stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
งูทับสมิงคลา
พิษ

ในหนู การฉีดพิษเข้าหลอดเลือดดำแบบ LD50 สำหรับพิษของงูสปีชีส์นี้คือ 0.1 มิลลิกรัม/กิโลกรัม โดยมีอัตราการเสียชีวิตอยู่ที่ 60–70% ในมนุษย์ที่ไม่ได้รับการรักษา ปริมาณพิษที่ฉีดเข้าไปเมื่อกัดคือ 5 มิลลิกรัม ในขณะที่ปริมาณพิษที่ทำให้ถึงแก่ชีวิตสำหรับมนุษย์ที่หนัก 75 กิโลกรัมคือ 1 มิลลิกรัม
เชิงอรรถและรายการอ้างอิง

Das, Indraneil (2010). A Field Guide to the Reptiles of South-East Asia. New Holland Publishers. ISBN 978-1-84773-347-4
↑  Wogan, G.; Vogel, G.; Grismer, L.; Chan-Ard, T.; Nguyen, T.Q. (2012). "Bungarus candidus". IUCN Red List of Threatened Species. 2012: e.T192238A2059709. doi:10.2305/IUCN.UK.2012-1.RLTS.T192238A2059709.en. สืบค้นเมื่อ 20 November 2021.
↑  Kuch, Ulrich; Mebs, Dietrich (March 2007). "The identity of the Javan Krait, Bungarus javanicus Kopstein, 1932 (Squamata: Elapidae): evidence from mitochondrial and nuclear DNA sequence analyses and morphology". Zootaxa. 1426 (1): 1–26. doi:10.11646/zootaxa.1426.1.1. ISSN 1175-5334.
↑  Boulenger, George Albert (1896). Catalogue of the Snakes in the British Museum (Natural History). Vol. III. London: Taylor and Francis. p. 368.
↑  Tan, Nget Hong. "Toxins from Venoms of Poisonous Snake Indigenous to Malaysia: A Review". Department of Molecular Medicine, Faculty of Medicine. University of Malaya. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 21 October 2013. สืบค้นเมื่อ 21 October 2013.
↑  "Clinical Toxinology-Bungarus candidus". Clinical Toxinology Resources. University of Adelaide. Mortality rate:70%
↑  Habermehl, G. (2012-12-06). Venomous Animals and Their Toxins (ภาษาอังกฤษ). Springer Science & Business Media. ISBN 978-3-642-88605-8.
เสียงนาสิก เพดานอ่อน ไม่ก้อง

| เสียงนาสิก เพดานอ่อน ไม่ก้อง> ŋ̊.การเข้ารหัส |
| --- | --- |
เอกซ์-แซมปา: N_0
ดู คุย แก้ 
เสียงนาสิก เพดานอ่อน ไม่ก้อง (voiceless velar nasal) เป็นเสียงพยัญชนะที่พบได้ในบางภาษา เช่นในภาษาพม่า สัญลักษณ์ในชุดสัทอักษรสากลที่ใช้แทนเสียงนี้คือ ⟨ŋ̊⟩ ส่วนสัญลักษณ์เอกซ์-แซมปาใช้เป็น N_0
ปราสาทบ้านสมอ

ปรางค์ประธานปราสาทบ้านสมอ จังหวัดศรีสะเกษ
ทับหลังที่ยังสลักไม่เสร็จของปรางค์ประธานปราสาทบ้านสมอ จังหวัดศรีสะเกษ
ปราสาทบ้านสมอ หรือ ปราสาทบ้านทามจาน เป็นอโรคยศาล หรืออโรคยศาลา หรือโรงพยาบาล หนึ่งในจำนวน 102 แห่ง ที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 แห่งอาณาจักรขอมโบราณ โปรดให้สร้างขึ้น แต่สร้างในราวพุทธศตวรรษที่ 18 หลังสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7  ปรางค์ประธานก่อด้วยศิลาแลงเช่นเดียวกับอโรคยศาลแห่งอื่นๆ ปรากฏทับหลังที่ยังแกะสลัยลวดลายไม่เสร็จประดับอยู่ที่ซุ้มประตูด้านทิศใต้
ด้านหน้าทางทิศตะวันออกมีบายราย หรือสระน้ำโบราณขนาดใหญ่อยู่
ปราสาทพึ่งได้รับการขุดแต่งแล้ว แต่ยังไม่ได้รับประกอบส่วนประกอบอื่น เช่น กำแพง เรือนยอดปราสาท (ข้อมูล มิถุนายน 2553)
การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

ปราสาทสระกำแพงน้อย ได้รับการประกาศเป็นโบราณสถานสำหรับชาติ ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 52 ตอนที่ 0ง วันที่ 8 มีนาคม 2478 พร้อมกับปราสาทอีกหลายแห่งในจังหวัดขุขันธ์ (ชื่อในขณะนั้น)
เสียงนาสิก เพดานแข็ง ไม่ก้อง

| เสียงนาสิก เพดานแข็ง ไม่ก้อง> ɲ̊.ɲ̥.การเข้ารหัส |
| --- | --- |
เอกซ์-แซมปา: J_0
ตัวอย่างเสียง

ดู คุย แก้ 
เสียงนาสิก เพดานแข็ง ไม่ก้อง (voiceless palatal nasal) เป็นเสียงพยัญชนะที่พบได้ในบางภาษา เช่นในภาษาพม่า, ภาษาม้ง, ภาษาไอซ์แลนด์ เป็นต้น สัญลักษณ์ในชุดสัทอักษรสากลที่ใช้แทนเสียงนี้คือ ⟨ɲ̊⟩ และ ⟨ɲ̥⟩ ส่วนสัญลักษณ์เอกซ์-แซมปาใช้เป็น J_0
สปาร์ตา

สปาร์ตา (กรีกดอริก: Σπάρτα, Spártā; กรีกแอตติก: Σπάρτη, Spártē) เป็นชื่อเรียกของรัฐอิสระ ของชาวดอเรียน ซึ่งเป็นหนึ่งในชนเผ่าที่สำคัญของกรีกในยุคโบราณ สปาร์ตามีศูนย์กลางอยู่ที่ลาโอเนีย และมีจุดเด่นที่เน้นการฝึกทหาร จนอาจจะกล่าวได้ว่าสปาร์ตาเป็นรัฐทางทหาร ที่เป็นที่เข้มแข็งที่สุดในประวัติศาสตร์ของกรีกโบราณ โดยกองทัพสปาร์ตาสามารถมีชัยเหนือจักรวรรดิเปอร์เซียและจักรวรรดิเอเธนเนียน และได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้ปกป้องรัฐอื่น ๆ ในกรีก พวกสปาร์ตาสามารถตั้งนครรัฐของตนและยึดครองดินแดนต่าง ๆ ได้ด้วยการทำสงครามดั้งนั้นจึงให้ความสำคัญกับระบบทหารมาก จนอาจจะกล่าวได้ว่าสปาร์ตาเป็นรัฐทางทหารที่เป็นที่เข้มแข็งที่สุดในประวัติศาสตร์ของกรีกโบราณ โดยกองทัพสปาร์ตาสามารถมีชัยเหนือจักรวรรดิเปอร์เซียและจักรวรรดิเอเธนเนียน
สปาร์ตาได้รับการยอมรับว่าเป็นกองกำลังชั้นนำของกองทัพกรีกที่มีความสามัคคีและแข็งแกร่งที่สุดในยุคสงครามกรีก-เปอร์เซีย และสปาร์ตายังถือเป็นศัตรูที่สำคัญของเอเธนส์ในช่วงสงครามเพโลพอนนีเซียน (ในช่วงระหว่าง 431 ถึง 404 ก่อน คริสต์ศักราช) ในช่วง 371 ก่อนคริสต์ศักราช เริ่มเข้าสู่ยุคเสื่อมถอยของสปาร์ตาแม้ว่ารัฐจะยังคงรักษาเอกราชทางการเมืองไว้ได้จนกระทั่งอาณาจักรโรมันพิชิตกรีกได้ในช่วง 146 ก่อนคริสต์ศักราช
สปาร์ตามีระบบสังคมและรัฐธรรมนูญซึ่งได้รับการแนะนำโดยไลเคอร์กัส (Lycurgus) ผู้ออกกฎหมายในตำนานชาวกรีก กฎหมายของเขาได้กำหนดให้สปาร์ตาสามารถเพิ่มขีดความสามารถทางทหารได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใด ๆ ทั้งสิ้น โดยมุ่งเน้นที่การฝึกทหารอย่างเต็มรูปแบบและการพัฒนาทางกายภาพ กล่าวคือเด็กผู้ชายทุกคนที่มีอายุครบ 7 ปีจะต้องเข้ารับการฝึกทหารและจะต้องเข้าเป็นสมาชิกกองทัพอย่างเป็นทางการเมื่ออายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ ชาวสปาร์ตาแบ่งชั้นกันเป็น Spartiates (พลเมืองที่มีสิทธิเต็มรูปแบบ) mothakes, perioikoi (กลุ่มพลเมืองชั้นสองหรือผู้อพยพที่ไม่ใช่ Spartiates) และ helots (คนซึ่งเป็นทาสของรัฐ) โดยจะมีการแบ่งหน้าที่ตามเพศสภาพอย่างชัดเจน เพศชายจะมีหน้าที่ในการฝึกทหารและปกป้องอาณาจักร ส่วนฝ่ายหญิงมีสิทธิเสรีภาพในการดำเนินชีวิตในด้านอื่น ๆ อย่างเต็มที่แต่จะต้องให้ความร่วมมือและสนับสนุนให้บุคคลในครอบครัวที่เป็นเพศชายเข้าร่วมกองทัพตามที่รัฐกำหนดโดยไม่มีข้อแม้
ที่มาของชื่อ

ชาวกรีกโบราณใช้สามชื่อต่อไปนี้เพื่ออ้างถึงนครรัฐสปาร์ตาและที่ตั้งของรัฐ ชื่อแรก "Sparta" หมายถึง กลุ่มคนซึ่งเข้ามาตั้งถิ่นฐานในหุบเขาของแม่น้ำยูโรทัส ชื่อที่สอง "Lacedaemon" (Λακεδαίμων) มักใช้เป็นคำคุณศัพท์และเป็นชื่อที่อ้างถึงในผลงานของโฮเมอร์และนักประวัติศาสตร์เฮโรโดทัสและทูซิดิเดส คำที่สาม "Laconice" (Λακωνική) หมายถึงพื้นที่รอบ ๆ เมืองสปาร์ตาที่ราบสูงทางตะวันออกของภูเขา Taygetos
โดยทั่วไปแล้วเฮโรโดทัสนักประวัติศาสตร์ชื่อดัง จะใช้คำว่า "Lacedaemon" เพื่อสื่อความหมายถึงป้อมปราการของชาวกรีกที่บริเวณ Therapne ซึ่งตรงกันข้ามกับเมืองสปาร์ตาทางตอนล่าง คำนี้สามารถใช้พ้องความหมายกับ Sparta ซึ่งใช้กล่าวถึงคนในรัฐสปาร์ตาได้เช่นกัน แต่โดยทั่วไปแล้วจะแสดงถึงภูมิประเทศและบริเวณที่เมืองตั้งอยู่ โดยทั่วไปแล้วในหนังสือและผลงานของโฮเมอร์เขามักจะบรรยายสภาพความเป็นอยู่ของชาวชนบทในสปาร์ตาว่า: กว้างใหญ่ไพศาล ส่องแสงว่าง และเต็มไปด้วยหุบเหว ในทางกลับกันคำว่า "Sparta" จะถูกอธิบายความหมายว่าเป็น "ประเทศแห่งผู้หญิงที่น่ารัก" ซึ่งเป็นฉายาสำหรับผู้คนในสปาร์ตา
สภาพภูมิศาสตร์

รัฐสปาร์ตาตั้งอยู่ในภูมิภาคลาโคเนีย (Laconia) ทางตะวันออกเฉียงใต้ของ Peloponnese รัฐสปาร์ตาโบราณสร้างขึ้นบนฝั่งแม่น้ำยูโรทัส ซึ่งเป็นแม่น้ำที่ใหญ่ที่สุดของ Laconia โดยเป็นแหล่งน้ำจืด หุบเขายูโรทัสเป็นป้อมปราการตามธรรมชาติที่ล้อมรอบไปทางทิศตะวันตกด้วยระยะทาง 2,407 เมตร และไปทางทิศตะวันออกด้วยระยะทาง 1,935 เมตร โดยบริเวณดังกล่าวนั้นมีพื้นที่เนินเขาซึ่งสูงถึง 1,000 เมตร ป้อมปราการธรรมชาติเหล่านี้เป็นประโยชน์ของสปาร์ตาในการป้องกันความปลอดภัยของรัฐจากการรุกรานของข้าศึกได้เป็นอย่างดี แม้ว่าสปาร์ตาไม่มีทางออกสู่ทะเลแต่พวกเขาก็มีท่าเรือของเหล่าข้าราชบริพารบนอ่าวลาโคเนียซึ่งเอาไว้ใช้ประโยชน์ทั้งด้านการขนส่งและการทำสงคราม
ตำนาน

มีตำนานเล่าขานกันว่า Lacedaemon (Λακεδαίμων) ผู้เป็นกษัตริย์ในตำนานของลาโคเนีย และเป็นบุตรชายของเทพซูส และนาง Taygete เขาแต่งงานกับสตรีนามว่าสปาร์ตาบุตรสาวของยูโรทัส โดยมีบุตรคือ Amyclas, Eurydice และ Asine ในฐานะกษัตริย์เขาตั้งชื่อประเทศที่ปกครองของเขาตามชื่อตัวเองว่า Lacedaemon และตั้งชื่อเมืองตามชื่อภรรยาของเขาว่าสปาร์ตาจึงเป็นที่มาของชื่อรัฐสปาร์ตา นักเขียนชาวสปาร์ตาในยุคโบราณเป็นผู้ยืนยันว่าตำนานต้นกำเนิดของชาวสปาร์ตามีความเกี่ยวข้องกับวีรบุรุษเฮอร์คิวลิส ต่อมานักประวัติศาสตร์ในยุคหลัง เช่น เฮอรอโดทัส, พลูทาร์ก เป็นต้น ก็ได้กล่าวถึงที่มาของชาวสปาร์ตาว่าพวกเขาเป็นลูกหลานผู้สืบเชื้อสายมาจากของเฮอร์คิวลิสจริง
รัฐบาลและสังคม > การปกครอง

นครสปาร์ตามีการปกครองที่เป็นราชาธิปไตยส่วนหนึ่ง, เป็นคณาธิปไตยส่วนหนึ่ง และประชาธิปไตยอีกส่วนหนึ่ง กล่าวคือ ในขณะที่เอเธนส์ใช้ระบอบประชาธิปไตยในการปกครอง สปาร์ตานั้นกลับมีกษัตริย์สองพระองค์ โดยพระองค์หนึ่งจะประทับอยู่ที่พระราชวังในขณะที่อีกพระองค์จะเสด็จออกรบ การรบนั้นเป็นสิ่งที่ชาวสปาร์ตาทำได้ดีที่สุด ชาวกรีกมักกล่าวว่า "นักรบสปาร์ตาหนึ่งคนมีค่าเท่ากับนักรบเผ่าอื่น ๆ หลายคนรวมกัน" กษัตริย์สองพระองค์ปกครองนครสปาร์ตาและห้าพระองค์ได้เลือกตั้งผู้บังคับบัญชาให้บริหารรัฐ และยังประกอบด้วยพฤฒิสภาหรือวุฒิสภา (Council of Elders) ซึ่งแต่งตั้งจากประชาชนสูงอายุจำนวน 30 คน พลเมืองชาวสปาร์ตาทุกคนเป็นส่วนหนึ่งของสภาซึ่งมีสิทธิ์ในการเลือกตั้งเจ้าหน้าที่และได้ออกเสียงเกี่ยวกับกฎหมายที่เสนอโดยสภารวมทั้งการแสดงความคิดเห็นด้านต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนารัฐ
สังคมของชาวสปาร์ตาประกอบบุคคล 3 กลุ่ม ได้แก่ ประชาชนทั่วไป ชาวต่างด้าวที่อยู่อย่างอิสระ และชนชั้นทาส ประชาชนทั่วไป คือ ลูกหลานที่สืบทอดมาจากประชาชนที่อาศัยอยู่ดั้งเดิมในภูมิภาคนี้ พวกเขาอาศัยอยู่ในเมืองและใช้เวลาทั้งหมดด้วยการฝึกฝนเพื่อเป็นทหาร  ชาวต่างด้าวที่อยู่อย่างอิสระ คือ ผู้ที่ไม่มีสิทธิทางสังคม ได้อาศัยอยู่ในหมู่บ้านถัดไปในบริเวณใกล้เคียง และกลุ่มชนชั้นต่ำที่สุด คือ ชนชั้นทาส แรงงานซึ่งได้ทำหน้าที่แบ่งเบาชาวสปาร์ตาในการทำงาน โดยทาสเหล่านี้จะคอยทำงานในฟาร์มให้กับชาวสปาร์ตา และคอยปลูกพืชผลที่เป็นอาหารสำหรับชาวสปาร์ตาและครอบครัว ทำให้ชาวสปาร์ตามีเวลาเต็มที่ในการฝึกฝนทหาร
รัฐบาลและสังคม > การศึกษา

เป้าหมายของชาวสปาร์ตา คือ การมีกองทัพที่แข็งแกร่งที่สุด เด็กผู้ชายทุกคนเมื่ออายุครบ 7 ปี จะต้องย้ายเข้าไปอยู่ในบ้านทหาร ที่เรียกว่า ค่ายทหาร (barracks) การศึกษาของพวกเขา จะเน้นระเบียบวินัย หน้าที่ ความแข็งแรงและทักษะทางทหาร  เด็กผู้ชายจะเรียนรู้การอ่านเพียงเล็ก ๆ น้อย ๆ เท่านั้น พลเมืองชายทั้งหมดจะต้องเข้าไปอยู่ในกองทัพเมื่ออายุ 20 ปีบริบูรณ์ และทำหน้าที่ไปจนกว่าพวกเขาอายุ 60 ปี และแม้ว่าจะแต่งงานแล้วผู้ชายทุกคนก็ต้องใช้ชีวิตส่วนมากอยู่กับกองทัพ และจะได้รับอนุญาตให้ไปเยี่ยมครอบครัวได้ในบางโอกาสเท่านั้น
รัฐบาลและสังคม > บทบาทของสตรี

ด้วยความที่เป็นรัฐทหารและผู้ชายมีหน้าที่ในการปกป้องอาณาจักร พลเมืองหญิงทุกคนก็จะต้องได้รับการปลูกฝังในเรื่องภาวะผู้นำและความเข้มแข็ง สตรีทุกคนในสปาร์ตามีสิทธิ์ในการแสดงออกทางการเมืองในด้านต่าง ๆ การศึกษาสำหรับเด็กผู้หญิงในสปาร์ตา มุ่งเน้นให้เด็กผู้หญิงมีแข็งแกร่งทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ มีการฝึกอบรมทางด้านกีฬาและเรียนรู้ในการปกป้องตนเองรวมทั้งครอบครัว สตรีทุกคนได้รับอนุญาตให้เป็นเจ้าของทรัพย์สินและของมีค่าต่าง ๆ ได้ตามฐานะของตนเอง ภรรยามักจะมีหน้าที่ในการดูแลบ้านเรือนรวมทั้งมีสิทธิในการดูแลสมบัติของสามีในภาวะสงคราม
เศรษฐกิจ

กิจกรรมทางเศรษฐกิจของรัฐสปาร์ตาถือได้ว่ามีความแตกต่างจากเอเธนส์อย่างมีนัยสำคัญเนื่องจากระบอบการปกครองและวิถีชีวิตที่แตกต่างกัน แม้จะมีนโยบายที่เหมือนกันคือการใช้แรงงานทาสเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ชนชั้นปกครอง โดยชนชั้นล่างหรือผู้ใช้แรงงานหากเป็นหนี้รัฐและไม่ชำระคืนก็จะต้องถูกริบที่ดินหรือทรัพย์สินและบังคับเอาผลผลิตทางการเกษตรเป็นค่าตอบแทน แรงงานทาสถือเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักที่กิจกรรมทางเศรษฐกิจของสปาร์ตาสามารถขับเคลื่อนได้อย่างต่อเนื่องเช่นเดียวกับเอเธนส์และนครรัฐอื่น ๆ เกษตรกรรมถือเป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดของชาวปาร์ตันเพื่อให้ประชาชนอยู่ดีกินดีเนื่องด้วยสภาพภูมิประเทศที่เอื้ออำนวย ประชาชนสามารถเลี้ยงชีพได้โดยการทำการเกษตรและรัฐยังนิยมนโยบายในการแผ่ขยายดินแดนไปยังอาณาเขตของเพื่อนบ้านเพื่อขยายอำนาจ แรงงานทาสของสปาร์ตามักจะจ่ายค่าส่วยหรือภาษีให้แก่รัฐในรูปของพืชผลชนิดต่าง ๆ เนื้อสัตว์ ไข่ ไวน์ และผลผลิตอื่น ๆ
เหล่าขุนนางหรือชนชั้นสูงมีกฎหมายห้ามไม่ให้ประชาชนระดับล่างแสวงหาความร่ำรวยโดยการสะสมทรัพย์สมบัติประเภทต่าง ๆ เนื่องจากเกรงว่าพวกเขาจะมีอำนาจในการต่อรองทางการเมือง เนื้อที่หรือที่ดินที่มีขนาดกว้างใหญ่และไม่มีผู้ครอบครองจะถูกกำหนดให้เป็นสมบัติของรัฐเพื่อใช้ในการฝึกฝนทหารเท่านั้นห้ามมิให้ผู้ใดครอบครองหรือใช้เพื่อจุดประสงค์อื่น ๆ
เทศกาลประจำปี

ในอดีตกาล ชาวสปาร์ตาจะมีเทศกาลประจำปีโดยให้เด็กชายทุกคนอดอาหารจนอ่อนล้าเพราะความหิว และจะต้องวิ่งไปแย่งเนยแข็งที่ตั้งอยู่บนแท่นบูชาเทพเจ้าอาทีมิสให้ได้จำนวนมากที่สุด ทุกคนจึงต้องต่อสู้กันเพื่อให้ได้มาซึ่งอาหาร ถึงแม้จะต้องแลกกับความเจ็บปวดทางกาย และบางคนอาจถึงขั้นถูกเฆี่ยนจนเสียชีวิตในช่วงระหว่างพิธีกรรมนั้น
การฝึกทหาร

เป็นที่ยอมรับกันมาตั้งแต่สมับโบราณว่าชาวสปาร์ตาเป็นหนึ่งในรัฐที่มีความยิ่งใหญ่และเข้มแข็งทางการทหารมากที่สุดเท่าที่ประวัติศาสตร์เคยจารึกไว้ นักรบสปาร์ตาทุกคนจะมีรูปร่างสูงใหญ่ องอาจ น่าเกรงขาม ไม่เคยหวั่นเกรงต่อสิ่งใด และมองความตายในสนามรบว่าเป็นสิ่งที่สวยงามที่สุดในชีวิต พวกเขาจะสวมเสื้อคลุมสีแดงเพื่อไม่ให้ฝ่ายตรงข้ามเห็นเลือดจากบาดแผลและยังเป็นการแสดงความน่ายำเกรงในการรบ ในยุคที่สปาร์ตารุ่งโรจน์ถึงขีดสุดนั้น ชาวกรีกแทบไม่ต้องการกำแพงล้อมรอบเมืองหรือเครื่องป้องกันอื่นใดเลย เนื่องด้วยประชาชนคิดว่าแค่มีเหล่านักรบสปาร์ตาก็เพียงพอต่อการขับไล่ผู้รุกรานได้แล้ว ชาวกรีกจึงมักพูดกันว่า "นักรบสปาร์ตาหนึ่งคนมีค่าเท่ากับนักรบเผ่าอื่น ๆ หลายคนรวมกัน"
เด็กชายแรกเกิดทุกคนจะต้องเข้าสู่ขั้นตอนคัดเลือกทหารโดยผู้อาวุโสชาวสปาร์ตาในทันที หากเด็กคนใดมีร่างกายไม่แข็งแรง หรือไม่สมประกอบ ทารกเหล่านี้จะถูกทิ้งให้อดอาหารและเสียชีวิตไปในที่สุด เพราะชาวสปาร์ตาเชื่อว่าคนที่เหมาะสมนั้นต้องมีสุขภาพดีเป็นอันดับแรกและผู้ที่เกิดมาไม่สมประกอบถือเป็นลางร้ายต่อครอบครัวและอาณาจักร ไม่สามารถเลี้ยงดูให้เติบใหญ่ได้ เด็กชายทุกคนจะต้องห่างไกลจากครอบครัวเมื่อมีอายุครบ 7 ปี พวกเขาต้องถูกส่งตัวไปฝึกฝนวิชาต่าง ๆ ในการรบซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของผู้คุม ชาวสปาร์ตายึดมั่นในความเชื่อที่ว่าการฝึกซ้อมตั้งแต่เนิ่น ๆ สามารถช่วยสร้างทหารให้กล้าแกร่งและพร้อมออกรบได้ในภาวะสงคราม เด็กทุกคนที่เข้ารับการฝึกฝนจะไม่ได้รับอาหารมากพอเพื่อประทังชีวิต พวกเขาได้ทานอาหารเพียงเล็กน้อยหรือบางครั้งต้องอดอาหารเป็นเวลาหลายวัน และสวมใส่ได้แค่กางเกงตัวเดียวปราศจากเสื้อหรือรองเท้าใด ๆ ซึ่งความทรหดเหล่านี้จะทำให้พวกเขาปรับตัวได้กับทุกสถานที่ในทุกสภาพอากาศเมื่อออกรบ การฝึกฝนต่าง ๆ นี้ มีระยะเวลารวมทั้งสิ้น 13 ปี หากคนใดสามารถฝ่าฟันอุปสรรคไปได้จึงถือว่าผ่านบททดสอบ และจะได้รับการคัดเลือกให้เป็นส่วนหนึ่งของกองทัพนักรบสปาร์ตาอย่างเต็มตัวในวัย 20 ปีบริบูรณ์ และจะรับใช้กองทัพไปจนอายุ 60 ปี
แม่น้ำยูโรทัส
ภาพวาดแสดงสภาพความเป็นอยู่ของชาวสปาร์ตาในยุคโบราณ
ภาพวาดสมัยใหม่ซึ่งจำลองการเคลื่อนทัพของกองทัพสปาร์ตา
ยฺหวิดเพ็ง

Romanization scheme for Cantonese
ยฺหวิดเพ็ง (Jyutping) เป็นระบบการถอดเป็นอักษรโรมันสำหรับภาษากวางตุ้ง พัฒนาโดยสมาคมภาษาศาสตร์ฮ่องกง (LSHK) ซึ่งเป็นกลุ่มวิชาการในปี 1993 ระบบนี้มีชื่อทางการคือ แบบแผนการถอดภาษากวางตุ้งด้วยอักษรโรมันสมาคมภาษาศาสตร์ฮ่องกง โดยทางสมาคมได้สนับสนุนและส่งเสริมการใช้ระบบการถอดเป็นอักษรโรมันระบบนี้
คำว่า Jyutping (มาจากการถอดอักษรจีน 粵拼 เป็นอักษรโรมันแบบยฺหวิดเพ็งเอง) เป็นคำที่ย่อมาจาก 2 คำ ประกอบด้วย Jyut6jyu5 ยฺหวิดยฺหวี (粵語 หมายถึง "ภาษาเยฺว่") และ ping3jam1 เพ็งยั้ม (拼音 หมายถึง "สะกดเสียง" ซึ่งคำนี้ในภาษาจีนกลางออกเสียงว่า "พินอิน")
แม้จะเป็นระบบการถอดเป็นอักษรโรมันเพื่อแสดงวิธีการออกเสียง แต่ก็มีผู้ที่สนใจบางคนใช้ยฺหวิดเพ็งเพื่อหยั่งเสียงการเขียนภาษากวางตุ้งให้เป็นภาษาที่อ่านตามตัวอักษร (alphabetic language) โดยจะยกระดับจากตัวเขียนเพื่อช่วยการออกเสียงไปเป็นภาษาเขียนที่มีผลใช้บังคับจริง
ประวัติ

ระบบยฺหวิดเพ็งถือเป็นระบบที่ปลีกแยกจากระบบการถอดภาษากวางตุ้งด้วยอักษรโรมันแบบก่อนหน้านี้ทั้งหมด (ประมาณ 12 ระบบ เช่น งานริเริ่มของโรเบิร์ต มอร์ริสันในปี 1828 และการถอดเป็นอักษรโรมันแบบมาตรฐาน รวมถึงระบบที่ใช้กันแพร่หลายอย่าง ระบบเยล และระบบซิดนีย์ เหล่า) โดยนำอักษร z และ c มาใช้ในต้นพยางค์ และ eo และ oe ในท้ายพยางค์ รวมถึงการแทนที่อักษรต้นพยางค์ y ซึ่งใช้ในระบบก่อนหน้าทั้งหมดด้วยอักษร j
ในปี 2018 ระบบยฺหวิดเพ็งได้รับการปรับปรุงโดยเพิ่มอักษรท้ายพยางค์ -a และ -oet เพื่อสะท้อนว่าเป็นพยางค์ที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นส่วนหนึ่งของระบบเสียงภาษากวางตุ้งในปี 1997 โดยกลุ่มงานยฺหวิดเพ็งของสมาคมภาษาศาสตร์ฮ่องกง
ต้นพยางค์

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| b /p/ 巴 | p /pʰ/ 怕 | m /m/ 媽 | f /f/ 花 |  |
| d /t/ 打 | t /tʰ/ 他 | n /n/ 那 |  | l /l/ 啦 |
| g /k/ 家 | k /kʰ/ 卡 | ng /ŋ/ 牙 | h /h/ 蝦 |  |
| gw /kʷ/ 瓜 | kw /kʷʰ/ 誇 |  |  | w /w/ 蛙 |
| z /ts/ 渣 | c /tsʰ/ 叉 |  | s /s/ 沙 | j /j/ 也 |
ท้ายพยางค์

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| aa /aː/ 沙 | aai /aːi̯/ 徙 | aau /aːu̯/ 梢 | aam /aːm/ 三 | aan /aːn/ 山 | aang /aːŋ/ 坑 | aap /aːp̚/ 圾 | aat /aːt̚/ 剎 | aak /aːk̚/ 客 |
| a /ɐ/  | ai /ɐi̯/ 西 | au /ɐu̯/ 收 | am /ɐm/ 心 | an /ɐn/ 新 | ang /ɐŋ/ 笙 | ap /ɐp̚/ 濕 | at /ɐt̚/ 失 | ak /ɐk̚/ 塞 |
| e /ɛː/ 些 | ei /ei̯/ 四 | eu /ɛːu̯/ 掉 | em /ɛːm/ 舐 |   | eng /ɛːŋ/ 鄭 | ep /ɛːp̚/ 夾 |   | ek /ɛːk̚/ 石 |
| i /iː/ 詩 |   | iu /iːu̯/ 消 | im /iːm/ 閃 | in /iːn/ 先 | ing /ɪŋ/ 星 | ip /iːp̚/ 攝 | it /iːt̚/ 洩 | ik /ɪk/ 識 |
| o /ɔː/ 疏 | oi /ɔːy̯/ 開 | ou /ou̯/ 蘇 |   | on /ɔːn/ 看 | ong /ɔːŋ/ 康 |   | ot /ɔːt̚/ 喝 | ok /ɔːk̚/ 索 |
| u /uː/ 夫 | ui /uːy̯/ 灰 |   |   | un /uːn/ 寬 | ung /ʊŋ/ 鬆 |   | ut /uːt̚/ 闊 | uk /ʊk/ 叔 |
|   | eoi /ɵy̯/ 需 |   |   | eon /ɵn/ 詢 |   |   | eot /ɵt̚/ 摔 |   |
| oe /œː/ 鋸 |   |   |   |   | oeng /œːŋ/ 商 |   | oet /œːt̚/  | oek /œːk̚/ 削 |
| yu /yː/ 書 |   |   |   | yun /yːn/ 孫 |   |   | yut /yːt̚/ 雪 |   |
|   |   |   | m /m̩/ 唔 |   | ng /ŋ̩/ 吳 |   |   |   |
เฉพาะอักษรท้ายพยางค์ m และ ng เท่านั้นที่สามารถเขียนโดด ๆ ได้ ในฐานะพยางค์เสียงนาสิก
^ ^ ^  เป็นการออกเสียงคำเหล่านี้ในแบบภาษาพูดที่ไม่เป็นทางการ
^  ใช้ละเสียงในภาษาพูดที่ไม่เป็นทางการ เช่น a6 ใน 四十四 (sei3a6 sei3) ซึ่งมาจาก sei3 sap6 sei3
^  ใช้เป็นคำเลียนเสียงธรรมชาติ เช่น oet6 เสียงเรอ หรือ goet4 เสียงกรน
วรรณยุกต์

ภาษาจีนกวางตุ้งมีวรรณยุกต์ 9 เสียง วรรณยุกต์เปลี่ยนระดับ 6 เสียง (contour tone) อย่างไรก็ตาม มี 3 ใน 9 เสียงที่เป็น entering tone (จีน: 入聲; ยฺหวิดเพ็ง: jap6sing1) ซึ่งปรากฏเฉพาะในพยางค์ที่ลงท้ายด้วย p, t, และ k เท่านั้น โดยไม่มีหมายเลขเพื่อบ่งบอกเสียงวรรณยุกต์เหล่านี้แยกต่างหาก (แต่มีในพินอินกวางตุ้ง ซึ่งจะแสดงในวงเล็บในตารางด้านล่าง) ประโยคช่วยจำ คือ「風水到時我哋必發達」 fung1 seoi2 dou3 si4 ngo5 dei6 bit1 faat3 daat6 อ่านว่า ฟงเสยโตวสี่หงอเต่ย์ปิ๊ดฝาดดาด หมายถึง “เมื่อฮวงจุ้ยมาเราจะเจริญรุ่งเรือง”
| ชื่อวรรณยุกต์ | ยั้มผิ่ง jam1ping4 (陰平) | ยั้มเสิง jam1soeng5 (陰上) | ยั้มโฮย jam1heoi3 (陰去) | เหยิ่งผิ่ง joeng4ping4 (陽平) | เหยิ่งเสิง joeng4soeng5 (陽上) | เหยิ่งโฮย joeng4heoi3 (陽去) | โก๊วยั้มหยับ gou1jam1jap6 (高陰入) | ไต๊ยั้มหยับ dai1jam1jap6 (低陰入) | เหยิ่งหยับ joeng4jap6 (陽入) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| หมายเลขวรรณยุกต์ | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 1 (7) | 3 (8) | 6 (9) |
| ระดับเสียง | สูงเรียบ หรือ สูงตก | กลางยก | กลางเรียบ (ตรงกับเสียงสามัญในภาษาไทย) | ต่ำตก | ต่ำยก | ต่ำเรียบ | สูงเรียบ พยางค์หยุด | กลางเรียบ พยางค์หยุด | ต่ำเรียบ พยางค์หยุด |
| IPA | ˥ 55 / ˥˧ 53 | ˧˥ 35 | ˧ 33 | ˨˩ 21 / ˩ 11 | ˩˧ 13 | ˨ 22 | ˥ 5 | ˧ 3 | ˨ 2 |
| ตัวอย่างอักษร | 分／詩 | 粉／史 | 訓／試 | 焚／時 | 奮／市 | 份／是 | 忽／識 | 發／錫 | 佛／食 |
| ตัวอย่าง | fan1／si1 | fan2／si2 | fan3／si3 | fan4／si4 | fan5／si5 | fan6／si6 | fat1/7／sik1/7 | faat3/8／sek3/8 | fat6/9／sik6/9 |
ตัวอย่าง

| จีนตัวเต็ม | จีนตัวย่อ | ถอดเป็นอักษรโรมัน |
| --- | --- | --- |
| 廣州話 | 广州话 | Gwong2 zau1 waa2 |
| 粵語 | 粤语 | Jyut6 jyu5 |
| 你好 | 你好 | nei5 hou2 |
ตัวอย่างการถอดเป็นอักษรโรมันแบบยฺหวิดเพ็งจากความตอนหนึ่งในบทกวีสมัยถัง 300 บท
| 春曉 孟浩然 | Ceon1 Hiu2 Maang6 Hou6 Jin4 |
| --- | --- |
春眠不覺曉，: Ceon1 min4 bat1 gok3 hiu2,
處處聞啼鳥。: cyu3 cyu3 man4 tai4 niu5.
夜來風雨聲，: Je6 loi4 fung1 jyu5 sing1,
花落知多少？: faa1 lok6 zi1 do1 siu2?
หนังสืออ่านเพิ่ม

Zee, Eric (1999). Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 58–60. ISBN 0521652367.
แหล่งข้อมูลอื่น

สถานีย่อยประเทศจีน
สถานีย่อยภาษา
Jyutping Pronunciation Guide
粵語拼盤 เก็บถาวร 2006-02-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน: Learning the phonetic system of Cantonese
Chinese Character Database (Phonologically Disambiguated According to the Cantonese Dialect)
The CantoDict Project is a dedicated Cantonese-Mandarin-English online dictionary which uses Jyutping by default
MDBG free online Chinese-English dictionary (supports both Jyutping and Yale romanization)
รายชื่อคลองในกรุงเทพมหานคร

คลองบางเชือกหนัง คลองแห่งหนึ่งในพื้นที่ฝั่งธนบุรี
คลองในกรุงเทพมหานคร มีจำนวน 1,161 คลอง  และคูลำกระโดง จำนวน 521 คู รวมเป็น 1,682 คูคลอง ความยาว 2,604 กม.
มีการขุดคลองมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา แบ่งได้เป็น คลองรอบเมืองหรือคลองคูเมือง ขุดเพื่อป้องกันการรุกราน ของศัตรู มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ ต่อมาคือคลองลัด ขุดขึ้นเพื่อย่นระยะเวลาในการเดินทาง และคลองเชื่อมแม่น้ำ ขุดขึ้น เพื่อประโยชน์ในการคมนาคมขนส่ง และดูแลหัวเมืองใกล้เคียง
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ถือได้ว่าเป็นยุคที่มีการขุดคลองมากที่สุดยุคหนึ่ง มีทั้งขุดคลองใหม่และขุดลอกคลองเก่า เพื่อขยายพื้นที่เพาะปลูกและเส้นทางคมนาคมระหว่างกรุงเทพกับจังหวัดข้างเคียง ที่มีการผลิตข้าวและเป็นเส้นทางลำเลียงข้าวออกสู่ตลาดต่างประเทศ ดังพระราชดำริที่กล่าวไว้ในประกาศเรื่องอนุญาตขุดคลอง "การขุดคลอง" เพื่อที่จะให้เป็นที่มหาชนทั้งปวงได้ไปมาอาศัย และเป็นทางที่จะให้สินค้าได้บรรทุกไปมาโดยสะดวก ซึ่งให้ผลแก่การเรือกสวนไร่นา ซึ่งจะได้เกิดทวีขึ้นในพระราชอาณาจักร เป็นการอุดหนุนการเพาะปลูกในบ้านเมืองให้วัฒนาเจริญยิ่งขึ้น"
ในสมัยรัชกาลที่ 5 มีคลองที่สำคัญเกิดขึ้นหลายสายเช่น คลองเปรมประชากร คลองนครเนื่องเขต คลองประเวศบุรีรมย์ คลองอุดมชลจร คลองราชมนตรี คลองทวีวัฒนา คลองนราภิรมย์ คลองรังสติประยูรศักดิ์ คลองประปา เป็นต้น
ต่อไปนี้เป็นรายชื่อคลองในกรุงเทพมหานคร
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลคลอง คู ลำราง ลำกระโดงของกรุงเทพมหานคร เก็บถาวร 2014-07-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน สำนักการระบายน้ำ
คลองผดุงกรุงเกษม
คลองมหานาค
คลองสาทร ที่ปัจจุบันเป็นตัวแบ่งถนนสาทรออกเป็น 2 สาย คือ ถนนสาทรเหนือ (ซ้าย, เป็นพื้นที่เขตบางรัก) และถนนสาทรใต้ (ขวา, พื้นที่เขตสาทร)
คลองพระโขนง
คลองบางกอกน้อย
คลองพระยาราชมนตรี หรือคลองราชมนตรี
คลองลัดมะยม
คลองภาษีเจริญ
เสียงนาสิก ลิ้นม้วน ไม่ก้อง

| เสียงนาสิก ลิ้นม้วน ไม่ก้อง> ɳ̊.ɳ̥ |
| --- | --- |
หมายเลขไอพีเอ: 117+402A
การเข้ารหัส
เอกซ์-แซมปา: n`_0
ดู คุย แก้ 
เสียงนาสิก ลิ้นม้วน ไม่ก้อง (voiceless retroflex nasal) เป็นเสียงพยัญชนะที่พบได้น้อยมากในภาษาทั่วไป พบได้ใน ภาษายาย ในนิวแคลิโดเนีย สัญลักษณ์ในชุดสัทอักษรสากลที่ใช้แทนเสียงนี้คือ ⟨ɳ̊⟩ และ ⟨ɳ̥⟩ ส่วนสัญลักษณ์เอกซ์-แซมปาใช้เป็น n`_0
เสียงนาสิก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง

เสียงนาสิก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง (voiceless retroflex nasal) เป็นเสียงพยัญชนะที่พบได้ในบางภาษา เช่นในภาษาพม่า, ภาษาม้ง, ภาษาไอซ์แลนด์ เป็นต้น
สัญลักษณ์ในชุดสัทอักษรสากลที่ใช้แทนเสียงนี้คือ ⟨n̥⟩ สร้างขึ้นจากการผสม ⟨n⟩ (เสียงนาสิก ปุ่มเหงือก) เข้ากับเครื่องหมายเสริมสัทอักษรที่แสดงว่าเสียงไม่ก้อง ส่วนสัญลักษณ์เอกซ์-แซมปาที่ใช้คือ n_0
สมเด็จพระอริยวงษญาณ (สุก ญาณสังวร)

| สมเด็จพระอริยวงษญาณ  (สุก ญาณสังวร) |
| --- | --- |
สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก
ดำรงพระยศ: พ.ศ. 2363 — 2365
สถาปนา: 7 ธันวาคม พ.ศ. 2363 วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
ก่อนหน้า: สมเด็จพระสังฆราช (มี)
ถัดไป: สมเด็จพระอริยวงษญาณ (ด่อน)
พรรษา: 69
สถิต: วัดราชสิทธารามราชวรวิหาร วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร
ศาสนา: พุทธ
นิกาย: มหานิกาย

ประสูติ: 5 มกราคม พ.ศ. 2276 กรุงศรีอยุธยา สุก
สิ้นพระชนม์: 4 ตุลาคม พ.ศ. 2365 (89 ปี) กรุงรัตนโกสินทร์
สมเด็จพระอริยวงษญาณ พระนามเดิม สุก เป็นสมเด็จพระสังฆราชไทยพระองค์ที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สถิต ณ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร ได้รับการสถาปนาเมื่อปี พ.ศ. 2363 อยู่ในตำแหน่ง 3 ปี สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2365 สิริพระชันษาได้ 89 ปี 272 วัน
พระประวัติ

พระองค์ประสูติเมื่อวันศุกร์ ขึ้น 10 ค่ำ เดือนยี่ ปีฉลู จ.ศ. 1095 ตรงกับวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2276 ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศแห่งอาณาจักรอยุธยา ในสมัยกรุงธนบุรี ได้เป็นพระอธิการอยู่วัดท่าหอย แขวงรอบกรุงเก่า มีพระเกียรติคุณในทางวิปัสสนาธุระ
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้โปรดให้นิมนต์พระองค์มาอยู่ที่วัดพลับ (วัดราชสิทธารามราชวรวิหาร) และให้เป็นพระราชาคณะที่พระญาณสังวรเถร พระองค์เป็นพระอาจารย์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า ตั้งแต่ยังอยู่ที่วัดท่าหอย การที่โปรดให้นิมนต์มาอยู่ที่วัดพลับ ก็เนื่องจากเป็นวัดสำคัญฝ่ายอรัญวาสีของกรุงธนบุรี ซึ่งต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงได้รับพระราชทานชื่อใหม่ว่าวัดราชสิทธาราม
ปี พ.ศ. 2359 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระองค์ได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะที่สมเด็จพระญาณสังวร นับว่าเป็นตำแหน่งพิเศษในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ที่พระราชทานแก่พระเถระผู้ทรงคุณทางวิปัสสนาธุระโดยเฉพาะ เมื่อสมเด็จพระสังฆราช (มี) สิ้นพระชนม์ เดิมทรงพระราชดำริจะตั้งสมเด็จพระพนรัตน (อาจ) วัดสระเกศ เปนสมเด็จพระสังฆราช แต่ภายหลังสมเด็จพระพนรัตนต้องอธิกรณ์จนถูกถอดจากสมณศักดิ์ แล้วทรงพระราชดำริว่า สมเด็จพระญาณสังวรเปนสมเด็จพระราชาคณะผู้ใหญ่ และเปนพระอาจารย์ที่เคารพในพระราชวงศ์ ในวันพฤหัสบดีที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2363 จึงโปรดให้แห่มาสถิต ณ วัดมหาธาตุ เมื่อถึงวันพฤหัสบดีที่ 7 ธันวาคม ศกนั้น จึงทรงตั้งเปนสมเด็จพระสังฆราช
เมื่อครั้งเกิดอหิวาตกโรคระบาดในกรุงเทพฯ เมื่อปี พ.ศ. 2363 มีผู้คนเสียชีวิตมากมาย ประมาณถึง สามหมื่นคนเศษ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงให้ตั้งพระราชพิธีอาพาธพินาศ โดยพระองค์ทรงศีลและให้ตั้งโรงทาน ส่วนสมเด็จพระสังฆราชทรงให้สังคายนาบทสวดมนต์ในพระราชพิธีดังกล่าว
ชาวบ้านทั่วไปมักเรียกพระองค์ว่า "พระสังฆราชไก่เถื่อน" เพราะร่ำลือกันว่า ทรงช่ำชองวิปัสสนาธุระถึงขนาดทำให้ไก่ป่าเชื่องด้วยอำนาจพรหมวิหารได้
พระองค์เป็นสมเด็จพระสังฆราชอยู่ 1 ปี 10 เดือน จึงสิ้นพระชนม์เมื่อวันศุกร์ แรม 4 ค่ำ เดือน 11 ปีมะเมีย ตรงกับวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2365
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระราชทานพระโกศทองใหญ่ให้ทรงพระศพ เมื่อตั้งที่พระเมรุท้องสนามหลวง พระโกศองค์นี้ นอกจากสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวกับพระบรมวงศานุวงศ์ที่พระเกียรติยศสูงบางพระองค์ มีปรากฏว่าได้ทรงแต่พระศพสมเด็จพระสังฆราชพระองค์นี้พระองค์เดียว นับเป็นการถวายพระเกียรติอย่างสูงด้วยเหตุที่ทรงเป็นที่เคารพนับถืออย่างยิ่งนั้นเอง
เสียงกักเสียดแทรก เพดานแข็งปุ่มเหงือก ก้อง

เสียงกักเสียดแทรก เพดานแข็งปุ่มเหงือก ก้อง เป็นเสียงพยัญชนะที่มีใช้ในบางภาษา เช่นภาษาญี่ปุ่นและภาษาฮกเกี้ยน ฯลฯ สัทอักษรสากลที่ใช้แทนเสียงนี้คือ /dʑ/