stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปัจจัยกระทบ
การคำนวณ

การคำนวณปัจจัยกระทบสำหรับวารสารวิชาการใช้ฐาน 3 ปี และสามารถพิจารณาให้เป็นตัวเลขเฉลี่ยจำนวนครั้งเป็นเวลาได้ถึง 2 รอบปีหลังจากที่บทความได้รับการตีพิมพ์ (รวมทั้งปีปฏิทินที่บทความนั้นได้รับการตีพิมพ์) ตัวอย่างเช่น ปัจจัยกระทบของปี พ.ศ. 2546 ของวารสารฉบับหนึ่งสามารถคำนวณได้ดังนี้
A = จำนวนครั้งที่วารสารที่ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2544-45 ได้ถูกอ้างอิงในวารสารวิชาการอื่นที่อยู่ในดัชนีระหว่างปี พ.ศ. 2546
B = จำนวนของ "รายการที่สามารถอ้างอิงได้" (ปกติได้แก่บทความ ปริทัศน์ รายงานการประชุมวิชาการ (proceedings) หรือบันทึกทางวิชาการ ไม่ใช่บทบรรณาธิการหรือจดหมายถึงบรรณาธิการ) ที่ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2443-44
ปัจจัยกระทบ ปี พ.ศ. 2546 = A/B
(โปรดสังเกตว่าปี พ.ศ. 2546 ปัจจัยกระทบได้รับการตีพิมพ์จริงๆ ในปี พ.ศ. 2547 เนื่องการคำนวณไม่สามารถทำได้จนกว่าจะได้รับบทความที่ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. แล้วทั้งหมด)
วิธีง่ายๆ สำหรับคิดในเรื่องนี้ก็คือ วารสารวิชาการที่ถูกอ้างอิง 1 ครั้ง โดยเฉลี่ยสำหรับแต่ละบทความที่ตีพิมพ์แล้วจะมีค่า IF หรือปัจจัยกระทบเท่ากับ 1 ในสูตรข้างต้น
มีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยในเรื่องนี้คือ: ISI แยกเอาบทความบางประเภท (เช่นประเภทข่าว การโต้ตอบและการแก้คำผิด) ออกจากตัวส่วน (ตัวหาร) วารสารใหม่ๆ ที่ถูกจัดเข้าดัชนีตั้งแต่ฉบับแรกที่ออก จะได้รับปัจจัยกระทบหลังจากเมื่อการเข้าระบบดัชนีครบเวลา 2 ปี ในกรณีเช่นนี้ การถูกอ้างอิงก่อนเล่มที่ 1 และจำนวนบทความที่ลงพิมพ์ในปีก่อนเล่มที่ 1 ถือว่ามีค่าเป็นศูนย์ วารสารที่เข้าระบบดัชนีโดยเริ่มที่เล่มที่นอกเหนือจากเล่มแรกจะไม่ได้รับการเผยแพร่ปัจจัยกระทบจนกว่าข้อมูลสมบูรณ์ทั้ง 3 ปีจะเป็นที่รับรู้ก่อน วารสารรายปีและวารสารรายผิดปกติอื่นๆ ซึ่งบางครั้งไม่มีบทความที่นับได้จะไม่มีผลต่อการนับ ปัจจัยกระทบสำหรับบางช่วงเวลาเฉพาะที่บางครั้งมีสาระตรงกับบางสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ เช่น ชีววิทยาโมเลกุล แต่ก็ไม่เข้าข่ายสำหรับวิชานั้นที่มีวาระการออกวารสารช้า เช่น สาขานิเวศวิทยา และสังคมศาสตร์และพฤติกรรมศาสตร์ส่วนใหญ่ มีความเป็นไปได้ที่จะคำนวณปัจจัยกระทบสำหรับช่วงเวลาที่ต้องการบางช่วงและใช้เว็บไซต์แนะวิธีการ รายงานการอ้างอิงวารสาร (Journal Citation Reports) จะมีตารางบอกความสัมพันธ์ของลำดับปัจจัยกระทบของวารสารในแต่ละสาขาวิชาทางวิทยาศาสตร์ เช่น อินทรียเคมี หรือ จิตเวชศาสตร์
ข้อโต้เถียง

บางครั้งก็มีประโยชน์ที่ทำการเปรียบเทียบวารสารวิชาการและกลุ่มงานวิจัยที่ต่างประเภทกัน ตัวอย่างเช่น ผู้อุปถัมภ์งานวิจัยอาจประสงค์ที่จะเปรียบเทียบผลเพื่อประเมินผลิตภาพของโครงการวิจัย ในกรณีเช่นนี้ มาตรการเชิงวัตถุวิสัยในความสำคัญของวารสารที่ต่างประเภทกันย่อมมีความจำเป็น และปัจจัยกระทบ (หรือจำนวนการตีพิมพ์) ย่อมเป็นแหล่งเผยแพร่เพียงแหล่งเดียว อย่างไรก็ดี เราพึงต้องจดจำให้ดีว่าสาขาวิชาการที่แตกต่างกันย่อมมีความเป็นไปได้ที่จะมีความแตกต่างกันได้มากในแนวปฏิบัติที่ใช้ในการอ้างอิงและการเผยแพร่ ซึ่งจะมีผลกระทบไม่เพียงจำนวนการถูกอ้างอิงเท่านั้นแต่ยังมีผลต่อความรวดเร็วอีกด้วย บทความส่วนใหญ่ในสาขาวิชาต่างๆ จะอยู่มีช่วงที่ถูกอ้างอิงมากที่สุดหลังการตีพิมพ์ไม่นาน ในเกือบทุกกรณี การพิจารณาจัดลำดับของวารสารให้ตรงตามประเภทของผู้รู้เสมอกัน (peers) ที่ทำการตรวจแก้จะมีความเหมาะสมกว่าการใช้ปัจจัยกระทบที่ยัง "ดิบ" อยู่
ข้อโต้เถียง > การนำไปใช้ในทางที่ผิด

ผู้ทบทวนหรือตรวจแก้ทางวิชาการที่เกี่ยวข้องกับการประเมินอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะสถาบันที่สอนระดับระดับปริญญาเอกมักนิยมใช้รายชื่อปัจจัยกระทบของ ISI มาใช้ในการตัดสินผลทางวิชาการที่ออกมา ซึ่งวิธีนี้ก่อให้เกิดความลำเอียงที่ทำให้งานวิจัยบางประเภทได้รับการประเมินค่าต่ำกว่าความเป็นจริงโดยอัตโนมัติ และยังเป็นการบิดเบือนบทบาทโดยรวมของคณาจารย์ในภาควิชาที่เป็นผู้ให้การปรึกษาแนะนำมาโดยตลอด
ค่าสัมบูรณ์ของปัจจัยกระทบไม่มีความหมายในวิชาจุลชีววิทยา ในขณะที่มีความหมายมากในสาขาวิชาสมุทรศาสตร์ ค่าดังกล่าวบางครั้งถูกนำไปโฆษณาโดยสำนักพิมพ์ด้านวิทยาศาสตร์
การเปรียบเทียบปัจจัยกระทบระหว่างสาขาวิชาที่ต่างกันเป็นสิ่งที่ทำไม่ได้ แต่ก็ปรากฏว่ามีการเปรียบเทียบในลักษณะนี้อย่างกว้างขวางอยู่ ไม่เฉพาะวารสารวิชาการ ยังมีการใช้เปรียบเทียบนักวิทยาศาสตร์และสถาบันการศึกษาหรือสถาบันวิจัยอีกด้วย ตัวอย่างเช่น เป็นไปไม่ได้ที่จะกล่าวว่าภาควิชาที่เป็นเจ้าของวารสารวิชาการที่ได้ค่าปัจจัยกระทบ 2 ซึ่งต่ำนั้น ต่ำตามไปด้วย ซึ่งกรณีดังกล่าวนี้ใช้ไม่ได้เลยกับสาขาวิศวกรรมเครื่องกลซึ่งมีวารสารที่ได้ปัจจัยกระทบต่ำเพียง 2 ฉบับที่ได้ค่าต่ำที่ 2
นอกสาขาวิทยาศาสตร์ ปัจจัยกระทบมีความเหมาะสมก็เฉพาะสาขาที่มีรูปแบบหรือแนวการตีพิมพ์วารสารคล้ายกัน (เช่น สาขาเศรษฐศาสตร์) ซึ่งการตีพิมพ์งานวิจัยเกือบทั้งหมดอยู่ในรูปของบทความทางวิชาการที่อ้างอิงบทความในวารสารวิชาการอื่น ปัจจัยผลกระทบโดยนัยดังกล่าวจึงใช้ไม่ได้กับสาขาวรรณคดีซึ่งเป็นการตีพิมพ์ในรูปของหนังสือที่อ้างหนังสือด้วยกัน ดังนั้น ISI จึงไม่ตีพิมพ์และเผยแพร่ปัจจัยกระทบในสาขามนุษยศาสตร์
ข้อโต้เถียง > การพลิกแพลงและบิดเบือน

วารสารวิชาการบางวารสารอาจยอมรับและใช้นโยบายบรรณาธิการของวารสารวิชาการที่ค่าของปัจจัยกระทบกำลังเพิ่มสูงขึ้น นโยบายบรรณาธิการของวารสารฉบับดังกล่าวอาจไม่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงคุณภาพของงานวิทยาศาสตร์ที่ตีพิมพ์นั้นเลยก็เป็นได้ บางครั้งวารสารอาจตีพิมพ์บทความวิชาการในจำนวนร้อยละที่มากขึ้นก็ได้ ทั้งๆ ที่บทความวิจัยไม่ได้ถูกอ้างอิงมามากกว่า 3 ปี บทความที่ได้ผ่านการทบทวนโดยผู้รู้เสมอกันเกือบทั้งหมดได้ถูกอ้างอิงอย่างน้อย 1 ครั้งภายในเวลา 3 ปีที่ได้รับการตีพิมพ์ ดังนั้นบทความต่างๆ ที่ผ่านการทบทวนก็จะทำให้ค่าปัจจัยกระทบของวารสารสูงขึ้น เว็บไซต์ของทอมสันไซแอนติฟิก ได้ให้แนวทางสำหรับใช้ถอนวารสารดังกล่าวออกจากสายการจำหน่าย นักวิชาการประเภทที่กล่าวนี้ได้ชัดเจน
ข้อโต้เถียง > การอ้างอิงตนเอง

มีหลายวิธี โดยไม่นับวิธีจงใจอย่างเลวร้ายที่มีอยู่ ที่บทความวิชาการอ้างอิงวารสารฉบับเดียวกันเพื่อจงใจทำให้ค่าของปัจจัยกระทบเพิ่มขึ้น
บทบรรณาธิการไม่ถือเป็นบทความในวารสาร แต่เมื่ออ้างอิงถึง ซึ่งมักเป็นบทความในวารสารเดียวกัน จำนวนครั้งของการอ้างอิงก็จะเพิ่มจำนวนการถูกอ้างของบทความนั้นๆ และปรากฏการณ์ลักษณะนี้ยากต่อการประเมินเนื่องจากข้อแตกต่างระหว่างการวิพากษ์วิจารณ์ในบทบรรณาธิการกับบทความสั้นดั้งเดิมมีน้อยมาก "จดหมายถึงบรรณาธิการ" อาจเป็นได้ทั้งสองประเภท
บรรณาธิการวารสารอาจแนะนำให้ผู้เขียนบทความอ้างบทความในวารสารเดียวกันกับที่ตนเป็นผู้เขียน ระดับของการปฏิบัติในลักณะนี้มีผลต่อการคำนวณค่าของปัจจัยกระทบรวมทั้งที่ปรากฏในรายงานการอ้างอิงในวารสารซึ่งก็ควรได้รับการตรวจสอบด้วย การอภิปรายเกี่ยวกับผลกระทบของการอ้างอิงตนเองสามารถดูได้จากเว็บไซต์ของ ISI ซึ่งจะบอกวิธีการแก้ไขไว้ให้ด้วยถ้าต้องการ อย่างไรก็ดี การอ้างอิงบทความในวารสารเดียวกันดังกล่าวกลับมีมากในวารสารที่เป็นสาขาวิชาพิเศษที่เฉพาะมากๆ ไม่ถือว่าเสียหายมากนัก แต่ถ้าเป็นการตั้งใจทำ ผลก็จะปรากฏให้เห็นได้ชัดเจนเอง เมื่อ 1) วารสารวิชาการฉบับนั้นเป็นวารสารที่มีปัจัยกระทบค่อนข้างต่ำ และ 2) วารสารนั้นตีพิมพ์บทความเพียงไม่กี่เรื่องต่อปี
ข้อโต้เถียง > ความเบ้ (skewness)

บทบรรณาธิการของวารสารเนเจอร์แถลงไว้ว่า
แถลงการณ์ข้างต้นเป็นการเน้นให้เห็นว่า ปัจจัยกระทบหมายอ้างอิงถึงจำนวนการถูกอ้างอิงโดยเฉลี่ยของแต่ละบทความ และนี่ไม่ใช่การกระจายแบบเกาส์เซียน แต่เป็นการกระจายแบบแบรดฟอร์ด บทความทางวิชาการเกือบทั้งหมดที่ตีพิมพ์ในวารสารที่มีปัจจัยกระทบสูงกลับได้รับการอ้างอิงน้อยกว่าที่ปัจจัยกระทบอาจส่อให้เห็น และบางบทความก็ไม่ได้ถูกนำไปอ้างอิงเลย ดังนั้น จึงไม่ควรถูกนำปัจจัยกระทบของวารสารที่เป็นแหล่งไปใช้แทนการวัดปัจจัยกระทบของตัวบทความในวารสาร
นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอเนียร์ได้ประมาณว่าเมื่อนักวิทยาศาสตร์เขียนงานของตนและอ้างอิงบทความวิชาการของผู้อื่น มีเพียง 20% เท่านั้นที่อ่านบทความนั้นจริงๆ
ข้อโต้เถียง > การใช้ในการจ้างงานทางวิทยาศาสตร์

แม้การสร้างปัจจัยกระทบเดิมนั้นจะทำขึ้นเพื่อใช้วัดความมีชื่อเสียงของวารสารวิชาการเชิงวัตถุวิสัย แต่ในปัจจุบันได้นำมาประยุกต์กับการวัดผลิตภาพของนักวิทยาศาสตร์ที่มาสมัครงานกันมากขึ้นเป็นลำดับ วิธีที่กำลังใช้อยู่ในขณะนี้ก็คือการใช้ตรวจสอบปัจจัยกระทบของวารสารที่ตีพิมพ์บทความของนักวิทยาศาสตร์ผู้สมัครงาน วิธีนี้เป็นที่นิยมของผู้บริหารวิชาการ เพราะโดยทั่วไปแล้วผู้บริหารมักไม่รู้จักสาขาวิชาที่ผู้สมัครลึกซึ้งพอ และไม่รู้ว่าวารสารที่ตีพิมพ์บทความของผู้สมัครงานดีจริงหรือไม่ ปัจจัยกระทบจึงสามารถช่วยการพิจารณาตัดสินใจจ้างได้
มาตรการอื่นที่ใช้ในการวัด > ขั้นตอนวิธีการเพจแรงก์

เมื่อปี พ.ศ. 2519 กาเบรียล ปินสกี และ ฟรานซิส นารินแนะให้ใช้ปัจจัยกระทบเวียนกลับ (recursive impact factor) สำหรับบทความวิชาการที่มีปัจจัยกระทบที่มีน้ำหนักมาก ปัจจัยกระทบเวียนกลับดังกล่าวคล้ายคลึงกับขั้นตอนวิธีเพจแรงก์ (PageRank algorithm) ที่ใช้กับโปรแกรมค้นหาของกูเกิล แม้บทความดั้งเดิมของปินสกี และ นารินจะใช้การเข้าถึงปัญหาด้วยการใช้ "ดุลการค้า" ที่ว่าวารสารที่มีค่าปัจจัยกระทบสูงสุดก็เพราะถูกอ้างอิงมากที่สุด แต่วารสารนั้นเองกลับอ้างอิงวารสารอื่นน้อยมากหรือเกือบไม่มีเลย ผู้เขียนบทความขยายผลที่ต่อเนื่องจากบทความที่ได้ปัจจัยกระทบสูงสุดดังกล่าวจำนวนหลายคน ได้เสนอให้ใช้วิธีการเข้าสู่การวางอันดับวารสารวิชาการให้มีความสัมพันธ์กันด้วย เมื่อ พ.ศ. 2549 โยฮาน โบลเลน มาร์โก เอ. โรดิเกสและเฮอร์เบิร์ต แวน เดอ โซมเพลในแนะให้ใช้ขั้นตอนวิธีเพจแรงก์เช่นกัน บทความของกลุ่มนี้เป็นดังตารางข้างล่างนี้:
|  | ปัจจัยกระทบ ISI | ปัจจัยกระทบ ISI | เพจแรงก์ | เพจแรงก์ | รวม | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 52.28 | ANNU REV IMMUNOL | 16.78 | เนเจอร์ (Nature) | 51.97 | เนเจอร์ |
| 2 | 37.65 | ANNU REV BIOCHEM | 16.39 | วารสารสาขาชีวเคมี | 48.78 | ไซแอนซ์ |
| 3 | 36.83 | PHYSIOL REV | 16.38 | ไซแอนซ์ (Science) | 19.84 | วารสารการแพทย์นิวอิงแลนด์ |
| 4 | 35.04 | NAT REV MOL CELL BIO | 14.49 | Proceedings of the National Academy of Sciences | 15.34 | เซลล์ (Cell) |
| 5 | 34.83 | วารสารการแพทย์นิวอิงแลนด์ | 8.41 | Physical Review Letters | 14.88 | Proceedings of the National Academy of Sciences |
| 6 | 30.98 | เนเจอร์ | 5.76 | เซลล์ | 10.62 | วารสารสาขาชีวเคมี |
| 7 | 30.55 | เนเจอร์เมดิซีน (Nature Medicine) | 5.70 | วารสารการแพทย์นิวอิงแลนด์ | 8.49 | Journal of the American Medical Association |
| 8 | 29.78 | ไซแอนซ์ | 4.67 | วารสารสมาคมเคมีอเมริกัน | 7.78 | The Lancet |
| 9 | 28.18 | NAT IMMUNOL | 4.46 | J IMMUNOL | 7.56 | NAT GENET |
| 10 | 28.17 | REV MOD PHYS | 4.28 | Applied Physics Letters | 6.53 | เนเจอร์เมดิซีน |
ตารางข้างต้นแสดงให้เห็นวารสารวิชาการที่อยู่ใน 10 อันดับที่จัดโดยปัจจัยกระทบ ISI, เพจแรงก์ และโดยระบบที่ปรับรวมแล้ว (ข้อมูล พ.ศ. 2546) เนเจอร์ และ ไซแอนซ์ ซึ่งได้รับการนั้น แต่เมื่อเข้าระบบรวมก็จะออกมาที่อันดับสูงสุดดังที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป วารสารการแพทย์นิวอิงแลนด์อาจเป็นตัวอย่างแสดงให้เห็นความแตกต่างของลำดับ คือ 5 และ 7 ในระบบ ISI และเพจแรงก์ตามลำดับ ได้ขึ้นเป็นอันดับ 3 เมื่อคำนวณด้วยระบบรวม
ปัจจัยไอเก็น (Eigenfactor) นับเป็นเพจแรงก์อีกประเภทหนึ่งที่ใช้วัดบทบาทและอิทธิพลของวารสารวิชาการ สามารถดูการจัดอันดับโดยปัจจัยไอเก็นดังกล่าวนี้ได้ที่เว็บไซต์ eigenfactor.org
มาตรการอื่นที่ใช้ในการวัด > ดัชนีเอช: ผลกระทบของนักวิทยาศาสตร์รายบุคคล

ปัจจัยกระทบเพื่อใช้กับตัวนักวิทยาศาสตร์ได้แก่ ดัชนีเอช (H-index) หรือ "เลขเฮิร์ส" (Hirsch number) ของนักวิทยาศาสตร์และประวัติการถูกอ้างอิง โดยถ้านักวิทยาศาสตร์ตีพิมพ์บทความจำนวน n เรื่องและหลายๆ เรื่องได้รับการอ้างอิงรวมได้ n ครั้ง ดัชนีเอชของนักวิทยาศาสตร์ผู้นั้นจะได้ค่าเท่ากับ n ดัชนีเอชมุ่งไปที่ผลกระทบของตัวนักวิทยาศาสตร์มากกว่าตัววารสาร บทความว่าด้วย ดัชนีเอชได้ปรากฏในวารสารเนเจอร์ฉบับเมื่อเร็วๆ นี้ โปรแกรมออนไลน์ของดัชนีเอชอาจดูได้จาก calculate a scientist's H-index
ดูเพิ่ม

H-index หรือ ดัชนีของเฮิร์ส (Hirsch Index)
เพจแรงก์ ขั้นตอนวิธีที่ใช้โดยกูเกิล โดยใช้พื้นฐานเดียว
แหล่งข้อมูลอื่น

ศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย เก็บถาวร 2007-09-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ปัจจัยกระทบ, จากเว็บไซต์ Thomson ISI
The ASIS&T SIGMETRICS list เก็บถาวร 2008-05-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เวทีหลักสำหรับการอภิปรายเกี่ยวกับการจัดดัชนีปัจจัยกระทบ
รายชื่อลำดับและค่าของปัจจัยกระทบโดย Sci-Bytes
H-index calculator for an individual scientist's impact เก็บถาวร 2007-05-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Estimated impact of publication venues in Computer Science
Charles Jennings (1998). "Citation data: the wrong impact?". en:Nature Neuroscience. 1 (8): 641–642. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-06-20. สืบค้นเมื่อ 2007-09-13. {{cite journal}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ |month= ถูกละเว้น (help)
Somnath Saha, Sanjay Saint, and Dimitri A. Christakis (2003). "Impact factor: a valid measure of journal quality?". Journal of the Medical Library Association. 91 (1): 42–46. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-05-08. สืบค้นเมื่อ 2007-09-13. {{cite journal}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ |month= ถูกละเว้น (help)CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
Per O Seglen (1997). "Impact factor: a valid measure of journal quality?". en:British Medical Journal. 314: 497. {{cite journal}}: ไม่รู้จักพารามิเตอร์ |month= ถูกละเว้น (help)
C. Judson King et al (2006-07-27). "Scholarly Communication: Academic values and sustainable models".
Philip Ball. "Prestige is factored into journal ratings". Nature 439, p.770-771.
Publish or Perish การคำนวณสถิติต่างๆ รวมทั้ง H-index และ g-index โดยใช้ข้อมูลของ Google Scholar
ปืนสั้น

ปืนสั้น หรือ ปืนพก (อังกฤษ: handgun) ปืนที่สามารถถือยิงได้ด้วยมือเดียว แต่โดยมากเรียกรวมกันว่าปืนสั้น มีสองชนิดแบ่งตามลักษณะของการเก็บกระสุน ได้แก่ ลูกโม่ (revolver) และแบบที่มีการเก็บกระสุนต่อรวมเข้ากับลำกล้อง (pistol) ซึ่งยังจำแนกต่อไปได้อีก
นอกจากนี้แล้ว ปืนสั้นยังหมายรวมถึงปืนสั้นยิงทีละนัด (single-shot pistols) ปืนลูกโม่ ปืนสั้นกึ่งอัตโนมัติ (semi-automatic pistols) และปืนสั้นอัตโนมัติ (machine pistols)
สำหรับทางขวามือ เป็นปืนสั้นชนิดที่มีการเก็บกระสุนต่อรวมเข้ากับลำกล้อง โคลท์ M1911
ปีเตอร์ เบนเน็ต บารอนเบนเน็ตแห่งเอ็ดจ์บาสตันที่ 1

| ลอร์ดเบนเน็ตแห่งเอ็ดจ์บาสตัน |
| --- | --- |

Parliamentary Secretary to the Ministry of Labour and National Service
ดำรงตำแหน่ง 31 ตุลาคม พ.ศ. 2494 – 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2495
กษัตริย์: พระเจ้าจอร์จที่ 6 พระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2
นายกรัฐมนตรี: วินสตัน เชอร์ชิลล์
ก่อนหน้า: เฟรด ลี
ถัดไป: ฮาโรลด์ วัตกินสัน
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 16 เมษายน พ.ศ. 2423 เบอร์มิงแฮม, อังกฤษ, สหราชอาณาจักร
เสียชีวิต: 27 กันยายน พ.ศ. 2500 (77 ปี) อาจจะเป็นเบอร์มิงแฮม, อังกฤษ
เชื้อชาติ: British
พรรคการเมือง: พรรคอนุรักษนิยม
คู่สมรส: แอกเนส พัลเมอร์ (m. 2450–2500)

ปีเตอร์ เฟรเดอริก บลักเกอร์ เบนเน็ต บารอนเบนเน็ตแห่งเอ็ดจ์บาสตันที่ 1 (อังกฤษ: Peter Frederick Blaker Bennett, 1st Baron Bennett of Edgbaston) (16 เมษายน พ.ศ. 2423 - 27 กันยายน พ.ศ. 2500) รู้จักกันในชื่อ เซอร์ปีเตอร์ เบนเน็ต ระหว่างปี พ.ศ. 2484-พ.ศ. 2496 เป็นนักธุรกิจชาวอังกฤษและเป็นนักการเมืองพรรคพรรคอนุรักษนิยม
เบื้องหลังและการศึกษา

ปีเตอร์ เบนเน็ต เป็นบุตรของเฟรเดอริก ซี. เบนเน็ต กับ แอนนี บลัคเกอร์ เบนเน็ต ได้ศึกษาที่โรงเรียนคิงเอดเวิดส์ และที่มหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม
ชีวิตส่วนตัว

ลอร์ดเบนเน็ตแห่งเอ็ดจ์บาสตันแต่งงานกับเอกเนส พัลเมอร์ ลูกสาวของโจเซฟ พัลเมอร์ ลอร์ดเบนเน็ตเสียชีวิตในปี พ.ศ. 2500 อายุได้ 77 ปี แอกเนส ภรรยาม่ายของเขา เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2512 พวกเขาทั้งสองอาศัยอยู่ที่ อาร์เดนโคต, ลุตตเรลล์ โรด, โฟร์ โอ๊กส์, ซุตตัน โคลด์ฟิลด์, เบอร์มิงแฮม<ref name="thepeerage.com">
รายการอ้างอิง

↑  Profile at thepeerage.com of 1st Baron Bennett of Edgbaston
ปาล์ม (พืช)

| ปาล์ม ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: 80–0Ma  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N     ยุคครีเทเชียสตอนปลาย – ปัจจุบัน |
| --- | --- |

ต้นมะพร้าว (Cocos nucifera) ในมาร์ตีนีก

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
อาณาจักร:: พืช Plantae
เคลด:: พืชมีท่อลำเลียง Tracheophytes
เคลด:: พืชดอก Angiosperms
เคลด:: พืชใบเลี้ยงเดี่ยว Monocots
เคลด:: Commelinids Commelinids
อันดับ:: Arecales Arecales
วงศ์:: ปาล์ม (พืช) Arecaceae Bercht. & J.Presl, nom. cons.

สกุลต้นแบบ
Areca 
วงศ์ย่อย
 Arecoideae   Calamoideae   Ceroxyloideae   Coryphoideae   Nypoideae  
ความหลากหลาย
มากกว่า 2600 ชนิดใน 202 สกุล
ชื่อพ้อง
 Palmae
ปาล์ม (อังกฤษ: palm) เป็นวงศ์ของพืชดอกใบเลี้ยงเดี่ยวยืนต้นที่อยู่ในอันดับ Arecales รูปแบบการเติบโตสามารถเป็นได้ทั้งพืชไม้เลี้อย, พุ่มไม้, คล้ายต้นไม้ และพืชไม่มีลำต้น ทั้งหมดถูกเรียกรวมเป็น ปาล์ม ส่วนกลุ่มที่มีรูปร่างคล้ายต้นไม้จะถูกเรียกเป็น ต้นปาล์ม ปัจจุบันมีสกุลที่เป็นที่รู้จัก 181 สกุล ซึ่งแบ่งออกเป็นประมาณ 2,600 ชนิด
พืชจำพวกปาล์มนี้มีร่องรอยในซากดึกดำบรรพ์ที่เก่าแก่ถึงประมาณ 80 ล้านปีมาแล้ว ปัจจุบันนี้เราพบปาล์มได้ในหลากหลายพื้นทั่วโลก อันเนื่องจากปาล์มสามารถเติบโตในสภาพภูมิอากาศที่หลากหลาย แม้ว่าส่วนใหญ่จะเป็นพืชพื้นเมืองในเขตร้อน และกึ่งเขตร้อนก็ตาม แต่ปาล์มสามารถเติบโตได้ตั้งแต่ละติจูด 30 องศาเหนือ ลงมาจนถึงละติจูด 30 องศาใต้
ปาล์มที่พบในเขตเหนือสุด คือ ปาล์มชาแมรอปส์ (Chamaerops humilis) ซึ่งเติบโตในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน และแอฟริกาเหนือ ส่วนปาล์มที่พบตอนใต้สุด คือปาล์มนิเกา (Rhopalostylis sapida) ที่พบในนิวซีแลนด์และหมู่เกาะแชทัม
ปาล์มยังสามารถเติบโตบนพื้นที่สูงถึง 3,000 เมตร (บนเทือกเขาแอนดีส) รวมถึงที่แห้งแล้งอย่างทะเลทราย (อินทผลัม) และที่ชื้นแฉะที่เป็นที่อาศัยส่วนใหญ่ของปาล์มหลากหลายชนิด เช่น จาก, ตาว, สาคู เป็นต้น
อนุกรมวิธานของปาล์ม

ข้อมูลของปาล์มตามอนุกรมวิธานอยู่ในตารางด้านขวา
สามารถจำแนกปาล์มออกเป็น 6 วงศ์ย่อย  ได้แก่
Arecoideae (เต่าร้าง มะพร้าว ปาล์มน้ำมัน ฯลฯ)
Calamoideae (หวายชนิดต่างๆ)
Ceroxyloideae (ปาล์มแชมเปญ ฯลฯ)
Coryphoideae (อินทผลัม, ลาน, ตาล ฯลฯ)
Nypoideae (จาก ชนิดเดียว)
Phytelephantoideae (ปาล์มงาช้าง แถบอเมริกากลาง)
กายวิภาคของปาล์ม

ปาล์มส่วนใหญ่มีลักษณะเฉพาะที่เด่นชัด กล่าวคือลำต้นเป็นข้อ มีใบบนยอดเพียงที่เดียว ไม่แตกกิ่งก้าน  มีก้านใบที่ยาวและใหญ่ ลักษณะใบแตกต่างกัน แต่ก็ไปรวมกลุ่มกันที่ปลายก้านที่เดียว อย่างไรก็ตาม ยังมีปาล์มอีกหลายชนิด ที่ไม่ได้มีลำต้นสูงพ้นดิน แต่ก็มีลักษณะใบแบบปาล์ม ทำให้สังเกตได้ไม่ยากนัก
กายวิภาคของปาล์ม > ลำต้น

ปาล์มส่วนมากมีลักษณะลำต้นเดี่ยว งอกขึ้นจากพื้นต้นเดียว ไม่แตกหน่อ หรือแตกกิ่ง เช่น มะพร้าว หมาก ปาล์มน้ำมัน ตาล เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ยังมีปาล์มอีกหลายชนิด ที่มีลำต้นเดียวแต่มีการแตกกอขึ้นในที่ใกล้กัน จึงปรากฏเป็นกอใหญ่ เช่น หมากแดง หมากเหลือง ปาล์มไผ่ ส่วนปาล์มที่มีขนาดลำต้นเล็ก นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ
นอกจากลักษณะเด่นทั้งสองแล้ว ยังมีลำต้นที่แตกกิ่ง เช่น ปาล์มกิ่ง (Hyphaene thebaica) นับว่ามีลักษณะที่โดดเด่นจากปาล์มชนิดอื่นๆ มากทีเดียว ส่วนปาล์มที่มีขนาดเล็กจะมีลำต้นอยู่ใต้ดิน เช่น ระกำ หรือลำต้นทอดไปตามพื้นดิน เช่น จาก และลำต้นเป็นเถาเลื้อย ได้แก่ หวายทุกชนิด
ปาล์มส่วนใหญ่จะมีต้นสูง สามารถแบ่งเป็นสามส่วน คือ เรือนยอด (crown) ตั้งแต่ก้านใบขึ้นไป, คอยอด (Crownshaft) อยู่ระหว่างลำต้น และพุ่มใบ, และส่วนลำต้น (trunk) ตั้งแต่โคนขึ้นมาจนถึงคอ
ข้อหรือวงแหวนรอบลำต้นนั้น นับเป็นจุดเด่นที่สำคัญอย่างหนึ่งของปาล์มทีเดียว ซึ่งเกิดจากการร่วงหลุดของก้านใบนั่นเอง  บางชนิดเมื่อร่วงแล้วลำต้นเกลี้ยง บางชนิดแม้ใบจะเหี่ยว แต่ก้านใบก็ไม่หลุดเสียเลยทีเดียว
ปาล์มบางสกุลมีลำต้นที่อ้วนป่องตรงกลาง (ปาล์มขวด,ปาล์มแชมเปญ) มีการสะสมน้ำไว้ในลำต้นขณะที่ปาล์มขนาดเล็กบางชนิดมีรกพันที่ลำต้น (จั๋ง, เคราฤๅษี)
กายวิภาคของปาล์ม > ใบ

ลักษณะใบของปาล์ม ถือเป็นจุดเด่น และว่าเป็นข้อสังเกตที่สำคัญ เพราะใบของปาล์มนั้นเป็นใบประกอบ มีก้านใบที่ยาว และมีใบย่อยเรียงรายจำนวนมาก ใบอ่อนเป็นก้านยาวชูขึ้นไปบนยอด แล้วคลี่ขยายออกมาออกมา  จำแนกได้เป็นสองประเภทใหญ่ๆ  คือ ใบรูปขนนก  และใบรูปพัด หรือฝ่ามือ
ใบรูปขนนก (Pinnate) มีก้านใบเป็นแกนกลาง และมีใบย่อยเรียงสองข้าง ที่เห็นชัดก็ได้แก่ มะพร้าว หมาก ปาล์มขวด นอกจากนี้ยังมีใบของเต่าร้าง ที่เป็นรูปขนนกสองชั้น และใบปาล์มหางกระรอก เป็นใบพวง
ใบรูปพัดหรือรูปฝ่ามือ (fan leaf, palmate leaf) กล่าวกันว่า ชื่อของปาล์ม (palm) ก็มาจากลักษณะที่คล้ายกับฝ่ามือ (palm) นั่นเอง ใบรูปพัด มีลักษณะคล้ายพัดจีน มีใบย่อยแตกออกจากจุดปลายของก้านใบในรัศมีวงกลม แผ่ออกไป ติดกันบ้าง แยกกันบ้าง เช่น ใบตาล ลาน ปาล์มพัด เป็นต้น
มนุษย์รู้จักใช้ประโยชน์จากใบของพืชจำพวกปาล์มมาช้านาน ที่รู้จักกันดีก็คือใบจาก ใช้มุมหลังคา ห่อขนม (ขนมจาก) ขณะที่ในชนบท ยังนิยมใช้ใบจากมวนยาเส้นใช้สูบ ส่วนมะพร้าวนั้นใบค่อนข้างแคบ นำมาตัดเป็นแถวสั้นๆ คาดห่อใบตอง อย่างห่อหมก ขนมสอดไส้  เป็นต้น  เมื่อเลาะใบออก เหลือก้านใบ สีเหลืองตัดเป็นท่อนสั้นๆ ใช้เป็นไม้กลัด หรือนำก้านยาวๆ มามัดรวมกันเป็นไม้กวาดก้านมะพร้าว
ใบของกะพ้อ มีลักษณะคลี่บานเหมือนพัด คลี่ออกแล้วห่อขนมได้ ส่วนใบลานนั้น เหนียวและหนาพอที่จะใช้จารอักษรโดยเฉพาะ คัมภีร์ในพระพุทธศาสนาได้ และยังเก็บได้เป็นเวลานานนับร้อย ๆ ปี นอกจากนี้ยังใช้ทำงานจักสานได้ด้วย
กายวิภาคของปาล์ม > ผล

ผลของพืชจำพวกปาล์มโดยมากมีเปลือกแข็ง มีขนาดที่หลากหลาย ตั้งแต่เล็กมาก เช่น หวาย จนถึงขนาดปานกลาง เช่น หมาก อินทผลัม และขนาดใหญ่ อย่างมะพร้าว หรือมะพร้าวแฝด ผลปาล์มหลายชนิดรับประทานได้ ที่รู้จักกันดี ก็คือ ตาล จาก ชิด สละ ระกำ มะพร้าว หมาก (ใช้เคี้ยว) ปาล์มที่มีผลขนาดใหญ่ที่สุด คือมะพร้าวแฝด (Lodoicea maldivica)
ลักษณะผลของปาล์มส่วนใหญ่มีความคล้ายกัน บางชนิดก็มีผลเล็กมาก ออกเป็นช่อ เป็นทะลายเช่นเดียวกับหมากและมะพร้าว ส่วนเปลือกของผลระกำและสละนั้นบางมาก เปลือกนอกของปาล์มหลายชนิดเป็นเส้นใยเกาะตัวหนาแน่น ผลปาล์มส่วนใหญ่เหมาะแก่การแพร่พันธุ์เป็นอย่างยิ่ง หลายชนิดมีเปลือกนอกที่เบา มีเส้นใยเกาะหนา ลอยน้ำได้ บางชนิดมีเปลือกบาง เป็นอาหารของสัตว์ป่า เมื่อคายหรือขับถ่ายเมล็ดออก ก็จะงอกงามได้ต่อไป
กายวิภาคของปาล์ม > ดอก

จั่น หรือ ดอก ของพืชในวงศ์ปาล์มไม่ได้มีกลิ่นหอม ไม่มีกลีบดอกสวยงาม โดยมากเป็นดอกขนาดเล็ก และแข็ง ดอกของปาล์มนั้นประกอบด้วยกลีบเลี้ยง 3 กลีบ กลีบดอก 3 กลีบ เกสรตัวผู้ 3-6 อัน หรือมากกว่า เกสรตัวเมียมีรังไข่ 1-3 อัน ดอกของปาล์ม ออกเป็นช่อเป็นพวง ช่อดอกที่ยังอ่อนของปาล์มหลายชนิด เมื่อปาดส่วนปลายออก จะได้น้ำหวาน ทำน้ำตาลสด น้ำตาลปึก และน้ำตาลเมา ได้
ปาล์มส่วนใหญ่จะออกดอกเป็นระยะเรื่อยไปตลอดอายุขัย แต่มีปาล์มบางชนิดออกดอกครั้งเดียวเท่านั้น ทว่ากว่าจะออกดอกนั้นใช้เวลานานมาก เมื่อออกดอกและให้ผลแล้วต้นก็จะตายไป เนื่องจากใช้อาหารที่สะสมในลำต้นจนหมด ปาล์มที่มีลักษณะเช่นนี้ ได้แก่ สาคู
ปัจจุบันมีความนิยมปลูกปาล์มเป็นไม้ประดับมากขึ้น ผู้ที่สนใจศึกษาปาล์มชนิดต่างๆ สามารถชมได้ที่สวนแสนปาล์ม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม
ดูเพิ่ม

รายชื่อปาล์มในประเทศไทย
สวนแสนปาล์ม
แหล่งข้อมูลอื่น

รายชื่อวิทยาศาสตร์ของปาล์มทั้งหมดโดย FTG
อนุกรมวิธานและการจำแนกรายละเอียดของปาล์ม
ข้อมูลรายละเอียดและภาพของวงศ์ปาล์ม
| การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน |
| --- | --- |
Arecaceae:  Wikidata: Q14080  Wikispecies: Arecaceae  BOLD: 148833  EoL: 8193  EPPO: 1PALF  FloraBase: 22753  FNA: 10061  FoC: 10061  Fossilworks: 53807  GBIF: 7681  GRIN: 95  iNaturalist: 48867  IPNI: 30000211-2  IRMNG: 114569  ITIS: 500043  NBN: NBNSYS0000159425  NCBI: 4710  NZOR: f0f37700-f09d-4a5c-b8f0-b8ee451c84c3  Plazi: FD3C627A-FFEF-FFCF-FF40-FCAEFE3EFC5D  POWO: urn:lsid:ipni.org:names:30000211-2  Tropicos: 42000339  WoRMS: 234449 
Palmae:  Wikidata: Q14848242  FNA: 20427  Fossilworks: 54575  GBIF: 4270410  GRIN: 811  IRMNG: 119044  ITIS: 42432  NZOR: b8403eed-a16b-451c-a6d6-6e2499d06b69  Tropicos: 42000469  Watson & Dallwitz: palmae 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย
โตเกี๋ยม

มณฑลที่ถูกปกครองโดยโตเกี๋ยมในปลายปี ค.ศ. 180
โตเกี๋ยม (ค.ศ. 132–194) ชื่อรอง กงจู่ เป็นข้าราชการและขุนศึกที่มีชีวิตอยู่ในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออกของจีน เขาเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีในฐานะสมุหเทศาภิบาลมณฑลชีจิ๋ว
ช่วงชีวิตแรกและอาชีพ

โตเกี๋ยมมาจากเมืองตันเอี๋ยง (ตานหยาง, 丹楊郡) มณฑลเองจิ๋ว ซึ่งอยู่บริเวณรอบหม่าอันซาน มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน ในช่วงวัยหนุ่ม เขาเป็นที่รู้จักกันในด้านความวิริยะอุตสาหการเรียนและซื่อสัตย์ ในขณะที่เข้ารับราชการในราชวงศ์ฮั่น เขาได้นำกองทัพในเมืองตันเอี๋ยงเพื่อปราบปรามการก่อกบฎ
เมื่อเหตุการณ์กบฎโพกผ้าเหลืองได้เกิดขึ้น เขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ตรวจราชการมณฑลแห่งแคว้นชีจิ๋ว และเขาได้ประสบความสำเร็จในการกวาดล้างพื้นที่ของกองกำลังฝ่ายกบฏ เขาได้ถูกส่งไปยังชายแดนด้านตะวันตกเฉียงเหนือในช่วงการก่อกบฏเหลียงจิ๋ว ซึ่งเขาได้ทำงานรับใช้ภายใต้บัญชาการของเตียวอุ๋น ในช่วงระหว่างการทัพ โตเกี๋ยมพูดจาดูหมิ่นเตียวอุ๋นและทำให้เขาโกรธมาก แต่อย่างไรก็ตาม ซุนเกี๋ยนและตั๋งโต๊ะที่อยู่ในกองทัพก็ไม่พอใจในความเป็นผู้นำของเตียวอุ๋นเช่นกัน ในเหตุการณ์ความวุ่นวายที่เกิดขึ้นมาจากการก่อรัฐประหารของตั๋งโต๊ะ และการสู้รบที่ตามมา โตเกี๋ยมได้กลับไปยังแคว้นชีจิ๋วและเข้าควบคุมแคว้นเองจิ๋วที่อยู่ใกล้เคียง อย่างไรก็ตาม ภายหลังจากนั้นมา เขาไม่สามารถแสดงให้เห็นถึงความทะเยอทะยานที่จะขยายอาณาเขตของเขาได้อีกต่อไป
โตเกี๋ยมได้เป็นผู้รับผิดชอบในการเริ่มต้นอาชีพของอ่องหลอง จูตี และตันเต๋ง ซึ่งทุกคนจะมีบทบาทที่สำคัญในเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่นำไปสู่ปลายราชวงศ์ฮั่น อย่างไรก็ตาม ในขณะเดียวกัน เขาก็ได้ส่งเสริมขุนนางที่ไม่มีจริยธรรมเช่น ฉกหยง เฉาหง ชิวซวน และพลาดที่จะแต่งตั้งคนดี เช่น เจ้ายู่ ที่มีความสามารถและจงรักภักดีไว้ใช้ใกล้ตัว โตเกี๋ยมยังจับคนที่ไม่ยอมสวามิภักดิ์เช่น เตียวเจียว และลิห้อมไปคุมขัง และเขายังพยายามที่จะทำร้ายครอบครัวของซุนเซ็กซึ่งได้รับใช้ให้กับอ้วนสุดในช่วงเวลานั้น
โจโฉบุกโจมตีแคว้นชีจิ๋ว

บทความหลัก: การรุกรานชีจิ๋วของโจโฉ
ใน ค.ศ. 193  โจโก๋ บิดาของโจโฉได้เดินทางผ่านมายังแคว้นชีจิ๋ว โตเกี๋ยมได้ให้การต้อนรับเป็นอย่างดี และมอบหมายให้เตียวคี (張闓) เป็นผู้คุ้มกันขบวนรถอีกด้วย แต่หลังจากเตียวคีนำทหารห้าร้อยนายติดตามขบวนรถของโจโก๋ เตียวคีเกิดความโลภด้วยเห็นว่าโจโก๋มีทรัพย์สมบัติเป็นจำนวนมาก จึงวางแผนฆ่าโจโก๋และปล้นชิงทรัพย์สินและหลบหนีไป การตายของโจโก๋ได้ทำให้โจโฉซึ่งดำรงตำแหน่งเป็นสมุหเทศาภิบาลมณฑลแห่งแคว้นกุนจิ๋ว นำกองทัพบุกเข้าโจมตีแคว้นชีจิ๋วและสังหารหมู่ประชาชนพลเรือนนับไม่ถ้วนเพื่อเป็นการล้างแค้นให้กับบิดาของเขา โตเกี๋ยมได้ขอความช่วยเหลือจากพันธมิตรของเขาที่แคว้นเฉงจิ๋ว และมีเต๊งไก๋และเล่าปี่ ลูกน้องของเขามาเข้าร่วมและพร้อมด้วยกองกำลังเสริม โตเกี๋ยมสามารถต้านทานโจโฉไว้ได้ ในที่สุด กองทัพโจโฉต้องประสบขาดแคลนเสบียงและต้องถอนกำลังกลับไปยังแคว้นกุนจิ๋ว
เต๊งไก๋ได้เดินทางกลับไปทางเหนือ แต่โตเกี๋ยมได้จัดตั้งกองกำลังจำนวนหลายพันนายจากเมืองตันเอี๋ยงให้แก่เล่าปี่ ดังนั้นเล่าปี่จึงเปลี่ยนผู้เป็นนายจากเต๊งไก๋มาเป็นโตเกี๋ยม
โจโฉได้เปิดฉากการบุกเข้าโจมตีเป็นครั้งที่สองใน ค.ศ. 194 แต่กลับถูกบีบบังคับให้หันหลังกลับ เมื่อเตียวเมาและตันก๋งได้ก่อกบฎต่อต้านเขาและช่วยเหลือแก่ลิโป้ ขุนศึกคู่อริในการเข้ายึดควบคุมฐานที่มั่นของเขาในแคว้นกุนจิ๋ว