หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส
ประวัติ

หอสมุดแห่งชาติของฝรั่งเศสมีรากฐานมาจากห้องสมุดหลวงซึ่งก่อตั้งขึ้นในพระราชวังลูฟร์โดยพระเจ้าชาร์ลที่ 5 เมื่อปี ค.ศ. 1368 พระองค์ทรงได้รับคอลเล็กชันต้นฉบับล้ำค่ามาจาก พระเจ้าฌ็องที่ 2 แห่งฝรั่งเศส  ผู้เป็นพระราชบิดา และทรงย้ายคอลเล็กชันนั้นมาจาก Palais de la Cité บรรณารักษ์คนแรกที่มีบันทึกคือ โคลด มาเลต์ ข้าราชบริพารผู้รับใช้ใกล้ชิดของพระองค์ เขาได้จัดทำบัญชีรายชื่อหนังสือในนาม Inventoire des Livres du Roy nostre Seigneur estans au Chastel du Louvre ต่อมาในปี 1380 ฌอง บล็องเช่ต์ ได้จัดทำรายการหนังสืออีกครั้ง และในปี 1411 และ 1424 ฌอง เดอ เบกู ก็ได้ทำรายการเพิ่มเติม พระเจ้าชาร์ลที่ 5 ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์แห่งการเรียนรู้ ทรงส่งเสริมการคัดลอกและสะสมหนังสือ พระองค์ทรงมีบันทึกว่าทรงว่าจ้างนักปราชญ์เช่น นิโคลัส โอเรสเม และ ราอูล เดอ เพรสเลส ให้คัดลอกตำราโบราณ เมื่อพระเจ้าชาร์ลที่ 6 เสด็จสวรรคต คอลเล็กชันนี้ถูกซื้อไปโดย ดยุคแห่งเบดฟอร์ด ผู้สำเร็จราชการฝรั่งเศสจากอังกฤษ และย้ายไปยังอังกฤษในปี 1424 แต่ดูเหมือนว่าคอลเล็กชันเหล่านี้จะกระจัดกระจายไปหลังจากดยุคสิ้นพระชนม์ในปี 1435
ชาร์ลส์ที่ 7  ทรงกระทำน้อยนิดในการเยียวยาความสูญเสียของหนังสือเหล่านี้ แต่การประดิษฐ์เครื่องพิมพ์ได้ก่อให้เกิดคอลเลกชันใหม่ขึ้นภายในพิพิธภัณฑ์ลูฟร์ ซึ่งสืบทอดโดย พระเจ้าหลุยส์ที่ 11 ในปี ค.ศ. 1461 ชาร์ลส์ที่ 8 ได้ยึดครองส่วนหนึ่งของคอลเลกชันของกษัตริย์แห่งอารากอน  พระเจ้าหลุยส์ที่ 12 ผู้ซึ่งสืบทอดห้องสมุดที่บลัวได้รวมห้องสมุดหลังเข้ากับห้องสมุดแห่งพระราชา และได้เพิ่มความรุ่งเรืองให้ยิ่งขึ้นด้วยคอลเลกชันของกรูทูยส์และสิ่งของที่ปล้นมาจาก มิลาน พระเจ้าฟรานซิสที่ 1 ทรงโอนคอลเลกชันดังกล่าวไปยัง เมืองฟงแตนโบล ในปี ค.ศ. 1534 และทรงรวมเข้ากับห้องสมุดส่วนตัวของพระองค์ ในรัชสมัยของพระองค์ ได้ย้ายคอลเลกชันไปยังฟงแตนโบลในปี ค.ศ. 1534 และรวมเข้ากับห้องสมุดส่วนพระองค์ ในรัชสมัยของพระองค์ การทำหนังสือเล่มสวยได้กลายเป็นที่นิยม และหนังสือหลายเล่มที่พระองค์และเฮนรีที่ 2 ได้เพิ่มเติมเข้าไปนั้นล้วนเป็นผลงานชิ้นเอกของศิลปะการทำหนังสือ
ภายใต้การดูแลของฌัก อามิโอต์ คอลเลกชันหนังสือได้ถูกย้ายไปปารีส และถูกย้ายไปมาหลายครั้งในระหว่างนั้น ทำให้สูญเสียหนังสือหายากจำนวนมาก พระเจ้าเฮนรีที่ 4  ได้ย้ายคอลเลกชันไปที่วิทยาลัยเดอเคลร์มองต์ในปี ค.ศ. 1595 หนึ่งปีหลังจากที่ขับไล่สังฆมณฑลเยซูอิตออกไปจากสถานที่แห่งนั้น ในปี ค.ศ. 1604 สังฆมณฑลเยซูอิตได้รับอนุญาตให้กลับมา และคอลเลกชันหนังสือก็ถูกย้ายไปยังคอนแวนต์เดอคอร์เดเลียร์ แล้วจึงย้ายไปที่คอนเฟรรี เดอ แซ็งต์-กอม เอ เดอ แซ็งต์-ดาเมียน [fr] บนถนนเดอลาอาร์ปในปี ค.ศ. 1622 การแต่งตั้งฌัก ออเกสต์ เดอ ทู เป็นบรรณารักษ์ได้เริ่มต้นยุคแห่งการพัฒนาที่ทำให้คอลเลกชันหนังสือแห่งนี้กลายเป็นคอลเลกชันที่ใหญ่ที่สุดและร่ำรวยที่สุดในโลก เขาได้รับการสืบทอดตำแหน่งโดยบุตรชายของเขาซึ่งถูกประหารชีวิตในข้อหาทรยศ และถูกแทนที่โดยเจอโรม บิญง ซึ่งเป็นบรรณารักษ์คนแรกในตระกูลบิญง ภายใต้การดูแลของเดอ ทู ห้องสมุดได้รับการเติมเต็มด้วยคอลเลกชันของราชินี แคทเธอรีน เดอ เมดิชิ ห้องสมุดเติบโตอย่างรวดเร็วในรัชสมัยของ พระเจ้าหลุยส์ที่ 13 และ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14  โดยส่วนใหญ่เป็นเพราะความสนใจของ ฌอง-บาติสต์ โคลแบร์ ผู้เป็นนักสะสมหนังสืออย่างกระตือรือร้น
เมื่อสถานที่บนถนนเดอลาอาร์ปไม่เพียงพอต่อการรองรับห้องสมุดอีกต่อไป จึงได้มีการย้ายห้องสมุดไปยังบ้านเรือนที่อยู่ติดกันสองหลังบนถนนวีวีแยงในปี ค.ศ. 1666 หลังจากที่โคลแบร์สิ้นไป ลูวัว รัฐมนตรีของหลุยส์ที่ 14 ก็ได้ให้ความสนใจในห้องสมุดแห่งนี้ และได้มอบหมายให้ฌ็อง มาบีญง เมลคีเซเด็ค เทเวโนต์ และบุคคลอื่น ๆ รวบรวมหนังสือจากทุกแหล่งที่มา ในปี ค.ศ. 1688 มีการรวบรวมแคตตาล็อกเป็นจำนวน 8 เล่ม [2] ลูวัวได้พิจารณาถึงการก่อสร้างอาคารอันโอ่อ่าเพื่อเป็นที่ตั้งของห้องสมุดแห่งนี้ บนทำเลที่ต่อมาได้กลายเป็นจัตุรัสแว็งโดม แต่โครงการดังกล่าวก็ต้องยุติลงหลังจากที่รัฐมนตรีสิ้นชีวิตในปี ค.ศ. 1691
ห้องสมุดเปิดให้ประชาชนเข้าชมในปี ค.ศ. 1692 ภายใต้การดูแลของบาทหลวงคาเมียล เลอ เทลเยร์ เดอ ลูวัว บุตรชายของรัฐมนตรี อัปบาต์ลูวัวได้ถูกสืบทอดตำแหน่งโดยฌอง-ปอล บิญง ซึ่งในปี ค.ศ. 1721 ได้ฉวยโอกาสจากความล้มเหลวของ บริษัท Mississippi  บริษัทดังกล่าวได้ถูกย้ายโดยลอว์ไปยังวังเดิมของง พระคาร์ดินัลมาซาแร็ง รอบ ๆ โรงแรมทูเบฟ และความล้มเหลวของบริษัทได้ปลดปล่อยพื้นที่สำคัญที่ห้องสมุดจะขยายตัวได้ (แม้ว่าโรงแรมทูเบฟเองจะยังคงถูกยึดครองโดย บริษัทอินเดียตะวันออกของฝรั่งเศส และต่อมาโดยระบบราชการทางการเงินของฝรั่งเศสจนถึงปี ค.ศ. 1820 ก็ตาม) บิญงยังได้จัดตั้งการปฏิรูประบบห้องสมุดอย่างสมบูรณ์ มีการจัดทำแคตตาล็อกซึ่งปรากฏตั้งแต่ปี ค.ศ. 1739 ถึง 1753 ใน 11 เล่ม คอลเลกชันหนังสือเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องด้วยการซื้อและการบริจาคจนถึงการปะทุของ การปฏิวัติฝรั่งเศส ซึ่งในเวลานั้นห้องสมุดอยู่ในอันตรายอย่างร้ายแรงที่จะถูกทำลายบางส่วนหรือทั้งหมด แต่เนื่องจากกิจกรรมของแอนทวน-ออเกสต์ เรนูอาร์และโจเซฟ แวน เพรต จึงไม่ได้รับความเสียหายใด ๆ
ในช่วงการ ปฏิวัติฝรั่งเศส ห้องสมุดใหญ่โตของขุนนางและพระสงฆ์ถูกยึดมาเป็นของรัฐ ทำให้ห้องสมุดแห่งชาติมีหนังสือเพิ่มขึ้นกว่า 300,000 ภายหลังการก่อตั้ง สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 1 ในเดือนกันยายน 1792 สมัชชาแห่งชาติได้ห้องสมุดหลวงก็ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น 'ห้องสมุดแห่งชาติ' นับเป็นการเปิดประตูสู่ความรู้ให้แก่ชาวฝรั่งเศสทุกคน หลังจากที่ถูกกักขังอยู่ในวังมานานกว่า 400 ปี
ภายใต้การปกครองของจักพรรดิ นโปเลียน ห้องสมุดแห่งชาติได้ขยายตัวอย่างรวดเร็วและมีการจัดการอย่างเป็นระบบมากขึ้น นโปเลียนทรงให้ความสำคัญกับห้องสมุดแห่งนี้เป็นอย่างยิ่ง ทรงมีพระราชดำริให้รวบรวมหนังสือจากห้องสมุดท้องถิ่นทั่วประเทศมาไว้ที่ห้องสมุดแห่งชาติ โดยมีการแลกเปลี่ยนหนังสือที่ซ้ำกัน ทำให้ห้องสมุดแห่งชาติกลายเป็นศูนย์กลางการรวบรวมหนังสือที่ใหญ่ที่สุดในฝรั่งเศส นอกจากนี้ นโปเลียนยังทรงนำหนังสือจากดินแดนที่ทรงพิชิตมาเพิ่มเติมอีกจำนวนมาก แม้ว่าภายหลังนโปเลียนจะล่มสลาย แต่ห้องสมุดแห่งนี้ก็ยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงที่โจเซฟ แวน แพเรต ดำรงตำแหน่งผู้ดูแล ซึ่งทำให้ห้องสมุดมีหนังสือพิมพ์มากกว่า 650,000 เล่ม และต้นฉบับกว่า 80,000 เล่ม
หลังจากผ่านการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองมาหลายยุคสมัย หอสมุดแห่งนี้ได้รับการสถาปนาให้เป็น 'หอสมุดแห่งชาติของจักรวรรดิฝรั่งเศส' และในปี 1868 ได้ย้ายไปยังอาคารใหม่ที่ออกแบบโดยสถาปนิกชื่อดัง Henri Labrouste บนถนน Rue de Richelieu ต่อมาในปี 1875 ภายใต้การออกแบบของ Jean-Louis Pascal ห้องสมุดแห่งนี้ก็ได้ขยายตัวออกไปอย่างยิ่งใหญ่ โดยมีการเพิ่มบันไดและห้องโอวัลอันงดงามเข้าไป แม้ว่าปัจจุบันจะมีห้องสมุดอื่น ๆ ที่มีขนาดใหญ่กว่า แต่ห้องสมุดแห่งนี้ก็ยังคงเป็นหนึ่งในห้องสมุดที่เก่าแก่ที่สุดและมีคอลเลกชันหนังสือและต้นฉบับอันล้ำค่า โดยในปี 1920 มีหนังสือทั้งหมดกว่า 4,050,000 เล่ม และต้นฉบับอีก 11,000 ฉบับ
ในปี 2024 ห้องสมุดแห่งหนึ่งได้ตัดสินใจทำลายหนังสือเก่า 4 เล่มที่ตีพิมพ์ในศตวรรษที่ 19 เนื่องจากการตรวจสอบพบว่าปกและการเข้าเล่มของหนังสือเหล่านี้มีสารหนู ซึ่งเป็นสารพิษที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ หากสัมผัสหรือสูดดมเข้าไปเป็นเวลานาน อาจก่อให้เกิดโรคร้ายแรงได้