stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เนาวรัตน์ ยุกตะนันท์
ผลงานการแสดง > ภาพยนตร์ > พ.ศ. 2550

เมล์นรก หมวยยกล้อ
ผลงานการแสดง > ภาพยนตร์ > พ.ศ. 2551

สะใภ้บรื๋อ..อ์อ์
คริตกะจ๋า บ้าสุดสุด
ดรีมทีม
Super แหบ-แสบ-สะบัด
ผลงานการแสดง > ภาพยนตร์ > พ.ศ. 2553

กระสือฟัดปอบ
โยมผีพ่อ
รูมเมท เพื่อนร่วมห้อง...ต้องแอบรัก
After School วิ่งสู้ฝัน
ผลงานการแสดง > ภาพยนตร์ > พ.ศ. 2557

อยากอยู่อย่างใหญ่
ผลงานการแสดง > ภาพยนตร์ > พ.ศ. 2558

เทย ทอม เกย์ เฮป่วนเมือง
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2524

แดงสะพรั่งดั่งดวงใจ
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2529

ไม่มีสวรรค์สำหรับคุณ
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2530

ผู้ใหญ่ลีกับนางมา
บุษบาเสี่ยงเทียน
สกาวเดือน
ชีวิตที่เหมือนฝัน
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2531

สังเวียนรัก
รักบ้าๆ บวมๆ
บาปบริสุทธิ์
เวิ้งระกำ
คมพยาบาท
สวรรค์เบี่ยง
สาวน้อย
คมสวาท
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2535

ตราบดินสิ้นฟ้า
อรุณสวัสดิ์
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2536

นางทาส
ยามเมื่อลมพัดหวน
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2537

เมียน้อย
คุณนายโอซาก้า
ศิลามณี
ความฝันที่ถูกทำลาย
พลอยพราวแสง
สายรักสายสวาท
กามเทพเท้าเปล่า
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2538

สัญญาณลวง
ปราสาทสีขาว
ศรีธนญชาย
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2539

เกาะสวาท หาดสวรรค์
ฟากฟ้าทะเลฝัน
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2540

ดอกไม้ริมทาง
เพื่อน
มอม
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2541

อุบัติเหตุ
ทรายย้อมสี
กระท่อมโสมจันทร์
บุญชูสระอูยาว
สี่ไม้คาน
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2542

เมียหลวง
รองเท้าแก้ว
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2543

โสนบานเช้า คัดเค้าบานเย็น
นางสาวโพระดก
รักคุณเข้าแล้ว อย่างกะทันหัน
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2544

เศรษฐีตีนเปล่า รับบท แม่เนียม
เหยื่ออารมณ์
แฝดล่องหน รับบท ถวิล
เขี้ยวเสือไฟ
ปิ่นไพร
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2545

เจ้าชายหัวใจเกินร้อย
หลังม่านมายา
มรดกหกคะเมน
เพลิงมายา
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2546

คุณแจ๋วกะเพราไก่ คุณชายไข่ดาว
อลวนคนไร่ส้ม
สายน้ำ ลูกผู้ชาย
สุภาพบุรุษลูกผู้ชาย
พ่อไก่แจ้กับแม่ทูนหัว
พระจันทร์แสนกล
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2547

คุณพ่อรับจ้าง
เพลงผ้าฟ้าล้อมดาว
ผู้บ่าวอินดี้ ยาหยีอินเตอร์
ธรรมะติดปีก 2
ขายตรงส่งรัก
ท่านชายต้มยำกุ้ง
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2548

รักของนายดอกไม้
ฮอยอันฉันรักเธอ
มิตร ชัยบัญชา มายาชีวิต
เทพธิดาโรงงาน
ปัญญาชนก้นครัว
บันทึกจาก(ลูก)ผู้ชาย
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2549

แก่นกะลา
ดวง
ดอกเบี้ยเคลียร์รัก
ครั้งหนึ่งเมื่อเรารักกัน
พริกหวานน้ำตาลเผ็ด
มนต์รักลอตเตอรี่
เขยใหญ่ สะใภ้เล็ก
ธรรมะ(ทำไม)
รักไต่ถัง
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2550

ทะเลสาปสีเลือด
ปี่แก้วนางหงส์
รักเล่ห์ เสน่ห์ลวง
ผู้กองยอดรัก
สตรีที่โลกลืม
ภูตรักนะโม
คู่ปั่นคู่ป่วน
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2551

พยัคฆ์สาวแซบอีหลี
ทหารหญิงหัวใจแหวว
หมอชิตสะกิดรัก
ห้องสมุดสุดหรรษา
สุดแดนหัวใจ
ถึงร้ายก็รัก
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2552

มหาชนชาวแฟลต
DADDY DUO คุณพ่อจอมเฟี้ยว
กุหลาบเหนือเมฆ
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2553

สวย เริ่ด เชิด โสด
วุ่นนักรักข้างตลาด
ปอบอพาร์ตเมนต์
สะใภ้เจ้าสัว
เทพบุตรมายา เทพธิดาจำแลง
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2554

หอ หึ หึ
สามสาวเจ้าเสน่ห์
เขยรสข่าพ่อตารสขิง
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2555

หมูแดง
ต้มยำลำซิ่ง
เสน่ห์รักภูตสาว
เกิดเป็นหงส์
เก็บหอมออมรัก
สะใภ้ซ่าส์ แม่ย่าเฮี้ยน
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2556

กากับหงส์
มายาสีมุก
ลิเกเงินร้อย
ซินเดอเรลล่ารองเท้าแตะ
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2557

คฤหาสน์บ้านทุ่ง
รถไฟ เรือเมล์ ลิเก กองถ่าย
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2558

เพื่อนรัก เพื่อนริษยา
คนละโลก
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2559

สะใภ้รสแซ่บ
ลูกเขยมะไฟ แม่ยายมะดัน
วิมานเมขลา
ส้มตำแฮมเบอร์เกอร์
พันท้ายนรสิงห์
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2560

คู่ซ่ารสแซ่บ
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2561

ถิ่นผู้ดี
คุณย่าดอตคอม
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2562

ลูกเหล็ก เด็กชอบยก ไทยพีบีเอส
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2564

รางรักพรางใจ ช่อง 7
ผลงานการแสดง > ละครโทรทัศน์ > พ.ศ. 2566

ลูกดาราที่ถูกลืม ช่อง 9เอ็มคอตเอชดี
ผลงานการแสดง > โฆษณา

ออด๊าซ
ลักส์
เครื่องสำอาง เบต้า
น้ำปลาแท้ ตรา หอยนางรม
เซ็นทรัล
ธนาคารออมสิน
พ.ศ. 2552 - สถาบันสอนภาษาอังกฤษวอลล์สตรีท
พ.ศ. 2553 - เครื่องสำอาง Gigawhite (จิกะไวท์)
พ.ศ. 2554 - เครื่องใช้ไฟฟ้า Starwell
ผลงานการแสดง > พิธีกร

ช็อปแชมป์ ช่อง 3 คู่กับ ยอดมนู ภมรมนตรี (คู่ที่ 1) , อภิชาติ หาลำเจียก (คู่ที่ 2) , ดิลก ทองวัฒนา (คู่ที่ 3)
ยอดมนุษย์ป้า ไทยรัฐทีวี
Her Day วันของเธอ ช่อง 9 เอ็มคอตเอชดี (หมายเลข 30)
รางวัล

พ.ศ. 2518 - รองมิสออด๊าซ และ ขวัญใจช่างภาพและสื่อมวลชน จากการประกวดมิสออด๊าซ ครั้งที่ 4
พ.ศ. 2519 - ตุ๊กตาเงิน จากภาพยนตร์เรื่อง แผ่นดินของเรา
พ.ศ. 2523 - ดารายอดนิยมอันดับ 1 จากการจัดโดยสบู่ลักส์
พ.ศ. 2524 - ตุ๊กตาทอง ดารานำแสดงหญิง จากภาพยนตร์เรื่อง ถ้าเธอยังมีรัก
พ.ศ. 2559 - รางวัลครูของแผ่นดิน ของสภาศิลปวัฒนธรรมจิตตานุภาพ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2524 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 5 เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย (บ.ม.)
พ.ศ. 2545 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 4 จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)
อะโซร์สแอร์ไลน์

อะโซร์สแอร์ไลน์ (อังกฤษ: Azores Airlines) หรือชื่อเดิม ซาตาอิงตือร์นาซียูนัล (โปรตุเกส: SATA Internacional) เป็นสายการบินสัญชาติโปรตุเกส ที่มีฐานการบินหลักที่ท่าอากาศยานฌูเวา เปาลูที่ 2 และมีสำนักงานใหญ่ในปงตาแดลกาดา เกาะเซามีแกล ของอะโซร์ส สายการบินให้บริการเที่ยวบินสู่จุดหมายระหว่างประเทศ 20 แห่ง และเป็นสายการบินลูกของซาตาแอร์อาโซรึช
จุดหมายปลายทาง

อะโซร์สแอร์ไลน์ให้บริการเที่ยวบินภายในประเทศตามกำหนดการจากหมู่เกาะอะโซร์สแอร์ไลน์ไปยังหมู่เกาะมาเดราและโปรตุเกสแผ่นดินใหญ่ รวมถึงเที่ยวบินระหว่างประเทศจากอะโซร์สแอร์ไลน์สู่จุดหมายปลายทางในแอฟริกา ยุโรป และอเมริกาเหนือ รวมถึงเที่ยวบินเช่าเหมาลำ เที่ยวบินภายในภูมิภาคอะโซร์สจะดำเนินการโดยซาตาแอร์อาโซรึช บริษัทแม่
จุดหมายปลายทาง > ข้อตกลงการบินร่วม

อะโซร์สแอร์ไลน์มีข้อตกลงการบินร่วมกับสายการบินต่าง ๆ ดังต่อไปนี้:
แอร์ฟรานซ์
ตัปแอร์ปูร์ตูกัล
เวสต์เจ็ต
จุดหมายปลายทาง > ข้อตกลงระหว่างสายการบิน

อะโซร์สแอร์ไลน์มีข้อตลงกับสายการบินต่าง ๆ ดังต่อไปนี้:
อะแลสกาแอร์ไลน์
เจ็ตบลูแอร์เวย์
พอร์เตอร์แอร์ไลน์
ซาตาแอร์อาโซรึช
ฝูงบิน > ฝูงบินปัจจุบัน

ณ เดือนสิงหาคม ค.ศ. 2024 อะโซร์สแอร์ไลน์มีเครื่องบินประจำการในฝูงบินดังนี้:
| เครื่องบิน | ประจำการ | คำสั่งซื้อ | ผู้โดยสาร> C | ผู้โดยสาร> Y | ผู้โดยสาร> รวม | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| แอร์บัส เอ320-200 | 3 | — | — | 168 | 168 |  |
| แอร์บัส เอ320นีโอ | 2 | — | — | 168 | 168 |  |
| แอร์บัส เอ321แอลอาร์ | 3 | — | 16 | 174 | 190 |  |
| แอร์บัส เอ321นีโอ | 2 | — | 16 | 170 | 186 |  |
| รวม | 10 | — |  |  |  |  |
อะโซร์สแอร์ไลน์มีอายุฝูงบินเฉลี่ย 8.7 ปี
ฝูงบิน > ฝูงบินในอดีต

อะโซร์สแอร์ไลน์เคยให้บริการเครื่องบินดังต่อไปนี้:
| เครื่องบิน | จำนวน | เริ่มประจำการ | ปละประจำการ |
| --- | --- | --- | --- |
| แอร์บัส เอ310-300 | 3 | 1999 | 2018 |
| แอร์บัส เอ330-200 | 1 | 2016 | 2018 |
| โบอิง 737-300 | 3 | 1995 | 2005 |
| โบอิง 737-400 | 2 | 2001 | 2005 |
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
แอร์บัส เอ320นีโอของอะโซรส์แอร์ไลน์
แอร์บัส เอ321แอลอาร์ของอะโซรส์แอร์ไลน์
แอร์บัส เอ310-300 ของอะโซรส์แอร์ไลน์ในอดีต ในลวดลายซาตาอิงเตร์นาซีโยนัล
ญาณิศา ธีราธร

| ญาณิศา ธีราธร |
| --- | --- |
ชื่อเกิด: ญาณิศา คำเนียม
ชื่ออื่น: แก้ม
เกิด: 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541 (26 ปี) กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
ส่วนสูง: 170 เซนติเมตร (5 ฟุต 7 นิ้ว)
อาชีพ:  นักแสดง  นางแบบ  พิธีกร 
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2561–ปัจจุบัน
ผลงานเด่น: มะไฟ – ตะกรุดโทน (2562)  ร.ต.ท. มุทิตา – เผาขน (2564)  ร.ต.ท. บังอร – พยัคฆ์ยี่เก (2565)  อินทนิล – ป้อมปางบรรพ์ (2565)  จันทร์ฉาย – ชาติพยัคฆ์ คมนักเลง (2565)
สังกัด: ช่อง 7 เอชดี (2561–2568)
ญาณิศา ธีราธร (เกิด 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541) ชื่อเล่น แก้ม เป็นนักแสดงและนางแบบชาวไทย สังกัดช่อง 7 เอชดี เริ่มเข้าสู่วงการบันเทิงจากเวทีการประกวดไทยซุปเปอร์โมเดลคอนเทสต์ 2018 และเป็น 1 ในผู้เข้ารอบ 10 คนสุดท้ายในฐานะตำแหน่งผิวสวยใสสุขภาพดี มีผลงานละครเรื่อง ตะกรุดโทน, กู้ภัยอาสารัก และ เผาขน เป็นต้น
ประวัติ

ญาณิศา ธีราธร (นามสกุลเดิม คำเนียม) ตามลำดับ เกิดเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541 เป็นนักแสดงและนางแบบชาวไทยเกิดที่กรุงเทพมหานคร
ประวัติการศึกษา ระดับประถมศึกษาที่ ยุวทูตศึกษาระดับมัธยมต้น ที่ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยรังสิต ระดับมัธยมปลายที่ Heathfield International School สำเร็จการศึกษาคณะศิลปกรรมศาสตร์ เกียรตินิยมอันดับ 2 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ความสามารถพิเศษ กีฬายิมนาสติก เล่นมาตั้งแต่เด็กคือเรียนมาตั้งแต่อายุ 4 ขวบ เคยผ่านการคัดเลือก 25 คน เพื่อแข่งขันออมสินยิมนาสติกลีลา ชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา รุ่นเยาวชนไม่เกิน 12 ปี รวมถึงเคยเรียนบัลเล่ต์มาก่อน สามารถร้องเพลง ขี่ม้า เต้น ยิงปืน เดินแบบ รวมถึงการสื่อสารได้ 2 ภาษา อังกฤษ และไทย
ประวัติ > ในวงการบันเทิง

ญาณิศาเริ่มเข้าสู่วงการบันเทิงจากเวทีการประกวดไทยซุปเปอร์โมเดลปี2018 และเป็น 1 ในผู้เข้ารอบ 10 คนสุดท้าย ในฐานะตำแหน่งผิวสวยใสสุขภาพดีภายหลังเธอได้ลงนามสัญญาเป็นนักแสดงในสังกัด บริษัท โคลีเซียม อินเตอร์ กรุ๊ป จำกัด และมีผลงานละครเรื่อง ตะกรุดโทน และ คนเหนือฅน เป็นต้น ปัจจุบันญาณิศาเป็นนักแสดงในสังกัดช่อง 7HD
ใน พ.ศ. 2564 ญาณิศา เธอกำลังมีผลงานละครซิทคอมเป็นนักแสดงนำเรื่องแรก กู้ภัยอาสารัก แสดงคู่กับ อัครพรรฒ บุนนาค ผลิตโดย บริษัท ปรากฏการณ์ดี จำกัดได้รับการตอบที่ดีและเธอมีผลงานละครหลังข่าวเรื่อง เผาขนในบทบาท ร.ต.ท. มุทิตา แสดงคู่กับ ชนะพล สัตยา ผลิตโดย บริษัท โคลีเซียม อินเตอร์กรุ๊ป จำกัด และได้รับกระแสตอบที่ดีจนถึงเรตติ้งละครตอนจบ 6.70 เฉลี่ยในช่วงละครประจำเดือนมิถุนายนในช่วงไพรม์ไทม์ เรตติ้งเฉลี่ย 5.16
ใน พ.ศ. 2565 ญาณิศา เธอกำลังมีผลงานละครหลังข่าวเป็นนักแสดงหญิงคู่รองเรื่อง ชาติพยัคฆ์คมนักเลง และละครเย็นก่อนข่าวเป็นนักแสดงนำเรื่อง พยัคฆ์ยี่เกแสดงคู่กับ ริส วิชญพงศ์ เอี่ยมสะอาด พระเอกน้องใหม่ ผลิตโดย บริษัท โคลีเซียม อินเตอร์กรุ๊ป จำกัด ในขณะอยู่ช่วงในการถ่ายทำ
ผลงาน > ละครโทรทัศน์

ละครโทรทัศน์ทั้งหมดด้านล่างนี้ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
| ปี | เรื่อง | บทบาท | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2562 | ตะกรุดโทน | มะไฟ |  |
| 2563 | คนเหนือฅน | อาหมวย |  |
| 2564 | กู้ภัยอาสารัก | ชูใจ |  |
| 2564 | เผาขน | ร.ต.ท.หญิง มุทิตา สาระดี (หมวดมุ) |  |
| 2565 | พยัคฆ์ยี่เก | ร.ต.ท.หญิง บังอร รุจิเรข |  |
| 2565 | ป้อมปางบรรพ์ | อินทนิล (ขิม) |  |
| 2565 | ชาติพยัคฆ์ คมนักเลง | จันทร์ฉาย วงศ์ชุมสัก |  |
| 2566 | มนตราฟ้าฟื้น | โมลิน (ปัจจุบัน) / วันทอง (อดีต) |  |
| 2567 | ไฟน้ำค้าง | อรวี |  |
| 2568 | พ่อตาปืนโต ตอน สาวกำนันพันธุ์ดุ | น้ำเพชร / กำนันเสือ |  |
| 2568 | เลดี้ทุ่งกระบือบาล | ลิษา (รับเชิญ) |  |

ละครโทรทัศน์ทั้งหมดด้านล่างนี้ออกอากาศทางไทยรัฐทีวี
| ปี | เรื่อง | บทบาท |
| --- | --- | --- |
| 2564 | ผีกะ | พิชชา |
ผลงาน > พิธีกร

ออนไลน์
พ.ศ. 2564 : ชะนีหอบฟาง | EP.1 ทางช่อง YouTube:FINFIN Channel ร่วมกับ เฌอตินท์นารา พงศ์พีรเดช, ณัฐฌา บุญปอง
ผลงาน > เพลง

พ.ศ. 2566 : เพลง ธรรมดาที่รักเธอ [Female Version] (Ost. ละคร มนตราฟ้าฟื้น)
แหล่งข้อมูลอื่น

Instagram Gam Yanissa Instagram
แฟนเพจอย่างเป็นทางการ Facebook
Instagram fanpage
นาธาน เฟรเซอร์

| นาธาน เฟรเซอร์ |
| --- | --- |

ชื่อเกิด: Benjamin Timms
เกิด:  (1998-07-23) 23 กรกฎาคม ค.ศ. 1998 (26 ปี) Jersey, Channel Islands
ประวัติมวยปล้ำอาชีพ
ชื่อบนสังเวียน: Ben Carter Benjamin Carter CJ Storm Nathan Frazer
ส่วนสูง: 5 ฟุต 10 นิ้ว (178 เซนติเมตร)
น้ำหนัก: 182 ปอนด์ (83 กิโลกรัม)
ฝึกหัดโดย: Seth Rollins Marek Brave
เปิดตัว: 31 August 2018
เบนจามิน ทิมส์ (Benjamin Timms; 23 กรกฎาคม 1998) เป็นนักมวยปล้ำอาชีพชาวบริทิสที่เซ็นสัญญากับ WWE ภายใต้ชื่อ นาธาน เฟรเซอร์ (Nathan Frazer)
แชมป์และรางวัล

Pro Wrestling Illustrated
Ranked No. 165 of the top 500 singles wrestlers in the PWI 500 in 2023
Ranked No. 2 of the top 100 tag team wrestlers in the PWI 100 in 2024 – with Axiom
Resolute Wrestling
Resolute P4P Championship (1 time)
Resolute Undisputed Championship (2 times)
SCW Pro Wrestling
SCW Pro Iowa Wrestling Championship (1 time)
WWE
NXT Heritage Cup (1 time)
NXT Tag Team Championship (2 times) – with Axiom
NXT Tag Team Championship Eliminator Tournament (2024) – with Axiom
NXT Year-End Award (1 time)
Tag Team of the Year (2024) – with Axiom
แหล่งข้อมูลอื่น

นาธาน เฟรเซอร์ ที่ WWE.com
นาธาน เฟรเซอร์ ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
มะสัง

| มะสัง |
| --- | --- |


การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Eudicots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Rosids
อันดับ:: Sapindales
วงศ์:: Rutaceae
วงศ์ย่อย:: Aurantioideae
เผ่า:: Citreae
สกุล:: Feroniella
สปีชีส์:: F.  lucida
ชื่อทวินาม
Feroniella lucida 

มะสัง หรือ หมากกะสัง (ชื่อวิทยาศาสตร์: Feroniella lucida (Scheff.) Swingle) เป็นพืชในวงศ์ Rutaceae เป็นไม้ยืนต้นแผ่กิ่งก้านจำนวนมาก ลำต้นและกิ่งก้าน มีหนามแหลมยาว แข็ง ใบประกอบแบบขนนก แผ่นใบโค้งขึ้นด้านบนเล็กน้อย สีเขียวเข้ม เป็นมันวาว ตามผิวใบมีต่อมน้ำมัน ดอกออกเป็นช่อแยกแขนงที่ซอกใบ คล้ายดอกกระถิน เป็นปุย ๆ มีสีขาว ผลทรงกลมสีเขียวคล้ายผลมะนาว ผิวเปลือกมีลายเป็นคลื่น เปลือกแข็งและหนามาก ผลอ่อนเปลือกสีเขียว เมื่อแก่จัดสีน้ำตาล  มีเมล็ดจำนวนมาก
การใช้ประโยชน์

ทางอุบลราชธานี  ใช้  แก่นต้มรวมกับแก่นมะขาม ใช้ดื่มขณะอยู่ไฟ ตำรายาไทยใช้รากต้มน้ำดื่มแก้ไข้ ใบรสฝาดมัน ใช้แก้ท้องเดิน ผลมีรสเปรี้ยว ใช้แทนมะนาวได้  ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือนิยมรับประทานสด เปลือกผลมะสังใช้บรรจุเทียน เมื่อจุดจะมีกลิ่นหอม เนื้อมะสังตากแห้งใช้ปรุงรสอาหารแบบเดียวกับมะขามเปียก ใส่ในน้ำพริก ลาบ ก้อย ยำ ส้มตำแทนมะนาว ผลอ่อนและยอดอ่อนมีรสเปรี้ยว ทางภาคใต้นิยมนำผลอ่อนมาแกงส้มกับปลาหมอ นิยมทำไปทำเป็นไม้ดัด เพื่อใช้ในการประดับตกแต่ง
ภาษากงกัณ

| ภาษากงกัณ |
| --- | --- |
कोंकणी / ಕೊಂಕಣಿ/ Konknni/ കോങ്കണീ/ کونکڼی
"กงกัณ" ที่เขียนในอักษรเทวนาครี
ออกเสียง: [kõkɳi] (ตัวภาษา), [kõkɵɳi] (แผลงเป็นอังกฤษ)
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศอินเดีย
ภูมิภาค: กงกัณ (รวมกัวและพื้นที่ชายฝั่งของรัฐกรณาฏกะ, มังคาลอร์, รัฐมหาราษฏระและบางส่วนของรัฐเกรละ, รัฐคุชราต (Dang district) และ Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu)
ชาติพันธุ์: ชาวกงกัณ
จำนวนผู้พูด: 2.3 ล้าน  (2011 census)
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อินโด-อิเรเนียนอินโด-อารยันโซนใต้มราฐี–กงกัณภาษากงกัณ
ภาษาถิ่น: กลุ่มสำเนียง: Canara Konkani, Goan Konkani, Maharashtrian Konkani สำเนียงเฉพาะ: Malvani, Mangalorean, Chitpavani, Antruz, Bardeskari, Saxtti, Daldi, Pednekari, Koli และ Aagri                  
ระบบการเขียน: อดีต: พราหมี Nāgarī Goykanadi โมฑี ปัจจุบัน: เทวนาครี (ทางการ) โรมัน กันนาดา มลยาฬัม
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  อินเดีย   กัว 
ผู้วางระเบียบ: Karnataka Konkani Sahitya Academy และรัฐบาลกัว
รหัสภาษา
ISO 639-2: kok
ISO 639-3: kok – รหัสรวม รหัสเอกเทศ: gom – Goan Konkani knn – Maharashtrian Konkani
พื้นที่ที่มีผ้พูดภาษากงกัณเป็นภาษาแม่ในประเทศอินเดีย
ภาษากงกัณ (Kōṅkaṇī) เป็นภาษากลุ่มอินโด-อารยันที่พูดโดยชาวกงกัณส่วนใหญ่ในแคว้นชายฝั่งตะวันตก (กงกัณ) ของอินเดีย ซึ่งเป็นหนึ่งใน 22 รายการภาษาที่ถูกระบุในกำหนดรายการที่แปดของรัฐธรรมนูญอินเดีย และเป็นภาษาทางการของกัว จารึกภาษากงกัณอักแรกเขียนใน ค.ศ. 1187 ภาษานี้เป็นภาษาชนกลุ่มน้อยในรัฐกรณาฏกะ, รัฐมหาราษฏระ, รัฐเกรละ, รัฐคุชราตและดาดราและนครหเวลี และดามันและดีอู
ลักษณะ

ภาษากงกัณ (กงกณีภาษา) เป็นภาษาที่มีความหลากหลายในด้านการเรียงประโยคและรูปลักษณ์ของภาษา ไม่อาจจำแนกได้ว่าเป็นภาษาที่ใช้การเน้นเสียงหรือเป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์  เป็นภาษาที่แยกเสียงสั้นยาวของสระเช่นเดียวกับภาษาในกลุ่มอินโด-อารยันอื่น ๆ พยางค์ที่มีสระเสียงยาวมักเป็นพยางค์ที่เน้น
ภาษากงกัณมีสระพื้นฐาน 16 เสียง พยัญชนะ 36 เสียง เสียงกึ่งสระ 5 เสียง เสียงออกตามไรฟัน 3 เสียง เสียงระบายลม 1 เสียง และมีเสียงประสมจำนวนมาก ความแตกต่างของสระนาสิกเป็นลักษณะพิเศษของภาษากงกัณ
ลักษณะ > สระ

|  | หน้า | กลาง | หลัง |
| --- | --- | --- | --- |
| ปิด | i ĩ |  | u ũ |
| กลางปิด | e ẽ | ɵ ɵ̃ | o õ |
| กลางเปิด | ɛ ɛ̃ | ʌ | ɔ ɔ̃ |
| เปิด | (æ) | a ã |  |
ลักษณะ > พยัญชนะ

|  | ริมฝีปาก | ฟัน/ ปุ่มเหงือก | ปลายลิ้นม้วน | หลังปุ่มเหงือก | เพดานอ่อน | เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| หยุด | p (pʰ) b bʱ | t tʰ d dʱ | ʈ ʈʰ ɖ ɖʱ |  | k kʰ ɡ ɡʱ |   |
| กักเสียดแทรก |  | ts tsʰ dz dzʱ |  | tɕ tɕʰ dʑ dʑʱ |  |   |
| เสียดแทรก | f  | s |   | ɕ |   | h |
| นาสิก | m mʱ | n nʱ | ɳ ɳʱ | ɲ | ŋ |  |
| เหลว | ʋ ʋʱ | ɾ ɾʱ  l lʱ | ɽ  แม่แบบ:PUA | j |   |   |
ประวัติ > จุดเริ่มต้น

ภาษากงกัณพัฒนาขึ้นในบริเวณกงกัณซึ่งเป็นฉนวนแผ่นดินแคบ ๆ ระหว่างเขตภูเขาสหยทริและทะเลอาหรับทางฝั่งตะวันตกของอินเดีย โดยเฉพาะในโคมันตัก (ปัจจุบันคือกัว) ทฤษฎีเกี่ยวกับกำเนิดของภาษากงกัณมีสองแบบคือ
ต้นกำเนิดของภาษากงกัณคือกลุ่มพราหมณ์สรสวัต ผู้อยู่ตามฝั่งแม่น้ำสรวสวตีในอินเดียตะวันตกเฉียงเหนือเมื่อประมาณ 5,000 ปีมาแล้ว จากการเปลี่ยนแปลงของแม่น้ำเมื่อราว 1,357 ปีก่อนพุทธศักราช ทำให้มีการอพยพ กลุ่มผู้อพยพกลุ่มหนึ่งเข้ามาตั้งหลักแหล่งในบริเวณโคมันตัก คนกลุ่มนี้พูดภาษาปรากฤต (ภาษาเศารเสนี) ซึ่งต่อมาพัฒนาเป็นภาษากงกัณ
ภาษากงกัณเป็นภาษาท้องถิ่นที่ใช้พูดในหมู่ชาวโกกนาซึ่งถูกทำให้เป็นสันสกฤต ชนกลุ่มนี้ปัจจุบันอยู่ในทางเหนือของรัฐมหาราษฏระและทางใต้ของรัฐคุชราตแต่อาจจะมีต้นกำเนิดมาจากเขตกงกัณ ผู้อพยพชาวอารยันที่เข้าสู่กงกัณนำภาษาของคนในท้องถิ่นมาใช้และเพิ่มศัพท์จากภาษาปรากฤตและภาษาสันสกฤตเข้าไป
ประวัติ > ช่วงแรก

ภาษากงกัณเป็นภาษาหลักในกัว เริ่มแรกเขียนด้วยอักษรพราหมี ต่อมาจึงเขียนด้วยอักษรเทวนาครี  ใช้ในทางศาสนาและการค้ารวมทั้งในชีวิตประจำวัน
กลุ่มชนอื่น ๆ ที่ใช้ภาษากงกัณสำเนียงต่าง ๆ ได้แก่ชาวกงกัณมุสลิมในเขตรัตนกาลีและภัตกัล ซึ่งมีลักษณะของภาษาอาหรับเข้ามาปนมาก ชนอีกกลุ่มหนึ่งที่ใช้ภาษากงกัณคือชาวสิททิสซึ่งมาจากเอธิโอเปีย
ประวัติ > การอพยพและการแยกเป็นส่วน

การเข้ามาของโปรตุเกสทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงมากในหมู่ของชาวกงกัณ ชาวกงกัณบางส่วนเปลี่ยนไปนับถือศาสนาคริสต์และอิทธิพลทางศาสนาของโปรตุเกสทำให้ชาวกงกัณบางส่วนอพยพออกไป การแบ่งแยกระหว่างชาวกงกัณที่นับถือศาสนาฮินดูและคริสต์ทำให้ภาษากงกัณแตกเป็นหลายสำเนียงยิ่งขึ้น
ภาษานี้แพร่ไปสู่เขตจนระหรือกรวลี (ชายฝั่งของการณตกะ) โกกัน-ปัตตะ (ชายฝั่งกงกัณ ส่วนของรัฐมหาราษฏระ) และรัฐเกราลาในช่วง 500 ปีหลัง การอพยพของชาวกงกัณมีสาเหตุมาจากการปกครองกัวของโปรตุเกส
การอพยพของชาวคริสต์และฮินดูเกิดเป็น 3 ระลอก การอพยพครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2103 ซึ่งเป็นช่วงแรกที่โปรตุเกสเข้ามาปกครองกัว ครั้งที่ 2 เกิดเมื่อ พ.ศ. 2114 ในสงครามกับสุลต่านพิชปูร์ การอพยพครั้งที่ 3 เกิดขึ้นระหว่างสงครามในช่วง พ.ศ. 2226 - 2283 การอพยพในช่วงแรกเป็นผู้นับถือศาสนาฮินดู ส่วนสองครั้งหลัง ส่วนใหญ่เป็นชาวคริสต์
ประวัติ > ภาษากงกัณในกัวของโปรตุเกส

ในช่วงแรกของการเป็นอาณานิคมของโปรตุเกส มิชชันนารีให้ความสำคัญกับการแปลคัมภีร์ศาสนาคริสต์เป็นภาษาท้องถิ่นทั้งภาษากงกัณและภาษามราฐีจนกระทั่ง พ.ศ. 2227 โปรตุเกสห้ามใช้ภาษาถิ่นในเขตปกครองของตน ซึ่งถือว่าเป็นภาษาสำหรับศาสนาฮินดู ให้ใช้ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาราชการแทน ทำให้การใช้ภาษากงกัณลดลงและทำให้ภาษาโปรตุเกสมีอิทธิพลต่อภาษากงกัณสำเนียงของชาวคริสต์มาก ส่วนชาวกงกัณที่นับถือศาสนาฮินดูใช้ภาษามราฐีเป็นภาษาทางศาสนา และจากความสัมพันธ์ในอดีตระหว่างภาษากงกัณและภาษามราฐี ทำให้ชาวกงกัณส่วนใหญ่พูดภาษามราฐีเป็นภาษาที่สองและปัจจุบันเป็นภาษาที่ใช้ในชีวิตประจำวันของชาวฮินดูในกัวรวมทั้งชาวกงกัณด้วย ชาวคริสต์ชั้นสูงใช้ภาษากงกัณกับชนชั้นที่ต่ำกว่าและยากจน ส่วนในสังคมของตนใช้ภาษาโปรตุเกส
ผู้อพยพชาวกงกัณนอกกัวยังคงใช้ภาษากงกัณและภาษามีความแตกต่างกันมากยิ่งขึ้น มีการเขียนภาษากงกัณด้วยอักษรเทวนาครีในรัฐมหาราษฏระ ในขณะที่ผู้พูดในรัฐกรนาฏกะเขียนด้วยอักษรกันนาดา
การฟื้นฟูภาษากงกัณ

สถานะของภาษากงกัณจัดว่าน่าเป็นห่วง มีการใช้ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาราชการและภาษาทางสังคมในหมู่ชาวคริสต์ ในหมู่ชาวฮินดูนิยมใช้ภาษามราฐีมากกว่าและมีการแบ่งแยกระหว่างชาวคริสต์และชาวฮินดูมากขึ้น
การฟื้นฟูภาษากงกัณ > ยุคหลังได้รับเอกราช

หลังจากอินเดียได้รับเอกราช กัวได้รวมเข้ากับอินเดียเมื่อ พ.ศ. 2504 ได้เกิดข้อโต้แย้งในกัวเกี่ยวกับสถานะของภาษากงกัณในฐานะภาษาเอกเทศและอนาคตของกัวว่าจะรวมเข้ากับรัฐมหาราษฏระหรือเป็นรัฐต่างหากต่อไป บทสรุปปรากฏว่ากัวเลือกเป็นรัฐต่างหากใน พ.ศ. 2510 ส่วนในด้านภาษา ภาษาที่มีการใช้มากภายในรัฐได้แก่ ภาษาอังกฤษ ภาษาฮินดี ภาษามราฐี ส่วนภาษากงกัณยังไม่ได้รับการใส่ใจ
การฟื้นฟูภาษากงกัณ > การกำหนดให้เป็นภาษาเอกเทศ

ในขณะที่มีความเชื่อว่าภาษากงกัณเป็นสำเนียงของภาษามราฐีไม่ใช่ภาษาเอกเทศ สุนิต กุมาร จัตเตร์ชี ประธานคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาศาสตร์แห่งชาติได้จัดการประชุมทางวิชาการเกี่ยวกับข้อโต้แย้งนี้และได้บทสรุปเมื่อ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2518 ว่าภาษากงกัณเป็นภาษาเอกเทศ
การฟื้นฟูภาษากงกัณ > สถานะการเป็นภาษาราชการ

กลุ่มผู้รักภาษากงกัณได้เรียกร้องให้ภาษากงกัณเป็นภาษาประจำรัฐกัวใน พ.ศ. 2529 ในที่สุดเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2530 รัฐกัวยอมรับให้ภาษากงกัณเป็นภาษาราชการของรัฐ และได้รับการยอมรับให้เป็นภาษาประจำชาติของอินเดียเมื่อ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2535
ปัญหา

ภาษากงกัณเป็นภาษาที่ใกล้ตายเพราะ
การแตกแยกเป็นส่วน ๆ ของภาษากงกัณ ทำให้ไม่มีสำเนียงกลางที่เข้าใจระหว่างกันได้
การแพร่หลายของวัฒนธรรมตะวันตกในอินเดีย
ชาวกงกัณที่นับถือศาสนาฮินดูในกัวและบริเวณชายฝั่งของรัฐมหาราษฏระ ส่วนใหญ่ใช้ภาษามราฐีได้ด้วย
ผู้นับถือศาสนาอิสลามหันไปใช้ภาษาอูรดู
ปัญหาการติดต่อของชาวกงกัณที่มีศาสนาต่างกัน และภาษากงกัณไม่ได้เป็นภาษาสำคัญทางศาสนา ชาวกงกัณมักติดต่อในกลุ่มที่นับถือศาสนาเดียวกันและหลีกเลี่ยงการติดต่อระหว่างกลุ่มที่มีศาสนาต่างกัน
การอพยพของชาวกงกัณไปยังบริเวณอื่น ๆ ของอินเดียและทั่วโลก
การขาดโอกาสที่จะเรียนภาษากงกัณในโรงเรียน มีโรงเรียนที่สอนภาษากงกัณไม่กี่แห่งในกัว ประชาชนที่อยู่นอกเขตที่ใช้ภาษากงกัณไม่มีโอกาสได้เรียนภาษากงกัณแม้ตะในแบบไม่เป็นทางการ
ความนิยมของประชาชนที่นิยมพูดกับเด็ก ๆ ด้วยภาษาที่ใช้ทำมาหากิน ไม่ใช่ภาษาแม่ โดยเฉพาะภาษาอังกฤษ ซึ่งเชื่อว่าจะทำให้ภาษาอังกฤษของเด็กดีขึ้น
มีความพยายามที่จะฟื้นฟูภาษากงกัณโดยเฉพาะความพยายามของเศนอย โคเอมพับ ที่พยายามสร้างความสนใจวรรณกรรมภาษากงกัณขึ้นอีกครั้ง มีองค์ที่สนับสนุนการใช้ภาษากงกัณ เช่น กงกัณ ไทซ ยตระ ที่บริหารโดยมันเดล และองค์กรที่ใหม่กว่าอย่างเช่น วิศวะ กงกัณ ปาริศัด
ปัญหา > การใช้หลายภาษา

จากการสำรวจในอินเดีย ผู้พูดภาษากงกัณพูดได้หลายภาษา ใน พ.ศ. 2544 ค่าเฉลี่ยทั้งประเทศมีผู้ใช้สองภาษาร้อยละ 19.44 และใช้สามภาษาร้อยละ 7.26 ในขณะที่เฉพาะผู้พูดภาษากงกัณ มีผู้ใช้สองภาษาร้อยละ 74.2 และใช้สามภาษาร้อยละ 44.68 ทำให้ชุมชนของชาวกงกัณเป็นชุมชนของผู้ใช้หลายภาษาในอินเดีย เหตุผลหนึ่งน่าจะมาจากการที่ขาดโรงเรียนที่สอนด้วยภาษากงกัณเป็นภาษาแรกหรือภาษาที่สอง
การใช้หลายภาษาไม่ใช่สิ่งที่ผิดแต่เป็นการชี้ให้เห็นว่าภาษากงกัณเป็นภาษาที่ไม่เกิดการพัฒนา ผู้พูดภาษากงกัณที่ใช้ภาษามราฐีในกัวและมหราราษฏระเชื่อว่าภาษากงกัณเป็นสำเนียงของภาษามราฐี
ข้อโต้แย้งระหว่างภาษากงกัณและภาษามราฐี

มีการกล่าวอ้างมานานแล้วว่าภาษากงกัณเป็นสำเนียงของภาษามราฐีและไม่ใช่ภาษาเอกเทศ ซึ่งมีเหตุผลหลายประการ ได้แก่ ความใกล้เคียงระหว่างภาษามราฐีและภาษากงกัณ ความใกล้เคียงทางภูมิศาสตร์ระหว่างกัวและมหาราษฏระ อิทธิพลอย่างชัดเจนของภาษามราฐีต่อภาษากงกัณสำเนียงที่ใช้พูดในรัฐมหาราษฏระ การที่ภาษากงกัณมีวรรณกรรมน้อยและชาวกงกัณที่นับถือศาสนาฮินดูจะใช้ภาษามราฐีเป็นภาษาที่สอง ทำให้งานเขียนของ Jose Pereira ใน พ.ศ. 2514 กล่าวว่าภาษากงกัณเป็นสำเนียงของภาษามราฐี งานเขียนของ S. M. Katre ใน พ.ศ. 2509 ได้ใช้การศึกษาทางประวัติศาสตร์สมัยใหม่และเปรียบเทียบสำเนียงของภาษากงกัณหกสำเนียงได้สรุปว่าจุดกำเนิดของภาษากงกัณต่างจากภาษามราฐี เศนอย โคเอมพับ ผู้มีบทบาทสำคัญในการฟื้นฟูภาษากงกัณ ได้ต่อต้านการใช้ภาษามราฐีในหมู่ชาวฮินดูและการใช้ภาษาโปรตุเกสในหมู่ของชาวคริสต์
การรวมของกัวเข้ากับอินเดียเมื่อ พ.ศ. 2504 เป็นเวลาที่รัฐในอินเดียมีการจัดตัวใหม่ตามเส้นแบ่งทางภาษา มีความต้องการที่จะรวมกัวเข้ากับรัฐมหาราษฏระเพราะในกัวมีผู้พูดภาษามราฐีจำนวนมาก และภาษากงกัณถูกจัดให้เป็นสำเนียงของภาษามราฐี ดังนั้นสถานะของภาษากงกัณในฐานะภาษาเอกเทศหรือเป็นสำเนียงของภาษามราฐีจึงเป็นหัวข้อทางการเมืองในการรวมรัฐกัวด้วย
องค์กรวิชาการสาหิตยะในอินเดียยอมรับภาษากงกัณในฐานะภาษาเอกเทศเมื่อ พ.ศ. 2518 และภาษากงกัณที่เขียนด้วยอักษรเทวนาครีได้เป็นภาษาราชการของกัวใน พ.ศ. 2530
การแพร่กระจาย

ภาษกงกัณใช้พูดทั่วไปในเขตกงกัณ ซึ่งรวมถึง กัว ชายฝั่งตอนใต้ของรัฐมหาราษฏระ ชายฝั่งของรัฐการณาฏกะ และรัฐเกราลา แต่ละท้องถิ่นมีสำเนียงของตนเอง การแพร่กระจายของผู้พูดภาษานี้มีสาเหตุหลักจากการออพยพของชาวกัวเพื่อหลบหนีการปกครองของโปรตุเกส