stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
คาร์ช คิราย
ทีมชาติสหรัฐ

คิรายเข้าร่วมทีมชาติใน ค.ศ. 1981 โดยการเล่นตัวตีด้านนอก เขาได้พิสูจน์แล้วว่าเป็นผู้ส่งบอลที่แข็งแกร่งมาก พร้อมกับเพื่อนร่วมทีม แอลดิส เบอร์ซินส์ คิรายเป็นรากฐานสำหรับระบบการรับลูกเสิร์ฟ "สองคน" ที่ดัก บีล สร้างขึ้นใน ค.ศ. 1983 นอกจากจะครอบคลุมการรับลูกเสิร์ฟครึ่งคอร์ต และส่งบอลให้ดัสตี ดโวชาก ซึ่งเป็นตัวเซตของทีมอย่างต่อเนื่อง คิรายก็พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่าเป็นดีเฟนเดอร์ที่ยอดเยี่ยมและเป็นตัวตีด้านนอกที่มีประสิทธิผลสูง คิรายได้นำทีมชาติสหรัฐรับรางวัลเหรียญทองในการแข่งโอลิมปิกฤดูร้อน 1984 โดยเอาชนะการพ่ายต่อทีมบราซิลในรอบแบ่งกลุ่มด้วยการสยบทีมบราซิลในรอบชิงชนะเลิศ ซึ่งคิรายเป็นผู้เล่นที่อายุน้อยที่สุดในทีมรางวัลเหรียญทอง
การแข่งกีฬาโอลิมปิก ค.ศ. 1984 ได้ถูกทำลายโดยการคว่ำบาตรของทีมโซเวียตและกลุ่มตะวันออก ทีมชาติสหรัฐได้แสดงตำแหน่งของพวกเขาในฐานะทีมที่ดีที่สุดในโลกด้วยการคว้าแชมป์วอลเลย์บอลเวิลด์คัพ 1985 ตามมาด้วยวอลเลย์บอลชิงแชมป์โลก 1986 ส่วนในโอลิมปิกฤดูร้อน 1988 ทีมดังกล่าวได้รับรางวัลเหรียญทองโอลิมปิกครั้งที่สอง ซึ่งคราวนี้เป็นฝ่ายชนะสหภาพโซเวียตในการแข่งชิงแชมป์ โดยคิรายได้รับเลือกให้เป็นกัปตันทีมใน ค.ศ. 1988 ที่โซล รวมทั้งสหพันธ์วอลเลย์บอลระหว่างประเทศได้ยกให้คิรายเป็นผู้เล่นอันดับต้น ๆ ของโลกใน ค.ศ. 1986 และ 1988
หลังจากการแข่งกีฬาโอลิมปิก ค.ศ. 1988 คิรายได้อำลาจากทีมชาติ เขาและเพื่อนร่วมทีมที่ชื่อสตีฟ ทิมมอนส์ได้เล่นวอลเลย์บอลอาชีพให้แก่สโมสรอิลเมสซักเกโรราเวนนาในประเทศอิตาลีตั้งแต่ ค.ศ. 1990 ถึง ค.ศ. 1992 ทีมดังกล่าวได้รวมถึงชาวอิตาลีอย่างฟาบีโอ วุลโล และอันเดรอา การ์ดีนี, โรแบร์โต มัสชีอาเรลลี และสเตฟาโน มาร์กุตตี ในฐานะสมาชิกในทีม โดยในสองฤดูกาล ทีมนี้ได้ชนะรายการต่าง ๆ จำนวนมาก เช่น ลีกวอลเลย์บอลอิตาลี (ค.ศ. 1991), อิตาเลียนคัพ (ค.ศ. 1991), วอลเลย์บอลชายชิงแชมป์สโมสรโลก (ค.ศ. 1991), ซีอีวีแชมเปียนส์ลีก (ค.ศ. 1992) และยูโรเปียนซูเปอร์คัพ (ค.ศ. 1992)
ผลงานระดับอาชีพในวอลเลย์บอลชายหาด

คิรายผลงานระดับอาชีพในสนามแข่งชายหาดมาอย่างยาวนาน และด้วยการชนะการแข่งระดับอาชีพถึง 148 รายการ ถือเป็นผู้เล่นที่ 'ชนะมากที่สุด' ในประวัติศาสตร์ของกีฬาดังกล่าว เขาชนะทัวร์นาเมนต์อย่างน้อยหนึ่งครั้งใน 24 ฤดูกาลจาก 28 ฤดูกาลที่เขาแข่งในระดับอาชีพที่ยาวนานถึงสี่ทศวรรษ เขาอ้างว่าเขาชนะการแข่งร่วมกับพาร์ตเนอร์ 13 คน และในการแข่งขันในประเทศ เขาผ่านเข้ารอบรองชนะเลิศได้มากกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ของเวลาดังกล่าว ซึ่งคิรายลงแข่งเมื่อเมื่ออายุ 40 กลาง ๆ
คิรายลงเล่นในการแข่งชายหาดครั้งแรกเมื่ออายุ 11 ปีในฐานะคู่หูของพ่อ คิรายเคยกล่าวไว้ตอนอายุ 11 ปีว่าเขารู้สึกตื่นเต้นมากที่ได้ค้นพบกีฬาวอลเลย์บอลชายหาดว่าเขาสามารถแข่งกับผู้ชายที่โตแล้วได้ในแง่ที่เท่าเทียม โดยเขาได้รับการประเมิน A และ AA ในกีฬาชายหาดนี้เมื่ออายุ 15 ปี และการประเมิน AAA ของเขาที่อายุ 17 ปี ซึ่งการฝ่าฟันอุปสรรคบนชายหาดครั้งใหญ่ครั้งแรกของคิรายเกิดขึ้นที่เฮอร์โมซาบีชใน ค.ศ. 1978 และในฐานะเด็กอายุ 17 ปีที่เพิ่งสำเร็จการศึกษาระดับไฮสกูล เขาทำให้ผู้ชมเฮอร์โมซาตะลึงด้วยการผ่านเข้ารอบชิงชนะเลิศ ก่อนที่เขาและคู่หูอย่างมาร์โค ออร์เทกา แพ้ให้แก่ทีมที่โดดเด่นประจำวันบนชายหาดอย่างจิม เมงเกส และเกรก ลี ซึ่งในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1980 คิรายได้สร้างทีมชายหาดที่ประสบความสำเร็จโดยจับคู่กับซินจิน สมิธ ผู้เป็นเพื่อนร่วมทีมจากยูซีแอลเอ แล้วความร่วมมือดังกล่าวก็ได้แยกกันเมื่อคิรายมุ่งความสนใจไปที่ทีมชาติสหรัฐ
แหล่งข้อมูลอื่น

Karch Kiraly Volleyball Academy เก็บถาวร 2020-11-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
แม่แบบ:Beach Volleyball Database
| ก่อนหน้า |  | คาร์ช คิราย |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  ฮิว แมคคัตชอน |  | ผู้ฝึกสอนวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติสหรัฐ  (ค.ศ. 2012–ปัจจุบัน) |  | ซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ |
การปรับตัว (ชีววิทยา)

บทความนี้เกี่ยวกับกระบวนการวิวัฒนาการ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ การปรับตัว
ในชีววิทยา คำว่า การปรับตัว (อังกฤษ: adaptation, adaptive trait) มีความหมาย 3 อย่างที่เกี่ยวข้องกัน คือ
เป็นกระบวนการวิวัฒนาการแบบพลวัตที่ปรับประชากรสิ่งมีชีวิตให้เข้ากับสิ่งแวดล้อม และดังนั้น จึงเพิ่มความเหมาะสมของสิ่งมีชีวิต
เป็นสภาพของกลุ่มประชากรเนื่องจากกระบวนการนั้น
เป็นลักษณะปรากฏ/ฟีโนไทป์ หรือลักษณะการปรับตัว (adaptive trait) อย่างหนึ่งที่มีหน้าที่ในสิ่งมีชีวิตแต่ละหน่วย โดยกระบวนการคัดเลือกโดยธรรมชาติจะเป็นผู้รักษาและวิวัฒนาการ
สิ่งมีชีวิตทั้งหมดล้วนแต่เผชิญอุปสรรคในสิ่งแวดล้อมเมื่อพัฒนาเติบโตขึ้น และลักษณะสืบสายพันธุ์/ฟิโนไทป์ที่กำลังพัฒนาขึ้น ก็สามารถเปลี่ยนให้เข้ากับเงื่อนไขบังคับของสิ่งแวดล้อมได้ โดยเป็นสมรรถภาพที่เรียกว่า Phenotypic plasticity
ซึ่งให้ความยืดหยุ่นได้กับสิ่งมีชีวิตในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ
ประวัติ

การปรับตัวเป็นส่วนของชีวิต ที่นักปราชญ์ทั้งหลายผู้ขบปัญหาเรื่องโลกของสิ่งมีชีวิตได้ยอมรับ
แม้จะอธิบายต่างกันว่า การปรับตัวเกิดขึ้นอย่างไร
เอมเพโดคลีส (พ.ศ. 48-108) ไม่เชื่อว่า การปรับตัวต้องมีเป้าหมาย (a final cause) แต่ "เกิดโดยธรรมชาติ เพราะสิ่งเหล่านี้ได้รอดชีวิต"
ส่วนอาริสโตเติล (พ.ศ. 160-222) ไม่เชื่อทั้งเป้าหมายและการปรับตัว แต่สมมุติว่าสปีชีส์ต่าง ๆ คงที่
ในสาขาเทววิทยาตามธรรมชาติ (natural theology) การปรับตัวเชื่อว่าเป็นงานของพระเป็นเจ้า เป็นแม้หลักฐานว่าพระเจ้ามีจริง
โดยบางท่านเชื่อว่า สิ่งมีชีวิตได้ปรับตัวอย่างสมบูรณ์แล้วกับชีวิตตามที่เป็นอยู่ หรือว่า พระเป็นเจ้าได้สร้างโลกขึ้นในสภาพดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้แล้ว
นวนิยายสั้นของวอลแตร์ (พ.ศ. 2302) เป็นวรรณกรรมล้อแนวคิดมองโลกในแง่ดีเช่นนี้ 
และเดวิด ฮูม (พ.ศ. 2254-2319) ก็ไม่เห็นด้วยว่าโลกมาจากการออกแบบ
ต่อมาชาลส์ ดาร์วิน (พ.ศ. 2415) จึงได้รื้อแนวคิดเช่นนี้โดยเน้นข้อบกพร่องและข้อจำกัดในพืชสัตว์ที่มีทั่วโลก
ทฤษฎีของลามาร์กเป็นสมมติฐานก่อนทฤษฎีวิวัฒนาการเกี่ยวกับการสืบทอดลักษณะที่ได้ในช่วงชีวิต เพื่ออธิบายการปรับตัวซึ่งเกิดตามธรรมชาติ
คือนักธรรมชาติวิทยาชาวฝรั่งเศสลามาร์ก (พ.ศ. 2287-2372) ได้เสนอว่า สิ่งมีชีวิตโน้มเอียงที่จะมีความซับซ้อนมากขึ้น ก้าวหน้าขึ้น ที่ได้ "อิทธิพลจากสภาวะแวดล้อม" แล้วมักแสดงออกเป็น "การใช้หรือไม่ใช้"
นักธรรมชาติวิทยาจำนวนมากได้ยอมรับการปรับตัว และบางคนก็ยอมรับวิวัฒนาการด้วย แต่ก็ไม่ได้ออกความเห็นถึงกลไกของพวกมัน
จึงทำให้เห็นคุณค่าของแนวคิดจากดาร์วิน, อัลเฟรด รัสเซล วอลเลซ และนักวิชาการรองอื่น ๆ ผู้ได้เสนอกลไกที่ก่อนหน้านี้เห็นเพียงแค่วับ ๆ แวม ๆ 
ต่อมาอีกศตวรรษ งานศึกษาเชิงประสบการณ์ทั้งภาคสนามและภาคการทดลองด้วยการเพาะพันธุ์จึงได้แสดงหลักฐานว่า การคัดเลือกโดยธรรมชาติไม่ใช่เป็นเพียงแค่กลไกของการปรับตัวเท่านั้น เพราะมีอานุภาพยิ่งกว่าที่เคยคิดมาก่อน
หลักทั่วไป

ความสำคัญของการปรับตัวสามารถเข้าใจได้ก็ต่อเมื่อสัมพันธ์กับสปีชีส์ที่มีอยู่ทั้งหมด
หลักทั่วไป > การปรับตัวไม่ใช่อะไร

การปรับตัวต่างจากความยืดหยุ่นได้ (flexibility) การปรับชินกับสิ่งแวดล้อม (acclimatization) และการเรียนรู้
ความยืดหยุ่นได้เป็นสมรรถภาพของสิ่งมีชีวิตที่จะดำรงตนอยู่ในแหล่งที่อยู่ต่าง ๆ โดยขึ้นอยู่กับระดับการเป็นสิ่งมีชีวิตที่กินอยู่โดยเฉพาะ ๆ (generalist/specialist)
การปรับชินกับสิ่งแวดล้อมเป็นการปรับเปลี่ยนทางสรีรภาพโดยอัตโนมัติในช่วงชีวิต
ส่วนการเรียนรู้หมายถึงการปรับปรุงพฤติกรรมให้เหมาะสมมากขึ้นในระหว่างชีวิต
คำเหล่านี้ใช้สำหรับการเปลี่ยนแปลงในชีวิตที่ไม่ได้สืบทอดไปยังรุ่นต่อไป
ความยืดหยุ่นได้มาจากความแปรผันได้ของฟีโนไทป์/ลักษณะปรากฏ (phenotypic plasticity) ซึ่งเป็นสมรรถภาพของสิ่งมีชีวิตพร้อมกับจีโนไทป์หนึ่ง ๆ ที่สามารถเปลี่ยนลักษณะปรากฏโดยตอบสนองต่อแหล่งที่อยู่หรือการย้ายไปอยู่ในที่แห่งใหม่
ระดับความยืดหยุ่นได้สืบทอดมาจากบรรพบุรุษ และต่างกันระหว่างสิ่งมีชีวิตแต่ละหน่วย
สัตว์และพืชที่ปรับตัวอย่างเฉพาะเจาะจง จะสามารถอยู่ในที่อยู่โดยเฉพาะ ๆ กินอาหารโดยเฉพาะ 
และไม่สามารถรอดชีวิตได้ถ้าไม่มีที่อยู่และอาหารตามที่จำเป็น
สัตว์กินพืชหลายอย่างจะเป็นแบบนี้
ตัวอย่างสุด ๆ รวมทั้งหมีโคอาลาซึ่งต้องอาศัยยูคาลิปตัส และแพนด้ายักษ์ที่ต้องอาศัยไม้ไผ่
สัตว์ที่กินอยู่แบบทั่วไปจะสามารถกินอาหารได้หลายหลาก จึงรอดชีวิตได้ในสถานการณ์ต่าง ๆ
ตัวอย่างรวมทั้งมนุษย์  หนู ปู และสัตว์กินเนื้อหลายอย่าง
ความโน้มเอียงที่จะประพฤติอย่างเฉพาะเจาะจงหรืออย่างตรวจสอบเรียนรู้ เป็นลักษณะที่สืบทอดทางพันธุกรรมและเป็นการปรับตัว
ซึ่งต่างกับความยืดหยุ่นได้ทางพัฒนาการ ซึ่งก็คือ
"สัตว์หรือพืชเรียกว่ายืดหยุ่นได้ทางพัฒนาการ ถ้าเมื่อโตขึ้นในหรือย้ายไปอยู่ในสถานการณ์ใหม่ มันเปลี่ยนโครงสร้างให้เหมาะสมขึ้นเพื่อรอดชีวิตในสิ่งแวดล้อมใหม่ได้"
ถ้ามนุษย์ย้ายไปอยู่ในที่สูง การหายใจและการออกแรงจะเริ่มมีปัญหา
แต่หลังจากผ่านไปสักระยะหนึ่งในที่สูง ก็จะปรับชินต่อระดับออกซิเจนที่ลดลง เช่น สร้างเม็ดเลือดแดงมากขึ้น
สมรรถภาพในการปรับชินได้เช่นนี้ เป็นลักษณะการปรับตัวอย่างหนึ่ง แต่การปรับชินเองไม่ใช่
อนึ่ง ความสามารถในการมีบุตรก็จะลดลง และการตายจากโรคเขตร้อนบางอย่างก็จะลดลงด้วย
แต่ในระยะเวลานาน บุคคลบางคนจะสามารถสืบพันธุ์ได้ดีกว่าคนอื่นในที่สูง
ซึ่งทำให้มีลูกหลานมากกว่า และอย่างค่อยเป็นค่อยไปผ่านกระบวนการคัดเลือกโดยธรรมชาติ กลุ่มประชากรทั้งกลุ่มก็จะปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมใหม่
นี่เป็นเรื่องที่ได้เกิดขึ้นจริง ๆ และสมรรถภาพของกลุ่มประชากรที่อยู่มานานในที่สูง ก็จะดีกว่าผู้ที่ย้ายมาอยู่ใหม่อย่างสำคัญ แม้เมื่อคนใหม่อาจปรับชินแล้ว
หลักทั่วไป > สภาพปรับตัวได้แล้วและความเหมาะสม

บทความหลัก: ความเหมาะสม
ในพันธุศาสตร์ประชากร สภาพปรับตัวได้แล้วสัมพันธ์กับความเหมาะสม
ความแตกต่างของความเหมาะสมระหว่างจีโนไทป์ สามารถพยากรณ์อัตราวิวัฒนาการผ่านการคัดเลือกโดยธรรมชาติ
คือการคัดเลือกโดยธรรมชาติจะเปลี่ยนความถี่ของฟีโนไทป์รูปแบบต่าง ๆ โดยจะเป็นไปตามระดับที่มันสามารถสืบทอดต่อไปได้
แต่ฟีโนไทป์ที่ปรับตัวได้แล้วในระดับสูงก็อาจไม่มีความเหมาะสมที่ดี
Dobzhansky ได้กล่าวถึงสนแดงแคลิฟอร์เนีย (Sequoia sempervirens) ซึ่งปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมได้เป็นอย่างดี แต่เป็นสปีชีส์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
นักปรัชญาท่านหนึ่งให้ข้อสังเกตว่า สภาพปรับตัวได้แล้วเป็นแนวคิดแบบมองย้อนหลัง เพราะมันกล่าวอะไรบางอย่างเกี่ยวกับประวัติของลักษณะปรากฏอย่างหนึ่ง เทียบกับความเหมาะสมที่พยากรณ์อนาคตของลักษณะปรากฏ
นิยามของความเหมาะสมและสภาพปรับตัวได้แล้วต่างกันดังนี้คือ
ความเหมาะสมเปรียบเทียบ (Relative fitness) เป็นการให้จีโนไทป์หรือกลุ่มจีโนไทป์โดยเฉลี่ยกับสิ่งมีชีวิตรุ่นต่อไป เทียบกับจีโนไทป์อื่น ๆ ทั้งหมดในกลุ่มประชากร ซึ่งเรียกได้ด้วยว่า Darwinian fitness (ความเหมาะสมแบบดาร์วิน), selection coefficient (สัมประสิทธิ์การคัดเลือก) เป็นต้น
ความเหมาะสมสัมบูรณ์ (Absolute fitness) เป็นการให้จีโนไทป์หรือกลุ่มจีโนไทป์แก่รุ่นต่อไปโดยสัมบูรณ์ ซึ่งก็เรียกได้ด้วยว่า Malthusian parameter (ตัวแปรเสริมมาลธัส) เมื่อประยุกต์ใช้กับกลุ่มประชากรทั้งหมด กล่าวอีกอย่างก็คือ ความเหมาะสมสัมบูรณ์ของจีโนไทป์หนึ่ง เป็นความเปลี่ยนแปลงตามสัดส่วนของความมากน้อยของจีโนไทป์นั้น ๆ ในสิ่งมีชีวิตรุ่นหนึ่งที่มีเหตุจากการคัดเลือก
สภาพปรับตัวได้แล้ว (Adaptedness) คือระดับที่ฟีโนไทป์หนึ่ง ๆ เหมาะกับวิถีชีวิตทางนิเวศของสิ่งมีชีวิต นักวิจัยบางครั้งสามารถตรวจสอบสภาพนี้ได้ด้วยการทดลองการปลูกถ่ายกลับกันและกัน (reciprocal transplant) คือปลูกพืชในสิ่งแวดล้อมที่มันเคยชิน แล้วย้ายที่ไปในถิ่นของกันและกัน
ดร. ซีวอลล์ ไรท์ ผู้ก่อตั้งสาขาพันธุศาสตร์ประชากร ได้เสนอว่า กลุ่มประชากรต่าง ๆ จะอยู่ที่ "ยอดการปรับตัว" ต่าง ๆ ในภูมิภาคความเหมาะสม (fitness landscape)
และเพื่อจะวิวัฒนาการไปสู่ยอดที่สูงกว่า กลุ่มประชากรจะต้องผ่าน "หุบเขา" ที่เป็นสภาพในระหว่างที่ปรับตัวได้ไม่ดี (maladaptive)
โดยกลุ่มประชากรหนึ่ง ๆ อาจจะติดอยู่ที่ยอดซึ่งไม่ใช่เป็นการปรับตัวดีสุด
หลักทั่วไป > มูลฐานทางพันธุกรรม

ความหลากหลายของดีเอ็นเอในจีโนมของสปีชีส์หนึ่ง ๆ เป็นมูลฐานของการปรับตัวและความแตกต่าง
และกลุ่มประชากรที่ใหญ่ก็จำเป็นเพื่อให้มีความหลากหลายเพียงพอ
ประเภท

การปรับตัวเป็นหัวใจและวิญญาณของกระบวนการวิวัฒนาการ
ประเภท > การเปลี่ยนที่อยู่

ก่อนดาร์วิน การปรับตัวมองว่าเป็นความสัมพันธ์ที่ตายตัวระหว่างสิ่งมีชีวิตกับแหล่งที่อยู่
คือยังไม่เข้าใจว่า เมื่อภูมิอากาศเปลี่ยน แหล่งที่อยู่ก็จะเปลี่ยนตามไปด้วย
และเมื่อแหล่งที่อยู่เปลี่ยน ชีวชาติก็จะเปลี่ยนไปด้วย
อนึ่ง แม้แหล่งที่อยู่ก็อาจเปลี่ยนไปตามชีวชาติด้วย ยกตัวอย่างเช่น สิ่งมีชีวิตซึ่งมาจากที่อื่นแล้วทำลายสิ่งมีชีวิตในอีกเขตหนึ่ง
และจำนวนสปีชีส์ซึ่งอยู่ในแหล่งที่อยู่หนึ่ง ๆ ก็ยังเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาอีกด้วย
ดังนั้น ความเปลี่ยนแปลงจึงเป็นเรื่องธรรมดา แม้ความรวดเร็วและระดับการเปลี่ยนแปลงจะต่างกันบ้าง
เมื่อแหล่งที่อยู่เปลี่ยนไป 
สิ่งมีชีวิต ณ ที่นั้นจะเปลี่ยนแปลงโดย 3 วิธี คือ หาที่อยู่ใหม่ (habitat tracking) เปลี่ยนยีน หรือสูญพันธุ์
และจริง ๆ แล้ว ทั้งสามอย่างอาจเกิดตามลำดับ
ในบรรดาปรากฏการณ์เหล่านี้ การเปลี่ยนยีนเท่านั้นทำให้ปรับตัวได้
เมื่อที่อยู่เปลี่ยนไป สิ่งมีชีวิตปกติจะย้ายไปอยู่ที่อื่นซึ่งเหมาะกว่า
เช่นปกติที่พบในแมลงที่บินได้หรือสิ่งมีชีวิตในทะเล ที่สามารถย้ายไปได้ไกล ๆ แม้จะมีจุดจำกัด
ปรากฏการณ์สามัญนี้เรียกว่า การหาที่อยู่ใหม่ (habitat tracking)
ซึ่งเป็นคำอธิบายหนึ่งว่า ทำไมบันทึกซากดึกดำบรรพ์ในบางช่วงจึงดูเหมือนจะหยุดนิ่ง คือไม่เกิดวิวัฒนาการใหม่ ๆ (เช่นในทฤษฎีดุลยภาพเป็นพัก ๆ [punctuated equilibrium])
ประเภท > การเปลี่ยนแปลงของยีน

การเปลี่ยนแปลงของยีนจะเกิดในกลุ่มประชากร เมื่อการคัดเลือกโดยธรรมชาติและการกลายพันธุ์ออกฤทธิ์ต่อความผันแปรได้ทางพันธุกรรมของกลุ่ม
โดยวิธีการนี้ กลุ่มประชากรจึงปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ได้
การเปลี่ยนยีนอาจมีผลเป็นโครงสร้างที่มองเห็นได้ หรืออาจปรับการทำงานทางสรีรภาพซึ่งเหมาะกับแหล่งที่อยู่
แหล่งที่อยู่และชีวชาติมักจะเปลี่ยนบ่อย ๆ
ดังนั้น กระบวนการปรับตัวจึงไม่เคยยุติ
ในระยะยาว อาจเป็นไปได้ที่สิ่งแวดล้อมจะเปลี่ยนน้อยมาก และดังนั้น สปีชีส์ต่าง ๆ จึงปรับตัวให้เหมาะสมเข้ากับสิ่งแวดล้อมได้ดีขึ้นเรื่อย ๆ 
โดยนัยตรงกันข้าม ก็อาจเป็นไปได้ว่าสิ่งแวดล้อมอาจเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว และดังนั้น สปีชีส์ต่าง ๆ จึงมีการปรับตัวที่แย่ลงเรื่อย ๆ 
จากมุมมองนี้ การปรับตัวเป็นกระบวนการสะกดรอยของยีน ซึ่งเป็นไปอยู่ตลอดเวลาในระดับหนึ่ง แต่โดยเฉพาะเมื่อกลุ่มประชากรไม่สามารถ หรือไม่ย้ายไปในที่อยู่อื่นซึ่งมีอุปสรรคน้อยกว่า
ถ้ายีนเปลี่ยนไปอย่างเพียงพอ และมีสภาพทางประชากรบางอย่าง การปรับตัวอย่างหนึ่งอาจพอให้กลุ่มประชากรรอดจากการสูญพันธุ์
ควรจะสังเกตว่า การปรับตัวมีอิทธิพลต่อทุกสปีชีส์ในระบบนิเวศหนึ่ง ๆ ในระดับต่าง ๆ
นักชีววิทยาวิวัฒนาการชาวอเมริกัน ดร. เล แวน แวเล็น (Leigh Van Valen) เชื่อว่า แม้ในสิ่งแวดล้อมที่เสถียร สปีชีส์ที่แข่งขันกันก็ยังต้องปรับตัวเสมอ ๆ เพื่อให้คงอยู่ที่จุดยืนเดิม
เป็นสมมติฐานซึ่งต่อมาเรียกว่า Red Queen hypothesis ดังที่เห็นตัวอย่างในปฏิสัมพันธ์ระหว่างปรสิต-ผู้ถูกเบียน
ประเภท > การปรับตัวร่วมกัน (Co-adaptation)

ในวิวัฒนาการร่วมกันที่สปีชีส์หนึ่งมีชีวิตผูกพันอยู่กับอีกสปีชีส์อื่น การปรับตัวใหม่ ๆ ของสปีชีส์หนึ่งก็จะตามด้วยการเกิดหรือการขยายตัวของลักษณะที่คู่กันของสปีชีส์อื่น ๆ
ความสัมพันธ์เช่นนี้จะเป็นแบบพลวัตโดยธรรมชาติ และอาจดำเนินเป็นล้าน ๆ ปี ดังที่เกิดในความสัมพันธ์ระหว่างพืชดอกกับแมลงที่เป็นพาหะถ่ายละอองเรณู
ประเภท > การเลียนแบบ (Mimicry)

งานของนักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษเฮ็นรี่ วอลเตอร์ เบตส์ กับผีเสื้อเขตแอมะซอนทำให้เขาค้นพบปรากฏการณ์เลียนแบบ (mimicry) เป็นครั้งแรกทางวิทยาศาสตร์ โดยเฉพาะประเภทที่ต่อมาเรียกว่า Batesian mimicry
ซึ่งสปีชีส์ที่อร่อยเลียนแบบให้ดูเหมือนกับสปีชีส์ที่ไม่อร่อยหรือเป็นอันตราย
ตัวอย่างสามัญในสวนเขตอบอุ่นก็คือ แมลงวันตอมดอกไม้ ซึ่งหลายอย่างแม้จะไม่มีเหล็กใน แต่ก็เลียนสีของต่อ
เป็นการเลียนแบบที่ไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์เพื่อเพิ่มอัตรารอดชีวิตของสปีชีส์ที่อร่อย
เบตส์, อัลเฟร็ด วอลเลซ, และฟริตซ์ มิวเลอร์ เชื่อว่าการเลียนแบบทั้งแบบ Batesian และแบบ Müllerian เป็นหลักฐานของกระบวนการคัดเลือกโดยธรรมชาติ และนี่ก็เป็นมุมมองมาตรฐานของนักชีววิทยาปัจจุบัน
งานทั้งในสนามและโดยการทดลองเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้ก็ยังดำเนินมาจนถึงทุกวันนี้
โดยเชื่อมกับการเกิดสปีชีส์ พันธุศาสตร์ และชีววิทยาพัฒนาการเชิงวิวัฒนาการ (evolutionary developmental biology)
การเปลี่ยนหน้าที่

การปรับตัวและหน้าที่เป็นหน้า 2 หน้าของปัญหาเดียวกัน
การเปลี่ยนหน้าที่ > การปรับตัวล่วงหน้า

การปรับตัวล่วงหน้า (Pre-adaptation) จะเกิดเมื่อสปีชีส์หรือกลุ่มประชากรหนึ่ง ๆ บังเอิญมีลักษณะที่เหมาะสมกับสิ่งแวดล้อมซึ่งยังไม่เกิดขึ้น
ยกตัวอย่างเช่น หญ้า Spartina townsendii (cordgrass) ปรับตัวเข้ากับที่ลุ่มชื้นแฉะและโคลนชายฝั่งใกล้ทะเล ได้ดีกว่าสปีชีส์ที่เป็นบรรพบุรุษทั้งสอง
ไก่เล็กฮอน (Leghorn) สีขาวมีปัญหาเกี่ยวกับการขาดวิตามินบี1น้อยกว่าพันธุ์อื่น ๆ
เมื่อมีอาหารมาก นี่ไม่ได้ช่วยอะไร แต่ถ้ามีอาหารน้อย การปรับตัวโดยบังเอิญเช่นนี้อาจเป็นความได้เปรียบที่ชี้ขาด
การปรับตัวล่วงหน้าอาจเกิดขึ้นเพราะกลุ่มประชากรตามธรรมชาติมีความแตกต่างทางพันธุกรรมที่สูงมาก
ในยูแคริโอตแบบมีโครโมโซมสองชุด นี่เป็นผลจากระบบการสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ ที่อัลลีลซึ่งกลายพันธุ์ได้การป้องกันเป็นบางส่วน
จุลินทรีย์ที่มีประชากรมหาศาล ก็จะมีความแตกต่างทางพันธุกรรมที่สูงยิ่ง
หลักฐานทางการทดลองแรกเกี่ยวกับการปรับตัวล่วงหน้าในจุลินทรีย์มาจากการทดสอบ "Fluctuation Test" ในการทดลอง "Luria-Delbrück experiment"
เป็นวิธีที่แสดงว่า ความผันแปรโดยบังเอิญของการเปลี่ยนแปลงของยีนที่มีอยู่แล้ว สามารถให้ภูมิต้านทานต่อต้านไวรัสทำลายแบคทีเรีย (bacteriophage) กับแบคทีเรีย Escherichia coli ได้
การเปลี่ยนหน้าที่ > การประยุกต์ใช้ลักษณะที่มี (exaptation)

ตัวอย่างคลาสสิกของการประยุกต์ใช้ส่วนที่มีก็คือกระดูกหูของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
ซึ่งเรารู้จากการศึกษาทางบรรพชีวินวิทยาและคัพภวิทยาว่า มาจากกระดูกขากรรไกรบนและล่างที่มีในสัตว์บรรพบุรุษประเภท Synapsid
โดยในบรรพบุรุษปลาก่อนหน้านั้นเป็นส่วนของแกนกระดูกเหงือก (Branchial arch)
ความรู้ที่ลี้ลับนี้มาจากนักกายวิภาคศาสตร์เชิงเปรียบเทียบ ผู้เมื่อหนึ่งศตวรรษก่อน ได้ทำการศึกษาทางวิวัฒนาการที่ก้าวหน้าที่สุด
และได้บัญญัติคำว่า exaptation โดยหมายถึงการเปลี่ยนหน้าที่ของโครงสร้าง ซึ่งเป็นเรื่องสามัญอย่างน่าอัศจรรย์ในประวัติวิวัฒนาการ
ส่วนกำเนิดปีกจากขนนกที่เบื้องต้นใช้เพื่อกันหนาว เช่นที่พบในไดโนเสาร์ Sinosauropteryx เป็นสิ่งที่เพิ่งค้นพบเมื่อไม่นานนี้
ลักษณะที่ไม่ปรับตัว

ลักษณะปรากฏบางอย่างดูจะไม่ใช่การปรับตัว ซึ่งก็คือ มันมีผลเป็นกลางหรือมีผลร้ายต่อความเหมาะสมกับสิ่งแวดล้อมปัจจุบัน
เพราะยีนมีผลต่อฟีโนไทป์หลายอย่าง (เป็น pleiotropic) ดังนั้น ลักษณะปรากฏบางอย่างอาจไม่มีประโยชน์อะไร
นี่อาจเป็นสิ่งที่นักวิชาการชาวอเมริกันคู่หนึ่ง (Stephen Jay Gould และ Richard Lewontin) เรียกว่า "spandrel"
ซึ่งหมายถึงลักษณะที่เกิดเพราะการปรับตัวของลักษณะที่อยู่ใกล้ ๆ กัน
อนึ่ง ลักษณะบางอย่างอาจเป็นการปรับตัวในอดีต
แต่การเปลี่ยนแปลงของแหล่งที่อยู่เป็นเหตุทำลักษณะปรับตัวให้ไม่จำเป็นและแม้แต่กลายเป็นอุปสรรค (maladaptation)
ลักษณะปรับตัวเช่นนี้เรียกว่าเป็นลักษณะเหลือค้าง (vestigial)
สิ่งมีชีวิตจำนวนมากมีอวัยวะเหลือค้าง ซึ่งเป็นส่วนเหลือของโครงสร้างที่มีประโยชน์ในบรรพบุรุษ
แต่เนื่องจากความเปลี่ยนแปลงในวิถีชีวิต อวัยวะนั้นจึงกลายเป็นไม่จำเป็น และใช้งานไม่ได้หรือใช้งานได้ลดลง
แต่เพราะโครงสร้างทุกอย่างมีราคาต่อร่างกาย เพราะฉะนั้น การกำจัดสิ่งที่ใช้การไม่ได้จึงอาจมีประโยชน์
ยกตัวอย่างเช่น ฟันกรามซี่สุดท้ายในมนุษย์
การเสียการเห็นเป็นสีหรือแม้แต่การเห็นโดยสิ้นเชิงของสัตว์ในถ้ำ
การเสียอวัยวะภายในต่าง ๆ ของปรสิตภายใน
การสูญพันธุ์และการสูญพันธุ์ร่วมกัน

บทความหลัก: การสูญพันธุ์
ถ้ากลุ่มประชากรไม่สามารถย้ายที่หรือเปลี่ยนพอที่จะรอดชีวิตได้ในระยะยาว ชัดเจนว่ามันก็จะสูญพันธุ์ไปอย่างน้อยก็ในพื้นที่นั้น ๆ 
และในพื้นที่อื่น ๆ สปีชีส์นั้นอาจจะรอดชีวิตหรือไม่รอด
การสูญพันธุ์ระดับสปีชีส์จะเกิดขึ้นเมื่ออัตราการตายของสปีชีส์ทั้งหมด เกินอัตราการเกิดเป็นระยะเวลานานพอที่สิ่งมีชีวิตจะหายสาบสูญไป
ดร. แวเล็นเองได้ให้ข้อสังเกตว่า สปีชีส์เป็นกลุ่ม ๆ มักจะมีอัตราการสูญพันธุ์ที่เฉพาะเจาะจงและสม่ำเสมอ
เหมือนกับการปรับตัวร่วมกัน ก็มีการสูญพันธุ์ร่วมกันด้วย
การสูญพันธุ์ร่วมกันเป็นการหายสาบสูญของสปีชีส์เนื่องจากการสูญพันธุ์ของอีกสปีชีส์หนึ่งที่ได้ปรับตัวร่วมกัน เหมือนกับการสูญพันธุ์ของปรสิตเมื่อตัวถูกเบียนสูญพันธุ์
หรือเมื่อพืชมีดอกสูญพันธุ์เนื่องจากพาหะถ่ายละอองของมันสาบสูญ หรือเมื่อโซ่อาหารเสียระบบ
ปัญหาทางปรัชญา

เมื่อนักชีววิทยากล่าวถึงหน้าที่และจุดประสงค์ของการปรับตัว นี่จะสร้างปัญหาทางปรัชญาเพราะเป็นการแสดงนัยว่า ลักษณะอย่างหนึ่งวิวัฒนาการขึ้นผ่านการคัดเลือกโดยธรรมชาติเพื่อจุดประสงค์อย่างหนึ่ง ที่อาจมาจากการแทรกแซงเหนือธรรมชาติ ซึ่งก็คือลักษณะและสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ เกิดเพราะเจตจำนงของเทพเจ้า
อาริสโตเติลได้อ้างว่า สภาพปรับตัวได้ของสิ่งมีชีวิตมีจุดมุ่งหมาย (teleological) แต่ไม่ยอมรับเจตจำนงเหนือธรรมชาติตามแนวคิดของเพลโต
แม้นักชีววิทยาก็ยังมีปัญหาเดียวกันในปัจจุบัน
คือในด้านหนึ่ง การปรับตัวดูเหมือนจะมีจุดมุ่งหมาย เพราะการคัดเลือกโดยธรรมชาติ "เลือก" สิ่งที่ใช้การได้และ "กำจัด" สิ่งที่ใช้การไม่ได้
ส่วนในอีกด้านหนึ่ง นักชีววิทยาก็ปฏิเสธจุดมุ่งหมายแบบตั้งใจในกระบวนการวิวัฒนาการ
ทางเลือกทวิบทเช่นนี้ทำให้นักชีววิทยาวิวัฒนาการชาวอินเดีย-อังกฤษฮอลเดน (J. B. S. Haldane) ได้พูดตลกไว้ว่า 
"การมีเป้าหมาย (Teleology) เป็นเหมือนกับเมียน้อยของนักชีววิทยา เพราะเขาไม่สามารถอยู่ได้โดยไม่มีเธอ แต่เขาก็ไม่เต็มใจที่จะให้เห็นพร้อมกับเธอต่อหน้าธารกำนัล"
ส่วนนักปรัชญาชีววิทยาชาวอเมริกันเดวิด ฮัลล์ ได้แสดงข้อคิดเห็นว่า เมียน้อยของฮอลเดน "ได้กลายเป็นภรรยาที่ได้แต่งงานอย่างถูกกฎหมายแล้ว (เพราะ) นักชีววิทยาไม่รู้สึกจำต้องขอโทษการใช้ภาษาแบบแสดงจุดมุ่งหมายอีกต่อไป แต่กลับอวดมัน"
สุดท้ายก็คือเธอ

ซีรีส์มังงะญี่ปุ่น
| --- | --- |
สุดท้ายก็คือเธอ

やがて君になる (Yagate Kimi ni Naru)
ชื่อภาษาอังกฤษ: Bloom Into You
แนว: ยูริ, วีรคติ
มังงะ
เขียนโดย: นิโอะ นากาตานิ
สำนักพิมพ์: แอสกีเมเดียเวิกส์
สำนักพิมพ์ภาคภาษาไทย: ฟีนิกซ์
นิตยสาร: เด็งเงกิไดโอ
กลุ่มเป้าหมาย: โชเน็ง
วางจำหน่ายตั้งแต่: 27 เมษายน พ.ศ. 2558 – 27 กันยายน พ.ศ. 2562
จำนวนเล่ม:  8    8
อนิเมะโทรทัศน์
กำกับโดย: มาโกโตะ คาโต
อำนวยการสร้างโดย: ชิมเป ยามาชิตะ ทัตสึยะ คูซูโนกิ โนริโตโมะ อิโซงาอิ คาโอริ คิมูระ มิตสึฮิโกะ โองาตะ ไดซูเกะ อิวาซากิ
เขียนบทโดย: จุกกิ ฮานาดะ
ดนตรีโดย: มิจิรุ โอชิมะ
สตูดิโอ: ตรอยกา
เครือข่าย: AT-X, Tokyo MX, SUN, KBS, TVA, TVQ, BS11
ฉาย:  5 ตุลาคม พ.ศ. 2561  –  28 ธันวาคม พ.ศ. 2561
ตอน: 13
ไลต์โนเวล
สุดท้ายก็คือเธอ: บทแห่งซาเอกิ ซายากะ
เขียนโดย: ฮิโตมิ อิรูมะ
วาดภาพโดย: นิโอะ นากาตานิ
สำนักพิมพ์: คาโดกาวะ
สำนักพิมพ์ภาคภาษาไทย: ฟีนิกซ์
ในเครือ: เด็งเงกิบุงโกะ
กลุ่มเป้าหมาย: ชาย
วางจำหน่ายตั้งแต่: 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561 – 10 มีนาคม พ.ศ. 2563
จำนวนเล่ม:  3    3
 สถานีย่อยการ์ตูนญี่ปุ่น
สุดท้ายก็คือเธอ (ญี่ปุ่น: やがて君になる; โรมาจิ: Yagate Kimi ni Naru) เป็นซีรีส์มังงะญี่ปุ่นแนวยูริ แต่งเรื่องและวาดภาพโดยนิโอะ นากาตานิ มังงะเริ่มตีพิมพ์ในนิตยสารเด็งเงกิไดโอ นิตยสารมังงะรายเดือนแนวโชเน็งของสำนักพิมพ์แอสกีเมเดียเวิกส์ ในวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2558 และสิ้นสุดในวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2562 เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับนักเรียนโรงเรียนมัธยมปลายหญิงสองคนคือโคอิโตะ ยู และนานามิ โทโกะ กับความสัมพันธ์ระหว่างพวกเธอที่ค่อย ๆ พัฒนาไปในขณะที่ทั้งคู่ต่างก็เรียนรู้ตัวเองและเรียนรู้ซึ่งกันและกันผ่านประสบการณ์ที่มีร่วมกัน
ก่อนที่นากาตานิจะมา่เขียนเรื่องสุดท้ายก็คือเธอ ได้เคยเขียนผลงานโดจินชิตีพิมพ์เองหลายเล่ม ซึ่งมีการจับคู่ตัวละครของซีรีส์โทโฮแบบหญิง-หญิง แม้ว่านากาตานิไม่ได้ตั้งใจจะให้ผลงานเป็นแนวยูริ แต่ผลงานก็ได้เสียงตอบรับว่าเป็นแนวยูริจากนักอ่าน ทำให้นากาตานิเริ่มสนใจที่จะสร้างเรื่องราววีรคติเกี่ยวกับความรักที่แสดงออกอย่างชัดเจนระหว่างเด็กผู้หญิง บรรณาธิการของนิตยสารเด็งเงกิไดโอมาหานากาตานิในงานแสดงผลงานโดจินชิ ทาบทามให้มาเขียนซีรีส์แนวยูริในนิตยสารซึ่งเธอตอบตกลง
มังงะรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือมังงะรวมเล่ม (ทังโกบง) ทั้งหมด 8 เล่ม ตีพิมพ์ในประเทศญี่ปุ่นตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2558 ถึงพฤศจิกายน พ.ศ. 2562 โดยสำนักพิมพ์แอสกีเมเดียเวิกส์ โดยอยู่ในเครือเด็งเงกิคอมิกส์เน็กซ์ ซีรีส์มังงะมีลิขสิทธิ์ในประเทศไทยโดยสำนักพิมพ์ฟีนิกซ์  ซีรีส์อนิเมะโทรทัศน์ดัดแปลงผลิตโดยสตูดิโอตรอยกาครอบคลุมเนื้อเรื่องของมังงะ 5 เล่มแรก ออกอากาศตั้งแต่เดือนตุลาคมถึงธันวาคม พ.ศ. 2561
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการของมังงะ เก็บถาวร 2018-02-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ญี่ปุ่น)
เว็บไซต์ทางการของอนิเมะ (ญี่ปุ่น)
สุดท้ายก็คือเธอ (มังงะ) ที่เครือข่ายข่าวอนิเมะ
การหาค่าเหมาะที่สุด

ในทางคณิตศาสตร์ การหาค่าเหมาะที่สุด (optimization) หมายถึงการหาตัวเลือกที่ดีที่สุดตามเงื่อนไขทางคณิตศาสตร์ที่กำหนด โดยเลือกตัวแปรจากเซตที่กำหนดให้ฟังก์ชันที่เป็นวัตถุประสงค์มีค่าเหมาะที่สุด เช่น ค่าต่ำสุดหรือค่าสูงสุด วิธีการหาค่าเหมาะที่สุดได้รับการประยุกต์ใช้ในสาขาต่าง ๆ เช่น ฟิสิกส์ วิศวกรรมศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ เป็นต้น
นิยามปัญหา

ปัญหาการหาค่าเหมาะที่สุดในบริบทของจำนวนจริง หมายถึงการเลือกตัวแปร  x จากเซตตัวเลือกที่เป็นไปได้ เพื่อให้ได้ค่าของฟังก์ชัน  f(x) เป็นค่าสูงที่สุดหรือค่าต่ำที่สุด
ให้  x=(x_{1},\dots ,x_{n}) เป็นเวกเตอร์จำนวนจริงในปริภูมิจำนวนจริง n มิติ ( \mathbb {R} ^{n}) และให้ฟังก์ชัน  f และ  g_{1},g_{2},\dots ,g_{m} เป็นฟังก์ชันจาก  \mathbb {R} ^{n} ไปยังจำนวนจริง  \mathbb {R}  ปัญหาการหาค่าเหมาะที่สุด (ในบริบทของฟังก์ชันจำนวนจริง) สามารถเขียนออกมาในรูปแบบทั่วไปได้ว่า เลือกเวกเตอร์  x ที่ทำให้  f(x) มีค่าน้อยที่สุด
 \min _{x}f(x)
ภายใต้เงื่อนไขว่า สำหรับ  i=1,2,\dots ,m:
 g_{i}(x)\leq 0
ฟังก์ชัน  f เรียกว่าเป็นฟังก์ชันวัตถุประสงค์ ในขณะที่ฟังก์ชัน  g_{1},g_{2},\dots ,g_{m} เรียกว่าฟังก์ชันเงื่อนไขบังคับ ค่า  f(x^{*}) เป็นค่าเหมาะที่สุด (หรือค่าต่ำสุด) ถ้า  x^{*} เป็นไปตามเงื่อนไขบังคับทุกข้อ และ  f(x^{*}) มีค่าน้อยที่สุดในบรรดาเวกเตอร์ที่เป็นไปตามเงื่อนไขบังคับ กล่าวคือ
 f(x^{*})\leq f(z)
สำหรับเวกเตอร์  z\in \mathbb {R} ^{n} ใดๆ ที่เป็นไปตามเงื่อนไขบังคับ  g_{1}(z)\leq 0,g_{2}(z)\leq 0,\dots ,g_{m}(z)\leq 0 เวกเตอร์  x^{*} เรียกว่าคำตอบหรืออาร์กิวเมนต์ของค่าเหมาะที่สุด
ดูเพิ่ม

กำหนดการเชิงเส้น
กำหนดการพลวัต
การหาค่าเหมาะที่สุดแบบเฟ้นสุ่ม