stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ฐานันดรศักดิ์เจ้านายฝ่ายเหนือ
สมัยเข้าเป็นประเทศราชของสยาม > พระเป็นเจ้าทั้งสาม

ชาวยวนตั้งแต่สมัยอาณาจักรล้านนาเรียกเจ้าผู้ครองนครว่าพญา (พงศาวดารสยามสะกดว่าพระยา) ต่อมาจึงมีตำแหน่งพระมหาอุปราชเรียกว่าเจ้าหอหน้า
ปี พ.ศ. 2325 เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชขึ้นครองราชย์ พระยากาวิละเจ้าเมืองนครลำปางได้พาพี่น้องลงมาเข้าเฝ้าสวามิภักดิ์ จึงโปรดเกล้าฯ เลื่อนพระยากาวิละขึ้นเป็นพระยาวชิรปราการเจ้าเมืองนครเชียงใหม่ พร้อมทั้งตั้งเจ้าธรรมลังกาเป็นพระยาอุปราชนครเชียงใหม่ และเจ้าคำฟั่นเป็นพระยารัตนหัวเมืองแก้ว "ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่" เรียกเจ้านายทั้งสามพระองค์นี้ว่าพระเป็นเจ้าทั้ง 3 พระองค์พี่น้อง โดยพระยาอุปราชเป็นวังหน้าและพระยารัตนะหัวเมืองแก้วเป็นวังหลัง
สมัยเข้าเป็นประเทศราชของสยาม > เจ้าขันห้าใบ

ในปี พ.ศ. 2366 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยจึงโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งพระยาเมืองแก้วประจำนครเชียงใหม่เป็นครั้งแรก ถึงปี พ.ศ. 2369 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงตั้งตำแหน่งพระยาเมืองแก้วและพระยาราชบุตรขึ้นสำหรับนครลำปางและนครลำพูน ทำให้เกิดตำแหน่ง "เจ้าขันห้าใบ" ขึ้นเป็นครั้งแรกในนครลำปางและนครลำพูน ต่อมาปี พ.ศ. 2386 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงตั้งเจ้าขันทั้งห้าสำหรับเมืองพะเยา เมืองเชียงราย เมืองงาวด้วย
ในปี พ.ศ. 2398 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงเลื่อนยศเจ้าขันห้าของเมืองประเทศราชอันใหญ่ ได้แก่ นครเชียงใหม่ นครลำปาง และนครลำพูน จากพระยาขึ้นเป็นเจ้าทั้ง 3 เมือง ส่วนเมืองขึ้นให้คงเป็นพระยาอยู่ตามเดิม และปีต่อมาเจ้าขันห้าของนครน่านก็ได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เป็นเจ้าด้วย
เจ้าขันห้าใบ ประกอบด้วย เจ้าห้าตำแหน่ง คือ
เจ้านคร หรือ เจ้าหลวง หรือ เจ้าหอคำ หมายถึง เจ้าผู้ครองนคร มีอำนาจเฉกเช่นพระมหากษัตริย์ มีพานทองคำกลมเครื่องพร้อมเป็นเครื่อยศ เจ้าหลวงที่ทรงอำนาจมากจะเรียกว่า เจ้ามหาชีวิต ดังข้าราชการอังกฤษที่เดินทางมาติดต่อกับเจ้านายล้านนาพบว่า เจ้าหลวงนั้นเป็น"...ผู้นำอิสระที่มีอำนาจเหนือคนในบังคับของตนและเหนือทรัพย์สินรายได้ เป็นผู้สร้างและบังคับใช้กฎหมาย ควบคุมวัดวาอารามและมีพระสงฆ์เป็นผู้รับใช้ ไม่มีกองทัพบกหรือกองทัพเรือ แต่ถ้ามีก็จะอยู่ภายใต้อำนาจพระองค์..."
เจ้าอุปราช หรือ เจ้าหอหน้า มีพานทองคำเหลี่ยมเครื่องพร้อมเป็นเครื่องยศ เป็นเจ้านายที่ทรงอิทธิพลมากกว่าเจ้านายองค์อื่น ๆ บางครั้งเจ้าหอหน้าบางองค์ มีอิทธิพลเหนือเจ้าหลวงด้วย ในยามที่เจ้าหลวงไม่ได้ประทับในนครหลวง ประชวร หรือถึงแก่พิราลัย ระหว่างรอการแต่งตั้งเจ้าหลวงองค์ใหม่ เจ้าหอหน้าจะทำหน้าที่แทน ชาวต่างประเทศที่มาติดต่อกับล้านนาต้องเข้าพบเจ้าหอหน้าก่อนที่จะพบกับเจ้าหลวง เจ้าหอหน้าบางองค์ สามารถเพิกถอนโองการของเจ้าหลวงได้
เจ้าราชวงศ์ มักเป็นอนุชาในเจ้าหลวงองค์ที่อยู่ในราชสมบัติ หรือเป็นโอรสในเจ้าหลวงองค์ก่อน มีพานเงินกลีบบัวถมยาดำเป็นเครื่องยศ
เจ้าบุรีรัตน์ หรือที่ก่อนรัชกาลที่ 4 เรียกว่า เจ้าหอเมืองแก้ว มักเป็นโอรสในเจ้าหลวงองค์ก่อน หรือเป็นโอรสในเจ้าห้าขันเดิม มีพานเงินกลีบบัวกลมเป็นเครื่องยศ
เจ้าราชบุตร เป็นโอรสในเจ้าหลวงองค์ที่อยู่ในราชสมบัติ มีพานเงินกลีบบัวกลมเป็นเครื่องยศ หากเจ้าหลวงถึงแก่พิราลัยแล้วผู้อื่นได้ขึ้นเป็นเจ้าหลวงแทน เจ้าหลวงองค์ใหม่จะเลื่อนเจ้าราชบุตรขึ้นเป็นเจ้าบุรีรัตน์หรือเจ้าราชวงศ์
นายโฮลต์ ฮัลเลต์ นักสำรวจชาวอังกฤษ ได้เคยเขียนบันทึกระบุถึงเจ้าห้าขันไว้ว่า
...ที่ดินทั้งหมดเปนของเจ้าผู้ทรงอำนาจสูงสุดทั้งห้าคน ซึ่งประกอบกันเปนรัฐบาล เขาทั้งหลายให้ที่ดินแก่เจ้านายแลขุนนาง... ซึ่งจะได้รับข้าวหนึ่งตระกร้า...เป็นภาษีที่ดินหรือค่าเช่าที่ดิน...
สมัยเข้าเป็นประเทศราชของสยาม > เจ้าตำแหน่งรองและตำแหน่งพิเศษ

เจ้าตำแหน่งรอง เป็นตำแหน่งเจ้านายระดับรองลงมาจากเจ้าขันห้าใบ ประกอบด้วย
เจ้าสุริยวงษ์
เจ้าราชสัมพันธวงษ์
เจ้าราชภาคินัย
เจ้าราชภาติกวงษ์
เจ้าอุตรการโกศล
เจ้าไชยสงคราม เฉพาะตำแหน่งเจ้าราชภาคิไนยที่ตั้งในรัชกาลที่ 4 ตำแหน่งที่เหลือเริ่มตั้งในรัชกาลที่ 5
เจ้าตำแหน่งพิเศษ เป็นตำแหน่งเจ้านายระดับรองลงมาจากเจ้าขันห้าใบและระดับรอง ประกอบด้วย
เจ้าราชดนัย (มีเฉพาะ นครน่าน)
เจ้าทักษิณนิเขตน์/ทักษิณเกษตร
เจ้านิเวศน์อุดร
เจ้าประพันธ์พงษ์
เจ้าวรญาติ
เจ้าราชญาติ
เจ้าวรวงศ์ (มีเฉพาะ นครลำปาง)
เจ้าไชยวรเชษฐ์
นอกจากนี้ยังมีเจ้าระดับรองมีตำแหน่งเป็น ”พระ“  ประกอบด้วย 15 ตำแหน่ง คือ
พระสุริยะจางวาง
พระเมืองราชา
พระอุตรการโกศล
พระไชยสงคราม
พระอินทราชา
พระจันทราชา
พระอินทวิไชย
พระวิไชยราชา
พระไชยราชา (เจ้าตำแหน่งที่ 1 ถึง 9 สามารถเลื่อนขึ้นไปเป็นเจ้าขันห้าได้)
พระวังขวา (นครน่าน ได้เป็น ”พระยาวังขวา“ เป็นกรณีพิเศษ)
พระวังซ้าย (นครน่าน ได้เป็น ”พระยาวังซ้าย“ เป็นกรณีพิเศษ)
พระเมืองไชย
พระเมืองแก่น
พระถาง
พระคำลือ (เจ้าตำแหน่งที่ 10 ถึง 15 ไม่สามารถเลื่อนขึ้นไปตำแหน่งที่ 1 ถึง 9 และเจ้าขันห้าได้)
ในการสถาปนาฐานันดรศักดิ์ เป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์แห่งสยาม ที่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรให้แก่เจ้านาย ตามที่เจ้าประเทศราชขอกราบบังคมทูลเสนอมา
อนึ่ง เจ้าระดับรองของนครแพร่ ถึงแม้จะมีตำแหน่งเป็นชั้น "พระ" แต่ภายในล้านนาหรือในนครแพร่เองก็จะได้รับการยอมรับว่ามีฐานันดรศักดิ์สูงกว่ากลุ่มขุนนางเค้าสนามหลวงที่มาจากไพร่และเจ้าผู้ครองนครเป็นผู้แต่งตั้ง เพราะเจ้าระดับรองลงมาเหล่านี้ล้วนเป็นเชื้อพระวงศ์สืบเชื้อสายมาจากเจ้าผู้ครองนครแพร่ หรืออาจเป็นขุนนางเป็นคหบดีที่ได้เสกสมรสกับราชธิดานัดดาของเจ้าผู้ครองนครแพร่ ซึ่งมักเรียกกันว่า "เจ้าพระ"
สมัยเข้าเป็นประเทศราชของสยาม > เจ้านายฝ่ายหญิง

เจ้านายฝ่ายหญิง มีอิสริยยศ ดังนี้
มหาเทวี หมายถึง พระมารดาในเจ้าหลวงองค์ที่อยู่ในราชสมบัติ และเป็นพระชายาในเจ้าหลวงองค์ก่อน นิยมเรียกว่าแม่เจ้าเฒ่า หรือแม่เจ้าหลวงเฒ่า
ราชเทวี หมายถึง พระชายาเอกในเจ้าหลวงองค์ที่อยู่ในราชสมบัติ นิยมเรียกว่าแม่เจ้า หรือแม่เจ้าหลวง
เทวี หมายถึง พระชายารองในเจ้าหลวงองค์ที่อยู่ในราชสมบัติ นิยมเรียกว่าแม่เจ้า
อนึ่งการขึ้นเป็น “เจ้าผู้ครองนคร” หรือสืบตำแหน่ง “เจ้าหลวง” หรือสืบความเป็นเจ้านายของล้านนาสามารถสืบทางฝ่ายหญิงได้เพราะวัฒนธรรมล้านนานั้นนับถือผีบรรพบุรุษ (ผีปู่ย่า) ซึ่งเป็นผีฝ่ายผู้หญิง วิถีชีวิตของเจ้านายล้านนาจึงแตกต่างจากเจ้านายสยามอย่างสิ้นเชิง เพราะผู้หญิงสามารถสืบทอดเชื้อสายวงศ์ตระกูล และมีการตรากฎหมายรองรับชัดเจนในสมัยพระเจ้าสุทโธธัมมราชา (King Thalun)  (คัดลอกจากบทความของอ.ชัยวุฒิ ไชยชนะ) การสืบทอดผ่านทางผีปู่ย่าของฝ่ายหญิงไม่ว่าเจ้านายผู้หญิงจะแต่งงานกับเจ้าที่ต่ำศักดิ์ หรือแต่งงานกับไพร่ บุตรธิดาที่เกิดมาจะมีความเป็นเจ้าโดยปริยาย แต่หากเจ้านายผู้ชายแต่งงานกับไพร่ บุตรธิดาที่เกิดมาจะเป็นไพร่ธรรมดาสามัญหากผีฝ่ายหญิงไม่ปรากฏชัด โดยเฉพาะส่วนใหญ่ถูกกล่าวหาว่าหญิงไพร่มีเชื้อผีกะหรือผีปอบ ในทางกลับกันลูกทาสที่ถือผีคุ้มหลวงอาจมีสถานะเหนือกว่าทั้งนี้เป็นเพราะผีปู่ย่าของฝ่ายหญิงนั้นสำคัญมากต้องมีการสืบให้รู้ ดังเช่น
พระยาเทพวงศ์ ขึ้นเจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 2 สืบผ่านทางราชเทวี คือ แม่เจ้าสุชาดา ราชธิดาในพระยาศรีสุริยวงศ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่ สมัยอาณาจักรธนบุรี กับราชเทวี
พระยาพิมพิสารราชา ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 4 สืบผ่านทางพระมารดา คือ แม่เจ้าปิ่นแก้ว ราชธิดาในพระยาเทพวงศ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 2 กับแม่เจ้าสุชาดาราชเทวี ซึ่งมีบิดาเป็นเพียง พระวังขวา เมืองแพร่
เจ้านายอ้าย ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 3 สืบผ่านทางพระมารดา คือ แม่เจ้านางเทพ ราชธิดาในพระเจ้าหลวงติ๋นมหาวงศ์ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 1
เจ้ามโน ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 4 สืบผ่านทางพระมารดา คือ แม่เจ้านางเทพ ราชธิดาในพระเจ้าหลวงติ๋นมหาวงศ์ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 1
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 6 สืบผ่านทางราชเทวี คือ แม่เจ้าอุษา ราชธิดาในพระเจ้ามโหตรประเทศ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 5 กับแม่เจ้าสุวรรณคำแผ่นราชเทวี ซึ่งมีตำแหน่งเดิมเป็นพระยาเมืองแก้ว (พระยาบุรีรัตน์)
พระเจ้าอินทวิชยานนท์ ขึ้นเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 7 สืบผ่านทางราชเทวี คือ แม่เจ้าทิพเกสร ราชธิดาองค์โตในพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 6 กับแม่เจ้าอุษาราชเทวี เป็นโอรสในพระยาราชวงศ์ (มหาพรหมคำคง)
หรือการขึ้นรั้งตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำปางของเจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) โดยการอ้างสิทธิ์ของเจ้าศรีนวล ณ ลำปาง ราชธิดาในเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 13 กับแม่เจ้าเมืองชื่นราชเทวี ซึ่งโดยหลักการแล้วการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนคร สมควรจะแต่งตั้งจากเจ้าขันห้าใบ ที่ดำรงฐานันดรชั้นสูงกว่า กล่าวคือ สมควรจะแต่งตั้งเจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) ซึ่งดำรงฐานันดรเป็น "เจ้าราชวงศ์เมืองนครลำปาง"
กีฬาจักรยานในแอฟริกันเกมส์ 2023

| ข้อมูลการแข่งขัน |
| --- | --- |
กีฬา: จักรยาน
ที่ตั้ง: อักกรา ประเทศกานา
วันที่: 9 มีนาคม ค.ศ. 2024–16 มีนาคม ค.ศ. 2024
สนาม: ทางหลวงอาเบลคุมะ-โพคุอาเสะ
ผู้ชนะเลิศปัจจุบัน
กีฬาจักรยานในแอฟริกันเกมส์ 2023 จะจัดขึ้นในเมืองอักกรา ประเทศกานา ตั้งแต่วันที่ 9 ถึง 16 มีนาคม พ.ศ. 2567
สรุปผลการแข่งขัน > ผู้ได้รับเหรียญรางวัล > ประเภทผสม

| รายการ | เหรียญทอง | เหรียญเงิน | เหรียญทองแดง |
| --- | --- | --- | --- |
| ผลัดผสม |  มอริเชียส อเล็กซานเดอร์ เมเยอร์ คริสโตเฟอร์ ลากาเน ออเรเลียน เดอ โกมาร์มอนด์ ลูซี เดอ มารินญี-ลาเกสส์ ออเรลี ฮาลบาคส์ ราฟาเอล ลามูส |  แอฟริกาใต้ เบลน คิค แบรนดอน ดาวนส์ ดิลลอน เกียร์รี อานิกา วิสเซอร์ ลูซี่ ยัง โซนิก้า คล็อปเปอร์ |  เอริเทรีย ดาวิท เยมาเน เมอร์ฮาวี คูดุส นาฮอม เซไร เอเดียม ดาวิท ซูซานา ฟิเซเฮย์  บิริคติ เฟสเซเฮย์ |
สรุปผลการแข่งขัน > ตารางเหรียญรางวัล

*  เจ้าภาพ ( กานา)
| ลำดับที่ | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  เอริเทรีย | 6 | 2 | 6 | 14 |
| 2 |  แอฟริกาใต้ | 4 | 6 | 3 | 13 |
| 3 |  มอริเชียส | 3 | 3 | 4 | 10 |
| 4 |  แอลจีเรีย | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 5 |  ยูกันดา | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 6 |  ไนจีเรีย | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 7 |  นามิเบีย | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 7 |  เอธิโอเปีย | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 9 |  รวันดา | 0 | 0 | 1 | 1 |
| รวม (9 ประเทศ) | รวม (9 ประเทศ) | 15 | 15 | 15 | 45 |
แหล่งข้อมูลอื่น

Disciplines - 2023 edition official website
Results เก็บถาวร 2024-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กชนิดกีฬาที่จัดแข่งขันในแอฟริกันเกมส์ 2023 ณ 	เมืองอักกรา ประเทศกานา |
| --- | --- |
Olympic qualif. competitions:  กรีฑา  แบดมินตัน  จักรยาน  ว่ายน้ำ  เทเบิลเทนนิส  เทนนิส  ไตรกีฬา  มวยปล้ำ 
Non-Olympic qualif. competitions:  บาสเกตบอล 3x3  งัดข้อ  มวยสากล  หมากรุก  คริกเกต  ฟุตบอล  แฮนด์บอล  ฮอกกี้  ยูโด  คาราเต้  รักบี้ 7 คน  เทควันโด  วอลเลย์บอล วอลเลย์บอลชายหาด  ยกน้ำหนัก 
Demonstration competitions:  Esports  Mixed martial arts  Pickleball  Sambo  Scrabble  Speed-ball
พ.ศ. 1176

| --- | --- |
ศตวรรษ::  6  7  8
ปี::  1173  1174  1175  1176  1177  1178  1179
| --- | --- |
ปฏิทินสุริยคติไทย: 1176
ปฏิทินกริกอเรียน: 633 DCXXXIII
Ab urbe condita: 1386
ปฏิทินอาร์มีเนีย: 82 ԹՎ ՁԲ
ปฏิทินอัสซีเรีย: 5383
ปฏิทินบาไฮ: −1211 – −1210
ปฏิทินเบงกอล: 40
ปฏิทินเบอร์เบอร์: 1583
ปีในรัชกาลอังกฤษ: N/A
พุทธศักราช: 1177
ปฏิทินพม่า: −5
ปฏิทินไบแซนไทน์: 6141–6142
ปฏิทินจีน: 壬辰年 (มะโรงธาตุน้ำ) 3329 หรือ 3269     — ถึง — 癸巳年 (มะเส็งธาตุน้ำ) 3330 หรือ 3270
ปฏิทินคอปติก: 349–350
ปฏิทินดิสคอร์เดีย: 1799
ปฏิทินเอธิโอเปีย: 625–626
ปฏิทินฮีบรู: 4393–4394
ปฏิทินฮินดู: 
 - วิกรมสมวัต: 689–690
 - ศกสมวัต: 555–556
 - กลียุค: 3734–3735
ปฏิทินโฮโลซีน: 10633
ปฏิทินอิกโบ: −367 – −366
ปฏิทินอิหร่าน: 11–12
ปฏิทินอิสลาม: 11–12
ปฏิทินญี่ปุ่น: N/A
ปฏิทินจูเช: N/A
ปฏิทินจูเลียน: 633 DCXXXIII
ปฏิทินเกาหลี: 2966
ปฏิทินหมินกั๋ว: 1279 ก่อน ROC 民前1279年
กล่องนี้:  ดู คุย แก้
พุทธศักราช 1176 ใกล้เคียงกับ
เมษายน ค.ศ. 633 - มีนาคม ค.ศ. 634
มหาศักราช 555
เหตุการณ์ > ตามสถานที่ > บริเตน

12 ตุลาคม – ยุทธการที่แฮตฟีลด์เชส: พระเจ้าเอ็ดวินแห่งนอร์ทัมเบรียพ่ายแพ้และถูกปลงพระชนม์โดยเพนดาแห่งเมอร์เซียและแคดวัลลอนแห่งกวินเนดด์ที่แฮตฟีลด์เชส (ยอร์กเชอร์ใต้)
โอสริกขึ้นครองเป็นกษัตริย์ไดราต่อจากเอ็ดวิน พระปิตุลา เจ้าชาย Eanfrith เสด็จกลับจากพิกต์แลนด์เพื่ออ้างสิทธิ์ราชบัลลังก์เบอร์นิเซีย (ประเทศอังกฤษตอนเหนือ) ทั้งคู่กลับไปนับถือลัทธินอกศาสนาใหม่
ฤดูหนาว – แคดวัลลอนถูกล้อมโดยพระเจ้าโอสริกที่ยอร์ก พระองค์หลบหนีออกจากเมืองด้วยกองกำลังทั้งหมดจนประสบความสำเร็จโดยไม่ทันตั้งตัว และทำลายกองทัพของโอสริกได้
เหตุการณ์ > ตามหัวข้อ > ศิลปะและวิทยาศาสตร์

หลี่ ฉุนเฟิงสร้าง armillary sphere (ปีโดยประมาณ)
เหตุการณ์ > ตามหัวข้อ > ศาสนา

5 ธันวาคม – สภาโตเลโดที่ 4: พระเจ้าซีเซนันด์สั่งให้มีการประชุมในโบสถ์นักบุญเลโอกาเดีย บิชอปยอมรับพระราชกฤษฎีกาว่าชาววิซิกอททั้งหมดต้องให้คำสาบานรักษาความมั่นคงของชาติกอท
เปาลีนุสแห่งยอร์กหนีลงใต้ไปเคนต์ร่วมกับราชินี Æthelburga และพระราชธิดาของพระนาง Eanflæd ผู้มีพระชนมายุ 7 พรรษา เขาได้รับการแต่งตั้งเป็นบิชอปแห่งรอเชสเตอร์ Eanflæd เติบโตภายใต้การคุ้มครองของพระปิตุลา พระเจ้าเออัดบัลด์แห่งเคนต์
วันเกิด

คลอวิสที่ 2 พระมหากษัตริย์น็อยสเตรียและบูร์กอญ
พระนางจามเทวี พระราชินีหริภุญชัย (ไทย) (ปีโดยประมาณ)
วิลฟริด บิชอปแองโกล-แซกซัน (ปีโดยประมาณ)
วันถึงแก่กรรม

12 ตุลาคม หรือ ค.ศ. 632 – เอ็ดวิน พระมหากษัตริย์นอร์ทัมเบรีย
โอสริก พระมหากษัตริย์ไดรา (ปีโดยประมาณ)
ซูอินตีลา พระมหากษัตริย์วิซิกอท (ปีโดยประมาณ)
ไต้ โจ้ว เสนาบดีราชวงศ์ถัง
จำนวนธรรมชาติ

เครื่องหมายตัวหนากระดานดำ ℕ มักใช้เพื่อแสดงเซตของจำนวนธรรมชาติทั้งหมด (ดูเพิ่มที่ รายการสัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์)
จำนวนธรรมชาติสามารถใช้สำหรับการนับ
(แอปเปิล 1 ผล 2 ผล 3 ผล ...)
ในทางคณิตศาสตร์ จำนวนธรรมชาติ อาจหมายถึง จำนวนเต็มบวก หรือ จำนวนนับ (1, 2, 3, 4, ...) หรือ จำนวนเต็มไม่เป็นลบ (0 1 2 3 4 ...) ความหมายแรกมีการใช้ในทฤษฎีจำนวน ส่วนแบบหลังได้ใช้งานใน ตรรกศาสตร์ เซตและวิทยาการคอมพิวเตอร์
จำนวนธรรมชาติ มีการใช้งานหลักอยู่สองประการ กล่าวคือสามารถใช้จำนวนธรรมชาติในการนับ เช่น มีส้มอยู่ 3 ผลบนโต๊ะ หรืออาจใช้สำหรับการจัดอันดับ เช่น เมืองนี้เป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 3 ในประเทศ เป็นต้น
คุณสมบัติของจำนวนธรรมชาติที่เกี่ยวกับการหารลงตัว เช่นการกระจายของจำนวนเฉพาะ เป็นเนื้อหาในทฤษฎีจำนวน ปัญหาที่เกี่ยวกับการนับ เช่น ทฤษฎีแรมซี นั้นถูกศึกษาในคณิตศาสตร์เชิงการจัด
ประวัติของจำนวนธรรมชาติและจำนวนศูนย์

สันนิษฐานว่าจำนวนธรรมชาติ มีแหล่งกำเนิดอยู่ที่การนับ เริ่มด้วยเลขหนึ่ง
จำนวนธรรมชาติในนามธรรมได้เกิดขึ้นครั้งแรกจากการใช้ตัวเลข เพื่อแสดงให้ค่าจำนวน จนพัฒนาขึ้นมาในการบันทึกจำนวนที่มากขึ้น ยกตัวอย่างเช่น ชาวบาบิลอนสร้างระบบหลักจำนวนขึ้นมาซึ่งจำเป็นมากในระบบเลขหนึ่งถึงสิบ ชาวอียิปต์ได้สร้างระบบจำนวนอย่างแตกต่างในภาษาเฮียโรกริฟต์ สำหรับหนึ่งถึงสิบและเลขยกกำลังตั้งแต่หลักสิบถึงหลักล้าน ตั้งแต่ที่ถ้ำหินของคาร์หนัก(เคหกรรมของชาวอียิปต์)ก่อนคริสต์ศักราช 1500 ปี จนถึงลูฟฟ์ที่ปารีส แสดงจำนวน 276 โดย 2 แทนที่หลักร้อย 7 แทนที่หลักสิบ 6 แทนที่หลักหน่วย และดังเช่นการเขียนจำนวน 4,622 ด้วย
นิยามอย่างเป็นรูปนัย

นิยามอย่างเป็นรูปนัยเชิงคณิตศาสตร์ของจำนวนธรรมชาติพัฒนาตลอดช่วงประวัติศาสตร์โดยมีอุปสรรคบางประการ สัจพจน์ของเปอาโนกำหนดเงื่อนไขที่นิยามสมบูรณ์ใด ๆ ต้องสอดคล้อง การสร้างบางประการแสดงว่าแบบจำลองทางคณิตศาสตร์เมื่อกำหนดทฤษฎีเซต ต้องมีอยู่
คุณสมบัติพีชคณิตของจำนวนธรรมชาติ

การดำเนินการบวก (+) และการคูณ (×) กับจำนวนธรรมชาติมีคุณสมบัติทางพีชคณิตหลายประการ:
การปิดภายใต้การบวกและการคูณ: สำหรับจำนวนธรรมชาติทั้งหมด a และ b, a + b และ a × b เป็นจำนวนธรรมชาติ
สมบัติการสลับที่ : การคูณ และ บวก จำนวนธรรมชาติ สามารถสลับที่ได้ เช่นเดียวกัน จำนวนจริง และ จำนวนเชิงซ้อน
คุณสมบัติพีชคณิตของจำนวนธรรมชาติ > สัจพจน์ของเปอาโน

สัจพจน์ของเปอาโนเป็นที่มาของทฤษฎีอย่างเป็นรูปนัยของจำนวนธรรมชาติ 
สัจพจน์ของเปอาโนมีดังนี้:
0 เป็นจำนวนธรรมชาติ
ทุกจำนวนธรรมชาติ  a  มีตัวตามหลัง เขียนแทนด้วย  S(a)  จริง ๆ แล้ว  S(a)  คือ  a+1
ไม่มีจำนวนธรรมชาติที่ตัวตามหลังเป็น  0
S เป็น ฟังก์ชันหนึ่งต่อหนึ่ง กล่าวคือจำนวนธรรมชาติที่ต่างกันมีตัวตามหลังที่ต่างกัน: ถ้า  a\neq b  แล้ว  S(a)\neq S(b)
ถ้า  0 มีสมบัติอย่างหนึ่ง และ ตัวตามหลังของทุก ๆ จำนวนนับที่มีสมบัตินั้น ก็มีสมบัตินั้น แล้วทุกจำนวนธรรมชาติจะมีสมบัตินั้น (สัจพจน์นี้ยืนยันว่าการพิสูจน์โดยการอุปนัยเชิงคณิตศาสตร์ถูกต้อง)
หมายเหตุ  0 ในนิยามข้างต้นไม่ได้หมายถึงเลขศูนย์เสมอไป  0 หมายถึงบางจำนวนที่สอดคล้องกับสัจพจน์ของเปอาโน เมื่อพิจารณาร่วมกับ"ฟังก์ชันตัวตามหลัง"ตามเหมาะสม ทุกระบบที่สอดคล้องกับสัจพจน์เหล่านี้สมมูลกันตามรูปแบบเชิงตรรก อย่างไรก็ตาม มีแบบจำลองสัจพจน์ของเปอาโนที่นับไม่ได้ ซึ่งเรียกว่าแบบจำลองเลขคณิตแบบไม่มาตรฐาน และยืนยันโดยUpward Löwenheim-Skolem Theorem ชื่อ  0 ใช้ในที่นี้สำหรับสมาชิกตัวแรก (มีการเสนอชื่อ"สมาชิกตัวที่ศูนย์" เพื่อให้ใช้ "สมาชิกตัวแรก" เรียก  1 ใช้ "สมาชิกตัวที่สอง" เรียก  2 ฯลฯ) ซึ่งเป็นสมาชิกที่ไม่มีตัวนำหน้า เช่นจำนวนธรรมชาติที่เริ่มด้วย  1 ก็สอดคล้องสัจพจน์ ถ้าสัญลักษณ์  0  ถือเป็นจำนวนธรรมชาติ  1 สัญลักษณ์  S(0) ถือเป็น  2 ฯลฯ ที่จริงแล้วในต้นฉบับของเปอาโน จำนวนธรรมชาติจำนวนแรกคือ  1
คุณสมบัติพีชคณิตของจำนวนธรรมชาติ > การสร้างบนพื้นฐานทฤษฎีเซต > การสร้างมาตรฐาน

การสร้างมาตรฐานในวิชาทฤษฎีเซต เป็นกรณีพิเศษของการสร้างเรียงลำดับแบบวอน นิวมันน์ กำหนดนิยามของจำนวนธรรมชาติดังนี้:
0 = { }
1 = {0} = {{ }}
2 = {0, 1} = {0, {0}} = {{ }, {{ }}}
3 = {0, 1, 2} = {0, {0}, {0, {0}}} ={{ }, {{ }}, {{ }, {{ }}}}
n = {0, 1, 2, ..., n−2, n−1} = {0, 1, 2, ..., n−2,} ∪ {n−1} = {n−1} ∪ (n−1) = S(n−1)
ดูเพิ่ม

รายชื่อจำนวน
แหล่งข้อมูลอื่น

Axioms and Construction of Natural Numbers
Essays on the Theory of Numbers by Richard Dedekind at Project Gutenberg
กีฬามวยสากลในแพนอเมริกันเกมส์ 2023

International sporting event
| มวยสากลในแพนอเมริกันเกมส์ ครั้งที่ 19 |
| --- | --- |
สนาม: ศูนย์ฝึกอบรมโอลิมปิก
วันเริ่ม: 19 ตุลาคม ค.ศ. 2023 (2023-10-19)
วันสิ้นสุด: 27 ตุลาคม ค.ศ. 2023 (2023-10-27)
No.รายการ: 13 (ชาย 7 หญิง 6)
นักกีฬา: 179 คน จาก 27 ประเทศ
«2019 2027» 
การแข่งขันกีฬามวยสากลในแพนอเมริกันเกมส์ 2023 จะจัดขึ้นในซันติอาโก ประเทศชิลี ระหว่างวันที่ 19 ถึง 27 ตุลาคม ค.ศ. 2023 ที่ศูนย์ฝึกอบรมโอลิมปิกซึ่งตั้งอยู่ที่นูโนอา
การแข่งขันแบ่งออกเป็น 13 รายการ สำหรับผู้ชาย 7 รายการ และสำหรับผู้หญิง 6 รายการ การแข่งขันครั้งนี้ทำหน้าที่เป็นรอบคัดเลือกโอลิมปิกฤดูร้อน 2024 ที่ปารีส ประเทศฝรั่งเศส โดยผู้เข้ารอบชิงชนะเลิศทั้งสองคนจะได้สิทธิ์เข้าร่วมการแข่งขัน
ประเทศที่เข้าร่วม

มีนักกีฬาที่ผ่านเข้ารอบทั้งหมด 27 ประเทศ
แอนทีกาและบาร์บิวดา (2)
อาร์เจนตินา (11)
บาร์เบโดส (3)
บราซิล (13)
แคนาดา (13)
ชิลี (9)
โคลอมเบีย (13)
คอสตาริกา (4)
คิวบา (10)
ดอมินีกา (2)
สาธารณรัฐโดมินิกัน (12)
เอกวาดอร์ (10)
เอลซัลวาดอร์ (1)
กรีเนดา (2)
กายอานา (5)
เฮติ (5)
ทีมนักกีฬาอิสระ (5)
จาเมกา (2)
เม็กซิโก (11)
ปานามา (5)
ปารากวัย (2)
เปรู (2)
ปวยร์โตรีโก (7)
ตรินิแดดและโตเบโก (5)
สหรัฐ (13)
อุรุกวัย (3)
เวเนซุเอลา (11)
สรุปเหรียญรางวัล > ตารางสรุปเหรียญ

| ลำดับที่ | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  บราซิล | 4 | 5 | 3 | 12 |
| 2 |  สหรัฐ | 2 | 2 | 2 | 6 |
| 3 |  คิวบา | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 4 |  แคนาดา | 2 | 0 | 4 | 6 |
| 5 |  โคลอมเบีย | 1 | 2 | 3 | 6 |
| 6 |  เม็กซิโก | 1 | 1 | 1 | 3 |
| 7 |  สาธารณรัฐโดมินิกัน | 1 | 0 | 2 | 3 |
| 8 |  เอกวาดอร์ | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 9 |  ปานามา | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 10 |  เวเนซุเอลา | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 10 |  อาร์เจนตินา | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 12 |  ปวยร์โตรีโก | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 12 |  ชิลี* | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 12 |  เฮติ | 0 | 0 | 1 | 1 |
| รวม (14 ประเทศ) | รวม (14 ประเทศ) | 13 | 13 | 26 | 52 |
ภาษาซีชาร์ป

| --- | --- |


กระบวนทัศน์: Multi-paradigm: structured, imperative, object-oriented, event-driven, task-driven, functional, generic, reflective, concurrent
ตระกูล: C
ผู้ออกแบบ: Anders Hejlsberg (Microsoft)
ผู้พัฒนา: Mads Torgersen (Microsoft)
เริ่มเมื่อ: 2000; 25 ปีที่แล้ว (2000)

รุ่นเสถียร: 13.0     / 12 พฤศจิกายน 2024; 2 เดือนก่อน (12 พฤศจิกายน 2024)
 
ระบบชนิดตัวแปร: Static, dynamic, strong, safe, nominative, partially inferred
แพลตฟอร์ม: Common Language Infrastructure
สัญญาอนุญาต:   Roslyn compiler: MIT/X11  .NET Core CLR: MIT/X11  Mono compiler: dual GPLv3 and MIT/X11  DotGNU: dual GPL and LGPL 
นามสกุลของไฟล์: .cs, .csx
เว็บไซต์: learn.microsoft.com/en-us/dotnet/csharp/
ตัวแปลภาษาหลัก
Visual C#, .NET, .NET Framework (discontinued), Mono, DotGNU (discontinued), Universal Windows Platform
ภาษาย่อย
Cω, Polyphonic C#, Enhanced C#
ได้รับอิทธิพลจาก
C++, Cω, Eiffel, F#, Haskell,  Scala, Icon, J#, J++, Java, ML, Modula-3, Object Pascal, VB
ส่งอิทธิพลต่อ
Chapel, Clojure, Crystal, D, J#, Dart, F#, Hack, Java, Kotlin, Nemerle, Oxygene, Rust, Swift, Vala, TypeScript
  C Sharp Programming ที่วิกิตำรา 
ภาษาซีชาร์ป (C# Programming Language)  เป็นภาษาโปรแกรมระดับสูง ที่ใช้ระบบชนิดข้อมูลแบบรัดกุม (strong typing) และสนับสนุนการเขียนโปรแกรมเชิงคำสั่ง การเขียนโปรแกรมเชิงประกาศ การเขียนโปรแกรมเชิงฟังก์ชัน การเขียนโปรแกรมเชิงกระบวนการ การเขียนโปรแกรมเชิงวัตถุ (แบบคลาส) และการเขียนโปรแกรมเชิงส่วนประกอบ
ภาษานี้พัฒนาเริ่มแรกโดยโดยมีอนัส ไฮลส์เบิร์ก (Anders Hejlsberg) จากบริษัทไมโครซอฟท์ ในปี พ.ศ. 2543 ต่อมามีการรับรองให้เป็นมาตรฐานโดยเอ็กมาอินเตอร์เนชันแนล (ECMA-334) ในปี พ.ศ. 2545 และองค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน (ISO/IEC 23270) ในปี พ.ศ. 2546 ไมโครซอฟท์ได้เปิดตัวภาษาซีชาร์ปพร้อมกับดอตเน็ตเฟรมเวิร์ก และ Visual Studio ซิ่งเป็นผลิตภัณฑ์โคลสซอร์ส (closed-source) ทั้งหมด เนื่องจากตอนนั้นไมโครซอฟต์ไม่มีผลิตภัณฑ์ที่เป็นโอเพ่นซอร์ส ต่อมาไมโครซอฟท์ได้เปิดตัว Visual Studio Code, Roslyn และ ดอตเน็ตคอร์ ซี่งทั้งหมตนั้นรองรับภาษาซีชาร์ป เป็นซอฟต์แวร์ฟรีและโอเพ่นซอร์ส และทำงานแบบครอสแพลตฟอร์ม
ปัจจุบันภาษาซีชาร์ปมีรุ่นล่าสุดคือ C# 11.0 ที่ออกมาพร้อมกับ .NET 7.0 ในปี พ.ศ. 2565
ตัวอย่าง

ตัวอย่างต่อไปนี้ คือตัวอย่างโปรแกรม Hello world ใน C# ซึ่งใช้ฟีเจอร์ top-level statement ที่เริ่มมีให้ใช้ได้ตั้งแต่ C# 9.0
using System;

Console.WriteLine("Hello, world!");
แต่สำหรับ C# 8.0 หรือก่อนหน้านั้น การเขียนจะต้องเป็นฟังก์ชันที่อยู่ในคลาสดังทำนองนี้
public class ExampleClass
{
    public static void Main()
    {
        System.Console.WriteLine("Hello, world!");
    }
}
ผลของการทำงานคือมีการแสดงคำว่า Hello, world! ในหน้าต่างคอนโซล โดยในแต่ละบรรทัดมีความหมายดังนี้:
public class ExampleClass
บรรทัดนี้คือการประกาศคลาส โดย public หมายถึงวัตถุที่สร้างในโครงการ (project) อื่น ๆ สามารถเข้าใช้งานคลาสนี้ได้ ไม่จำกัด ข้อมูลต่าง ๆ ที่อยู่ผ่านใต้หน่วยของบรรทัดนี้ จะใช้ในการทำงานของคลาสนี้
public static void Main()
บรรทัดนี้เป็นจุดที่ใช้ในการเริ่มการทำงานของโปรแกรม เมื่อโปรแกรมทำงาน โดยสามารถเรียกใช้จากโปรแกรมอื่นได้โดยการใช้ไวยากรณ์ ExampleClass.Main().  (public static void เป็นส่วนที่ใช้ในการทำงาน ซึ่งต้องเรียนรู้ในการเขียนขั้นสูง)
System.Console.WriteLine("Hello, world!");
ในบรรทัดนี้ เป็นการทำงาน เพื่อแสดงผลออกมา Console คือโปรแกรมระบบ, ซึ่งก็คือ โปรแกรมระบบแบบสั่งคำสั่งที่ละบรรทัด (เช่น DOS) ที่สามารถรับข้อมูลและแสดงผลเป็นข้อความได้. จากที่เราเขียนโปรแกรมจะทำการเรียก Console โดยใช้คำสั่ง WriteLine, ซึ่งทำให้สามารถส่งค่าข้อความออกมาแสดงผลได้
มาตรฐาน

ไมโครซอฟท์ส่งมาตรฐานภาษาซีชาร์ปให้กับ Ecma และได้รับการยอมรับเป็นมาตรฐาน ECMA ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2001 ในชื่อว่า ECMA-334 C# Language Specification ใน ค.ศ. 2003 ภาษาซีชาร์ปได้รับการยอมรับเป็นมาตรฐาน ISO (ISO/IEC 23270)
มาตรฐาน ISO/IEC 23270:2003 ระบุรูปแบบ และกำหนดการแปล (ตีความ) โปรแกรมที่เขียนด้วยภาษาซีชาร์ป โดยตัวมาตรฐานได้ระบุ:
รูปแบบการนำเสนอ (the representation of C# programs)
ไวยากรณ์ (the syntax and constraints of the C# language)
กฎการตีความสำหรับแปลโปรแกรมภาษาซีชาร์ป (the semantic rules for interpreting C# programs)
ข้อห้าม และข้อจำกัด ของเครื่องมือที่สร้างตามข้อกำหนดของซีชาร์ป (the restrictions and limits imposed by a conforming implementation of C#)
ISO/IEC 23270:2003 ไม่ได้ระบุ:
กลไกในการแปลงโปรแกรมภาษาซีชาร์ป เพื่อใช้ในระบบประมวลผลข้อมูล (the mechanism by which C# programs are transformed for use by a data-processing system)
กลไกในการเรียกให้โปรแกรมภาษาซีชาร์ปทำงาน เพื่อใช้ในระบบประมวลผลข้อมูล (the mechanism by which C# applications are invoked for use by a data-processing system)
กลไกในการแปลงข้อมูลเข้า เพื่อใช้กับโปรแกรมภาษาซีชาร์ป (the mechanism by which input data are transformed for use by a C# application)
กลไกในการแปลงข้อมูลออก หลังจากถูกประมวลผลโดยโปรแกรมภาษาซีชาร์ป (the mechanism by which output data are transformed after being produced by a C# application)
the size or complexity of a program and its data that will exceed the capacity of any specific data-processing system or the capacity of a particular processor;
all minimal requirements of a data-processing system that is capable of supporting a conforming implementation.
นอกจากนี้ตัวมาตรฐานไม่ได้กล่าวถึงโครงสร้างข้อมูล และตัวไลบรารีกลางของ .NET Framework ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการเขียนโปรแกรมด้วยภาษาซีชาร์ปเลย
แหล่งข้อมูลอื่น

Microsoft Developer Network - Visual C#
เทคนิคการเขียนโปรแกรมขั้นสูง C# เก็บถาวร 2010-12-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
บทความ (ภาษาไทย) สอนภาษา C#
บทความ (ภาษาไทย) สอนภาษา C# และอื่น ๆ  ที่เกี่ยวข้อง
| ด ค กภาษาโปรแกรม |
| --- | --- |
 การเปรียบเทียบ  เส้นเวลา  ประวัติศาสตร์ 
 เอพีแอล  แอสเซมบลี  เบสิก  ซี  ซีพลัสพลัส  ซีชาร์ป  โคบอล  ดาร์ต  อิลิกเซอร์  ฟอร์แทรน  โก  กรูวี  แฮสเคล  จาวา  จาวาสคริปต์  จูเลีย  คอตลิน  ลิสป์  ลูอา  แมตแล็บ  อ็อบเจกทีฟ-ซี  โอคาเมล  ปาสกาล  เพิร์ล  พีเอชพี  ไพทอน  อาร์  รูบี  รัสต์  สกาลา  เชลล์สคริปต์  สมอลล์ทอล์ก  สวิฟต์  ไทป์สคริปต์  วิชวลเบสิก  ดูเพิ่มเติม... 
  หมวดหมู่   รายชื่อ ตามตัวอักษร  ตามประเภท  ตระกูล  ไม่ยึดภาษาอังกฤษเป็นหลัก