คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
การค้นพบและนวัตกรรม > วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ

คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีผลงานการค้นพบและผลงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์ธรรมชาติทั้งในระดับประเทศและระดับโลก โดยผลงานเด่นระดับโลก ได้แก่
ได้เข้าร่วมสำรวจทวีปแอนตาร์กติก (ขั้วโลกใต้) กับทีม JARE 58 ประเทศญี่ปุ่น หรือ Japanese Antarctic Research Expedition 58 เพื่อร่วมสำรวจธรณีวิทยาขั้วโลกใต้
บุกเบิกงานวิจัยเรื่อง ผลึกเหลวอวกาศ (Liquid crystals) ในประเทศไทยและลงนามความตกลงร่วมมือวิจัยด้านผลึกเหลวอวกาศร่วมกับองค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติ หรือ องค์การนาซา (NASA) โดยร่วมมือวิจัยทั้งในภาคพื้นดินและในสภาวะไร้แรงโน้มถ่วงบนอวกาศ ณ สถานีอวกาศนานาชาติ (International Space Station)
ค้นพบและยืนยัน "ระบบกำหนดเพศอิกัวน่า" เป็นระบบ XX/XY ครั้งแรกของโลก โดยพบว่าอิกัวน่ามีระบบกำหนดเพศคล้ายคลึงกับระบบกำหนดเพศของมนุษย์ซึ่งก็คือ 'ระบบ XX/XY' แต่จะมีองค์ประกอบทางพันธุกรรมและยีนที่แตกต่างออกไป ทั้งนี้โครโมโซมเพศของอิกัวน่ายังมีความเกี่ยวข้องกับโครโมโซมเพศของสัตว์ในกลุ่มมีกระดูกสันหลังซึ่งสอดคล้องกับสมมติฐาน super-sex chromosome นอกจากนี้ ข้อมูลดังกล่าวยังใช้อธิบายการวิวัฒนาการของโครโมโซมในกลุ่มสัตว์เลื้อยคลานได้ด้วย รวมถึงสามารถใช้วางแผนการผสมพันธุ์ของอิกัวน่า ตลอดจนใช้ในการพัฒนาวิธีการตรวจสอบเพศของอิกัวน่าด้วยเครื่องหมาย DNA และใช้สนับสนุนวงการสัตว์เลี้ยงประเภทสัตว์เลี้ยงแปลก (exotic pets) ทั้งในระดับประเทศไทยและระดับโลก
ค้นพบ "วาสุกรีอุ้มผาง" พืชชนิดใหม่ของโลก พืชชนิดใหม่นี้ถูกตั้งชื่อว่า 'Viola umphangensis S. Nansai, Srisanga & Suwanph.' เป็นพืชล้มลุก จัดอยู่ในวงศ์ Violaceae ตัวดอกจะมีสีขาวตรงกลางดอกจะมีสีม่วง เหมาะสำหรับพัฒนาเป็นไม้กระถาง หรือปรับปรุงพันธุ์ให้มีสีสันใหม่ ๆ นอกจากนี้แล้วยังมีศักยภาพในด้านสารสกัดสำหรับทดสอบฤทธิ์ เนื่องจากพืชในสกุลเดียวกันหลายชนิดมีฤทธิ์ทางยา พืชชนิดนี้ถูกค้นพบครั้งแรกบริเวณป่าไผ่บนภูเขาหินปูน แถบดอยหัวหมด อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก
ค้นพบ "จิ้งจกนิ้วยาวลานสกา" จิ้งจกนิ้วยาวชนิดใหม่ของโลก จิ้งจกชนิดใหม่นี้มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า 'Cnemaspis lineatubercularis Ampai, Wood, Stuart & Aowphol' จัดอยู่ในวงศ์ Gekkonidae ซึ่งมักมีพฤติกรรมซ่อนตัวตามซอกหินหรือเพิงหิน ค้นพบครั้งแรกที่บริเวณภูเขาหินแกรนิตใกล้กับลำธาร อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช จิ้งจกชนิดใหม่นี้มีบทบาทในการควบคุมแมลงที่เป็นเหยื่ออาหารในระบบนิเวศ
ค้นพบ "พยาธิตัวแบนกลุ่มโมโนจีน" ชนิดใหม่ของโลก พยาธิตัวแบนชนิดใหม่นี้ถูกตั้งชื่อว่า 'Pseudorhabdosynochus kasetsartensis Saengpheng & Purivirojkul' ค้นพบครั้งแรกจากเหงือกของปลากะรังลายเมฆ (Cloudy grouper) บริเวณอ่าวไทยตอนล่าง แถบจังหวัดสุราษฎร์ธานี พยาธิชนิดนี้สามารถใช้เป็นดัชนีชีวภาพบ่งชี้การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศและบ่งชี้มลพิษทางเคมีในแหล่งน้ำได้
ค้นพบ "แมลงปอเสือปลายงอนทองผาภูมิ" แมลงปอชนิดใหม่ของโลก แมลงปอชนิดนี้ถูกตั้งชื่อว่า 'แมลงปอเสือปลายงอนทองผาภูมิ' (Stylogomphus thongphaphumensis Chainthong, Sartori & Boonsoong) จัดอยู่ในสกุล Stylogomphus และอยู่ในวงศ์ Gomphidae ค้นพบครั้งแรกที่บริเวณลำธารห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี
ค้นพบ "ชมพูไพร" พืชชนิดใหม่ของโลก พืชชนิดนี้ถูกตั้งชื่อว่า 'ชมพูไพร' (Thunbergia impatienoides Suwanph. & S. Vajrodaya) เป็นไม้ประดับ จัดอยู่ในวงศ์เหงือกปลาหมอและอยู่ในสกุลเดียวกันกับรางจืด ลักษณะเป็นไม้เลื้อย ดอกสีชมพูอมม่วง ตรงกลางดอกจะมีสีขาวอมเหลือง ดอกตูมลักษณะจะคล้ายกับดอกกุหลาบแรกแย้ม สามารถพัฒนาเป็นไม้ประดับทางเศรษฐกิจได้
ค้นพบ "ช้างงาเอก" พืชชนิดใหม่ของโลก พืชชนิดนี้มักพบตามป่าดิบแล้งและชายป่าดิบแล้ง สูงจากระดับทะเล 150-220 เมตร กระจายพันธุ์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย แถบบึงกาฬและนครพนม ในต่างประเทศคาดว่าพบที่ลาว
ค้นพบ "เอื้องเทียนปากสีน้ำตาล" กล้วยไม้ชนิดใหม่ของโลก กล้วยไม้ชนิดใหม่นี้ถูกตั้งชื่อว่า 'Coelogyne phuhinrongklaensis Ngerns. & P. Tippayasri' จัดอยู่ในวงศ์ Orchidaceae มักจะอิงอาศัยหรือขึ้นอยู่บนหิน พบการกระจายพันธุ์ในเขตอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้าและอุทยานแห่งชาติภูสอยดาว จังหวัดพิษณุโลก
ค้นพบ "แมลงชีปะขาวเข็ม Procerobaetis totuspinosus" ชนิดใหม่ของโลก แมลงชีปะขาวเข็มชนิดใหม่นี้มีชื่อสามัญว่า 'แมลงชีปะขาวเข็ม' อยู่ในสกุล 'Procerobaetis Kaltenbach & Gattolliat, 2020' จัดอยู่ในวงศ์ 'Baetidae' และมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า 'Procerobaetis totuspinosus Suttinun, Kaltenbach & Boonsoong, 2021' ซึ่งตั้งชื่อตามลักษณะที่พบคือมีหนามรูปร่างสามเหลี่ยมที่บริเวณด้านบนของช่วงปล้องท้องที่ 6-9 ถูกค้นพบในพื้นที่ประเทศไทยบริเวณลำธารแม่สาและแม่น้ำแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ และถูกค้นพบเป็นชนิดที่ 4 ในสกุล Procerobaetis รวมทั้งเป็นชนิดแรกที่พบในแผ่นดินใหญ่ (mainland) ที่ไม่ใช่เกาะ
ค้นพบ "แมลงชีปะขาวเข็ม Cymbalcloeon" สกุลใหม่ของโลก แมลงชีปะขาวสกุลใหม่นี้ มีชื่อสกุลว่า 'Cymbalcloeon' จัดอยู่ในวงศ์ 'Baetidae' ชื่อเรียกสามัญทั่วไปของวงศ์นี้ คือ 'แมลงชีปะขาวเข็ม Cymbalcloeon sartorii' และมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า 'Cymbalcloeon sartorii Suttinun, Gattolliat & Boonsoong, 2020' ถูกค้นพบเป็นครั้งแรกของโลกและพบเฉพาะในพื้นที่ประเทศไทยเท่านั้น ได้แก่ บริเวณลำธารห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี และบริเวณลำธารต้นน้ำเลย อำเภอภูหลวง จังหวัดเลย
ค้นพบ "แมลงชีปะขาว Sangpradubina" สกุลใหม่ของโลก ตั้งชื่อสกุลว่า Sangpradubina พบบริเวณหน้าดินในลำธารต้นน้ำภาคตะวันออกและภาคตะวันตกของประเทศไทย
ค้นพบ "ดีปลีดิน" ชนิดใหม่ของโลก พืชชนิดใหม่นี้เป็นพืชลมลุก จัดอยู่ในวงศ์พริกไทย (Piperaceae) ถูกตั้งชื่อว่า "Piper viridescens Suwanph. & Chantar." พบการกระจายพันธุ์อยู่บริเวณริมลำธารแคบๆ ในเขตป่าจังหวัดน่าน
ค้นพบ "รักตะนิล" พรรณไม้ชนิดใหม่ของโลก รักตะนิล เป็นพรรณไม้ชนิดใหม่ของโลกในสกุลผักกะสัง (Peperomia) ค้นพบพืชชนิดนี้บริเวณภูเขาหินปูนในแถบจังหวัดเลย โดยชื่อ รัก-ตะ-นิล เป็นชื่อพระราชทานจากสมเด็จพระเทพฯ รัตนราชสุดาฯ มีความหมายว่า เขียว-แดง เนื่องจากพืชชนิดนี้มีลำต้นและก้านใบสีแดง มีใบสีเขียวเข้มหรือสีมรกต
ค้นพบ "ปลิงตรีศูล" ปลิงชนิดใหม่ของโลก ปลิงชนิดใหม่นี้มีชื่อสกุลว่า "Placobdelloides tridens" และมีชื่อสามัญคือ "Trisun leech" โดยมีลักษณะภายในของแขนงกระเพาะ (crop ceca) บริเวณช่วงปล้องที่ 23-66 ที่มีส่วนปลายแตกแขนงเป็นสามแฉกคล้ายกับตรีศูล จึงเป็นที่มาของการตั้งชื่อ ปลิงตรีศูลนี้ถูกค้นพบครั้งแรกโดยเกาะติดอยู่กับเต่าน้ำบอร์เนียวซึ่งเป็นเต่าน้ำจืด ในบริเวณพื้นที่เลี้ยงของสวนสัตว์นครราชสีมา ตำบลชัยมงคล อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา ประเทศไทย
ค้นพบ "ปลิงอาจารย์ประไพสิริ" ปลิงชนิดใหม่ของโลก ปลิงชนิดใหม่นี้มีชื่อสกุลว่า "Placobdelloides sirikanchanae" มีชื่อสามัญคือ "Sirikanchana’s leech" ปลิงดังกล่าวดำรงชีพโดยการดูดเลือดจากสัตว์ที่เป็นผู้ถูกอาศัย และสามารถกัดกินทั้งส่วนที่เป็นส่วนอ่อน (soft tissues) เช่น เนื้อเยื่ออ่อน และส่วนที่เป็นส่วนแข็ง เช่น กระดอง ได้ โดยจะใช้งวงที่มีลักษณะเหมือนเข็มสำหรับเจาะกิน ปลิงชนิดนี้พบเกาะอยู่กับเต่าน้ำจืด ในกลุ่มเต่าใบไม้ เช่น เต่าใบไม้ท้องดำมลายู และเต่าใบไม้เอเชีย เป็นต้น ถูกค้นพบครั้งแรกบริเวณร่องสวนยาง ตำบลสะเดา อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา ประเทศไทย
ค้นพบ "ปลิงกินหอยบางเขน" ปลิงสกุลใหม่ของไทย ปลิงสกุลใหม่นี้มีชื่อสกุลว่า "Batracobdelloides bangkhenensis" และมีชื่อสามัญคือ "Bangkhen snail-eating leech" ปลิงดังกล่าวพบเกาะติดอยู่กับหอยฝาเดียวน้ำจืดภายในสระน้ำบริเวณสวน 100 ปี หลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
ค้นพบ "พยาธิตัวตืด" ชนิดใหม่ของโลก พยาธิตัวตืดชนิดใหม่นี้พบในปลาฉลามกบ เขตจังหวัดชลบุรี