stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จาฤก กัลย์จาฤก
ประวัติ

จาฤก กัลย์จาฤก เป็นบุตรคนที่ 2 ของประดิษฐ์ กัลย์จาฤก และสมสุข กัลย์จาฤก มีพี่น้อง 5 คน ได้แก่
นายสิทธานต์ กัลย์จาฤก (เสียชีวิต)
นายจาฤก กัลย์จาฤก
ผศ.ปนัดดา ธนสถิตย์
นายนิรัตติศัย กัลย์จาฤก (เสียชีวิต)
นางจิตรลดา กัลย์จาฤก
จาฤก ช่วยงานห้องบันทึกเสียงละครวิทยุที่บ้าน ด้วยการทำหน้าที่บันทึกเสียง ใส่เพลงและเสียงประกอบ ตั้งแต่ยังเป็นนักเรียนชั้นประถม แต่เมื่อจบการศึกษา ด้าน Communication Maintenance จากศูนย์การบินพลเรือน จาฤกกลับเลือกที่จะทำงานด้านการตลาดแทนด้านอิเล็กทรอนิกส์การสื่อสารที่เรียนมา โดยเริ่มจากการขายโฆษณาหน้าหนังสือพิมพ์ประชาธิปไตย และนิตยสารฟอร์มูล่ายานยนตร์ และเมื่อละครวิทยุกลับมาเฟื่องฟูอีกครั้งหลังรัฐบาลอนุญาตให้มีโฆษณาทางวิทยุได้ จาฤกก็ขยายธุรกิจครอบครัว ด้วยการเช่าสถานีวิทยุในต่างจังหวัดนับร้อยสถานี กอปปี้ละครวิทยุของกันตนา ส่งออกอากาศพร้อม ๆ กันทั่วประเทศ โดยเสนอให้สปอนเซอร์เหมาจ่ายโฆษณาเป็นรายปี
เมื่อปนัดดา กัลย์จาฤก ผู้เป็นน้องสาว ได้รับการชักชวนจากอาจารย์คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ ให้ตั้งคณะละครโทรทัศน์ “ส่งเสริมศิลปิน” จาฤกจึงใช้ประสบการณ์ด้าน อิเล็กทรอนิคส์การสื่อสาร การตลาดและความกล้าคิดกล้าทำ บุกเบิกธุรกิจโทรทัศน์ของกันตนา จนประสบความสำเร็จมาจนถึงทุกวันนี้
ปัจจุบัน จาฤก กัลย์จาฤก ดำรงตำแหน่ง ประธานกรรมการ บริษัท กันตนา กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) และยังคงบุกเบิกความทันสมัยให้กับอุตสาหกรรมบันเทิงของกันตนา โดยจัดตั้งบริษัท Kantana Holding ที่รวมธุรกิจโพสต์โปรดักชั่น เสียง และแอนิเมชั่น เข้ามาอยู่ในกลุ่มบริษัทเดียวกัน เพื่อให้การลงทุนเทคโนโลยี และการพัฒนาประสบการณ์ด้าน อิมเมอร์ซีฟ ครอบคลุมในทุกด้าน ดำเนินโครงการพัฒนา บริษัท กันตนา แลบบอแลทอรี่ จำกัด หรือ ฟิล์มแล็บ เดิม ที่ปิดตัวลงเนื่องจาก เทคโนโลยีการผลิตภาพยนตร์เปลี่ยนเป็นระบบดิจิทัล ให้เป็นพิพิธภัณฑ์ส่งต่อความรู้ด้าน ฟิล์มโพสท์โพรดักชันให้กับผู้ที่สนใจ และ โครงการก้านกล้วยแลนด์​ ที่จะเป็นพื้นที่สันทนาการสำหรับเด็กๆ และครอบครัว บนพื้นที่ สถาบันกันตนา ในกันตนามูวี่ทาวน์
ตำแหน่งปัจจุบัน

ประธานกรรมการบริษัท กันตนา กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) และกรรมการบริษัทในเครือกันตนา
กรรมการ บริษัท กัลย์จาฤก โฮลดิ้งส์ จำกัด
กรรมการ มูลนิธิประดิษฐ์-สมสุข กัลย์จาฤก
กรรมการบริษัท ประดิษฐ์-สมสุข กัลย์จาฤก โฮลดิ้งส์ จำกัด
ที่ปรึกษาสถาบันกันตนา
ที่ปรึกษากิตติมศักดิ์สมาพันธ์สมาคมภาพยนตร์แห่งชาติ
ที่ปรึกษามูลนิธิยุวเกษตรกรไทยในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
นายกสมาคมส่งเสริมวิชาชีพวิทยุและโทรทัศน์ไทย
คุณวุฒิทางการศึกษา

ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้
Communications Maintenance (Aeronautical Radio Maintenance Technician), Civil Aviation Training Center Thailand
อบรมหลักสูตร Director Accreditation Program รุ่นที่ 22/2004 สมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย (IOD)
อบรมหลักสูตรผู้บริหารระดับสูงด้านการค้า การพาณิชย์และอุตสาหกรรม (TEPCOT)รุ่นที่ 3
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับ

เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์
รางวัลที่ได้รับ

รางวัล Asia Pacific Copyright Educator (A.C.E.) Award ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2557
รางวัลสุพรรณหงส์เกียรติยศ พ.ศ. 2557
รางวัล ดาราอวอร์ดครั้งที่ 2 เพื่อเชิดชูและยกย่องผู้บำเพ็ญประโยชน์ มีคุณธรรม รวมถึงเป็นต้นแบบการใช้ชีวิตที่ดีงาม และทำงานเกื้อกูลสังคม  พ.ศ.2556
รางวัลช่อสะอาดสำหรับบุคคล/องค์กร ที่มีผลงานสร้างสรรค์สื่อดีเด่นด้านสนับสนุนและส่งเสริมป้องกันและปราบปรามการทุจริต ปี พ.ศ. 2558
เบราเนาอัมอิน

| เบราเนาอัมอิน |
| --- | --- |
เทศบาล
ศูนย์กลางเมืองเบราเนา
   ธง ตราอาร์ม
เบราเนาอัมอินที่ตั้งในประเทศออสเตรียแสดงแผนที่รัฐโอแบร์เอิสเตอร์ไรช์เบราเนาอัมอินเบราเนาอัมอิน (ออสเตรีย)แสดงแผนที่ออสเตรีย
พิกัด:  48°15′30″N 13°2′6″E﻿ / ﻿48.25833°N 13.03500°E﻿ / 48.25833; 13.03500
ประเทศ:  ออสเตรีย
รัฐ:  รัฐโอแบร์เอิสเตอร์ไรช์
อำเภอ: เบราเนาอัมอิน
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: Johannes Waidbacher (ÖVP)
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 24.84 ตร.กม. (9.59 ตร.ไมล์)
ความสูง: 352 เมตร (1,155 ฟุต)
ประชากร (2018-01-01)
 • ทั้งหมด: 17,095 คน
 • ความหนาแน่น: 690 คน/ตร.กม. (1,800 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
รหัสไปรษณีย์: 5280, 5282A
รหัสพื้นที่: 07722
ทะเบียนพาหนะ: BR
เว็บไซต์: www.braunau.at
เบราเนาอัมอิน (เยอรมัน: Braunau am Inn; ออกเสียง: [ˈbʁaʊ̯naʊ̯ am ˈɪn] ไฟล์:De-Braunau am Inn.ogg) เป็นเมืองแห่งหนึ่งในรัฐโอแบร์เอิสเตอร์ไรช์ ประเทศออสเตรีย และเป็นเมืองหลักของเขตเบราเนาอัมอิน เมืองแห่งนี้มีอาณาเขตติดกับประเทศเยอรมนี เป็นบ้านเกิดของอดอล์ฟ ฮิตเลอร์
ประวัติ > บ้านเกิดอดอล์ฟ ฮิตเลอร์

อดอล์ฟ ฮิตเลอร์เกิดในวันที่ 20 เมษายน ค.ศ. 1889 ที่เบราเนาอัมอินจากอาลัวส์ ฮิตเลอร์ พ่อที่มีอาชีพเจ้าหน้าที่ศุลกากร เขาและครอบครัวย้ายจากเบรานาไปยังพัสเซาใน ค.ศ. 1892
ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1934 Donauzeitung ที่พัสเซาตีพิมพ์บทความที่ระลึก ระบุห้องที่ฮิตเลอร์เกิด จากนั้นในเดือนเมษายน ค.ศ. 1938 ทางเบราเนาเปลี่ยนชื่อถนน Salzburger Vorstadt ไปเป็น Adolf-Hitler-Straße และชื่อจัตุรัสกลางเมืองไปเป็น Adolf-Hitler-Platz แต่ตัวอาคารยังมีชื่อเดิมเป็น Gasthaus พร้อมป้ายโฆษณาเบียร์
ในปีเดียวกัน มาร์ทีน บอร์มัน เลขาธิการส่วนตัวของฮิตเลอร์ ซื้อบ้านในนามของพรรคนาซี จากนั้นจึงกลายเป็นศูนย์กลางลัทธิที่มีห้องแสดงงานศิลปะและห้องสมุดสาธารณะ
เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดใน ค.ศ. 1945 ทหารอเมริกันเข้ายึดครองบ้านและป้องกันไม่ให้ผู้สนับสนุนที่คลั่งไคล้นาซีระเบิดอาคารนี้
บ้านหลังนี้ยังเป็นประเด็นพิพาททั้งในหมู่บ้านและรัฐบาลออสเตรียนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง  ใน ค.ศ. 1972 ทางกระทรวงมหาดไทยออสเตรียเข้ามาเช่าอาคารหลักเพื่อกีดกันแนวคิดใดก็ตามที่จะทำให้บ้านนี้กลายเป็นที่แสวงบุญ และหลังจากนั้นก็จ่ายค่าเช่ารายเดือนให้เจ้าของประมาณ 4,800 ยูโร
ภูมิอากาศ

| ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> เดือน | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ม.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ก.พ. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> มี.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> เม.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> พ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> มิ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ก.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ส.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ก.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ต.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> พ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ธ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของAspach, Upper Austria> ทั้งปี |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อุณหภูมิสูงสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | 16.2 (61.2) | 19.9 (67.8) | 23.6 (74.5) | 26.4 (79.5) | 29.7 (85.5) | 32.2 (90) | 35.3 (95.5) | 34.4 (93.9) | 31.4 (88.5) | 24.5 (76.1) | 21.6 (70.9) | 16.6 (61.9) | 35.3 (95.5) |
| อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) | 1.9 (35.4) | 3.9 (39) | 8.9 (48) | 13.0 (55.4) | 18.7 (65.7) | 21.1 (70) | 23.4 (74.1) | 23.0 (73.4) | 18.9 (66) | 13.4 (56.1) | 6.3 (43.3) | 3.3 (37.9) | 12.98 (55.37) |
| อุณหภูมิเฉลี่ยแต่ละวัน °C (°F) | -1.9 (28.6) | -0.6 (30.9) | 3.7 (38.7) | 7.4 (45.3) | 12.8 (55) | 15.7 (60.3) | 17.7 (63.9) | 17.1 (62.8) | 12.9 (55.2) | 7.9 (46.2) | 2.6 (36.7) | -0.1 (31.8) | 7.9 (46.2) |
| อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย  °C (°F) | -5.1 (22.8) | -4.0 (24.8) | -0.3 (31.5) | 2.4 (36.3) | 6.7 (44.1) | 10.1 (50.2) | 12.0 (53.6) | 11.5 (52.7) | 8.5 (47.3) | 4.0 (39.2) | -0.4 (31.3) | -3.2 (26.2) | 3.5 (38.3) |
| อุณหภูมิต่ำสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | -33.2 (-27.8) | -23.1 (-9.6) | -22.4 (-8.3) | -6.9 (19.6) | -5.2 (22.6) | 1.0 (33.8) | 2.2 (36) | -2.1 (28.2) | -2.1 (28.2) | -7.6 (18.3) | -25.0 (-13) | -25.6 (-14.1) | −33.2 (−27.8) |
| ปริมาณฝน มม (นิ้ว) | 57.5 (2.264) | 44.9 (1.768) | 66.8 (2.63) | 71.2 (2.803) | 76.6 (3.016) | 104.9 (4.13) | 113.2 (4.457) | 91.8 (3.614) | 74.7 (2.941) | 58.9 (2.319) | 64.6 (2.543) | 68.0 (2.677) | 893.1 (35.161) |
| ปริมาณหิมะ ซม (นิ้ว) | 9.8 (3.86) | 8.9 (3.5) | 5.0 (1.97) | 2.3 (0.91) | 0.0 (0) | 0.0 (0) | 0.0 (0) | 0.0 (0) | 0.0 (0) | 0.0 (0) | 4.6 (1.81) | 11.2 (4.41) | 3.5 (1.38) |
| วันที่มีหยาดน้ำฟ้าโดยเฉลี่ย (≥ 1.0 mm) | 9.2 | 8.1 | 10.0 | 10.2 | 8.7 | 11.7 | 10.9 | 8.8 | 8.4 | 7.6 | 9.6 | 10.6 | 113.8 |
| วันที่มีหิมะตกโดยเฉลี่ย (≥ 1.0 cm) | 14.1 | 9.6 | 4.9 | 1.7 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 4.0 | 9.6 | 3.7 |
| จำนวนชั่วโมงที่มีแดด | 55.3 | 86.0 | 126.0 | 158.3 | 221.5 | 204.8 | 234.1 | 226.9 | 164.8 | 119.1 | 60.0 | 44.9 | 1,701.7 |
แหล่งที่มา:
อ่านเพิ่ม

Bowley, Graham (2023-11-19). "In Hitler's Birthplace, Soul-Searching Over a Poisonous Past". The New York Times (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน). สืบค้นเมื่อ 2023-11-22.
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
Books by Anna Rosmus contain multiple photos of Braunau in 1945: Valhalla Finale, 350 pp, Dorfmeister, Tittling, 2009, (hardcover) ISBN 3-9810084-7-2. and Ragnarök, 464 pp, Dorfmeister, Tittling, 2010, (hardcover) ISBN 3-9810084-8-0
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย  โปแลนด์ 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่  Pleiades 
อื่น ๆ:  IdRef 
บ้านเกิดฮิตเลอร์กับศิลารำลึกถึงผู้ประสบภัยจากฟาสซิสต์
ภาษาไทยถิ่นเหนือ

| ภาษาไทยถิ่นเหนือ |
| --- | --- |
ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ กำเมือง
อักษรธรรมล้านนา ระบบถอดเสียงดั้งเดิม (บน) อักษรไทย ปัจจุบันนิยมถอดเสียงไม่เป็นมาตรฐาน(ล่าง)
ออกเสียง: [käm˧.mɯa̯ŋ˧],  ไฟล์:Nod-kammueang.ogg
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศไทย  (เชียงใหม่, ลำพูน, ลำปาง, แพร่, น่าน, พะเยา, เชียงราย, แม่ฮ่องสอน, ตาก, สุโขทัย (เฉพาะใน อำเภอทุ่งเสลี่ยม, อำเภอศรีสัชนาลัย, บางส่วน อำเภอสวรรคโลก,  อำเภอบ้านด่านลานหอย, อำเภอคีรีมาศ,  อำเภอศรีนคร) ,กำแพงเพชร (เฉพาะใน  อำเภอเมือง, อำเภอคลองขลุง, อำเภอคลองลาน) ,อุตรดิตถ์ (อำเภอท่าปลา, บางส่วน อำเภอน้ำปาด, ตอนเหนืออำเภอลับแลและอำเภอเมือง, บางส่วน อำเภอทองแสนขันและอำเภอตรอน)  ประเทศพม่า  (ท่าขี้เหล็ก, เมียวดี) ประเทศลาว  (ห้วยทราย, เมืองต้นผึ้ง)
ภูมิภาค: ภาคเหนือของประเทศไทย
ชาติพันธุ์: ไทยวน ไทยเชื้อสายจีน ชาวไทยในประเทศพม่า
จำนวนผู้พูด: 6 ล้านคน  (2015)
ตระกูลภาษา: ขร้า-ไท  ไทตะวันตกเฉียงใต้ (ไทย)เชียงแสนภาษาไทยถิ่นเหนือ
ระบบการเขียน: อักษรธรรมล้านนา อักษรไทย อักษรไทยฝักขาม อักษรไทยนิเทศ
สถานภาพทางการ
ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รับรองใน:  ไทย
รหัสภาษา
ISO 639-3: nod
ภาษาไทยถิ่นเหนือ หรือ คำเมือง  (อักษรธรรมล้านนา: ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ; คำเมืองอักษรไทย: กำเมือง หรือ คำเมือง) หรือ ภาษาล้านนา, ภาษาไทยวน ราชการไทยเรียก ภาษาถิ่นพายัพ  เป็นภาษาในกลุ่มภาษาไท สาขาย่อยเชียงแสน ซึ่งเป็นกลุ่มย่อยของตระกูลภาษาขร้า-ไท และเป็นภาษาถิ่น  ของชาวไทยวนทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ซึ่งเป็นอาณาจักรล้านนาเดิม ได้แก่ เชียงใหม่, เชียงราย,  อุตรดิตถ์, แพร่, น่าน, แม่ฮ่องสอน, ลำพูน, ลำปาง, พะเยา และยังมีการพูดและการผสมภาษากันในบางพื้นที่ของจังหวัด ได้แก่                                                                           ตาก, สุโขทัย, กำแพงเพชร,     นครสวรรค์, พิจิตร, พิษณุโลก, เพชรบูรณ์[ต้องการอ้างอิง] ปัจจุบันกลุ่มคนไทยวน ได้กระจัดกระจายและมีถิ่นที่อยู่ใน ได้แก่ สระบุรี, ลพบุรี, จันทบุรี, สระแก้ว, พระนครศรีอยุธยา, นครราชสีมา, นครปฐม, กรุงเทพมหานคร, ราชบุรี, กาญจนบุรี, ชุมพร, สุราษฎร์ธานี, นครศรีธรรมราช, สงขลา เป็นต้น[ต้องการอ้างอิง] คำเมืองยังสามารถแบ่งออกเป็นสำเนียงล้านนาตะวันตก (ในจังหวัดเชียงใหม่, ลำพูน และแม่ฮ่องสอน) และสำเนียงล้านนาตะวันออก (ในจังหวัดเชียงราย,  พะเยา, ลำปาง, อุตรดิตถ์, แพร่ และน่าน) ซึ่งจะมีความแตกต่างกันบ้าง คือ สำเนียงล้านนาตะวันออกส่วนใหญ่จะไม่พบสระเอือะ เอือ แต่จะใช้สระเอียะ เอียแทน (มีเสียงเอือะและเอือเพียงแต่คนต่างถิ่นฟังไม่ออกเอง เนื่องจากเสียงที่ออกมาจะเป็นเสียงนาสิกใกล้เคียงกับเอียะ เอีย)
คำเมืองมีไวยากรณ์คล้ายกับภาษาไทยกลางแต่ใช้คำศัพท์ไม่เหมือนกันและไวยากรณ์ที่แตกต่างกันอยู่บ้าง แต่เดิมใช้คู่กับอักษรธรรมล้านนาซึ่งเป็นตัวอักษรของอาณาจักรล้านนาที่ใช้อักษรมอญเป็นต้นแบบ
ระบบการเขียนใช้อักษรไทยในการสื่อสารคำเมืองเป็นหลัก เนื่องจากนับตั้งแต่อดีตการศึกษาไทยในสถานศึกษาไม่เคยส่งเสริมการเรียนรู้ภาษาท้องถิ่น รวมถึงอักษรธรรมล้านนาก็ไม่มีการสอนอย่างเป็นทางการ ส่งผลให้ผู้คนในยุคปัจจุบันแทบไม่เข้าใจอักษรธรรมล้านนา จึงอาศัยการสะกดด้วยอักษรไทยในการสื่อสารผ่านทางข้อความ
รัฐไทยในช่วงรัชกาลที่ 7–9 ได้สั่งห้ามใช้อักษรธรรมล้านนาและคำเมืองในที่สาธารณะ และให้เผาตำราเรียนในภาษาล้านนา เพื่อทำลายรากเหง้าท้องถิ่นหลังผนวกล้านนาเข้ากับตน แต่คำเมืองยังคงได้รับการใช้งานในชีวิตประจำวันสืบ ๆ มา[ต้องการแหล่งอ้างอิงดีกว่านี้] ปัจจุบันกลับมีความพยายามจากรัฐไทยเองที่จะอนุรักษ์คำเมือง เช่น ใน พ.ศ. 2559 ราชบัณฑิตยสภาเริ่มโครงการจัดทำพจนานุกรมและรณรงค์การใช้คำเมือง เพราะเกรงภาษาถิ่นจะเลือนหาย
ชื่อ

ภาษาถิ่นพายัพมีชื่อเรียกหลายชื่อ โดยภาษาจากตระกูลภาษาไทต่าง ๆ มีชื่อเรียกซึ่งคล้ายคลึงหรือไม่เหมือนกัน
ในภาษาถิ่นพายัพเอง มักเรียกว่า "กำเมือง" หรือ "คำเมือง" (อักษรธรรมล้านนา: ᨣᩤᩴᨾᩮᩬᩥᨦ, คำเมืองอักษรไทย: กำเมือง) ภาษาไทยมาตรฐานออกเสียงว่า "คำเมือง" อันแปลว่า "ภาษาของเมือง" หรืออีกชื่อหนึ่งว่า "ภาษาล้านนา" ส่วนในอดีตเรียกว่า "คำไท" ออกเสียงว่า "กำไต"  "เทย์ยภาษา" เป็นคำภาษาบาลีใช้เรียกภาษาไทยถิ่นเหนือ หรือคำเมือง ซึ่งมีความหมายว่า "ไทยภาษา" หรือ "ภาษาไทย" ส่วนชาวยวนในจังหวัดราชบุรี เรียกภาษาของตนว่า "ภาษาไทยวน”
ภาษาไทยมาตรฐาน เรียกว่า "ภาษาถิ่นพายัพ", "ภาษาไทยถิ่นเหนือ" หรือเรียกสั้น ๆ ว่า "ภาษาเหนือ" หรือ "ภาษายวน" ในอดีตเรียก "ลาวเฉียง" หรือ "คำเฉียง"
ภาษาลาว เรียกว่า "ภาษายวน" (ลาว: ພາສາຍວນ, รูปปริวรรต: พาสายวน) หรือ "ภาษาโยน" (ลาว: ພາສາໂຍນ, รูปปริวรรต: พาสาโยน)
ภาษาไทลื้อ เรียกว่า "ก้ำโย่น" (ไทลื้อ:  ᦅᧄᦷᦍᧃ, รูปปริวรรต: คำโยน)
ภาษาไทใหญ่ เรียกว่า "กว๊ามโย้น" (ไทใหญ่:  ၵႂၢမ်းယူၼ်း, รูปปริวรรต: กวามโยน)
นอกจากภาษากลุ่มไทดังกล่าวแล้ว ภาษาอังกฤษ เรียกภาษาถิ่นพายัพว่า "Northern Thai" หรือ “Kam Mueang”
พื้นที่การใช้ภาษา

สุวิไล เปรมศรีรัตน์ และคณะ ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับงานวิจัยผู้ใช้ภาษาไทยถิ่นเหนือไว้ว่า ภาคเหนือตอนบนประกอบด้วย 8 จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่, เชียงราย, แม่ฮ่องสอน, ลำพูน, ลำปาง, พะเยา, แพร่ และน่าน ประชากรส่วนใหญ่ใช้ภาษาเหนือเป็นภาษากลาง และภาคเหนือตอนล่างประชากรส่วนใหญ่พูดภาษาไทยกลาง แต่มีเขตที่พูดภาษาไทยถิ่นเหนือด้วยหลายตำบล เช่น ตาก, สุโขทัย, กำแพงเพชร, อุตรดิตถ์, พิจิตร และพิษณุโลก
สมทรง บุรุษพัฒน์ ได้ระบุว่าภาษาไทยถิ่นเหนือเป็นภาษาที่พูดกันทางตอนเหนือของไทย ได้แก่ เชียงใหม่, เชียงราย, แม่ฮ่องสอน, ลำพูน, ลำปาง, พะเยา, แพร่, น่าน, ตาก, สุโขทัย, อุตรดิตถ์ และบางอำเภอของจังหวัดสระบุรี
กาญจนา เงารังษีและคณะ ได้สรุปผลการศึกษาภาษาถิ่นเหนือที่ใช้บริเวณภาคเหนือตอนล่าง โดยระบุว่า ภาษาเหนือเป็นภาษาถิ่นที่ใช้ในพื้นที่ 9 จังหวัด คือ กำแพงเพชร, ตาก, นครสวรรค์, พิจิตร, พิษณุโลก, เพชรบูรณ์, สุโขทัย, อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี
ระบบเสียง > ระบบเสียงพยัญชนะ > พยัญชนะต้น

|  |  | ริมฝีปาก | ปุ่มเหงือก | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน | เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| นาสิก | นาสิก | [m] ᨾ ᩉ᩠ᨾ | [n] ᨶ ᨱ ᩉ᩠ᨶ | [ɲ] ᨿ ᨬ ᩉ᩠ᨿ | [ŋ] ᨦ ᩉ᩠ᨦ |  |
| ระเบิด | tenuis | [p] ᨸ ᨻ | [t] ᨲ ᨴ ᨭ | [t͡ɕ] ᨧ ᨩ | [k] ᨠ ᨣ | [ʔ] ᩋ |
| ระเบิด | ธนิต | [pʰ] ᨹ ᨽ ᨷᩕ ᨸᩕ | [tʰ] ᨳ ᨮ ᨵ ᨰ ᨲᩕ ᨴᩕ | ([t͡ɕʰ]) ᨨ ᨫ | ([kʰ]) ᨡ ᨠᩕ ᨥ ᨣᩕ |  |
| ระเบิด | ก้อง | [b] ᨷ | [d] ᨯ |  |  |  |
| เสียดแทรก | เสียดแทรก | [f] ᨺ ᨼ   | [s] ᩈ ᩇ ᩆ ᨨ ᨪ ᨫ |  | [x] ᨡ ᨢ ᨤ ᨥ ᨠᩕ ᨣᩕ ᨡᩕ | [h] ᩉ ᩁ ᩌ ᩉᩕ |
| เปิด | เปิด |  | [l] ᩃ ᩁ ᩉᩖ ᩉ᩠ᩃ ᩊ | [j] ᩀ   | [w] ᩅ ᩉ᩠ᩅ |  |
↑  ก่อนหน้าสระ หรือ หลังสระสั้น
1 2  /kʰ/ และ /t͡ɕʰ/ มาจากศัพท์ภาษาไทยกลาง
ระบบเสียง > ระบบเสียงพยัญชนะ > พยัญชนะต้นควบกล้ำ

ไม่ปรากฏคำควบกล้ำเสียง ร ล มีคำควบกล้ำเฉพาะเสียง ว เท่านั้น
อนึ่งเสียงรัวลิ้น "ร" และเสียงไม่รัวลิ้น "ล" ถือว่าไม่ต่างกัน ซึ่งบางครั้งเสียง "ล" จะกลายเป็นเสียง "ร" ก็ไม่ถือว่าต่างกันแต่อย่างใด
คำควบกล้ำในภาษาไทยถิ่นเหนือนั้น มี 12 เสียงได้แก่
| สัทอักษร | เทียบเสียงอักษรไทย | อักษรธรรม | ตัวอย่าง> อักษรธรรม | ตัวอย่าง> คำอ่าน |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| /kw/ | กว | ᨠ᩠ᩅ, ᨣ᩠ᩅ | ᨠ᩠ᩅᩣ᩠ᨯ, ᨣ᩠ᩅᩢᨠ | กวาด, กวั๊ก (กวักมือ) |
| /xw/ | ขว, คว | ᨡ᩠ᩅ, ᨢ᩠ᩅ, ᨤ᩠ᩅ | ᨡ᩠ᩅᩣ᩠ᨦ,​ ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ | ขวาง, ความ |
| /t͡ɕw/ | จว | ᨧ᩠ᩅ, ᨩ᩠ᩅ | ᨧ᩠ᩅᩣ᩠ᨦ,​ ᨩ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨿ | จว๋าง (ตกใจ), จว๊าย (เอน) |
| /ŋw/ | งว, หฺงว | ᨦ᩠ᩅ,​ ᩉ᩠ᨦ᩠ᩅ | ᩉ᩠ᨦ᩠ᩅᩣ᩠ᨷ | หฺงวาบ (งาบ) |
| /sw/ | ซว, สว | ᨪ᩠ᩅ, ᩈ᩠ᩅ | ᩈ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨿ, ᨪ᩠ᩅᩣ᩠ᨾ | สว่าย (ส่าย), ซวาม (คลำ) |
| /ɲw/ | ญว, หฺญว (เสียงนาสิก) | ᨿ᩠ᩅ,​ ᩉ᩠ᨿ᩠ᩅ | ᨿ᩠ᩅᩣ,​ ᩉ᩠ᨿ᩠ᩅᩣ᩠ᨾ | ญวา (รั่วซึม), หฺญวาม (ขยุ้ม) |
| /tw/ | ตว | ᨲ᩠ᩅ, ᨴ᩠ᩅ | ᨴ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ | ตวาย (ทาย) |
| /dw/ | ดว | ᨯ᩠ᩅ | ᨯ᩠ᩅᩣ᩠ᨠᪧ | ดวาก ๆ (อาการเดินส่าย) |
| /nw/ | นว | ᨶ᩠ᩅ | ᨲ᩵ᩣᩴᨶ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ | ต่ำนวาย (ทำนาย) |
| /jw/ | ยว, อฺยว | ᩀ᩠ᩅ | ᩀ᩠ᩅᩣ᩠ᨯ | อฺยวาด (พังถล่ม) |
| /lw/ | ลว | ᩃ᩠ᩅ, ᩁ᩠ᩅ | ᩁ᩠ᩅᩣ᩠ᨿᨲᩕᩦ,​ ᩃ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨶ | ลวายถี (ราตรี), ลว่าน (เปื่อยยุ่ย) |
| /ʔw/ | อว | ᩋ᩠ᩅ | ᩋ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨿ | อว่าย (วกกลับ) |
ระบบเสียง > ระบบเสียงพยัญชนะ > พยัญชนะสะกด

|  | ริมฝีปาก | ปุ่มเหงือก | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน | เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| นาสิก | [m] ᨾ | [n] ᨶ ᨱ |  | [ŋ] ᨦ |  |
| ระเบิด | [p] ᨷ ᨸ ᨻ ᨼ ᨽ | [t] ᨭ ᨮ ᨯ ᨰ ᨲ ᨳ ᨴ ᨵ |  | [k] ᨠ ᨡ ᨣ ᨥ | [ʔ]  |
| เปิด | [w] ᩅ |  | [j] ᨿ |  |  |
↑  หลังสระสั้นเท่านั้น
ระบบเสียง > ระบบเสียงสระ > สระเดี่ยว

อะ อา อิ อี อึ อือ อุ อู เอะ เอ แอะ แอ โอะ โอ เอาะ ออ เออะ เออ
ᩋᩡ ᩋᩣ ᩋᩥ ᩋᩦ ᩋᩧ ᩋᩨ ᩋᩩ ᩋᩪ ᩋᩮᩡ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩮᩢ) ᩋᩮ ᩋᩯᩡ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩯᩢ) ᩋᩯ ᩋᩰᩡ (เมื่อตัวสะกด: ᩋᩫ) ᩋᩰ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩰᩫ) ᩋᩰᩬᩡ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩬᩢ) ᩋᩬᩴ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩬ) ᩋᩮᩬᩥᩡ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩮᩥᩢ/ᩋᩮᩥ) ᩋᩮᩬᩥ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩮᩥ)
ระบบเสียง > ระบบเสียงสระ > สระประสม

อัวะ อัว เอียะ เอีย เอือะ เอือ อำ ไอ ใอ เอา
ᩋ᩠ᩅᩫᩡ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋ᩠ᩅᩢ) ᩋ᩠ᩅᩫ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋ᩠ᩅ) ᩋᩮ᩠ᨿᩡ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋ᩠ᨿᩢ) ᩋᩮ᩠ᨿ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋ᩠ᨿ) ᩋᩮᩬᩥᩋᩡ/ᩋᩮᩬᩨᩋᩡ ᩋᩮᩬᩥᩋ/ᩋᩮᩬᩨᩋ (เมื่อมีตัวสะกด: ᩋᩮᩬᩥ/ᩋᩮᩬᩨ) ᩋᩣᩴ ᩋᩱ ᩋᩲ ᩋᩮᩢᩣ
เสียงสระเอือะ, เอือ จะไม่พบในบางท้องถิ่น คือในถิ่นล้านนาตะวันออก ได้แก่ จังหวัดแพร่, อุตรดิตถ์, น่าน, พะเยา และลำปาง โดยจะออกเสียงเป็นสระเอียะ, เอีย เช่น คำเมือง เป็น กำเมียง (มีเสียงเอือะ และเอือเพียงแต่คนต่างถิ่นฟังไม่ออกเอง เนื่องจากเสียงที่ออกมาจะเป็นเสียงนาสิกใกล้เคียงกับเอียะ เอีย)
นอกจากนี้ยังมีสำเนียงแบบเมืองยองซึ่งพูดกันมากในจังหวัดลำพูน โดยจะไม่มีสระประสม สระอัว กลายเป็น โอ สระเอีย กลายเป็น เอ และสระเอือ กลายเป็น เออ เช่น เมือง เป็น เมิง, เกลือ เป็น เก๋อ, สวย เป็น โสย, หมี่เกี๊ยว เป็น หมี่เก๊ว เป็นต้น
ระบบเสียง > ระบบเสียงวรรณยุกต์

ในตำราสอนภาษาล้านนาฉบับมิชชันนารีฉบับ พ.ศ. 2447 ภาษาล้านนาสามารถผันเสียงวรรณยุกต์ได้ถึง 8 เสียง
ระบบเสียง > ระบบเสียงวรรณยุกต์ > เสียงวรรณยุกต์ในพยางค์เป็น

เสียงวรรณยุกต์สำเนียงเชียงใหม่มี 6 เสียง คือ เสียงจัตวา, เสียงเอก, เสียงตรีปลายโท, เสียงสามัญ, เสียงโท, และเสียงตรี
| เสียงวรรณยุกต์ | ตัวอย่าง> อักษรไทย | ตัวอย่าง> อักษรธรรม | ตัวอย่าง> การถอดรหัสเสียง | ตัวอย่าง> การออกเสียง | ความหมายในภาษาไทย |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงจัตวา | เหลา | ᩉᩮᩖᩢᩣ | /lǎw/ | [law˨˦] | เหลา, ทำให้คม |
| เสียงเอก | เหล่า | ᩉᩮᩖᩢ᩵ᩣ | /làw/ | [law˨˩] | เหล่า, ป่า |
| เสียงตรีปลายโท | เหล้า | ᩉᩮᩖᩢ᩶ᩣ | /la᷇w/ | [law˦˦ʔ] | เหล้า, เครื่องดื่มมึนเมา |
| เสียงสามัญ  (อาจสูงขึ้นเล็กน้อยตอนท้างพยางค์) | เลา | ᩃᩮᩢᩣ | /lāw/ | [law˧˧] | งาม |
| เสียงโท | เล่า | ᩃᩮᩢ᩵ᩣ | /lâw/ | [law˦˨] | เล่า, บอกเรื่อง |
| เสียงตรี | เล้า | ᩃᩮᩢᩢ᩶ᩣ | /láw/ | [law˦˥] | เล้า, ที่กักไก่ |
ระบบเสียง > ระบบเสียงวรรณยุกต์ > เสียงวรรณยุกต์ในพยางค์ตาย

| เสียงวรรณยุกต์ | ตัวอย่าง> อักษรไทย | ตัวอย่าง> อักษรธรรม | ตัวอย่าง> การถอดรหัสเสียง | ตัวอย่าง> การออกเสียง | ความหมายในภาษาไทย |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงจัตวา | หลัก | ᩉᩖᩢᨠ, ᩉᩖᩢ | /lǎk/ | [lak˨˦] | เสาหลัก, หลักแหลม |
| เสียงตรี | ลัก | ᩃᩢ᩠ᨠ, ᩃᩢ | /lák/ | [lak˦˥] | ลักขโมย, แอบ |
| เสียงเอก | หลาก | ᩉᩖᩣ᩠ᨠ, ᩉᩖᩢᩣ | /làːk/ | [laːk˨˩] | หลากหลาย |
| เสียงโท | ลาก | ᩃᩣ᩠ᨠ, ᩃᩢᩣ | /lâːk/ | [laːk˦˨] | ลาก, ดึง |
เสียงวรรณยุกต์บางที่มีถึง 9 เสียง ได้แก่
เสียงสามัญ
เสียงเอกต่ำ หรือเสียงเอกขุ่น
เสียงเอกสูง หรือเสียงเอกใส
เสียงโทต่ำ หรือเสียงโทขุ่น
เสียงโทพิเศษ
เสียงโทสูง หรือเสียงโทใส
เสียงตรีต่ำ หรือเสียงตรีขุ่น
เสียงตรีสูง หรือเสียงตรีใส
เสียงจัตวา
การพูดคำเมืองในสมัยปัจจุบัน

การพูดคำเมืองที่เป็นประโยคแบบดังเดิมนั้นหายากแล้ว เนื่องจากมีการรับอิทธิพลภาษาไทยกลาง ทั้งในสำเนียง, คำศัพท์ และอักษรไทย แต่บางจังหวัดก็มีพื้นที่มีการรักษาหรือคงเดิมสำเนียงเดิมใว้ ซึ่งแตกต่างจากสำเนียงเชียงใหม่โดยสิ้นเชิง และมีการสื่อสารในชีวิตประจำวันโดยการเขียนจะใช้อักษรไทย ส่วนนี้จะเป็นส่วนรวบรวม ประโยค คำเมือง ดั้งเดิม
| คำเมือง | ภาษาไทย |
| --- | --- |
กิ๋นข้าวแล้วก๊ะ(เชียงราย): กินข้าวแล้วใช่ไหม
ยะอะหยั๋งกิ๋นน่ะ(เชียงราย): ทำอะไรกินหรอ
ไปตังใดมา: ไปแถวไหนมา
การพูดคำเมืองผสมกับภาษาไทยนั้น คำเมืองจะเรียกว่า ปะแล้ด (ไทยปะแล้ดเมือง) บางจังหวัดจะเรียกเป็น ผะเลิด (แปลว่าไหลลื่น) เลยเรียกว่า ไทยผะเลิด ซึ่งโดยมากแล้วมักจะพบใน คนที่พูดคำเมืองมานาน แล้วพยายามจะพูดไทย หรือ คนพูดภาษาไทยพยายามจะพูดคำเมือง เผลอพูดคำทั้ง 2 ภาษามาประสมกัน อนึ่งการพูดคำเมืองมีการแยกระดับของความสุภาพอยู่หลายระดับ ผู้พูดต้องเข้าใจในบริบทการพูดว่าในสถานการณ์นั้น ๆ ต้องพูดระดับภาษาอย่างไรให้เหมาะสมและมีความสุภาพ เพราะมีระบบการนับถือผู้ใหญ่ คนสูงวัยกว่า เช่น
ลำ (อร่อย)
ลำแต๊ ๆ / ลำแต๊ลำว่า (สุภาพที่สุด)
ลำขนาด (สุภาพรองลงมา)
ลำแมะฮาก (เริ่มไม่สุภาพ ใช้ในหมู่คนที่สนิทกัน)
ลำใบ้ลำง่าว (เริ่มไม่สุภาพ ใช้ในหมู่คนที่สนิทกัน)
ลำง่าวลำเซอะ (เริ่มไม่สุภาพ ใช้ในหมู่คนที่สนิทกันมาก ๆและใช้ในบางพื้นที่)  เป็นต้น
การพูดคำเมืองในสมัยปัจจุบัน > ภาษาไทยถิ่นเหนือนอกเขตภาคเหนือ

ช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ปี พ.ศ. 2347 ได้มีการเทครัวชาวยวนลงมาในเขตภาคกลาง เช่น อาทิ จังหวัดสระบุรี (โดยเฉพาะอำเภอเสาไห้), จังหวัดราชบุรี (มีมากที่อำเภอเมือง, อำเภอบ้านโป่ง และอำเภอจอมบึง), จังหวัดนครปฐม (โดยเฉพาะอำเภอกำแพงแสน), จังหวัดกาญจนบุรี (โดยเฉพาะอำเภอไทรโยค), จังหวัดลพบุรี (ที่อำเภอชัยบาดาล) และจังหวัดนครราชสีมา (เฉพาะอำเภอสีคิ้ว) โดยเฉพาะในจังหวัดราชบุรีมีชาวยวนราว 70,000-80,000 คน และมีชาวยวนแทบทุกอำเภอ ยกเว้นเพียงแต่อำเภอดำเนินสะดวกกับวัดเพลงเท่านั้น
ซึ่งภาษาไทยวนทุกจังหวัดมีหน่วยเสียง พยัญชนะและหน่วยเสียงสระเหมือนกัน รายละเอียดในวรรณยุกต์แทบไม่แตกต่างกัน ยกเว้นภาษายวนลพบุรีที่มีหน่วยเสียงแตกต่างจากอีก 4 จังหวัดเพียงหน่วยเสียงเดียว ทั้งนี้อาจเป็นเพราะชาวยวนลพบุรีได้อาศัยปะปนอยู่กับหมู่บ้านชาวลาว อาจทำให้หน่วยเสียงเปลี่ยนแปลงก็เป็นได้ อย่างไรก็ตามภาษาไทยวนเหล่านี้ กำลังตกอยู่ในสภาวะใกล้สูญจากการแทรกแซงของภาษาและวัฒนธรรมภาคกลาง อีกทั้งลูกหลานของชาวยวนเองไม่สามารถพูดภาษายวน หรืออ่านอักษรธรรมได้อีก
การพูดคำเมืองในสมัยปัจจุบัน > ภาษาไทยถิ่นเหนือในต่างประเทศ

นอกจากนี้พื้นที่การใช้ภาษาไทยถิ่นเหนือนอกเขตประเทศไทยนั้น ก็ยังมีการใช้ในหมู่บ้านของชาวยวนที่เข้ามาตั้งรกราก ได้แก่ เมียวดี ประเทศพม่า เนื่องจากในช่วงรัชกาลที่ 4-5 สมัยเชียงใหม่ยังมีเจ้าเมืองปกครอง ได้มีการเปิดทำการค้าขายเมืองเส้นทางทะเลกับอาณานิคมอังกฤษ เมืองท่าเรือใกล้เคียงที่สุดคือเมืองมะละแหม่ง เนื่องจากเมืองเมียวดีเป็นทางผ่าน ทำให้ระหว่างเส้นทางได้มีชาวยวนตั้งรกรากในที่แห่งนี้และ เมืองที่มีชาวยวนตั้งรกราก ได้แก่ ท่าขี้เหล็ก ประเทศพม่า, ห้วยหราย และ เมืองต้นผึ้ง ประเทศลาว เนื่องจากเมืองทั้งสามนั้น ในอดีตเป็นที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ติดอยู่กับแหล่งที่อยู่ของชาวยวนกระจุกกัน เช่น อำเภอแม่สาย ,เชียงแสน ,เชียงของ และ เวียงแก่น จึงไม่แปลกใจนักที่ผู้คนบริเวณนั้น จะข้ามฟากแม่น้ำโขง, แม่น้ำสาย และ แม่น้ำรวก ไปมาหาสู่กันและตั้งรกรากอีกด้วย
คำศัพท์ > คำเมืองในจังหวัดอื่น

คำเมืองในจังหวัดอื่น เช่น จังหวัดลำปาง, แพร่, น่าน, เชียงราย, พะเยา และอุตรดิตถ์ (ในบางอำเภอ)  ก็มีการใช้คำบางคำที่แตกต่างกันออกไป แต่โดยรวมแล้วจะสื่อสารกันเข้าใจในกลุ่มคนเหนือ เช่น
| ภาษาไทยกลาง> ภาษาไทยกลาง.ภาษาไทยกลาง | คำเมือง> สำเนียงเชียงใหม่  (ในเขตอำเภอเมือง).อักษรไทย | คำเมือง> สำเนียงเชียงใหม่  (ในเขตอำเภอเมือง).อักษรธรรม | คำเมือง> สำเนียงพื้นที่อื่น.อักษรไทย | คำเมือง> สำเนียงพื้นที่อื่น.อักษรธรรม |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| พ่อ, แม่ | พ่อ, ป้อ, แม่ | ᨻᩬᩴ᩵, ᨾᩯ᩵ | พ่อ, ป้อ, แม่ | ᨻᩬᩴ᩵, ᨾᩯ᩵ |
| พี่ชาย | พี่, อ้าย | ᩋ᩶ᩣ᩠ᨿ | พี่, ปี้ | ᨻᩦ᩵ |
| พี่สาว | พี่, ปี้ | ᨻᩦ᩵ | พี่, ปี้ (เสียงจะเป็นแบบโทควบเอก จึงอ่านเป็น ปี่), เอ้ย, เย้ย, เย้, ใย้ | ᨻᩦ᩵, ᩋᩮᩥ᩠᩶ᨿ, ᨿᩮᩥ᩠᩶ᨿ, ᨿᩮ᩶, ᨿᩲ᩶ |
| อา, น้า | อาว, อา, น้า | ᩋᩣ᩠ᩅ, ᩋᩣ,​ ᨶ᩶ᩣ | อาว, อา, น้า | ᩋᩣ᩠ᩅ, ᩋᩣ,​ ᨶ᩶ᩣ |
| ฝรั่ง (ผลไม้) | บ่าก้วยก๋า | ᨷ᩵ᩤᨠᩖ᩠ᩅ᩠᩶ᨿᨠᩣ | บ่าแก๋ว , บ่าหมั้น , หมะเปา | ᨷ᩵ᩤᨠᩯ᩠ᩅ, ᨷ᩵ᩤᩉ᩠ᨾᩢ᩶ᩁ, ᩉ᩠ᨾᩣᩢᨻᩮᩢᩣ |
| ผักชี | หอมป้อม | ᩉᩬᨾᨸᩬ᩶ᨾ | หอมน้อย, หอมหน้อย | ᩉᩬᨾᨶᩬ᩠᩶ᨿ, ᩉᩬᨾᩉ᩠ᨶᩬ᩠᩶ᨿ |
| มะละกอ | บ่าก้วยเต้ด | ᨷ᩵ᩤᨠᩖ᩠ᩅ᩠᩶ᨿᨴᩮ᩠ᩈ | บ่าเต้ด | ᨷ᩵ᩤᨴᩮ᩠ᩈ |
| ช้าง | ช้าง, จ๊าง | ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ | ช้าง, จ๊าง | ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ |
| น้ำ | น้ำ | ᨶᩣᩴ᩶ | น่าม | ᨶᩣᩴ᩶ |
| เที่ยว | แอ่ว | ᩋᩯ᩠᩵ᩅ | แอ่ว | ᩋᩯ᩠᩵ᩅ |
นอกจากนี้ สำเนียงในของคำเมืองในกลุ่มนี้จะออกสั้นและห้วนกว่า โดยที่เห็นได้ชัดคือเสียงตรีในเชียงใหม่ ลำพูน จะเป็นเสียงโทในจังหวัดอื่น เช่น บ่ะฮู้ แปลว่า ไม่รู้ เป็นสำเนียงเชียงใหม่ แต่จะออกเสียงว่า บ่ะฮู่ ในสำเสียงอื่น, กิ๋นน้ำ ที่แปลว่า ดื่มน้ำ จะออกเสียงเป็น กิ๋นน่ำ, สามร้อย/สามฮ้อย ออกเสียงเป็น สามร่อย/สามฮ่อย เป็นต้น
หนังสือ

Khamjan, Mala (2008). Kham Mueang Dictionary พจนานุกรมคำเมือง [Photchananukrom Kham Mueang]. Chiang Mai: Bookworm. ISBN 978-974-8418-55-1.
Natnapang Burutphakdee (October 2004). Khon Muang Neu Kap Phasa Muang [Attitudes of Northern Thai Youth towards Kammuang and the Lanna Script] (PDF) (M.A. Thesis). Presented at 4th National Symposium on Graduate Research, Chiang Mai, Thailand, August 10–11, 2004. Asst. Prof. Dr. Kirk R. Person, adviser. Chiang Mai: Payap University. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2013-06-09. สืบค้นเมื่อ June 8, 2013.
Rungrueangsi, Udom (ศาสตราจารย์ ดร.อุดม รุ่งเรืองศรี) (2004) [1991]. Lanna-Thai Dictionary, Princess Mother Version พจนานุกรมล้านนา ~ ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง [Photchananukrom Lanna ~ Thai, Chabap Maefa Luang] (Revision 1 ed.). Chiang Mai: Rongphim Ming Mueang (โรงพิมพ์มิ่งเมือง). ISBN 974-8359-03-4.