ล็อกฮีด มาร์ติน เอฟ-35 ไลท์นิง 2
การพัฒนา

F-35 เป็นผลผลิตของโครงการเครื่องบินขับไล่โจมตีร่วม JSF หรือ Joint strike fighter ที่เป็นการร่วมโครงการเครื่องบินขับไล่หลายๆโครงการตั้งแต่ยุค 1980  จนถึงยุค 1990 ต้นกำเนิดโครงการ JSF เริ่มมาจากโครงการ Advanced Short takeoff/Vertical landing หรือ ASTOVL ที่ดำเนินการโดย Data ตั่งแต่ปี 1983 ถึง 1994 เพื่อหาเครื่องบินทดแทน Harrier Jump Jet ของนาวิกโยธินสหรัฐและกองทัพเรืออังกฤษ อย่าง McDonnell Douglas AV-8B HARRIER II  โดยหนึ่งในโครงการลูกของ ASTOVL  มีชื่อว่า Supersonic Fighter หรือ SSF ที่วิจัยและพัฒนาโดยที่งานของ SkunkWorks ของ Lockheed โดยมีเป้าหมายเป็นการสร้างเครื่องบินที่มาสามารถขึ้นลงในทางวิ่งที่สั่นและสามารถลงจอดในแนวดิ่งได้ เพื่อนำมาใช้งานทั่งกองทัพอากาศและนาวิกโยธินสหรัฐ แต่ในปี 1993 โครงการASTOVL ได้มีการเปลี่ยนชื่อไป เป็น Common Affordable lightweight Fighter  หรือ CAIF อีกโครงการหนึ่งก็มีชื่อว่า Joint Advanced Strike Technology หรือ JAST ถูกก่อตั่งในปี 1993 จากการที่ยกเลิกโครงการ MRF ของกองทัพอากาศ และ โครงการ AXF ของกองทัพเรือ โดยโครงการ JAST นัน ไม่ได้เน้นการพัฒนาเครื่องบินแบบใหม่ แต่เป็นความต้องการของเทคโนโลยีและคอนเซปการโจมตีทางอากาศขั่นเก้าหน้า ทั่งโครงการ JAST   และ CALF ต่างมีคอนเซป โครงการที่คล้ายกัน จึงมีการร่วมทั่งสองโครงการในปี 1994 ในชื่อ JAST โดยทั่งโครงการนี้จะออกแบบเครื่องบินให้ทั่งกองทัพอากาศ,กองทัพเรือ และนาวิกโยธินสหรัฐ และหลังจากนันในปีถัดมา ในปี 1995 โครงการ นี้ได้มีการเปลี่ยนชื่ออีกครังเป็น JSF หรือ Joint strike fighter โดยมีบริษัทที่เข้าร่วมโครงการได้แก่ Lockheed Martin Boeing McDonnell Douglas และ Northrop Grumman โครงการ JSF เป็นโครงการที่มีขนาดใหญ่มาก โดยที่เป้าหมายที่จะมาพัฒนาเครื่องบินขับไล่ เพื่อมาทดแทนเครื่องบินแบบเดิมทั่ง F-16  F/A-18 AV-8B HARRIER II  A-10  และ F-117 ถึงแม้ในช่วงเวลานันเองจะมีการพัฒนาเคริ่องบินขับไล่ล่องหนอย่าง  Lockheed Martin F-22A Raptor  แต่ก็ถูกออกแบบมาเพื่อประจำการอย่าง F-15 ของกองทัพอากาศสหรัฐเท่านัน ส่วนเครื่องบินในโครงการ JSF นี้ จะถูกนำไปใช้ในวงกว้าง เพื่อเป็นเครื่องบินขับไล่โจมตีที่ทำภารกิจได้หลากหลาย โครงการ JSF นี้ไม่ได้มีแค่สหรัฐเป็นผู้พัฒนาหลัก แต่มีผู้เข้าร่วมจากต่างชาติด้วยเช่น อังกฤษที่เคยร่วมพัฒนาตั่งแต่ โครงการ ASTOVL โดยครั้งนี้อังกฤษได้เซ็นสัญญาร่วมพัฒนาในปี 1995 โดนสนับสนุนเงินทุน 200 ล้านเหรียญสหรัฐหรือราวๆ10 เปอร์เซ็นต์ของ การสาธิตคอนเซป หลังจากนันในปี 1997 แคนาดาก็ลงนามด้วยเช่นเดียวกันด้วยเงินทุน 10 ล้านเหรียญสหรัฐ
การศึกษาโครงการที่เริ่มต้นมาตั่งแต่ 1993 มีบริษัทออกแบบอากาศยาน 4 บริษัทได้เสนอแบบมาดังนี้
ในวันที่ 16 พฤศจิกายน 1996 การแข่งขันได้ถูกประการให้เหลือเพียง 2 บริษัท นันก็คือ  Lockheed Martin  และ  Boeing โดนทั่งสองบริษัทจะต้องสร้างอากาศยานทดสอบที่จะสาธิตการใช้งานทั่ง 3 รูปแบบ
ต้นแบบของ Lockheed Martin มีชื่อว่า X-35 โดยต้นแบบลำแรกทำการบิน ในวันที่ 24 ตุลาคม ปี 2000 หลังจากมำการบินทดสอบไป 28 เที่ยวบิน มันได้ถูกดัดแปลงมาเป็น X-35B ที่มีกาติดตั่งชุดกังหัน เชื่อมต่อเพลากับเครื่องยนต์หลัก และทดการลงจอดทางดิ่งในปีถัดมา ส่วน X-35C ต้นแบบสำหรับขึ้นและลงบนเรือบรรทุกเครื่องบิน ได้ทำการบินครั่งแรกในเดือนธันวาคม ปี 2000
ในส่วนของ Boeing เครื่องบินต้นแบบมีชื่อว่า X-32 มันมีปีกแบบ Deltawing และท่อดูดอากาศขนาดใหญ่ โดย X-32A เป็นรุ่นที่ขึ้นลงแบบปกติ และใช้งานบนเรือบรรทุกเครื่องบิน โดยทำกาาบินครั่งแรกในวันที่ 18 กันยายน ปี 2000 และ X-32B เป็นรุ่น Short takeoff and Vertical landing หรือ STOVL ทำหาาบินคร้งแรกในว้นที้ 29 มีนาคม ปี 2001
ผลของการแข่งขัน ในวันที่ 26 ตุลาคม ปี 2001 ผู้ที่ชนะการแข่งขันคือเครืองบินต้นแบบของ Lockheed Martin X-35 ที่จะกล้ายมาเป็นเครื่องบินขับไล่แบบใหม่ ของกองทัพสหรัฐจาก F-22A RAPTOR ที่แรกจะมีการตั่งชื่อรหัสเป็น F-24 แต่ภายหลักได้ตั่งชื่อเป็น F-35
โครงการ JSF ได้เข้าสู่ขั่นตอนของ System Development and Demonstration หรือ SDD หรือการพัฒนาและสาธิตระบบ ลำตัวได้มีการปรับเปลี่ยนให้รองรับกับการติดตั่งอุปกรณ์ ต่างๆ ของ แพนด้าได้ปรับแต่ง นอกจากนี้ยังมีการออกแบบที่ติดตั่งอาวุธภายในลำตัวทั่ง 3 รุ่น ทั่ง F-35A F-35B และ F-35C ให้มีรูปแบบการติดต้งเดียวกัน จากการที่เครื่องบินต้นแบบ X-35 นันไม่ได้ออกแบบจุดติดตั่งอาวุธภายใน ส่งผลต่อน้ำหนักโดนรวมของเครื่องบินที่เพิ่มมากขึ้น และส่งผลต่อการออกแบบ F-35B ที่ต้องลงจอดในทางดิ่ง ที่ต้องออกแบบใหม่และส่งผลทำให้โครงการล่าช้าไปอีก 18 เดือน และงบประมาณที่สูงถึง  6 พันล้านเหรียญสหรัฐ
Lockheed Martin  เป็นผู้รับเหมาหลักในการผลิตเครื่องบิน F-35 จะรับผิดชอบในการประกอบขั่นสุดท้ายรวมถึงการบรูณาการระบบต่างๆระบบ MS ไปจนถึงการผลิตอากาศยานในส่วนหน้า ปีก และระบบควบคุมการบิน ส่วนบริษัทรับเหมาช่วงจะประกอบไปด้วย Northrop Grumman  ที่ดูแล้วทั่งระบบตรวจจับ ทั่ง เรดาห์ ระบบ OC ระบบการสื่อสาร,นำทางและการพิสูจน์ฝ่าย อีกทั่งยังผลิตลำตัวในส่วนกลาง ชุดตะขอเกี่ยวและช่องเก็บอาวุธภายใน ทางด้าน บริษัท BAE System จะพัฒนาทั้ง  ซอฟท์แวร์ ระบบสงครามอิสทอนิก ระบบในการดีดตัวและช่วยเหลือชีวิตนักบินและการผลิตลำตัวในส่วนท้าย รวมถึงชุดแพนดางด้วย ในส่วนของบริษัท Alenia  จะรับผิดชอบประกอบอากาศที่ใช้งานในอิตาลีและในกลุ่มประเทศยุโรป  ยกเว้นอังกฤษ และตุรกี
ในวันที่ 19 กุมภาพันธ์  ปี 2006 F-35A ลำแรกของ Lockheed Martin  ได้เปิดตัวออกมาให้สาธารณะได้รับชมโดยมีรหัสว่า AA-1 และทำการบินครั่งแรกในวันที่ 15 ธันวาคม ปี 2006 ในปีเดียวกันนันมันได้รับชื่อต่อท้ายว่า Lighting II ในเฟสของกาาพัฒนาและสาธิตระบบ หรือ SDD มีการพัฒนา ซอฟแวร์ของเครื่องบิน ที่ได้มีการพัฒนามาถึง 6 ครั่ง หรือที่เรียกว่า Block โดย 2 บล็อกแรก 1A และ 1D ถูกใช้งานสำหรับการฝึกนักบิน และการรักษาความปลอดภัยหลายระดับชั่น บล็อก 2A เป็นการปรับปรุง ขีความสามารถในการฝึก  ในขณะที่ Block 2B เป็นแบบแรกที่สามารถทำการรบได้ โดยมันถูกนำมาใช้โดนขั่นตอนของ ขีความสามารถในการปฎิบัติการขั่นต้น หรือ IOC สำหรับ นาวิกโยธินสหรัฐ Block 3i ย้งคงขีความสามารถของ Block 2B แต่ประการใช้ ฮาว์แวฟใหม่บ้างตัว และวางแผนนำมาใช้กับกองทัพอากาศ และขั่นตอนสุดของการ SDD คือ บล็อก 3F จะมีขีดความสามารถพื่นฐานของการบินและการรบทั่งหมดและเครื่องบินในสายการผลิตเริ่มต้น อัตราการผลิตตาม LRIP หรือ Low-Rate Initial Production บ้างชุด จะมีการส่งมอบเครืองบิน ที่ได้ซอฟแวร์บล็อกเก่าๆที่จะได้รับการปรับปรุงเป็นบล็อก3F ในภายหลังเช่นกันการทดสอบ SDD  มีการทำการบินมากกว่า 17000 ชั่วโมงบิน และสำเร็จขั่นตอนนี้เมือปี 2018 แต่ทว่าระหว่างที่ดำเนินการนัน ปัญหาที่ตรวจพบต่างๆทั่งจุดรอยราวบนเครื่องบิน F-35B และปัญหาตะขอเกี่ยวของ F-35C รวมถึงอีกหลายๆปัญหาที่เกิดขึ้นส่งผลทำให้โครงการมีความล่าช้า และค่าใช้การใช้จ่ายในการพัฒนาบานปลายเป็นจำนวนมาก จากเดิมที่มาการค่าเดาโครงการอยู่ที่ 2 แสนล้านเหรียญ จนในปี 2017 มูลค่านี้ได้มีการเพิ่มไปถึง 4 แสนล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งปัญหาต่างๆและความล่าช้านี้ ทำให้สายการผลิตแบบเต็มอัตราถูกเลื่อนออกไปจนถึงปี 2021
เครื่องบินขับไล่ F-35  นี้ ถูกออกแบบมาให้สามารถปรับปรุง ซอฟแวร์ได้ตลอดอายุของการใช้งาน โดยโครงการอัปเกรดแรกนี้มีชื่อว่า Proposed Weapon Growth C2D2 เริ่มต้นในปี 2019  และมีแผนเริ่มต้นใช้งานในปี 2024 โดยจะมีชื่อว่า Block 4 ประกอบไปด้วยการตัดแต่งระบบ AO ตามที่กองทัพอากาศในต่างประเทศการปรับปรุงระบบ ESM และระบบอื่นๆ