stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เมทีนามีน
การใช้ประโยชน์

ส่วนใหญ่แล้วเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนมักถูกนำมาใช้ในการผลิตผงหรือยางฟีนอลฟอร์มาลดีไฮด์ชนิดเหลว และวัสดุคอมโพสิตชนิดยางฟีนอลิคโดยใช้แม่พิมพ์ (phenolic resin moulding compound) เพื่อเป็นสารทำให้คอมโพสิตแข็งตัว โดยผลิตภัณฑ์ต่างๆที่ผลิตได้เหล่านี้มักเป็นผลิตภัณฑ์ที่ต้องอาศัยการยึดเกาะ เช่น เบรกรถ  ผ้าคลัตช์ ผ้าทราย ผ้าใยสังเคราะห์ วัสดุทนไฟ เป็นต้น
นอกจากนี้ยังพบว่าเฮกซะเมทิลีนเตตราอาจสามารถทำหน้าที่เป็นแม่พิมพ์โครงร่างโมเลกุล (molecular building block) สำหรับการสังเคราะห์ผลึกโครงสร้างนาโนโดยจัดวางโมเลกุลอย่างเป็นระเบียบได้ด้วยตนเอง (self-assembly) ได้ด้วย
การใช้ประโยชน์ > การใช้ประโยชน์ทางการแพทย์

ในวงการแพทย์ได้ริเริ่มการนำเฮกซะเมทิลีนเตตรามีน มาใช้ในการฆ่าเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะเป็นครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1899 แต่ใช้ได้ผลในผู้ป่วยที่มีค่าพีเอชของสารละลายในทางเดินปัสสาวะเป็นกรดเท่านั้น ส่วนในผู้ป่วยที่มีสารละลายในทางเดินปัสสวะเป็นด่างมักพิจารณาใช้กรดบอริกแทนสำหรับข้อบ่งใช้ข้างต้น โดยนักวิทยาศาสตร์พบว่ามีสหสัมพันธ์แบบแปรผันตรงระหว่าง ความเป็นกรดของสภาพแวดล้อมรอบเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนกับการสลายตัวของสารดังกล่าว ดังนั้น ประสิทธิภาพในการรักษาของเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนจึงขึ้นอยู่กับความเป็นกรดของปัสสาวะ มากกว่าปริมาณยาทั้งหมดที่ผู้ป่วยได้รับในการรักษา ในทางตรงกันข้าม หากสภาพแวดล้อมภายนอกมีสภาวะเป็นด่างนั้น เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนแทบจะไม่สามารถออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อก่อโรคใดๆ ได้เลย
นอกจากนี้ เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนยังเคยถูกนำมาใช้ในกระบวนการการรักษาทหารได้รับบาดเจ็บจากการสูดก๊าซพิษฟอสจีนในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ซึ่งการศึกษาทางคลินิกในภายหลังพบว่า การได้รับเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนในขนาดสูงก่อนการสูดดมก๊าซพิษดังกล่าว จะช่วยป้องกันการเกิดพิษจากแก๊สนั้นได้ ในทางตรงกันข้าม การได้รับเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนภายหลังจากการสัมผัสก๊าซพิษฟอสจีนแล้ว พบว่าไม่ก่อให้เกิดผลในการรักษาอาการพิษแต่อย่างใด
ในปัจจุบัน เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนในรูปแบบเกลือของกรดแมนดีลิค (ชื่อสามัญตามเภสัชตำรับอังกฤษ คือ เมทีนามีน แมนดีเลท) นั้นถูกนำมาใช้ในการรักษาการติดเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินปัสสาวะ โดยสารดังกล่าวจะสลายตัวในกระเพาะปัสสาวะที่มีสภาวะเป็นกรด ได้ผลิตภัณฑ์เป็นฟอร์มาลดีไฮด์และแอมโมเนีย ซึ่งฟอร์มาลดีไฮด์ที่เกิดขึ้นนี้จะมีคุณสมบัติในการฆ่าแบคทีเรียก่อโรค ส่วนกรดแมนดีลิคที่ถูกเพิ่มเข้ามาในเภสัชตำรับนั้นมีจุดประสงค์เพื่อเสริมฤทธิ์ของฟอร์มาลดีไฮด์ อย่างไรก็ตาม เพื่อให้มั่นใจว่าค่าพีเอชของสารละลายในกระเพาะปัสสาวะนั้นเอื้อต่อการออกฤทธิ์ของเฮกซะเมทิลีนเตตรามีน จึงมักมีการบริหารวิตามินซีหรือแอมโมเนียมคลอไรด์ให้กับผู้ป่วยร่วมด้วย เพื่อเพิ่มความเป็นกรดของสารละลายในกระเพาะปัสสาวะ อย่างไรก็ตาม การใช้เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนเพื่อเป็นยาปฏิชีวนะนี้มีปริมาณการใช้ลดลงในช่วงปลายคริสต์ทศวรรตที่ 1990 เนื่องจากอาการไม่พึงประสงค์ที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเกิดกระเพาะปัสสาวะอักเสบรุนแรงชนิด hemorrhagic cystitis จากการเหนี่ยวนำของสารเคมีในผู้ที่ได้รับยาเกินขนาด แต่ ณ ปัจจุบัน ยาดังกล่าวได้รับการรับรองใหม่อีกครั้งเพื่อใช้สำหรับข้อบ่งใช้ดังข้างต้น อันเป็นมาตรการตอบสนองต่อความชุกของการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียที่มากขึ้นในปัจจุบัน โดยยานี้มีความเหมาะสมอย่างยิ่งที่จะนำมาใช้ต่อเนื่องระยะยาว เพื่อป้องกันการเกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ เนื่องจากแบคทีเรียไม่สามารถปรับตัวให้ดื้อต่อฟอร์มาลดีไฮด์ได้ อย่างไรก็ดี ยานี้ไม่สามารถใช้ในผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตบกพร่องได้ เนื่องจากจะทำให้อาการชองโรคแย่ลงและเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากยาได้มากขึ้น นอกจากนี้แล้วยังมีการพัฒนาเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนให้อยู่ในรูปแบบยาครีมและสเปรย์ เพื่อใช้ในการรักษาภาวะที่เหงื่อออกมากและกลิ่นตัวแรงเกินไป
อาการไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิดขึ้นได้ในผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยเฮกซะเมทิลีนเตตรามีน ได้แก่ เกิดผื่นคันตามผิวหนัง ระคายเคืองทางเดินอาหาร คลื่นไส้ อาเจียน กระเพาะอาหารอักเสบ ท้องเสีย เกิดตะคริวที่ท้อง ปัสสาวะไม่ออกหรือปัสสาวะขัด มีเลือดปนมากับปัสสาวะหรือปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะถี่และบ่อย การตรวจปัสสาวะอาจพบมีโปรตีนในปัสสาวะ ซึ่งอาการไม่พึงประสงค์ที่เกิดขึ้นกับระบบทางเดินปัสสาวะ เป็นสาเหตหลักที่ทำให้มีการใช้เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนลดน้อยลงในปัจจุบัน
การใช้ประโยชน์ > การย้อมสีทางมิญชวิทยา

ในการศึกษาทางมิญชวิทยานั้นมีการนำสีย้อมเมทีนามีนซิลเวอร์หลายชนิดมาใช้เพื่อย้อมติดสีแกรม ได้แก่:
สีย้อมเมทีนามีนซิลเวอร์ของโกรค็อตต์ ถูกนำมาใช้เพื่อคัดเลือกจุลชีพจำพวกราเส้นไยกันอย่างแพร่หลาย
สีย้อมโจนส์ เป็นเมทีนามีนซิลเวอร์จำพวก Periodic acid-Schiff สำหรับย้อมเยื่อรองรับพื้นฐาน, หรือย้อมเพื่อดู "spiked" ของเยื่อรองรับพื้นฐานของไต ซึ่งมีความสัมพันธ์กับการเกิด membranous glomerulonephritis
การใช้ประโยชน์ > เชื้อเพลิงแข็ง

เช่นเดียวกันกับ 1,3,5-ไตรออกเซน, เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนเป็นส่วนประกอบหนึ่งของเชื้อเพลิงเม็ดเฮกซะมีนที่นิยมใช้ในกลุ่มคนตั้งแคมป์, ออกค่าย, หน่วยทหาร เพื่อเป็นแหล่งความร้อนในการประกอบอาหารและการปันส่วนเชื้อเพลิงในหน่วยทหาร  เชื้อเพลิงแข็งชนิดนี้มีข้อดีคือไม่ก่อให้เกิดควันเมื่อเกิดการเผาไหม้, มีปริมาณความร้อนจากการเผาไหม้ (Heat of combustion) ที่สูงมากถึง 30.0 เมกะจูลต่อกิโลกรัม (MJ/kg), ไม่กลายเป็นสาเหลวเมื่อเกิดการเผาไหม้ และไม่เหลือเถ้าจากการเผา นอกจากนี้ เชื้อเพลิงเมทีนามีน (เฮกซะมีน) มาตรฐาน 0.149 กรัม ถูกนำมาใช้เป็นแหล่งกำเนิดไฟที่สะอาดและทำซ้ำได้ในห้องปฏิบัติกันไฟเพื่อทดสอบการติดไฟของพรมปูพื้น
การใช้ประโยชน์ > วัตถุเจือปนอาหาร

เฮกซะเมทิลีนเตตรามีน หรือเฮกซะมีนยังถูกนำมาใช้เป็นวัตถุเจือปนอาหารเพื่อป้องกันการเน่าเสีย (INS number 239) โดยได้รับการรับรองจากสหภาพยุโรปให้ใช้สารนี้เพื่อจุดประสงค์ดังกล่าวได้ ภายใต้เลขอี E239 อย่างไรก็ตาม เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนไม่ได้รับการรับรองให้ใช้เป็นวัตถุเจือปนอาหารในสหรัฐอเมริกา, รัสเซีย, ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์
การใช้ประโยชน์ > ตัวทำปฏิกิริยาในเคมีอินทรีย์

เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนเป็นตัวทำปฏิกิริยาอเนกประสงค์ในการสังเคราะห์อินทรีย์, สารนี้ถูกนำมาใช้ในปฏิกิริยาดัฟฟ์ (ปฏิกิริยาฟอร์มิเลชันของเอรีน), ปฏิกิริยาซอมเมเลต์ (การเปลี่ยนเบนซิลเฮไลด์ไปเป็นอัลดีไฮด์), และปฏิกิริยาดีลีพีน (การสังเคราะห์เอมีนจากอัลคิลเฮไลด์)
การใช้ประโยชน์ > วัตถุระเบิด

เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนเป็นส่วนประกอบพื้นฐานในการสร้างระเบิด RDX และระเบิด C-4 รวมไปถึงระเบิดออคโตเจน, เฮกซามีนไดไนเตรท และ เฮกซะเมทิลีน ไตรเปอร์ออกไซด์ ไดเอมีน (HMTD) ตัวอย่างปฏิกิริยาการสร้างระเบิด RDX ดังแสดงต่อไปนี้
แนวโน้มการผลิต

ตั้งแต่ช่วงปี ค.ศ. 1990 เป็นต้นมา จำนวนผู้ผลิตเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนในยุโรปนั้นลดลงอย่างต่อเนื่อง อาทิ โรงงาน SNPE ของฝรั่งเศสที่ปิดกิจการไปในปี 1990, การผลิตในโรงงานที่ลอยนา ประเทศเยอรมนีได้หยุดลงในปี ค.ศ. 1993, ปี ค.ศ. 1996 โรงงานผลิตในอาโกรลิงซ์ได้ปิดกิจการลง, ปี ค.ศ. 2001 บอร์เดนผู้ผลิตเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนในสหราชอาณาจักรได้หยุดการดำเนินกิจการ, ปี ค.ศ. 2006  โรงงานเคมโค (Chemko) ในสาธารณรัฐสโลวักได้หยุดการผลิตยานี้ลงเช่นกัน โดยในปัจจุบัน โรงงานที่ยังคงมีการผลิตเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนอยู่ ได้แก่ INEOS ของเยอรมนี, Caldic ของเนเธอร์แลนด์, และ Hexion ของอิตาลี ส่วนในสหรัฐอมเริกา Eli Lilly and Company ได้หยุดการผลิตสารนี้ไปเมื่อปี ค.ศ. 2002 นอกเหนือจากยุโรปแล้ว ในออสเตรเลียและเม็กซิโกยังมีการผลิตเฮกซะเมทิลีนเตตรามีนเพื่อใช้เป็นเม็ดเชื้อเพลิงซึ่งดำเนินการโดย บริษัทธาลส์ ออสเตรเลีย จำกัด (Thales Australia) และ เอบิยา (Abiya) ตามลำดับ
เฮกซะเมทิลีนเตตรามีนมีจำหน่ายในประเทศไทยภายใต้ชื่อการค้า Hiprex (ฮิปเปร็กซ์) โดยบริษัท Aventis Pharmaceuticals, Urex (ยูเร็กซ์) ของบริษัท Vatring Pharmaceuticals และ Mandelamine (แมนเดลามีน) ของบริษัท Warner Chilcott Laboratories
ดูเพิ่ม

สถานีย่อยเภสัชกรรม
ครีซอล
ฟอร์มาลดีไฮด์
ยาปฏิชีวนะ
ปลายประสาทอิสระ

ปลายประสาทอิสระ (อังกฤษ: free nerve ending, อังกฤษ: naked nerve ending, terminatio neuralis, ตัวย่อ  FNE) เป็นปลายของประสาทนำเข้า  (afferent nerve)  เป็นส่วนที่ส่งข้อมูลจากอวัยวะต่าง ๆ ไปยังสมอง
เป็นปลายประสาทที่ทำหน้าที่เป็นตัวรับความรู้สึกที่ผิวหนัง  (cutaneous receptors)  ทำหน้าที่รับความรู้สึกสัมผัส อุณหภูมิ และความรู้สึกเจ็บปวด
โครงสร้าง

ปลายประสาทอิสระเป็นปลายที่ไม่มีถุงหุ้ม  ไม่มีโครงสร้างที่ซับซ้อนเหมือนกับที่เจอในปลายประสาทประเภท  Meissner's corpuscle  หรือ Pacinian corpuscle
เป็นปลายประสาทที่มีมากที่สุดและพบบ่อยที่สุดในผิวหนังในชั้นหนังกำพร้า (ตั้งแต่บริเวณชั้น stratum basale ถึง stratum granulosum) โดยอยู่รอบ ๆ ปุ่มรากผม  (hair follicle)
มีรูปร่างเหมือนกับรากฝอยของพืช
ประเภท

ปลายประสาทอิสระสามารถแยกประเภทได้โดยอัตราการปรับตัว ลักษณะที่รับรู้จากสิ่งเร้า และประเภทของใยประสาท
ประเภท > อัตราการปรับตัว

ประเภทของปลายประสาทอิสระสามารถแยกออกเป็น  แบบปรับตัวอย่างรวดเร็ว  แบบปรับตัวอย่างปานกลาง  และแบบปรับตัวอย่างช้า ๆ ตัวอย่างเช่นใยประสาทแบบ Aδ ปรับตัวอย่างรวดเร็ว  และแบบ C ปรับตัวอย่างช้า ๆ[ต้องการอ้างอิง]
ประเภท > ลักษณะที่รับรู้จากสิ่งเร้า

ปลายประสาทอิสระสามารถตรวจจับอุณหภูมิ ตัวกระตุ้นเชิงกลเช่นแรงสัมผัส  แรงกด  และแรงยืด  หรือเริ่มกระบวนการโนซิเซ็ปชั่นซึ่งอาจจะนำไปสู่ความเจ็บปวด  ดังนั้น  จึงมีปลายประสาทอิสระที่ทำหน้าที่เป็นตัวรับอุณหภูมิ  (thermoreceptor)  ตัวรับแรงกลที่ผิวหนัง  (cutaneous mechanoreceptor)  และโนซิเซ็ปเตอร์  หรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ  ปลายประสาทหนึ่งสามารถรับความรู้สึกเกี่ยวกับลักษณะหลายอย่างของสิ่งเร้า เป็นความสามารถที่เรียกว่า  polymodality
ประเภท > ประเภทของใยประสาท

ใยประสาทประเภท Aδ  (เอเด็ลตา)  หรือกลุ่ม III  และประเภท  C  หรือกลุ่ม  IV  โดยมากไปสุดเป็นปลายประสาทอิสระ
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  ศ.พญ. ผาสุก มหรรฆานุเคราะห์ (พ.ศ. 2556). ประสาทกายวิภาคศาสตร์พื้นฐาน  (Basic neuroanatomy). กรุงเทพมหานคร: ศ.พญ. ผาสุก มหรรฆานุเคราะห์. ISBN 978-616-335-105-0. {{cite book}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |year= (help)
↑  Meissner's corpuscle เป็นตัวรับแรงกล  (mechanoreceptors)  ซึ่งเป็นตัวรับความรู้สึกประเภทหนึ่ง  เป็นปลายประสาทในผิวหนังที่ทำหน้าที่รับสัมผัสเบา  มีความไหวสูงสุดเมื่อรับแรงสั่นสะเทือนมีความถี่ต่ำกว่า  50  เฮิรตซ์  เป็นตัวรับความรู้สึกประเภทปรับตัวเร็ว  (rapidly adaptive)
↑  Pacinian corpuscle เป็นหนึ่งในตัวรับแรงกล  (mechanoreceptor)  หลักสี่อย่าง  เป็นปลายประสาทในผิวหนังทำหน้าที่รับแรงสั่นสะเทือนและแรงกด  การรับรู้แรงสั่นสะเทือนสามารถทำให้ตรวจสอบความหยาบความละเอียดของผิววัตถุได้
↑  คือส่งสัญญาณบอกถึงสิ่งเร้าเฉพาะในขณะที่ระดับของสิ่งเร้ากำลังเปลี่ยน  เมื่อระดับของสิ่งเร้าคงที่แล้ว  ก็หยุดส่งสัญญาณ
ข้อมูลเพิ่มเติม

MacIver M, Tanelian D (1993). "Free nerve ending terminal morphology is fiber-type-specific for A delta and C fibers innervating rabbit corneal epithelium". J Neurophysiol. 69 (5): 1779–83. PMID 8509835.
แม่แบบ:GraySubject
Nociception: Transduction เก็บถาวร 2005-11-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. From the University of Utah.
Hada R (1990). "[Difference in responses of free nerve endings and Ruffini-type endings innervating the cat mandibular periosteum to square wave pressure stimuli, ramp mechanical stimuli and triangular vibrations]". Shikwa Gakuho. 90 (2): 161–80. PMID 2135092.
Textbook in Medical Physiology And Pathophysiology: Essentials and clinical problems. เก็บถาวร 2005-02-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Copenhagen Medical Publishers. 1999 - 2000
Cleland C, Hayward L, Rymer W (1990). "Neural mechanisms underlying the clasp-knife reflex in the cat. II. Stretch-sensitive muscular-free nerve endings". J Neurophysiol. 64 (4): 1319–30. PMID 2258749.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
Somatosensory System เก็บถาวร 2004-12-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน from Dr. Daley of North Carolina Wesleyan College.
เฮพารินโคแฟกเตอร์ II

เฮพารินโคแฟกเตอร์ II (อังกฤษ: Heparin cofactor II หรือ HCII) เป็นโปรตีนที่พบในมนุษย์ ถูกถอดรหัสได้จากยีน SERPIND1 บนโครโมโซมคู่ที่ 22 ถูกจัดอยู่มหาวงศ์เซอร์ปิน เคลดดี ลำดับที่ 1 มีฤทธิ์เป็นสารยับยั้งซีรีนโปรตีเอส (serine proteinase inhibitor) ทั้งนี้ HCII เป็นสารตัวกลางที่มีความจำเป็นต่อกระบวนการการจับลิ่มของเลือด โดยจะออกฤทธิ์ยับยั้งแฟกเตอร์ IIa และเป็นโคแฟกเตอร์ต่อเฮพารินและเดอมาแตนซัลเฟต นอกจากนี้ยังสามารถต้านทรอมบินได้เล็กน้อย โดย HCII จะสามารถออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของทรอมบินได้อย่างรวดเร็วเมื่อมีการแตกออกของเฮพารินจากแมสต์เซลล์หรือมีการฉีกขาดของเดอมาแตนซัลเฟตที่ผนังหลอดเลือด
ยีน SERPIND1 ที่ควบคุมการถอดรหัส  HCII นั้น มีส่วนประกอบที่สำคัญเป็น 4 เอ็กซอน และ 5 อินตรอน การวิเคราะห์หลักฐานกายวิภาคเปรียบเทียบพบว่า HCII มีการพัฒนาโครงสร้างมาจากจุดกำเนิดเดียวกันกับแอนติทรอมบินและโปรตีนสมาชิกอื่นในกลุ่มแอลฟา-1 แอนติทริปซิน แต่ทำหน้าที่ต่างกัน (homology) โดยการกลายพันธุ์ของยีนนี้มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะพร่องเฮพารินโคแฟกเตอร์ II (heparin cofactor II deficiency) ซึ่งจะทำให้มีการสร้างทรอมบินที่มากเกินและเกิดภาวะเลือดแข็งตัวเร็วกว่าปกติได้ (Hypercoagulable state)
ดูเพิ่ม

โคแฟกเตอร์
เซอร์ปิน
ศาลภัญชิกา

รูปศาลภัญชิกาใต้ต้นไม้บนโตรณะตะวันออกของพุทธศาสนสถานสถูปสาญจี นิยมบรรยายรูปนี้ว่าเป็นรูปของยักษี
รูปศาลภัญชิกาลำดับที่หนึ่ง (ทรรปณสุนทรี; โฉมงามกับกระจก) เจนนเกศวเทวาลัย เบลูร์ รัฐกรณาฏกะ, ศตวรรษที่ 12, ศิลปะโหยสละ รูปนี้เป็นศาลภัญชิกาในท่ายืนตริภังค์
ศาลภัญชิกา หรือ สาลภัญชิกา (ศาลภํชิกา [ศาละภัญชิกา], อักษรโรมัน: shalabhanjika หรือ salabhanjika) เป็นคำในศิลปะอินเดียและวรรณกรรมอินเดียที่มีความหมายหลายแบบ ในศิลปะพุทธ คำนี้ใช้เรียกรูปสตรีหรือยักษียืนข้างหรือยืนเกาะต้นไม้ หรือใช้เรียกเหตุขณะพระนางสิริมหามายาทรงประทับข้างต้นสาละ ขณะทรงให้กำเนิดเจ้าชายสิทธัตถะ ในศิลปะฮินดูและไชนะ ไม่ได้มีความหมายเฉพาะเจาะจงเท่าในศิลปะพุทธ คำนี้อาจใช้เรียกประติมากรรมใด ๆ ก็ตามที่ประดับบนผนังไม่ให้ดูจืดชืดน่าเบื่อ โดยส่วนใหญ่เป็นประติมากรรมรูปสตรี นอกจากนี้ ในวรรณกรรมพุทธยังปรากฏใช้คำว่า สาลภัญชิกา เรียกเทศกาลอินเดียโบราณหนึ่งซึ่งฉลองเมื่อต้นสาละออกดอก ในบริลทที่เปรียบเทียบกับประสูติกาลของพระโคตมพุทธเจ้า
ในวรรณกรรม นอกจากความหมายทางประติมากรรมแล้ว ยังอาจหมายถึงตุ๊กตา เทวดา ภูติ ไปจนถึงโสเภณี ทั้งหมดนี้ขึ้นกับบริบท ในบริบทเหล่านี้ยังปรากฏคำอื่น ๆ เช่น มทนไก (madanakai), มทนิกา (madanika) หรือ ศิลาพาลิเก (shilabalika) โดยเฉพาะในวรรณกรรมภาษากันนาดา ส่วนในบริบทของกวีนิพนธ์และดนตรีอินเดีย คำนี้มีความหมายใกล้เคียงกับจังหวะ ปัถยา (pathyā) ซึ่งเป็นหนึ่งในจังหวะย่อย จันทะ (chanda) ในกลุ่ม จตุษปาทิ (catuṣpadi) ใช้สำหรับการเปลี่ยนผ่าน
นอกจากจะหมายถึงเหตุการณ์ที่พระนางสิริมหามายาให้ประสูติแก่เจ้าชายสิทธัตถะแล้ว ตามสถูปในศาสนาพุทธยังปรากฏประติมากรรมที่แสดงสตรีเคียงต้นไม้ ส่วนมากมักจับหรือเกาะกิ่งไม้นั้นในลักษณะคล้ายกับพระนางสิริมหามายา แต่ในบริบทเหล่านี้สาลภัญชิกาจะหมายถีงรุกขเทวดาในคติชนของอินเดียโบราณ ซึ่งมีความสัมพันธ์กับการมีบุตร
ศัพทมูล

คำว่า ศาลภัญชิกา ประกอบมาจากคำภาษาสันสกฤต คือ ศาลา และ ภัญชิกา คำว่า ภัญชิกา มีความหมายว่า 'การหัก, รบกวน" ส่วน ศาลา หมายถึง "บ้าน, พื้นที่, พื้นที่ปิด, ผนัง, ศาลา" เช่นในคำว่า ธรรมศาลา หรือ โคศาลา คำเดียวกันนี้ยังสามารถหมายถึงต้นสาละซึ่งเป็นไม้มีค่า นักวิชาการด้านภาษาสันสกฤต วอเกล (Vogel) ระบุว่าความหมายอันหลากหลายของ ศาลภัญชิกา ในธรรมเนียมต่าง ๆ ของอินเดีย อาจเกี่ยวเนื่องกับความสำคัญของต้นสาละ ซึ่งในศาสนาพุทธมองต้นสาละเกี่ยวกับประสูติกาลของพระโคตมพุทธเจ้า และในฮินดูกับไชนะมองต้นสาละในฐานะไม้มีค่าสำหรับแกะสลักประติมากรรม
วอเกลระบุว่าคำว่า ศาลภัญชิกา ไม่ปรากฏในวรรณกรรมยุคพระเวทหรือในวรรณกรรมภาษาบาลี ไปจนถึงมหากาพย์ที่สำคัญของอินเดีย แต่มีปรากฏในวรรณกรรมยุคคลาสสิกของอินเดียจากต้นสหัสวรรษที่ 1 เช่น พุทธจริต (Buddhacarita, ราวปี 100) โดยอศวโฆษะ ส่วนคำที่คล้ายกัน ซึ่งคือ สาสตรี (salastri, หมายถึงสตรีที่เกิดออกจากต้นสาละ) ปรากฏในวรรณกรรมฮินดู นาฏยศาสตระ ที่วรรค 2.83–84 ข้อเท็จจริงเหล่านี้อาจสะท้อนว่าวรรณกรรมเขียนตามธรรมเนียมและความนิยมในการแกะสลักไม้สาละ คำที่คล้ายกันยังรวมถึง มทนิกา (madanika), ปุตรีลิกา (putrilika), สตมภปุตรี (stambhaputri), สตมภปุตริกา (stambhaputrika) และ ปุตริกา (putrika) ประสันนะ อาจารยะ (Prasanna Acharya) นักวิชาการภาษาสันสกฤต และผู้นิพนธ์ สารานุกรมสถาปัตยกรรมฮินดู (An Encyclopedia of Hindu Architecture) ระบุว่า ศาลา และ ภัญชิกา ที่ปรากฏในวรรค 2.79 ของ นาฏยศาสตระ เป็นบริบทที่หมายถึง "รูป [หรือประติมากรรม] ที่ทำจากไม้"
วอเกล, อาจารยะ และนักวิชาการคนอื่น ๆ  ให้ข้อสรุปว่าในศิลปกรรมและวรรณกรรมของฮินดูกับไชนะ คำนี้ใช้หมายถึงรูปปั้นใด ๆ บนผนัง เสา หรือโถง
ดูเพิ่ม

คาร์ยาติด ลักษณะคล้ายกันในวัฒนธรรมยุโรป
รายนามรุกขเทวดา
ยักษินี
อิลฮัม แอลีเยฟ

| อิลฮัม แอลีเยฟ |
| --- | --- |
İlham Əliyev


ประธานาธิบดีอาเซอร์ไบจาน คนที่ 4
อยู่ในวาระ
เริ่มดำรงตำแหน่ง  31 ตุลาคม พ.ศ. 2546
นายกรัฐมนตรี: Artur Rasizade Novruz Mammadov แอลี แอแซดอฟ
ก่อนหน้า: เฮย์แดร์ แอลีเยฟ
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 24 ธันวาคม พ.ศ. 2504 (62 ปี) บากู สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาเซอร์ไบจาน
พรรคการเมือง: พรรคอาเซอร์ไบจานใหม่
ลายมือชื่อ: 

อิลฮัม เฮย์แดร์ โอกลู แอลีเยฟ (อาเซอร์ไบจาน: İlham Heydər oğlu Əliyev เกิด 24 ธันวาคม พ.ศ. 2504) เป็นประธานาธิบดีคนที่ 4 และคนปัจจุบันของอาเซอร์ไบจาน เขาเริ่มดำรงตำแหน่งตั้งแต่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2546 นอกจากนี้เขายังทำหน้าที่เป็นประธานพรรคอาเซอร์ไบจานใหม่และประธานคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติอีกด้วย อิลฮัม แอลีเยฟ เป็นบุตรชายของเฮย์แดร์ แอลีเยฟ ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีตั้งแต่ พ.ศ. 2536 - พ.ศ. 2546
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

| โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา สาธิตบ้านสมเด็จ |
| --- | --- |

อาคารประมวญวิชาพูล (อาคาร 18) มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา 1061 ซอยอิสรภาพ 15 ถนนอิสรภาพ แขวงหิรัญรูจี เขตธนบุรี กรุงเทพฯ 10600 ประเทศไทย
ข้อมูล
ประเภทโรงเรียน: โรงเรียนในสังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
คำขวัญ: สจฺจํ เว อมตา วาจา (วาจาจริงเป็นสิ่งไม่ตาย)
ก่อตั้ง: 17 มีนาคม พ.ศ. 2439 (128 ปี)
ผู้ก่อตั้ง: สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)
ผู้อำนวยการ: สิริชัย เอี่ยมสอาด
การลงทะเบียน: 700 คน
ภาษาที่ใช้เป็นสื่อการสอน:  ภาษาไทย  ภาษาอังกฤษ  ภาษาจีนกลาง
สี:    ม่วงและขาว
เว็บไซต์: Satit.BSRU
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา (อังกฤษ: The Demonstration School of Bansomdejchaopraya Rajabhat University; ย่อ: บ.ส. / satit bsru) เรียกอย่างย่อว่า สาธิตบ้านสมเด็จ เป็นโรงเรียนในสังกัดกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ก่อตั้งโดย สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) เมื่อวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2439 ปัจจุบันโรงเรียนมีอายุ 128 ปี โรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จเป็นหนึ่งในโรงเรียนที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย และเคยเป็นโรงเรียนมัธยมที่มีชื่อเสียงมากที่สุดของกรุงเทพมหานครฝั่งธนบุรี
โรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จ ปัจจุบันตั้งอยู่ในพื้นที่ของมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา 1061 ซอยอิสรภาพ 15 ถนนอิสรภาพ แขวงหิรัญรูจี เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร 10600 ประกอบด้วยอาคารหลัก 3 หลัง ได้แก่ อาคารพระยาประมวญวิชาพูล (วงศ์ บุญ-หลง) อาคารสุริยาคาร (อาคาร 19) และอาคารวิทยาศาสตร์ (อาคาร 20) โรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จเป็นโรงเรียนที่มุ่งพัฒนาศักยภาพผู้เรียนให้เป็นคนดี มีความเป็นเลิศทางวิชาการ เป็นต้นแบบฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู นำนวัตกรรมทางการศึกษามาจัดการเรียนรู้ขั้นพื้นฐานให้มีคุณภาพตามมาตรฐานโรงเรียนชั้นนำ โรงเรียนผลิตศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียงมากมาย อาทิ พลตรีจำลอง ศรีเมือง ปราปต์ นักเขียน นักแสดง นักวิจัย บุคคลากรทางการศึกษา และอื่น ๆ อีกมากมาย
โรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จ เป็นโรงเรียนที่ขึ้นชื่อเรื่อง "อิสระและเสรีภาพของนักเรียน" เป็นอย่างมาก ดังเห็นได้จากคำกล่าวของอดีตผู้อำนวยการโรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จ อาจารย์เจียมศักดิ์ คงสงค์ ที่ได้เคยกล่าวไว้ว่า "เด็กไม่ใช่สัตว์เลี้ยง ไม่ต้องขังคอก" เนื่องจากโรงเรียนอยู่ในพื้นที่ของมหาวิทยาลัยจึงทำให้โรงเรียนไม่มีประตูและรั้วเหมือนโรงเรียนอื่น ทำให้นักเรียนสามารถเข้าออกโรงเรียนได้อย่างอิสระ ตอนพัก นักเรียนสามารถออกมาหาซื้ออุปกรณ์การเรียน ถ่ายเอกสาร ได้ด้วยตนเองทำให้เกิดความคล่องตัวในการใช้ชีวิตภายในโรงเรียน ในช่วงพักกลางวันนักเรียนส่วนใหญ่มักจะออกไปรัปประทานอาหารข้างหน้าปากซอยหรือบิ๊กซีอิสรภาพ บางกลุ่มก็อาจจะไปไกลถึงไอคอนสยาม วังหลังหรือเซ็นทรัลปิ่นเกล้าเลยทีเดียว ทั้งนี้ก็ทำให้นักเรียนได้ฝึกความรับผิดชอบและการบริหารเวลาไปโดยปริยาย
ทำเนียบผู้บริหาร

| ลำดับ | ภาพถ่าย | รายนามผู้อำนวยการ | วาระการดำรงตำแหน่ง |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 |  | นายเอ ซี | ตั้งแต่ 17 มีนาคม 2439(ในฐานะผู้อำนวยการโรงเรียนราชวิทยาลัย) |
| 1 | พระยาประมวญวิชาพูล | พระยาประมวญวิชาพูล (วงศ์ บุญ-หลง) | 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2458 - พ.ศ. 2470(ในฐานะผู้อำนวยการโรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จ) |
| 2 |  | พระวิเศษศุภวัตร์ (เทศสุนทร กาญจนะศัพท์) | พ.ศ. 2473 - พ.ศ. 2481 |
| ⋮ | ⋮ | ⋮ (ยังไม่มีข้อมูลอย่างเป็นทางการเกี่ยวกับ ผู้อำนวยการระหว่างปี พ.ศ. 2481-พ.ศ.2547) | ⋮ |
|  |  | เจียมศักดิ์ คงสงค์ | ตั้งแต่ก่อนปี พ.ศ. 2547  สิ้นสุดวาระ พ.ศ. 2550 |
|  |  | ทวีศักดิ์ จงประดับเกียรติ | ตั้งแต่ พ.ศ. 2550 16 ตุลาคม 2558 - 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2563 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2563 - พ.ศ. 2564 |
|  |  | สิริชัย เอี่ยมสอาด | ตั้งแต่ พ.ศ. 2564 - ปัจจุบัน |
อาคารและสิ่งอำนวยความสะดวก > อาคาร

โรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จ ประกอบด้วยอาคารเรียนหลัก 3 หลัง ได้แก่
อาคารพระยาประมวญวิชาพูล (วงศ์ บุญ-หลง) (อาคาร 18)  อาคารประมวญวิชาพูล (วงศ์ บุญ-หลง)  อาคาร 18 ในปัจจุบันเป็นอาคารเรียนหลักของโรงเรียนสาธิตบ้านสมเด็จอาคารพระยาประมวญวิชาพูล (วงศ์ บุญ-หลง) (อาคาร 18)  เป็นอาคารเรียนหลังหลักมีทั้งหมด 12 ชั้น มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน ทั้ง ห้องประชุม ห้องเกียรติยศ ห้องนันทนาการ ห้องกีฬา ต่าง ๆ ยิมเนเซียม ห้องปฏิบัติการต่าง ๆ เป็นต้น เดิมอาคาร 18 เป็นอาคารเรียนหลังแรก เป็นอาคารไม้สูง 2 ชั้น แต่ภายหลังปีพ.ศ. 2558 ได้มีการรื้อถอนเพื่อสร้างเป็นอาคารเรียนหลักหลังใหม่ที่ทันสมัยและใช้ประโยชน์ได้ในอนาคต โดยอาคารพระยาประมวญวิชาพูล (วงศ์ บุญ-หลง) เปิดใช้งานครั้งแรก ในวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2560
อาคารสุริยาคาร  (อาคาร 19) อาคารสุริยาคาร (อาคาร 19)
อาคารวิทยาศาสตร์ (อาคาร 20) อาคารวิทยาศาสตร์ (อาคาร 20)
บ้านเอกะนาค
หลักสูตร

มัธยมศึกษาตอนต้น (ม.1 - ม.3)
สายการเรียนปกติ
สายการเรียนปกติ ประกอบด้วย 3 ห้องเรียน ต่อ 1 ระดับชั้น นักเรียนโดยประมาณ 120 คน ต่อระดับชั้น
Gifted Program
Gifted Program ประกอบด้วย 1 ห้องเรียน ต่อ 1 ระดับชั้น นักเรียนโดยประมาณ 40 คน ต่อระดับชั้น
มัธยมศึกษาตอนต้น (ม.4 - ม.6)
สายการเรียนวิทยาศาสตร์ - คณิตศาสตร์
สายการเรียนวิทยาศาสตร์ - คณิตศาสตร์ ประกอบด้วย 2 ห้องเรียน ต่อ 1 ระดับชั้น นักเรียนโดยประมาณ 80 คน ต่อระดับชั้น
สายการเรียนภาษาอังกฤษ - คณิตศาสตร์
สายการเรียนภาษาอังกฤษ - คณิตศาสตร์ ประกอบด้วย 1 ห้องเรียน ต่อ 1 ระดับชั้น นักเรียนโดยประมาณ 40 คน ต่อระดับชั้น
สายการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาจีน
สายการเรียนภาษาอังกฤษ - ภาษาจีน ประกอบด้วย 1 ห้องเรียน ต่อ 1 ระดับชั้น นักเรียนโดยประมาณ 40 คน ต่อระดับชั้น
สายการเรียนพลศึกษา
สายการเรียนพลศึกษา ประกอบด้วย 1 ห้องเรียน ต่อ 1 ระดับชั้น นักเรียนโดยประมาณ 40 คน ต่อระดับชั้น
โรคจอตามีสารสี

| โรคจอตามีสารสี  (Retinitis pigmentosa) |
| --- | --- |

ด้านหลัง/ก้นตา (Fundus) ของคนไข้โรคอาร์พีระยะกลาง (mid stage) ให้สังเกตสารสี/รอยเปรอะสีดำ (bony spicule) ที่ส่วนรอบ ๆ ตรงกลางที่เกิดกับการเสื่อมของจอตา (retinal atrophy) แม้จุดภาพชัด (macula) จะคงสภาพอยู่แต่ส่วนรอบ ๆ ก็ซีดไป เส้นเลือดในจอตาก็ลีบลงด้วย
สาขาวิชา: จักษุวิทยา
อาการ: เห็นไม่ดีต่อกลางคืน เห็นรอบนอก (peripheral vision) ได้แย่ลง
การตั้งต้น: ตั้งแต่เด็ก
สาเหตุ: กรรมพันธุ์
วิธีวินิจฉัย: การตรวจตา
การรักษา: อุปกรณ์ช่วยคนที่เห็นได้น้อย ไฟส่องที่พกพาได้ สุนัขนำทาง
ยา: Vitamin A palmitate
ความชุก: 1 คนใน 4,000 คน
โรคจอตามีสารสี
หรือ โรคอาร์พี 
(อังกฤษ: Retinitis pigmentosa ตัวย่อ RP)
เป็นความผิดปกติทางพันธุกรรมทางตาที่ทำให้เสียสายตา
อาการรวมทั้งตาฟางกลางคืน (nyctalopia) และการเสียการเห็นรอบนอก (peripheral vision) คือเห็นข้าง ๆ หรือรอบ ๆ ได้น้อยลง
อาการปกติจะค่อย ๆ ปรากฏ
เมื่อเห็นรอบนอกได้แย่ลง บางคนอาจลานสายตาแคบลงเหมือนมองผ่านอุโมงค์ (tunnel vision)
แต่ตาบอดสนิทจะไม่สามัญ
โรคปกติจะสืบทอดมาจากพ่อแม่
โดยมีการกลายพันธุ์ของยีนหนึ่ง ๆ ในบรรดา 50 ยีนที่ได้ระบุแล้วเป็นอย่างน้อย
วิถีการดำเนินของโรครวมการค่อย ๆ เสียเซลล์รับแสงรูปแท่งที่ด้านหลังของตา
แล้วปกติจะตามด้วยการเสียเซลล์รูปกรวยต่อมา
การวินิจฉัยจะทำเมื่อตรวจจอตาแล้วพบสารสี/รอยเปรอะดำ
วิธีการตรวจยืนยันอื่น ๆ รวมทั้ง electroretinography, การตรวจลานสายตา และการตรวจยีน
ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาโรคนี้
วิธีช่วยบรรเทาปัญหาในชีวิตรวมทั้งอุปกรณ์ช่วยการมองเห็น (เช่น แว่นขยาย) ไฟส่องที่พกพาได้ (เช่น ไฟฉาย) และสุนัขนำทาง
อาหารเสริมคือ vitamin A palmitate อาจช่วยให้สายตาแย่ช้าลง
ตาเทียม (visual prosthesis) อาจเป็นทางเลือกอย่างหนึ่งสำหรับคนที่มีโรครุนแรงมาก
ประเมินว่าคน 1 คนใน 4,000 คนมีโรค
โรคจะเริ่มตั้งแต่วัยเด็กแต่บางคนอาจไม่ได้รับผลกระทบจนกระทั่งเป็นผู้ใหญ่
ผลของโรคเห็นได้ง่ายถ้าเปรียบเทียบกับทีวีหรือจอคอมพิวเตอร์
คือ แสงจากพิกเซลที่สร้างภาพบนจอเหมือนกับเซลล์รับแสงเป็นล้าน ๆ ตัวในจอตา
ยิ่งมีพิกเซลน้อยลงเท่าไร ภาพที่เห็นก็ชัดน้อยลงเท่านั้น
มีเซลล์รับแสงจำนวนน้อยกว่า 10% ที่สามารถรับภาพสี
โดยเป็นแสงสว่างดังที่มีในช่วงกลางวัน
เซลล์เหล่านี้อยู่ตรงกลางของจอตา
เซลล์รับแสงกว่า 90% ที่เหลือสามารถรับแสงสลัวเป็นภาพขาวดำ
ซึ่งใช้ในที่สลัวและในตอนกลางคืน เป็นเซลล์ซึ่งอยู่รอบ ๆ จอตา
โรคทำลายเซลล์รับแสงจากนอกเข้ามาส่วนตรงกลาง หรือจากส่วนตรงกลางออกไปส่วนนอก
หรือทำลายเป็นย่อม ๆ ที่ทำให้เซลล์ส่วนตรงนั้นมีประสิทธิภาพตรวจจับแสงได้น้อยลง
ความเสื่อมจากโรคนี้จะลุกลามโดยยังไม่มีวิธีรักษา