stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กระชับ

| กระชับ |
| --- | --- |

Xanthium strumarium

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Eudicots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Asterids
อันดับ:: Asterales
วงศ์:: Asteraceae
วงศ์ย่อย:: Asteroideae
เผ่า:: Heliantheae
สกุล:: Xanthium
สปีชีส์:: Xanthium strumarium
ชื่อทวินาม
Xanthium strumarium L.

Subspecies
 Xanthium strumarium canadense  Xanthium strumarium glabratum  Xanthium strumarium strumarium
ชื่อพ้อง
 Xanthium canadense Mill.  Xanthium chinense Mill.  Xanthium glabratum   Xanthium indicum   Xanthium orientale L.  Xanthium pennsylvanicum Gand.  Xanthium sibiricum Patrin ex Widder
กระชับ (ชื่อวิทยาศาสตร์: Xanthium strumarium) เป็นพืชฤดูเดียวอยู่ในวงศ์ทานตะวัน คาดว่ามีถิ่นกำเนิดในอเมริกาเหนือ และแพร่กระจายตามธรรมชาติทั่วโลก
กระชับเป็นผักพื้นบ้านของจังหวัดระยอง ต้นอ่อนใส่ในแกงส้ม กินกับน้ำพริก หรือผัดน้ำมันหอย ใช้เป็นยาได้โดยถอนทั้งรากมาต้มอาบแก้ผื่นแพ้ ต้มกินแก้ไซนัสอักเสบ นอกนั้นยังแก้อาการปวดฟันได้  เมล็ดของกระชับมีสารอัลคาลอยด์ที่เป็นพิษต่อสัตว์ เรียก carboxyatratyloside
พืชนี้มีฤทธิ์ทางยา ใช้เป็นยาพื้นบ้านในเอเชียใต้และการแพทย์แผนจีน พืชชนิดนี้เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตอย่างน้อย 19 คนและเจ็บป่วย 76 คนในภาคสิเลฏ ประเทศบังกลาเทศ เมื่อ พ.ศ. 2550 มีคนรับประทานพืชนี้จำนวนมากเพราะความอดอยากระหว่างเกิดน้ำท่วมในช่วงมรสุมและไม่มีพืชอื่นรับประทาน อาการได้แก่ อาเจียน อารมณ์เปลี่ยนแปลง และหมดสติ
ผล
ใบ
ต้นอ่อน
Xanthium strumarium - MHNT
อวน

อวนไนลอน ที่มีทุ่นพลาสติกตามแนวขอบอวน
อวน (อังกฤษ: fishing net) คือ เครื่องมือจับสัตว์น้ำที่ถักเป็นผืนตาข่าย เพื่อใช้ขึงหรือกางกั้นเป็นวงล้อม ใช้ลาก ใช้ครอบ หรือใช้ช้อนเสย มีทั้งประเภทเคลื่อนที่และประจำที่ เนื้ออวนประกอบจากการถักตาข่ายที่ทำด้วยเส้นด้ายหรือเชือกที่ค่อนข้างบางละเอียดประกอบกับทุ่นและหรือตุ้มถ่วง ในยุคแรกถักจากเส้นใยพืชจำพวกหญ้า กก ปอ ป่าน และเส้นใยวัสดุพืชอื่น ๆ ต่อมาใช้เส้นใยฝ้ายหรือแม้แต่เส้นใยขนสัตว์ ปัจจุบันอวนแทบทั้งหมดทำจากเส้นใยพอลิเอไมด์สังเคราะห์เช่น ไนลอน ซึ่งสร้างปัญหาสิ่งแวดล้อมจากเศษอวนที่ไม่ใช้แล้ว
เครื่องมือประมงประเภทประจำที่

เครื่องมือจับสัตว์น้ำที่ถักเป็นตาข่าย (มีเนื้ออวน) ประเภทประจำที่ (stationary fishing net) คือ เครื่องมือประมงประเภทที่ใช้วิธีดักจับ (fish trap) โดยลงหลัก ปัก ผูก ขึง รั้ง ถ่วง หรือวิธีอื่นใด อันทำให้เครื่องมือและส่วนประกอบอยู่กับที่ในเวลาทำการจับสัตว์น้ำ โดยมากใช้ทำการจับสัตว์น้ำตรงจุดที่ตั้งเครื่องมือนั้น ๆ ทุกครั้ง (ซ้ำที่เดิม) โดยไม่มีการเคลื่อนย้ายส่วนประกอบของเครื่องมือไปบริเวณอื่น ได้แก่ โป๊ะ รั้วไซมาน โพงพาง
โป๊ะ (pound net, set net หรือ fixed gillnet) ซึ่งใช้เนื้ออวนในการขึงกั้นให้สัตว์น้ำที่ว่ายเข้าไปติด
โพงพาง (set bag net หรือ stow net) เป็นเครื่องมือประมงที่ใช้อวนลักษณะคล้ายถุงอวนลาก (อาจเรียก ถุงโพงพาง) ปากโพงพางกางยึดอยู่กับที่ทำการประมงโดยวิธีดักจับจากกระแสน้ำที่พัดเข้าปากโพงพางไปติดที่ถุงอวน
ลอบ (pots และ fyke net)
โป๊ะน้าตื้น (fixed gillnet)
โป๊ะที่โตนเลสาบ
ปลาที่ติดตาอวนของโป๊ะ
โครงสร้างและส่วนประกอบ > เนื้ออวน

เนื้ออวน คือ ตาอวน (mesh) จำนวนมากที่ถักรวมต่อเนื่องกันเป็นเนื้ออวนหรือผืนอวน (net) โดยปกติตาอวน 1 ตาจะประกอบด้วยเงื่อนหรือปม (knot) จำนวน 4 ปม และเส้นด้ายหรือขา (leg or bar) 4 ขา
ปม ที่ใช้ในการผูกอวนสาหรับการประมงนั้น มีอยู่หลายชนิดในอดีตนิยมใช้เงื่อนแน่น (flat knot) เนื่องจากวัสดุเป็นพวกเส้นใยจากธรรมชาติ มีความลื่นน้อย ในปัจจุบันเงื่อนที่นิยมใช้เงื่อนหัก (trawler knot) และเงื่อนหักคู่ (double trawler knot) ซึ่งมีข้อดีคือเงื่อนไม่หลุดง่าย พบได้โดยทั่ว ๆ ไปในอวนโพลีอะไมด์สังเคราะห์เช่น อวนไนลอน เนื้ออวนบางชนิดผลิตขึ้นมาโดยไม่มีการผูกตาเงื่อน เช่น เนื้ออวนแบบไร้เงื่อน (knotless net) และเนื้ออวนแบบมินเนา (minnow net)
ถุงอวน (bay net หรือ bunt) ใช้เรียกอวนที่มีลักษณะแบบถุงมีปากเปิดทางเดียวให้สัตว์น้ำเข้า โดยทั่วไปใช้กับอวนลาก อวนรุน โดยทั่วไปมี 2 ส่วนคือ อวนก้นถุง และเนื้ออวนที่เป็นตัวอวน ที่มีการเย็บต่อกันตามแนวยาว อวนก้นถุงมี 2 ชั้น ชั้นนอกสุดมีตาอวนห่างเพื่อใช้ป้องกันเนื้ออวนก้นถุงที่เก็บปลาครูดพื้นทะเลขาด
โครงสร้างและส่วนประกอบ > ทุ่นและลูกกระสง

ทุ่นและลูกกระสง (buoy หรือ float) ทำหน้าที่ในการพยุงให้อวนคงรูปอยู่ได้ หรือพยุงให้อยู่ในระดับความลึกที่ต้องการ เพื่อให้การจับสัตว์น้ำเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ วัสดุที่นำมาใช้สร้างทุ่นและลูกกระสงนั้นมีมากมายหลายชนิด แต่เดิมนิยมใช้วัสดุจากธรรมชาติที่มีเนื้อเบาลอยตัวได้ดีในน้ำ เช่น ไม้ไผ่ ไม้ทองหลาง ไม้นุ่น และไม้แคป่า ต่อมามีการประดิษฐ์ลูกกระสงจากวัสดุอย่างอื่น เช่น เหล็ก อะลูมิเนียม และแก้ว ปัจจุบันนิยมใช้ลูกกระสงที่ประดิษฐ์จากวัสดุสังเคราะห์ เช่น พลาสติก โฟมยาง
ทุ่นและลูกกระสง ร้อยเข้ากับ คร่าวบน หรือ เชือกคร่าวบน (headrope –เชื่อกแนวบนของอวน)
โครงสร้างและส่วนประกอบ > ลูกถ่วง

ลูกถ่วง น้ำหนักถ่วง หรือ ตุ้มถ่วง (sinker หรือ weight) เป็นส่วนประกอบของอวน ใช้ผูกด้านตรงข้ามกับลูกกระสงทำให้อวนแผ่ออกในแนวตั้ง วัสดุที่นำมาใช้ต้องเป็นวัสดุที่มีค่าความถ่วงจำเพาะมากเพื่อเพิ่มแรงจมตัว (sinking force) วัสดุที่ใช้ทำลูกถ่วงมีหลายชนิด เช่น เหล็ก และก้อนหิน แต่ที่นิยมใช้กันมาก คือ ตะกั่ว ซึ่งค่าความถ่วงจำเพาะมาก แข็งแรงและราคาไม่แพง
ตุ้มถ่วง ร้อยเข้ากับ คร่าวล่าง หรือ เชือกคร่าวล่าง (ground rope –เชื่อกแนวล่างของอวน)
โครงสร้างและส่วนประกอบ > อุปกรณ์ล่อฝูงสัตว์น้ำ

อุปกรณ์ล่อฝูงปลาที่ช่วยในการทำประมงด้วยอวน อาจแบ่งได้เป็น 3 รูปแบบคือ จับปลาที่ว่ายน้ำอิสระจากอุปกรณ์ล่อฝูงปลา วิธีที่สองการจับปลาหรือหมึกที่ตอมแสงไฟล่อ และวิธีที่สามการจับปลาที่ตอมซั้ง
การถักอวน

การผูกปมอวน เรียก "สานอวน" หรือ "ถักตาอวน" ด้วยเข็มที่เรียก "ชุน" หรือ "กีม"
อวนจับปลาอุตสาหกรรมถูกตัดจากตาข่ายที่ผลิตในอุตสาหกรรม เย็บชุนเข้าด้วยกันด้วยมือเพื่อให้พอดีและร้อยเชือกลาก รวมทั้งการซ่อมอวนเมื่อเกิดความเสียหาย
ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

การทำประมงมักใช้อวนขนาดใหญ่ที่จับแบบไม่เลือก ทำให้จับได้สัตว์น้ำอื่น ๆ ที่ไม่พึงประสงค์ติดมากับอวนด้วย (bycatch) ได้แก่ โลมา หรือฉลาม โดยเฉพาะจำนวนมากเป็นเต่าทะเล
การจับสัตว์น้ำด้วยเบ็ดราว อวนลากและอวนติด เป็นการจับสัตว์น้ำ 3 ประเภทที่เกิดอุบัติเหตุกับเต่าทะเลมากที่สุด การเสียชีวิตมักเกิดขึ้นเนื่องจากการติดกับดักและไม่สามารถขึ้นมาบนอากาศได้ (จมน้ำ)
อวนจับสัตว์น้ำในปัจจุบันเกือบทั้งหมดทำจากพลาสติก และมีจำนวนมากที่ชาวประมงทิ้งทั้งที่ตั้งใจทิ้งลงทะเล และไม่ตั้งใจ (เช่น เกี่ยวขาดด้วยหินหรือซากปะการัง) หรือสูญหายไปในทะเล เศษอวนที่ไม่ใช้แล้ว (ghost net หรือ ghost fishing net) เหล่านี้พันเข้ากับ วาฬ โลมา เต่าทะเล ฉลาม พะยูน จระเข้ นกทะเล ปู และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ถูกจำกัดการเคลื่อนไหว ทำให้เกิดความอดอยาก ผิวฉีกขาดและติดเชื้อ ยากต่อการกลับขึ้นไปที่พื้นน้ำเพื่อหายใจ และขัดขวางการหายใจโดยตรง และยังเป็นอันตรายกับเรือเดินทะเลจากความเสี่ยงเข้าไปพันกับใบพัดหรือเครื่องยนต์เรือ ขยะพลาสติกลอยตัวอยู่ในน้ำรวมทั้งเศษอวนจะค่อย ๆ สลายตัวเปลี่ยนเป็นไมโครพลาสติก (พลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร จนถึงขนาดมองไม่เห็น) ซึ่งมีผลกระทบกับปลาทะเล และมนุษย์ที่บริโภคสัตว์น้ำเหล่านี้
ประมาณการว่า ทุก ๆ ปี มีขยะทะเลที่เป็นเศษอวนใช้แล้ว ถูกทิ้งลงมหาสมุทรมากถึง 640,000 ตัน หรือคิดเป็นร้อยละ 10 ของปริมาณขยะทะเลทั้งหมด และในแต่ละปีมีสัตว์ทะเลเสียชีวิตเพราะติดเศษอวนมากกว่า 100,000 ตัว
ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม > ในประเทศไทย

ประมาณการจากการคำนวณจำนวนเรือประมง ทั้งเรือประมงพื้นบ้านและเรือประมงพาณิชย์ กับขยะจำพวกเศษอวน อุตสาหกรรมประมงในประเทศไทยอาจผลิตขยะจำพวกเศษอวนกว่า 700,000 กิโลกรัมต่อเดือน โครงการ Net Free Seas เป็นหนี่งในโครงการแรก ๆ ในประเทศไทยที่ลดปริมาณเศษอวนจากทะเล ด้วยการจัดกิจกรรมดำน้ำเก็บขยะ (Marine Dive Underwater Clean-Up) และการนำเศษอวนไปรีไซเคิล กับชุมชนที่เข้าร่วมโครงการ 47 ชุมชน ทั้งจากจังหวัดระยอง จันทบุรี นครศรีธรรมราช สงขลา สุราษฎร์ธานี และพังงา
ในประเด็นของการจับสัตว์น้ำด้วยเครื่องมือประมงที่สร้างผลกระทบรุนแรงจากการจับแบบไม่เลือก การจับสัตว์น้ำที่มีประสิทธิภาพสูงเกินขนาด และการทำลายหน้าดินชายฝั่งทะเลซึ่งเป็นระบบนิเวศทางทะเลที่สำคัญอย่างยิ่งต่อการขยายพันธุ์สัตว์น้ำ จึงได้ออกกฎหมายควบคุมการทำการประมงด้วยเครื่องมืออวนลากและอวนรุน และกำหนดเขตห้ามใช้เครื่องมืออวนลากและอวนรุนที่ใช้กับเรือยนต์ทำการประมงต่าง ๆ นับแต่ พ.ศ. 2490 และปรับปรุงเรื่อยมาจนปัจจุบัน รวมถึงพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558
ในปี พ.ศ. 2564 มีเศษอวนขนาดยาว 200 เมตร กว้าง 50 เมตร ติดแนวปะการังบริเวณเกาะโลซิน สร้างความเสียหายแก่ระบบนิเวศปะการังประมาณ 550 ตารางเมตร ซึ่งเก็บกู้ได้เป็นน้ำหนัก 800 กิโลกรัม
ความสัมพันธ์กับนักประดาน้ำ

บางครั้งนักประดาน้ำที่ทำงานประจำใต้น้ำมักพกมีดตัดอวน เนื่องจากอาจติดอยู่ในอวนจับปลา จากเส้นใยเดี่ยวซึ่งแทบจะมองไม่เห็นใต้น้ำ มีดตัดอวนคือ เครื่องมือพกพาขนาดเล็กที่นักดำน้ำถือไว้เพื่อช่วยตัวเองหากติดอยู่กับอวนจับปลาหรือสายเบ็ด มีใบมีดคมขนาดเล็ก เช่น ใบมีดมีดผ่าตัดแบบถอดเปลี่ยนได้ภายในรอยบากขนาดเล็ก มีรูเล็กๆ ที่ปลายอีกด้านสำหรับร้อยเชือกคล้องตัวตัดกับนักประดาน้ำ
ในงานศิลปะ

เจเน็ท เอเคลแมน (Janet Echelman) ได้นาเอากระบวนการสานและโครงสร้างของอวน มาใช้ในการสร้างผลงานศิลปะโดยต่อยอดให้วัสดุสามารถเรืองแสงในที่มืด ผลงานศิลปะของเธอได้ ช่วยให้เกิดความน่าสนใจ ความงามในพื้นที่ต่าง ๆ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ อวน
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
ประจำชาติ:  ญี่ปุ่น 
อื่น ๆ:  NARA 
เรเทียรีอุส นักสู้ด้วยแห-อวน ภาพโมเสคประดับ คริสต์วรรษที่ 4
ตุ้มถ่วง ยุคหินใหม่ในวัฒนธรรม Cucuteni–Trypillia
เศษซากของ อวนอันเตรอา อายูกว่า 8,300 ปีก่อนคริสตกาล
ยอยกปลาตามชายฝั่ง
อวนทับตลิ่งแบบใช้ม้าลาก (beach seine)
ทุ่นลอยทำจากแก้ว ในญี่ปุ่น
ทุ่นเสียงโซนาร์ (pinger−ADH) ใช้ร้อยเป็นช่วง ๆ บนคร่าวอวน เพื่อขับไล่สัตว์จำพวกวาฬ (รวมถึงโลมา) ให้ห่างจากอวนจับปลา
แบบการถักตาอวน
"ชุน" เข็มถักตาอวน หรือเรียก กีมสานแห ขนาดต่างๆ
เต่าทะเลที่พันติดในอวน
เครื่องมือแยกเต่าทะเล (turtle excluder device – TED)
ผลงาน "She changes" ในปอร์โต โปรตุเกส ได้รับแรงบันดาลใจจาก อวน
มีดตัดอวน
พรรคสังคมนิยม (เนเธอร์แลนด์)

| พรรคสังคมนิยม Socialistische Partij |
| --- | --- |

ชื่อย่อ: SP
ประธาน: ยันนี ฟิสเชอร์
หัวหน้า: ลิเลียน มาไรนิสเซิน
เลขาธิการ: ฮันส์ ฟัน ฮายนิงเงิน
ผู้นำในวุฒิสภา: ทินี คอกซ์
ผู้นำในสภาผู้แทนราษฎร: ลิเลียน มาไรนิสเซิน
ก่อตั้ง: 22 ตุลาคม ค.ศ. 1971 (1971-10-22)
แยกจาก: แนวร่วมคอมมิวนิสต์แห่งเนเธอร์แลนด์
ที่ทำการ: 'De Moed' Partijbureau SP Snouckaertlaan 70 อาเมอร์สโฟร์ต
สถาบันนโยบาย: Scientific Office of the SP
ฝ่ายเยาวชน: ROOD
สมาชิกภาพ  (ปี 2020):  31,977
อุดมการณ์: สังคมนิยมประชาธิปไตย ประชาธิปไตยสังคม ฝ่ายซ้าย ต่อต้านสหภาพยุโรปเล็กน้อย
จุดยืน: ซ้าย
สี:   Red
วุฒิสภา: 4 / 75
สภาผู้แทนราษฎร: 14 / 150
สภาจังหวัด: 35 / 570
รัฐสภายุโรป: 0 / 26
ข้าหลวงในพระมหากษัตริย์: 0 / 12
เว็บไซต์
sp.nl 
การเมืองเนเธอร์แลนด์   รายชื่อพรรคการเมือง การเลือกตั้ง
พรรคสังคมนิยม (ดัตช์: Socialistische Partij หรือย่อเป็น SP) เป็นพรรคการเมืองในประเทศเนเธอร์แลนด์ฝ่ายสังคมนิยมประชาธิปไตย หรือฝ่ายซ้าย
เคาะวาริจญ์

เคาะวาริจญ์ (อาหรับ: الخوارج, อักษรโรมัน: al-Khawārij, เอกพจน์ อาหรับ: خارجي, อักษรโรมัน: khāriji, แปลว่า "ผู้ที่ออกไป") หรือ อัชชุรอต (อาหรับ: الشراة, อักษรโรมัน: al-Shurāt, แปลว่า "ผู้แลกเปลี่ยน") เป็นกลุ่มคนที่ปรากฏครั้งแรกในฟิตนะฮ์ครั้งที่หนึ่ง (ค.ศ. 656–661) เดิมเคาะวาริจญ์เป็นผู้สนับสนุนอะลี อิบน์ อะบี ฏอลิบแต่ก่อขบถหลังอะลียอมรับอนุญาโตตุลาการเพื่อยุติความขัดแย้งกับมุอาวิยะฮ์ที่ 1 ในยุทธการที่ศิฟฟีนในค.ศ. 657 เคาะวาริจญ์ยืนกรานว่า "การตัดสินเป็นของพระเป็นเจ้าเท่านั้น" และกบฏอย่างมุอาวิยะฮ์สมควรถูกปราบตามคำสั่งห้ามในอัลกุรอาน อะลีเอาชนะเคาะวาริจญ์ในยุทธการที่นะฮ์เราะวานใน ค.ศ. 658 แต่การกบฏยังดำเนินต่อไป อะลีถูกลอบสังหารใน ค.ศ. 661 โดยอับดุรเราะฮ์มาน อิบน์ มุลญัม เคาะวาริจญ์ผู้ต้องการแก้แค้นความพ่ายแพ้ที่นะฮ์เราะวาน
หลังมุอะวิยะฮ์ตั้งรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ใน ค.ศ. 661 ข้าหลวงของมุอะวิยะฮ์ยังคงควบคุมเคาะวาริจญ์ไว้ได้ แต่สุญญากาศทางอำนาจจากฟิตนะฮ์ครั้งที่สอง (ค.ศ. 680–692) เอื้อให้เคาะวาริจญ์ก่อกบฏอีกครั้ง อัลอะซาริเกาะฮ์และนัจญ์ดาต สองกลุ่มแยกของเคาะวาริจญ์ครองพื้นที่จำนวนมากในเปอร์เซียและอาระเบีย อย่างไรก็ตามปัญหาและความแตกแยกภายในบั่นทอนกำลังเคาะวาริจญ์ก่อนจะพ่ายแพ้ให้กับกองทัพอุมัยยะฮ์ช่วง ค.ศ. 696–699 ต่อมาในคริสต์ทศวรรษ 740 เคาะวาริจญ์ก่อกบฏครั้งใหญ่ทั่วรัฐเคาะลีฟะฮ์ แต่ถูกปราบปรามจนสิ้น กระนั้นกบฏเคาะวาริจญ์ยังดำเนินต่อไปจนถึงสมัยอับบาซียะฮ์ (ค.ศ. 750–1258) ก่อนเคาะวาริจญ์หัวรุนแรงจะค่อย ๆ เสื่อมลงและแทนที่ด้วยสายกลางอย่างอิบาฎียะฮ์ที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ด้านกลุ่มอิบาฎียะฮ์ปฏิเสธความเกี่ยวข้องกับเคาะวาริจญ์ ทั้งยังประณามเคาะวาริจญ์ว่าเป็นพวกสุดโต่ง
เคาะวาริจญ์เชื่อว่ามุสลิมไม่ว่าจะเชื้อสายหรือชาติพันธุ์ใด หากผ่านการรับรองความเชื่อความศรัทธาย่อมมีคุณสมบัติเป็นเคาะลีฟะฮ์ จุดยืนนี้แตกต่างจากซุนนีย์ที่ยอมรับผู้นำจากเผ่ากุเรช ขณะที่ชีอะฮ์ยืนยันว่าตำแหน่งผู้นำเป็นของอะลีและทายาท อัลอะซาริเกาะฮ์และนัจญ์ดาตเชื่อว่าเป็นหน้าที่ของมุสลิมในการขับไล่เคาะลีฟะฮ์ที่ผิดบาป เคาะวาริจญ์สุดโต่งอย่างอะซาริกาถือว่าการฆ่ากาฟิร (ผู้ไม่ยอมรับ) ไม่ใช่เรื่องผิด  และการแต่งงานระหว่างเคาะวาริจญ์กับกาฟิรเป็นเรื่องต้องห้าม ขณะที่นัจญดัตอนุญาตการแต่งงานกับผู้ไม่ใช่เคาะวาริจญ์ เคาะวาริจญ์หลายคนเป็นนักพูดและกวีที่มีความสามารถ หัวข้อบทกวีของพวกเขามักเป็นเรื่องศรัทธา ความกล้าหาญและชะฮีด เคาะวาริจญ์สมัยคริสต์ศตวรรษที่ 8 และ 9 มีส่วนในการถกเถียงทางเทววิทยาซึ่งมีส่วนพัฒนาต่อมาเป็นเทววิทยาอิสลามกระแสหลัก
ประวัติศาสตร์และความเชื่อของเคาะวาริจญ์มาจากนักเขียนสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 9 และ 10 ที่เป็นปฏิปักษ์กับเคาะวาริจญ์ การขาดหลักฐานจากทางเคาะวาริจญ์ทำให้ยากต่อการค้นหาเจตนาที่แท้จริงของพวกเขา มุสลิมดั้งเดิมมองเคาะวาริจญ์ว่าเป็นกลุ่มสุดโต่งที่โหดร้าย ขณะที่มุสลิมสมัยใหม่เปรียบเทียบรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ อัลกออิดะฮ์ ภราดรภาพมุสลิมและเตฮ์รีกีตอลิบานปากีสถานกับเคาะวาริจญ์ในแง่อุดมการณ์เชิงมูลวิวัติและการใช้กำลัง อย่างไรก็ตามนักประวัติศาสตร์อาหรับบางคนเน้นด้านสมภาคนิยมและแนวโน้มก่อนประชาธิปไตยของเคาะวาริจญ์ ปัจจุบันมุมมองของนักประวัติศาสตร์ต่อมูลเหตุเคาะวาริจญ์แบ่งเป็นจุดประสงค์ทางศาสนา ปัจจัยทางสังคมเศรษฐกิจ หรือการตอบสนองของเบดูอินต่อการจัดตั้งรัฐที่เป็นแบบแผน
ไฟลัมไลโคไฟตา

| ไฟลัมไลโคไฟตา ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: 428–0Ma  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N     Silurian to recent |
| --- | --- |

Lycopodiella inundata

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
หมวด:: Lycopodiophyta Cronquist, Takht. & W.Zimm. [P.D. Cantino & M.J. Donoghue]

Classes
 Lycopodiopsida - clubmosses   Isoetopsida - spikemosses, quillworts, scale trees   † Zosterophyllopsida - zosterophylls
ดิวิชันไลโคไฟตา (อังกฤษ: Lycophyta, Lycopodiophyta, Lycopods) เป็นไฟลัมของพืชมีท่อลำเลียง เป็นพืชโบราณ เริ่มเกิดขึ้นเมื่อ 410 ล้านปีที่แล้ว ลักษณะทั่วไป ลำต้นแตกแขนงเป็น 2 แฉก และแตกย่อยออกไปอีกในลักษณะเดิม บางสปีชีส์จะแตกเป็น 2 แขนงไม่เท่ากัน แขนงที่สั้นกว่าจะสร้างสปอร์ ใบเป็นแบบไมโครฟิลล์ ขนาดเล็กเรียงตัวแบบเกลียว สืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศโดยการแตกหน่อเล็กๆเรียก Bulbil มีรากอันแรกที่เกิดจากเอ็มบริโอและมีรากพิเศษเกิดจากเพอริไซเคิลของลำต้น ตัวอย่างพืชกลุ่มนี้ได้แก่ สามร้อยยอด ช้องนางคลี่ สร้อยหางสิงห์
แหล่งข้อมูลอื่น

Introduction to the Lycophyta from the University of California Museum of Paleontology
Lycophytes
Fossil Groves เก็บถาวร 2009-03-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Paleo Plants เก็บถาวร 2005-01-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
มอเตอร์เวย์เอ็ม 6

สำหรับทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองในประเทศไทย ดูที่ ทางหลวงพิเศษหมายเลข 6
มอเตอร์เวย์เอ็ม 6 (อังกฤษ: M6 motorway) เป็นมอเตอร์เวย์ที่ยาวที่สุดในสหราชอาณาจักร มีเส้นทางอยู่ภายในประเทศอังกฤษตลอดทั้งสาย มีระยะทางราว 230 ไมล์ (370 กิโลเมตร) จากมิดแลนด์หรือภาคกลางของประเทศอังกฤษไปจนถึงพรมแดนกับประเทศสกอตแลนด์ เส้นทางเริ่มต้นที่ทางแยกต่างระดับแคททอร์ป (Catthorpe Interchange) ซึ่งเป็นจุดตัดระหว่างมอเตอร์เวย์เอ็ม 6, มอเตอร์เวย์เอ็ม 1 และปลายด้านตะวันตกของถนนเอ 14 ตั้งอยู่ใกล้กับเมืองรักบี เทศมณฑลวอริกเชอร์ จากนั้นเส้นทางจะมุ่งหน้าไปยังทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ผ่านเมืองคอเวนทรี, เบอร์มิงแฮม, วุลเวอร์แฮมป์ตัน, สโตก-ออน-เทรนต์, เพรสตัน, แลงคาสเตอร์ และคาร์ไลล์ ก่อนจะสิ้นสุดที่บริเวณใกล้กับเมืองเกรตนา ประเทศสกอตแลนด์ ก่อนข้ามพรมแดนประเทศสกอตแลนด์ในระยะทางไม่กี่ร้อยเมตร มอเตอร์เอ็ม 6 จะกลายเป็นถนนเอ 74 (เอ็ม) และมอเตอร์เวย์เอ็ม 74 และวิ่งต่อไปยังเมืองกลาสโกว์
มอเตอร์เวย์เอ็ม 6 ได้รวมเอาทางเลี่ยงเมืองเพรสตัน (Preston By-pass) ซึ่งเป็นถนนในรูปแบบมอเตอร์เวย์สายแรกของสหราชอาณาจักร เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งด้วย มอเตอร์เอ็ม 6 นับว่าเป็นส่วนหนึ่งของมอเตอร์เวย์สาย "กระดูกสันหลังของบริเตน" ที่วิ่งในแนวเหนือ-ใต้ระหว่างลอนดอนกับกลาสโกว์ โดยผ่านพื้นที่อุตสาหกรรมทางตอนเหนือของอังกฤษ นอกจากนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางแนวตะวันตก-ตะวันออก ระหว่างมิดแลนด์กับท่าเรือชายฝั่งตะวันออก และยังเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายถนนยุโรประหว่างประเทศ (International E-road network) โดยช่วงจากมอเตอร์เวย์เอ็ม 1 ถึงเบอร์มิงแฮม  เป็นส่วนหนึ่งของถนนยุโรปสาย 24 และช่วงจากเบอร์มิงแฮมไปจนสุดพรมแดนกับประเทศสกอตแลนด์เป็นส่วนหนึ่งของถนนยุโรปสาย 05
อ่านเพิ่ม

Jackson, Mike (2004). The M6 Sights Guide. Severnpix. ISBN 978-0954540210.
แหล่งข้อมูลอื่น

CBRD
Motorway database – M6
Histories – opening booklets, including M6 Preston Bypass
Bad Junctions
M6/A683
M6/M58
M6/A34
Lancashire Historic Highways – หน้าที่จัดทำโดยสภาเทศมณฑลแลงคาเชอร์ ซึ่งมีรายละเอียดเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของมอเตอร์เวย์เอ็ม 6 ในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอังกฤษ และการก่อสร้างทางเลี่ยงเมืองเพรสตัน ซึ่งเป็นมอเตอร์เวย์สายแรกของสหราชอาณาจักร
Route 6
คดีระหว่างโรกับเวด
ดูเพิ่ม

การแยกศาสนจักรกับอาณาจักร
การฆ่าทารกในครรภ์ (feticide)
เหตุการณ์ประตูเสฺวียนอู่

เหตุการณ์ประตูเสฺวียนอู่ (จีน: 玄武門之變) เหตุการณ์ที่สำคัญครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์จีน โดยเกิดขึ้นในช่วงต้นราชวงศ์ถังเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม ค.ศ. 626 อันตรงกับช่วงปลายรัชสมัยจักรพรรดิถังเกาจู่ เมื่อองค์ชายรองหลี่ ชื่อหมิน (李世民) พร้อมผู้ติดตามได้สังหารองค์ชายรัชทายาท หลี่ เจี้ยนเฉิง (李建成) และองค์ชายสี่ หลี่ ยฺเหวียนจี๋ (李元吉) ที่ประตูเสฺวียนอู่ซึ่งเป็นประตูทางด้านเหนือของพระราชวังหลวงแห่งฉางอัน
ทำให้ในอีก 3 วันต่อมาคือวันที่ 5 กรกฎาคม องค์ชายหลี่ ชื่อหมิน ได้รับการสถาปนาเป็นรัชทายาทก่อนที่จักรพรรดิเกาจู่จะสละราชบัลลังก์ในอีก 6 วันต่อมาคือวันที่ 11 กรกฎาคม องค์ชายหลี่ ชื่อหมิน ได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็น จักรพรรดิถังไท่จง ส่วนอดีตจักรพรรดิเกาจู่ได้รับพระอิสริยยศเป็น ไท่ช่างหฺวัง
ภูมิหลัง

หลังจักรพรรดิเกาจู่สถาปนาราชวงศ์ถัง หลี่ เจี้ยนเฉิง พระราชโอรสองค์โตของจักรพรรดิ ได้รับการแต่งตั้งเป็นรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง แต่พระองค์ถูกบดบังโดยหลี่ ชื่อหมิน พระอนุชา อยู่บ่อยครั้ง เช่น หลี่ ชื่อหมินมีบทบาทสำคัญในการเอาชนะคู่ปรับสำคัญของราชวงศ์ถังหลายคน พระองค์นำการโจมตีต่อโต้วเจี้ยนเต๋อและหวัง ชื่อชง ที่พระองค์ปราบไว้ได้ ซึ่งทำให้ได้รับเกียรติในหมู่คนร่วมสมัย ในขณะเดียวกัน หลี่ เจี้ยนเฉิงประจำการอยู่ที่ด่านตรวจชายแดนภาคเหนือเพื่อป้องปรามพวกทูเจฺว๋ ซึ่งทำให้พระองค์ไม่สามารถสร้างชื่อเสียงที่คล้ายกันได้ ท้ายที่สุด จักรพรรดิเกาจู่ทรงยกตำแหน่งของหลี่ ชื่อหมินให้สูงกว่าขุนนางคนอื่นทั้งหมด
บรรณานุกรม

Bingham, Woodbridge (1950a). "Li Shih-min's coup in A.D. 626. I: The climax of princely rivalry". Journal of the American Oriental Society. 70 (2): 89–95. doi:10.2307/595537. JSTOR 595537.
Bingham, Woodbridge (1950b). "Li Shih-min's coup in A.D 626. II: Action at the Hsüan-wu Gate". Journal of the American Oriental Society. 70 (4): 259–271. doi:10.2307/594964. JSTOR 594964.
Chen, Jack W. (2010). The poetics of sovereignty: On Emperor Taizong of the Tang Dynasty. Cambridge: Harvard University Asia Center. ISBN 978-0-674-05608-4.
Chung, Saehyang P. (1990). "A Study of the Daming Palace: Documentary Sources and Recent Excavations". Artibus Asiae. 50 (1/2): 23–72. doi:10.2307/3250086. JSTOR 3250086.
Wechsler, Howard J. (1979). "The Founding of the T'ang Dynasty: Kao-tsu (Reign 618–26)".  ใน Twitchett, Dennis (บ.ก.). The Cambridge History of China, Volume 3: Sui and T'ang China, 589–906, Part I. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 150–187. ISBN 978-0-521-21446-9.
34°16′40″N 108°56′35″E﻿ / ﻿34.2778°N 108.9431°E﻿ / 34.2778; 108.9431
สถาปัตยกรรมมาซิโดเนียเหนือ

ซุ้มประตูชัยปอร์ตรา มาเกดอนิยา ในสกอเปีย
สถาปัตยกรรมมาซิโดเนียเหนือ (มาซิโดเนีย: Архитектура на Македонија) หมายถึง รูปแบบสถาปัตยกรรมที่ปรากฏในอาณาเขตของประเทศมาซิโดเนียเหนือในปัจจุบัน
กลุ่มคนหลายกลุ่มที่เข้ามาตั้งรกรากหรือควบคุมดินแดนซึ่งปัจจุบันเป็นประเทศมาซิโดเนียเหนือ มีอิทธิพลต่อประเทศในหลาย ๆ ด้าน ซึ่งหนึ่งในนั้นที่ชัดเจนที่สุดคืองานทางสถาปัตยกรรม กลุ่มคนเหล่านี้รวมถึง ชาวไปโอเนีย (กรีก: Παίονες), ชาวอิลลิเรีย (กรีกโบราณ: Ἰλλυριοί), ชาวมาซิโดเนียโบราณ, โรมัน, ไบเซนไทน์, สลาฟ และออตโตมัน
แหล่งวัฒนธรรมหินใหญ่กอกินอ
สถาปัตยกรรมยุคแรก

ตัวอย่างแรกสุดของงานทางสถาปัตยกรรมในดินแดนมาซิโดเนียเหนือมาจากยุคหินใหม่ ประกอบด้วยโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมหินใหญ่ กอกินอ (มาซิโดเนีย: Кокино) เป็นหอคอยหินขนาดใหญ่ที่สุดลำดับที่สี่ของโลก โดยพื้นที่ประกอบด้วยการตัดแต่งหินที่สร้างขึ้นในลักษณะเพื่อช่วยในการสังเกตวัตถุท้องฟ้า
สถาปัตยกรรมของมาซิโดเนียโบราณ

ส่วนที่เหลือของสถาปัตยกรรมจากยุคของราชอาณาจักรมาซิโดเนียโบราณจะกระจายไปทั่วมาซิโดเนียเหนือ โดยเฉพาะในภาคใต้ของอดีตดินแดนมาซิดอน (อาณาจักรมาซิโดเนียร่วมสมัยกับกรีซโบราณ)
เฮราเคลอา ลินเซสติส (กรีก: Ἡράκλεια Λυγκηστίς; ละติน: Heraclea Lyncestis) ก่อตั้งขึ้นในช่วงกลางศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล เป็นเมืองยุทธศาสตร์ที่สำคัญเพราะล้อมรอบด้วยแคว้นเอปิรุส (กรีกโบราณ: Ἄπειρος) ทางทิศตะวันตกและอาณาจักรไปโอเนีย (กรีก: Παιονία) ทางทิศเหนือ สถาปัตยกรรมโรมันมีความโดดเด่นในพื้นที่ในตอนนี้ เนื่องจากระดับของการขุดค้นที่เผยให้เห็นชั้นจากสมัยโรมัน
โรงละครโบราณในพื้นที่เมืองออคริต (มาซิโดเนีย: Охрид) ในปัจจุบันถูกสร้างขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล โดยเป็นส่วนหนึ่งของเมืองโบราณลิคนิดอส (กรีกโบราณ: Λύχνιδος) ซึ่งถูกสร้างขึ้นใหม่และมีการใช้งานในปัจจุบัน สถานที่ตั้งอยู่ระหว่างเนินเขาสองแห่งที่ล้อมรอบ ทำให้สามารถป้องกันจากลมที่อาจรบกวนการได้ยินเสียงในระหว่างการแสดง
สถาปัตยกรรมโรมัน

สถาปัตยกรรมโรมันกระจายอยู่ทั่วดินแดน ซึ่งเมืองสกอเปียเป็นที่ตั้งของตัวอย่างสถาปัตยกรรมประเภทนี้ หนึ่งในนั้นคือสะพานส่งน้ำสกอเปียซึ่งเป็นสะพานส่งน้ำเพียงแห่งเดียวในมาซิโดเนียเหนือ ประกอบด้วยซุ้มประตูหิน 55 ซุ้ม อีกตัวอย่างหนึ่งคือค่ายทหารโรมันสคูปิ (ละติน: Scupi; Colonia Flavia Scupinorum) แม้ว่าจะมีซากปรักหักพังไม่มากนักจากแหล่งโบราณคดีแห่งนี้ แต่บริเวณสุสานและโรงละครก็ยังมองเห็นได้
แม้ว่าจะถูกก่อตั้งขึ้นโดยชาวมาซิโดเนียโบราณ ส่วนที่เหลือของเมืองเฮราเคลอา ลินเซสติส ส่วนใหญ่มาจากช่วงการยึดครองของโรมัน ซึ่งรวมถึงมุขเด็จ (ละติน: porticus) และโรงละครขนาดใหญ่
ตัวอย่างอื่น ๆ ของสถาปัตยกรรมโรมันในมาซิโดเนียเหนือรวมถึงซากปรักหักพังของโรมันภายในและรอบ ๆ เมืองสตรูมิตซา (มาซิโดเนีย: Струмица) หนึ่งในซากที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดีที่ใหญ่ที่สุดคือ โรงอาบน้ำสาธารณะหรือแทรไม (ละติน: Thermae) ซึ่งสร้างขึ้นในช่วงปลายยุคโบราณ
สถาปัตยกรรมไบแซนไทน์

สถาปัตยกรรมไบแซนไทน์เป็นหนึ่งในสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นที่สุดในมาซิโดเนียเหนือ ส่วนใหญ่จะเห็นในโบสถ์และอาราม เช่นอาราม เตรสกาเวตซ์ (มาซิโดเนีย: Манастир Трескавец) ใกล้เมืองปรีเลป (มาซิโดเนีย: Прилеп)
สถาปัตยกรรมออตโตมัน

ชาวออตโตมันควบคุมดินแดนมาซิโดเนียในปัจจุบันเป็นเวลาประมาณห้าศตวรรษ พวกเขาได้ทิ้งร่องรอยไว้กับมัสยิด และอาคารในศาสนาอิสลามอื่น ๆ ที่ได้สร้างขึ้น
สถาปัตยกรรมออตโตมันมีความโดดเด่นในบางเขตของเมืองสกอเปียโดยเฉพาะเขตเมืองเก่า มัสยิดมุสตาฟา ปาชา (ตุรกี: Mustafa Paşa Camii) เป็นหนึ่งในอาคารออตโตมันที่มีชื่อเสียงที่สุดในมาซิโดเนียเหนือ มัสยิดแห่งนี้สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1492 มีผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส และมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของโดม 16 เมตร เสาของพะไล (ตุรกี: sütunlu giriş) ตกแต่งด้วยส่วนแขวนประดับ (ตุรกี: mukarnas; อังกฤษ: stalactite) ที่เป็นแบบฉบับของสถาปัตยกรรมออตโตมัน
สถาปัตยกรรมออตโตมันยังสามารถเห็นได้ในเมืองบิตอลา (มาซิโดเนีย: Битола) และเตตอวอ (มาซิโดเนีย: Тетово)
สถาปัตยกรรมสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 19

ตัวอย่างของสถาปัตยกรรมในแนวลัทธิคลาสสิกใหม่หรือแบบบารอกมีอยู่ทั่วประเทศมาซิโดเนียเหนือ แต่อาจหายากและจำกัดเพียงหนึ่งโครงสร้างในแต่ละเมือง สามารถพบเห็นสถาปัตยกรรมนีโอคลาสสิกในเมืองสกอเปียที่ อาคารริสติเชวา ปาลาตา (เซอร์เบีย: Ристићева палата) ข้อยกเว้นของรูปแบบนี้อยู่ในเมืองบิตอลา ซึ่งถนนคนเดินชีรอก ซอกัก (ตุรกี: Širok Sokak) เต็มไปด้วยสถาปัตยกรรมแบบคลาสสิกใหม่และบารอก รวมทั้งโบสถ์คาทอลิกแบบกอทิก
ศูนย์กลางของเมืองสกอเปีย ในคริสต์ศตวรรษที่ 19
ป้อมกาเล และโรงละครแห่งชาติสกอเปีย ก่อนเหตุการณ์แผ่นดินไหวปี พ.ศ. 2506
อาคารริสติเชวา ปาลาตา ในสกอเปีย