stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
นูรฮายัต ฮิชัคมอซาร์
ชีวิตช่วงต้น

เธอเกิดเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม ค.ศ. 1983 ที่อาดานาในฐานะลูกคนที่สองของพี่น้องสี่คน ด้วยแรงบันดาลใจจากลุงของเธอที่เป็นนักมวยสากล นูรฮายัต ฮิชัคมอซาร์ เริ่มการฝึกฝนมวยในปี ค.ศ. 1995 หลังจากต่อสู้กับมวยสมัครเล่นมาหลายปี เธอก็หันมาสนใจวูซู กระทั่งในปี ค.ศ. 2004 เธอเริ่มเอาดีด้านมวยไทย
หลังสำเร็จการศึกษาจากไฮสกูล เธอได้เข้าเรียนที่มหาวิทยาลัยกาซี ในอังการา และได้รับปริญญาด้านกีฬาและพลศึกษาในปี ค.ศ. 2002 หลังจากหลายปีของการว่างงาน เธอได้มาเป็นครูโรงเรียนมัธยมศึกษาในอิสตันบูล
เมื่อถามเกี่ยวกับชื่อเล่นของเธอ เธอได้แสดงความคิดเห็น:
มีคำพูดที่ว่า "นักมวยปล้ำที่ดีทำให้หูของเขายังคงอยู่ และนักมวยที่ดีทำให้จมูกของเขายังคงอยู่" ซึ่งฉันสามารถรักษาใบหน้าของฉันไม่ให้ด่างพร้อยจนถึงตอนนี้ ในการแข่งขันที่ประเทศฮังการี คู่ชกชาวรัสเซียตั้งชื่อฉันว่า "เจ้าหญิงนักรบซีนา" และตอนนี้สามีของฉันเองก็เรียกฉันว่า "ซีนา" เช่นกัน
ครอบครัว

เมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 2010 นูรฮายัต ฮิชัคมอซาร์ แต่งงานกับนักสู้เค-วัน แอร์ฮาน เดนิซ (เจ้าของฉายาพิตบูลโจมตี) ซึ่งเป็นแชมป์คิกบ็อกซิงชาวตุรกีและอดีตเทรนเนอร์ของเธอ
ความสำเร็จ

1 ! ทอง (67 กก.) ชิงแชมป์ยุโรป 2007 - 7–14 ตุลาคม ค.ศ. 2007 บิโก ประเทศสเปน
1 ! ทอง (67 กก.) ชิงแชมป์ประเทศตุกี 2010 - 13–17 เมษายน ค.ศ. 2010 โบดรุม ประเทศตุรกี
1 ! ทอง (67 กก.) ชิงแชมป์ยุโรป 2010 - 25–30 พฤษภาคม ค.ศ. 2010 โรม ประเทศอิตาลี
1 ! ทอง (67 กก.) ชิงแชมป์โลก 2010 - 27 พฤศจิกายน–5 ธันวาคม ค.ศ. 2010 กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
3 ! ทองแดง (65 กก.) เวิลด์คัพครั้งที่ 4 - 11–17 พฤศจิกายน ค.ศ. 2007 ปักกิ่ง ประเทศจีน
3 ! ทองแดง (65 กก.) วูซูชิงแชมป์โลกครั้งที่ 9 - 11–17 พฤศจิกายน ค.ศ. 2007 ปักกิ่ง ประเทศจีน
พระเจ้าอาปูอาเนอา

| พระเจ้าอาปูอาเนอา> ตูอีโตงาแห่งจักรวรรดิตูอีโตงา |
| --- | --- |
รัชสมัย: ไม่ทราบปีที่แน่นอน
รัชกาลก่อนหน้า: สมเด็จพระเจ้ามาอูเฮา
รัชกาลถัดไป: สมเด็จพระเจ้าอาฟูลูงา
พระมเหสี: ไม่มีข้อมูล
พระราชบุตร: สมเด็จพระเจ้าอาฟูลูงา
สมเด็จพระเจ้าอาปูอาเนอา
ราชวงศ์: ตูอีโตงา
พระราชบิดา: สมเด็จพระเจ้ามาอูเฮา
พระราชมารดา: ไม่ทราบ
สมเด็จพระเจ้าอาปูอาเนอา (ตองงา: ʻApuanea) ทรงเป็นตูอีโตงา (พระมหากษัตริย์) พระองค์ที่ 8 แห่งจักรวรรดิตูอีโตงา พระองค์เป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้ามาอูเฮากับพระมเหสีไม่ทราบชื่อ สำหรับปีพระราชสมภพและปีที่สิ้นพระชนม์ รวมไปถึงพระราชกรณียกิจของพระองค์ยังคงเป็นปริศนาเนื่องจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยังมีไม่เพียงพอ พระองค์มีพระราชโอรสที่ปรากฏพระนามเพียงพระองค์เดียวคือ สมเด็จพระเจ้าอาฟูลูงา
รายการอ้างอิง

↑  "The 'Ahoe'itu Dynasty". Royalark. 14 January 2014.
↑  "BACKGROUND TO TONGAN SOCIETY AT THE TIME OF CAPTAIN COOK'S VISITS" (PDF). The Journal of the Polynesian Society. 14 January 2014. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-12-09. สืบค้นเมื่อ 2014-01-14.
↑  "TU'I TONGA 'Apuanea (d. date unknown)". familytreemaker. 14 January 2014.
| ก่อนหน้า |  | พระเจ้าอาปูอาเนอา |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สมเด็จพระเจ้ามาอูเฮา |  |   ตูอีโตงาแห่งจักรวรรดิตูอีโตงา  (ไม่ทราบปีแน่นอน) |  | สมเด็จพระเจ้าอาฟูลูงา |
พระเจ้าอาฟูลูงา

| พระเจ้าอาฟูลูงา> ตูอีโตงาแห่งจักรวรรดิตูอีโตงา |
| --- | --- |
รัชสมัย: ไม่ทราบปีที่แน่นอน
รัชกาลก่อนหน้า: สมเด็จพระเจ้าอาปูอาเนอา
รัชกาลถัดไป: สมเด็จพระเจ้าโมโม
พระมเหสี: ไม่มีข้อมูล
พระราชบุตร: สมเด็จพระเจ้าโมโม
สมเด็จพระเจ้าอาฟูลูงา
ราชวงศ์: ตูอีโตงา
พระราชบิดา: สมเด็จพระเจ้าอาปูอาเนอา
พระราชมารดา: ไม่ทราบ
สมเด็จพระเจ้าอาฟูลูงา (ตองงา: ʻAfulunga) ทรงเป็นตูอีโตงา (พระมหากษัตริย์) พระองค์ที่ 9 แห่งจักรวรรดิตูอีโตงา พระองค์เป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าอาปูอาเนอากับพระมเหสีไม่ทราบชื่อ สำหรับปีพระราชสมภพและปีที่สิ้นพระชนม์ รวมไปถึงพระราชกรณียกิจของพระองค์ยังคงเป็นปริศนาเนื่องจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยังมีไม่เพียงพอ พระองค์มีพระราชโอรสที่ปรากฏพระนามเพียงพระองค์เดียวคือ สมเด็จพระเจ้าโมโม ซึ่งเป็นพระมหากษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่พระองค์หนึ่งของจักรวรรดิตูอีโตงาจากการขยายอาณาเขตและอำนาจของจักรวรรดิ
รายการอ้างอิง

↑  "The 'Ahoe'itu Dynasty". Royalark. 14 January 2014.
↑  "BACKGROUND TO TONGAN SOCIETY AT THE TIME OF CAPTAIN COOK'S VISITS" (PDF). The Journal of the Polynesian Society. 14 January 2014. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-12-09. สืบค้นเมื่อ 2014-01-14.
↑  "TU'I TONGA 'Afulunga (d. date unknown)". familytreemaker. 14 January 2014.
| ก่อนหน้า |  | พระเจ้าอาฟูลูงา |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สมเด็จพระเจ้าอาปูอาเนอา |  |   ตูอีโตงาแห่งจักรวรรดิตูอีโตงา  (ไม่ทราบปีแน่นอน) |  | สมเด็จพระเจ้าโมโม |
นีอูอาโตปูตาปู

นีอูอาโตปูตาปู
ที่ตั้งของนีอูอาโตปูตาปูในมหาสมุทรแปซิฟิก
ภาพถ่ายนีอูอาโตปูตาปูของนาซ่า โดยมีตาฟาฮีที่ขนาดเล็กกว่าอยู่ทางเหนือ
ที่ตั้งของนีอูอาโตปูตาปูอยู่ทางตอนเหนือสุดของตองงา
นีอูอาโตปูตาปู (ตองงา: Niuatoputapu แปลว่า "เกาะศักดิ์สิทธิ์") เป็นเกาะหนึ่งของประเทศตองงา ล้อมรอบด้วยแนวปะการัง อยู่ห่างจากเกาะโตงาตาปูไปทางเหนือ 516 กิโลเมตรและห่างจากวาวาอู 300 กิโลเมตร ใกล้ชายแดนติดกับซามัว มีพื้นที่ประมาณ 18 ตารางกิโลเมตร มีประชากรทั้งหมด 719 คนใน ค.ศ. 2021 ใช้ระยะเวลา 8 ชั่วโมงในการเดินรอบเกาะ อีกทั้งยังมีชายหาดที่สวยงามและมีสนามบินสำหรับรองรับนักท่องเที่ยวอีกด้วย ในอดีตชาวเกาะนีอูอาโตปูตาปูพูดภาษานีอูอาโตปูตาปู แต่ในปัจจุบันชาวเกาะแห่งนี้พูดภาษาตองงา นีอูอาโตปูตาปูมีฮีฮีโฟเป็นเมืองหลักและเมืองที่ใหญ่ที่สุด เป็นที่ตั้งของศูนย์กลางการบริหารของเกาะ ชื่อเดิมของเกาะแห่งนี้คือเกาะเทรเตอร์หรือเกาะเคปเปล เกาะนี้มีภัยธรรมชาติที่สำคัญตือไซโคลนและแผ่นดินไหว
ประชากร

| ปี | ประชากร | ±% |
| --- | --- | --- |
| 1996  | 1,161 | —     |
| 2006  | 1,019 | −12.2% |
| 2011  | 759 | −25.5% |
| 2016  | 739 | −2.6% |
| 2021  | 719 | −2.7% |
ข้อมูล:
ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

ภาพยนตร์ The Other Side of Heaven เมื่อ ค.ศ. 2001 แสดงฉากความพยายามในการเผยแผ่ศาสนาของ LDS ของจอห์น โกรเบิร์กที่นีอูอาโตปูตาปู อย่างไรก็ตาม ฉากนี้ถ่ายทำที่ราโรตองงาในหมู่เกาะคุกและที่ออกแลนด์ ประเทศนิวซีแลนด์
ดูเพิ่ม

ประเทศตองงา
รายชื่อเมืองในตองงา
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Niuatoputapu
15°57′S 173°45′W﻿ / ﻿15.950°S 173.750°W﻿ / -15.950; -173.750
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี
จักรวรรดิโมกุล

จักรวรรดิโมกุล (เปอร์เซีย: سلطنت مغولی هند; อูรดู: مغلیہ سلطنت; อังกฤษ: Mughal Empire) เป็นจักรวรรดิซึ่งปกครองบริเวณอนุทวีปอินเดียในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึง 19 จักรวรรดินี้สืบทอดอำนาจมาจากราชวงศ์เตมือร์ เริ่มก่อตั้งอาณาจักรในปี ค.ศ. 1526 ยุครุ่งเรืองที่สุดของอาณาจักรอยู่ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 และครอบครองดินแดนส่วนใหญ่ในอนุทวีปอินเดีย นับแต่อ่าวเบงกอลทางตะวันออกไปจนถึง Balochistan ในทางตะวันตก และจากแคว้นแคชเมียร์ทางเหนือไปจนถึงกาเวรีในทางใต้ ประชากรของจักรวรรดิในยุคนั้นมีประมาณ 110-150 ล้านคน ดินแดนในครอบครองมีมากกว่า 3.2 ล้านตารางกิโลเมตร
ยุคคลาสสิก ของจักรวรรดินี้เริ่มต้นในปี ค.ศ. 1556 ด้วยการขึ้นครองราชย์ของจาลาลุดดิน โมฮัมหมัด อัคบาร์ หรือที่รู้จักในนาม "อัคบาร์มหาราช" ภายใต้การปกครองของอัคบาร์มหาราชนี้ อินเดียเจริญรุ่งเรืองก้าวหน้าทั้งทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม รวมถึงมีสันติสุขระหว่างศาสนา อาณาจักรโมกุลยังได้เป็นพันธมิตรกับอาณาจักรฮินดูในราชวงศ์ราชบุตรหลายแห่ง แม้จะยังมีอาณาจักรราชบุตรหลายแห่งแข็งข้อต่อจักรวรรดิโมกุลอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย แต่ในที่สุดก็จำนนต่อจักรพรรดิอัคบาร์ ยุคทองแห่งสถาปัตยกรรมโมกุลคือยุคของพระเจ้าชาห์เชฮัน จักรพรรดิองค์ที่ 5 ซึ่งได้โปรดให้สร้างอนุสาวรีย์อันงดงามวิจิตรขึ้นจำนวนมาก ที่มีชื่อเสียงที่สุดในบรรดานี้คือ ทัชมาฮาลแห่งอัครา รวมไปถึง มัสยิดเพิร์ล, ป้อมแดง, มัสยิดจามา และ ป้อมละฮอร์ จักรวรรดิโมกุลขึ้นถึงจุดสูงสุดในการแผ่ขยายอาณาเขตในรัชสมัยของออรังเซบ ซึ่งอาจเป็นมนุษย์ที่ร่ำรวยที่สุดและมีอำนาจมากที่สุดของโลก ในช่วงพระชนม์ของพระองค์ จักรวรรดิโมกุลแผ่อาณาเขตไปทางใต้มากกว่า 1.25 ล้านตารางไมล์ และปกครองไพร่แผ่นดินมากกว่า 150 ล้านคน หรือคิดเป็นเกือบ 1 ใน 4 ของประชากรโลกทั้งหมด
อ่านเพิ่ม

Alam, Muzaffar. Crisis of Empire in Mughal North India: Awadh & the Punjab, 1707–48 (1988)
Ali, M. Athar (1975), "The Passing of Empire: The Mughal Case", Modern Asian Studies, 9 (3): 385–396, doi:10.1017/s0026749x00005825, JSTOR 311728, S2CID 143861682, on the causes of its collapse
Asher, C.B.; Talbot, C (2008), India Before Europe (1st ed.), Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-51750-8
Black, Jeremy. "The Mughals Strike Twice", History Today (April 2012) 62#4 pp. 22–26. full text online
Blake, Stephen P. (November 1979), "The Patrimonial-Bureaucratic Empire of the Mughals", Journal of Asian Studies, 39 (1): 77–94, doi:10.2307/2053505, JSTOR 2053505, S2CID 154527305
Conan, Michel (2007). Middle East Garden Traditions: Unity and Diversity : Questions, Methods and Resources in a Multicultural Perspective. Dumbarton Oaks. ISBN 978-0-88402-329-6.
Dale, Stephen F. The Muslim Empires of the Ottomans, Safavids and Mughals (Cambridge U.P. 2009)
Dalrymple, William (2007). The Last Mughal: The Fall of a Dynasty : Delhi, 1857. Random House Digital, Inc. ISBN 9780307267399.
Faruqui, Munis D. (2005), "The Forgotten Prince: Mirza Hakim and the Formation of the Mughal Empire in India", Journal of the Economic and Social History of the Orient, 48 (4): 487–523, doi:10.1163/156852005774918813, JSTOR 25165118, on Akbar and his brother
Gommans; Jos. Mughal Warfare: Indian Frontiers and Highroads to Empire, 1500–1700 (Routledge, 2002) online edition เก็บถาวร 2011-01-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Gordon, S. The New Cambridge History of India, II, 4: The Marathas 1600–1818 (Cambridge, 1993).
Habib, Irfan. Atlas of the Mughal Empire: Political and Economic Maps (1982).
Markovits, Claude, บ.ก. (2004) [First published 1994 as Histoire de l'Inde Moderne]. A History of Modern India, 1480–1950 (2nd ed.). London: Anthem Press. ISBN 978-1-84331-004-4.
Metcalf, B.; Metcalf, T.R. (2006), A Concise History of Modern India (2nd ed.), Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-68225-1
Moosvi, Shireen (2015) [First published 1987]. The economy of the Mughal Empire, c. 1595: a statistical study (2nd ed.). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-908549-1.
Morier, James (1812). "A journey through Persia, Armenia and Asia Minor". The Monthly Magazine. Vol. 34. R. Phillips.
Richards, John F. (1996). The Mughal Empire. Cambridge University Press. ISBN 9780521566032.
Majumdar, Ramesh Chandra (1974). The Mughul Empire. B.V. Bhavan.
Richards, J.F. (April 1981), "Mughal State Finance and the Premodern World Economy", Comparative Studies in Society and History, 23 (2): 285–308, doi:10.1017/s0010417500013311, JSTOR 178737, S2CID 154809724
Robb, P. (2001), A History of India, London: Palgrave, ISBN 978-0-333-69129-8
Srivastava, Ashirbadi Lal. The Mughul Empire, 1526–1803 (1952) online.
Rutherford, Alex (2010). Empire of the Moghul: Brothers at War: Brothers at War. Headline. ISBN 978-0-7553-8326-9.
Stein, B. (1998), A History of India (1st ed.), Oxford: Wiley-Blackwell, ISBN 978-0-631-20546-3
Stein, B. (2010),  Arnold, D. (บ.ก.), A History of India (2nd ed.), Oxford: Wiley-Blackwell, ISBN 978-1-4051-9509-6
อ่านเพิ่ม > วัฒนธรรม

Berinstain, V. Mughal India: Splendour of the Peacock Throne (London, 1998).
Busch, Allison. Poetry of Kings: The Classical Hindi Literature of Mughal India (2011) excerpt and text search
Parodi, Laura E. (2021). "Kabul, a Forgotten Mughal Capital: Gardens, City, and Court at the Turn of the Sixteenth Century". Muqarnas Online. 38 (1): 113–153. doi:10.1163/22118993-00381P05. S2CID 245040517.
Diana Preston; Michael Preston (2007). Taj Mahal: Passion and Genius at the Heart of the Moghul Empire. Walker & Company. ISBN 978-0-8027-1673-6.
Schimmel, Annemarie. The Empire of the Great Mughals: History, Art and Culture (Reaktion 2006)
Welch, S.C.;  และคณะ (1987). The Emperors' album: images of Mughal India. New York: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-0-87099-499-9.
อ่านเพิ่ม > สังคมและเศรษฐกิจ

Chaudhuri, K.N. (1978), "Some Reflections on the Town and Country in Mughal India", Modern Asian Studies, 12 (1): 77–96, doi:10.1017/s0026749x00008155, JSTOR 311823, S2CID 146558617
Habib, Irfan. Atlas of the Mughal Empire: Political and Economic Maps (1982).
Habib, Irfan. Agrarian System of Mughal India (1963, revised edition 1999).
Heesterman, J.C. (2004), "The Social Dynamics of the Mughal Empire: A Brief Introduction", Journal of the Economic and Social History of the Orient, 47 (3): 292–297, doi:10.1163/1568520041974729, JSTOR 25165051
Khan, Iqtidar Alam (1976), "The Middle Classes in the Mughal Empire", Social Scientist, 5 (1): 28–49, doi:10.2307/3516601, JSTOR 3516601
Rothermund, Dietmar. An Economic History of India: From Pre-Colonial Times to 1991 (1993)
อ่านเพิ่ม > แหล่งข้อมูลปฐมภูมิ

Bernier, Francois (1891). Travels in the Mogul Empire, A.D. 1656–1668. Archibald Constable, London.
Hiro, Dilip, ed, Journal of Emperor Babur (Penguin Classics 2007)
The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor ed. by W.M. Thackston Jr. (2002); this was the first autobiography in Islamic literature
Jackson, A.V. et al., eds. History of India (1907) v. 9. Historic accounts of India by foreign travellers, classic, oriental, and occidental, by A.V.W. Jackson online edition
Jouher (1832). The Tezkereh al vakiat or Private Memoirs of the Moghul Emperor Humayun Written in the Persian language by Jouher A confidential domestic of His Majesty. Translated by Major Charles Stewart. John Murray, London.
อ่านเพิ่ม > Older histories

Elliot, Sir H.M., Edited by Dowson, John. The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; published by London Trubner Company 1867–1877. (Online Copy at Packard Humanities Institute – Other Persian Texts in Translation; historical books: Author List and Title List)
Adams, W.H. Davenport (1893). Warriors of the Crescent. London: Hutchinson.
Holden, Edward Singleton (1895). The Mogul emperors of Hindustan, A.D. 1398–A.D. 1707. New York : C. Scribner's Sons.
Malleson, G.B. (1896). Akbar and the rise of the Mughal empire. Oxford : Clarendon Press.
Manucci, Niccolao; tr. from French by François Catrou (1826). History of the Mogul dynasty in India, 1399–1657. London : J.M. Richardson.
Lane-Poole, Stanley (1906). History of India: From Reign of Akbar the Great to the Fall of Moghul Empire (Vol. 4). London, Grolier society.
Manucci, Niccolao; tr. by William Irvine (1907). Storia do Mogor; or, Mogul India 1653–1708, Vol. 1. London, J. Murray.
Manucci, Niccolao; tr. by William Irvine (1907). Storia do Mogor; or, Mogul India 1653–1708, Vol. 2. London, J. Murray.
Manucci, Niccolao; tr. by William Irvine (1907). Storia do Mogor; or, Mogul India 1653–1708, Vol. 3. London, J. Murray.
Owen, Sidney J (1912). The Fall of the Mogul Empire. London, J. Murray.
ภาษาตาฮีตี

| ภาษาตาฮีตี |
| --- | --- |
Reo Tahiti Reo Mā’ohi
ประเทศที่มีการพูด: เฟรนช์พอลินีเชีย
ชาติพันธุ์: ชาวตาฮีตี 185,000 คน
จำนวนผู้พูด: 68,260, 37% ของกลุ่มชาติพันธุ์  (2007 census)
ตระกูลภาษา: ออสโตรนีเซียน  มาลาโย-โพลีเนเซียมหาสมุทรโพลีเนเซียโพลีเนเซียตะวันออกตาฮีตีภาษาตาฮีตี
สถานภาพทางการ
ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รับรองใน:  เฟรนช์พอลินีเชีย
รหัสภาษา
ISO 639-1: ty
ISO 639-2: tah
ISO 639-3: tah
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษาตาฮีตี (ตาฮีตี: Reo Tahiti เป็นส่วนหนึ่งของ Reo Mā’ohi ภาษาในเฟรนช์พอลินีเชีย) เป็นภาษาโพลีเนเซีย มักพูดอยู่ในหมู่เกาะโซไซเอตีในเฟรนช์พอลินีเชีย
เนื่องจากภาษาตาฮีตีไม่มีรูปเขียนก่อนการมาของชาวอาณานิคมตะวันตก กลุ่มมิชชันนารีในสมาคมมิชชันนารีลอนดอนในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นคนกลุ่มแรกที่ถอดเสียงภาษาพูดนี้
พายุไต้ฝุ่นกรอซา (พ.ศ. 2550)

สำหรับพายุลูกอื่นที่มีชื่อเดียวกัน ดูที่ พายุกรอซา
| --- | --- |
พายุไต้ฝุ่นกรอซาขณะมีกำลังแรงสูงสุดเมื่อวันที่  4 ตุลาคม พ.ศ. 2550
ประวัติทางอุตุนิยมวิทยา
ก่อตัว: 1 ตุลาคม พ.ศ. 2550
นอกเขตร้อน: 8 ตุลาคม พ.ศ. 2550
สลายตัว: 12 ตุลาคม พ.ศ. 2550
พายุไต้ฝุ่นรุนแรง
10-นาที ของเฉลี่ยลม  (JMA)
ความเร็วลมสูงสุด: 195 กม./ชม. (120 ไมล์/ชม.)
ความกดอากาศต่ำสุด: 925 เฮกโตปาสกาล (มิลลิบาร์) ; 27.32 นิ้วปรอท
พายุไต้ฝุ่น
10-นาที ของเฉลี่ยลม  (TMD)
ความเร็วลมสูงสุด: 195 กม./ชม. (120 ไมล์/ชม.)
ความกดอากาศต่ำสุด: 925 เฮกโตปาสกาล (มิลลิบาร์) ; 27.32 นิ้วปรอท
พายุซูเปอร์ไต้ฝุ่นระดับ 5
1-นาที ของเฉลี่ยลม  (SSHWS/JTWC)
ความเร็วลมสูงสุด: 260 กม./ชม. (160 ไมล์/ชม.)
ความกดอากาศต่ำสุด: 926 เฮกโตปาสกาล (มิลลิบาร์) ; 27.34 นิ้วปรอท
ผลกระทบ
ผู้เสียชีวิต: 5 ราย
ความเสียหาย: $1.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ  (ค่าเงินปี พ.ศ. 2550 USD)
พื้นที่ได้รับผลกระทบ: ไต้หวัน, จีน, ญี่ปุ่น
IBTrACS
ส่วนหนึ่งของ ฤดูพายุไต้ฝุ่นแปซิฟิก พ.ศ. 2550
พายุไต้ฝุ่นกรอซา (อักษรโรมัน: Krosa) หรือที่ในประเทศฟิลิปปินส์เรียกว่า พายุซูเปอร์ไต้ฝุ่นอีเนง (ตากาล็อก: Ineng) เป็นพายุหมุนเขตร้อนที่ก่อตัวเมื่อต้นเดือนตุลาคม พ.ศ. 2550 ที่พัดจากมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันออกของประเทศฟิลิปปินส์ เข้าสู่เกาะไต้หวันและจีน กรอซาเป็นภาษาเขมร: ក្រសារ แปลว่า นกกระสา โดยในช่วงปลายเดือนกันยายนได้เกิดพายุใหม่ก่อตัวทางตะวันออกของฟิลิปปินส์ PAGASA ประกาศว่าเป็นพายุหมุนเขตร้อน (Ineng) ในช่วงต้นของวันที่ 1 ตุลาคมหลังจากนั้นไม่นานทาง JMA และ JTWC ก็ประกาศเช่นเดียวกัน พายุได้ทำการทวีความรุนแรงเป็นพายุโซนร้อนเมื่อต้นวันที่ 2 ตุลาคมได้ชื่อว่า กรอซา การทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็วเกิดขึ้นในวันที่ 2 ตุลาคมและได้ถูกประกาศเป็นพายุไต้ฝุ่นโดย JTWC ในตอนเที่ยงของวัน จากการทวีความรุนแรงมากขึ้น ตาพายุที่กว้างขึ้นและการเคลื่อนที่ไปทางตะวันตกทำให้ JMA ประกาศเป็นพายุไต้ฝุ่นในช่วงต้นของวันที่ 3 ตุลาคม พายุยังคงทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็วในวันนั้นก่อนที่จะลดอัตราเร็วลงเป็นไต้ฝุ่นประเภท 4 . ความผันผวนอย่างรุนแรงตามมาทันทีเมื่อพายุกรอซา ขึ้นฝั่งที่ไต้หวันขณะที่ JMA ได้กำหนดอัตราเร็วลมเป็น 105 นอต (194 กม./ชม.) และ JTWC ประกาศให้เป็นพายุไต้ฝุ่นซูเปอร์ในต้นวันที่ 5 ตุลาคม พายุอ่อนตัวลงอย่างช้า ๆ ก่อนที่จะขึ้นฝั่งไต้หวัน มีผู้ได้รับบาดเจ็บอย่างน้อย 17 คนขณะที่พายุไต้ฝุ่นเคลื่อนที่ไปยังประเทศจีน มีคำสั่งอพยพประชาชน 730,000 คนจากมณฑลเจ้อเจียงและฝูเจี้ยนของจีนในตอนเย็นของวันที่ 7 ตุลาคม พายุหมุนนอกเขตร้อนกรอซาข้ามเขตแดนระหว่างประเทศเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม
แหล่งข้อมูลอื่น

พายุหมุนเขตร้อนระบบดิจิทัล (Digital Typhoon) ข้อมูลของพายุไต้ฝุ่นกรอซา (0715)
สำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (JMA) ข้อมูลเส้นทางของพายุไต้ฝุ่นกรอซา (0715)
สำนักงานอุตุนิยมวิทยาไทย (TMD) ข้อมูลเส้นทางของพายุไต้ฝุ่นกรอซา (0715)
ศูนย์เตือนไต้ฝุ่นร่วม (JTWC) ข้อมูลเส้นทางของพายุซูเปอร์ไต้ฝุ่นกรอซา (17W)
ไตรจีวร

พระภิกษุในพระพุทธศาสนามีการนุ่งห่มจีวรด้วยสีต่าง ๆ ตามคติและวินัยในแต่ละนิกาย
ไตรจีวร คือ ผ้าจีวร 3 ผืน คนไทยเรียกสั้น ๆ ว่า ผ้าไตร เป็นชื่อเรียกผ้านุ่งผ้าห่มที่พระสงฆ์ใช้สอย หมายถึงผ้า 3 ผืน ซึ่งมีทั้งผ้านุ่งและผ้าห่ม อันได้แก่ สังฆาฏิ (ผ้าพาดบ่า) อุตราสงค์ (ผ้าจีวรสำหรับห่ม) และอันตรวาสก (ผ้าสบงสำหรับนุ่ง) แต่นิยมเรียกรวมกันว่า ไตรจีวร  ไตรจีวรเป็นปัจจัยหรือบริขารของพระสงฆ์อย่างหนึ่งในจำนวน 8 อย่าง
นอกจากนี้ยังมีอีกคำหนึ่งที่ใช้เรียกไตรจีวรทั้งนิกายเถรวาทและมหายานคือคำว่า กาสาวะ กาสายะ หรือ กาษายะ (บาลี: kasāva kasāya กาสาว กาสาย; สันสกฤต: काषाय kāṣāya กาษาย; จีน: 袈裟; พินอิน: jiāshā; ญี่ปุ่น: 袈裟; ทับศัพท์: kesa; เกาหลี: 가사; ฮันจา: 袈裟; อาร์อาร์: gasa; เวียดนาม: cà-sa) ซึ่งหมายเอาตามชื่อสีที่ใช้ย้อมทำจีวรเป็นหลัก โดยผ้ากาสาวะ หมายถึงผ้าย้อมด้วยน้ำฝาด ซึ่งก็คือผ้าไตรจีวรทั้งสามผืนนั่นเอง
ความเป็นมาของจีวร

ในสมัยพุทธกาล เมื่อครั้งเจ้าชายสิทธัตถะออกผนวช ก็มีหลักฐานว่า ทรงใช้ผ้านุ่งห่มที่เรียกว่าจีวร แต่ในช่วงต้นพุทธกาล พระภิกษุยังคงใช้ผ้าที่หาได้มาเย็บต่อ ๆ กัน ไม่เป็นระเบียบ หรือบางครั้งภิกษุบางรูปได้รับถวายผ้าอย่างดีจากคหบดีก็มีการถูกลักขโมยบ่อยครั้ง เนื่องด้วยผ้าเป็นสิ่งที่หายากในสมัยพุทธกาล
ความเป็นมาของจีวร > ลายคันนาบนจีวร

จนต่อมาพระพุทธเจ้าได้ทอดพระเนตรนาของชาวมคธ จึงทรงดำริให้ตัดผ้าจีวร เป็นสี่เหลี่ยมผืนเล็ก ๆ มาต่อกัน จึงมีลักษณะเป็นผ้าที่เศร้าหมอง คือผู้อื่นมักไม่ต้องการไปตัดเย็บอีก เหมาะสมกับสมณะ ผ้าสี่เหลี่ยมผืนเล็ก ๆ ที่เย็บต่อกันนั้น ปรากฏลวดลายเป็นลายคันนา ออกแบบโดยพระอานนท์ ดังปรากฏข้อความในพระวินัยปิฎก ว่า
"อานนท์ เธอเห็นนาของชาวมคธ ซึ่งเขาพูนดินขึ้นเป็นคันนาสี่เหลี่ยม พูนคันนายาวทั้งด้านยาวและด้านกว้าง พูนคันนาคั่นในระหว่าง ๆ ด้วยคันนาสั้น ๆ พูนคันนาเชื่อมกันทาง 4 แพร่ง ตามที่ซึ่ง คันนากับคันนา ผ่านตัดกันไปหรือไม่? ... เธอสามารถแต่งจีวรของภิกษุทั้งหลาย ให้มีรูปอย่างนั้นได้หรือไม่?"
พระอานนท์ตอบว่า "สามารถ พระพุทธเจ้าข้า"
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ทักขิณาคิรีชนบทตามพระพุทธาภิรมย์ แล้วเสด็จ กลับมาพระนครราชคฤห์อีก ครั้งนั้นท่านพระอานนท์แต่งจีวรสำหรับภิกษุหลายรูป ครั้นแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคได้กราบทูลว่า
"ขอพระผู้มีพระภาคจงทอดพระเนตรจีวรที่ข้าพระพุทธเจ้าแต่งแล้ว พระพุทธเจ้าข้า"
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทำธรรมีกถา ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า
"ภิกษุทั้งหลาย อานนท์เป็นคนฉลาด อานนท์ได้ซาบซึ้ง ถึงเนื้อความแห่งถ้อยคำที่เรากล่าวย่อได้โดยกว้างขวาง ...จีวรจักเป็นผ้าที่ตัดแล้ว เศร้าหมองด้วยศัสตรา สมควรแก่สมณะ และพวกศัตรูไม่ต้องการ"
ความเป็นมาของจีวร > ไตรจีวร

หลังจากพระอานนท์ถวายจีวรที่ตัดแต่งแล้ว ให้ทอดพระเนตร พระพุทธองค์ทรงพอพระทัย และอนุญาตให้ใช้ ผ้า 3 ผืน คือ สังฆาฏิชั้นเดียว จีวร และสบง
ต่อมาทรงอนุญาต ไตรจีวร คือ ผ้าสังฆาฏิสองชั้น จีวร และสบง ทั้งนี้เพื่อให้พระสงฆ์ ใช้ป้องกันความหนาวเย็น และรับสั่งว่า ภิกษุไม่พึงมีจีวรมากกว่านี้ (รูปใดมีมากกว่านี้ เป็นอาบัติ)
อติเรกจีวร คือ จีวรที่มีเกินกว่าผ้าที่อธิษฐานเป็นไตรจีวร ตามพระวินัย ภิกษุสามารถเก็บไว้ได้ไม่เกิน 10 วัน และสามารถทำเป็น วิกัปอติเรกจีวร คือ ทำให้เป็นจีวรที่มี 2 เจ้าของ เพื่อจะได้ไม่ต้องอาบัติ เพราะเก็บไว้เกินกำหนด
ความเป็นมาของเรื่องอติเรกจีวรนี้ เนื่องจากมีผู้ถวายจีวรแก่พระอานนท์ แล้วท่านประสงค์จะเก็บไว้ ถวายพระสารีบุตร ซึ่งขณะนั้นอยู่ต่างเมือง ประมาณ 10 วัน จึงจะเดินทางมาถึง พระอานนท์ได้เข้าไป ทูลถามพระพุทธองค์ว่า จะปฏิบัติอย่างไร กับอติเรกจีวรดี จึงทรงมีพุทธบัญญัติ ให้เก็บรักษาอติเรกจีวร ไว้ได้ไม่เกิน 10 วัน
ผ้าที่ใช้ทอจีวร

สมัยต่อมา มีจีวรหลายประเภทเกิดขึ้น ภิกษุทั้งหลายไม่แน่ใจว่า จีวรชนิดใดที่ทรงอนุญาต จึงกราบทูลเรื่องนั้นต่อพระศาสดา พระพุทธองค์ทรงอนุญาตจีวร 6 ชนิด คือ
จีวรทำด้วยเปลือกไม้
ทำด้วยฝ้าย
ทำด้วยไหม
ทำด้วยขนสัตว์
ทำด้วยป่าน
ทำด้วยของเจือกัน
สีจีวร

ในพระวินัยปิฎก มหาวรรค ภาค 2 บันทึกว่า แต่เดิมนั้นพระภิกษุย้อมสีจีวรต่างกันไป พระโคตมพุทธเจ้าจึงตรัสว่า
"ภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตน้ำย้อม 6 อย่าง คือ น้ำย้อมเกิดแต่รากหรือเหง้า 1 น้ำย้อมเกิดแต่ต้นไม้ 1 น้ำย้อมเกิดแต่เปลือกไม้ 1 น้ำย้อมเกิดแต่ใบไม้ 1 น้ำย้อมเกิดแต่ดอกไม้ 1 น้ำย้อมเกิดแต่ผลไม้ 1"
ส่วนสีที่ทรงห้ามมี 7 สี คือ สีเขียวครามเหมือนดอกผักตบชวา, สีเหลืองเหมือนดอกกรรณิการ์, สีแดงเหมือนชบา, สีหงสบาท (สีแดงกับเหลืองปนกัน), สีดำเหมือนลูกประคำดีควาย, สีแดงเข้มเหมือนหลังตะขาบ และสีแดงกลายเหมือนสีดอกบัว
บางแห่งระบุว่า สีต้องห้าม คือ สีดำ สีคราม สีเหลือง สีแดง สีบานเย็น สีแสด และสีชมพู
กาสาวะของพุทธศาสนายุคแรก

การครองจีวร หรือ กาสาวะในช่วงพุทธศาสนายุคแรก หรือในยุคที่พุทธศาสนายังรุ่งเรืองในอินเดีย (Indian Buddhism) มีความแตกต่างหลากหลายไปตามคณะนิกายต่าง ๆ ความแตกต่างนี้ไม่เพียงสื่อถึงสำนักนิกายในสังกัดเท่านั้น แต่ยังสื่อถึงความแตกต่างในพระวินัยอีกด้วย ระหว่างปี ค.ศ. 148 - 170 อันซื่อเกา (安世高) พระภิกษุชาวปาร์เตีย (Parthia) จาริกมาถึงแผ่นดินจีนในสมัยราชวงศ์ฮั่น เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา ท่าน ได้แปลปกรณ์วิเศษเกี่ยวกับการครองผ้า และสีสันจีวรของ 5 นิกายหลักของพุทธศาสนาในอินเดีย ปกรณ์วิเศษที่ว่านี้มีชื่อว่า "มหาภิกษุเสขิยวัตร 3,000 ประการ" (大比丘三千威儀) อีกปกรณ์ที่พรรณนาถึงการครองผ้าและสีจีวรในลักษณะเดียวกันคือคัมภีร์ศาริปุตรปริปฤจฉา ข้อแตกต่างระหว่าง 2 คัมภีร์ก็คือ สีจีวรของนิกายสรวาสติวาทกับนิกายธรรมคุปตกะสลับกัน
| นิกาย | มหาภิกษุเสขิยวัตร | ศาริปุตรปริจจฉา |
| --- | --- | --- |
| สรวาสติวาท | แดงเข้ม | ดำ |
| ธรรมคุปตกะ | ดำ | แดงเข้ม |
มหาสังฆิกะ: เหลือง
มหีศาสกะ: น้ำเงิน
กาศยปียะ: สีจำปา
ตัวอย่างการห่มจีวร

การห่มจีวรแบบห่มคลุมของพระภิกษุมหานิกายเถรวาท (ที่ประพฤติแบบธรรมยุติ) สายหนองป่าพง ที่ใช้การย้อมจีวรด้วยแก่นขนุน เพื่อให้สีใกล้เคียงกับสมัยพุทธกาล
การห่มคลุมของพระสงฆ์ในนิกายธรรมยุติ
การห่มจีวรของพระภิกษุในนิกายเถรวาทแบบพม่า
การห่มจีวรของพระภิกษุนิกายฉาน (เซน) แบบจีน
การห่มจีวรของพระภิกษุนิกายฉาน (เซน) แบบญี่ปุ่น
การห่มจีวรของพระภิกษุนิกายวัชรยานแบบทิเบต
การห่มจีวรของพระภิกษุนิกายมหายานแบบเกาหลี
การห่มจีวรของพระภิกษุนิกายมหายานแบบเวียดนาม
แหล่งข้อมูลอื่น

วิธีการห่มจีวรของนิกายเถรวาท เก็บถาวร 2009-02-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
↑  "พระไตรปิฎก ฉบับบาลีสยามรัฐ (ภาษาไทย) เล่มที่ ๕ พระวินัยปิฎก เล่มที่ ๕ มหาวรรค ภาค ๒". โปรแกรมตรวจหาและเทียบเคียงพุทธวจน. ม.ป.ป. สืบค้นเมื่อ 2556-01-16. {{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |accessdate= และ |date= (help)
1 2  "ทำไมสีจีวรของพระจึงต่างกัน เพราะอะไร". สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดพะเยา. ม.ป.ป. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2016-03-05. สืบค้นเมื่อ 2556-01-16. {{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |accessdate= และ |date= (help)
จิตรกรรมรูปพระภิกษุจีนและพระภิกษุชาวเอเชียกลาง สมัยพุทธศตวรรษที่ 14-15 โปรดสังเกตลวดลายของจีวร ซึ่งเป็นลายสี่เหลี่ยมเลียนแบบลายตารางคันนา อันเป็นเอกลักษณ์ของจีวรในพุทธศาสนาทุกนิกาย ไม่ว่าจะทำด้วยวัสดุใดและเป็นสีใดก็ตาม
การห่มจีวร