stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สมาพันธรัฐอเมริกา
แหล่งข้อมูลอื่น

Confederate offices Index of Politicians by Office Held or Sought
Civil War Research & Discussion Group -*Confederate States of Am. Army and Navy Uniforms เก็บถาวร 2008-12-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, 1861
The Countryman, 1862–1866 เก็บถาวร 2008-12-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, published weekly by Turnwold, Ga., edited by J.A. Turner
The Federal and the Confederate Constitution Compared เก็บถาวร 2009-01-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Confederate Postage Stamps เก็บถาวร 2004-03-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Photographs of the original Confederate Constitution เก็บถาวร 2012-03-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน and other Civil War documents owned by the Hargrett Rare Book and Manuscript Library เก็บถาวร 2012-04-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the University of Georgia Libraries เก็บถาวร 2008-12-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
Photographic History of the Civil War, 10 vols., 1912. เก็บถาวร 2008-12-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
DocSouth: Documenting the American South – numerous online text, image, and audio collections.
Civil War records at the National Archives at Atlanta[ลิงก์เสีย]- includes Confederate records, such as Confederate court documents, Confederate records collected by the U.S. War Department during the Civil War and Confederate records collected by the Treasury Department during Civil War
Oklahoma Digital Maps: Digital Collections of Oklahoma and Indian Territory
Confederate States of America Collection at the Library of Congress
ธารน้ำ

ลำธารน้ำตก
ลำธาร เป็นแหล่งน้ำประเภทหนึ่ง ที่เป็นทางน้ำที่จัดได้ว่าเป็นแหล่งกำเนิดของน้ำ ลำธารจะเป็นแหล่งน้ำที่ตาน้ำผุดน้ำไหลมาบนผิวดินหรือซึมออกจากดินให้ระบายลงสู่ลำน้ำและไหลไปเรื่อย ๆ จนกลายเป็นทางน้ำที่ใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ เช่น คลอง ไปจนถึงเป็นแม่น้ำ
โดยมากแล้ว ลำธารมักจะอยู่บนภูเขาในพื้นที่ ๆ เป็นป่าดิบชื้นหรือไหลลงมาจากน้ำตก โดยคุณภาพของน้ำในลำธารจะใส มีอุณหภูมิที่เย็น และมีปริมาณออกซิเจนละลายอยู่ในน้ำในอัตราที่สูง
ในประเทศไทย พื้นที่เป็นที่ลำธารเหนือลุ่มแม่น้ำปิงมีพื้นที่รวมประมาณ 26,390 ตารางกิโลเมตร เมื่อมีฝนตกภายในพื้นที่ลุ่มน้ำดังกล่าว น้ำที่ไหลอยู่บนผิวดินรวมกับน้ำที่ไหลซึมออกจากดินก็จะไหลลงลำธาร และไหลลงสู่แม่น้ำปิงไปยังอ่างเก็บน้ำของเขื่อนภูมิพล เป็นต้น
ดูเพิ่ม

ระบบลำธาร
สตอลา

| --- | --- |
สตอลา
   จักรพรรดินี Livia Drusilla ในเครื่องแต่งกายสตอลา
สตอลา (ละติน: stola)  เป็นเครื่องแต่งกายของสตรีโรมันโบราณที่คู่กับตอกาที่สวมโดยบุรุษ เดิมสตรีก็สวมตอกา แต่เมื่อมาถึงศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราช ตอกาก็สวมโดยบุรุษเท่านั้น และสตรีหันไปแต่งตัวด้วยสตอลา ในช่วงนี้ถือกันว่าการสวมตอกาเป็นสิ่งที่น่าละอายสำหรับสตรี เพราะการสวมใส่เครื่องแต่งกายบุรุษถูกนำไปเกี่ยวข้องกับการเป็นโสเภณีหรือการมีชู้
สตอลาเป็นเสื้อจับกลีบที่ยาวที่ใช้สวมทับทิวนิก บางครั้งก็อาจจะคาดรัดให้อยู่กับตัวด้วยสาย และแขนก็อาจจะเป็นส่วนหนึ่งของสตอลาเอง หรือเป็นส่วนหนึ่งของทูนิคชั้นในก็ได้ สตอลามักจะคาดรอบเอวด้วยริบบิน และมักจะสวมร่วมกับผ้าที่มีลักษณะคล้ายผ้าคลุมไหล่ยาวที่เรียกว่า "ปัลลา" สตอลาใช้กันมาจนถึงไบแซนไทน์
ดูเพิ่ม

ตอกา
แหล่งข้อมูลอื่น

Stola (article in Smith's Dictionary of Greek and Roman Antiquities)
How to make a stola เก็บถาวร 2008-06-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ศีรษะ

สำหรับหัวของตัวอักษรไทย ดูที่ ศิลปะการใช้ตัวพิมพ์ไทย
ศีรษะของมนุษย์ภาคตัดตามแนวขวาง (Sagittal plane)
ในทางกายวิภาคศาสตร์ ศีรษะ (ละติน: caput, มักสะกดผิดเป็น "ศรีษะ") หรือ หัวของสัตว์ ถือว่าเป็นส่วนที่ยื่นออกมาจากแกนกลางของร่างกาย ในมนุษย์มีส่วนประกอบที่ทำให้เป็นศีรษะเช่น กะโหลกศีรษะ ใบหน้า สมอง เส้นประสาทสมอง เยื่อหุ้มสมองและไขสันหลัง ฟัน อวัยวะรับความรู้สึกพิเศษ และโครงสร้างอื่น ๆ เช่นหลอดเลือด หลอดน้ำเหลือง และไขมัน
สัตว์ชั้นต่ำหลายชนิดมีศีรษะมากกว่า 1 ศีรษะ สัตว์หลายชนิดไม่ถือว่ามีส่วนศีรษะ แต่สัตว์ที่มีรูปแบบสมมาตร 2 ด้าน (bilaterally symmetric forms) จะต้องมีศีรษะ
ลักษณะทางกายวิภาคศาสตร์ทั่วไป

กะโหลกศีรษะ เกิดจากกระดูก 2 ส่วน คือกระดูกหุ้มสมอง (Neurocranium) และกระดูกใบหน้า (Splanchnocranium) เป็นที่อยู่ของ สมอง เยื่อหุ้มสมองและไขสันหลัง ส่วนต้นของเส้นประสาทสมองและหลอดเลือด กระดูกหน้าประกอบไปด้วยกระดูกที่ล้อมรอบปาก จมูกและส่วนที่เป็นเบ้าตา การเจริญของกระดูกใบหน้าใช้เวลานานมากกว่ากะโหลกศีรษะ
ใบหน้า คือส่วนด้านหน้าของศีรษะ ยื่นลงมาจากหน้าผากถึงคาง และจากหูข้างหนึ่งถึงหูอีกข้างหนึ่ง รูปร่างพื้นฐานของใบหน้าขึ้นอยู่กับกระดูกที่อยู่ข้างใต้ ไขมัน และกล้ามเนื้อใบหน้าทำให้หน้ามีรูปร่างที่สมบูรณ์
สมอง ประกอบด้วยสมองใหญ่ (Cerebrum) สมองน้อย (cerebellum) และก้านสมอง อยู่ภายในช่องกะโหลกศีรษะ ห่อหุ้มด้วยเยื่อบุสมองและน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง
เส้นประสาทสมอง เหมือนกับเส้นประสาทไขสันหลัง เนื่องจากประกอบด้วยใยประสาทรับความรู้สึกหรือสั่งการ เกิดจากแขนงที่ยื่นจากเซลล์ประสาท เพื่อไปควบคุมกล้ามเนื้อหรือต่อมหรือนำกระแสประสาทจากบริเวณรับความรู้สึก ที่ได้ชื่อว่าเส้นประสาทสมอง เนื่องจากโผล่ออกมาจากรูหรือร่องในกะโหลกศีรษะ มีทั้งหมด 12 คู่ เรียงตามเลขโรมัน I − XII จากส่วนหน้าไปยังส่วนหลังของสมอง
เยื่อหุ้มสมองและไขสันหลัง ทำหน้าที่ปกป้องสมอง หลอดเลือดแดง หลอดเลือดและแอ่งเลือดดำ (venous sinus) และช่องว่างใต้เยื่ออะแร็กนอยด์ (subarachnoid space) ซึ่งสำคัญมากต่อการทำงานอย่างเป็นปรกติของสมอง
ฟัน (ดูเพิ่ม)
ภาพอื่น ๆ

สมองมนุษย์ในกะโหลกศีรษะ
ใบหน้าของมนุษย์ แสดงกล้ามเนื้อ เส้นเลือด เส้นประส่าท
ภาพศีรษะที่ถ่ายจากเครื่องสร้างภาพด้วยเรโซแนนซ์แม่เหล็ก (Magnetic resonance imaging, MRI)
ภาพกลีบสมองส่วนหน้า
กายวิภาคศาสตร์ของศีรษะด้านข้าง มุมมองพื้นผิว
อวัยวะกลับข้าง

| อวัยวะกลับข้าง (Situs inversus) |
| --- | --- |

ผู้มีอวัยวะกลับข้างจะเห็นว่าหัวใจและปอดกลับซ้ายขวา
สาขาวิชา: พันธุศาสตร์
สาเหตุ: ยีน
ความชุก: 0.01%
อวัยวะกลับข้าง (ละติน: Situs inversus) เป็นภาวะแต่กำเนิดซึ่งอวัยวะภายในสำคัญ ๆ กลับข้างหรือเป็นภาพเงาสะท้อนจากตำแหน่งปกติ แม้พบปัญหาที่เกิดกับหัวใจได้บ่อย แต่ผู้มีอวัยวะกลับข้างจำนวนมากไม่มีอาการหรือภาวะแทรกซ้อนใดจากภาวะดังกล่าว และบุคคลมักไม่ได้รับวินิจฉัยก่อนมีแพทยศาสตร์สมัยใหม่
อวัยวะกลับข้างพบในประมาณ 0.01% ของประชากร ชนิดที่พบได้บ่อยได้แก่ อวัยวะกลับข้างทั้งหมด (situs inversus totalis) ซึ่งรวมการกลับทั้งหมด (ขวาซ้าย) ของอวัยวะภายในช่องท้อง หัวใจไม่อยู่ในตำแหน่งปกติในทรวงอกด้านซ้าย แต่กลับไปอยู่ขวา เป็นภาวะที่เรียก หัวใจอยู่ขวา (dextrocardia) แต่ด้วยเหตุว่าความสัมพันธ์ระหว่างอวัยวะต่าง ๆ ยังคงเดิม ผู้ป่วยส่วนใหญ่จึงไม่มีอาการหรือภาวะแทรกซ้อน
ในกรณีที่พบน้อย เช่น อวัยวะกำกวม (situs ambiguus หรือ heterotaxy) ไม่สามารถระบุข้างได้ ในผู้ป่วยเหล่านี้ ตับอาจอยู่แนวกลาง อาจไม่มีม้ามหรือมีม้ามหลายอัน และลำไส้มีการหมุนผิดปกติ มักพบว่าโครงสร้างเกิดซ้ำหรือขาดหายไปโดยสิ้นเชิง เป็นกรณีที่มีโอกาสเกิดปัญหาทางการแพทย์
ลานประชาคมโรมัน

| --- | --- |
ลานประชาคมโรมัน
ลานประชาคมโรมันแสดงที่ตั้งภายในโรม
Click on the map for a fullscreen view
ที่ตั้ง: ใจกลางกรุงโรม
ประเภท: เทวสถาน, ประตูชัย และอื่น ๆ
ความเป็นมา
ผู้สร้าง: หลายคน
สร้าง: ติดต่อกันมาตั้งแต่ก่อนก่อนคริสต์ศักราช
หมายเหตุเกี่ยวกับสถานที่
สถาปัตยกรรมโรมัน
ลานประชาคมโรมัน (อังกฤษ: Roman Forum) หรือ ฟอรูงโรมานูง (ละติน: Forum Romanum) ตั้งอยู่ระหว่างเนินพาเลติเน (Palatine hill) กับเนินแคปิโตลิเน (Capitoline hill) ในกรุงโรมในประเทศอิตาลี บริเวณนี้เป็นบริเวณศูนย์กลางของการวิวัฒนาการของวัฒนธรรมโรมันมาแต่โบราณ ประชาชนมักจะเรียกบริเวณนี้ว่า "ฟอรูงมังนูง" หรือเพียง ว่า "ฟอรูง"
โครงสร้างที่เก่าและสำคัญที่สุดต่าง ๆ ของเมืองเก่าต่างก็ตั้งอยู่ในบริเวณนี้ที่รวมทั้งที่ประทับเดิมที่เรียกว่า "เรกิอา" (Regia) และกลุ่มสิ่งก่อสร้างรอบ ๆ สำหรับ "เทพีพรหมจารีย์" (Vestal virgins) สาธารณรัฐโรมันมีตึกรัฐสภา (Comitivm) ที่เป็นที่ประชุมของวุฒิสมาชิกในบริเวณนี้ด้วย ลานประชาคมเป็นเหมือนจัตุรัสศูนย์กลางของเมืองที่ประชาชนใช้เป็นที่ชุมนุมในกิจการต่าง ๆ ของรัฐ และยังเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและถือกันว่าเป็นศูนย์กลางของสาธารณรัฐและจักรวรรดิต่อมา
สิ่งก่อสร้างในบริเวณลานประชาคมก็มีด้วยกันหลายอย่างที่รวมทั้งเทวสถาน เช่น เทวสถานแห่งอันโตนินัสและฟาอัสตินา, ประตูชัยเช่นประตูชัยเซ็พติมิอัส เซเวอรัส และอื่นๆ
ดูเพิ่ม

จักรวรรดิโรมัน
สาธารณรัฐโรมัน
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ จัตุรัสโรมัน
ระเบียงภาพ

ภูมิทัศน์โดยทั่วไป
ภูมิทัศน์โดยทั่วไป
ภูมิทัศน์โดยทั่วไป
เทวสถานแห่งคาสเตอร์และโพลลักซ์
เทวสถานแห่งซีซาร์
เทวสถานแห่งอันโตนินัสและฟาอัสตินา
เทวสถานแห่งเวสเปเซียนและไททัส
ประตูชัยไททัส
ประตูชัยเซ็พติมิอัส เซเวอรัส
เทวสถานแห่งรอมิวลัส
| ด ค กจุดหมายตาในกรุงโรม |
| --- | --- |
คริสต์ศาสนสถานและอื่น ๆ:  สุสานใต้ดินแห่งกรุงโรม  ซันการ์โลอัลเลกวัตโตรฟอนตาเน  บาซิลิกาซานเคลเมนเต  มหาวิหารซันตามาเรียมัจโจเร  มหาวิหารนักบุญเปาโลนอกกำแพง  อัครมหาวิหารนักบุญยอห์น ลาเตรัน  โบสถ์เจซู  เก็ตโตโรมัน  วัดซานตาโครเชอินเจรูซาเล็มเม  วัดซานตามาเรียเดกลิอันเจลิเอเดอิมาร์ติริ  วัดซานตามาเรียอินอราโคเอลิ  วัดซานตามาเรียอินคอสเมดิน  วัดซานตามาเรียอินทราสเตเวเร  วัดซานตาพราสเซเด  วัดซานตาซาบีนา  มหาวิหารเซนต์ปีเตอร์  วัดซานอิโวอัลลาซาปิเอ็นซา  โบสถ์น้อยซิสทีน 
สวน อุทยาน และธรรมชาติ:  เกาะไทเบอร์  คฤหาสน์อาดา  คฤหาสน์บอร์เกเซ  คฤหาสน์ดอเรียพามฟิลิ  คฤหาสน์เมดิชิ 
เทวสถานโบราณ  อนุสาวรีย์ และสนามกีฬา:  แท่นบูชาแห่งสันติ  ปราสาทซันตันเจโล  กีร์กุสมักซิมุส  โคลอสเซียม  เสามาร์กุส เอาเรลิอุส  ศูนย์กลางการปกครองของโรมัน  จัตุรัสลาร์โกดิทอร์เรอาร์เจนตินา  อนุสาวรีย์วิตโตรีโอ เอมานูเอเลที่ 2  โอบิลิสค์ในกรุงโรม  คฤหาสน์บาร์แบรินิ  วิหารแพนธีอัน  ปิรามิดเซสติอัส  ลานประชาคมโรมัน  เทวสถานคาสเตอร์และโพลลักซ์  เทวสถานเฮอร์คิวลีสวิคเตอร์  เทวสถานจูปิเตอร์ (เนินคาปิโตลิเน)  เทวสถานแซเทิร์น  เทวสถานเวสตา  โรงละครมาร์เซลลัส  โรงละครปอมเปย์  เทวสถานพอร์ทูนัส  เสาตรายานุส  ตลาดตรายานุส  ที่บรรจุศพออกัสตัส 
สะพานส่งน้ำ จัตุรัส  น้ำพุ หอ และกำแพง:  น้ำพุเตรวี  โรงอาบน้ำการากัลลา  กำแพงออเรเลียน  กำแพงเซอร์เวียน  วังฟาร์เนเซ  จัตุรัสนาโวนา  บันไดสเปน  หอมิลิซิเอ 
ประติมากรรม:  อพอลโลเบลเวเดียร์  เอากุสตุสแห่งปรีมาปอร์ตา  สัตยโอฐ  เลอาโคอันและบุตร 
เนินเจ็ดยอด:  เนินอเว็นติเน  เนินเคเลียน  เนินคาปิโตลิเน  เนินเอสควิลิเน  เนินปาลาตีนุส  เนินควิรินาล  เนินวิมินาล
สาธารณรัฐแห่งจดหมาย

ปีแอร์ แบล อาจเป็นคนแรกที่แปลคำว่า "สาธารณรัฐแห่งจดหมาย" เป็นภาษาฝรั่งเศสจากภาษาละตินในวารสารของตน
สาธารณรัฐแห่งจดหมาย (อังกฤษ: Republic of Letters, จากละติน: Respublica literaria) หรือ สาธารณรัฐแห่งหนังสือ เป็นชื่อประชาคมทางปัญญาทางไกลในศตวรรษที่ 17 ตอนปลายและศตวรรษที่ 18 ในทวีปอเมริกาและยุโรป เป็นประชาคมที่ส่งเสริมการสื่อสารระหว่างนักคิดหรือนักวิชาการในยุคเรืองปัญญาหรือในฝรั่งเศสเรียกว่า ฟีโลซฟ (philosophe) ซึ่งแปลว่า "นักปราชญ์" ประชาคมนี้อุบัติขึ้นในศตวรรษที่ 17 โดยผู้จัดตั้งมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เป็นประชาคมระหว่างชาติของนักวิชาการและนักวรรณคดีต่าง ๆ ในขณะที่ยังตระหนักถึงความแตกต่างระหว่างภาษาและวัฒนธรรมของแต่ละชาติ ประชาคมระหว่างชาตินี้เป็นรากฐานของสาธารณรัฐแบบอภิปรัชญา อันเป็นสาธารณรัฐที่เป็นนามธรรม นอกจากนี้ เนื่องจากข้อจำกัดทางสังคมของสตรีเพศ สาธารณรัฐแห่งจดหมายส่วนใหญ่จึงมีแต่สมาชิกผู้ชาย นักวิชาการหลายคนจึงมักใช้คำว่า "สาธารณรัฐแห่งจดหมาย" และ "บุรุษแห่งอักขระ" (men of letters) สลับกัน[ต้องการอ้างอิง]
การติดต่อกันทางจดหมายที่เขียนด้วยมือมีความจำเป็นต่อบทบาทหน้าที่ของประชาคมเพราะการติดต่อกันแบบนี้ได้ช่วยเพิ่มความสะดวกในการสื่อสารระหว่างปัญญาชนหรือนักวิชาการที่อยู่ห่างไกลกันมาก สมาชิกของประชาคมทั้งหมด หรือเปรียบเทียบว่าเป็น "พลเมือง" ทั้งหมดของสาธารณรัฐจากศตรรษ 17 แห่งนี้ ได้ติดต่อกันทางจดหมาย และแลกเปลี่ยนเอกสารและจุลสารต่าง ๆ กัน นอกจากนี้ สมาชิกยังถือว่าตนมีหน้าที่ในการชวนผู้อื่นให้เข้ามาอยู่ร่วมกันในสาธารณรัฐของตนผ่านการขยายการติดต่อระหว่างกัน
การใช้คำว่า "สาธารณรัฐแห่งจดหมาย" ปรากฏขึ้นครั้งแรกในภาษาละติน คือ "Respublica literaria" ซึ่งปรากฏในจดหมายของฟรานเชสโก บาร์บาโร ซึ่งเขียนถึงโปกโจ บรักโชลีรี และลงวันที่เป็นวันที่ 6 กรกฎาคม ค.ศ. 1417 คำนี้มีการใช้เพิ่มขึ้นในศตวรรษที่ 16 และ 17 จึงทำให้ในช่วงหลังของศตวรรษที่ 17 มีวารสารชั้นนำหลายชื่อที่ได้ใช้คำนี้ในชื่อบทความต่าง ๆ  ปัจจุบัน คนส่วนใหญ่เห็นพ้องกันว่า ปีแอร์ แบล เป็นคนแรกที่แปลคำนี้เป็นภาษาฝรั่งเศสในวารสารของตนใน ค.ศ. 1684 ที่มีชื่อว่า Nouvelles de la République des Lettres ซึ่งแปลตามตัวอักษรว่า "ข่าวคราวจากสาธารณรัฐแห่งจดหมาย" อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์บางคนมีความเห็นไม่ลงรอยกัน โดยบางคนให้เหตุผลว่า คำนี้มีต้นกำเนิดตั้งแต่สมัย อุตมรัฐ ของเพลโต  ซึ่งเป็นงานเขียนจากสมัยประมาณ 375 ปีก่อนคริสตกาล และมีชื่อในภาษาอังกฤษว่า Republic (สาธารณรัฐ หรือ กิจการสาธารณะ) ความยุ่งยากในการพิสูจน์จุดกำเนิดของคำนี้ ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะเป็นคำที่อยู่เฉพาะภายในความคิดของสมาชิก ซึ่งไม่เหมือนกับวงสังคมวรรณคดีหรือวิชาการซึ่งมีการตีพิมพ์เป็นส่วนประกอบหลัก
อนึ่ง นักประวัติศาสตร์ปัจจุบันยังอภิปรายกันอยู่เรื่องความสำคัญของสาธารณรัฐแห่งจดหมายในด้านความมีอิทธิพลของประชาคมนี้ต่อยุคเรืองปัญญา แต่นักประวัติศาสตร์ชาวอเมริกันเชื้อสายอังกฤษส่วนใหญ่ แม้ว่ามีความเห็นประเด็นอื่นไม่ตรงกันเพียงใด ก็ยังมีความเห็นเดียวกันเสมอว่า สาธารณรัฐแห่งจดหมายกับการเรืองปัญญาในยุคเรืองปัญญานั้น มีความแตกต่างกัน
ดูเพิ่ม

ร้านกาแฟ, ซึ่งเป็นที่ที่สมาชิกใช้แลกเปลี่ยนความเห็นกันในสมัยนั้น
สารานุกรม หรือพจนานุกรมอันเป็นระบบว่าด้วยวิทยาศาสตร์ ศิลปกรรม และหัตถกรรม
ศิลปะของการสิ้นชีพ

ระวังสับสนกับ ศิลปะเกี่ยวกับความตาย
| --- | --- |
ความยโสซึ่งเป็นหนึ่งในห้าของความยั่วยวนของผู้ที่กำลังจะสิ้นชีวิตตามที่ระบุใน “ศิลปะของการสิ้นชีพ” ในภาพนี้ปีศาจพยายามยั่วผู้ที่กำลังจะสิ้นชีวิตด้วยมงกุฎ (อุปมานิทัศน์ของยุคกลางที่หมายถึงความยโส) ภายใต้สายพระเนตรของพระแม่มารี พระเยซู และ พระเจ้าผู้ไม่ทรงเห็นด้วย ภาพพิมพ์แกะไม้เจ็ดของสิบเอ็ดชิ้น, เนเธอร์แลนด์ ราว ค.ศ. 1460
ประเทศ: ยุโรป
หัวเรื่อง: วรรณกรรมคริสต์ศาสนา
วันที่พิมพ์: ราว ค.ศ. 1415 - ค.ศ. 1450 คริสต์ศตวรรษที่
ศิลปะของการสิ้นชีพ (ละติน: Ars moriendi, อังกฤษ: The Art of Dying) เป็นชื่อของหนังสือภาษาละตินที่เกี่ยวข้องกันสองเล่มที่เขียนราว ค.ศ. 1415 และ ค.ศ. 1450 ที่ให้คำแนะนำถึงวิธีและกระบวนการของการตายดี โดยอธิบายถึงวิธี “การตายดี” ตามหลักของผู้ถือคริสต์ศาสนาในสมัยยุคกลางตอนปลาย กรอบของเนื้อหาอยู่ในบริบทของประวัติศาสตร์ในยุคที่เขียน ของความตายอันสยดสยองที่เกิดขึ้นจากกาฬโรคระบาดในยุโรปเมื่อ 60 ปีก่อนหน้านั้นและผลที่มีต่อสังคมของคริสต์ศตวรรษที่ 15 “ศิลปะของการสิ้นชีพ” เป็นหนังสือที่นิยมกันอย่างแพร่หลาย ที่ได้รับการแปลเป็นภาษาต่างๆ เกือบทุกภาษาในภาษายุโรปตะวันตก และเป็นหนังสือเล่มแรกของตะวันตกที่ช่วยนำทางเกี่ยวกับความตายและการสิ้นชีพ
ฉบับเดิมที่เขียนเป็น “ฉบับยาว” และต่อมาก็มี “ฉบับสั้น” ที่ประกอบด้วยภาพพิมพ์แกะไม้สิบเอ็ดภาพ และภาพประกอบคำสอนที่ช่วยให้เข้าใจและจำได้ง่าย
ดูเพิ่ม

ศิลปะเกี่ยวกับความตาย
ระบำมรณะ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ศิลปะของการสิ้นชีพ
Eleven woodblock pictures presented in framed pairs. German language.
'Ars Moriendi' page by page {Rosenwald 424} - 'L'art de Bien Vivre et de Bien Mourir, etcet' - at the Library of Congress, circa 1493
Ars moriendi เก็บถาวร 2005-04-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน in Castilian, with an introduction by E. Michael Gerli of Georgetown University.
ARS MORIENDI, by Donald F. Duclow.
http://www.danemunro.com/arsmoriendi.html เก็บถาวร 2017-06-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, an article on memento mori and ars moriendi appearing in the publication of Dane Munro, 'Memento Mori, a companion to the most beautiful floor in the world' (Malta, 2005) ISBN 9993290115, 2 vols. The ars moriendi eulogies of the Knights of the Order of St John.
ออวิด

ออวิด
ปูบลิอุส ออวิดิอุส นาโซ (ละติน: Pvblivs Ovidivs Naso) หรือที่รู้จักในชื่อภาษาอังกฤษว่า ออวิด (Ovid) เกิดเมื่อวันที่ 20 มีนาคม ในปีที่ 43 ก่อนคริสต์ศักราช เสียชีวิตในปี ค.ศ. 17 เป็นกวีชาวโรมันผู้มีชื่อเสียงทัดเทียมกับเวอร์จิลและฮอรัซ นับเป็นหนึ่งในสามกวีเอกผู้เป็นเสาหลักในวรรณกรรมละติน เขาเขียนผลงานในเรื่องต่าง ๆ มากมาย โดยเฉพาะเรื่องเกี่ยวกับความรัก หญิงผู้ถูกทอดทิ้ง และชำนาญในการดัดแปลงนิยายปรัมปรา ผลงานของเขาส่งอิทธิพลต่องานศิลปะและวรรณกรรมในยุโรปต่อเนื่องมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ
วิกิพีเดียภาษาละติน

| --- | --- |

หน้าหลักของวิกิพีเดียภาษาละติน
ประเภท: สารานุกรมออนไลน์
ภาษาที่ใช้ได้: ภาษาละติน
ประเทศต้นทาง: สหรัฐ
เจ้าของ: มูลนิธิวิกิพีเดีย
สร้างโดย: จิมมี เวลส์
ยูอาร์แอล: la.wikipedia.org
เชิงพาณิชย์: ไม่
ผู้ใช้: 154
เปิดตัว: พฤษภาคม ค.ศ. 2002
สถานะปัจจุบัน: เปิดบริการ
วิกิพีเดียภาษาละติน (ละติน: Vicipaedia Latina) เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษาละติน สร้างขึ้นในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2002 ณ เดือนพฤศจิกายน 2024 วิกิพีเดียภาษานี้มีบทความประมาณ 140,000 บทความ ในขณะที่เนื้อหาหลักทั้งหมดเป็นภาษาละติน แต่ผู้ใช้มักใช้ภาษาสมัยในการอภิปราย เนื่องจากมีความสะดวกกว่า เช่น ภาษาอังกฤษ, ภาษาฝรั่งเศส, ภาษาอิตาลี, ภาษาเยอรมัน หรือภาษาสเปน
นักวิชาการภาษาละตินมืออาชีพได้สังเกตเห็นการปรับปรุงอย่างค่อยเป็นค่อยไปในสารานุกรมนี้ Robert Gurval รายงานว่า "บทความเหล่านี้ดูดีมาก" ถึงแม้ว่าผู้มีส่วนร่วมบางคนเขียนภาษานี้ได้ไม่สมบูรณ์แบบ วิกิพีเดียภาษาละตินเป็นวิกิพีเดียภาษาแรกที่เขียนด้วยภาษาที่เลิกใช้งานแล้ว ส่วนภาษาอื่น ๆ อย่างวิกิพีเดียภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่าสร้างขึ้นในภายหลัง
ภาพ

โลโกครบ 100,000 บทความ (18 ธันวาคม ค.ศ. 2013)
แหล่งข้อมูลอื่น

(ในภาษาละติน) วิกิพีเดียภาษาละติน
(ในภาษาละติน) วิกิพีเดียภาษาละติน รุ่นโทรศัพท์
Anne Mahoney, "Vicipaedia Latina: Encyclopedia and Community" at DCC: Dickinson College Commentaries. Also published in Classical Outlook vol. 90 no. 3 (Spring 2015) pp. 68–90
| ด ค กรายการวิกิพีเดียตามจำนวนบทความ |
| --- | --- |
2,000,000+:  อังกฤษ en  เซบัวโน ceb  สวีเดน sv  เยอรมัน de  ฝรั่งเศส fr  ดัตช์ nl 
1,000,000+:  รัสเซีย ru  อิตาลี it  สเปน es  โปแลนด์ pl  วาไร war  เวียดนาม vi  ญี่ปุ่น ja  จีน zh  อาหรับ ar  โปรตุเกส pt  ยูเครน uk 
500,000+:  เปอร์เซีย fa  กาตาลา ca  เซอร์เบีย sr  อาหรับอียิปต์ arz  นอร์เวย์ (บูกโมล) no  อินโดนีเซีย id 
200,000+:  เกาหลี ko  ฟินแลนด์ fi  ฮังการี hu  เช็ก cs  บอสเนีย-โครเอเชีย-มอนเตเนโกร-เซอร์เบีย sh  โรมาเนีย ro  จีนหมิ่นใต้ zh-min-nan  บาสก์ eu  ตุรกี tr  มลายู ms  เอสเปรันโต eo  อาร์มีเนีย hy  ฮีบรู he  บัลแกเรีย bg  เดนมาร์ก da  เชเชน ce  อาเซอร์ไบจานใต้ azb  สโลวัก sk  คาซัค kk  มีนังกาเบา min  โครเอเชีย hr  เอสโตเนีย et  ลิทัวเนีย lt 
100,000+:  เบลารุส be  กรีก el  สโลวีเนีย sl  กาลิเซีย gl  อังกฤษอย่างง่าย simple  อาเซอร์ไบจาน az  อูรดู ur  นีนอสก์ nn  ฮินดี hi  ไทย th  จอร์เจีย ka  อุซเบก uz  ละติน la  เวลส์ cy  ทมิฬ ta  โวลาปุก vo  อัสตูเรียส ast  มาซิโดเนีย mk  ลัตเวีย lv  ทาจิก tg 
50,000+:  มาลากาซี mg  อาฟรีกานส์ af  ตาตาร์ tt  เบงกอล bn  อุตซิตา oc  จีนกวางตุ้ง zh-yue  บอสเนีย bs  แอลเบเนีย sq  คีร์กีซ ky  เนวาร์ new  ตากาล็อก tl  เบลารุส (ทาราชคีวิตซา) be-x-old  เตลูกู te  มลยาฬัม ml  เบรอตาญ br  แซกซันล่าง nds  ปีเยมอนเต pms  ซุนดา su  สวาฮีลี sw  เฮติ ht  ลักเซมเบิร์ก lb  ชวา jv  มราฐี mr  สกอต sco  เวนิส vec  ปัญจาบตะวันตก pnb  ไอริช ga  ไซลีเซีย szl  บัชกอร์ต ba 
30,000+:  ไอซ์แลนด์ is  พม่า my  ฟรีเชียตะวันตก fy  ชูวัช cv  ลอมบาร์ด lmo  อารากอน an  ปัญจาบ pa  เนปาล ne  จีนอู๋ wuul  โยรูบา yo  บาวาเรีย bar 
20,000+:  อิดอ io  คุชราต gu  เคิร์ด ku  แอลิแมนนิก als  โซรานี ckb  กันนาดา kn  ซิซิลี scn  มณีปุระพิษณุปุระ bpy  อินเตร์ลิงกวา ia  เกชัว qu 
10,000+:  มองโกเลีย mn  เฌเม็ยติยา bat-smg  ซาซากิ diq  โอริยา or  สิงหล si  หมิ่นตะวันออก cdo  อีโลกาโน ilo  แกลิกสกอต gd  ยิดดิช yi  นาวาโฮ nv  อามารา am  นาโปลี nap  บูกิส bug  มิงเกรเลีย xmf  วอลลูน wa  Upper Sorbian hsb  ไมถิลี mai  สินธ์ sd  บาญูมาซัน map-bms  แฟโร fo  มอแซนแดรอน mzn  ลิมบืร์ค li  เอมีเลีย-โรมัญญา eml  ซาฮา sah  ออสซีเชีย os  สันสกฤต sa  ปาทาน ps  ฟรีเชียเหนือ frr  Central Bicolano hif  อาเจะฮ์ ace  จีนโบราณ zh-classical  Hill Mari  mrj  Meadow Mari  mhr 
5,000+:  ฮินดีฟีจี hif  จีนแคะ hak  ตารันโต roa-tara  กาปัมปางัน pam  เขมร km  ซามีเหนือ se  เมารี mi  จีนกั้น gan  พิหาร bh  คิเลกิ glk  นาวัตล์ nah  แซกซันล่างดัตช์ nds-nl  เฟลมิชตะวันตก vls  รูซิน rue  ทิเบต bo  โวโร fiu-vro  คอร์ซิกา co  ซาร์ดิเนีย sc  ลูรี irc  เติร์กเมน tk  เวปส์ vep  Kashubian csb 
3,000+:  แมน gv  โคมิ kv  ตาตาร์ไครเมีย crh  ซีแลนด์ zea  จีนโบราณ zh-classical  อัสสัม as  โซมาลี so  Saterland Frisian stq  คอร์นวอลล์ kw  อุดมูร์ต udm  Aymara ay  นอร์มัน nrm  รูมันช์ rm  Komi-Permyak koi  ลาดิโน lad  Interlingue ie  ฟรียูลี fur  มอลตา mt  ปีการ์ pcd  Guarani gn  ลีกูเรีย lij  Lower Sorbian dsb 
1,000+:  ลิงกาลา ln  เยอรมันเพนซิลเวเนีย pdc  ตองงา to  ซองคา dz  ฯลฯ
หนังสือพระวรสารฉบับตัดตอน

ระวังสับสนกับ หนังสือพระวรสาร
การประสูติ หนึ่งในหน้าเต็มจุลจิตรกรรมของ Evangeliary of Averbode
หนังสือพระวรสารฉบับตัดตอน (ละติน: Evangeliarium พหูพจน์ Evangiliaria, อังกฤษ: Evangeliary) เป็นประเภทของวรรณกรรมคริสต์ศาสนา ที่มีเนื้อหาเฉพาะบางส่วนที่มาจากพระวรสารกฎบัตรสี่ฉบับของพันธสัญญาใหม่ที่สร้างขึ้นเพื่อใช้ในการอ่านระหว่างพิธีมิสซา ซึ่งแตกต่างจากหนังสือพระวรสารที่จะมีเนื้อหาของพระวรสารกฎบัตรทั้งสี่ฉบับโดยสมบูรณ์ โดยไม่มีอ้างอิงไปถึงวันที่ใช้ในการทำคริสต์ศาสนพิธี
ดูเพิ่ม

พระวรสาร
หนังสือพระวรสาร
หนังสือวิจิตร
ศาสนาพุทธในประเทศมัลดีฟส์

พระพุทธรูปที่พบในมัลดีฟส์ ปัจจุบันจัดแสดงไว้ภายในพิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ โคลัมโบ ประเทศศรีลังกา
ภาพลายเส้นแกะสลักรูปนางตาราเขียวบนหินปะการังจากศตวรรษที่ 9 สูง 30 เซนติเมตร เป็นเทพีตามคติวัชรยาน สัญลักษณ์แห่งการรู้แจ้งและความกล้าหาญ ปัจจุบันจัดแสดงไว้ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติมัลดีฟส์
ศาสนาพุทธในประเทศมัลดีฟส์ เคยเป็นศาสนาที่ประชากรส่วนใหญ่นับถือจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 12 และไม่ปรากฏที่มาว่าเหตุใดศาสนาพุทธจึงประดิษฐานในดินแดนแห่งนี้ แต่หลังการเข้ามาของศาสนาอิสลามผ่านนักเดินทางผู้เผยแผ่ศาสนา กษัตริย์มัลดีฟส์ทรงเปลี่ยนศาสนา ศาสนาพุทธจึงสูญไปจากมัลดีฟส์ หลงเหลือเพียงโบราณสถานและโบราณวัตถุที่แสดงอิทธิพลของพุทธในอดีต
หลักฐานทางโบราณคดี

มีการค้นพบซากพุทธสถานในประเทศมัลดีฟส์ นักโบราณคดีตะวันตกจึงให้ความสนใจโบราณสถานเหล่านี้ เพราะต้องการศึกษาวัฒนธรรมยุคต้นของมัลดีฟส์ โดยเฮช. ซี. พี. เบลล์ (อังกฤษ: H. C. P. Bell) ข้าหลวงแห่งซีลอนค้นพบครั้งแรกโดยบังเอิญจากอุบัติเหตุเรืออัปปางบนเกาะเมื่อ ค.ศ. 1879 ภายหลังเขาจึงกลับมาศึกษาซากพุทธสถานอีกครั้ง โดยศึกษาซากที่เรียกว่า "ฮาวิตตา" (อักษรโรมัน: havitta; มัลดีฟส์: ހަވިއްތަ) และ "อุสตูบู" (ละติน: ustubu) ตรงกับคำว่า ไจติยะ และ สถูป ตามลำดับ ซึ่งพบได้ตามอะทอลล์หลาย ๆ แห่ง
แม้เบลล์สันนิษฐานไว้ ว่าชาวมัลดีฟส์สมัยก่อนนับถือศาสนาพุทธนิกายเถรวาทตามอย่างศรีลังกาซึ่งอยู่ใกล้เคียง แต่จากโบราณวัตถุทางพุทธศาสนาเท่าที่พบในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติในกรุงมาเล บ่งชี้ว่าเป็นศาสนวัตถุคติมหายานหรือวัชรยานมากกว่า
ในคติชนมัลดีฟส์ระบุว่า มีเจ้านายพระองค์หนึ่งชื่อเจ้าชายโกอิมาลา (Koimala) เดินทางมาจากอินเดียหรือศรีลังกาแล้วเข้าสู่มัลดีฟส์ทางตอนเหนือ และตั้งตนเป็นกษัตริย์พระองค์แรกของราชวงศ์ทีมูเค (Theemuge) หรือโหมะ (Homa) ก่อนหน้านี้มีชาวทราวิฑกลุ่มหนึ่งเข้าไปตั้งถิ่นฐานบนเกาะเรียกว่าชาวกีราวารู (Giravaaru) ซึ่งอ้างตัวว่าสืบเชื้อสายจากชาวทมิฬโบราณ มาตั้งถิ่นฐานบนเกาะกีราวารู (ปัจจุบันคือคาฟูอะทอล) มีการกล่าวถึงชาวคีราวาอารูว่าเป็นผู้ก่อตั้งเขตการปกครองและตั้งกษัตริย์ปกครองกรุงมาเล ก่อนการมาถึงของศาสนาพุทธ ราชวงศ์เหนือ และการปกครองแบบรวมศูนย์
กษัตริย์มัลดีฟส์ยุคแรกทรงอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา ดังจะพบได้จากศิลปกรรม และสถาปัตยกรรมที่มีความโดดเด่นและมีพัฒนาการอย่างสูง จนกระทั่งมีการเปลี่ยนศาสนาเป็นอิสลามราวคริสต์ศตวรรษที่ 12 เป็นต้นไป และยังพบการบันทึกของนักเดินทางผู้เผยแผ่ศาสนาอิสลาม (อาจเป็นชาวเปอร์เซียหรือโมร็อกโก) ปราบปีศาจพื้นเมืองรันนามารี (Rannamaari)
การทำลายรูปเคารพทางพุทธศาสนา

เดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2012 มีชาวมุสลิมหัวรุนแรงบุกเข้าพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติในกรุงมาเลเพื่อทำลายงานประติมากรรมยุคก่อนอิสลาม ส่งผลให้โบราณวัตถุทางพุทธศาสนาช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 6 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 12 จำนวนสามสิบชิ้นเสียหายหรือถูกทำลายลง เจ้าหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ระบุว่าประติมากรรมเกือบทั้งหมดทำจากปะการังหรือหินปูน ส่วนใหญ่เปราะบางแตกง่ายยากแก่การซ่อมแซม มีเพียงสองถึงสามชิ้นเท่านั้นที่สามารถซ่อมแซมได้
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ศาสนาพุทธในมัลดีฟส์
Windows on Asia - Religion in Maldives เก็บถาวร 2007-07-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Conversion of the Maldives to Islam
ฟูอา มูลากู ฮาวิตตา โดยเฮช. ซี. พี. เบลล์ ค.ศ. 1922
ศิลานักปราชญ์

ภาพวาด The Alchemist in Search of the Philosopher's Stone โดย โจเซฟ ไรต์ (ค.ศ. 1771)
ศิลานักปราชญ์ (อังกฤษ: philosopher's stone, ละติน: lapis philosophorum) เป็นสสารในวิชาการเล่นแร่แปรธาตุตามตำนานซึ่งกล่าวกันว่าสามารถเปลี่ยนโลหะฐาน (เช่น ตะกั่ว) ให้เป็นทองคำหรือเงิน บ้างเชื่อว่ามีสรรพคุณเสมือนเป็นน้ำอมฤต ทำให้คืนสู่วัยหนุ่มสาว และบรรลุความเป็นอมตะ ศิลานักปราชญ์ถือเป็นเป้าหมายสูงสุดในศาสตร์การเล่นแร่แปรธาตุตะวันตก ศิลานักปราชญ์เป็นสัญลักษณ์ใจกลางของการเล่นแร่แปรธาตุ โดยเป็นสัญลักษณ์แห่งความเป็นอริยสมบูรณ์ การเห็นแจ้ง และความเกษมสุข ความพยายามแสวงหาศิลานักปราชญ์เรียกว่า "มหากิจ" (ละติน: Magnum opus)
ในศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู จินตามณีเป็นวัตถุที่เทียบเท่ากับศิลานักปราชญ์
คุณสมบัติ

เชื่อกันว่าศิลานักปราชญ์มีคุณสมบัติทางเวทมนตร์หลายอย่าง คุณสมบัติที่มีการบอกเล่ากว้างขวางที่สุด คือ ความสามารถเปลี่ยนโลหะฐานให้เป็นทองคำหรือเงิน รักษาความเจ็บป่วยทุกประเภท และต่อชีวิตได้หากบริโภคศิลานักปราชญ์ส่วนเล็ก ๆ ผสมกับไวน์ คุณสมบัติอื่นมีกล่าวถึงได้แก่ การสร้างตะเกียงที่ลุกไหม้ชั่วกัลปาวสาน การเปลี่ยนผลึกธรรมดาให้เป็นอัญมณีมีค่าและเพชร ชุบชีวิตพืชที่ตายแล้ว การสร้างแก้วที่ยืดหยุ่นหรือนำมาตีเป็นแผ่นได้ หรือการสร้างโคลนหรือฮอมุงกุลุส (มนุษย์จำลอง)
คุณสมบัติ > รูปลักษณ์

มีคำบรรยายลักษณะของศิลานักปราชญ์หลากหลาย ตามตำราเล่นแร่แปรธาตุ ศิลานักปราชญ์มีสองประเภทซึ่งมีวิธีการเตรียมเกือบเหมือนกัน คือ สีขาว (สำหรับทำเงิน) และสีแดง (สำหรับทำทอง) ศิลาสีขาวเป็นรุ่นที่เสร็จสมบูรณ์น้อยกว่าศิลาสีแดง ตำราเล่นแร่แปรธาตุโบราณและสมัยกลางบางเล่มทิ้งคำใบ้ถึงรูปลักษณ์ทางการภาพที่ควรเป็นของศิลานักปราชญ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งศิลาสีแดง ศิลานักปราชญ์มักกล่าวขานกันบ่อยครั้งว่า จะมีสีส้ม (สีหญ้าฝรั่น) หรือแดงเมื่อบดให้เป็นผง หรือในรูปของแข็ง สีกลางระหว่างแดงกับม่วงแดง โปร่งใส คล้ายแก้ว เชื่อกันว่าศิลานักปราชญ์นั้นหนักกว่าทองคำ และละลายได้ในของเหลวทุกชนิด แต่ไม่ติดไฟ
นักประพันธ์เล่นแร่แปรธาตุบางครั้งเสนอว่า การบรรยายรูปลักษณ์ของศิลานั้นเป็นเพียงการอุปมา แม้ถูกเรียกว่าศิลา แต่มิใช่เพราะมันดูเหมือนศิลา