stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
โรงเรียนศรีธาตุพิทยาคม
กิจกรรมนักเรียน

| กิจกรรม | ช่วงเวลาในการจัดกิจกรรม |
| --- | --- |
ค่ายเตรียมความพร้อมนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 และ 4 (รับน้อง): ระหว่างต้นเดือนพฤษภาคม
กิจกรรมชมรม TO BE NUMBER ONE: ตลอดปีการศึกษา
กิจกรรมกีฬาน้องใหม่ห่างไกลยาเสพติด: ภาคเรียนแรกของปีการศึกษา
กิจกรรมกีฬาสีภายใน: ภาคเรียนที่สองของปีการศึกษา
กิจกรรมไหว้ครู: ระหว่างเดือนมิถุนายน
กิจกรรมค่ายเสริมทักษะทางด้านวิชาการและภาษา: ตลอดปีการศึกษา
กิจกรรมสัปดาห์วิชาการ: ตลอดปีการศึกษา
กิจกรรมเนื่องในวันสำคัญทางศาสนา: ตลอดปีการศึกษา
กิจกรรมสืบสานประเพณีพื้นบ้าน: ตลอดปีการศึกษา
กิจกรรมทัศนศึกษา: ช่วงก่อนปิดภาคเรียน
กิจกรรมปัจฉิมนิเทศ: ช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์
อาคารเรียน > อาคาร 1 ศรีธาตุอนุสรณ์

อาคารเรียนนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย
กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม
กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา
ศูนย์การเรียนรู้ประวัติศาสตร์
อาคารเรียน > อาคาร 2 พิกุลทอง

สำนักงานบริหารสถานศึกษา
ห้องโสดทัศนศึกษา
กลุ่มสาระการเรียนรู้คอมพิวเตอร์
ห้องคอมพิวเตอร์
กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาอังกฤษ
ศูนย์การเรียนรู้ภาษาจีน
ห้องนาฏศิลป์
ห้องเรียนนักเรียนชั้มมัธยมศึกษาปีที่ 2
อาคารเรียน > อาคาร 3 จามจุรี

ห้องสมุด
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
ห้องปฏิบัติการทางชีววิทยา
ห้องปฏิบัติการทางเคมี
ห้องปฏิบัติการทางฟิสิกส์
กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์
ห้องเรียนนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
อาคารเรียน > อาคาร 4 โพธิ์ทอง

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปศึกษา
ห้องประชุม 2
ห้องดนตรี
ห้องแนะแนว
ห้องเรียนนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
ห้องเรียนนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
ห้องเรียนนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
อาคารเรียน > อาคารคหกรรม 1, 2

กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ
อาคารเรียน > สนามกีฬา

สนามบาสเกตบอล
สนามวอลเลย์บอล
สนามตะกร้อ
สนามปิงปอง
สนามฟุตบอล
สนามฟุตซอล
สนามแฮนด์บอล
สนามเปตอง
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ของโรงเรียนศรีธาตุพิทยาคม เก็บถาวร 2015-01-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ชัชวาลย์ ชมภูแดง

| ชัชวาลย์ ชมภูแดงม> ว.ม., ป.ช. |
| --- | --- |

รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
ดำรงตำแหน่ง 17 เมษายน – 10 มิถุนายน พ.ศ. 2535
นายกรัฐมนตรี: พลเอกสุจินดา คราประยูร
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 14 กันยายน พ.ศ. 2488 (79 ปี) อำเภอพนมไพร จังหวัดร้อยเอ็ด ประเทศไทย
พรรคการเมือง: พลังใหม่ (2517–2535)  สามัคคีธรรม (2535) ชาติไทย (2535–2551) ภูมิใจไทย (2554–2561) พลังธรรมใหม่ (2561–ปัจจุบัน)
คู่สมรส: บุญยืน ชมภูแดง

ชัชวาลย์ ชมภูแดง อดีตรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลของพลเอกสุจินดา คราประยูร, อดีตรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาล ดร.ทักษิณ ชินวัตร อดีตหัวหน้าพรรคพลังสังคมประชาธิปไตย และอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดร้อยเอ็ด 5 สมัย
ประวัติ

ชัชวาลย์ ชมภูแดง เกิดเมื่อวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2488 ที่อำเภอพนมไพร จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นบุตรของนายปัดสา กับนางมะลิวรรณ ชมภูแดง มีพี่น้อง 4 คน สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี สาขานิติศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สมรสกับนางบุญยืน มีบุตร 3 คน
งานการเมือง

ชัชวาลย์ ชมภูแดง เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดร้อยเอ็ด ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2518 สังกัดพรรคพลังใหม่ และได้รับเลือกตั้งเป็น ส.ส.อีกครั้งในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2531 สังกัดพรรคพลังสังคมประชาธิปไตย ซึ่งนายชัชวาลย์ เป็นหัวหน้าพรรค และเป็น ส.ส.เพียงคนเดียวของพรรคต่อมาในการเลือกตั้งเดือนมีนาคม พ.ศ. 2535 ได้ย้ายเข้ามาเป็นรองหัวหน้าพรรคสามัคคีธรรม ได้รับเลือกตั้งในสังกัดพรรคสามัคคีธรรม  และได้รับเลือกเป็น ส.ส.อีก 2 สมัย คือ การเลือกตั้งเดือนกันยายน พ.ศ. 2535 และการเลือกตั้ง พ.ศ. 2538 ในสังกัดพรรคชาติไทยทั้ง 2 สมัย เคยได้รับแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลพลเอกสุจินดา คราประยูร ในปี พ.ศ. 2535 ต่อมาในรัฐบาลของ ดร.ทักษิณ ชินวัตร ได้รับแต่งตั้งเป็นรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2554 นายชัชวาลย์ ชมภูแดง ได้ลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ในเขตเลือกตั้งที่ 5 จังหวัดร้อยเอ็ด สังกัดพรรคภูมิใจไทย แต่ไม่ได้รับการเลือกตั้ง โดยแพ้ให้กับนางเอมอร สินธุไพร จากพรรคเพื่อไทย
ใน พ.ศ. 2561 นายชัชวาลย์ได้ย้ายเข้ามาสังกัด พรรคพลังธรรมใหม่ โดยรับตำแหน่งที่ปรึกษาพรรค
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2546 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2538 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
แม่น้ำแทดง

| แม่น้ำแทดง |
| --- | --- |
แผนที่เส้นทางแม่น้ำแทดงในประเทศเกาหลีเหนือ
ที่ตั้ง
ประเทศ:  เกาหลีเหนือ
ลักษณะทางกายภาพ

ต้นน้ำ: ภูเขาแรงกริม, จังหวัดฮัมกย็องใต้
 
ปากน้ำ: อ่าวเกาหลีตะวันตก
ความยาว: 439 กิโลเมตร
พื้นที่ลุ่มน้ำ: 20,344 ตารางกิโลเมตร
| --- | --- |
แม่น้ำแทดง
โชซ็อนกึล: 대동강
ฮันจา: 大同江
อาร์อาร์: Daedong-gang 
เอ็มอาร์: Taedong-gang 
แม่น้ำแทดง (เกาหลี: 대동강; ฮันจา: 大同江; อาร์อาร์: Taedong-gang) เป็นแม่น้ำสายหลักของประเทศเกาหลีเหนือ ไหลจากภูเขารังนิมทางตอนเหนือทางประเทศ ลงสู่อ่าวเกาหลีที่ นัมโพ นอกจากนี้ ยังไหลผ่านกรุงเปียงยาง เมืองหลวงของประเทศอีกด้วย
แม่น้ำนี้มีความยาว 439 กิโลเมตร ยาวเป็นอันดับที่ 50 ของคาบสมุทรเกาหลี และเป็นอันดับที่ 2 ของประเทศเกาหลีเหนือ เมืองสำคัญที่ไหลผ่านได้แก่ เปียงยาง, ซุนช็อน, แทฮัง และซ็องนิม เป็นต้น นอกจากนี้ ยังเป็นน้ำที่ใช้ขนส่งทางน้ำและเป็นแม่น้ำแหล่งประปาขนาดใหญ่ของเกาหลีเหนืออีกด้วย
ประวัติ

โคกูรยอ ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ตั้งของเมืองหลวงเปียงยาง ที่ถูกก่อตั้งขึ้นบนชายฝั่ง และมีแหล่งโบราณคดีมากมายอยู่ริมแม่น้ำ นอกจากนี้ยังมีพระธาตุและซากปรักหักพัง ซึ่งคาดว่าเป็นของอาณาจักรนังนังของจีน ซึ่งอาณาจักรนี้ถูกครอบครองโดยอาณาจักรโคกูรยอในเวลาต่อมา และยังมีสุสานนักรัง ที่ถูกขุดโดยชาวญี่ปุ่น ในขณะที่ครอบครองเกาหลี และแม่น้ำแทดงได้ขึ้นชื่อว่าเป็นแม่น้ำอารยธรรมแห่งเกาหลีเหนือ
เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม ค.ศ. 1592 ในระหว่างการบุกครองเกาหลีของญี่ปุ่น ขณะที่กองทหารเกาหลีถอนกำลัง ทัพญี่ปุ่นของโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ (豊臣 秀吉) นำโดย โคนิชิ ยูกินางะ  (小西 行長) ได้นำกองทัพเรือญี่ปุ่นไปถึงลุ่มแม่น้ำใกล้กับเปียงยาง
ในสมัยที่เกาหลีอยู่ภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น แม่น้ำนี้รู้จักกันในชื่อ ไดโด (大同; Daidō) และมีรู้จักในอีกชื่อหนึ่งคือ แม่น้ำแพ (패수; 浿水; P’aesu )
เขื่อน สะพาน และสิ่งก่อสร้าง

ในปี ค.ศ. 1986 รัฐบาลสร้าง เขื่อนนัมโพ ยาว 8 กิโลเมตรได้สำเร็จ ประกอบด้วยเครื่องกันน้ำและประตูน้ำรวม 39 เครื่องด้วยกัน บริเวณใกล้ปากน้ำของแม่น้ำแทดงที่นัมโพ เขื่อนจะทำการป้องกันน้ำท่วม และทดแทนน้ำจากอ่าวเกาหลี สำหรับเขื่อนอื่น ๆ จะมีการส่งพลังงานน้ำเพื่อผลิดกระแสไฟฟ้าให้เพียงพอกับคนในประเทศ เช่น โรงงานไฟฟ้านังว็อน เป็นต้น
ในกรุงเปียงยาง มีทั้งหมด 6 สะพานที่ข้ามผ่านแม่น้ำแทดง รวมทั้ง สะพานโอกริว, สะพานรังกรา และสะพานแทดง
สมุดภาพ

ภาพมุมกว้างของแม่น้ำแทดงในเปียงยาง
แม่น้ำแทดงใน ค.ศ. 1889
แนวโค้งของแม่น้ำแทดง
แนวโค้งของแม่น้ำแทดง
คนปั่นจักรยานเลียบแม่น้ำแทดง (ด้านหลังคือห้องสมุดประชาชนเปียงยาง)
เรือ อูเอสเอส พัวโบล (เอจีอีอาร์-2) จอดอยู่บนแม่น้ำแทดง
แม่น้ำแทดงในนัมโพ
แม่น้ำแทดงในนัมโพ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ แม่น้ำแทดง
38°51′54″N 125°31′32″E﻿ / ﻿38.86500°N 125.52556°E﻿ / 38.86500; 125.52556
หม่อมเจ้าองุ่น นรินทรางกูร

| หม่อมเจ้าองุ่น นรินทรางกูร |
| --- | --- |
สิ้นชีพิตักษัย: พ.ศ. 2359
ราชวงศ์: จักรี
ราชสกุล: นรินทรางกูร
พระบิดา: สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนรินทร์รณเรศ
หม่อมเจ้าองุ่น นรินทรางกูร เป็นพระธิดาในสมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนรินทร์รณเรศ และเป็นพระนัดดาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระเทพสุดาวดี ต้นราชสกุล นรินทรางกูร สมเด็จพระพี่นางพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
พระประวัติ

หม่อมเจ้าองุ่น นรินทรางกูร เป็นพระธิดาในสมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนรินทร์รณเรศ เมื่อเจริญชันษาขึ้น ได้เข้ามารับราชการในพระบรมมหาราชวัง
ในสมัยรัชกาลที่ 2 ได้เกิดเหตุพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นศรีสุเรนทร์ทิ้งบัตรสนเท่ห์จนต้องพระอาญาแผ่นดิน ถูกประหาร หลังจากชำระความกรมหมื่นศรีสุเรนทร์แล้ว เกิดมีผู้ทิ้งหนังสือในพระบรมมหาราชวัง หยาบช้าถึงองค์พระเจ้าแผ่นดิน จึงทรงโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้กรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ เป็นตุลาการพิจารณาให้ค้นลายมือเจ้านาย แลเจ้าจอมทุกเรือนเอามาสอบกับหนังสือทิ้ง
จากการค้นทุกตำหนักทุกเรือนเมื่อเกิดความหนังสือทิ้งของพระองค์เจ้ากระษัตรี เลยจับเพลงยาวนายช้อยได้ที่เรือน หม่อมเจ้าองุ่น ในกรมหลวงนรินทร์รณเรศ (สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนรินทร์รณเรศ เป็นพระโอรสพระองค์ที่ 3 ในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระเทพสุดาวดี สมเด็จพระพี่นางพระองค์ใหญ่ ในรัชกาลที่ 1 เป็นต้นราชสกุลนรินทรางกูร) ถิ่นฐานอยู่ต้นแม่น้ำสะแกกรัง อุทัยธานี
ครั้งนั้นจับเรื่องชู้สาวในพระราชวัง ผิดกฎมณเฑียรบาลได้อีกหลายราย โปรดเกล้าฯให้ลงพระราชอาญาประหารชีวิต ตั้งแต่พระองค์เจ้ากระษัตรี หม่อมเจ้าองุ่น และหญิงชายอีก 8 คน เฉพาะพระองค์เจ้ากระษัตรี นั้น ให้ทุบด้วยท่อนจันทน์ตามราชประเพณี
รักเกียรติ สุขธนะ

| รักเกียรติ สุขธนะม> ป.ช., ม.ว.ม. |
| --- | --- |

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
ดำรงตำแหน่ง 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2540 – 15 กันยายน พ.ศ. 2541
นายกรัฐมนตรี: ชวน หลีกภัย
ก่อนหน้า: สมศักดิ์ เทพสุทิน
ถัดไป: กร ทัพพะรังสี
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 4 เมษายน พ.ศ. 2497 อำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดอุดรธานี ประเทศไทย
เสียชีวิต: 10 มิถุนายน พ.ศ. 2562 (65 ปี) จังหวัดเชียงราย ประเทศไทย
พรรคการเมือง: ประชาธิปัตย์ (2531–2534) กิจสังคม (2526–2531, 2534–2546)
คู่สมรส: สุรกัญญา สุขธนะ

รักเกียรติ สุขธนะ (4 เมษายน พ.ศ. 2497 – 10 มิถุนายน พ.ศ. 2562) อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดอุดรธานี และอดีตรัฐมนตรี เมื่อ พ.ศ. 2541 ระหว่างที่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ในสมัยรัฐบาลชวน หลีกภัย ถูกกล่าวหาว่ารับสินบน 5 ล้านบาทจากบริษัทยาและมีพฤติการณ์ร่ำรวยผิดปกติ ศาลมีคำพิพากษาในปี พ.ศ. 2546 ให้จำคุกและยึดทรัพย์
คดีทุจริตรับสินบน

นายรักเกียรติ (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข 14 พฤศจิกายน 2540 (ลาออก 15 ดันยายน 2541)) เป็นรัฐมนตรีคนแรกที่ต้องโทษจำคุกในคดีทุจริตรับสินบน ตามการชี้มูลความผิดของคณะกรรมการป้องกัน และปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ฐานทุจริตรับเงินสินบน 5 ล้านบาทจากบริษัทยา ทำให้สาธารณสุขจังหวัดต้องจัดซื้อยาในราคาแพงกว่าปกติตั้งแต่ 50 % ถึงกว่า 300% ในพื้นที่ 34 จังหวัดทั่วประเทศ ความเสียหายโดยประมาณ 181.7 ล้านบาท โดยเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2546  ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พิพากษาว่า
...จำเลยสำเร็จการศึกษาชั้นปริญญาตรีทางกฎหมายแต่กลับมาทำความผิดคอร์รัปชันเช่นนี้ จึงเห็นสมควรลงโทษสถานหนัก พิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 149 ให้ลงโทษจำคุก 15 ปี
นายรักเกียรติยังเป็นจำเลยในคดีร่ำรวยผิดปกติอีกด้วย โดยวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2546 ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองได้มีคำพิพากษาให้ทรัพย์สินของนายรักเกียรติจำนวน 233.88 ล้านบาท ตกเป็นของแผ่นดิน อนึ่งระหว่างที่ดำเนินกระบวนพิจารณานั้นได้มีการเคลื่อนย้ายเงินสดออกจากบัญชีที่เกี่ยวข้อง ทำให้ในที่สุดกรมบังคับคดีต้องยึดอสังหาริมทรัพย์ของนายรักเกียรติแทน[ต้องการอ้างอิง]
นอกจากนี้มีโทษจำคุกตามคดีเช็ค อีก 30 เดือน[ต้องการอ้างอิง] รวมทั้งสิ้นเป็น 17 ปี 6 เดือน
คดีทุจริตรับสินบน > การหลบหนีและการรับโทษ

นายรักเกียรติหลบหนีไม่มาฟังคำพิพากษา จนกระทั่งมีผู้พบเห็นนายรักเกียรติออกกำลังกายในสวนสาธารณะย่านปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี จึงถูกตำรวจจับกุมตัวมารับโทษตามคำพิพากษาตั้งแต่วันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547
ภายหลังที่เข้ารับโทษที่เรือนจำคลองเปรม นายรักเกียรติ ได้รับการลดโทษเหลือ 9 ปี 2 เดือน และ 7 ปี 6 เดือน ตามลำดับ
นายรักเกียรติได้รับโทษจำคุกนานกว่า 5 ปี เหลือโทษจำคุกจริงอีก 2 ปี 6 เดือน หรือประมาณ 1 ใน 3 จึงเป็นคุณสมบัติตามเกณฑ์การขอพักการลงโทษ คณะกรรมการพิจารณาพักการลงโทษฯ จึงอนุมัติให้พักการลงโทษและได้ส่งหนังสือแจ้งไปยังเรือนจำกลางคลองเปรมเพื่อให้ปล่อยตัว นายรักเกียรติออกจากเรือนจำตั้งแต่เวลาประมาณ 17.00 น. วันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2552
บวชเป็นพระสงฆ์

นายรักเกียรติได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุในพุทธศาสนา โดยได้รับฉายาว่า รกฺขิตธมฺโม จำพรรษาและปฏิบัติธรรมอยู่ ณ  ศูนย์ปฏิบัติธรรมวังพญานาค วัดใหม่สุขธนะศรีนคราราม บ้านวังชัย   ตำบลเวียงคำ อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี  ซึ่งเคยเป็นสำนักงานเก่าเมื่อสมัยเป็นนักการเมือง มีบทบาทในการเทศนาและให้ข้อเตือนใจนักการเมืองทั้งหลาย และได้ลาสิกขาบท เมื่อวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2556 รวมระยะเวลาบวชทั้งสิ้น 3 พรรษา 2 เดือน
พิธีฌาปนกิจศพ

วันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ที่บ้านเลขที่ 153 บ้านแม่มะ หมู่ 1 ตำบลศีดอนมูล อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ชาวบ้านและพระสงฆ์ในหมู่บ้านแม่มะ ต่างช่วยกันตกแต่งปราสาทเพื่อใช้ประกอบพิธีทางศาสนาเป็นคืนสุดท้ายให้กับ นายรักเกียรติ สุขธนะ ภายหลังนายรักเกียรติ ได้เสียชีวิตอย่างสงบ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2562 โดยมีกำหนดฌาปนกิจศพที่สุสานบ้านแม่มะ ในวันที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2562
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2536 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2535 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
การละเล่นเด็กไทย

การละเล่นเด็กไทย เป็นการละเล่นของเด็กตั้งแต่สมัยโบราณ แต่ในปัจจุบันมักไม่ค่อยได้พบเห็นการละเล่นประเภทเหล่านี้กันบ่อยนัก เพราะยุคสมัยที่เปลี่ยนไป
ม้าก้านกล้วย

บทความหลัก: ขี่ม้าก้านกล้วย
ม้าก้านกล้วย เป็นของเล่นที่เด็กผู้ชายที่อยู่ในวัยซุกซนชื่นชอบมาก เด็กไทยทั่วไปจะรู้จักการเล่นม้าก้านกล้วยเป็นอย่างดี
วิธีทำม้าก้านกล้วย ทำง่าย เด็ก ๆ สามารถทำเล่นเองได้ ถ้าอยากเล่นม้าก้านกล้วย เด็ก ๆ ก็จะถือมีดเข้าไปในสวนหรือที่ทั่วไปตามบริเวณบ้านที่มีต้นกล้วย เพราะหมู่บ้านคนไทยจะปลูกต้นกล้วยไว้แทบทุกหลังคาเรือน
เมื่อเลือกใบกล้วยที่มีความยาวพอเหมาะ ก็จะตัดใบกล้วยมา เอามีดเลาะเอาใบกล้วยออก เหลือไว้ที่ปลายใบเล็กน้อยเพื่อให้เป็นหางม้า ที่ก้านด้านโคนจะมีขนาดใหญ่เกือบเท่าข้อมือของเด็ก ๆ ด้านนี้เอง เด็ก ๆจะกะความยาวประมาณหนึ่งคืบ หรือสองคืบ แล้วเอามีดฝานแฉลบด้านข้างของก้านตรงที่กะไว้ฝานบาง ๆ ไปทางด้านโคนทั้งสองข้าง เพื่อให้เป็นหูม้า พอได้ขนาดหูยาวตามต้องการแล้วก็เอามือหักก้านกล้วยตรงที่กะจะให้เป็นโคนหูม้า ก้านกล้วยก็จะกลายเป็นรูปม้ามีหูม้าชันขึ้นทั้งสองข้าง เสร็จแล้วก็เอาแขนงไม้ไผ่มาเสี้ยมปลายให้แหลม ความยาวประมาณคืบเศษ เสียบหัวม้าที่พับเอาไว้ เสียบทะลุไปที่ก้าน ไม้ที่เสียบก็จะมีลักษณะเหมือนสายบังเหียนที่ผูกปากม้ากับคอม้า เสร็จแล้วก็ทำเชือกกล้วยมาผูกด้านหัวม้าและหางม้า ทำเป็นสายสะพายบ่า แค่นี้ก็เสร็จ หาแขนงไม้ไผ่มา ๑ อัน ทำเป็นแส้ขี่ม้า ตอนนี้ก็พร้อมที่จะเล่นม้าก้านกล้วยได้แล้ว
การเล่นม้าก้านกล้วยก็แล้วแต่เด็ก ๆ จะคิดเล่น เช่น เล่นควบม้าวิ่งแข่งกันหาคนชนะ ควบม้าจัดกระบวนทัพต่อสู้กัน หาอาวุธตามรั้วคือแขนงไม้ไผ่มาทำเป็นดาบรบกัน หรือจะวิ่งแข่งกันเป็นคู่ ๆ หากไม่มีเพื่อนก็ควบเล่นคนเดียวที่ลานบ้านหรือเลี้ยวไปตามป่ากล้วยในสวนก็ได้
กระโดดเชือก / กระโดดหนังยาง / กระโดดหนังสติ๊ก

การกระโดดเชือกมี 2 แบบ คือ การกระโดดเชือกเดี่ยว และการกระโดดเชือกหมู่ ใช้หนังสติ๊ก (หนังยาง) ถักร้อยจนเป็นเส้นยาว หรือ เชือกปอ ยาวพอที่จะตวัดพ้นศีรษะ ขมวดหัว - ท้ายเพื่อกันเชือกลุ่ย เวลาเล่นแกว่งเชือกด้วยมือทั้งสองข้าง แล้วกระโดดขึ้นลงตรงกลาง การกระโดดเชือกหมู่จะใช้เชือกที่ยาวกว่า มีผู้เล่นสองคนจับหัวท้ายข้างละคน คอยแกว่ง (หรือไกว) เชือก สามารถกระโดดได้พร้อมกันหลาย ๆ คน
กระต่ายขาเดียว

บทความหลัก: กระต่ายขาเดียว
การเล่นไล่จับชนิดหนึ่ง โดยคนที่เป็นกระต่าย ยืนด้วยขาข้างเดียว แล้วกระโดด เขย่ง เคลื่อนที่ไล่จับ (แตะถูกตัว) เด็กคนอื่น ภายในพื้นที่ที่กำหนด
ถ้าใครโดนจับได้ก็ต้องออกจากการแข่งขันเพื่อรอรอบต่อไป
ตั้งเต

การกระโดดขาเดียวไปภายในช่องสี่เหลี่ยมที่ขีดขึ้นบนพื้น ขนาด 5 แถว คูณ 2 คอลัมน์ (รวม 10 ช่อง) ทีละช่อง
บอลลูนด่าน / บอลลูนโป้ง

เด็กแบ่งเป็นสองทีม เป็นทีมดักจับ กับทีมหนี โดยที่ทีมจับ แต่ละคนจะตั้งด่านวิ่งได้เฉพาะตามแนวเส้นตรง และเส้นนอน ของพื้น ด่านแรกจะจับมือทีมหนีก่อนทั้งสองฝั่งซ้ายและขาว แล้วก็ชูแขนขึ้น พูดว่าบอลลูน...(ลากยาว) และพูดว่าโป้ง  สิ้นสุดคำว่าโป้งให้ทีมหนีวิ่งไปผ่านด่านให้ได้ โดยหลบหลีกวงแขนดักจับ วิ่งผ่านลงไปจนสุดด่าน แล้ววิ่งย้อนกลับขึ้นไปยังจุดเริ่มต้น ถ้าผ่านหมดทุกด่านก็จะชนะ
โมราเรียกชื่อ(ยัดดวง) /โมรา หลังเเดง

ใช้ลูกปิงปองโยนขึ้นสูงเหนือหัวราวหนึ่งช่วงตัว แล้วเอ่ยชื่อคนอื่น ให้เข้ามารับที่ตกกระเด้งขึ้นมาจากพื้น หนึ่งครั้งเท่านั้น หากวิ่งมารับไม่ทันในการกระดอนหนึ่งครั้ง ถือว่ารับไม่ได้ ให้ลูกปิงปอง แล้วขว้างให้โดนเด็กคนอื่น โดนใคร คนนั้นก็เสียน่อง ซึ่งมักจะเจ็บแปดวงกลม ๆ แดง ๆ จบรอบล้างแต้ม เริ่มเล่นกันใหม่
ข้อควรระวังของผู้แพ้ที่ถูกจับ ขึ้นแท่น หากยืนขาไม่ชิดกัน จนลูกปอง รอดขา จะได้รับรางวัลให้ปาเพิ่มอีก 5 ครั้ง ส่วน คา 10 ก็เช่นกัน ถ้าปาแล้วติดคาหว่างขา จะโดนเพิ่มอีก 10
ความชื่อต้องวิ่งมารับให้ทัน เมื่อเรียกชื่อแล้ว เด็กที่เหลือ ก็จะฮือหนีออกห่างลูกปิงปอง เพราะกลัวโดนปาถูก หากเด็กที่ถูกเรียกชื่อรับลูกปิงปองได้ในการกระเด้งหนึ่งครั้ง ทุกคนก็จะฮือกลับมาล้อมวงรอเรียกชื่อใหม่อีกครั้ง รวมถึงจำชื่อเพื่อน ๆ ที่ร่วมเล่นที่เราบอกทั้งหมด
เล่นห่วง

"ห่วง" เป็นอุปกรณ์การเล่นที่ประดิษฐ์จากไม้ไผ่ ซึ่งเหลาจนไม่มีคมเหลืออยู่ นำปลายทั้งสองข้างมาผูกเป็นวงกลม เล่นโดยการนำเข้ามาร่อนที่เอว เช่นเดียวกับการเล่นห่วงในปัจจุบัน นิยมเล่นกันเป็นกลุ่ม การละเล่นนี้จะทำให้เด็ก ๆ สนุกกับการออกกำลังกาย และได้พบปะเพื่อนฝูง
ขี่ม้าส่งเมือง

แบ่งผู้เล่นออกเป็นสองฝ่าย แล้วเลือกผู้เล่น 1 คน มาเล่นเป็นเจ้าเมือง ฝ่ายที่เริ่มก่อนจะกระซิบความลับให้เจ้าเมืองทราบ (อาจจะเป็นชื่อคนหรือเรื่องที่ตกลงกันไว้) ถ้าฝ่ายตรงข้ามทายถูกเจ้าเมืองจะบอกว่า "โป้ง" ฝ่ายที่ทายถูกก็จะชนะ และได้ฝ่ายแรกเป็นเชลย ถ้าทายผิดก็จะต้องตกเป็นเชลย ฝ่ายใดตกเป็นเชลยหมดก่อน ต้องเป็นม้าให้อีกฝ่ายหนึ่งขี่หลังไปส่งเมือง
กาฟักไข่

บางแห่งเรียกกว่า "ชิงไข่เต่า" ผู้เล่นเป็นอีกาหรือเต่าจะเข้าไปอยู่ในวงกลมที่ขีดไว้ คนอื่น ๆ อยู่นอกวงกลม พยายามแย่งเอาก้อนหินที่สมมุติว่าเป็นไข่มาให้ได้ อีกาหรือเต่าจะปัดป่ายแขนขาไปมา ถ้าโดนผู้ใดผู้นั้นจะต้องมาเล่นเป็นอีกาแทนทันที แต่ถ้าไข่ถูกแย่งหมด อีกาหรือเต่าจะต้องไปตามหาไข่ที่ผู้อื่นซ่อนไว้ หากหาไม่พบจะถูกจูงหูไปหาไข่ที่ซ่อนไว้ เป็นการลงโทษ
โทกเทก
อาจเรียกชื่อแตกต่างกันออกไปตามแต่ละท้องถิ่น เป็นการละเล่นที่ใช้อุปกรณ์ที่ทำมาจากไม้ไผ่ ประกอบด้วยท่อนไม้สั้นซึ่งเป็นที่เหยียบสำหรับยืน มีผ้าพันเพื่อไม่ให้เจ็บง่ามเท้า ไม้ท่อนยาวสำหรับใช้เป็นตัวยืนจับ เวลาเล่นต้องพยายามทรงตัวเดินจะทำให้รู้สึกว่าขายาวขึ้น เด็ก ๆ อาจจะแข่งขันกันว่าใครสามารถเดินได้เร็วกว่ากัน
มอญซ่อนผ้า

ทุกคนนั่งล้อมวงช่วยกันร้องว่า "มอญซ่อนผ้า ตุ๊กตาอยู่ข้างหลัง ไว้โน่นไว้นี่ ฉันจะตีก้นเธอ" มอญจะถือผ้าเดินรอบวงแล้วแอบหย่อนผ้า ไว้ข้างหลังผู้เล่นคนใดคนหนึ่ง หากผู้เล่นคนนั้นรู้ตัวก่อนก็จะหยิบผ้ามาไล่ตีมอญ แล้ววิ่งมานั่งที่เดิม แต่หากว่ามอญเดินกลับมาอีกรอบหนึ่ง แล้วผู้เล่นคนนั้นยังไม่รู้ตัว ก็จะถูกมอญเอาผ้าตีหลัง และต้องเล่นเป็นมอญแทน
หมาไล่ห่าน

เลือกผู้เล่นคนหนึ่งเป็นหมาวิ่งไล่ อีกคนหนึ่งเป็นห่านวิ่งหนี ผู้เล่นนอกนั้นจับมือล้อมกันเป็นวง เมื่อห่านจวนตัวก็จะวิ่งลอดเข้าไปในวงล้อม ผู้ที่เล่นเป็นประตูต้องพยายาม กันไม่ให้หมาเข้าไปในหรือนอกวงทันห่าน กติกามีอยู่ว่าช่วงใดที่ผู้เล่นเป็นประตูพากันนั่งลง ถือเป็นการปิดประตู หากห่านใดไล่ทันและโดนจับได้ก็ถือว่าแพ้
ลิงชิงหลัก

เลือกผู้เล่นคนหนึ่งสมมุติว่าเป็นลิงไม่มีหลัก ยืนอยู่กลางวง ผู้เล่นที่เหลือยืนเกาะหลักของตน (ใช้คนสมมุติเป็นหลักก็ได้) อยู่รอบวง กติกาคือผู้เล่นเป็นลิงมีหลักจะต้องสลับหลักเรื่อย ๆ ลิงตัวที่ไม่มีหลักก็จะต้องพยายามแย่งหลักของตัวอื่นให้ได้ ถ้าวิ่งเร็วกว่าก็จะได้หลักไปครอง ลิงที่ช้ากว่าก็จะกลายเป็นลิงชิงหลัก คอยแย่งหลักคนอื่นต่อไป
ลูกช่วง

ใช้ผ้าเช็ดหน้าผืนใหญ่หรือเศษหญ้าแห้งมาผูกปมเป็นลูกช่วง แบ่งผู้เล่นเป็น 2 ฝ่าย เท่ากัน เริ่มเล่นด้วยการโยนลูกช่วงให้อีกฝ่ายหนึ่งรับ ถ้าฝ่ายตรงข้ามรับได้ก็จะต้องเอาลูกช่วงนั้นปากลับ มายังฝ่ายที่โยนมา ถ้าปาถูกตัวผู้เล่นคนใดคนหนึ่ง ฝ่ายที่โยนมาก็จะได้คะแนน ความสนุกจะอยู่ที่ลีลาในการหลอกล่อ ชิงไหวชิงพริบ ของการหลบและการปาลูกช่วง ซึ่งอาจจะทำให้อีกฝ่ายหนึ่งสับสน
โพงพาง

ผู้ที่เล่นเป็น "ปลา" จะถูกผูกตาแล้วหมุน 3 รอบ ผู้เล่นอีกคนอื่นล้อมวงร้องว่า "โพงพางเอ๋ย สำเภาเข้าลอด ปูปลาตาบอด เข้าลอดโพงพาง" จบแล้วถามว่า "ปลาเป็นหรือปลาตาย?" ถ้าปลาตอบว่า "ปลาตาย" แปลว่าห้ามขยับ แต่ถ้าตอบว่า "ปลาเป็น" ก็ขยับได้ หากผู้เล่นเป็นปลา แตะถูกตัวคนใดคนหนึ่งแล้วทายชื่อถูก ผู้นั้นจะต้องกลายเป็นปลาแทน ถ้าไม่ถูกก็ให้ทายใหม่
โพงพาง คือ ชื่อของกับดักปลาชนิดหนึ่ง
รีรีข้าวสาร

ให้ผู้เล่นสองคน ใช้สองมือจับกัน แล้วยกโค้งขึ้นเสมือนซุ้มประตู ผู้เล่นที่เหลือเอามือจับเอวเดินเป็นแถวลอดประตูนั้นไป พร้อมกับร้องว่า "รีรีข้าวสาร สองทะนานข้าวเปลือก เลือกท้องใบลาน คดข้าวใส่จาน เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน พานเอาคนข้างหลังไว้ให้ดี" เมื่อถึงคำสุดท้าย ซุ้มประตูก็จะลดมือลง กักตัวผู้เล่นที่เดินผ่านมา ผู้เล่นที่ถูกกักตัวจะถูกคัดออก หรืออาจจะถูกลงโทษด้วยการให้รำหรือทำท่าทางอะไรก็ได้
ตี่จับ

แบ่งผู้เล่นเป็นสองฝ่าย มีเส้นแดนตรงกลาง ตัวแทนฝ่ายที่รุกจะต้องส่งเสียง "ตี่" ไม่ให้ขาดเสียง และจะต้องพยายามแตะตัวคนใดคนหนึ่ง ของฝ่ายรับมาเป็นเชลย ส่วนฝ่ายรับหากเห็นว่าคนที่รุกมากำลังจะหมดแรงหายใจ จะถอยกลับก็จะพยายามจับตัวไว้ให้ได้ หากคนที่รุกเข้ามาขาดเสียง "ตี่" ก่อนกลับเข้าแดนของตน ก็จะต้องตกเป็นเชลยของอีกฝ่าย
ชักเย่อ

ใช้เชือกเส้นใหญ่ยาวพอประมาณกับจำนวนผู้เล่น แบ่งผู้เล่นเป็นสองฝ่าย มีเส้นแดนตรงกลาง เมื่อสัญญาณเริ่ม ทั้งสองฝ่ายจะเริ่มออกแรงดึงเชือก โดยพยายามดึงฝ่ายตรงข้ามให้เข้ามาในแดนของตน หากผู้แข่งขันเป็นชายหนึ่งฝ่ายและหญิงฝ่ายหนึ่ง อาจจะกำหนดให้ฝ่ายหญิงมีจำนวนมากกว่าชายก็ได้ เป็นการละเล่นไทยสอนให้รู้จักความสามัคคีและเป็นการออกกำลังกายไปในตัวด้วย
หมากเก็บ

จำนวนผู้เล่น : จำนวนผู้เล่น 2 – 4 คน
วิธีเล่น :
“ขี้นร้าน” ได้กี่เม็ดเป็นแต้มของคนนั้น ถ้าขึ้นร้านเม็ดหล่นหมด ใช้หลังมือ รับไม่ได้ ถือว่า “ตาย” ไม่ได้แต้ม คนอื่นเล่นต่อไป ถ้าใครตายหมากไหนก็เริ่มต้นหมากนั้น ส่วนมาก กำหนดแต้ม 50-100 แต้ม เมื่อแต้มใกล้จะครบ เวลาขึ้นร้านต้องคอยระวังไม่ให้เกินแต้มที่กำหนด ถ้าเกิน ไปเท่าไร หมายถึงว่าต้องเริ่มต้นใหม่โดยได้แต้มที่เกินไปนั้น วิธีเล่นหมากเก็บนี้มีพลิกแพลงหลายอย่าง เช่น โยนลูกนำขึ้นเก็บทีละเม็ด เมื่อเก็บได้เม็ดหนึ่งก็โยน ขึ้นพร้อมกับลูกนำ 2 – 3 – 4 เม็ด ตามลำดับ หมาก 2 – 3 -4 ก็เล่นเหมือนกัน โยนขึ้นทั้งหมด เรียกว่า “หมากพวง” ถ้าโยนลูกนำขึ้นเล่นหมาก 1- 2 -3 -4 แต่พลิกข้างมือขึ้นรับลูกนำให้เข้าในมือระหว่างนิ้ว โป้งและนิ้วชี้ โดยทำเป็นรูปวงกลมเตรียมไว้เรียก “หมากจุ๊บ” ถ้าใช้มือซ้ายป้อง และเขี่ยหมากให้เข้าใน มือนั้นทีละลูกในหมาก 1 -2 -3 และ 4 ตามลำดับ เรียกว่า “อีกาเข้ารัง” ถ้าเขี่ยไม่เข้าจะตาย ถ้าใช้นิ้ว กลางกับนิ้วหัวแม่มือยันพื้น นิ้วอื่นปล่อยทำเป็นรูปซุ้มประตู เขี่ยหมากออกเรียกว่า “อีกาออกรัง” ถ้าใช้ นิ้วกลางกับนิ้วหัวแม่มือ ขดเป็นวงกลม นิ้วชี้ชั้ตรงนิ้ว นอกนั้นยันพื้นเป็นรูปรูปู เรียกว่า “รูปู” เมื่อจบ เกมการเล่นแล้วจะมีการกำทาย ผู้ชนะจะทายผู้แพ้ ว่ามีกี่เม็ด ถ้าทายผิดจะต้องถูกเขกเข่า กี่ทีตามที่ตนเอง ทายจนเหลือเม็ดสุดท้าย คนทายจะถือเม็ดไว้ในมือ แล้ววนพร้อมกับร้องเพลงประกอบ เมื่อร้องจบเอา มือหนึ่งกำไว้ งอข้อศอกขึ้นต้องบนมือที่กำอีกข้างหนึ่ง
จ้ำจี้

การเล่นจ้ำจี้ ส่วนมากผู้เล่นเป็นเด็กเล็กโดยทั่วไปผู้เล่นมีจำนวน 5–7 คนเวลาเล่นผู้เล่นทุกคนจะนั่งล้อมเป็นวงและวางมือทั้งสองของตนถ้าลงไปบนพื้นห้อง ผู้เล่นคนหนึ่งจะเป็นคนร้องบทเพลง "จ้ำจี้มะเขือเปาะ" ที่ร้องว่า จ้ำจี้มะเขือเปาะ กระเทาะหน้าแว่น พายเรืออกแอ่น กระแท่นต้นกุ่ม สาว ๆ หนุ่ม ๆ อาบน้ำท่าไหน อาบน้ำท่าวัด เอาแป้งที่ไหนผัด เอากระจกที่ไหนส่อง เยี่ยม ๆ มอง ๆ นกขุนทองร้องกรู๊ แต่ละคนจะวางมือลงเพียงข้างเดียว อีกข้างหนึ่งใช้นิ้วชี้จิ้มลงบนมือคนอื่น ๆ เมื่อร้องจบแล้วนิ้วชี้ไปตกที่นิ้วของใคร คนนั้นจะต้องหดนิ้วไว้ในอุ้งมือ แล้วร้องเพลงต่อเรื่อย ๆ จนท้ายสุดใครขาดหายมากที่สุดเป็นผู้แพ้
ไดกิ มิชิซิตะ

ไดกิ มิชิซิตะ เกิดเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม ค.ศ. 1975 เป็นนักการเมืองจากประเทศญี่ปุ่น สังกัดพรรครัฐธรรมนูญประชาธิปไตย เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรญี่ปุ่น จากจังหวัดฮกไกโด เขต 1 ตั้งแต่วันที่ 26 ตุลาคม ค.ศ. 2017 ก่อนหน้านี้เป็นสมาชิกสภาฮกไกโด ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2007 จนถึงปี ค.ศ. 2017 ไดกิเป็นคนจากเมืองฮกไกโด จบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยซูโอะ ซึ่งภายหลังจบกรศึกษาได้เป็นเลขานุการของโยะโกะมิชิ ในปี ค.ศ. 1998
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ เก็บถาวร 2020-08-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ในภาษาญี่ปุ่น
ปฏิจจสมุปบาท

ปฏิจจสมุปบาท (/ปะติดจะสะหฺมุบบาด/) (บาลี: Paṭiccasamuppāda ปฏิจฺจสมุปฺปาท; สันสกฤต: प्रतित्यसमुद्पाद ปฺรติตฺยสมุทฺปาท) แยกเป็น ปฏิจจ แปลว่า อาศัยกันและกัน, สมุปบาท แปลว่า เกิดร่วมกัน, ปฏิจจสมุปบาท จึงแปลว่า อาศัยกันและกันเกิดขึ้นร่วมกัน หมายถึง ไม่มีสิ่งใดที่เกิดขึ้นโดยปราศจากสิ่งอื่น ทุกสิ่งต่างอิงอาศัยกันและกันเกิดขึ้นหรือปรากฎลักษณะขึ้น เช่น ฝน ย่อมเกิดขึ้นหรือแสดงลักษณะ จากเหตุปัจจัยหลายอย่างรวมกัน ทั้งการระเหยของน้ำ การแปรสภาพเมฆ การกระทบความเย็น จนควบแน่นจนตกลงมาเป็นฝน เป็นต้น จะเห็นได้ว่าฝนไม่ได้เกิดขึ้นเองลอยๆ, ปฏิจจสมุปบาทเป็นชื่อพระธรรมหัวข้อหนึ่งในศาสนาพุทธ เรียกอีกอย่างว่า อิทัปปัจจยตา หรือ ปัจจยาการ เป็นหลักธรรมที่อธิบายถึงการเกิดขึ้นพร้อมแห่งธรรมทั้งหลายเพราะอาศัยกัน, การที่สิ่งทั้งหลายอาศัยกันจึงเกิดมีขึ้น เช่น ทุกข์เกิดขึ้นเพราะมีปัจจัย 12 เรื่องเกิดขึ้นสืบ ๆ เนื่องกันมาตามลำดับดังนี้ คือ
เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี
เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี
เพราะวิญญาณเป็นปัจจัย นามรูปจึงมี
เพราะนามรูปเป็นปัจจัย สฬายตนะ หรือ อายตนะ  จึงมี
เพราะสฬายตนะ หรือ อายตนะ เป็นปัจจัย ผัสสะจึงมี
เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงมี
เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี
เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี
เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมี
เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี
เพราะชาติเป็นปัจจัย ชรามรณะจึงมี
ความโศก ความคร่ำครวญ ทุกข์ โทมนัส และความคับแค้นใจ ก็มีพร้อม ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งปวงนี้ จึงมี
การเทศนาปฏิจจสมุปบาท ดังแสดงไปแล้วข้างต้น เรียกว่า อนุโลมเทศนา หรือเรียกว่าปฏิจสมุปบาทสายเกิด ซึ่งจะแสดงถึงกระบวนการเกิดทุกข์
หากแสดงย้อนกลับจากปลายมาหาต้น จากผลไปหาเหตุปัจจัย เช่น ชรามรณะเป็นต้น มีเพราะชาติเป็นปัจจัย ชาติมีเพราะภพเป็นปัจจัย ฯลฯ สังขารมีเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย ดังนี้ เรียกว่า ปฏิโลมเทศนา หรือเรียกว่า
ปฏิจจสมุปบาทสายดับ (นิโรธก็เรียก) ซึ่งจะแสดงถึงกระบวนการดับทุกข์
ในหนึ่งรอบจะแบ่งออกเป็นวัฏฏะ 2 ช่วง
ช่วงที่ 1 อวิชชาเป็นกิเลส สังขารเป็นกรรม วิญญาณ นามรูป สฬายตนะ ผัสสะ เวทนาเป็นวิบาก
ช่วงที่ 2 ตัณหา อุปาทานเป็นกิเลส ภพเป็นกรรม  ชาติ ชรามรณะเป็นวิบาก
เมื่อจำแนก ปฏิจจสมุปบาทเป็น 2 ช่วงเช่นนี้ ปฏิจจสมุปบาทจะใกล้เคียงกับสัญลักษณ์ อินฟินี้ตี้ "8" มากกว่า สัญลักษณ์ งูกินหาง "0"