ราชวงศ์บูร์บง

| --- | --- |

ตราแผ่นดินฝรั่งเศส
พระราชอิสริยยศ:  กษัตริย์แห่งฝรั่งเศส  กษัตริย์แห่งนาวาร์  กษัตริย์แห่งสเปน  ดยุคแห่งออร์เลออง  ดยุคแห่งวองโดม  ดยุคแห่งบูร์บง  ดยุคแห่งปาร์มา  กษัตริย์แห่งซิซิลีทั้งสอง  แกรนด์ดยุคแห่งลักเซมเบิร์ก  ดยุคแห่งเซบิยา 
ปกครอง: ฝรั่งเศส, สเปน, ลักเซมเบิร์ก, ซิซิลีทั้งสอง, ปาร์มา, โปรตุเกส, บราซิล
เชื้อชาติ: ฝรั่งเศส
บรรพบุรุษ: ราชวงศ์กาเปเตียง
สาขา: ราชวงศ์ออร์เลออง  ราชวงศ์ออร์เลออง-บรากังซา ราชวงศ์บูร์บง-อ็องฌู ราชวงศ์บูร์บง-บรากังซา  ราชวงศ์บูร์บง-ปาร์มา  ราชวงศ์บูร์บง-ซิซิลีทั้งสอง  ราชวงศ์กงเด (สิ้นสุด) ราชวงศ์กงตี  ราชวงศ์ซวสซง  
ประมุขพระองค์แรก: โรแบร์ เคานต์แห่งแกลร์มง
ผู้นำสกุลองค์ปัจจุบัน: หลุยส์ อัลฟอนส์เซร์ ดยุกแห่งอ็องฌู, พวกเลจิติมิสต์ ผู้อ้างสิทธิในบัลลังก์ฝรั่งเศส สมเด็จพระราชาธิบดีเฟลิเปที่ 6 แห่งสเปน แกรนด์ดุ๊กอองรีที่ 1
ประมุขพระองค์สุดท้าย: ฝรั่งเศสและนาวาร์: พระเจ้าชาร์ลที่ 10 (1824–1830)  แห่งชาวฝรั่งเศส: พระเจ้าหลุยส์-ฟีลิปที่ 1 (1830–1848)  ปาร์มา: โรแบร์โตที่ 1 (1854–1859)  ซิซิลีทั้งสอง: ฟรานซิสที่ 2 (1859–1861)
สถาปนา: ค.ศ. 1272
สิ้นสุด: ฝรั่งเศส (และนาวาร์) ค.ศ. 1830, ปาร์มา ค.ศ. 1859, ซิซิลีทั้งสอง ค.ศ. 1861
ด ค ก
ราชวงศ์บูร์บง (ฝรั่งเศส: Maison de Bourbon; สเปน: Casa de Borbón; อังกฤษ: House of Bourbon) เป็นหนึ่งในราชวงศ์ที่สำคัญที่สุดในทวีปยุโรป ซึ่งได้ปกครองประเทศฝรั่งเศสในคริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นต้นมา และเมื่อถึงคริสต์ศตวรรษที่ 18 สมาชิกในราชวงศ์บูร์บงก็ได้ปกครองประเทศสเปน เมืองเนเปิลส์ เกาะซิซิลี และเมืองปาร์มาในประเทศอิตาลีด้วย ในปัจจุบันประเทศที่ยังคงมีสมาชิกในราชวงศ์บูร์บงปกครองอยู่คือราชอาณาจักรสเปนและราชรัฐลักเซมเบิร์ก
ราชวงศ์บูร์บงมีต้นกำเนิดเมื่อปี ค.ศ. 1272 เมื่อพระราชโอรสพระองค์เล็กในพระเจ้าหลุยส์ที่ 9 แห่งฝรั่งเศสได้เสกสมรสกับทายาทผู้ปกครองแห่งบูร์บง  โดยได้มีทายาทสืบราชวงศ์มากว่าสามร้อยปีผ่านทางสาขาบุตรชายคนรอง (cadet branch) โดยมีฐานันดรเป็นขุนนางในปกครองกษัตริย์ของราชวงศ์กาเปเตียงและราชวงศ์วาลัว
ราชวงศ์บูร์บงสายหลักที่มีอาวุโสสูงสุดได้สิ้นรัชทายาทชายในปี ค.ศ. 1527 พร้อมกับการตายของชาลส์ที่ 3 ดยุกแห่งบูร์บง ซึ่งทำให้ราชวงศ์บูร์บงสายรอง คือ ราชวงศ์บูร์บง-วองโดม ได้กลายมาเป็นราชวงศ์บูร์บงสายหลักแทน ในปี ค.ศ. 1589 หลังจากการสวรรคตของพระเจ้าอ็องรีที่ 3 แห่งฝรั่งเศส ทำให้ราชวงศ์วาลัวสิ้นสุดลง ภายใต้กฎหมายแซลิกทำให้ผู้นำอาวุโสของราชวงศ์บูร์บงในฐานะตัวแทนของทายาทที่ยังมีพระชนม์อยู่ในสายราชวงศ์ที่เป็นสาขาจากราชวงศ์กาเปเตียง ทำให้พระเจ้าอ็องรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศสได้รับราชสมบัติฝรั่งเศสสืบต่อไป
กษัตริย์แห่งราชวงศ์บูร์บงเริ่มการปกครองครั้งแรกในปี พ.ศ. 2098 (ค.ศ. 1555) ที่นาวาร์ (ในปัจจุบันอยู่บริเวณตอนเหนือของสเปนและทางใต้ของฝรั่งเศส) และพอมาถึงปี พ.ศ. 2132 (ค.ศ. 1589) ราชวงศ์บูร์บงก็ได้ปกครองประเทศฝรั่งเศสทั้งประเทศ จนมาถึงสิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2335 (ค.ศ. 1792) เมื่อครั้งการปฏิวัติฝรั่งเศส ถึงแม้จะมีการฟื้นฟูขึ้นมาใหม่อีกครั้ง แต่ก็ดำรงอยู่ได้เพียง 24 ปี ก็ได้มีการล้มล้างระบอบกษัตริย์ลง โดยสายหลักของราชวงศ์บูร์บงได้ถูกล้มล้างลงในการปฏิวัติเดือนกรกฎาคม ปี ค.ศ. 1830 ส่วนสายรอง คือ ราชวงศ์ออร์เลออง ได้ปกครองต่อมากว่าอีก 18 ปี (ค.ศ. 1830-1848) จนถูกล้มล้างเช่นกัน
เจ้าชายแห่งกงเดเคยถือเป็นสายรองของราชวงศ์บูร์บงเช่นกันโดยสืบมาจากพระปิตุลาของพระเจ้าเฮนรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศส กับเจ้าชายแห่งกงตีก็เป็นสายรองของฝั่งกงเด ทั้งสองสาขานี้ถูกนับถือว่าเป็น เจ้าชายแห่งพระโลหิต (Princes of the blood) ซึ่งเป็นครอบครัวขุนนางชั้นสูงของฝรั่งเศสที่มีบทบาทอย่างต่อเนื่องแม้แต่ในระหว่างลี้ภัยในการปฏิวัติฝรั่งเศส จนกระทั่งสิ้นสุดลงในปีค.ศ. 1830 และค.ศ. 1814 ตามลำดับ
พระเจ้าเฟลีเปที่ 5 แห่งสเปนทรงเป็นกษัตริย์พระองค์แรกแห่งราชวงศ์บูร์บงที่ได้ปกครองประเทศสเปน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2243 (ค.ศ. 1700) ได้มีการโค่นล้ม แก่งแย่ง และฟื้นฟูใหม่อยู่ตลอดเวลา จนมาถึงปัจจุบันซึ่งมีสมเด็จพระราชาธิบดีเฟลิเปที่ 6 แห่งสเปนทรงเป็นประมุขแห่งประเทศสเปนอยู่ ส่วนทางประเทศลักเซมเบิร์กนั้น ได้มีการอภิเษกสมรสระหว่างราชวงศ์ จึงนับได้ว่าทางฝ่ายราชสำนักลักเซมเบิร์กนั้นก็มีเชื้อสายราชวงศ์นี้เช่นกัน