ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

| ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ |
| --- | --- |
พระราชกฤษฎีกาให้ใช้บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 1 และบรรพ 2 ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 42/หน้า 1/11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468
ข้อมูลทั่วไป
ผู้ตรา: • บรรพ 1 : สภานิติบัญญัติแห่งชาติ • บรรพ 2 : พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 3 และ 4 : พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 5 : รัฐสภาไทย • บรรพ 6 : สภาผู้แทนราษฎรไทย
ผู้ลงนาม: • บรรพ 1 และ 5 : พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร • บรรพ 2 : พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 3 และ 4 : พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว • บรรพ 6 : คณะผู้สำเร็จราชการแทนสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล (อนุวัตรจาตุรนต์, อาทิตย์ทิพอาภา และ เจ้าพระยายมราช)
วันลงนาม: • บรรพ 1 : 31 มีนาคม 2535 • บรรพ 2 : 11 พฤศจิกายน 2468 • บรรพ 3 : 1 มกราคม 2471 • บรรพ 4 : 16 มีนาคม 2473 • บรรพ 5 : 5 ตุลาคม 2519 • บรรพ 6 : 5 มิถุนายน 2478
ผู้ลงนามรับรอง: • บรรพ 1 : อานันท์ ปันยารชุน (นายกรัฐมนตรี) • บรรพ 2, 3 และ 4 : — (สมบูรณาญาสิทธิราชย์) • บรรพ 5 : เสนีย์ ปราโมช (นายกรัฐมนตรี) • บรรพ 6 : พระยาพหลพลพยุหเสนา (นายกรัฐมนตรี)
วันประกาศ: • บรรพ 1 : 8 เมษายน 2535 • บรรพ 2 : 11 พฤศจิกายน 2468 • บรรพ 3 : 1 มกราคม 2471 • บรรพ 4 : 18 มีนาคม 2473 • บรรพ 5 : 15 ตุลาคม 2519 • บรรพ 6 : 7 มิถุนายน 2478
วันเริ่มใช้: • บรรพ 1 : 7 มิถุนายน 2535 • บรรพ 2 : 1 มกราคม 2468 • บรรพ 3 : 1 เมษายน 2471 • บรรพ 4 : 1 เมษายน 2473 • บรรพ 5 : 16 ตุลาคม 2519 • บรรพ 6 : 1 ตุลาคม 2478
ท้องที่ใช้:  ทั่วประเทศไทย ยกเว้น ปัตตานี, นราธิวาส, ยะลา และ สตูล สำหรับ บรรพ 5 และ 6 โดยให้ใช้กฎหมายชาริอะห์แทน
ผู้รักษาการ: • นายกรัฐมนตรี • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง • รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ภาพรวม
กฎหมายสารบัญญัติ ประเภทกฎหมายเอกชน ว่าด้วย กฎหมายบุคคล (บุคคลธรรมดา และ นิติบุคคล), กฎหมายนิติกรรมและสัญญา, กฎหมายหนี้ (หนี้โดยนิติกรรม และ หนี้โดยนิติเหตุ เช่น ละเมิด, จัดการงานนอกสั่ง และ ลาภมิควรได้ ฯลฯ), กฎหมายทรัพย์สิน (ทรัพยสิทธิ และ กรรมสิทธิ์ ฯลฯ), กฎหมายครอบครัว (หมั้น, สมรส, บิดามารดากับบุตร ฯลฯ) และ กฎหมายมรดก
เว็บไซต์
ดูรายการเว็บไซต์
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ย่อ: ป.พ.พ.) เป็นประมวลกฎหมายแพ่ง อันเป็นกฎหมายสารบัญญัติ (substantive law) แห่งประเทศไทย เริ่มร่างครั้งแรกใน ร.ศ. 127 ตรงกับ พ.ศ. 2451 ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ภายหลังการประกาศใช้กฎหมายลักษณะอาญาเมื่อปีเดียวกัน เพื่อริเริ่มขอยกเลิกบรรดาสนธิสัญญาที่ราชอาณาจักรสยามทำไว้กับต่างประเทศอันมีผลให้สยามต้องเสียเปรียบในด้านสิทธิสภาพนอกอาณาเขตและเอกราชทางการศาล
การจัดทำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทยนั้นมี ประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมัน (Bürgerliches Gesetzbuch) และประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น (民法) เป็นแม่แบบหลัก กับทั้งมีประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศส (Code civil des Français) และประมวลกฎหมายแพ่งสวิส (Zivilgesetzbuch) เป็นแม่แบบรอง ประกอบกับกฎหมายเดิมของสยามเอง กับทั้งกฎหมายของชาติอื่น ๆ และกฎหมายระหว่างประเทศอีกประปราย โดยงานร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ดำเนินไปอย่างเชื่องช้า เฉพาะการร่างบรรพแรกจากที่วางโครงการไว้ทั้งหมดหกบรรพนั้น ก็กินเวลานานถึงสิบห้าปี ใช้งบประมาณมหาศาล และมีการเปลี่ยนคณะกรรมการร่างถึงสี่ชุด ทุกชุดมีชาวฝรั่งเศสเป็นสมาชิก โดยเฉพาะชุดแรกเป็นชาวฝรั่งเศสทั้งหมด หลังจากนั้นจึงเริ่มทยอยร่างและประกาศใช้บรรพอื่น ๆ จนครบ ทั้งหมดกินเวลากว่าสามสิบปี ซึ่งได้แก้ไขเพิ่มเติมเรื่อยมาจนปัจจุบันตามสถานการณ์
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีโครงสร้างแบ่งเป็นหกบรรพ ประกอบด้วย บรรพ 1 หลักทั่วไป, บรรพ 2 หนี้, บรรพ 3 เอกเทศสัญญา, บรรพ 4 ทรัพย์สิน, บรรพ 5 ครอบครัว และบรรพ 6 มรดก ตามลำดับ โดยตั้งแต่เริ่มมีผลใช้บังคับครั้งแรกใน พ.ศ. 2468 จวบจนถึงบัดนี้ ประมวลกฎหมายดังกล่าวมีอายุเกือบหนึ่งศตวรรษแล้ว