stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์
ประวัติการทำงาน

ดร.พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ เริ่มต้นการทำงานเป็นอาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (พ.ศ. 2540-พ.ศ. 2535) รับตำแหน่งรองผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และ คอมพิวเตอร์แห่งชาติ ปี พ.ศ. 2536 และปี พ.ศ. 2545 มีตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการสำนักบริการเทคโนโลยีสารสนเทศภาครัฐ (สบทร.) รักษาการผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (TMEC)   และ นายกสมาคมคนแรกของสมาคมสมองกลฝังตัวไทย (TESA)
ปัจจุบัน ดร.พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยรัฐมนตรี ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หลังจากดำรงตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (นับแต่ปี พ.ศ. 2549-2557) ต่อจาก ศาสตราจารย์ ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์ (ก่อตั้ง-พ.ศ. 2541) และ ดร.ทวีศักดิ์ กออนันตกูล (พ.ศ. 2541-พ.ศ. 2549)
ดร.พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการร่วมวางนโยบายและ แผนการจัดตั้งและการพัฒนาเกี่ยวกับเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารจากการเป็นกรรมการ คณะทำงาน และที่ปรึกษาในหลายโครงการ อาทิเช่น แผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ฉบับที่ 2) ของประเทศไทย พ.ศ. 2552-2556, โครงการพัฒนากำลังคน ด้านไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์ ในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลและสถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน, โครงการจัดทำกรอบนโยบายเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย ระยะ พ.ศ. 2554-2563 (National ICT Policy Framework 2011-2020: ICT 2020), โครงการแม่ฮ่องสอนไอทีวัลเล่ย์  เป็นต้น
ในปี 2553 ดร.พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ ทำหน้าที่เป็นคณะกรรมการกลางในการทดสอบประสิทธิภาพเครื่องตรวจหาวัตถุระเบิด GT200 เพื่อดำเนินการทดสอบประสิทธิภาพเครื่องตรวจหาวัตถุระเบิด GT200 ตามการมอบหมายของนายกรัฐมนตรี และคณะรัฐมนตรี เพื่อดำเนินการจัดการทดสอบประสิทธิภาพเครื่องตรวจหาวัตถุระเบิดดังกล่าวให้เป็นไปตามหลักสากลที่เป็นที่ยอมรับ
ผลงานวิจัย

มีความสนใจและเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์ เทคโนโลยีสารสนเทศ เทคโนโลยียานยนต์และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ และเทคโนโลยีสมองกลฝังตัว (Embedded technology)
รางวัลที่ได้รับ

พ.ศ. 2533 ได้รับรางวัลที่ 2 จากการประกวดสิ่งประดิษฐ์ บริษัท โตชิบา ประเทศไทยจำกัด จากผลงาน "เครื่องตัดโลหะด้วยเส้นลวด" และ รางวัลชมเชย การประกวดสิ่งประดิษฐ์ สภาวิจัยแห่งชาติ จากผลงาน "เครื่องไมโครคอมพิวเตอร์ 32 บิท" รวมถึงรางวัลนักวิจัยดีเด่น ศูนย์เทคโนโลยี อิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ เมื่อปีพ.ศ. 2535
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2564 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พ.ศ. 2557 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
จักรพรรดิหงซี

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ จักรพรรดิเหรินจง

สมเด็จพระจักรพรรดิหมิงเหยินจง จู เกาชื่อ (อังกฤษ: Hongxi Emperor; จีน: 洪熙帝; xʊ̌ŋɕí) เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 4 แห่งราชวงศ์หมิง ครองราชย์ระหว่าง ค.ศ. 1424 ถึง ค.ศ. 1425 พระองค์สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระราชบิดาคือจักรพรรดิหย่งเล่อในปี ค.ศ. 1424 นามศักราชของพระองค์คือ "หงซี" แปลว่า "สว่างไสว"  แม้จะครองราชย์เพียง 9 เดือนแต่ทรงได้รับการยกย่องในแง่การใช้เมตตาธรรมต่อราษฎรและใช้เหตุผลในการปกครองอย่างชัดเจน  ผ่านนโยบายฟื้นฟูความเป็นอยู่ของราษฎรและนโยบายปฏิรูปที่ลดความฟุ่มเฟือยและความรุนแรงเด็ดขาดในรัชสมัยหย่งเล่อ  เป็นจุดเริ่มต้นช่วงเวลา 11 ปีที่นักประวัติศาสตร์ยกย่องว่าเป็นยุคทองของราชวงศ์หมิงคือการปกครองแห่ง"รัชสมัยเหริน-ซวน" (仁宣之治)
คุณากร เกิดพันธุ์

| คุณากร เกิดพันธุ์ |
| --- | --- |
เกิด: 25 มีนาคม พ.ศ. 2513 (54 ปี) คุณากร เกิดพันธุ์
คู่สมรส: พูนสุข เกิดพันธุ์
อาชีพ: นักแสดง, พิธีกร
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2532 – ปัจจุบัน
ผลงานเด่น: • รังสรรค์ มนัสวานิช – ทายาทอสูร (2535)
คุณากร เกิดพันธุ์ (ชื่อเล่น: โก้) (เกิด 25 มีนาคม พ.ศ. 2513) เป็นนักแสดงชายชาวไทย ชีวิตส่วนตัวสมรสกับพูนสุข เกิดพันธุ์ มีบุตร 2 คน คือ กรภัทร์ เกิดพันธุ์ และพิชชาภรณ์ เกิดพันธุ์
ผลงานการแสดง > ละครชุด

พ.ศ. 2556 เซน...สื่อรักสื่อวิญญาณ ตอนที่ 225 ปล่อยปีศาจ (22 กุมภาพันธ์ 2556) (เอ็กแซ็กท์-ซีเนริโอ/ช่อง 5) รับบทเป็น เปี๊ยก (คนร้ายข่มขืนผู้หญิง) (รับเชิญ)
พ.ศ. 2557 ฮอร์โมนส์ วัยว้าวุ่น ซีซั่น 2 (/ช่องวัน) รับบทเป็น พ่อของเฟิร์น
พ.ศ. 2559 เราเกิดในรัชกาลที่ ๙ เดอะซีรีส์ (/ช่องวัน 31) รับบทเป็น ราชการ
พ.ศ. 2560 SHOCK THE SERIES คนเล่าผี ตอนที่ 1 (/ช่อง 9) รับบทเป็น ชาตรี
พ.ศ. 2560 โปรเจกต์ เอส เดอะซีรีส์ (/ช่องจีเอ็มเอ็ม 25) รับบทเป็น พ่อของแทน
พ.ศ. 2560 My Dear Loser รักไม่เอาถ่าน ตอน Edge of 17 (/ช่องจีเอ็มเอ็ม 25) รับบทเป็น ผู้อำนวยการโรงเรียนจันทร์ทวีวิทยา
พ.ศ. 2561 เมืองมายา Live ตอน มายาเร้นรัก (/ช่องวัน 31) รับบทเป็น พ่อของหญิง
พ.ศ. 2561 Kiss Me Again จูบให้ได้ถ้านายแน่จริง (/ช่องจีเอ็มเอ็ม 25) รับบทเป็น พ่อของหมออาร์
พ.ศ. 2561 My Hero วีรบุรุษสุดที่รัก 
 เส้นสนกลรัก (/ช่อง 3) รับบทเป็น โชติ (เจ้าของโรงงาน) (รับเชิญ)
พ.ศ. 2561 ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เดอะซีรีส์ ภาคประกาศอิสรภาพ (/ช่องโมโน 29) รับบทเป็น สมเด็จพระบรมราชาที่ 4 (นักพระสัตถา)
พ.ศ. 2563 คนละทีเดียวกัน (/ช่องจีเอ็มเอ็ม 25) รับบทเป็น พ่อของวาที
พ.ศ. 2564 นิทานพันดาว (/ช่องจีเอ็มเอ็ม 25) รับบทเป็น (รับเชิญ)
พ.ศ. 2564 F4 Thailand: หัวใจรักสี่ดวงดาว (จีเอ็มเอ็มทีวี/ช่องจีเอ็มเอ็ม 25) รับบทเป็น พ่อคะนิ้ง (รับเชิญ)
พ.ศ. 2565 My Sassy Princess เจ้าหญิง 2022 (/ช่องวัน 31) รับบทเป็น ลุงเอก
พ.ศ. 2565 The Broken Us ณ ขณะเหงา (Juvenile/Thai PBS) รับบทเป็น สวัสดิ์ สัตย์ซื่อ (วัส) (ผู้ต้องหาคดีฉ้อโกงประชาชน)
พ.ศ. 2566 The Interns หมอมือใหม่ (Bear In Mind Studios/Thai PBS) รับบทเป็น นพ.ธีรวัฒน์ พิทยปรามาพงษ์ (พ่อของลินลดา) คู่กับ วรานิษฐ์ จิราโรจน์เจริญ
พ.ศ. 2567 วัยบ้าคว้าฝัน (mono Original/Monomax​) (รับเชิญ)​
ผลงานการแสดง > ซิตคอม

พ.ศ. 2561 เป็นต่อ 2018 ตอน ความรักของคาลิล (/ช่องวัน 31) รับบทเป็น คุณวุฒิ
ผลงานการแสดง > มิวสิกวิดีโอ

| พ> ศ. | เพลง | นักร้อง |
| --- | --- | --- |
| 2531 | Desperado | อรรถพล ประเสริฐยิ่ง |
ผลงานการแสดง > โฆษณา

| พ> ศ. | โฆษณา |
| --- | --- |
2556: รถเกี่ยวข้าวไทยเส็งยนต์การเกษตร
2560: เครื่องพิมพ์ hd keeping
แหล่งข้อมูลอื่น

ครอบครัวเกิดพันธุ์ : Kirdpan Family : facebook.com
เจ้าจอมแว่น ในรัชกาลที่ 1

| เจ้าจอมแว่น |
| --- | --- |
เจ้านางเขียวค้อม พระสนมเอกเสือ
ประสูติ: พ.ศ. 2312 เมืองพรานพร้าว อาณาจักรเวียงจันทน์ อัญญานางคำแว่น
สิ้นพระชนม์: พ.ศ. 2352 (40 ปี) อาณาจักรรัตนโกสินทร์
บรรจุพระอัฐิ: ธาตุเจ้านางเขียวค้อม
คู่อภิเษก: พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ราชวงศ์: ล้านช้างเวียงจันทน์ (โดยประสูติ) จักรี (โดยเสกสมรส)
ราชสกุล: เสนอพระ (โดยประสูติ)
พระบิดา: เพียเมืองแพน
ศาสนา: พุทธเถรวาท
เจ้าจอมแว่น พระนามเดิม เจ้านางคำแว่น ชาวลาวสองฝั่งโขงเรียกฉายานามว่า เจ้านางเขียวค้อม เจ้านางท่านแรกในราชวงศ์จักรี เป็นพระบรมวงศานุวงศ์จากราชวงศ์เวียงจันทน์อดีตเจ้านางของสมเด็จพระเจ้าสิริบุญสาร (ครองราชย์ พ.ศ. 2294-2322) แห่งนครหลวงเวียงจันทน์ ต่อมารับสถาปนาเป็นพระสนมเอกใน ร. 1 รับใช้พระยุคลบาทอย่างใกล้ชิดแต่สมัยกรุงธนบุรีจนผลัดราชวงศ์ใหม่ นับเป็นพระสนมเอกผู้ทรงอิทธิพลต่อราชสำนักสยามฝ่ายในอย่างสูงจนชาววังยกย่องเป็นสมเด็จพระบรมราชินี และเป็นเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ซึ่งอภิบาลสมเด็จพระเจ้าลูกเธอที่ทรงพระเยาว์อย่างเข้มงวดจนรับฉายาว่า พระสนมเอกเสือ
พระประวัติ > พี่น้อง

เจ้านางคำแว่นมีพี่น้องร่วมบิดา 5 ท่านคือ
เจ้านางคำแว่น (เจ้าจอมแว่น)
พระนครศรีบริรักษ์ (จาม) เจ้าเมืองขอนแก่น
ท้าวผาม
เพียวรบุตร กรมการเมืองขอนแก่น บิดาพระยานครศรีบริรักษ์ บรมราชภักดีศรีศุภสุนทร (อุ หรือ อู๋ ต้นสกุล นครศรีบริรักษ์ ) เจ้าเมืองขอนแก่นองค์สุดท้าย ผู้ว่าราชการเมืองขอนแก่นท่านแรก และจางวางราชการเมืองขอนแก่น
หญิงไม่ปรากฏนาม หม่อมในพระนครศรีบริรักษ์ (คำบ้ง หรือ คำบัง) เจ้าเมืองขอนแก่น
พระประวัติ > เชลยศึก

เดิมเจ้านางคำแว่นอาศัยอยู่กับบิดาที่นครหลวงเวียงจันทน์แต่ครั้งบิดาบรรดาศักดิ์เพียเมืองแพนกรมการเมืองธุรคมหงส์สถิต ทำราชการขึ้นราชอาณาจักรเวียงจันทน์ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 3 (สมเด็จพระเจ้าสิริบุญสาร) ต่อมาบิดาเลื่อนเป็นเจ้าเมืองรัตนนคร แต่ในหลักฐานทางฝั่งเมืองหนองคายกลับมีข้อขัดแย้งกับประวัติเมืองธุรคมหงส์สถิตของเพี้ยเมืองแพน เนื่องจากเมืองธุรคมหงษ์สถิตย์ถูกตั้งเมื่อสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีพระวิชิตหงษ์พิไสย บุตรพระปทุมเทวาภิบาล เจ้าเมืองหนองคาย เป็นเจ้าเมืองธุรคมหงษ์สถิตย์ท่านแรก โดยขึ้นกับเมืองหนองคาย ซึ่งในขณะนั้นเมืองเวียงจันทน์มิได้คงความเป็นเมืองอยู่แต่ประการใดเนื่องจากถูกทัพสยามทำลายและยุบอาณาจักร์ลงและหากแต่เป็นเพียงเมืองร้างขึ้นตรงกับเมืองหนองคายด้วยเฉกเช่นเดียวกันกับเมืองธุรคมหงษ์สถิตย์ เพราะฉะนั้นเป็นไปไม่ได้ที่เพี้ยเมืองแพนจะมาจากเมืองธุรคมและเคยเป็นกรมการเมืองหรือเป็นหน่อเนื้อเชื้อเจ้าเมืองธุรคมหงษ์สถิตย์
ถ้าหากอิงจากการอพยพมาจากในกำแพงเมืองเวียงจันทน์ ก็มิได้เป็นเชื้อเจ้าเชื้อกษัตริย์แต่ประการใดหากแต่เป็นเพียงเชื้อสายขุนนางเวียงจันทน์ชั้นผู้น้อยที่ส่งบุตรสาว อย่างนางคำแว่น ให้ไปเป็นนางกำนัลหรือบาทจาริกาแก่กษัตริย์ลาวเวียงจันทน์ ซึ่งมักเป็นที่นิยมของเหล่าขุนนางที่มักจะพึงกระทำกันเพื่อประโยชน์ทางตำแหน่งการเมือง พ.ศ. 2321 เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (ร. 1) เป็นแม่ทัพยกทำลายนครหลวงเวียงจันทน์พร้อมกวาดต้อนครัวลาว พระราชโอรส พระราชธิดา พระบรมวงศานุวงศ์ ขุนนางท้าวเพีย และทรัพย์สมบัติสิ่งของศาสตราวุธ ช้างม้าเป็นอันมากมาธนบุรี พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร (พระแก้วมรกต) พระบาง และพระพุทธรูปมีค่าจำนวนมากของลาวถูกอัญเชิญมาสยามในสงครามครั้งนี้ด้วย เจ้านางคำแว่นในฐานะเชลยศึกจึงตามเสด็จสู่แผ่นดินสยามเช่นกัน
ฝ่ายเพียเมืองแพนบิดาอพยพพลข้ามโขงตั้งบ้านเรือนกระจายหลายแห่งในภาคอีสานคือ บ้านโพธิ์ตาก (ปัจจุบันคือ บ.โพธิ์ตาม ต.บ้านกง อ.เมืองขอนแก่น) บ้านยางเดี่ยว บ้านโพธิ์ศรี (ปัจจุบันคือ บ.โพธิ์ศรี ต.บ้านโน อ.กระนวน จ.ขอนแก่น) บ้านโพธิ์ชัย (ปัจจุบันคือ บ.โพธิ์ชัย อ.มัญจาคีรี จ.ขอนแก่น) จากนั้นอพยพพลบางส่วนมาตั้งที่บ้านชีโหล่นแขวงเมืองท่ง (สุวรรณภูมิ) แล้วอพยพไพร่พลตั้งเป็นเมืองเพี้ยที่บ้านโนนกระยอม (ดอนพยอม) (ปัจจุบันคือ บ.เมืองเพี้ย ต.เมืองเพี้ย อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น) 9 ปีต่อมา พ.ศ. 2331 จึงพาไพร่พลประมาณ 330 คนขอแยกตัวจากเมืองสุวรรณภูมิไปตั้งที่ฝั่งบึงบอน
ในทัศนะที่ 1 ที่กล่าวมาข้างต้นความน่าจะเป็นไปได้น้อยมากเนื่องจากมีความขัดแย้งกับพื้นเมืองจากหลาย ๆ ฉบับ มีนักประวัติศาสตร์หลายท่านมองว่าบันทึกประวัติเมืองขอนแก่นในทัศนะที่1พึ่งถูกบันทึกขึ้นใหม่อายุของเอกสารการบันทึกยังมีมาไม่นาน อาจเนื่องด้วยความขัดแย้งภายในราชวงศ์เจ้าจารย์แก้ว ระหว่างท้าวอ่อนเจ้าเมืองสุวรรณภูมิกับเพี้ยเมืองแพนจึงทำให้ผู้บันทึกข้อมูลประวัติเมืองขอนแก่นและประวัติของเพี้ยเมืองแพนบันทึกคลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริงและต่างจากเอกสารพื้นเมืองอื่นๆ (ทัศนะที่2-3) ที่มีอายุการบันทึกของเอกสารที่มีอายุที่ยาวนานกว่า
ฉายาเจ้านางเขียวค้อมแห่งลาว

เจ้านางเขียวค้อมเป็นฉายานามในอุดมคติของเจ้าหญิงพระราชธิดาของพระมหากษัตริย์ลาวที่ถือกำเนิดเป็นเจ้าฟ้า หรือหมายถึงเจ้าหญิงในราชวงศ์ลาวที่ได้รับการอภิเษกสมรสกับพระมหากษัตริย์เมืองอื่นแล้วได้รับการแต่งตั้งให้เป็นสมเด็จพระบรมราชินีหรือพระสนมเอก ในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าสิริบุญสารแห่งนครเวียงจันทน์ (พ.ศ. 2294 - พ.ศ. 2322) ได้ปรากฏพระนามเจ้าหญิงที่ได้รับฉายาว่า เจ้านางเขียวค้อม อยู่ 4 พระองค์ ดังนี้
เจ้านางคำแว่น (เจ้าจอมแว่น) พระธิดาในพระนครศรีบริรักษ์ (ศักดิ์) พระสนมเอกในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1)
เจ้านางคำสุก (เจ้าจอมมารดาทองสุก) พระราชธิดาในพระเจ้าอินทวงศ์แห่งเวียงจันทน์ พระราชนัดดาในพระเจ้าสิริบุญสาร ทรงเป็นพระสนมในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1)
เจ้านางแก้วยอดฟ้า (เจ้านางแก้วยอดฟ้ากัลยาณีศรีกษัตริย์) พระราชธิดาในพระเจ้าสิริบุญสารแห่งเวียงจันทน์
เจ้านางเขียวค้อม (ไม่ปรากฏพระนามเดิม) พระราชธิดาในเจ้ามหาอุปฮาต (ดวงหน้า) พระราชอนุชาของสมเด็จพระเจ้าสิริบุญสาร พระองค์เป็นพระสนมในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี เจ้าหญิงพระองค์นี้ปรากฏพระนามในพงศาวดารเมืองยโสธรเท่านั้น
ขัดแย้งกับสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี

ความขัดแย้งของเจ้านางคำแว่นกับสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช บันทึกในหนังสือ โครงกระดูกในตู้ ว่า ...เมื่อเจ้านางคำแว่นมาอยู่ในทำเนียบสมเด็จเจ้าพระยาฯ แล้ว คุณหญิง (สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี) ก็หึงหวงมาก มีปากเสียงกับสมเด็จเจ้าพระยาฯ ด้วยเรื่องเจ้านางคำแว่นนี้อยู่บ่อย ๆ จนคืนวันหนึ่ง คุณหญิงถือดุ้นแสมไปยืนดักคอยอยู่ในที่มืด บนนอกชานเรือน พอเจ้านางคำแว่นเดินออกมาจากเรือนหลังใหญ่ อันเป็นที่อยู่ของสมเด็จเจ้าพระยาฯ คุณหญิงก็เอาดุ้นแสมตีหัว เจ้านางคำแว่นก็ร้องขึ้นว่า คุณพี่เจ้าคะ คุณหญิงตีหัวดิฉัน สมเด็จเจ้าพระยาฯ ก็โกรธยิ่งนัก ฉวยได้ดาบออกจากเรือนจะมาฟันคุณหญิง ฝ่ายคุณหญิงก็วิ่งเข้าเรือนที่ท่านอยู่ แล้วปิดประตูลั่นดาลไว้ สมเด็จเจ้าพระยาฯ ก็เอาดาบฟันประตูอยู่โครม ๆ ...
เรื่องมีอยู่ว่า ครั้ง ร. 1 ยังไม่ปราบดาภิเษกทรงเสน่ห์หาเจ้านางคำแว่นมากด้วยหน้าตาสวยงามหมดจดและเป็นลาวพุงขาว แต่เกรงคุณหญิงนาค (สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี) ที่มีปากเสียงกับพระองค์เรื่องบาทบริจาริกาและหญิงบำเรอบ่อยจึงได้แต่ให้เจ้านางดูแลงานเรือนทั่วไป รอเวลาคุณหญิงประทับในพระราชวังเป็นเพื่อนธิดาที่เป็นพระสนมเอกพระยาตากสิน คุณหญิงรู้ทันสามีจึงสั่งนางกลัดข้าใช้ซึ่งมีหน้าที่บีบนวดสามีทุกคืนว่า หากสมเด็จเจ้าพระยาฯ สั่งหาเจ้านางให้มาเคาะบอกท่านก่อนแล้วค่อยไปตามเจ้านางมา ส่วนคุณหญิงก็ไม่ค้างแรมในพระราชวังนาน 2 เดือน คืนหนึ่งสมเด็จเจ้าพระยาฯ ทนไม่ไหวจึงสั่งนางกลัดตามหาเจ้านางนางคำแว่นมาพบ นางกลัดทำตามที่คุณหญิงสั่งคือเคาะบอกก่อนจึงไปตามเจ้านางมา
ฝ่ายคุณหญิงถือดุ้นแสมยืนดักในที่มืดบนนอกชานเรือน ครั้นเจ้านางคำแว่นทาแป้งและน้ำอบเสร็จแล้วเดินมาทางเรือนหลังใหญ่ซึ่งเป็นห้องสมเด็จเจ้าพระยาฯ คุณหญิงเอาดุ้นแสมตีกลางศีรษะเจ้านางจนเลือดท่วม เจ้านางนางจึงร้องหาสมเด็จเจ้าพระยาฯ ฝ่ายคุณหญิงเห็นเลือดออกมากก็ตกใจวิ่งเข้าเรือนปิดประตูลั่นดาล สมเด็จเจ้าพระยาฯ ออกมาเห็นเจ้านางคำแว่นเจ็บก็โกรธมาก ฉวยดาบออกจากเรือนจะฟันคุณหญิง เมื่อมาถึงเรือนถีบประตูไม่ออกก็เอาดาบฟันประตูเสียงดังอึกทึกคึกโครม คุณฉิม (ร. 2 ในกาลต่อมา) บุตรคนโตได้ยินเหตุการณ์คิดว่าเจ้าคุณพ่อโมโหใหญ่โตหากปล่อยไว้เกรงแม่รับอันตราย จึงช่วยกันกับคุณจุ้ยและพี่เลี้ยงเข็นครกตำข้าวหลายใบมาต่อใต้หน้าต่างเรือนคุณหญิงพลางเรียกให้หนีลงมา และพาหลบไปอยู่ในวังหลวงโดยอาศัยอยู่ตำหนักเจ้าจอมฉิมใหญ่พระราชธิดาซึ่งเป็นพระสนมเอกพระยาตากสิน
เมื่อสมเด็จเจ้าพระยาฯ เข้ามาเห็นดังนั้นจึงให้เจ้านางคำแว่นรับตำแหน่งดูแลข้าทาสและความเรียบร้อยในเรือนทั้งหมดแทนคุณหญิง สมเด็จเจ้าพระยาฯ ปราบดาภิเษกและสถาปนาพระบรมมหาราชวัง คุณหญิงก็ไม่เคยเสด็จประทับในพระบรมมหาราชวัง แต่ประทับอยู่พระราชวังเดิมฝั่งธนบุรีกับเจ้าฟ้าชายฉิมพระราชโอรส เสด็จมาเยี่ยมพระราชธิดาในพระบรมมหาราชวังเพียงครั้งคราวตราบสวรรคต เจ้านางคำแว่นจึงรับสถาปนาเป็นพระสนมเอก โปรดฯ ให้รับใช้ใกล้ชิดเบื้องพระยุคลบาทตลอดรัชกาลจนชาววังยกย่องเป็นสมเด็จพระบรมราชินี
ความใจกล้า

เจ้านางคำแว่นกล้าหาญและมีศิลปะในการเพ็ดทูลเรื่องต่าง ๆ ที่ไม่มีผู้ใดกล้านำขึ้นกราบบังคมทูล ร. 1 หากเรื่องนั้นสมควรและถูกต้องก็กราบทูลทันทีไม่กลัวพระราชอาญา ความกล้าหาญประจักษ์เมื่อ พ.ศ. 2339 คราว ร. 1 ทรงเหน็ดเหนื่อยพระวรกายจากว่าราชการงานเมือง ขณะบรรทมเกิดพระสุบินทรงละเมอข้าราชบริพารตกใจไม่ทราบจะทำอย่างไร เจ้านางคำแว่นตัดสินใจกัดจมูกจนรู้สึกพระองค์และตื่นพระบรรทม จึงได้รับความดีความชอบเป็นที่โปรดปรานของพระองค์มากจนไม่พิโรธ ความกล้าหาญปรากฏอีกครั้งดังนี้ ...ที่น่าเห็นว่าเป็นคนดี ก็เพราะท่านจงรักต่อสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าเป็นที่สุด เป็นผู้ปฏิบัติในเวลาทรงพระชราอยู่จนสิ้นรัชกาล เมื่อทรงสร้างพระโกษทองใหญ่ไว้สำหรับพระองค์นั้น ครั้งสร้างเสร็จแล้ว ก็โปรดให้ยกเข้าไปตั้งไว้ถวายทอดพระเนตรในพระที่นั่งไพศาลฯ ทอดพระเนตรแล้วก็มิได้ตรัสให้ยกไปเก็บเข้าคลัง ให้ตั้งไว้บนพระที่นั่งหลายวัน พระสนมเอกเสือไม่สบายใจเห็นเป็นลาง ก็ทูลวิงวอนว่า เป็นอัปมงคลให้ยกไปเสีย ตรัสตอบว่า กูทำสำหรับใส่ตัวกูเองจะเป็นอัปมงคลทำไม แต่ก็โปรดให้ยกพระโกษไป พระสนมเอกเสือเป็นคนได้รับพระราชทานอภัย ทูลอะไรทูลได้จึงมีเรื่องเล่าต่อไป...
อภิบาลสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ

เจ้านางคำแว่นรับราชการใน ร. 1 อย่างใกล้ชิดแต่ไม่ได้ประสูติพระราชโอรสพระราชธิดา จึงถวายการอภิบาลเจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี หรือพระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าจันทบุรีใน ร. 1 กับเจ้าจอมมารดาเจ้าหญิงทองสุกอย่างใกล้ชิดด้วยเป็นราชวงศ์ลาวเวียงจันทน์เหมือนกันและเป็นพระญาติใกล้ชิดโดยมีพระราชปัยกา (ทวด) พระองค์เดียวกัน นอกจากนี้ยังถวายการอภิบาลสมเด็จพระเจ้าลูกเธอใน ร. 2 ที่ประสูติแต่เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดีอีก 3 พระองค์คือ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าชายอาภรณ์ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าชายกลาง (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์) และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าชายปิ๋ว ตลอดถวายการอภิบาลพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าหญิงบุญรอด (สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี) ด้วย
งานฝีมือในราชสำนัก

เจ้านางคำแว่นหรือเจ้าจอมแว่นมีฝีมือในการปรุงอาหารลาวอย่างการปรุงน้ำยาข้าวปุ้นหรือขนมเส้น (สยามเรียกขนมจีน) สันนิษฐานว่าเป็นน้ำยาแบบลาวและเป็นผู้ประดิษฐ์ขนมไข่เหี้ย สาเหตุจาก ร. 1 มีพระราชประสงค์เสวยไข่เหี้ยกับมังคุดแต่หาไม่ได้เนื่องจากไม่ใช่ฤดูวางไข่ เจ้านางคำแว่นจึงประดิษฐ์ขนมไข่เหี้ยตั้งเครื่องถวายแทนโดยเลียนแบบรูปร่างไข่เหี้ยจนพอพระราชหฤทัย ต่อมาสยามเปลี่ยนชื่อใหม่ว่าไข่หงส์
การพระศาสนา > สร้างวัดดาวดึงษาสวรรค์

ครั้งหนึ่ง ร. 1 แสดงพระอาการว่าสบายพระราชหฤทัยจึงตรัสและทรงพระสรวลอย่างสนุกสนาน เจ้านางคำแว่นจึงเข้าไปทูลว่า (คงทูลด้วยภาษาลาว) "เสด็จพี่เจ้าขา ดีฉันจะทูลความสักเรื่องหนึ่ง แต่เสด็จพี่อย่ากริ้วหนา"  พระองค์ตรัสตอบว่า  "จะพูดอะไรก็พูดไปเถิด ไม่กริ้วดอก"  เจ้านางคำแว่นจึงทูลว่า  "ถ้ายังงั้น เสด็จพี่สบถให้ดีฉันเสียก่อน ดีฉันจึงจะทูล"  พระองค์ก็ตรัสด้วยถ้อยความอันหยาบคายว่า  "อีอัปรีย์ บ้านเมืองลาวของมึง เคยให้เจ้าชีวิตจิตสันดานสบถหรือ กูไม่สบถ พูดไปเถิด กูไม่โกรธดอก"  เจ้านางคำแว่นกระเถิบหาพระองค์แล้วกระซิบทูลว่า  "เดี๋ยวนี้ แม่รอดท้องได้ 4 เดือน"  พระองค์ทรงอึ้งครู่หนึ่งแล้วตรัสว่า  "ท้องกับใคร"  เจ้านางคำแว่นทูลว่า  "จะมีกะใครเสียอีกเล่า ก็พ่อโฉมเอกของเสด็จพี่น่ะซี"
ร. 1 ทรงกริ้วนิ่ง ๆ หลายวันจึงไม่มีผู้ใดทราบว่าจะทรงทำอย่างไรแน่และพากันเกรงพระราชอาญาแทนเจ้าฟ้าทั้งสองไปตามกัน เจ้านางคำแว่นร้อนใจกว่าผู้ใดจึงหาโอกาสทูลถามว่าทารกในพระครรภ์จะเป็นเจ้าฟ้าหรือไม่ พระองค์ตรัสว่าเป็นเจ้าฟ้า เจ้านางคำแว่นและเหล่าเจ้านายก็โล่งใจตามกัน ในที่สุดกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทก็เข้าไปขอพระพระราชทานโทษแทนพระเจ้าหลานทั้งสองซึ่งก็คือ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร (ร. 2) กับเจ้าฟ้าหญิงบุญรอดพระธิดาเจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ ซึ่งสมัย ร. 4 ทรงโปรดเกล้าฯ เป็นสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี เจ้านางคำแว่นรักใคร่เจ้าฟ้าทั้งสองเป็นพิเศษถึงกับบนว่า หากเรื่องคลี่คลายในทางที่ดีจะสร้างวัดหนึ่งวัด ในที่สุดก็สร้างวัดขึ้นกลางสวนวัดในตำบลบางยี่ขัน ธนบุรี (เชิงสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า) เรียกว่าวัดขรัวอิน
พระอุโบสถวัดก่ออิฐสูงพ้นดินราว 2 ศอก ใช้เสาไม้แก่นเป็นประธาน หลังคามุงกระเบื้อง ผนังใช้ไม้สักเป็นฝารอบมีบานประตูหน้าต่าง กุฎีทำด้วยเสาไม้แก่นหลังคามุงบังสัณฐานเรือนโบราณ ต่อมาสมัย ร. 2 เมื่อเจ้านางคำแว่นอนิจกรรมแล้ว ญาติสตรีท่านหนึ่งเป็นข้าราชการฝ่ายนามว่า อิน มีจิตศรัทธาปฏิสังขรณ์ใหม่ทั้งวัด โดยรื้อสถานที่เก่าทิ้งทั้งหมดแล้วสร้างใหม่ โดยสร้างเป็นอุโบสถขนาดเล็กก่ออิฐปูนใหม่ เสนาสนะก่ออิฐถือปูนแต่เครื่องบนใช้ไผ่สานเป็นแกน เสร็จแล้วกราบถวายบังคมทูล ร. 2 จึงทรงดำริว่า  "วัดขรัวอินนี้แปลก สมภารเจ้าวัดชื่อ อิน ผู้ศรัทธาปฏิสังขรณ์ก็ชื่อ อิน ไม่แต่เท่านั้น ชาวบ้านก็อุตส่าห์ให้เรียกว่า วัดขรัวอิน เสียอีก"  จึงได้พระราชทานนามใหม่ว่า วัดดาวดึงษาสวรรค์ หมายถึงสวรรค์ชั้นที่พระอินทร์สถิตย์อยู่
การพระศาสนา > สร้างกุฏิและอุทิศที่ดินถวายวัดสังข์กระจาย

วัดสังข์กระจาย เป็นวัดโบราณในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ต่อมาเจ้าจอมแว่นได้มอบทุนให้จำนวนหนึ่งเพื่อสร้างกุฏิ	4 คณะด้านใต้ เป็นกุฏิถือปูนทั้งหมด ปัจจุบันกลายเป็นเขตบ้านเช่า ต่อมาพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดให้กรมหมื่นไกรสรวิชิตเป็นนายงานควบคุมสร้างพระอุโบสถ	โดยให้หันหน้าวัดไปทางคลองบางวัวทองอยู่เคียงกับกุฏิของเดิม พร้อมสร้างกุฏิขึ้นใหม่บริเวณพระอุโบสถด้านใต้ เล่ากันว่าเมื่อขุดพื้นที่เพื่อสร้างพระอุโบสถได้ขุดพบพระกัจจายน์หล่อด้วยสำริด ขนาดหน้าตักกว้าง 10	นิ้วไม่มีฐาน และขุดพบสังข์]]ด้วยตัวหนึ่งแต่สังข์ได้ชำรุด ส่วนพระกัจจายน์ได้เก็บรักษาไว้เป็นคู่พระอาราม ครั้นเมื่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้ว พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงถือนิมิตเหตุอันนี้ พระราชทานนามว่า วัดสังข์กระจาย]
ต่อมา ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) โปรดให้ปฏิสังขรณ์พระอุโบสถ	โดยเจ้าจอมแว่นได้อุทิศสวนของตนซึ่งอยู่ติดกับเขตวัดให้แก่วัดสังข์กระจาย
ในตำนานกล่าวถึงความสัมพันธ์ของวัดกับเจ้าจอมแว่นไว้ว่า ภายหลังการสร้างวัดเสร็จเจ้าจอมแว่นได้ส่งข้าหลวงสนิทคนหนึ่งเป็นหญิงมดชื่อจ่ายให้ไปเฝ้าสวนของพระองค์ ซึ่งมีเนื้อที่ติดกับที่ของนายสังข์ ด้วยเจ้าจอมแว่นเห็นเหมาะที่จะเฝ้าสวนจึงได้ส่งมา ภายหลังไม่นานนางจ่ายกับนายสังข์มีความสนิทชอบพอกันมาก จึงดำริร่วมใจกันที่จะสร้างวัดนี้ต่อไป นางจ่ายถึงกับขันอาสาไปขอความช่วยเหลือจากเจ้าจอมแว่น ในที่สุดความปรารถนาของทั้งสองก็สมประสงค์ เจ้าจอมแว่นได้มอบทุนให้มาจำนวนหนึ่ง ครั้งหลังก็ได้สร้างเพิ่มเติมขึ้นอีกหลายอย่าง คือ สร้างกุฏิขึ้น 4 คณะ ทางมุมด้านใต้เป็นกุฏิตึกถือปูนทั้งหมด แต่ละคณะก็มีกุฏิ 4 หลัง หลังหนึ่งๆ มี 2 ห้อง กุฏิเจ้าอาวาสปลูกอยู่ทางทิศตะวันออกของคณะ ได้สร้างถนนผ่านระหว่างช่องกุฏิ แล้วก่อกำแพงอิฐล้อมรอบสูง 1 วา มีประตูเข้าออกทั้ง 4 ทิศ บริเวณที่หมู่กุฏินี้ตั้งอยู่ บัดนี้กลายเป็นเขตบ้านเช่าไปหมดแล้ว
ครั้นแล้วเสร็จ เมื่อจะขอพระราชทานวิสุงคามสีมาต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นตอนที่จะเชิดหน้าชูตาผู้สร้าง ก็เกิดทะเลาะเบาะแว้งเป็นปากเสียงเกี่ยงแย่งกันจะเอาชื่อ นางจ่ายก็ปรารถนาขอพระราชทานในนามของตนเพราะตนอุตส่าห์วิ่งหาเงินหาทองมาสร้าง ฝ่ายนายสังข์ก็ไม่ยอม ปรารถนาจะขอในนามของตนเช่นกัน เพราะตนก็สละหยาดเหงื่อและแรงกายทุ่มเทมาตั้งแต่แรกเริ่ม เมื่อต่างมาเกิดแตกคอกันขึ้นในเรื่องนี้ นางจ่ายจึงวิ่งเข้าหาเจ้าจอมแว่นนายของตน แล้วเล่าความเป็นมาให้ทราบ โดยฐานะที่เจ้าจอมแว่นเป็นที่พระสนมเอก พระเจ้าอยู่หัวโปรดปรานมาก จะทูลสิ่งใดก็ทูลได้ ครั้นเมื่อได้นำความกราบบังคมทูลเพื่อขอให้พระราชทานวิสุงคามสีมา พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมีพระราชดำรัสว่า วัดที่นายสังข์นางจ่ายสร้างขึ้นนั้น ไม่สวยสมเกียรติกับพระสนมเอกเช่นเจ้าจอมแว่น ทรงรับจะสร้างพระราชทานใหม่ จึงโปรดเกล้าฯ ให้กรมหมื่นไกสรวิชิตมาเป็นนายงานควบคุมสร้างพระอุโบสถขึ้น ให้หันหน้าไปทางคลองบางวัวทองอยู่เคียงกับกุฏิสงฆ์ของเดิม พร้อมกับได้สร้างกุฏิขึ้นใหม่อีกหมู่หนึ่งตรงมุมพระอุโบสถด้านใต้อีกด้วย เล่ากันว่า แรกขุดพระอุโบสถนั้น พบพระกัจจายน์องค์หนึ่งกับสังข์ตัวหนึ่ง เฉพาะสังข์ชำรุดเพราะแรงจอบเสียมที่ขุด วัดนี้มีความแปลกประการหนึ่ง ด้วยวัดนี้นายสังข์กับนางจ่ายเป็นผู้ริเริ่มสร้าง เมื่อนำเอาชื่อของคนทั้งสองมาเข้าคู่กันเป็น สังข์-จ่าย ก็ฟังใกล้เคียงกับคำว่า สังข์กระจายน์ ตามนามที่พระราชทานเป็นที่สุด
การพระศาสนา > ทำบุญเลี้ยงพระ

หลักฐานในจดหมายเหตุความทรงจำของกรมหลวงนรินทรเทวีกล่าวว่า เจ้าจอมแว่นเป็นเจ้านายท่านหนึ่งในบรรดาพระบรมวงศานุวงศ์และเจ้านายที่ร่วมกันจัดอาหารคาวหวานถวายพระภิกษุสงฆ์และเลี้ยงผู้คนในคราวพระราชพิธีสำคัญต่างๆ เช่น เมื่อครั้งทำบุญใหญ่ฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว) พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) ได้ทรงโปรดให้เลิกนำข้าวถวายพระ แต่ให้ทำขนมจีนเลี้ยงพระสงฆ์นับพันรูปโดยใช้แป้งขนมจีนจำนวนมากถึงวันละเกวียน ในงานนี้เจ้าจอมแว่นผู้มีชื่อเสียงในการปรุงน้ำยาที่สุดในสมัยนั้น ได้เป็นผู้ปรุงถวายพระในงานบุญใหญ่ครั้งนี้เอง
การพระศาสนา > องค์ราชูปถากวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

เจ้าจอมแว่นรับราชการในพระองค์โดยมิได้มีพระองค์เจ้า (พระราชโอรสหรือพระราชธิดา) แม้พระองค์เดียว ทรงทำหน้าที่ดูแลบรรดาพระเจ้าลูกเธอที่ยังทรงพระเยาว์อย่างเข้มงวดจนเป็นที่เกรงกลัวและได้รับฉายาว่า คุณเสือ โดยส่วนตัวนั้นเจ้าจอมแว่นคงต้องการมีพระองค์เจ้า ดังปรากฏความในสาส์นสมเด็จ เล่ม 14 ว่า
…ที่ในวิหารพระโลกนาถมีรูปจำหลักด้วยศิลาอ่อนทำเป็นเด็กแต่งเครื่องอาภรณ์ติดฝาผนังไว้ 2 ข้างพระพุทธรูป เล่ากันมาว่าเมื่อสร้างวัดพระเชตุพนนั้น เจ้าจอมแว่นพระสนมเอกผู้เป็นราชูปถาก ซึ่งเจ้านายลูกเธอเกรงกลัวเรียกกันว่า คุณเสือ อีกนาม 1 กราบทูลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ ว่า อยากจะทำบุญอธิษฐานขอให้มีลูก จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทำรูปเด็ก 2 รูป อย่างเป็นเครื่องประดับพระวิหาร…
การทำเช่นนี้เป็นความในที่รู้กันในหมู่คนใกล้ชิด ไม่ได้เป็นที่เปิดเผย แต่มีความปรากฏในจารึกคำโคลงใต้ภาพเด็ก ข้างพระพุทธรูปในวิหารพระโลกนาถ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ว่า
รจนาสุดารัตนแก้วกุมารี หนึ่งฤๅ เสนออธิบายบุตรี ลาภไซร้ บูชิตเชษฐชินศรีเฉลาฉลัก หินเฮย บุญส่งจงลุได้เสด็จด้วยดั่งถวิล กุมารหนึ่งพึงฉลักตั้ง ติดผนัง สถิตย่อยู่เบื้องหลัง พระไว้ คุณเสือสวาดิหวังแสวงบุตร ชายเฮย เฉลยเหตุธิเบศร์ให้ สฤษดิแสร้งแต่งผล
โดยปกติแล้ว ผู้คนมักนิยมไปกราบไหว้บูชาพระพุทธโลกนาถที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เพราะเชื่อกันว่าศักดิ์สิทธิ์ในเรื่องให้บุตร และจะประสบผลสำเร็จหากขอในคืนวันเพ็ญซึ่งเป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนา นอกจากสร้างรูปเด็กถวายประดับในวิหารพระโลกนาถแล้ว ในงานเทศน์มหาชาติครั้งหนึ่ง เจ้าจอมแว่นยังทำกระจาดใหญ่ใส่เด็กผมจุกแต่งเครื่องหมดจดงดงาม ติดกัณฑ์เทศน์ถวายเป็นสิทธิขาด นับเป็นความคิดแปลกแหวกแนว อาจจะสืบเนื่องมาจากความต้องการมีพระองค์เจ้าเป็นอย่างยิ่งก็เป็นได้
สิ้นพระชนม์

เจ้านางคำแว่น สิ้นพระชนม์ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ประชาชนได้สร้างพระธาตุบรรจุพระอัฐิของพระองค์ไว้ ณ วัดนางเขียวค้อม เมืองพานพร้าว เรียกว่า ธาตุเจ้านางเขียวค้อม อนึ่ง เมืองพานพร้าวและเมืองศรีเชียงใหม่ (ในเขตจังหวัดหนองคายปัจจุบัน) เป็นหัวเมืองลาวที่เจ้านางคำแว่นได้ขอร้องให้พระราชสวามีห้ามทำลาย เมื่อครั้งยกทัพไปเผานครเวียงจันทน์สมัยพระเจ้าตากสิน
เกียรติยศ

| ธรรมเนียมยศของ เจ้าจอมแว่น ในรัชกาลที่ 1 |
| --- | --- |
การเรียน: ไหว้สาบาทเจ้า
การแทนตน: กระผม/ดิฉัน
การขานรับ: ครับผม/ค่ะ
บรรดาศักดิ์

พ.ศ. 2312 : เจ้านางคำแว่น หรือ อัญญานางคำแว่น
ไม่ปรากฏ : หม่อมแว่น ในสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก
พ.ศ. 2325 : เจ้าจอมแว่น ในรัชกาลที่ 1
บรรณานุกรม

ในทางสารนิเทศ บรรณานุกรม หมายถึง ข้อความที่ประกอบ หรือระบุหรือไว้ในส่วนท้าย หรือแนบท้ายหนังสือ รายงาน บทความวิชาการ และงานวิจัย เพื่อแสดงหลักฐาน ความน่าเชื่อถือ และเป็นแหล่งข้อมูลให้ผู้อ่านรายงาน บทความวิชาการ และงานวิจัย ได้ศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม
คำว่า "บรรณานุกรม" เป็นศัพท์บัญญัติมาจากภาษาอังกฤษ bibliography ซึ่งมีความหมายอย่างเดียวกันคือ รายการสื่อสารนิเทศทั้งหมดที่ผู้เขียนได้ใช้ประกอบการเขียนหนังสือ รายงาน บทความวิชาการ และงานวิจัย