stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปบราซิล

ภาพการเสด็จลงเรือพระที่นั่งของเจ้าชายฌูเอาและพระบรมวงศานุวงศ์เพื่อเสด็จไปยังบราซิล วาดโดยฟรันซิสโก บาร์โตลอซซี ในปี พ.ศ. 2358
การย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปที่บราซิล หมายถึง การลี้ภัยของพระราชวงศ์บรากังซาและข้าราชบริพารเกือบ 15,000 คน ออกจากกรุงลิสบอนในวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2350 พระราชวงศ์บรากังซาเสด็จไปยังบราซิลไม่กี่วันก่อนที่กองทัพนโปเลียนจะยึดกรุงลิสบอนในวันที่ 1 ธันวาคม พระมหากษัตริย์โปรตุเกสยังประทับอยู่ที่บราซิลตั้งแต่ พ.ศ. 2351 กระทั่งเกิดการปฏิวัติเสรีนิยม พ.ศ. 2363 ทำให้เจ้าชายฌูเอา ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งโปรตุเกสเสด็จนิวัติเมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2364 เป็นเวลา 13 ปีที่กรุงรีโอเดจาเนโรของบราซิลมีสถานะเป็นเมืองหลวงของราชอาณาจักรโปรตุเกส ซึ่งนักประวัติศาสตร์บางคนเรียกว่า "มหานครผกผัน" (metropolitan reversal) (คือ เป็นอาณานิคมที่ปกครองจักรวรรดิโปรตุเกสทั้งหมด)
ประวัติศาสตร์

ในปี พ.ศ. 2350 สงครามคาบสมุทรระยะแรก กองทัพนโปเลียนบุกครองโปรตุเกส เนื่องจากเป็นพันธมิตรกับสหราชอาณาจักร เจ้าชายฌูเอาแห่งบรากังซา ผู้สำเร็จราชการ ในขณะนั้น ปกครองโปรตุเกสแทนพระราชมารดา สมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 1 แห่งโปรตุเกส ตั้งแต่ พ.ศ. 2342 เจ้าชายฌูเอาทรงคาดล่วงหน้าว่ากองทัพฝรั่งเศสจะบุกครอง จึงมีรับสั่งให้ย้ายราชสำนักโปรตุเกสไปยังบราซิลก่อนที่พระองค์จะถูกถอดจากราชบัลลังก์ กำหนดวันออกเดินทางไปบราซิล คือ วันที่ 29 พฤศจิกายน การเสด็จพระราชดำเนินของเจ้าชายฌูเอาอยู่ภายใต้การคุ้มครองของราชนาวีอังกฤษ ภายใต้การบัญชาการของพลเรือเอก เซอร์ซิดนีย์ สมิธ ในวันที่ 5 ธันวาคม เกือบครึ่งทางระหว่างลิสบอนและมาเดรา ซิดนีย์ สมิธพร้อมกับเอกอัครราชทูตอังกฤษประจำลิสบอน ลอร์ดสแตรงก์ฟอร์ดได้กลับมายังยุโรปด้วยกองเรือรบเล็กส่วนหนึ่ง เกรแฮม มัวร์ ลูกเรืออังกฤษและนายทหารราชนาวี พาเสด็จพระบรมวงศานุวงศ์โปรตุเกสไปยังบราซิลต่อด้วยเรือหลวงมาร์ลบะระห์, เรือหลวงลอนดอน, เรือหลวงเบ็ดฟอร์ดและเรือหลวงโมนาร์ก
ในวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2351  เจ้าชายฌูเอาและพระบรมวงศานุวงศ์เสด็จถึงซัลวาดอร์ บราซิล  เจ้าชายฌูเอาทรงลงพระนามกฎหมายซึ่งเปิดการค้าระหว่างบราซิลกับชาติที่เป็นมิตร (คือ สหราชอาณาจักรเป็นหลัก อย่างไรก็ดี กฎหมายฉบับใหม่นี้ฝ่าฝืนสนธิสัญญาอาณานิคม ซึ่งจนถึงขณะนั้น อนุญาตให้บราซิลรักษาความสัมพันธ์พาณิชย์โดยตรงกับโปรตุเกสเท่านั้น ในการเจรจาลับในกรุงลอนดอนเมื่อ พ.ศ. 2350 โดยราชทูตโปรตุเกส โดมิงกุช อังตอนียู ดึ เซาซา โกติงโญ ประกันการคุ้มครองทางทหารของอังกฤษ แลกกับการให้อังกฤษเข้าถึงท่าของบราซิลและตั้งฐานทัพเรือที่มาเดรา การเจรจาลับของโกติงโญปูทางให้กฎหมายของเจ้าชายฌูเอาบรรลุผลในปี พ.ศ. 2351
ในวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2351 เจ้าชายฌูเอาพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์เสด็จถึงรีโอเดจาเนโร วันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2358  เจ้าชายฌูเอาทรงสถาปนาสหราชอาณาจักรโปรตุเกส บราซิล และอัลการ์วึช (Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves) เป็นการยกระดับบราซิลขึ้นมามีสถานะเท่าเทียมกับโปรตุเกสและเพิ่มอิสระในการปกครองตนเองแก่บราซิล ผู้แทนชาวบราซิลได้รับเลือกเข้าสู่สภารัฐธรรมนูญโปรตุเกส (Cortes Constitucionais Portuguesas) ใน พ.ศ. 2359 หลังสมเด็จพระราชินีนาถมาเรียที่ 1 เสด็จสวรรคต  เจ้าชายฌูเอาเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าฌูเอาที่ 6 แห่งสหราชอาณาจักรโปรตุเกส บราซิล และอัลการ์วึช หลังความล่าช้าหลายครั้ง พระราชพิธีถวายพระพรและสรรเสริญพระองค์(พิธีอวยองค์)จัดขึ้นในรีโอเดจาเนโรเมื่อ พ.ศ. 2361
เนื่องจากโปรตุเกสว่างเว้นพระมหากษัตริย์และอิสระทางเศรษฐกิจของบราซิล โปรตุเกสจึงเข้าสู่วิกฤตการณ์การเมืองรุนแรงซึ่งบีบให้พระเจ้าฌูเอาที่ 6 และพระราชวงศ์เสด็จพระราชดำเนินนิวัติโปรตุเกสใน พ.ศ. 2364 รัชทายาท เจ้าชายเปดรู ยังประทับอยู่ในบราซิล สภาโปรตุเกสเรียกร้องให้บราซิลกลับคืนสู่สถานะอาณานิคมดังเดิมและให้รัชทายาทเสด็จพระราชดำเนินนิวัติโปรตุเกส เจ้าชายเปดรู ซึ่งได้รับอิทธิพลจากวุฒิสภาเทศบาลริโอเดจาเนโร ทรงปฏิเสธจะเสด็จพระราชดำเนินนิวัติโปรตุเกสระหว่างเหตุการณ์ดีอาโดฟิโกอันขึ้นชื่อ (9 มกราคม พ.ศ. 2365) บราซิลมีอิสรภาพทางการเมืองเมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2365 และเจ้าชายประกาศเสวยราชสมบัติเป็นจักรพรรดิในริโอเดจาเนโร เฉลิมพระปรมาภิไธยว่า จักรพรรดิเปดรูที่ 1 กับยุติการครอบงำบราซิลเป็นอาณานิคมของโปรตุเกสนาน 322 ปี
เชิงอรรถ

↑  Gomes, p. 321
↑  Gomes, p. 97
↑  Gomes, p. 117
สมเด็จพระราชินีนาถมารีอาที่ 1 แห่งสหราชอาณาจักรโปรตุเกส บราซิล และอัลการ์วึช
ชาวไทยในประเทศพม่า

| ประชากรทั้งหมด |
| --- | --- |
ไม่ทราบ
ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ
 พม่า: ไม่ทราบ
          เขตตะนาวศรี: 41,258 คน (พ.ศ. 2530)
          รัฐกะเหรี่ยง: ราว 20,000 คน (พ.ศ. 2557)
          ท่าขี้เหล็ก: ราว 1,000 คน (พ.ศ. 2563)
          ย่างกุ้ง: ราว 400–450 คน (พ.ศ. 2555)
          เล่าไก่: 293 คน (พ.ศ. 2566)
 ไทย: 28,000 คน
ภาษา
ไทย (ถิ่นใต้ · ถิ่นเหนือ · ถิ่นอีสาน) · พม่า · มลายูไทรบุรี
ศาสนา
ศาสนาพุทธ ส่วนน้อยอิสลาม
กลุ่มชาติพันธุ์ที่เกี่ยวข้อง
ไทยใต้ · ไทยวน · พม่าเชื้อสายจีน · พม่าเชื้อสายมลายู 
ชาวไทยในพม่า พม่าเรียก ฉ่า หรือเป็นไทยมุสลิมจะเรียก ฉ่าปะซู คือกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีเชื้อสายเดียวกับไทยสยามในประเทศไทย ซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศพม่า แต่เป็นคนละกลุ่มกับชาวโยดายา โดยมากอาศัยอยู่บริเวณเขตตะนาวศรีทางตอนใต้ของประเทศพม่า มีประวัติการตั้งถิ่นฐานในบริเวณดังกล่าวมายาวนาน ก่อนที่ดินแดนจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของประเทศพม่าในปัจจุบัน พวกเขายังคงอัตลักษณ์ความเป็นไทยไว้ ทั้งภาษา, ศาสนา, การใช้สกุลเงินไทย และการใช้นามสกุลอย่างคนไทย
ระยะหลังชาวไทยพลัดถิ่นจากประเทศพม่าจำนวนมากอพยพไปประเทศไทยในสถานะคนต่างด้าวไร้สัญชาติ อาศัยอยู่บริเวณสี่จังหวัดติดชายแดนได้แก่ จังหวัดตาก, จังหวัดประจวบคีรีขันธ์, จังหวัดชุมพร และจังหวัดระนอง บางส่วนกระจายตัวไปยังจังหวัดพังงา โดยให้เหตุผลว่าพวกเขาถูกกดขี่จากประเทศต้นทาง และพยายามขอสัญชาติไทย
นอกจากชาวไทยพื้นเมืองแล้ว ยังมีบุคคลสัญชาติไทยที่เข้าไปพำนักหรือไปประกอบอาชีพในประเทศพม่า มีจำนวน 1,307 คน เมื่อ พ.ศ. 2560 และมีจำนวน 868 คน ใน พ.ศ. 2564 สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงย่างกุ้ง ประกาศแจ้งเตือนการหลอกลวงชาวไทยไปทำงานผิดกฎหมายในประเทศพม่า โดยให้เหตุผลว่าเสี่ยงต่อการไม่ได้รับค่าจ้าง หรืออาจมีอันตรายถึงชีวิต
ประวัติ > รัฐกะเหรี่ยง

ตั้งถิ่นฐานที่บ้านห้วยส้าน, บ้านแม่แปป, บ้านปางกาน, บ้านหนองห้า, บ้านแม่กาใน, บ้านผาซอง, บ้านปะล้ำปะตี๋ และบ้านไฮ่ เมืองเมียวดี (Myawaddy) รัฐกะเหรี่ยง รวมทั้งหมด 7 หมู่บ้าน มีประชากรราว 20,000 คน ชาวไทยกลุ่มนี้เรียกตนเองว่า ไต เป็นชาวไทยวนที่อพยพมาจากอำเภอแม่สอด อำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก อำเภอเถิน อำเภอแม่พริก อำเภองาว จังหวัดลำปาง บ้างก็มาจากจังหวัดลำพูน, เชียงใหม่หรือน่านก็มี โดยเข้าทำงานเป็นคนงานตัดไม้ของบริษัทอังกฤษราวร้อยปีก่อน บ้างก็ว่าหนีการเสียภาษีจากรัฐบาลสยาม จึงเข้าไปตั้งถิ่นฐานในบริเวณดังกล่าว ปัจจุบันพวกเขายังใช้ภาษาไทยถิ่นเหนือ และนับถือศาสนาพุทธ รวมทั้งมีการอนุรักษ์ขนบธรรมเนียมประเพณีของไทยอย่างดี ชาวไทยกลุ่มนี้ส่วนหนึ่งอพยพกลับประเทศไทยราว 30 ปีก่อน อาศัยอยู่อำเภอแม่สอดและอำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก โดยไม่มีสัญชาติไทย
นอกจากเมืองเมียวดี ยังมีชาวไทยตั้งถิ่นฐานในเมืองพะย่าโต้นซู (Payathonzu) จำนวนหนึ่ง
ประวัติ > รัฐมอญ

ใน ราชอักขรานุกรมภูมิศาสตร์อินเดีย (Imperial Gazetteer of India) ระบุว่าในปี พ.ศ. 2444 มีชาวสยามตั้งนิคมขนาดน้อยในเมืองแอมเฮิสต์ ส่วนเมืองสะเทิมซึ่งเป็นเมืองสำคัญแห่งหนึ่งของรัฐมอญ มีชาวสยามตั้งถิ่นฐาน 10,000 คน ปัจจุบันยังมีชุมชนไทยในเมืองไจคามี
วัฒนธรรม > ภาษา

มีการค้นพบจารึกภาษาไทยอักษรขอมในประเทศพม่า เชื่อว่าอาจจะมาจากเมืองทวาย มิกกี ฮาร์ต นักประวัติศาสตร์ชาวพม่าสันนิษฐานว่าจารึกนี้น่าจะถูกทำขึ้นช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 12-13 ก่อนยุคอาณาจักรสุโขทัย คริสต์ศตวรรษที่ 17 ภาษาไทยเป็นภาษาราชการและภาษาทางการของมะริดและตะนาวศรี ทั้ง ๆ ที่มีชุมชนไทยเป็นชนกลุ่มน้อยขนาดเล็กในนั้น แต่ประชากรส่วนใหญ่ล้วนเป็นพม่าหรือมอญ ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 แอนน์ แฮซเซลไทน์ จัดสัน (Ann Hasseltine Judson) มิชชันนารีชาวอเมริกันเข้าไปเผยแผ่ศาสนาในเมืองแอมเฮิสต์ โดยได้ศึกษาภาษาไทยจากคนไทยในแอมเฮิสต์ เธอเป็นคนแรกที่แปลพระคัมภีร์เป็นภาษาไทย
ปัจจุบันชาวไทยในเขตตะนาวศรีเกือบทั้งหมดยังคงใช้ภาษาไทยถิ่นใต้สำหรับการสื่อสารในชีวิตประจำวันเช่นเดียวกับชาวไทยทางภาคใต้ของประเทศไทย ยกเว้นที่บ้านท่าตะเยี๊ยะที่พูดภาษาไทยถิ่นอีสานและชาวไทยมุสลิมบางส่วนพูดภาษามลายูไทรบุรี ส่วนชาวไทยในรัฐกะเหรี่ยงจะใช้ภาษาไทยถิ่นเหนือสำหรับการสื่อสารในชีวิตประจำวันเช่นเดียวกับชาวไทยวนในภาคเหนือของไทย ชาวไทยทั้งสองกลุ่มมีการเล่าเรียนภาษาไทยมาตรฐาน โดยชาวไทยในรัฐกะเหรี่ยงจะมีการสอนภาษาไทยแก่บุตรหลานช่วงปิดเทอมโดยพระสงฆ์ บ้างก็เข้าเรียนในโรงเรียนไทยในจังหวัดตาก เดิมชาวไทยกลุ่มนี้จะใช้อักษรธรรมล้านนาและพม่าในการเขียน แต่ในปัจจุบันมีการเขียนด้วยอักษรไทยมากขึ้น ขณะที่ชาวไทยในเขตตะนาวศรีเล่าเรียนภาษาไทยจากพระสงฆ์ในวัด สามารถพบการติดตั้งป้ายภาษาไทยอย่างโดดเด่นตามศาสนสถาน รวมทั้งนิยมสิ่งพิมพ์ภาษาไทย และสื่อโทรทัศน์ภาษาไทย ด้วยมีจินตนาการร่วมกับรัฐไทยมากกว่าพม่า
ส่วนภาษาพม่าเพิ่งมีการสอนตามโรงเรียนช่วงปี พ.ศ. 2508 เป็นต้นมา เพราะในอดีตเด็กไทยไม่เข้าใจภาษาพม่าเลย การเรียนรู้ภาษาพม่าของชาวไทยถือเป็นการเอาตัวรอด เพราะลดการคุกคามจากทหารพม่าได้มาก ปัจจุบันชาวไทยในตะนาวศรีที่เป็นลูกครึ่งพม่าไม่สามารถใช้ภาษาไทยได้และนิยมให้ลูกหลานใช้ภาษาพม่าในชีวิตประจำวัน ขณะที่คนไทยสูงอายุบางส่วนยังพบกับอุปสรรคทางภาษาเพราะมีหลายคนพูดพม่าได้น้อยหรือไม่ได้เลย แต่จากการที่ไม่มีโรงเรียนไทย กอปรกับวัดไทยมีพระเชื้อสายไทยจำพรรษาน้อยและมีพระพม่ามาจำพรรษาแทน ทำให้ขาดผู้สอนภาษาไทยแก่บุตรหลานไทยในตะนาวศรี หลายคนพูดภาษาไทยได้แต่อ่านหนังสือไม่ออก
วัฒนธรรม > ศาสนา

ในปี พ.ศ. 2530 ชาวไทยในเขตตะนาวศรี 41,258 คน ประกอบด้วยพุทธศาสนิกชน 22,978 คน และอิสลามิกชน 18,280 คน โดยชาวไทยพุทธตั้งถิ่นฐานในตำบลสิงขร, ตำบลบกเปี้ยน และตำบลมะลิวัลย์ ส่วนชาวไทยมุสลิมตั้งถิ่นฐานแถบเกาะสองจนถึงตลาดสุหรี
พุทธศาสนิกชนชาวไทยในเขตตะนาวศรีจะทำการบวชอย่างไทยคือโกนคิ้วและห่มจีวรสีออกเหลือง ศาสนาพุทธถูกยึดโยงกับความเป็นไทย ชาวไทยในพม่าจะจัดเวรทำและนำอาหารไปถวายพระทุกวัน ผู้คนนิยมเข้าวัดฟังธรรมเนืองแน่นทุกวันพระ แต่ยังคงความเชื่อออกไปทางเวทมนตร์คาถา เชื่อในสิ่งลี้ลับ เช่น ภูติผี วิญญาณ เจ้าป่า เจ้าเขา โชคลาง และการบนบาน พุทธศิลป์แบบไทยส่งอิทธิพลต่อศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นของตะนาวศรี ดังปรากฏในพุทธศิลป์ของพระประธานภายในวัดตะนาวศรีใหญ่ ซึ่งมีพระเกศาและพระพักตร์มีอิทธิพลศิลปะสุโขทัย ริ้วจีวรได้รับอิทธิพลศิลปะอยุธยา แต่มีพระกรรณยาวอย่างศิลปะพม่า จนเรียกว่าเป็นศิลปะตะนาวศรี และวัดตอจาง เคยมีเจ้าอาวาสเป็นชาวสยาม ชาวไทยและพม่าที่นับถือศาสนาพุทธไม่ค่อยมีข้อขัดแย้งหรือเกิดการกดขี่ทางวัฒนธรรมกัน และมองคนมุสลิมเป็นชนชั้นสอง
ส่วนชาวไทยจากเขตตะนาวศรีผู้เป็นอิสลามิกชนเข้ารับการอบรมจริยธรรมจากโรงเรียนสอนศาสนาอิสลามหรือจากมัสยิด
ชาวไทยในรัฐกะเหรี่ยงนับถือศาสนาพุทธเช่นกัน มีวัดประจำชุมชน ได้แก่ วัดบัวสถาน, วัดศรีบุญเรือง, วัดสว่างอารมณ์, วัดสุวรรณคีรี และวัดป่าเลไลย์ โดยมีพระสงฆ์เป็นผู้นำในการทำกิจกรรมต่าง ๆ
วัฒนธรรม > ประเพณี

ชาวไทยในพม่า โดยเฉพาะกลุ่มในเขตตะนาวศรีมีประเพณี 12 เดือน เป็นประเพณีประพฤติปฏิบัติสืบมานาน ได้แก่ ในเดือนอ้ายเดือนยี่จะมีการบูชานางโพสพ เดือนสามมีพิธีปล่อยวัวควายลงทุ่ง เดือนสี่ไหว้ตาเจ้าที่ เดือนห้ามีประเพณีสงกรานต์ เดือนหกมีดูฤกษ์ยาม รับผีตายาย ทำบุญส่งตายาย บุญเดือนสิบ ชิงเปรต เดือนสิบเอ็ดทำบุญออกพรรษา เดือนสิบสองทำบุญทอดกฐิน ทำบุญลอยแพ โดยเฉพาะประเพณีสารทเดือนสิบ ชาวพม่าในแถบนั้นได้รับเอาไปปฏิบัติด้วย แต่ต่างกับคนไทยตรงที่จะมีพิธีกรรมส่งตายายกลับภพภูมิของตน โดยจะจัดหฺมรับ (สำรับ) อุทิศแก่วิญญาณบรรพชนตั้งไว้หน้าบ้าน
วัฒนธรรม > ศิลปะ

ชาวไทยในตะนาวศรีมักแสดงหรือชมหนังตะลุง, มโนราห์, มวยไทย และเพลงพื้นบ้านอย่างไทยภาคใต้ มีคณะหนังตะลุงที่มีชื่อเสียงอาทิ หนังสร้อย แสงวิโรจน์ หนังช่วย และหนังยอด ส่วนมโนราห์ที่มีชื่อเสียงได้แก่ มโนราห์อาบ เกตุแก้ว มโนราห์นุ้ย ขันศรี และมโนราห์เคี่ยม ขณะที่ชาวไทยมุสลิมก็มีกาโหยง เป็นศิลปะการต่อสู้พื้นบ้าน
การโจมตีของชาวสยามที่ทวาย ในเหตุการณ์การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2231
ร้านอาหารไทยในเนปยีดอว์
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)

| รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2490 |
| --- | --- |

คณะทหารแห่งชาติ
เขตที่ครอบคลุม: ประเทศไทย
ผู้ตรา: คณะทหารแห่งชาติ
วันลงนาม: 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490
ผู้ลงนาม:  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร (ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช)  จอมพล แปลก พิบูลสงคราม (ในฐานะผู้บัญชาการทหารแห่งประเทศไทย) 
วันเริ่มใช้: 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490
วันยกเลิก: 23 มีนาคม พ.ศ. 2492
ยกเลิก
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2489
ยกเลิกโดย
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492
สถานะ: ยกเลิกแล้ว
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 เป็นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับที่ 4 ประกาศใช้ในวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 หนึ่งวันหลังจากคณะทหารแห่งชาติก่อรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2490
ประวัติ

รัฐธรรมนูญนี้มีบุคคลดังต่อไปนี้ลักลอบร่วมกันร่างขึ้นเตรียมไว้สำหรับรัฐประหารดังกล่าว
พระยาลัดพลีธรรมประคัลภ์ (วงศ์ ลัดพลี) อธิบดีศาลฎีกา
พระยารักตประจิตธรรมจำรัส (เขียน รักตประจิต) กรรมการศาลฎีกา
พันเอก สุวรรณ เพ็ญจันทร์ เจ้าพระธรรมนูญทหารบก
หม่อมราชวงศ์ เสนีย์ ปราโมช นักการเมืองจากพรรคประชาธิปัตย์
หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช นักการเมืองจากพรรคประชาธิปัตย์
เลื่อน พงษ์โสภณ นักการเมืองจากพรรคประชาธิปัตย์
ร้อยเอก ประเสริฐ สุดบรรทัด สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสระบุรี
เขมชาติ บุณยรัตพันธุ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดร้อยเอ็ด
เมื่อร่างเสร็จแล้วได้ซ่อนร่างรัฐธรรมนูญไว้ใต้ตุ่มน้ำที่บ้านของนาวาอากาศเอก กาจ กาจสงคราม หนึ่งในแกนนำคณะรัฐประหาร ซึ่งเป็นตุ่มดินเผาสีแดง เรียกว่าตุ่มน้ำสามโคก รัฐธรรมนูญนี้จึงได้ชื่อว่า รัฐธรรมนูญใต้ตุ่ม
ครั้นรัฐประหารสำเร็จ นาวาอากาศเอก กาจ นำร่างรัฐธรรมนูญออกจากใต้ตุ่มไปขอให้หม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธุ์ บุตรเขยของตน พาเข้าเฝ้าคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเพื่อลงนามประกาศใช้ แล้วให้หม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริเป็นผู้แทนคณะรัฐประหารเดินทางไปกราบบังคมทูลต่อสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ณ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
อย่างไรก็ดีมีผู้สำเร็จราชการเพียงพระองค์เดียวที่ลงพระนามในร่างรัฐธรรมนูญ คือสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาทนเรนทร ส่วนพระยามานวราชเสวี (ปลอด วิเชียร ณ สงขลา) ผู้สำเร็จราชการอีกคน ไม่ยอมลงนามด้วย
สาระสำคัญ

รัฐธรรมนูญนี้ใช้บังคับแทนรัฐธรรมนูญฉบับก่อนหน้า คือ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2489
คำปรารภของรัฐธรรมนูญนี้ระบุเหตุผลในการล้มล้างรัฐธรรมนูญฉบับเดิมว่า "การดำเนินการของรัฐบาลและการควบคุมราชการฝ่ายบริหารของรัฐสภาเพื่อมุ่งหมายที่จะช่วยกันแก้ไขให้ดีขึ้นตามวิถีทางที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญฉะบับนั้นไม่ประสบผลดีเลยแม้แต่น้อย เป็นการผิดหวังของประชาชนทั้งประเทศ และตรงกันข้ามกลับทำให้เห็นว่า การแก้ไขทุกอย่างเป็นเหตุที่ทำให้ประเทศชาติทรุดโทรมลงเป็นลำดับ ถ้าจะคงปล่อยให้เป็นไปตามยถากรรม ก็จะนำมาซึ่งความหายนะแก่ประเทศประเทศชาติอย่างไม่มีสุดสิ้น จนถึงกับว่าจะไม่ดำรงอยู่ในภาวะอันควรแก่ความเป็นไทยต่อไปอีกได้ ราษฎรไทยส่วนมากผู้สนใจต่อการนี้ พร้อมด้วยทหารของชาติ ได้พร้อมใจกันนำความขึ้นกราบบังคมทูลขอให้เลิกใช้รัฐธรรมนูญปัจจุบันและประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ อันจะเป็นวิถีทางจรรโลงประเทศชาติให้วัฒนาถาวร อีกทั้งจะเป็นทางบำบัดยุคเข็ญของประชาชนทั้งปวงให้เข้าสู่ภาวะปกติได้สืบไป"
รัฐธรรมนูญนี้กำหนดให้มีสภานิติบัญญัติระดับชาติ เรียกว่ารัฐสภา ประกอบด้วยสภาย่อย 2 สภา คือวุฒิสภาและสภาผู้แทน มีสมาชิกจำนวนเท่ากัน แต่สมาชิกวุฒิสภามาจากการแต่งตั้ง และไม่ห้ามข้าราชการประจำเป็นสมาชิกวุฒิสภา ส่วนสมาชิกสภาผู้แทนมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชนในแบบรวมเขตเลือกตั้ง คือถือเอาเขตจังหวัดเป็นเขตเลือกตั้ง และให้มีสมาชิกสภาผู้แทน 1 คนต่อจำนวนราษฎร 200,000 คน อย่างไรก็ดีบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญกำหนดว่า ในวาระเริ่มแรก ให้รัฐสภาประกอบด้วยวุฒิสภาเพียงสภาเดียว โดยสมาชิกวุฒิสภามาจาก "การเลือกตั้ง" ของพระมหากษัตริย์ภายใน 15 วันนับแต่ประกาศใช้รัฐธรรมนูญ และรัฐสภาจะมีสภาเดียวเช่นนี้จนกว่าจะเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทน ซึ่งจะกระทำภายใน 90 วันนับแต่ประกาศใช้รัฐธรรมนูญ
รัฐธรรมนูญนี้ยังฟื้นฟูองค์กรสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ คือคณะอภิรัฐมนตรี โดยกำหนดว่า ให้คณะอภิรัฐมนตรีประกอบด้วยสมาชิก 5 คนซึ่งต้องเป็นข้าราชการประจำมาแล้วไม่น้อยกว่า 25 ปีและเคยดำรงตำแหน่งอธิบดีเป็นอย่างน้อย หรือเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมาแล้วไม่น้อยกว่า 4 ปี และให้คณะอภิรัฐมนตรีทำหน้าที่ถวายคำปรึกษาแก่พระมหากษัตริย์ และสำเร็จราชการแทนพระองค์
อนึ่งรัฐธรรมนูญนี้กำหนดให้มีคณะรัฐมนตรี ประกอบด้วยนายกรัฐมนตรี 1 คน และรัฐมนตรีอื่นอีกอย่างน้อย 15 คน อย่างมาก 25 คน ทำหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน และมีอำนาจกราบบังคมทูลให้พระมหากษัตริย์ทรงตราพระราชกำหนด และเมื่อตราพระราชกำหนดแล้ว ให้แจ้งรัฐสภารับทราบเท่านั้น
การแก้ไขเพิ่มเติม

รัฐธรรมนูญนี้ได้รับการแก้ไขเพิ่มเติม 3 ครั้งดังนี้
ในวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2490 มีการออก รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2490 เพื่อแก้ไขเพิ่มเติมวิธีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทน
ในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2491 มีการออก รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2491 เพื่อให้มีสภาร่างรัฐธรรมนูญขึ้นมาร่างรัฐธรรมนูญใหม่ทั้งฉบับ ถือเป็นการจัดตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญเป็นครั้งแรกในประเทศไทย
จากนั้นในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2491 มีการออก รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2491 เพื่อให้เอกสิทธิ์ทางรัฐสภาแก่สภาร่างรัฐธรรมนูญ
การวิพากษ์วิจารณ์

พลเรือตรี ถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ นายกรัฐมนตรีซึ่งพ้นจากตำแหน่งเนื่องจากรัฐประหารครั้งนี้ เขียนวิจารณ์ลงหนังสือพิมพ์ การเมืองรายสัปดาห์ ฉบับวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 ว่า "รัฐธรรมนูญใหม่นี้เป็นเรื่องถอยหลังเข้าคลอง" ขณะที่เอดวิน ฟอร์เวิร์ด สแตนตัน (Edwin Forward Stanton) เอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจําประเทศไทย วิพากษ์วิจารณ์ว่า รัฐประหารขับไล่รัฐบาลครั้งนี้ และสาระในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ เป็นการหมุนเข็มนาฬิกาถอยหลัง
นักกฎหมายยังตั้งคำถามถึงความชอบธรรมและความมีผลใช้บังคับของรัฐธรรมนูญนี้ เนื่องจากสภาผู้แทนราษฎรได้ลงมติไว้ในคราวแต่งตั้งคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ว่า ต้องมีผู้สำเร็จราชการอย่างน้อย 2 คนลงนามในเอกสาร เอกสารจึงจะมีผลใช้บังคับ แต่รัฐธรรมนูญนี้ได้รับการลงนามจากผู้สำเร็จราชการเพียงคนเดียว
รัฐธรรมนูญนี้ยังเป็นรัฐธรรมนูญฉบับแรกที่มาจากรัฐประหารล้มล้างรัฐธรรมนูญเดิมและประกาศใช้รัฐธรรมนูญใหม่ ซึ่งคณะรัฐประหารในภายหลังได้ดำเนินตามตลอดมา ทำให้รัฐธรรมนูญนี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นจุดเริ่มต้นแห่งวงจรอุบาทว์ของการเกิดรัฐประหารซ้ำแล้วซ้ำเล่าในประเทศไทย
การสิ้นสุดลง

รัฐธรรมนูญนี้สิ้นสุดลงในวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2492 เนื่องจากประกาศใช้ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 แทน รวมอายุการใช้งาน 1 ปี 4 เดือน 14 วัน
แหล่งข้อมูลอื่น

"รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉะบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490". ราชกิจจานุเบกษา. 64 (53 ก): 1–32. 2490-11-09.
"รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉะบับชั่วคราว) แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2490". ราชกิจจานุเบกษา. 64 (60 ก): 719–722. 2490-12-09.
"รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉะบับชั่วคราว) แก้ไขเพิ่มเติม (ฉะบับที่ 2) พ.ศ. 2491". ราชกิจจานุเบกษา. 65 (7 ก): 47–54. 2491-02-03.
"รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉะบับชั่วคราว) แก้ไขเพิ่มเติม (ฉะบับที่ 3) พ.ศ. 2491". ราชกิจจานุเบกษา. 65 (48 ก): 477–479. 2491-08-24.
ทางทะลุระหว่างหลอดเลือดแดงและดำ

| ทางทะลุระหว่างหลอดเลือดแดงและดำ (Arteriovenous fistula)> บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| --- | --- |
ICD-10: I28.0, I77.0
ICD-9: 414.19, 417.0, 447.0, 747.3
DiseasesDB: 32435
eMedicine: med/169
MeSH: D001164
ทางทะลุระหว่างหลอดเลือดแดงและดำ (อังกฤษ: arteriovenous fistula) เป็นทางเชื่อมต่อที่ปกติไม่ควรมีระหว่างหลอดเลือดแดงและหลอดเลือดดำ อาจพบแต่กำเนิด หรือเกิดจากพยาธิสภาพเช่นการบาดเจ็บ การกัดเซาะของหลอดเลือดแดงโป่งพอง หรือได้รับการผ่าตัดสร้างขึ้นมาก็ได้
แหล่งข้อมูลอื่น

Overview at Merck Manual
Overview at Mayo Clinic
โรงพยาบาลนวเวช

| โรงพยาบาลนวเวช |
| --- | --- |
บริษัท นวเวช อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (มหาชน)
บริเวณโรงพยาบาลนวเวช

ภูมิศาสตร์
ที่ตั้ง: เลขที่ 9 ถนนรัชดา-รามอินทรา แขวงนวลจันทร์ เขตบึงกุ่ม กรุงเทพมหานคร 10230, ไทย
หน่วยงาน
ประเภท: โรงพยาบาลเอกชน
บริการสุขภาพ
จำนวนเตียง: 152 เตียง
ประวัติ
เปิดให้บริการ: 14 มีนาคม พ.ศ. 2564
ลิงก์
เว็บไซต์: www.navavej.com
โรงพยาบาลนวเวช เป็นโรงพยาบาลเอกชนภายใต้การดำเนินงานของบริษัท นวเวช อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (มหาชน) ซึ่งเปลี่ยนแปลงสถานภาพมาจากบริษัท เคพีเอ็น เฮลท์แคร์ จำกัด เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2558 มีสัดส่วนผู้ถือหุ้น ได้แก่ นายณพ ณรงค์เดช ร้อยละ 51 สหยูเนี่ยน ร้อยละ 27 และเครือสหพัฒน์ ร้อยละ 18 จัดตั้งอยู่บนเนื้อที่ 8.5 ไร่ ตั้งอยู่เลขที่ 9 ถนนรัชดา-รามอินทรา แขวงนวลจันทร์ เขตบึงกุ่ม กรุงเทพมหานคร เปิดให้บริการตั้งแต่วันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2564
โรงพยาบาลนวเวช มีจำนวนเตียงรองรับ 152 เตียง มี 19 ศูนย์การรักษา ประกอบด้วย ศูนย์บริการผู้ป่วยฉุกเฉินและอุบัติเหตุ ศูนย์สุขภาพผู้หญิง ศูนย์สุขภาพเด็ก ศูนย์กล้ามเนื้อกระดูกและข้อ ศูนย์อายุรกรรม  ศูนย์ตรวจสุขภาพ ศูนย์โรคหัวใจและทรวงอก ศูนย์โรคระบบสมอง ศูนย์ตา ศูนย์หู คอ จมูก ศูนย์ทันตกรรม ศูนย์สุขภาพผิว ศูนย์ศัลยกรรม ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร ศูนย์เมตาเวิร์ส (มะเร็งและโรคเลือด) ศูนย์ไตเทียม ศูนย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพจิต และแผนกกัญชาทางการแพทย์
โตนนท์ วงบุญ

| โตนนท์ วงบุญ |
| --- | --- |
ชื่อเล่น: บอส
เกิด: 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2532 (35 ปี)   จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย โตนนท์ วงศ์บุญ
ส่วนสูง: 185 เซนติเมตร
บุตร: 1 คน
อาชีพ: นักแสดง นายแบบ
ปีที่แสดง: (2553 - ปัจจุบัน)
ผลงานเด่น: "แม้นเทพ"-ละครมาหยารัศมี (2555) "ชนกชนม์"- ละครลูกไม้หลายสี (2556) "อรรถพร"- ละครพรายพยากรณ์ (2557) "เจ้าม่านฟ้า" - ละครเพลิงพระนาง (2560) "เชน" - ละครเพลงรักเจ้าพระยา (2563)
สังกัด: ช่อง 7 เอชดี (2554–2561)
โตนนท์ วงบุญ ชื่อเล่น บอส   (เกิดเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2532)เป็นนักแสดงและนายแบบชาวไทยเกิดที่จังหวัดเชียงใหม่ในสังกัดช่อง 7 เอชดีมีชื่อเสียงจากละครเรื่อง มาหยารัศมีและเป็นที่รู้จักกันในบทบาท "แม้นเทพ" ออกอากาศทางช่อง 7 เอชดีมีผลงานละครอีกคับคั่งและในปัจจุบันเป็นนักแสดงอิสระและรับงานละครเรื่อยมา
ประวัติ

โตนนท์ ชื่อเดิม "โตนนท์ วงศ์บุญ" ตามลำดับ เกิดเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2532 เป็นนักแสดงและนายแบบชาวไทยเกิดที่จังหวัดเชียงใหม่สำเร็จการศึกษาที่คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต
ประวัติ > การงาน

โตนนท์เริ่มเข้าสู่วงการบันจากเวทีการประกวด Friday The Idol  Project 2010 ในตำแหน่งรางวัลชนะเลิศเมื่อในปี พ.ศ. 2553 ภายหลังโตนนท์ได้รับโอกาสจากเอ ศุภชัย ศรีวิจิตร ผู้จัดการส่วนตัวและผู้จัดละครโทรทัศน์ต่อมาโตนนท์ได้ลงนามสัญญาเป็นนักแสดงในฐานะนักแสดงในสังกัดช่อง 7 เอชดีมีผลงานละครเรื่อง มาหยารัศมี, อาญารัก, และ ลูกไม้หลากสี เป็นต้น ภายหลังโตนนท์มีผลงานละครอีกคับคั่งและเป็นพระเอกตลอดกาลของแฟนๆละคร
เมื่อในปี พ.ศ. 2561 โตนนท์มีผลงานละครเรื่อง เพลงรักมือปืนผลิตโดย บริษัท กำลังดี ซอย 6 โปรดักชั่น จำกัด แสดงคู่กับ แนท ณัฐชา นวลแจ่ม ออกอากาศทางช่อง 7 เอชดีเป็นเรื่องสุดท้ายหลังจากที่ได้สิ้นสุดสัญญาเป็นนักแสดงในสังกัดช่อง 7 เอชดีปัจจุบันโตนนท์เป็นนักแสดงอิสระและรับงานละครต่างๆเป็นต้น
ผลงาน > ละครโทรทัศน์

| พ> ศ. | เรื่อง | รับบทเป็น | ออกอากาศ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2555 | มาหยารัศมี | ร้อยโทแม้นเทพ ชำนาญยุทธ์ (คุณต้อม) | ช่อง 7 |
| 2555 | มนต์รักแก้บน | โต๊ด | ช่อง 7 |
| 2556 | ลูกไม้หลากสี | ชนกชนม์ | ช่อง 7 |
| 2556 | อาญารัก | เทิดศักดิ์ | ช่อง 7 |
| 2556 | คือหัตถาครองพิภพ | คุณพจน์ | ช่อง 7 |
| 2557 | เล่ห์นางหงส์ | สุรัก | ช่อง 7 |
| 2557 | คู่หูคู่เฮี้ยน | ร.ต.ต.ชาลี (คุณชายเล็ก) | ช่อง 7 |
| 2557 | พรายพยากรณ์ | ร.ต.ท.อรรถพร | ช่อง 7 |
| 2557 | รักเต็มบ้าน | คุณชาย (รับเชิญ) | ช่อง 7 |
| 2558 | คู่หูคู่เฮี้ยน 2 | ร.ต.ต.ชาลี (คุณชายเล็ก) | ช่อง 7 |
| 2559 | ฉันทนาสามช่า | ชาตรี ดอยคำหลวง | ช่อง 7 |
| 2560 | เกิดเป็นกา | พงษ์วัฒน์ | ช่อง 7 |
| 2560 | เพลิงพระนาง | เจ้าม่านฟ้า | ช่อง 7 |
| 2560 | พริ้ง คนเริงเมือง | เปรมฤทัย | ช่อง 7 |
| 2560 | ภูตสาวสื่อรัก | ร.ต.ท.เตชัส | ช่อง 7 |
| 2561 | เพลงรักมือปืน | ร.ต.อ.ตะวัน สุวรรณภูมิ / เข้ม ตลาดพลู | ช่อง 7 |
| 2561 | เสน่หาสตอรี่ ตอน กับแก้ม | เชษฐ์  (รับเชิญ) | เอไอเอสเพลย์ |
| 2562 | เป็นต่อ 2019 ตอน หลานรักหักเหลี่ยมโหด | แทนคุณ (รับเชิญ) | ช่องวัน 31 |
| 2562 | เพรงลับแล | น.พ.ปรัชญา | ช่อง 8 |
| 2563 | เพลงรักเจ้าพระยา | เชน ปากน้ำโพ / จอมโจรเพลิงพยัคฆ์ | ช่องวัน 31 |
| 2564 | แม่นาคพระโขนง | มั่น | ช่อง 9 |
| 2565 | มัจฉาอันดา | หมื่นวิชิต | ช่อง 8 |
| 2565 | วิวาห์ฟ้าแล่บ | พิษณุ | ช่องวัน 31 |
| 2565 | ดงดอกไม้ | พีรพล | ช่องวัน 31 |
| 2566 | รักนี้ต้องเจียระไน My lucky star | ภูผา | ช่องวัน 31 |
| 2567 | มนต์รักลูกทุ่ง | เจิด | ช่อง 3 HD |
ผลงาน > ละครเทิดพระเกียรติ

| ปี | เรื่อง | บทบาท |
| --- | --- | --- |
| 2556 | สายใย | หมออั้ม |
ผลงาน > ละครสั้น

| ปี | เรื่อง | บทบาท |
| --- | --- | --- |
| 2561 | ฟ้ามีตา ตอน ผีเน่ากับโลงผุ | มิก |
เจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร (หม่อมราชวงศ์ลพ สุทัศน์)

| มหาอำมาตย์เอกเจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร (หม่อมราชวงศ์ลพ สุทัศน์)ป> จ., ม.ป.ช., ม.ว.ม. |
| --- | --- |


เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. 2455 – พ.ศ. 2469
ก่อนหน้า: พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤดากร
ถัดไป: เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร ณ สงขลา)
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2400
เสียชีวิต: 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2481 (81 ปี)
ศาสนา: พุทธ
บุพการี: หม่อมเจ้าจินดา สุทัศน์ (บิดา) หม่อมเจ้าอิน สุทัศน์ (มารดา)

ภาพล้อเจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร ฝีพระหัตถ์ รัชกาลที่ 6
มหาอำมาตย์เอก เจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร นามเดิม หม่อมราชวงศ์ลพ เป็นขุนนางชาวไทย ผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น องคมนตรี ปลัดทูลฉลองกระทรวงนครบาล เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม ผู้ได้รับพระราชทานนามสกุลสุทัศน์
ประวัติ

เจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร มีนามเดิมว่าหม่อมราชวงศ์ลพ เป็นโอรสในหม่อมเจ้าจินดากับหม่อมเจ้าหญิงอิน หม่อมเจ้าจินดาเป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทัศน์ กรมหมื่นไกรสรวิชิต กับหม่อมน้อย เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี ขึ้น 13 ค่ำ เดือน 4 ปีมะเส็ง ตรงกับวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2400ท่านมีพี่ชายร่วมพระบิดาเดียวกันคนหนึ่งคือเจ้าพระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกร (หม่อมราชวงศ์คลี่ สุทัศน์)
ในวัยเยาว์ได้เรียนหนังสือไทยกับพระพิมลธรรม (อ้น) และเรียนภาษาบาลีกับสมเด็จพระวันรัต (แดง สีลวฑฺฒโน) และศึกษาในทางเลขกับพระอริยกวี (พลับ) ใน พ.ศ. 2422 ได้อุปสมบทที่วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร โดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ ทรงเป็นพระอุปัชฌาย์