สมุหนายก
รายนามสมุหนายก > สมัยรัตนโกสินทร์

| ลำดับที่ | ราชทินนาม / พระนาม | รูปภาพ | ช่วงเวลาที่ดำรงตำแหน่ง | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | เจ้าพระยารัตนาพิพิธ (สน สนธิรัตน์) |  | รัชกาลที่ 1 พ.ศ. 2325 - 2348 | เดิมเป็นพระอักขรสุนทร เสมียนตรากระทรวงมหาดไทยในสมัยธนบุรี และเป็นข้าหลวงเดิมในรัชกาลที่ 1    ครั้นรัชกาลที่ 1 ปราบดาภิเษกแล้ว โปรดฯ ให้เป็น พระยารัตนาพิพิธที่สมุหนายก  ต้นสกุลสนธิรัตน์   บิดาของเจ้าพระยาธรรมาธิกรณ์ (เสือ) เจ้าพระยาธรรมาธิกรณ์ (มั่ง) พระยาเสนาพิพิธ (หมี) ท้าวสมศักดิ์ (นก) และเจ้าจอมมารดาปุก เจ้าจอมมารดาในพระเจ้าบรมวงค์เธอ พระองค์เจ้าจามรี ในรัชกาลที่ 3   ถึงแก่อสัญกรรม เมื่อปีฉลู พ.ศ. 2348 อายุ 70 ปี ตำแหน่งสมุหนายกว่างลง |
| 2 | เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน รัตนกุล) |  | รัชกาลที่ 2 พ.ศ. 2352 - 2356 | ชาวจีนแต้จิ๋ว แซ่อึ้ง  ครั้งกรุงธนบุรี เป็น พระราชประสิทธิ์   ในรัชกาลที่ 1 เป็น พระยาศรีพิพัฒน์ แล้วโปรดให้เป็นเจ้าพระยาพระคลัง เรียกว่า ท่านท่าเรือจ้าง    ครั้นรัชกาลที่ 2 เสวยราชสมบัติ ทรงตั้งเป็น เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์  ที่สมุหนายก   บิดาของ จมื่นมหาดเล็ก(ทองอยู่) พระยารัตนามาตยพงศ์ภักดี (สัตวา) ท้าววรจันทร์ (อิ่ม) และพระเบญจวรรณซึ่งเป็นพระนิกรมมุนี ที่พระราชาคณะครองวัดพระยาทำ   ต้นสกุลรัตนกุล |
| 3 | เจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย บุณยรัตพันธุ์) |  | รัชกาลที่ 2 และรัชกาลที่ 3 พ.ศ. 2356- 2370  | ในรัชกาลที่ 2 เป็น เจ้าพระยายมราช   ครั้นเจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน) ถึงอสัญกรรม จึงโปรดฯให้เป็น เจ้าพระยาอภัยภูธร' ที่สมุหนายก   ในรัชกาลที่ 3 ได้พระราชทานกลด และเสลี่ยง ครั้นปีกุน พ.ศ. 2370 เมืองเวียงจันทน์เป็นกบฏ ท่านขึ้นไปทัพป่วยถึงแก่อสัญกรรม ขณะเข้าร่วมการปราบเจ้าอนุวงศ์   บิดาของเจ้าพระยาภูธราภัย (นุช บุณยรัตพันธุ์) พระยากลาโหมราชเสนา(กรับ) และ เจ้าจอมเคลือวัลย์ ในรัชกาลที่ 3   ต้นสกุลบุณยรัตพันธุ์ |
| 4 | เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) |  | รัชกาลที่ 3 พ.ศ. 2370 - 2392 | เดิมเป็นพระยาราชสุภาวดี   ได้รับการแต่งตั้งเป็น เจ้าพระยาราชสุภาวดีที่สมุหนายก ใน พ.ศ. 2370   ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพระยาบดินทรเดชาใน พ.ศ. 2372   ต้นสกุลสิงหเสนี |
| 5 | เจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต กัลยาณมิตร) |  | รัชกาลที่ 3 และรัชกาลที่ 4 พ.ศ. 2392 - ไม่ทราบปี | ชาวจีนฮกเกี้ยน เป็นบุตรหลวงพิชัยวารี ชื่อมัน แซ่อึ้ง เป็นข้าหลวงเดิมในรัชกาลที่ 3    ได้เป็น พระพิชัยวารี ในรัชกาลที่ 2   เป็น พระยาพิชัยวารี เมื่อครั้งรัชกาลที่ 3 เสวยราชย์สมบัติ   แล้วต่อมาเป็นพระยาราชสุภาวดี โปรดฯให้ว่าที่สมุหนายกในรัชกาลที่ 3   ครั้นรัชกาลที่ 4 ได้รับการแต่งตั้งเป็น เจ้าพระยาราชสุภาวดีที่สมุหนายก   ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพระยานิกรบดินทร์ใน พ.ศ. 2394   บิดาของ เจ้าพระยารัตนบดินทร์ (รอด กัลยาณมิตร)   เจ้าพระยารัตนาบดินทร์ (บุญรอด กัลยาณมิตร)   ท้าวสมศักดิ์ (อึ่ง) เจ้าจอมมารดาของพระเจ้าบรมวงค์เธอ กรมหลวงวรเสรฐสุดา   พระยาชัยวิชิต (ช่วง) บิดาเจ้าจอมมารดาแสง ของพระเจ้าบรมวงค์เธอ พระองค์เจ้าอิศรวงศ์วรราชกุมาร  พระองค์เจ้านภางคนิพัทธพงศ์ พระองค์เจ้าภัทรายุวดี และพระองค์เจ้าเจริญศรีชนมายุ   พระยามหาอำมาตย์ (ชื่น) บิดาเจ้าจอมมารดาแช่ม ของกรมหลวงปราจิณกิติบดี และเป็นบิดาเจ้าพระยาสุรสีห์วิสิษฐศักดิ์ (เชย)   ต้นสกุลกัลยาณมิตร |
| 6 | เจ้าพระยาภูธราภัย (นุช บุณยรัตพันธุ์) |  | รัชกาลที่ 4 และรัชกาลที่ 5 | บุตรของเจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย) ในรัชกาลที่ 3 เป็นนายสนิทหุ้มแพร แล้วเป็น หลวงศักดิ์นายเวร แล้วเลื่อนเป็น พระยาสุริยภักดี เมื่อปลายรัชกาลถูกถอด  ในรัชกาลที่ 4 โปรดฯให้เป็น พระยามหามนตรี แล้วเลื่อนเป็น เจ้าพระยายมราช ครั้นเจ้าพระยานิกรบดินทร ถึงอสัญกรรม จึงโปรดฯให้เป็น เจ้าพระยาภูธราภัย ที่สมุหนายก บิดาของ เจ้าพระยาศรีธรรมธิราช(เวก) ,พระยาสีหราชฤทธิไกร(แย้ม) ,เจ้าจอมมารดาตลับ ของพระเจ้าบรมวงค์เธอ กรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ และ พระองค์เจ้ากาพย์กนกรัตน์ ในรัชกาลที่4 ,ท้าวสมศักดิ์(โหมด) ถึงแก่อสัญกรรม เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2421  อายุ 71 ปี |
| 7 | สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ |  | รัชกาลที่ 5 พ.ศ. 2421 - 2429 | พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย |
| 8 | เจ้าพระยารัตนาบดินทร์ (บุญรอด กัลยาณมิตร) |  | รัชกาลที่ 5 พ.ศ. 2429 - 2435 | บุตรของเจ้าพระยานิกรบดินทร์ (โต กัลยาณมิตร) |