stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การทรมานและการใช้อำนาจโดยมิชอบต่อนักโทษที่อะบูฆุร็อยบ์
อ่านเพิ่ม

Tucker, Bruce and Sia Triantafyllos (2008). "Lynndie England, Abu Ghraib, and the New Imperialism". Canadian Review of American Studies. 38 (1): 83–100. doi:10.3138/cras.38.1.83.
Clemens, Michael (2010). The Secrets of Abu Ghraib Revealed: American Soldiers on Trial. Potomac Books. ISBN 978-1-59797-441-7. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ October 1, 2011. สืบค้นเมื่อ May 31, 2010.
Zimbardo, Philip (2007). The Lucifer effect: How good people turn evil. Rider. ISBN 978-1-84604-103-7. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ December 19, 2008. สืบค้นเมื่อ January 11, 2009.
Meštrović, Stjepan (January 8, 2016). The Trials of Abu Ghraib: An Expert Witness Account of Shame and Honor. ISBN 9781317250111.
Markovitz, Jonathan (June 2011). "New Media and Abu Ghraib". Racial Spectacles: Explorations in Media, Race, and Justice. ISBN 9781136911262.
U.S. government documents related to Abu Ghraib เก็บถาวร 2013-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Zimbardo, Philip (January 19, 2005). "You can't be a sweet cucumber in a vinegar barrel" (Interview). 'When you put that set of horrendous work conditions and external factors together, it creates an evil barrel,' writes the eminent situationist psychologist Philip Zimbardo, known for his famous Stanford Prison Experiment in the early 70s.
Moise, Edwin. "Bibliography: Iraq Wars: Prisons and Prisoner Abuse" – โดยทาง clemson.edu.
Gourevitch, Philip; Errol Morris (2008). The Ballad of Abu Ghraib. Penguin Books. ISBN 978-0-14-311539-7.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Abu Ghraib prisoner abuse
"Introduction: The Abu Ghraib files". Salon.com. March 14, 2006.
"Dateline, Abu Ghraib – The Sequel (Transcript)". Dateline. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 31, 2006 – โดยทาง sbs.com.au.
The Torture Archive at The National Security Archive
แม่แบบ:JURISTtopic
"The Road to Abu Ghraib". Human Rights Watch. June 9, 2004. สืบค้นเมื่อ April 14, 2021.
กังวาลไพร ลูกเพชร

| กังวาลไพร ลูกเพชร |
| --- | --- |

ข้อมูลพื้นฐาน
ชื่อเกิด: ปัญญา ชูไพฑูรย์
รู้จักในชื่อ: น้อย
เกิด: 28 มกราคม พ.ศ. 2487 (80 ปี)
ที่เกิด: ตำบลท่าทราย อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี
แนวเพลง: เพลงลูกทุ่ง
อาชีพ: นักร้อง
ค่ายเพลง: วงดนตรีสุรพล สมบัติเจริญ
กังวาลไพร ลูกเพชร (28 มกราคม พ.ศ. 2487 -) หรือชื่อจริง ปัญญา ชูไพฑูรย์ เป็นคนตำบลท่าทราย อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี เรียนจบมัธยมศึกษาปีที่ 6 คิดจะเรียนต่อทางด้านศิลปะที่โรงเรียนเพาะช่างในสมัยนั้น แต่โชคไม่ดีสอบไม่ติดในระหว่างเรียนชอบร้องรำทำเพลงแม้จะไม่จริงจังนัก กังวาลไพรมักจะถ่อมตัวว่าเสียงไม่ดีร้องเพลงไม่ค่อยเก่ง เพื่อนร่วมชั้นเรียนที่ร้องเพลงเก่ง ๆ มีหลายคนเช่น รุ่งเพชร แหลมสิงห์ เป็นต้น แต่เขาก็ยังได้เป็นนักร้องประจำวงดนตรีของโรงเรียน
กังวาลไพร ลูกเพชร อยู่กับครูสุรพล สมบัติเจริญจนถึงวินาทีสุดท้ายที่ครูเสียชีวิตและยังอยู่กับวงต่อมาระยะหนึ่งก่อนจะแยกตัวมาก่อตั้งวงศิษย์สุรพล ช่วงนี้เขาอัดแผ่นเองหลายเพลง เช่น วอนผีพ่อ, เสียแล้วเสียไป ฯลฯ ทำให้พอมีชื่อเสียงและมาได้เพลงของชาตรี ศรีชล ได้มอบให้เช่น อยากกินลม, ลมว่าว, ใจจะขาด เป็นต้น
อยากดัง เป็นเพลงที่สร้างชื่อเสียงอีกเพลงหนึ่ง แต่งโดยครูสมาน เมืองราช กังวาลไพรเคยตั้งวงเป็นหัวหน้าวงเดินสายทั่วประเทศมาแล้ว และแสดงภาพยนตร์เป็นตัวเอกอีกหลายเรื่อง เช่น ฝนใต้, มนต์ปาริชาติ เป็นต้น
ผลงานเพลงที่มีชื่อเสียง

อยากดัง
แม่ค้าแม่ขาย
ลมว่าว
เที่ยวงานวัด
อยากกินรัก
ใจจะขาด
เหม็นเบื่อ
วอนผีพ่อ
เสียแล้วเสียไป
ตลุงฝากรัก
หมดลมหมดเรื่อง
โลกบ้าบ้าบอบอ
เศรษฐีโลกพระจันทร์ (ต้นฉบับ พร พนาไพร)
วิกฤตการณ์การเงินในเอเชีย พ.ศ. 2540

ประเทศที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากวิกฤตการณ์ทางการเงินในเอเชีย พ.ศ. 2540
วิกฤตการณ์การเงินในเอเชีย พ.ศ. 2540 หรือเรียกกันติดปากทั่วไปในประเทศไทยว่า “วิกฤตต้มยำกุ้ง” เป็นช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินซึ่งส่งผลกระทบถึงหลายประเทศในทวีปเอเชียเริ่มตั้งแต่เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2540 ก่อให้เกิดความกลัวว่าจะเกิดการล่มสลายทางเศรษฐกิจทั่วโลกเนื่องจากการแพร่ระบาดทางการเงิน
วิกฤตดังกล่าวเริ่มขึ้นในประเทศไทย เมื่อค่าเงินบาทลดลงอย่างมากอันเกิดจากการตัดสินใจของรัฐบาลไทย ซึ่งมีพลเอกชวลิต ยงใจยุทธเป็นนายกรัฐมนตรี ลอยตัวค่าเงินบาท ตัดการอิงเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐ หลังจากความพยายามทั้งหมดที่จะสนับสนุนค่าเงินบาทเมื่อเผชิญกับการแผ่ขยายแบบเกินเลยทางการเงิน (financial overextension) อย่างรุนแรง โดยเฉพาะอย่างยิ่งส่วนขับเคลื่อนอสังหาริมทรัพย์ ในเวลานั้น ประเทศไทยมีภาระหนี้สาธารณะ และเมื่อวิกฤตดังกล่าวขยายออกนอกประเทศ ค่าเงินของประเทศส่วนใหญ่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และญี่ปุ่นก็ได้ทรุดตัวลงเช่นกัน ตลาดหลักทรัพย์ปรับตัวลดลงและรวมไปถึงราคาสินทรัพย์อื่น ๆ และทำให้หนี้เอกชนเพิ่มสูงขึ้น
ภายหลังนายเริงชัย ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ถูกธนาคารแห่งประเทศไทยฟ้องร้องเรียกค่าเสียหาย วิกฤตการณ์การเงินในเอเชีย พ.ศ. 2540 เป็นเงินจำนวน 186,015,830,720 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี
แม้จะทราบกันดีแล้วว่าวิกฤตการณ์นี้มีอยู่และมีผลกระทบอย่างไร แต่ที่ยังไม่ชัดเจนคือสาเหตุของวิกฤตการณ์ดังกล่าว เช่นเดียวกับขอบเขตและทางแก้ไข อินโดนีเซีย เกาหลีใต้ และไทยได้รับผลกระทบมากที่สุดจากวิกฤตการณ์ดังกล่าว ฮ่องกง มาเลเซีย ลาวและฟิลิปปินส์ก็เผชิญกับปัญหาค่าเงินทรุดเช่นกัน สาธารณรัฐประชาชนจีน อินเดีย ไต้หวัน สิงคโปร์ บรูไนและเวียดนามได้รับผลกระทบน้อยกว่า ถึงแม้ว่าทุกประเทศที่กล่าวมานี้จะได้รับผลกระทบจากการสูญเสียอุปสงค์และความเชื่อมั่นตลอดภูมิภาค
สัดส่วนหนี้ต่างประเทศต่อจีดีพีเพิ่มสูงขึ้นจาก 100% เป็น 167% ในสี่ประเทศใหญ่อาเซียน ระหว่างปี พ.ศ. 2536 - 2538 ก่อนจะขึ้นไปสูงถึง 180% ในช่วงที่วิกฤตการณ์เลวร้ายที่สุด ในเกาหลีใต้ สัดส่วนดังกล่าวเพิ่มขึ้นจาก 13% เป็น 21% และแตะระดับสูงสุดที่ 40% ขณะที่ประเทศอุตสาหกรรมใหม่ที่อยู่ทางเหนือได้รับผลกระทบน้อยกว่ามาก มีเพียงในไทยและเกาหลีใต้เท่านั้นที่หนี้สัดส่วนบริการต่อการส่งออกเพิ่มขึ้น
ถึงแม้ว่ารัฐบาลส่วนใหญ่ในเอเชียได้ออกนโยบายการเงินที่ดูแล้วสมบูรณ์ แต่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) ได้ก้าวเข้ามาเพื่อริเริ่มโครงการมูลค่า 40,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อรักษาเสถียรภาพของสกุลเงินในเกาหลีใต้ ไทย และอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นประเทศที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดจากวิกฤตการณ์ดังกล่าว ความพยายามที่จะยับยั้งวิกฤตการณ์เศรษฐกิจระดับโลกได้ช่วยรักษาเสถียรภาพสถานการณ์ในประเทศในอินโดนีเซียได้เพียงเล็กน้อย ประธานาธิบดีซูฮาร์โตถูกบีบให้ลาออกจากตำแหน่งเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 หลังจากครองอำนาจมายาวนานกว่า 30 ปี ท่ามกลางการจลาจลที่เกิดขึ้นอย่างแพร่หลายซึ่งมาจากการเพิ่มขึ้นของราคาสินค้าอย่างรุนแรง อันเป็นผลมาจากค่าเงินรูเปียห์อ่อนตัวลงอย่างร้ายแรง ผลกระทบของวิกฤตการณ์ดังกล่าวกินเวลาไปจนถึงสิ้นปี พ.ศ. 2541 ในปีเดียวกันนั้น อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของฟิลิปปินส์ลดลงจนเกือบเป็นศูนย์ มีเพียงสิงคโปร์และไต้หวันเท่านั้นที่พิสูจน์แล้วว่าเกือบจะไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งในวิกฤตการณ์เลย แต่ทั้งสองประเทศก็ยังได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงตามปกติ สิงคโปร์ได้รับผลกระทบมากกว่าเนื่องจากขนาดและที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ที่อยู่ระหว่างมาเลเซียกับอินโดนีเซีย อย่างไรก็ตาม จนถึงปี พ.ศ. 2542 นักวิเคราะห์ได้มองเห็นสัญญาณว่าเศรษฐกิจเอเชียกำลังเริ่มฟื้นตัว
ประวัติ

จนถึง พ.ศ. 2540 ทวีปเอเชียได้ดึงดูดการไหลเข้าของทุนรวมเกือบครึ่งเข้าไปในประเทศกำลังพัฒนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งเศรษฐกิจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งได้รักษาอัตราดอกเบี้ยที่สูงซึ่งดึงดูดนักลงทุนต่างชาติที่กำลังมองหาผลตอบแทนในอัตราที่สูง ผลคือ เศรษฐกิจในภูมิภาคมีเงินไหลเข้าในปริมาณมากและมูลค่าสินทรัพย์สะสมเพิ่มขึ้นอย่างมาก ในขณะเดียวกัน เศรษฐกิจภูมิภาคอย่างไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์และเกาหลีใต้มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูงมาก คิดเป็น 8-12% ของจีดีพี ในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 198 และต้นคริสต์ทศวรรษ 199 สัมฤทธิ์ผลดังกล่าวได้รับการกล่าวถึงโดยสถาบันการเงิน ซึ่งรวมไปถึงไอเอ็มเอฟและธนาคารโลก และเป็นที่รู้จักกันว่าเป็นส่วนหนึ่งของ "ปาฏิหาริย์เศรษฐกิจเอเชีย"
ในปี พ.ศ. 2537 นักเศรษฐศาสตร์ผู้มีชื่อเสียง พอล ครุกแมน ได้ตีพิมพ์บทความซึ่งโจมตีแนวคิด "ปาฏิหาริย์เศรษฐกิจเอเชีย" เขาโต้แย้งว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจของเอเชียตะวันออกนั้นตามประวัติศาสตร์แล้วเป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของการลงทุน อย่างไรก็ตาม ปัจจัยรวมในด้านผลิตภาพเพิ่มขึ้นอย่างจำกัดหรือไม่เพิ่มขึ้นเลย ครุกแมนแย้งอีกว่ามีเพียงการเติบโตในผลิตภาพปัจจัยรวม มิใช่การลงทุน เท่านั้นที่สามารถนำไปสู่ความมั่งคั่งในระยะยาวได้ หลังจากวิกฤตการณ์การเงินอุบัติขึ้น หลายคนมองว่าครุกแมนสามารถรู้ล่วงหน้า แม้เขาว่า เขาไม่ได้ทำนายถึงวิกฤตการณ์หรือคาดการณ์ความลึกของมันได้
ในปี 2537  เกิดวิกฤตค่าเงินเปโซที่เม็กซิโก จากมรสุมเศรษฐกิจ ประธานาธิบดี Ernesto zedillo จึงต้องประกาศลดค่าเงินเปโซ เมื่อ 20 ธันวาคม 2537 ซึ่งกระทบถึงสภาวะเศรษฐกิจไทย ประกอบกับค่าเงินบาทและตลาดผันผวน จนธนาคารแห่งประเทศไทย ประกาศขึ้นอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ระหว่างธนาคาร ถึง 50% แต่ขณะนั้นเศรษฐกิจไทยยังมั่นคงจึงไม่ได้กระทบโดยตรง
สาเหตุ

คณะกรรมการศึกษาและเสนอแนะมาตรการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการระบบการเงินของประเทศ (ศปร.) สรุปว่า วิกฤตดังกล่าวเกิดจากการก่อหนี้ของเอกชน แต่การดำเนินการของภาครัฐที่ผิดพลาดทำให้วิกฤตบานปลาย คือ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) มีนโยบายเปิดตลาดเงินกิจการวิเทศธนกิจ (BIBF) เพื่อให้ไทยเป็นศูนย์กลางด้านการเงินในภูมิภาคนี้ พร้อมกับรักษาช่วงอัตราแลกเปลี่ยนที่แคบมาก ปล่อยให้เงินกู้ไหลเข้าประเทศปริมาณมากเกินควบคุม ธปท. เลือกใช้วิธีใช้ swap ในการปกป้องค่าเงินบาท ซึ่งเป็นการทุ่มเงินสำรองระหว่างประเทศอย่างขาดความรอบคอบ ทั้งนี้ ธปท. ได้รับคำเตือนจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) แล้ว
ศปร. ยังมองว่า ธปท. ไม่ได้ดำเนินการเปลี่ยนตัวผู้บริหารของธนาคารกรุงเทพฯ พาณิชย์การ จำกัด ซ้ำมีการเอื้อต่อผู้บริหารเดิมโดยตลอด และกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินมีบทบาทผิดไปจากเจตนารมณ์ตามกฎหมาย บกพร่องในการฟื้นฟูกิจการ
เพียง 4 ปีเงินกู้ BIBF เพื่มเป็น 31,200 ล้านเหรียญสหรัฐเมื่อสิ้นปี พ.ศ.2539 คิดเป็นเงินจำนวนเกือบครึ่งของหนี้เอกชนทั้งระบบในคณะนั้น มีดอกเบี้ยต่ำกว่าเงินกู้ภายในประเทศ กิจการที่ลงทุนเป็นจำนวนมาก อาทิ ปิโตรเลียม เคมีภัณฑ์ จึงกู้ทาง  BIBF  ในปี 2537 อัตราเงินเฟ้อเพิ่มขึ้นร้อยละ 5-6 ต่อปี ขณะที่เงินเฟ้อสหรัฐลดลงมาร้อยละ 2 และการกู้เงินต่างประเทศจำนวนมาก  ทำให้ดุลบัญชีเดินสะพัดของไทยขาดดุลเพิ่มร้อยละ 8 ของรายได้ประชาชาติ (GNP) ซึ่งเริ่มส่อแววครึ่งหลังปี 2539 การส่งออกที่เคยขยายตัวในอัตราเลขหลักสองทุกปี ลดลงเหลือศูนย์ในปี 2539
ผลกระทบ และสิ่งที่เกิดขึ้นตามมา > ต่างประเทศ

สัดส่วนระหว่างหนี้ต่างประเทศ กับ GDP เพิ่มสูงขึ้นมาก เช่น ประเทศในอาเซียนเพิ่มจาก 100% กลายเป็น 180% ในช่วงที่เลวร้ายที่สุดของวิกฤติการณ์
กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) เข้ามารักษาเสถียรภาพสกุลเงินของ ประเทศอินโดนีเซีย ไทย และเกาหลีใต้ โดยการลงทุน 40,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพราะ 3 ประเทศดังกล่าวได้รับผลกระทบมากที่สุด
ประเทศสิงคโปร์ และไต้หวัน ถือว่าได้รับผลกระทบน้อยมาก จนอาจกล่าวได้ว่า ไม่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจนี้ แต่สิงคโปร์ได้รับผลกระทบมากกว่าเนื่องจากขนาดและที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ที่อยู่ระหว่างมาเลเซียกับอินโดนีเซีย
ประธานาธิบดีซูฮาร์โตของอินโดนีเซียถูกบีบให้ลาออกจากตำแหน่งเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 หลังจากครองอำนาจมายาวนานกว่า 30 ปี
เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ในอาร์เจนตินา กับวิกฤตการณ์การเงินในรัสเซียใน พ.ศ. 2541 โดยตรง และ เกิดภาวะเศรษฐกิจฟองสบู่ดอตคอมโดยทางอ้อม
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์

| พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์ |
| --- | --- |

ทิวทัศน์ของพิพิธภัณฑ์ด้านมหาสมุทรแปซิฟิก

36°37′06″N 121°54′05″W﻿ / ﻿36.618253°N 121.901481°W﻿ / 36.618253; -121.901481
วันที่เปิด: 20 ตุลาคม ค.ศ. 1984
ที่ตั้ง: มอนเทอเรย์, รัฐแคลิฟอร์เนีย, สหรัฐอเมริกา
จำนวนสัตว์: 35,000
จำนวนสปีชีส์: 623 (พืชและสัตว์ในปี ค.ศ. 2005) 
ปริมาตรตู้ใหญ่: 4,500,000 ลิตร
นักท่องเที่ยวต่อปี: 1.8 ล้านคน
สมาชิกภาพ: AZA
เว็บไซต์: www.montereybayaquarium.org
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์ ตั้งอยู่ที่บริเวณที่เคยเป็นโรงงานผลิตปลาซาร์ดีนกระป๋องบนแคนเนอร์รีโรว์ (Cannery Row) แนวชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกในเมืองมอนเทอเรย์ รัฐแคลิฟอร์เนีย มีผู้เข้าชมปีละ 1.8 ล้านคน จัดแสดงพืชและสัตว์รวม 35,000 ตัวอย่าง จาก 623 ชนิด มีการหมุนเวียนน้ำทะเลในพิพิธภัณฑ์อย่างมีประสิทธิภาพโดยสูบน้ำจากอ่าวมอนเทอเรย์เข้ามาตามท่อเข้าสู่พิพิธภัณฑ์
ภายในพิพิธภัณฑ์มีตู้จัดแสดงสิ่งมีชีวิตมากมาย แต่มีอยู่สองตู้ที่มีชื่อเสียงเป็นพิเศษ คือ ตู้สูง 10 เมตร ปริมาตร 1.3 ล้านลิตรที่ตั้งอยู่กลาง Ocean's Edge Wing สำหรับจัดแสดงสิ่งมีชีวิตตามชายฝั่งแคลิฟอร์เนีย ในตู้นี้มีเคลพยักษ์ ซึ่งพิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นแห่งแรกที่สามารถเพาะเลี้ยงเคลพยักษ์ได้ โดยใช้เครื่องกำเนิดคลื่นที่อยู่ด้านบนสุดของตู้ (การเคลื่อนไหวของน้ำเป็นปัจจัยสำคัญในการเพาะเลี้ยงเคลพยักษ์ ที่จะดึงสารอาหารจากน้ำโดยรอบและน้ำต้องขุ่น) ด้านบนตู้เปิดรับแสงอาทิตย์ และหมุนเวียนน้ำทะเลจากอ่าวเข้ามา อีกตู้หนึ่งคือ ตู้ปริมาตร 4.5 ล้านลิตรในปีกอาคารนอกอ่าว (Outer Bay Wing) ที่มีกระจกแผ่นเดี่ยวที่ใหญ่ที่สุดแผ่นหนึ่งในโลก (ความจริงแล้วเป็นกระจกห้าแผ่นต่อเข้าด้วยกันอย่างแนบเนียน ผลิตโดยบริษัทญี่ปุ่น)
ตู้แสดงป่าเครพความสูง 10 เมตร
ตัวอย่างสิ่งมีชีวิตในทะเลที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ เช่น กระเบน แมงกะพรุน นากทะเล กุ้งมังกร อายุกว่า 50 ปี และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่พบในท้องถิ่น ซึ่งสามารถชมได้ทั้งจากด้านบนหรือใต้ระดับน้ำ ในการจัดแสดงแมงกะพรุนนั้น พิพิธภัณฑ์ได้ใช้ตู้ที่เรียกว่า Kreisel tank ที่สร้างกระแสน้ำไหลเวียนเพื่อให้แมงกะพรุนสามารถลอยตัวอยู่ได้ ผู้เข้าชมสามารถชมสิ่งมีชีวิตในป่าเครพได้จากชั้นต่าง ๆ ของอาคาร และในพิพิธภัณฑ์ไม่จัดแสดงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่น ๆ นอกจากนาก
ประวัติ

อาคารเดิมของพิพิธภัณฑ์ออกแบบโดยบริษัท Esherick Homsey Dodge & Davis และเปิดเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2527 จุดมุ่งหมายของพิพธภัณฑ์คือ "สร้างแรงบันดาลใจในการอนุรักษ์ทะเล" แรกเริ่มนั้นได้รับการสนับสนุนด้านการเงินจาก David Packrd ผู้ร่วมก่อตั้ง ฮิวเลตต์-แพคการ์ด และในฐานะที่เป็นช่างตีเหล็ก Packard ยังได้ออกแบบและสร้างส่วนการจัดแสดงต่าง ๆ สำหรับพิพิธภัณฑ์ที่โรงตีเหล็กของตนที่ Big Sur รวมทั้งสร้าง Wave machine สำหรับ Kelp forest และกรงนก ปัจจุบัน Julie Packard ลูกสาวของ Packard ซึ่งเป็นนักชีววิทยาทางทะเล ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการบริหารของพิพิธภัณฑ์
การออกแบบขั้นพื้นฐาน

ในขั้นตอนการออกแบบขั้นพื้นฐานของพิพิธภัณฑ์ ได้ดำเนินการสูบน้ำทะเลจากอ่าวมอนเทอเรย์ตลอดทั้งวัน ด้วยอัตรา 2,000 แกลลอนต่อนาที สำหรับตู้จัดแสดงกว่า 100 ตู้ ในเวลากลางวันน้ำจะถูกกรองให้ใสขึ้น ขณะที่เวลากลางคืน น้ำทะเลดิบที่ยังไม่ผ่านการกรองจะถูกสูบเข้ามาในตู้ต่าง ๆ เพื่อนำแพลงก์ตอนเข้ามาสำหรับเป็นอาหารสัตว์ น้ำทะเลที่ใช้แล้วจากพิพิธภัณฑ์จะไหลลงสู่อ่าว การออกแบบลักษณะนี้พิพิธภัณฑ์เป็นส่วนหนึ่งของอ่าวในเชิงนิเวศวิทยา และทำให้สามารถเพาะเลี้ยงสิ่งมีชีวิตอย่าง Giant kelp ซึ่งปกติแล้วไม่สามารถเพาะเลี้ยงพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำทะเลทั่วไปได้
Newer exhibits

เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2539 พิพิธภัณฑ์ได้เปิด Outer Bay wing สำหรับจัดแสดงระบบนิเวศทะเลเปิดของ Monterey's Outer Bay ซึ่งนอกจากจะมีตู้ขนาดล้านแกลลอนแล้ว ยังมีตู้รูปวงแหวนแสดงฝูงปลาในวงศ์ปลาแมว 3,000 ตัว (ปลาที่เคยเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจของ Monterey) ว่ายทวนกระแสน้ำ
ส่วน Outer Bay เปิดให้เข้าชมเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2547 เป็นส่วนที่จัดแสดงฉลามขาวยักษ์เพศเมีย ซึ่งนับเป็นตัวแรกที่สามารถนำมาจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำได้ ฉลามตัวนี้อยู่ที่พิพิธภัณฑ์เป็นเวลา 198 วัน และถูกปล่อยไปเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2548 หลังจากกัด Soupfin shark สองตัวในตู้เดียวกัน ซึ่งทั้งสองตัวได้ตายลงในเวลาต่อมา เจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์เชื่อว่าฉลามอาจแสดงออกเช่นนั้นเพื่อปกป้องอาณาเขตเนื่องจากไม่ได้มีท่าทีว่าจะกินฉลามอีกสองตัวเลย เมื่อเย็นวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2549 พิพิธภัณฑ์ได้นำฉลามขาวเพศผู้ที่ยังไม่โตเต็มที่เข้ามาจัดแสดงในส่วน Outer Bay ฉลามตัวนี้ถูกจับมาจากนอกอ่าว Santa Monica เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม และถูกปล่อยไปเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2550 ในระหว่างที่อยู่ที่พิพิธภัณฑ์ ฉลามตัวนี้เจริญเติบโตขึ้นจากความยาว 5-foot-8 และน้ำหนัก 103 ปอนด์ เป็นความยาว 6-foot-5 และน้ำหนัก 171 ปอนด์ ข้อมูลจากฉลามขาวตัวที่สองนี้ถูกส่งกับมาที่เจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์จาก pop-off satellite tag หลังจากปล่อยไป 90 วัน ต่อมาเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2550 พิพิธภัณฑ์ได้นำฉลามขาวมาจัดแสดงเป็นตัวที่สาม ซึ่งเป็นเพศผู้ที่ยังไม่โตเต็มที่เช่นเดียวกับตัวที่สอง ขนาดตัวยาว 4 ฟุต 9 นิ้ว และหนัก 67.5 ปอนด์ โดยถูกจับหลังจากติดอยู่กับเครื่องจับสัตว์น้ำเช่นเดียวกับฉลามเพศเมียตัวแรก และเคยอยู่ใน ocean holding pen นอกฝั่งมาลิบู ทางใต้ของแคลิฟอร์เนีย เพื่อเฝ้าสังเกตว่าสามารถกินอาหารและว่ายน้ำในพื้นที่จำกัดได้ดีหรือไม่ ต่อมาได้ปล่อยไปเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551 ฉลามขาวตัวที่สี่เป็นเพศเมีย จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ระหว่างเดือนสิงหาคมถึงกันยายน พ.ศ. 2551 และถูกปล่อยไปอย่างรวดเร็วเนื่องจากกินอาหารได้น้อย และเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2552 ก็ได้นำฉลามขาวเพศเมียอีกตัวหนึ่งมาจัดแสดงในส่วน Outer Bay และมีรายงานว่าการจัดแสดงเป็นไปอย่างเรียบร้อย
เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2551 พิพิธภัณฑ์ได้เปิดตู้จัดแสดงนกเพนกวินเพิ่มเติมจากตู้จัดแสดงนากทะเลที่เป็นที่นิยมแล้ว โดยได้นกเพนกวิน 19 ตัวมาจาก Aquarium of the Americas ในนิวออร์ลีนส์ พร้อมกับนากทะเลอีกสองตัว หลังจากพิพิธภัณฑ์เสียหายอย่างหนักจากพายุเฮอร์ริเคน Katrina
ในบรรดาส่วนจัดแสดงต่าง ๆ มีตู้ขนาดใหญ่อยู่สามตู้ ได้แก่
Newer exhibits > Monterey Bay Habitats

เป็นตู้ทรงนาฬิกาทราย ยาวกว่า 27 เมตร บรรจุน้ำ 350,000 แกลลอน มีกระจกหน้าต่างอะคริลิกหนา 3-4 นิ้ว จัดแสดงระบบนิเวศแบบต่าง ๆ ในอ่าว Monterey ทั้งแนวปะการัง โขดหิน ผิวทะเล พื้นทรายก้นทะเล เป็นต้น ตู้ทรงนาฬิกาทรายทำให้ฉลามขนาดใหญ่ในตู้สามารถว่ายน้ำได้อย่างสะดวก
ตัวอย่างสัตว์ที่จัดแสดง : California halibut, Broadnose sevengill shark, White sturgeon, Common murre
Newer exhibits > Kelp Forest

เป็นตู้สูง 8.40 เมตร ซึ่งเป็นตู้แสดงสัตว์น้ำที่สูงที่สุดแห่งหนึ่งในโลก และเป็นตู้แสดงระบบนิเวศแบบ Kelp forest แห่งแรกของโลก จัดแสดง Giant kelp และสัตว์ต่าง ๆ ที่อาศัยอยู่ Kelp forest ออกแบบให้สามารถรับชมได้เหมือนมุมมองของนักดำน้ำจากกระจกอะคริลิกหนา 7.25 นิ้ว กว้าง 2.4 เมตร สูง 4.8 เมตร และหนักแผ่นละ 2.8 ตัน นำมาต่อกันเป็นหน้าต่าง ด้านบนตู้เปิดให้ได้รับแสงอาทิตย์ มีระบบสูบน้ำทะเลเข้ามาในตู้ด้วยอัตรา 2,000 แกลลอนต่อนาที และมีระบบกรองน้ำที่สูบเข้ามาในเวลากลางวัน ขณะที่เวลากลางคืนระบบกรองจะไม่ทำงาน
ตัวอย่างสัตว์ที่จัดแสดง : Leopard shark, Pacific sardine, California sheephead, Cabezon, Rockfish
Newer exhibits > Outer Bay

เป็นตู้ที่ใหญ่ที่สุดในพิพิธภัณฑ์ จัดแสดงปลาที่อาศัยอยู่ในทะเลเปิด มีหน้าต่างกระจกยาว 16.95 เมตร สูง 5.10 เมตร หนา 13 นิ้ว และหนัก 78,000 ปอนด์ จัดเป็นหนึ่งในกระจกหน้าต่างที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยสามารถชมได้จากชั้นต่าง ๆ สามชั้นของอาคาร แต่ละวันจะมีน้ำหมุนเวีนในตู้ประมาณ 1.3 ล้านแกลลอน โดยเป็นน้ำทะเลจากทะเลโดยตรง 80,000 แกลลอน ที่เหลือเป็นน้ำที่ใช้แล้วที่กรองแล้วหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่ แต่น้ำปริมาณ 1 ใน 3 จะอยู่ด้านหลังผนังรูปโค้งที่ทำจากฉนวนใยแก้ว ผนังนี้ทำให้เกิดมุมมองจากกระจกหน้าต่างอย่างลื่นไหลเหมือนไม่มีผนังด้านหลัง น้ำในตู้ถูกควบคุมให้มีอุณหภูมิอยู่ที่ประมาณ 20 องศาเซลเซียสเสมอ ซึ่งสูงกว่าน้ำในอ่าว Monterey เวลากลางคืนท่อใต้กระจกหน้าต่างจะปล่อยฟองอากาศออกมาปกคลุมที่กระจก เพื่อให้ปลาในตู้สามารถมองเห็นกระจกและไม่ว่ายชนกระจกเมื่อแสงไฟในพิพิธภัณฑ์เปิดขึ้นในเวลาทำความสะอาด
ตัวอย่างสัตว์ที่จัดแสดง : ปลาพระอาทิตย์, Pelagic ray, Scalloped hammerhead shark, Moon jellyfish, Pacific bluefin tuna
การวิจัยทางทะเล

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับ Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI) ซึ่งตั้งอยู่ที่ Moss Landing แคลิฟอร์เนีย ที่ส่วนต้นของ Monterey Canyon มีชื่อเสียงไปทั่วโลกจากการวิจัยสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลลึกและงานวิจัยอื่น ๆ เกี่ยวกับชีววิทยาทางทะเล อ่าว Monterey อยู่ในเขต Monterey Bay National Marine Sanctuary (MBNMS) ซึ่งเป็นพื้นที่อนุรักษ์ทางทะเล (เทียบเท่ากับอุทยานแห่งชาติทางทะเล) นอกชายฝั่งแคลิฟอร์เนียตอนกลาง
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์เป็นพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำเพียงแห่งเดียวในโลกที่มีฉลามขาวยักษ์ไว้ในครอบครองเกิน 16 วัน ทางพิพิธภัณฑ์ประสบความสำเร็จในการเลี้ยงฉลามขาวที่ยังไม่โตเต็มที่ในหลาย ๆ ครั้ง และเจ้าหน้าที่ได้พัฒนากระบวนการจับ จัดแสดง ขนส่ง และปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ ให้ละเอียดรอบคอบมากขึ้น ฉลามขาวแต่ละตัวจะถูกติด Tag ก่อนปล่อยออกสู่ทะเล โดยสาเหตุที่ต้องปล่อยอาจเนื่องมาจากเริ่มล่าสัตว์อื่น ๆ ในตู้เดียวกัน หรือจำเป็นต้องเคลื่อนย้ายเพื่อความปลอดภัยในการปล่อยออกสู่ทะเล
การระดมทุน

แรกเริ่มนั้นพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์ได้รับบริจาคเงินทุนจาก มูลนิธิ David and Lucile Packard ซึ่งได้สนับสนุนพิพิธภัณฑ์มาอย่างต่อเนื่อง ทุนดำเนินงานนั้นครอบคลุมทั้งค่าเข้าชม ค่าธรรมเนียม Special event และค่าธรรมเนียมสมาชิก การจัดองค์กรภายในพิพิธภัณฑ์ได้แบ่งออกเป็นสามหน่วยงาน ได้แก่ มูลนิธิพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ Monterey Bay, the Support Services และ the Research Institue ที่ดำเนินงานเรือเดินสมุทรสามลำสำหรับงานวิจัย
Cultural references

พิพิธภัณฑ์ได้ปรากฏในภาพยนตร์ Star Trek IV: The Voyager Home เมื่อ พ.ศ. 2529 ซึ่งได้สมมติเป็น Cetacean Institute ใน Sausalito มีการใช้เทคนิคพิเศษเพื่อจำลองอาคารพิพิธภัณฑ์ให้เป็นตู้เลี้ยงวาฬหลังค่อมสองตัว
ในภาพยนตร์ Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events ตัวละครชื่อ Stephano ทำงานเกี่ยวกับงูทะเลอยู่ที่พิพิธภัณฑ์นี้ อย่างไรก็ตาม ในความเป็นจริงแล้วพิพิธภัณฑ์นี้ไม่มีงูทะเลอยู่เลย
พิพิธภัณฑ์นี้ตั้งอยู่ถัดจากบ้านและ lab (Pacific Biological Laboratories) ของ Ed Ricketts นักชีววิทยาสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในทะเล ซึ่งยังคงตั้งอยู่ในปัจจุบัน Ricketts มีชื่อเสียงในฐานะ "Doc" แห่ง Cannery Row ของ John Steinbeck ภายในพิพิธภัณฑ์จัดแสดงสิ่งของต่าง ๆ ของ Ricketts อย่างเช่นหนังสือบางเล่ม และในร้านค้ายังจำหน่ายส่วนหนึ่งของ Monterey and Steinbeck books
ทีมผู้สร้าง The Penguins of Madagascar ได้กล่าวว่า นากที่ชื่อว่า Marlene ได้ถูกย้ายจากพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์มายัง New York city zoo
Gallery

ทางเข้าด้านหน้าพิพิธภัณฑ์
Surface supplied diver พูดคุยกับผู้เข้าชมขณะกำลังให้อาหารปลา
ฝูงปลาในส่วน Outer Bay
Spotted Jellies. (Mastigias papua)
Spotted Jellyfish (Mastigias papua) ที่พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์
Flower Hat Jellyfish (Olindias formosa) สิ่งมีชีวิตที่สวยงามอีกชนิดหนึ่งในส่วน Jelly: Living Art
Sea nettle Jellyfish (Chrysaora quinquecirrha)
แมงกะพรุนเมดิเตอร์เรเนียน (Cotylorhiza tuberculata)
แมงกะพรุนเมดิเตอร์เรเนียน (Cotylorhiza tuberculata)
นากทะเลที่เป็นที่นิยมในพิพิธภัณฑ์
Huge display window at Outer Bay exhibit
ปลาพระอาทิตย์ขนาดใหญ่
Rockfish (Sebastidae) ว่ายรอบ ๆ kelp forest
ปากกาทะเลสีแสด (Ptilosarcus gurneyi)
A sanderling (Calidris alba) ยืนด้วยขาข้างเดียวในกรงนก
ฉลามขาวยักษ์
Blackfooted penguins ใน Splash Zone
ตู้แสดง Kelp forest ความสูง 10 เมตร
ส่วนหนึ่งของกรงนกในพิพิธภัณฑ์
ตู้แสดง Kelp forest มองจากชั้นสอง
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมอนเทอเรย์เบย์ มองออกไปเห็นมหาสมุทรแปซิฟิก
แหล่งข้อมูลอื่น

Official Monterey Bay Aquarium website
PBS Nature: "Oceans in Glass: Behind the Scenes at the Monterey Bay Aquarium" เก็บถาวร 2006-11-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ทางเข้าด้านหน้าพิพิธภัณฑ์
แดนอรัญ แสงทอง

แดนอรัญ แสงทอง นักเขียนและนักแปลชาวไทยที่มีชื่อเสียงในระดับโลก เจ้าของฉายา "ขบถวรรรณกรรม"
แดนอรัญมีชื่อจริงว่า เสน่ห์ สังข์สุข เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2500 ที่อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี ในวัยเยาว์อยู่ในการอุปการะของพระอาจารย์อิน อินฺทโชโต ซึ่งเป็นพระภิกษุที่เป็นที่นับถือของชาวเพชรบุรี
แดนอรัญสำเร็จการศึกษาด้านวรรณคดีอังกฤษจากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร เคยทำงานเป็นล่ามให้กับองค์กรเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศแห่งสหรัฐอเมริกา หรือ USAID (United States Agency for International Development) ต่อมาได้ทำสำนักพิมพ์ มีผลงานแปลหนังสือของนักเขียนที่มีชื่อเสียงออกมาหลายเล่ม เช่น ออสการ์ ไวลด์, รพินทรนาถ ฐากูร
แดนอรัญ เริ่มมีชื่อเสียงขึ้นมาเมื่อปี พ.ศ. 2536 เมื่อนวนิยายเรื่อง เงาสีขาว ที่ออกเผยแพร่เมื่อปีเดียวกัน เสมือนเป็นปรากฏการณ์เล็ก ๆ ในแวดวงวรรณกรรมไทย แต่นวนิยายเรื่องนี้กลับถูกปฏิเสธจากคณะกรรมการพิจารณารางวัลซีไรต์ ไม่ได้มีแม้ชื่อติดอันดับผู้เข้าชิงรางวัลเลย โดยเป็นที่กล่าวกันว่าเพราะสิ่งที่อยู่ในเรื่องไปกระทบกับโครงสร้างของสังคม แต่กระนั้นเงาสีขาวก็ได้ถูกแปลเป็นภาษาต่างประเทศมากมาย เช่น ฝรั่งเศส, โปรตุเกส, อังกฤษ, สเปน และทำยอดขายได้มากกว่า 100,000 เล่ม ซึ่งหนึ่งในผู้มีชื่อเสียงระดับโลกที่ชื่นชอบหนังสือของแดนอรัญ คือ โชเซ มูรีนโย ผู้จัดการทีมและหัวหน้าผู้ฝึกสอนทีมเชลซี ทีมฟุตบอลที่มีชื่อเสียงของอังกฤษ และทำให้แดนอรัญได้รับเหรียญอิสริยาภรณ์ศิลปศาสตร์และอักษรศาสตร์ชั้นอัศวิน (Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres) จากกระทรวงวัฒนธรรม ประเทศฝรั่งเศส ซึ่งได้รับรางวัลนี้พร้อมกับ บ็อบ ดีแลน นักร้อง นักดนตรีที่มีชื่อเสียงชาวอเมริกัน
แดนอรัญ แสงทอง เป็นนักเขียนที่มีชื่อเสียงในระดับนานาชาติ โดยเฉพาะทวีปยุโรป แต่ทว่าในประเทศไทยกลับมีผู้รู้จักน้อยมาก เนื่องจากผลงานมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นทั้งวรรณศิลป์ การใช้ภาษาที่มีพลัง และมุมมองที่ลุ่มลึก ล้ำสมัย จึงยากแก่การเข้าใจของผู้อ่าน และก่อนออกพิมพ์ต้องผ่านการตรวจสอบแก้ไขไม่น้อยกว่า 8 เที่ยว
ในปี พ.ศ. 2557 จากผลงานรวมเรื่องสั้นชุด อสรพิษและเรื่องอื่นๆ ทำให้แดนอรัญได้รับรางวัลซีไรต์ ผู้คนจึงหันมาสนใจในผลงานของแดนอรัญมากยิ่งขึ้น
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2563 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 4 จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)