stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ดาวฤกษ์
การแผ่รังสี > โชติมาตร

บทความหลัก: โชติมาตรปรากฏ และ โชติมาตรสัมบูรณ์
โชติมาตรของดาวฤกษ์ที่ปรากฏวัดได้จากค่าโชติมาตรปรากฏ ซึ่งเป็นค่าความสว่างที่ขึ้นกับค่าโชติมาตรของดาว ระยะห่างจากโลก และการเปลี่ยนแปรของแสงดาวระหว่างที่มันผ่านชั้นบรรยากาศโลกลงมา ส่วนความสว่างที่แท้จริงหรือโชติมาตรสัมบูรณ์คือค่าโชติมาตรปรากฏของดาวถ้าระยะห่างระหว่างโลกกับดาวเท่ากับ 10 พาร์เซก (32.6 ปีแสง) เป็นค่าที่ขึ้นกับโชติมาตรของดาวเท่านั้น
| โชติมาตร ปรากฏ | จำนวน ดาวฤกษ์ |
| --- | --- |
0: 4
1: 15
2: 48
3: 171
4: 513
5: 1,602
6: 4,800
7: 14,000
ทั้งค่าโชติมาตรปรากฏและโชติมาตรสัมบูรณ์เป็นตัวเลขที่แสดงในหน่วยลอการิทึม ค่าที่ต่างกัน 1 อันดับแม็กนิจูดหมายความถึงความแตกต่างกันจริงประมาณ 2.5 เท่า (รากที่ 5 ของ 100 มีค่าประมาณ 2.512) นั่นหมายความว่า ดาวฤกษ์ในอันดับแม็กนิจูดแรก (+1.00) มีความสว่างมากกว่าดาวฤกษ์ในอันดับแม็กนิจูดที่สอง (+2.00) ประมาณ 2.5 เท่า และสว่างมากกว่าดาวฤกษ์ในอันดับแม็กนิจูดที่ 6 (+6.00) ประมาณ 100 เท่า ความสว่างของดาวฤกษ์ที่มีแสงริบหรี่ที่สุดเท่าที่ตามนุษย์สามารถมองเห็นได้ภายใต้สภาวะท้องฟ้าโปร่งคือที่แม็กนิจูด +6
ทั้งโชติมาตรปรากฏและโชติมาตรสัมบูรณ์ ยิ่งอ่านค่าได้น้อยหมายความว่าดาวฤกษ์ดวงนั้นสว่างมาก ยิ่งอ่านค่าได้มากหมายความว่าดาวฤกษ์ดวงนั้นริบหรี่มาก โดยมากแล้วดาวฤกษ์สว่างจะมีค่าโชติมาตรเป็นลบ ความแตกต่างของความสว่างระหว่างดาวสองดวง (ΔL) คำนวณได้โดยนำค่าโชติมาตรของดาวที่สว่างกว่า (mb) ลบออกจากค่าโชติมาตรของดาวที่หรี่จางกว่า (mf) นำค่าที่ได้ใช้เป็นค่ายกกำลังของค่าฐาน 2.512 เขียนเป็นสมการได้ดังนี้
เมื่อเทียบค่าโชติมาตรกับทั้งโชติมาตรและระยะห่างจากโลก ทำให้ค่าโชติมาตรสัมบูรณ์ (M) กับค่าโชติมาตรปรากฏ (m) ของดาวฤกษ์ดวงเดียวกันมีค่าไม่เท่ากัน ตัวอย่างเช่น ดาวซิริอุส มีค่าโชติมาตรปรากฏเท่ากับ -1.44 แต่มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์เท่ากับ +1.41
ดวงอาทิตย์มีค่าโชติมาตรปรากฏเท่ากับ -26.7 แต่มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์เพียง +4.83 ดาวซิริอุสซึ่งเป็นดาวสว่างที่สุดบนท้องฟ้ายามราตรีเมื่อมองจากโลก มีโชติมาตรสูงกว่าดวงอาทิตย์ถึง 23 ขณะที่ดาวคาโนปุส ดาวฤกษ์สว่างอันดับสองบนท้องฟ้ายามราตรี มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์เท่ากับ -5.53 นั่นคือมีกำลังส่องสว่างสูงกว่าดวงอาทิตย์ถึง 14,000 เท่า ทั้ง ๆ ที่ดาวคาโนปุสมีกำลังส่องสว่างสูงกว่าดาวซิริอุสอย่างมาก แต่เมื่อมองจากโลก ดาวซิริอุสกลับสว่างกว่า ทั้งนี้เนื่องจากดาวซิริอุสอยู่ห่างจากโลกเพียง 8.6 ปีแสง ขณะที่ดาวคาโนปุสอยู่ห่างจากโลกออกไปถึงกว่า 310 ปีแสง
นับถึงปี ค.ศ. 2006 ดาวฤกษ์ที่มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์มากที่สุดเท่าที่รู้จัก คือ LBV 1806-20 ที่ค่าแม็กนิจูด -14.2 ดาวฤกษ์ดวงนี้มีกำลังส่องสว่างสูงกว่าดวงอาทิตย์อย่างน้อย 5,000,000 เท่า ดาวฤกษ์ที่มีกำลังส่องสว่างต่ำที่สุดเท่าที่รู้จักตั้งอยู่ในกระจุกดาว NGC 6397 ดาวแคระแดงอันหรี่จางในกระจุกดาวนี้มีค่าแม็กนิจูด 26 ส่วนอีกดวงหนึ่งเป็นดาวแคระขาวมีค่าแม็กนิจูด 28 ดาวเหล่านี้จางแสงมากเทียบได้กับแสงจากเทียนวันเกิดที่จุดไว้บนดวงจันทร์และมองจากบนโลก
การจัดประเภท

| ประเภท | อุณหภูมิ | ตัวอย่าง |
| --- | --- | --- |
| O | 33,000 K ขึ้นไป | ซีตา คนแบกงู |
| B | 10,500-30,000 K | ไรเจล |
| A | 7,500-10,000 K | อัลแตร์ |
| F | 6,000-7,200 K | โปรซิออน เอ |
| G | 5,500-6,000 K | ดวงอาทิตย์ |
| K | 4,000-5,250 K | เอปไซลอน อินเดียนแดง |
| M | 2,600-3,850 K | พร็อกซิมาคนครึ่งม้า |
บทความหลัก: การจัดประเภทดาวฤกษ์
ระบบการจัดประเภทดาวฤกษ์อย่างที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบันนี้เริ่มต้นมาแต่ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยแบ่งดาวฤกษ์ออกเป็นประเภทต่าง ๆ ตั้งแต่ A จนถึง Q ตามความเข้มของเส้นสเปกตรัมไฮโดรเจน ในเวลานั้นยังไม่ทราบกันว่า อิทธิพลสำคัญของความเข้มของเส้นสเปกตรัมคือ อุณหภูมิ เส้นสเปกตรัมไฮโดรเจนจะเข้มมากที่สุดที่อุณหภูมิประมาณ 9000 เคลวิน และอ่อนลงทั้งกรณีที่อุณหภูมิสูงหรือต่ำกว่านั้น ครั้นเมื่อเปลี่ยนวิธีการจัดประเภทดาวฤกษ์มาเป็นการอิงตามระดับอุณหภูมิ จึงได้มีลักษณะคล้ายคลึงกับรูปแบบการจัดประเภทในสมัยใหม่
มีการใช้รหัสตัวอักษรเดี่ยวที่แตกต่างกันเพื่อแสดงถึงประเภทของดาวฤกษ์แบบต่าง ๆ ที่แยกแยะตามสเปกตรัม ตั้งแต่ประเภท O อันเป็นดาวฤกษ์ที่ร้อนมาก ไปจนถึง M อันเป็นดาวฤกษ์ที่เย็นจนโมเลกุลอาจก่อตัวในชั้นบรรยากาศ ประเภทของดาวฤกษ์เรียงตามลำดับอุณหภูมิพื้นผิวจากสูงไปต่ำ ได้แก่ O, B, A, F, G, K และ M สำหรับประเภทสเปกตรัมบางอย่างที่พบได้ค่อนข้างน้อย จะจัดเป็นประเภทพิเศษ ที่พบมากที่สุดในจำนวนนี้คือประเภท L และ T ซึ่งเป็นดาวฤกษ์มวลน้อยที่เย็นที่สุด กับดาวแคระน้ำตาล ตัวอักษรแต่ละตัวจะมีประเภทย่อยอีก 10 ประเภท แสดงด้วยตัวเลขตั้งแต่ 0 ถึง 9 เรียงตามลำดับอุณหภูมิจากสูงไปต่ำ อย่างไรก็ดี ระบบการจัดประเภทแบบนี้จะใช้ไม่ได้เมื่ออุณหภูมิมีค่าสูงมาก ๆ กล่าวคือดาวฤกษ์ประเภท O0 และ O1 จะไม่มีอยู่จริง
นอกเหนือจากนี้ ดาวฤกษ์ยังอาจจัดประเภทได้จากผลกระทบกำลังส่องสว่างที่พบในเส้นสเปกตรัมของมัน ซึ่งสอดคล้องกันกับขนาดที่ว่างในอวกาศอันระบุได้จากแรงโน้มถ่วงพื้นผิว ค่าในประเภทนี้จะจัดได้ตั้งแต่ 0 (สำหรับดาวยักษ์ใหญ่ยิ่ง) ไปเป็น III (สำหรับดาวยักษ์) จนถึง V (สำหรับดาวแคระในแถบลำดับหลัก) นักดาราศาสตร์บางคนเพิ่มประเภท VII (ดาวแคระขาว) เข้าไปด้วย ดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะอยู่บนแถบลำดับหลักซึ่งมีกระบวนการเผาผลาญไฮโดรเจนแบบปกติ หากพิจารณาบนเส้นกราฟระหว่างโชติมาตรสัมบูรณ์กับเส้นสเปกตรัมของดาว ดาวฤกษ์เหล่านี้จะอยู่บนแถบทแยงมุมแคบ ๆ ในกราฟ ดวงอาทิตย์ของเราก็อยู่บนแถบลำดับหลัก และจัดเป็นดาวแคระเหลือง ประเภท G2V คือเป็นดาวฤกษ์ขนาดปกติที่มีอุณหภูมิปานกลาง
ยังมีการตั้งรหัสเพิ่มเติมด้วยตัวอักษรภาษาอังกฤษตัวเล็ก ตามหลังค่าของเส้นสเปกตรัม เพื่อระบุถึงคุณสมบัติเฉพาะบางประการของเส้นสเปกตรัมนั้น ตัวอย่างเช่น ตัว "e" หมายถึงมีการตรวจพบเส้นสเปกตรัมที่แผ่ประจุ "m" หมายถึงมีระดับโลหะที่เข้มผิดปกติ และ "var" หมายถึงเส้นสเปกตรัมมีการเปลี่ยนแปลง
ดาวแคระขาวจะมีการจัดประเภทเฉพาะของมันเองโดยเริ่มต้นด้วยอักษร D และแบ่งประเภทย่อยเป็น DA, DB, DC, DO, DZ, และ DQ ขึ้นกับชนิดของความโดดเด่นที่พบในเส้นสเปกตรัม ตามด้วยค่าตัวเลขที่ระบุถึงดัชนีอุณหภูมิของดาว
ดาวแปรแสง

บทความหลัก: ดาวแปรแสง
ดาวแปรแสง คือดาวฤกษ์ที่มีค่ากำลังส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปแบบสุ่มแบบเป็นรอบเวลา เนื่องมาจากคุณสมบัติทั้งภายในและภายนอกของดาว สำหรับดาวแปรแสงแบบคุณสมบัติภายในสามารถแบ่งเบื้องต้นออกได้เป็น 3 ประเภท
ในระหว่างการวิวัฒนาการของดาว ดาวฤกษ์บางดวงอาจผ่านช่วงเวลาที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปรเป็นห้วง ๆ ดาวแปรแสงแบบเป็นห้วงเวลาจะเปลี่ยนแปลงไปตามรัศมีและกำลังส่องสว่าง ทั้งขยายขึ้นและหดสั้นลงในช่วงเวลาที่แตกต่างกันตั้งแต่หน่วยนาทีไปจนถึงเป็นปี ขึ้นอยู่กับขนาดของดาวฤกษ์นั้น ๆ ดาวแปรแสงประเภทนี้รวมไปถึงดาวแปรแสงชนิดเซเฟอิดและดาวที่คล้ายคลึงกับดาวเซเฟอิด รวมถึงดาวแปรแสงคาบยาวเช่น ดาวมิรา
ดาวแปรแสงแบบพวยพุ่ง (Eruptive variables) คือดาวฤกษ์ที่มีกำลังส่องสว่างเพิ่มขึ้นแบบทันทีทันใด อันเนื่องมาจากแสงวาบหรือการปลดปล่อยมวลอย่างฉับพลัน ดาวแปรแสงจำพวกนี้รวมไปถึงดาวฤกษ์ก่อนเกิด ดาวฤกษ์ประเภท Wolf-Rayet ดาวแปรแสงประเภท Flare และดาวยักษ์ รวมถึงดาวยักษ์ใหญ่
ดาวแปรแสงแบบระเบิด (Cataclysmic หรือ Explosive variables) คือดาวที่มีการเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติภายใน ดาวจำพวกนี้รวมไปถึงนวดาราและมหานวดารา ระบบดาวคู่ที่มีดาวแคระขาวอยู่ใกล้ ๆ ก็อาจทำให้เกิดการระเบิดของดาวฤกษ์ในลักษณะนี้ รวมถึงโนวา และมหานวดาราประเภท 1เอ การระเบิดเกิดขึ้นเมื่อดาวแคระขาวดึงไฮโดรเจนจากดาวคู่ของมันและพอกพูนมวลมากขึ้นจนกระทั่งไฮโดรเจนมีมากเกินกว่ากระบวนการฟิวชัน โนวาบางชนิดยังเกิดซ้ำแล้วซ้ำอีก ทำให้เกิดคาบการระเบิดเป็นช่วง ๆ
นอกจากนี้ดาวฤกษ์ยังอาจเปลี่ยนแปลงกำลังส่องสว่างได้จากปัจจัยภายนอก เช่น การเกิดคราสในระบบดาวคู่ หรือดาวฤกษ์ที่หมุนรอบตัวเองและเกิดจุดมืดดาวฤกษ์ที่ใหญ่มาก ๆ  การเกิดคราสในระบบดาวคู่ที่โดดเด่นได้แก่ ดาวอัลกอล (Algol) ซึ่งจะมีค่าโชติมาตรเปลี่ยนแปรอยู่ระหว่าง 2.3 ถึง 3.5 ทุก ๆ ช่วงเวลา 2.87 วัน
เส้นทางเกิดปฏิกิริยาของดาวฤกษ์

บทความหลัก: การสังเคราะห์นิวเคลียสของดาวฤกษ์
มีรูปแบบปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันที่แตกต่างกันมากมายเกิดขึ้นในใจกลางของดาวฤกษ์ ขึ้นกับมวลและองค์ประกอบของดาวนั้น ๆ โดยปฏิกิริยาเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของการสังเคราะห์นิวเคลียสของดาวฤกษ์ มวลสุดท้ายของนิวเคลียสอะตอมที่หลอมตัวที่น้อยกว่าค่ารวมขององค์ประกอบทั้งหมด มวลที่สูญเสียไปนั้นกลายไปเป็นพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้า ตามสมการความสมมูลระหว่างมวล-พลังงาน คือ E = mc²
กระบวนการฟิวชันของไฮโดรเจนเกิดขึ้นตามระดับของอุณหภูมิ ดังนั้นการที่อุณหภูมิใจกลางดาวเพิ่มขึ้นจะส่งผลต่ออัตราการเกิดฟิวชันอย่างมาก ผลที่ได้คือ อุณหภูมิใจกลางดาวของดาวฤกษ์ในแถบลำดับหลักจะมีค่าแปรเปลี่ยนอยู่ระหว่าง 4 ล้านเคลวิน สำหรับดาวฤกษ์เล็กประเภท M ไปจนถึง 40 ล้านเคลวิน สำหรับดาวฤกษ์มวลมากในประเภท O
สำหรับดวงอาทิตย์ซึ่งมีอุณหภูมิใจกลางประมาณ 10 ล้านเคลวิน ไฮโดรเจนจะหลอมละลายกลายเป็นฮีเลียมในห่วงโซ่ปฏิกิริยาโปรตอน-โปรตอน:
ปฏิกิริยาเหล่านี้ส่งผลต่อปฏิกิริยาในภาพรวมดังนี้:
โดยที่ e+ คือ โพสิตรอน, γ คือโฟตอนของรังสีแกมมา, νe คือ นิวตริโน, และ H กับ He คือไอโซโทปของไฮโดรเจนและฮีเลียมตามลำดับ พลังงานที่ปลดปล่อยออกจากปฏิกิริยานี้มีขนาดหลายล้านอิเล็กตรอนโวลต์ ซึ่งอันที่จริงเป็นเพียงส่วนเสี้ยวเล็กน้อยของพลังงานเท่านั้น อย่างไรก็ดี มีปฏิกิริยาเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นจำนวนมหาศาล ทำให้สามารถกำเนิดพลังงานขึ้นเพียงพอที่จะทำให้เกิดการแผ่รังสีของดาวฤกษ์
| ธาตุ | มวลดวงอาทิตย์ |
| --- | --- |
ไฮโดรเจน: 0.01
ฮีเลียม: 0.4
คาร์บอน: 5
นีออน: 8
ในดาวฤกษ์ที่มีมวลสูงกว่านี้ ฮีเลียมจะทำให้เกิดวงจรปฏิกิริยาที่เร่งขึ้นเนื่องจากคาร์บอน คือวงจรปฏิกิริยาคาร์บอน-ไนโตรเจน-ออกซิเจน
ดาวฤกษ์ที่วิวัฒนาการไปด้วยอุณหภูมิใจกลาง 100 ล้านเคลวิน และมวลระหว่าง 0.5-10 เท่าของมวงดวงอาทิตย์นั้น ฮีเลียมสามารถเปลี่ยนรูปไปเป็นคาร์บอนได้ในกระบวนการทริปเปิล-อัลฟา ซึ่งใช้ เบริลเลียม เป็นธาตุที่เป็นตัวกลาง:
สำหรับปฏิกิริยาในภาพรวมคือ:
ในดาวฤกษ์มวลมาก ธาตุหนักจะถูกเผาผลาญไปในแกนกลางที่อัดแน่นโดยผ่านกระบวนการเผาผลาญนีออน และกระบวนการเผาผลาญออกซิเจน สภาวะสุดท้ายในกระบวนการสังเคราะห์นิวเคลียสของดาวฤกษ์คือ กระบวนการเผาผลาญซิลิกอน ซึ่งทำให้ได้ผลลัพธ์ออกมาเป็นไอโซโทปเสถียร เหล็ก-56 กระบวนการฟิวชันไม่อาจดำเนินต่อไปได้อีก นอกเสียจากจะต้องผ่านกระบวนการดูดกลืนความร้อน (endothermic process) หลังจากนั้น พลังงานจะเกิดขึ้นได้จากการยุบตัวเนื่องจากแรงโน้มถ่วงเท่านั้น
ตัวอย่างข้างล่างนี้ แสดงระยะเวลาที่ดาวฤกษ์ขนาด 20 เท่าของมวลดวงอาทิตย์จำเป็นต้องใช้ในการเผาผลาญพลังงานนิวเคลียร์ภายในตัวจนหมด ดาวฤกษ์ในแถบลำดับหลักประเภท O จะมีรัศมี 8 เท่าของรัศมีดวงอาทิตย์ และมีกำลังส่องสว่าง 62,000 เท่าของกำลังส่องสว่างดวงอาทิตย์
| ธาตุ เชื้อเพลิง | อุณหภูมิ  (ล้านเคลวิน) | ความหนาแน่น  (kg/cm³) | เวลาเผาผลาญ  (τ หน่วยปี) |
| --- | --- | --- | --- |
| H | 37 | 0.0045 | 8.1 ล้าน |
| He | 188 | 0.97 | 1.2 ล้าน |
| C | 870 | 170 | 976 |
| Ne | 1,570 | 3,100 | 0.6 |
| O | 1,980 | 5,550 | 1.25 |
| S/Si | 3,340 | 33,400 | 0.0315 |
ดูเพิ่ม

กลุ่มดาว
ดาราศาสตร์ดาวฤกษ์
แหล่งข้อมูลอื่น

ห้องสมุดสมาคมดาราศาสตร์ไทย (ไทย)
ชีวิตของดาวฤกษ์ จากท้องฟ้าจำลอง กรุงเทพฯ (ไทย)
ดาวฤกษ์ เก็บถาวร 2005-05-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน จาก World Book @ NASA (อังกฤษ)
ภาพวาดดาวฤกษ์และกลุ่มดาวต่าง ๆ เก็บถาวร 2008-12-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน มหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ (อังกฤษ)
รายชื่อดาวฤกษ์ เรียงตามผู้ค้นพบ พิกัด หรือรหัสอ้างอิง Centre de Données astronomiques de Strasbourg (อังกฤษ)
การถอดรหัสการจัดประเภทดาวฤกษ์ Astronomical Society of South Australia (อังกฤษ)
Live Star Chart เก็บถาวร 2012-12-04 ที่ archive.today ดูภาพดวงดาวต่าง ๆ เหนือตำแหน่งที่เราอยู่ (อังกฤษ)
| ด ค กดาวฤกษ์ |
| --- | --- |
ดาวฤกษ์ก่อนเกิด:  เมฆโมเลกุล บริเวณเอช 2  กลุ่มเมฆบอก  วัตถุดาวฤกษ์อายุน้อย  วัตถุเฮอร์บิก–อาโร  รอยฮายาชิ  ขีดจำกัดฮายาชิ  รอยเฮนเยย์  ดาวฤกษ์ก่อนเกิด  ที วัว  เอฟยู นายพราน  ดาวเฮอร์บิก เออี/บีอี 
วิวัฒนาการ:  กำเนิด  ก่อนลำดับหลัก  แถบลำดับหลัก  วิวัฒนาการหลังดาวยักษ์แดง  แขนงดาวยักษ์เชิงเส้นกำกับ  แผ่นยาวดาวแปรขนาดและแปรแสง  เนบิวลาดาวเคราะห์ก่อนเกิด  เนบิวลาดาวเคราะห์  ดาววอลฟ์–ราแย  นวดารา  มหานวดารา  ไฮเปอร์โนวา  แผนภาพของแฮร์ตสปรอง–รัสเซิล 
ประเภท:  ดาวแคระ น้ำเงิน  ส้ม  แดง  เหลือง  เหลือง-ขาว  ดาวยักษ์เล็ก  ดาวยักษ์ น้ำเงิน  แดง  ดาวยักษ์สว่าง  ดาวยักษ์ใหญ่ น้ำเงิน  แดง  เหลือง  ดาวยักษ์ใหญ่ยิ่ง เหลือง  ดาวแปลกพวกน้ำเงิน  ดาวแปรแสงแกมมาแคสซิโอเปีย  ดาวคาร์บอน ซีเอช  แบเรียม  เอส  ดาวฤกษ์ประหลาด  ดาวเทคเนเทียม  ดาวปรอท-มังกานีส  ดาวแปรแสง 
คุณสมบัติ:  การจัดประเภท  ดัชนีสียูบี-วี  การสังเคราะห์นิวเคลียส  อุณหภูมิยังผล  ความเป็นโลหะ  การหมุน  สนามแม่เหล็ก  การเคลื่อนไหวผิดปกติของบรรยากาศแบบไมโคร  ระบบดาวเคราะห์  ความเร็วแนวเล็ง  การเคลื่อนที่เฉพาะ  พารัลแลกซ์  ความเร็วของอวกาศ ดาวฤกษ์ความเร็วสูง - ดาวฤกษ์ความเร็วสูงยิ่งยวด 
โครงสร้าง:  แกน  เขตพาความร้อน  เขตแผ่รังสี  โฟโตสเฟียร์  โครโมสเฟียร์  โคโรนา  ลมดาวฤกษ์  โพรงลมดาวฤกษ์ 
ซากดาว:  ดาวแคระขาว  ดาวนิวตรอน  พัลซาร์  แมกนีทาร์  ดาวควาร์ก  ดาวส่วนประกอบประหลาด  หลุมดำ  หลุมดำดาวฤกษ์ 
รายชื่อดาวฤกษ์:  เรียงตามมวล  เรียงตามขนาด  เรียงตามโชติมาตรปรากฏ  เรียงตามโชติมาตรสัมบูรณ์  เรียงตามระยะห่าง 
มนุษย์ได้สังเกตเห็นรูปแบบการเรียงตัวของดาวฤกษ์มาตั้งแต่สมัยโบราณ ภาพที่เห็นนี้เป็นภาพของสัญลักษณ์ของกลุ่มดาวสิงโต ในปี ค.ศ. 1680 โดยโยฮันเนส เฮเวลิอุส
ภาพวาดการก่อตัวของดาวฤกษ์ในเมฆโมเลกุลตามจินตนาการของศิลปิน
ตัวอย่างแสดงตำแหน่งของดาวฤกษ์ต่าง ๆ บนไดอะแกรมของเฮิร์ตสปรัง-รัสเซลล์ ดวงอาทิตย์อยู่บริเวณเกือบกึ่งกลางของแถบ (ดูเพิ่มใน การจัดประเภทดาวฤกษ์)
เนบิวลาปู ซากจากมหานวดาราที่ได้รับการบันทึกครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ราว ค.ศ. 1054
ดาวแคระขาวโคจรรอบดาวซิริอุส ภาพวาดจากจินตนาการของศิลปิน
ขนาดเปรียบเทียบดาวฤกษ์
กระจุกดาวลูกไก่ กระจุกดาวเปิดในกลุ่มดาววัว ดาวฤกษ์เหล่านี้มีการแลกเปลี่ยนการเคลื่อนที่ในอวกาศรูปแบบเดียวกัน
สนามแม่เหล็กพื้นผิวของดาว SU Aur (ดาวฤกษ์อายุน้อยแบบ T Tauri) นำมาปรับแต่งด้วยเทคนิคการสร้างภาพแบบ Zeeman-Doppler
เนบิวลาสะท้อนแสง NGC 1999 ที่สว่างเจิดจ้าด้วยดาว V380 Orionis (ตรงกลางภาพ) ดาวแปรแสงที่มีขนาดราว 3.5 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ ภาพจากนาซา
ภาพปรากฏของดาวมิราซึ่งไม่สมมาตร แสดงถึงการเปลี่ยนแปรแสงสว่างของดาวแปรแสง ภาพถ่ายจากกล้องฮับเบิลโดยองค์การนาซา
ภาพตัดขวางแสดงส่วนประกอบของดาวฤกษ์
ภาพทั่วไปของห่วงโซ่ โปรตอน-โปรตอน
วงจรปฏิกิริยา คาร์บอน-ไนโตรเจน-ออกซิเจน
รางวัลนาฏราช สาขาผู้กำกับยอดเยี่ยม

| รางวัลนาฏราช สาขาผู้กำกับยอดเยี่ยม |
| --- | --- |
ผู้ชนะล่าสุด สันต์ ศรีแก้วหล่อ  ใต้หล้า (2565)
รางวัลสำหรับ: ผู้กำกับยอดเยี่ยมแห่งปี
ประเทศ:  ไทย
จัดโดย: สมาพันธ์สมาคมวิชาชีพวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์
รางวัลแรก: 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2553 (14 ปี)
รางวัลนาฏราช สาขาผู้กำกับยอดเยี่ยม เป็นหนึ่งในรางวัลนาฏราช จัดโดยสมาพันธ์สมาคมวิชาชีพวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ เพื่อมอบให้แก่ผู้กำกับละครที่สามารถกำกับละครได้ดี ถ่ายทอดอารมณ์ของละครได้อย่างสวยงาม ควรค่าแก่การได้รับรางวัลในปีนั้น ๆ โดยคะแนนจะมาจากการลงคะแนนของเหล่าสมาชิกสมาพันธ์ ซึ่งรางวัลนี้ถือเป็นอีกหนึ่งรางวัลใหญ่ของงาน
เกณฑ์การตัดสิน

การเล่าเรื่องราวให้ผู้ชมเข้าใจ และติดตามชม
การควบคุมแนวความคิดและทิศทางของละคร
การดึงศักยภาพของนักแสดงออกมาใช้อย่างเต็มที่
การควบคุมองค์ประกอบของละครสอดคล้องกัน เช่น ด้านการแสดง ด้านศิลป์ ด้านการผลิต
การตีความของเรื่อง และตัวละคร
สถิติที่สำคัญ > จำนวนการเข้าชิง

รายชื่อต่อไปนี้คือผู้ถูกเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลนาฏราช สาขาผู้กำกับยอดเยี่ยมมากกว่า 1 ครั้ง
สันต์ ศรีแก้วหล่อ
พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง
ธงชัย ประสงค์สันติ
อำไพพร จิตต์ไม่งง
กฤษณ์ ศุกระมงคล
ผอูน จันทรศิริ
เอกสิทธิ์ ตระกูลเกษมสุข
ชุดาภา จันทเขตต์
บุณณ์ญาณ์ อริยศรีวัฒนา
ภวัต พนังคศิริ
ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์
ศรัณยู วงษ์กระจ่าง
อนุวัฒน์ ถนอมรอด
สถิติที่สำคัญ > จำนวนการรับรางวัล

รายชื่อต่อไปนี้คือผู้ได้รับรางวัลนาฏราช สาขาผู้กำกับยอดเยี่ยมมากกว่า 1 ครั้ง
พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง
สันต์ ศรีแก้วหล่อ
ตราแผ่นดินของซีเรีย

| ตราแผ่นดินของซีเรีย |
| --- | --- |



รายละเอียด
ผู้ใช้ตรา: ประเทศซีเรีย
เริ่มใช้: ใช้โดยพฤตินัยตั้งแต่วันที่ 10 ธันวาคม 2024
โล่: แบ่งเป็นสามส่วนในแนวตั้ง ประกอบด้วยสีเขียว, สีเงินหรือสีขาว, และสีดำ โดยมีดาวห้าแฉกสีแดงเรียงในแนวตั้ง
ประคองข้าง: เหยี่ยวแห่งเผ่ากุเรช
คำขวัญ: อาหรับ: الجمهورية العربية السورية
ส่วนประกอบอื่น: รวงข้าวสาลี
นับตั้งแต่การก่อตั้งสาธารณรัฐซีเรียที่หนึ่งเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม 1930 ซีเรียได้มีตราแผ่นดินหลายแบบ แม้ว่าจะมีองค์ประกอบที่ค่อนข้างคล้ายกันได้แก่ สัญลักษณ์ประคองข้างคือเหยี่ยวแห่งเผ่ากุเรชถือโล่ โดยมีชื่อทางการของประเทศเป็นภาษาอาหรับปรากฏบนแถบด้านล่าง
พัฒนาการ

ราชอาณาจักรอาหรับซีเรีย พ.ศ. 2462 - 2463
สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย
สหสาธารณรัฐอาหรับ พ.ศ. 2501 - 2504
สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย พ.ศ. 2504 - 2506
สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย พ.ศ. 2506 - 2515
สหพันธ์สาธารณรัฐอาหรับ พ.ศ. 2515 - 2523
สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย พ.ศ. 2523 - 2567
ตราแผ่นดินของฝ่ายค้านซีเรีย

พันธมิตรแห่งชาติเพื่อการปฏิวัติซีเรีย ค.ศ. 2011-ปัจจุบัน
ดูเพิ่ม

นกอินทรีแห่งศอลาฮุดดีน
ฮุมาตัดดิยาร
อำเภอโกตาบารู (รัฐกลันตัน)

| อำเภอโกตาบารู Jajahan Kota Bharu |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงภาษาอื่น
 • ยาวี: كوت بهارو‎
 • จีน: 哥打峇鲁县
 • ทมืฬ: கோத்தா பாரு
   ธง
ที่ตั้งของอำเภอโกตาบารู (เน้นสีแดง) ในรัฐกลันตัน
อำเภอโกตาบารูที่ตั้งของอำเภอโกตาบารูในประเทศมาเลเซีย
พิกัด:  6°5′N 102°16′E﻿ / ﻿6.083°N 102.267°E﻿ / 6.083; 102.267
ประเทศ:  มาเลเซีย
รัฐ:  รัฐกลันตัน
ก่อตั้ง: ค.ศ. 1986
ศูนย์กลาง: โกตาบารู
การปกครอง
 • องค์กร: สภาเทศบาลโกตาบารู (โกตาบารูตอนเหนือ) สภาอำเภอเกอเตอเระฮ์ (โกตาบารูตอนใต้)
 • นายอำเภอ: อะฮ์หมัด โรเบิร์ท อับดุล รอฮีม 
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 409 ตร.กม. (158 ตร.ไมล์)
ประชากร (ค.ศ.2010)
 • ทั้งหมด: 482,222 คน
 • ความหนาแน่น: 1,200 คน/ตร.กม. (3,100 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+8 (MST)
รหัสไปรษณีย์: 15xxx
รหัสโทรศัพท์: +6-09
ป้ายทะเบียนรถยนต์: D
อำเภอโกตาบารู (มลายู: Jajahan Kota Bharu) เป็นอำเภอทางตอนเหนือของรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย เป็นที่ตั้งของโกตาบารู เมืองหลวงของรัฐ รวมทั้งเมืองเปิงกาลันเจปาและเกอเตอเระฮ์
อำเภอโกตาบารูมีอำเภอล้อมรอบอยู่ 6 อำเภอตามเข็มนาฬิกา ดังนี้: อำเภอบาจก, อำเภอปาซีร์ปูติฮ์, อำเภอมาชัง, อำเภอตานะฮ์เมระฮ์, อำเภอปาซีร์มัซ และอำเภอตุมปัต
เขตเทศบาล

อำเภอโกตาบารูแบ่งออกเป็นสองเขตเทศบาล ได้แก่
สภาเทศบาลโกตาบารู นครอิสลาม (Majlis Perbandaran Kota Bharu Bandaraya Islam, MPKB-BRI) โดยปกครองบริเวณตัวเมืองโกตาบารู, เปิงกาลันเจปา และกูบังเกอเรียน
สภาอำเภอเกอเตอเระฮ์ เทศบาลอิสลาม (Majlis Daerah Ketereh Perbandaran Islam, MDKPI) โดยปกครองบริเวณภาคใต้ของอำเภอโกตาบารู ได้แก่ซาโลร์, เกอเตอเระฮ์ และกก-ลานัซ
ประชากร

ใน ค.ศ. 2010 เมืองโกตาบารูมีประชากรอยู่ 482,222 คน
| ลำดับ | กิ่งอำเภอ (แดระฮ์) | ประชากรใน ค> ศ. 2010 |
| --- | --- | --- |
| 1 | ปันจี | 73,315 |
| 2 | กูบังเกอเรียน | 57,259 |
| 3 | เกอเตอเระฮ์ | 41,835 |
| 4 | บันดาร์โกตาบารู  (ตัวเมือง) | 44,757 |
| 5 | เกอมูมิน | 41,392 |
| 6 | บาดัง  (ปากแม่น้ำกลันตัน) | 35,957 |
| 7 | โกตา | 24,364 |
| 8 | เซอริง | 24,309 |
| 9 | เปอรีงัต | 24,137 |
| 10 | บังกู | 23,049 |
| 11 | กาดก | 19,554 |
| 12 | ลิมบัต | 18,796 |
| 13 | เป็นเด็ก | 17,254 |
| 14 | ซาโลร์ | 11,255 |
| 15 | เดวันเบตา | 11,205 |
ทวีปแอฟริกา
ที่สุดในทวีปแอฟริกา

| จุดที่สุดในทวีปแอฟริกา | สถานที่ | รัฐ/ประเทศ |
| --- | --- | --- |
| จุดเหนือสุด | แหลมราสเบนเซกกา | บิเซิร์ท/ตูนิเซีย |
| จุดใต้สุด | แหลมอะกะลัส | เวสเทิร์นแคป/แอฟริกาใต้ |
| จุดตะวันออกสุด | แหลมแฮฟูน | พุนต์แลนด์/โซมาเลีย |
| จุดตะวันตกสุด | แหลมเวิร์ด | ดาการ์/เซเนกัล |
| ยอดเขาที่สูงที่สุด | ยอดเขาคีโบ | เขาคิลิมันจาโร/แทนซาเนีย |
| เกาะที่ใหญ่ที่สุด | เกาะมาดากัสการ์ | มาดากัสการ์ |
| แม่น้ำที่ยาวที่สุด | แม่น้ำไนล์ | อียิปต์ |
| ทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุด | ทะเลทรายสะฮารา |  |
ลักษณะภูมิประเทศ

ทวีปแอฟริกาเป็นทวีปที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลก มีทะเลเมดิเตอร์เรเนียนเป็นพรมแดนระหว่างทวีปยุโรปทางตอนเหนือ และมีคลองสุเอซเป็นพรมแดนระหว่างทวีปเอเชียทางตะวันออกเฉียงเหนือ จุดเด่นของทวีปแอฟริกาคือ มีที่ราบสูงถึง 2 ใน 3 ของทวีป โดยเฉพาะทางภาคตะวันออกของทวีป เป็นที่ราบสูงโดยเฉลี่ยประมาณ 1,500 – 2,000 เมตรจากระดับน้ำทะเล มีแนวภูเขาไฟที่ดับแล้ว มีแนวทะเลสาบขนาดใหญ่ แล้วจะลาดต่ำไปทางตะวันตก มีเกาะมาดากัสการ์
เทือกเขา แบ่งออกเป็น 2 เขตคือ
เขตภูเขาทางภาคเหนือ เป็นเขตเทือกเขาเกิดใหม่อายุราวพอ ๆ กับเทือกเขาแอลป์ในทวีปยุโรป เรียกว่า เทือกเขาแอตลาส ขนานไปกับชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ในเขตพื้นที่ประเทศโมร็อกโก แอลจีเรีย และตูนิเซีย
เขตภูเขาทางภาคใต้ ได้แก่ เทือกเขาดราเคนสเบิร์ก ในประเทศแอฟริกาใต้และเลโซโท
ทะเลทราย แบ่งเป็น 2 เขตคือ
เขตทะเลทรายตอนเหนือ ได้แก่ ทะเลทรายสะฮารา (ซึ่งเป็นทะเลทรายที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก) และทะเลทรายลิเบีย บริเวณนี้จะเกิดลมร้อนในทะเลทรายสะฮารา เรียกว่า ซิร็อกโก
เขตทะเลทรายตอนใต้ ได้แก่ ทะเลทรายนามิบ และทะเลทรายคาลาฮารี
แม่น้ำ
แม่น้ำไนล์ เป็นแม่น้ำสายที่ยาวที่สุดในโลก ต้นน้ำคือทะเลสาบวิกตอเรีย ไหลลงทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
แม่น้ำคองโก เป็นแม่น้ำเขตศูนย์สูตร ไหลลงมหาสมุทรแอตแลนติก
แม่น้ำไนเจอร์ อยู่ในส่วนแอฟริกาตะวันตก ต้นน้ำอยู่ที่ประเทศเซียร์ราเลโอน ไหลลงสู่อ่าวกินี
แม่น้ำแซมเบซี อยู่ทางด้านตะวันออกของทวีปมีแอ่งน้ำตก น้ำค่อนข้างไหลเชี่ยว ไหลลงมหาสมุทรอินเดีย ที่ประเทศโมซัมบิก
ลักษณะภูมิประเทศ > กระแสน้ำในมหาสมุทร

กระแสน้ำอุ่นโมซัมบิก ไหลเลียบชายฝั่งทางด้านตะวันออกของทวีปแอฟริกา ทำให้อากาศอบอุ่นและชุ่มชื้น
กระแสน้ำเย็นกานาเรียส ไหลเลียบชายฝั่งทางด้านตะวันตกเฉียงเหนือของแอฟริกา ทำให้อากาศเย็นและแห้งแล้ง
กระแสน้ำอุ่นกินี ไหลเลียบชายฝั่งทางด้านตะวันตกของทวีปแอฟริกา ทำให้มีอากาศอบอุ่นและชุ่มชื้น
กระแสน้ำเย็นเบงเกวลา ไหลเลียบชายฝั่งทางด้านตะวันตกเฉียงใต้ของทวีปแอฟริกา ทำให้มีอากาศเย็นและแห้งแล้ง
ภูมิอากาศ

ส่วนใหญ่จะมีทะเลทราย อากาศแห้งแล้ง ส่งผลต่อความเป็นอยู่ของประชากรในทวีป ส่วนมากจะอยู่ทางตอนเหนือสุดและใต้สุดของทวีป ซึ่งมีอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน มีภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสะวันนาอยู่บริเวณตอนเหนือ และใต้แนวศูนย์สูตร
ภูมิอากาศแบบป่าดิบชื้น (Tropical Rain-forest Climate) ได้แก่ พื้นที่ตอนกลางของที่ราบลุ่มแม่น้ำคองโก ชายฝั่งตอนใต้ของที่ราบสูงตะวันตก และด้านตะวันตกของเกาะมาดากัสการ์
ภูมิอากาศแบบทะเลทรายเขตร้อน (Tropical Desert Climate) พบได้ตามแนวเส้นทรอปิกออฟแครนเซอร์ นับตั้งแต่ประเทศมอริเตเนีย มาลี แอลจีเรีย ไนเจอร์ ลิเบีย อียิปต์ ซูดาน และตามแนวเส้นทรอปิกออฟแคปริคอร์น บริเวณประเทศแองโกลา นามีเบีย และบอตสวานา ทางภาคเหนือของแอฟริกามีทะเลทรายกว้างใหญ่ ได้แก่ ทะเลทรายสะฮารา ทะเลทรายลิเบีย และทะเลทรายนูเบียส่วนทางภาคใต้มีทะเลทรายคาลาฮารี และทะเลทรายนูเบีย
การสำรวจ

ประเทศในยุโรปชาติแรกที่สำรวจแอฟริกา คือโปรตุเกส และหลังจากนั้นก็ถูกสำรวจโดย อังกฤษ ฝรั่งเศส และ ดัตช์ เป็นต้น นักสำรวจที่ยิ่งใหญ่ของแอฟริกามีหลายท่านด้วยกัน นักสำรวจที่รู้จักกันดีคือ ดร. เดวิด ลิฟวิงสโตน์
เศรษฐกิจ

แม้ว่าจะมีทรัพยากรธรรมชาติมากมาย แต่แอฟริกากลับเป็นทวีปที่ยากจนและด้อยพัฒนา ซึ่งมีสาเหตุหลายประการ เช่นการระบาดของโรคร้ายแรง (ได้แก่ โรคเอดส์ และมาลาเรีย) รัฐบาลคอร์รัปชันและละเมิดสิทธิมนุษยชน การที่รัฐบาลขาดการวางแผน ระดับการรู้หนังสือที่ต่ำ การขาดแคลนเงินทุนต่างชาติ และความขัดแย้งระหว่างชนชาติที่เกิดขึ้นตั้งแต่ในรูปของกองโจร ไปจนถึงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ จากรายงานการพัฒนามนุษย์ของสหประชาชาติในปี ค.ศ. 2004 ประเทศที่อยู่อันดับต่ำสุด 26 ประเทศ (อันดับ 151 ถึง 175) ล้วนเป็นประเทศในทวีปแอฟริกา
เศรษฐกิจ > ข้อมูลเศรษฐกิจ

ตารางแสดงประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจหรือจีดีพีมากที่สุดในทวีปแอฟริกา 10 อันดับแรก 1
ดูเพิ่ม: รายชื่อประเทศตามค่าจีดีพี
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| อันดับ | ประเทศ | จีดีพี (ล้าน$) ปี 2014 |
| 1 |  ไนจีเรีย | 1,573,999 |
| 2 |  แอฟริกาใต้ | 350,082 |
| 3 |  อียิปต์ | 286,538 |
| 4 |  แอลจีเรีย | 214,063 |
| 5 |  แองโกลา | 131,401 |
| 6 |  โมร็อกโก | 110,009 |
| 7 |  ซูดาน | 74,766 |
| 8 |  เคนยา | 60,937 |
| 9 |  เอธิโอเปีย | 54,809 |
| 10 |  แทนซาเนีย | 49,115 |
1 ข้อมูลโดย IMF
แสดงตารางประเทศในทวีปแอฟริกาที่มีจีดีพีต่อหัวมากที่สุด 10 อันดับแรก  2
| อันดับ (แอฟริกา) | ประเทศ | ค่าจีดีพีต่อหัว ($) ปี 2009 | อันดับ (โลก) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  อิเควทอเรียลกินี | 9,580 | 52 |
| 2 |  ลิเบีย | 9,529 | >53 |
| 3 |  หมู่เกาะเซเชลส์ | 8,973 | 56 |
| 4 |  กาบอง | 7,468 | 64 |
| 5 |  มอริเชียส | 6,838 | 68 |
| 6 |  บอตสวานา | 6,407 | 69 |
| 7 |  แอฟริกาใต้ | 5,824 | 73 |
| 8 |  นามิเบีย | 4,543 | 83 |
| 9 |  แอลจีเรีย | 4,027 | 91 |
2 ข้อมูลโดย IMF
เศรษฐกิจ > การคมนาคมขนส่ง

ทวีปแอฟริกายังมีปัญหาทางด้านการคมนาคมขนส่งมากกว่าทวีปอื่น ๆ เนื่องจากหลายประเทศขาดเงินทุนที่จะนำมาพัฒนาเส้นทางคมนาคมขนส่งให้ทันสมัย ประกอบกับทวีปแอฟริกามีลักษะภูมิประเทศและมีลักษณะภูมิสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อการคมนาคมขนส่ง เช่น มีเขตทะเลทรายที่มีอาณาเขตกว้างขวาง มีพื้นที่ลุ่มและป่าดิบที่กว้างใหญ่ และพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่สูงและภูเขา การคมนาคมขนส่งของทวีปแอฟริกาจึงใช้วิธีการดั้งเดิมกันทั่วไป
เศรษฐกิจ > การคมนาคมขนส่ง > ทางน้ำ

แม่น้ำไนล์เป็นแม่น้ำที่มีบทบาทสำคัญในการคมนาคมขนส่งของทวีปแอฟริกาต่อเนื่องกันหลายศตวรรษ แต่ละปีมีเรือชนิดต่างๆล่องขึ้นลงตามแม่น้ำไนล์มากกว่า 13000 ลำ ในอดีตมีการใช้เรือใบแล่นขึ้นตามแม่น้ำไนล์ เนื่องจากมีลมพัดขึ้นเหนือและลงใต้สลับกันตามฤดูกาล ส่วนคลองสุเอซ เป็นเส้นทางคมนาคมที่เชื่อมระหว่างทะเล เมดิเตอร์เรเนียนทางเหนือ และทะเลแดงทางใต้ คลองมีความยาว 163 กิโลเมตรและกว้าง 60 เมตร คลองสุเอซทำให้การเดินเรือระหว่างทวีปยุโรปและเอเชียสะดวกรวดเร็วขึ้น
เศรษฐกิจ > การคมนาคมขนส่ง > ทางอากาศ

ทวีปแอฟริกามีสายการบินที่ใช้ติดต่อกันทั้งระหว่างประเทศภายในทวีป และระหว่างทวีป ประเทศที่มีระบบการคมนาคมขนส่งทางอากาศที่ดีในทวีปแอฟริกา ได้แก่ ประเทศสาธารณรัฐแอฟริกาใต้ อียิปต์ เอธิโอเปีย เคนยา ไนจีเรีย และกานา ศูนย์กลางการคมนาคมทางอากาศในทวีปแอฟริกา ได้แก่ ไคโร ประเทศอียิปต์, เลกอส ประเทศไนจีเรีย, โจฮันเนสเบิร์ก และเคปทาวน์ประเทศแอฟริกาใต้
ประชากร > จำนวนประชากรในทวีปแอฟริกา

ทวีปแอฟริกามีประชากรมากเป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากทวีปเอเชีย ประเทศที่มีประชากรมากที่สุดคือประเทศไนจีเรีย รองลงมาคือ ประเทศอียิปต์ ซึ่งมีอัตราการเพิ่มของประชากรสูง  ความหนาแน่นของประชากรเฉลี่ย 30.5 คนต่อ 1 ตารางกิโลเมตร (2552)
ประชากร > เชื้อสายของประชากร

นิกรอยด์ หรือเรียกว่า แอฟริกันนิโกร เป็นชนกลุ่มใหญ่สุดของทวีป โดยแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อยๆ
บันตู อยู่ในแถบแอฟริกาตะวันออก กลาง และใต้ เช่น เผ่าคิคูยู วาตูซี มาไซ
ซูดานนิโกร อยู่ในแถบแอฟริกาตะวันตกและทะเลทรายสะฮารา
ปิกมี บริเวณลุ่มแม่น้ำคองโก
บุชแมนและฮอตเทนทอต บริเวณทะเลทรายคาลาฮารี
คอเคซอยด์ มาจากคาบสมุทรอาหรับ อยู่ในแถบอียิปต์และซูดาน จากชาวยุโรปบริเวณแหลมกู๊ดโฮป และตอนเหนือของทวีป