำนวนตอน: 73
การผลิต
ผู้อำนวยการผลิต:   David Benioff  D. B. Weiss  Carolyn Strauss  Frank Doelger  Bernadette Caulfield  จอร์จ อาร์. อาร์. มาร์ติน 
สถานที่ถ่ายทำ:   แคนาดา  โครเอเชีย  ไอซ์แลนด์  มอลตา  โมร็อกโก  สเปน  ไอร์แลนด์เหนือ  สกอตแลนด์  สหรัฐอเมริกา 
ความยาวตอน: 50–82 นาที
บริษัทผู้ผลิต:   Television 360  Grok! Television  Generator Entertainment  Startling Television  Bighead Littlehead 
ออกอากาศ
เครือข่าย: เอชบีโอ
ออกอากาศ: 17 เมษายน ค.ศ. 2011 (2011-04-17) – 19 พฤษภาคม ค.ศ. 2019 (2019-05-19)
การแสดงที่เกี่ยวข้อง
After the Thrones   Thronecast
มหาศึกชิงบัลลังก์ (อังกฤษ: Game of Thrones) เป็นภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์แนวแฟนตาซีย้อนยุคของสถานีโทรทัศน์เอชบีโอ สร้างสรรค์โดยเดวิด เบนิออฟฟ์ และดี. บี. ไวส์ ดัดแปลงจากชุดหนังสือนิยายขายดีของจอร์จ อาร์. อาร์. มาร์ติน ชุด มหาศึกชิงบัลลังก์ เรื่อง เกมล่าบัลลังก์ มีการถ่ายทำทั้งในเบลฟาสต์และที่อื่น ๆ ในสหราชอาณาจักร แคนาดา โครเอเชีย ไอซ์แลนด์ มอลตา โมร็อกโก สเปนและสหรัฐอเมริกา ฉายครั้งแรกทางช่อง HBO ในสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2554 จนถึง 2562
ภาพยนตร์ชุดเรื่องนี้เล่าเรื่องราวของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในดินแดนสมมติคือทวีปเวสเทรอสและเอสซอส ซึ่งเกิดเรื่องราวหลากหลายและมีตัวละครมากมาย โดยมีเรื่องราวหลักอยู่ 3 เส้นเรื่อง เส้นเรื่องแรกเป็นเรื่องราวของการชิงบัลลังก์เหล็กแห่งเจ็ดอาณาจักร ซึ่งมีโยงใยของพันธมิตรและความเป็นศัตรูกันระหว่างตระกูลขุนนางต่างๆ ซึ่งบ้างก็ต่อสู้กันเพื่อแย่งบัลลังก์ หรือต่อสู้เพื่ออิสระจากบัลลังก์ เส้นเรื่องที่สองคือเรื่องราวของทายาทคนสุดท้ายของตระกูลกษัตริย์ที่ถูกชิงบัลลังก์ไป ซึ่งถูกขับไล่ออกจากอาณาจักรและวางแผนที่จะกลับมาชิงบัลลังก์คืน และเส้นเรื่องที่สามเป็นเรื่องราวของกลุ่มพันธมิตรที่มีหน้าที่ปกป้องอาณาจักรจากภัยคุกคามจากโบราณกาล ทั้งภัยจากมนุษย์ที่โหดร้าย ภัยจากสัตว์ในตำนานที่อยู่ในแดนเหนืออันห่างไกล และภัยจากฤดูหนาวอันยาวนานที่กำลังจะปกคลุมอาณาจักรทั้งหมด
มหาศึกชิงบัลลังก์ ประสบความสำเร็จอย่างมากและกลายเป็นรายการโทรทัศน์ที่ทำให้มียอดผู้ชมสถานีโทรทัศน์เอชบีโอสูงมากเป็นประวัติการณ์ และเกิดมีชุมชนของกลุ่มผู้ชื่นชอบเป็นจำนวนมากในหลายประเทศ ได้รับการชื่นชมจากนักวิจารณ์โดยเฉพาะในด้านการแสดง ความซับซ้อนของตัวละคร เนื้อเรื่อง ขอบเขตของเรื่อง และการผลิตที่มีคุณภาพสูง แต่ก็ถูกวิจารณ์เรื่องความรุนแรงและฉากที่สื่อทางเพศอย่างโจ่งแจ้ง นอกจากนี้ยังได้รับรางวัล Primetime Emmy Awards 38 รางวัล รวมถึงรางวัล Outstanding Drama Series ใน ค.ศ. 2015 และ ค.ศ. 2016 ซึ่งถือเป็นสถิติรับรางวัลมากที่สุดในบรรดาภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์ที่ออกฉายในช่วงไพรม์ไทม์ ไม่นับรายการสด รางวัลอื่นๆ ที่ได้รับ ได้แก่ รางวัล Hugo สาขา Best Dramatic Presentation (2012-2014), รางวัล Peabody Award ปี 2011 และได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัล Golden Globe Award สาขา Best Television Series - Drama (ปี 2012 และ 2015-2018)
เนื้อเรื่อง

ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์ชุดนี้มาจากนวนิยายแฟนตาซีเรื่องมหาศึกชิงบัลลังก์ ผู้เขียนนิยายต้นฉบับกล่าวไว้ว่าบทละครของตอนแรกนั้นตรงตามงานเขียนของเขาอย่างมาก ฉากหลักของเรื่องอยู่ในอาณาจักรทั้งเจ็ดแห่งทวีปเวสเทรอส ซึ่งมี "ฤดูร้อนยาวนานหลายทศวรรษ และฤดูหนาวอาจยาวนานจนชั่วชีวิต" เกมออฟโธรนส์ เป็นการเล่าเรื่องราวความขัดแย้งของสมาชิกครอบครัวชนชั้นสูงในจักรวรรดิต่างๆ เพื่อครองบัลลังก์เหล็ก นอกจากนี้ยังเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับภัยคุกคามจากดินแดนตอนเหนือสุดของเวสเทรอสอันมีหิมะและน้ำแข็งปกคลุม พร้อมกับภัยจากทวีปฝั่งตะวันออกซึ่งพ้นจากทะเลแห่งช่องแคบไป ที่ค่อยปะทุขึ้นพร้อมๆ กัน