stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ทฤษฎีความผูกพัน
ประวัติ > การขาดแม่ > จิตวิเคราะห์

แนวคิดทางจิตวิเคราะห์มีอิทธิพลต่อมุมมองเรื่องความผูกพันของโบลบี้ โดยเฉพาะสังเกตการณ์ในเด็กเล็ก ๆ ที่ถูกพรากจากคนดูแลที่คุ้นเคยในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง
แต่ว่า โบลบี้ปฏิเสธคำอธิบายทางจิตวิเคราะห์เกี่ยวกับความผูกพันของเด็กทารกรวมทั้ง drive theory ซึ่งแสดงว่าแรงจูงใจในการผูกพันมาจากการสนองความหิวและสัญชาตญาณทางเพศ
ในแนวคิดของเขา แนวคิดจิตวิเคราะห์นี้ล้มเหลวเพราะไม่เห็นความผูกพันว่า เป็นปรากฏการณ์ทางจิตอีกอย่างที่นอกเหนือไปจากสัญชาตญาณการกินและเรื่องเพศ
โดยอาศัยแนวคิดจากทฤษฎีวิวัฒนาการ โบลบี้ได้ระบุสิ่งที่เขาเห็นว่าเป็นความผิดพลาดขั้นพื้นฐานของจิตวิเคราะห์ ซึ่งก็คือ การเน้นว่าเป็นภัยภายในไม่ใช่เป็นภัยภายนอกมากเกินไป และมุมมองว่าบุคลิกภาพพัฒนาเป็นระยะ ๆ เป็นแนวเส้นตรง โดยอาจย้อนกลับ (regression) ไปยังจุดใดจุดหนึ่งเมื่อเกิดความทุกข์
โบลบี้เสนอว่า พัฒนาการที่แยกเป็นหลายเส้นเป็นไปได้ และผลที่ได้จะขึ้นอยู่กับปฏิสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
ในทฤษฎีความผูกพัน นี่หมายความว่าแม้ว่าเด็กมีแนวโน้มที่จะเกิดความผูกพัน แต่ธรรมชาติของความผูกพันขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมที่เด็กได้
เริ่มตั้งแต่ระยะต้นของการพัฒนาทฤษฎี มีข้อวิจารณ์ว่าทฤษฎีไม่เข้ากับสาขาต่าง ๆ ของจิตวิเคราะห์
แนวคิดของโบลบี้ทำให้เขาถูกวิจารณ์โดยคนที่มีชื่อเสียงอื่น ๆ ที่กำลังทำงานในเรื่องเดียวกัน
ประวัติ > การขาดแม่ > แบบจำลองใช้งานภายใน

นักปรัชญาคนหนึ่ง (Kenneth Craik) ได้ให้ข้อสังเกตเกี่ยวกับความสามารถของความคิดที่จะพยากรณ์เหตุการณ์
ซึ่งเขาเน้นว่ามีคุณค่าทางการอยู่รอดและจะมีการคัดเลือกโดยธรรมชาติสำหรับความสามารถนี้
แบบจำลองใช้งานภายใน (internal working model) ช่วยให้บุคคลลองตามทางเลือกในใจ โดยใช้ความรู้ในอดีตเพื่อตอบสนองต่อเหตุการณ์ปัจจุบันและอนาคต
โบลบี้ได้ใช้แนวคิดนี้กับความผูกพัน เมื่อนักจิตวิทยาพวกอื่นกำลังใช้แนวคิดนี้กับการรับรู้และการรู้คิดของผู้ใหญ่
แบบจำลองใช้งานภายในของทารกจะพัฒนาขึ้นตามประสบการณ์ของผลที่ได้รับเมื่อพยายามเข้าไปอยู่ใกล้ ๆ
ถ้าผู้ดูแลยอมรับพฤติกรรมเช่นนี้แล้วให้โอกาส ทารกก็จะพัฒนาความผูกพันแบบมั่นใจ
ถ้าคนดูแลไม่ให้โอกาสอย่างคงที่คงวา รูปแบบหลีกเลี่ยงก็จะเกิดขึ้น
และถ้าผู้ดูแลให้โอกาสแต่ไม่สม่ำเสมอ แบบคละก็จะเกิดขึ้น
ส่วนในมารดา แบบจำลองใช้งานภายในที่อำนวยให้เกิดความสัมพันธ์แบบผูกพันกับทารกของเธอ จะสามารถเข้าถึงได้โดยตรวจเครื่องหมายทางจิตที่เป็นตัวแทนสิ่งภายนอก (mental representation)
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ปี 2558 แสดงว่า การอธิบายเหตุในเหตุการณ์ของแม่ (attribution) ที่ใช้บ่งชี้เครื่องหมายทางจิตที่เป็นตัวแทนสิ่งภายนอก (mental representation) สามารถสัมพันธ์กับโรคจิตของแม่บางอย่าง ซึ่งสามารถเปลี่ยนได้ภายในระยะค่อนข้างสั้นโดยใช้การแทรกแซงทางจิตบำบัด
ชีววิทยาของความผูกพัน

นอกจากจะมีงานศึกษาตามยาวต่าง ๆ แล้ว ยังมีงานวิจัยทางจิตสรีรวิทยาเกี่ยวกับชีววิทยาของความผูกพันด้วย
รวมทั้งด้านการเติบโตทางสมอง (neural development)
พันธุศาสตร์ทางพฤติกรรม และแนวคิดพื้นอารมณ์แต่กำเนิด (temperament)
โดยทั่วไปแล้วพื้นอารมณ์แต่กำเนิดและความผูกพันเป็นคนละเรื่องกัน แต่ว่าด้านต่าง ๆ ของแนวคิดทั้งสองมีผลต่อพัฒนาการระหว่างบุคคลและภายในบุคคล
พื้นอารมณ์แต่กำเนิดบางอย่างอาจทำให้บุคคลเสี่ยงต่อความเครียดที่เกิดจากความสัมพันธ์ที่เชื่อใจไม่ได้หรือเป็นปฏิปักษ์กับคนดูแลในชีวิตต้น ๆ
เมื่อไม่มีผู้ดูแลที่เข้าถึงได้หรือไวความรู้สึก เด็กบางคนปรากฏว่าเสี่ยงต่อความผิดปกติทางความผูกพัน (attachment disorder)
ในการวิจัยทางจิตสรีรวิทยา ประเด็นศึกษาหลักก็คือ การตอบสนองโดยอัตโนวัติ เช่น การเต้นหัวใจหรือการหายใจ และการทำงานของสมองเขตแกนไฮโปทาลามัส-พิทูอิทารี-อะดรีนัล
มีการวัดการตอบสนองทางสรีรภาพของทารกเมื่อกำลังทำเกณฑ์วิธีสถานการณ์แปลก เพื่อตรวจสอบความแตกต่างระหว่างบุคคลในพื้นอารมณ์แต่กำเนิดของทารก และขอบเขตที่ความผูกพันอาจเป็นตัวช่วยบรรเทา
มีหลักฐานว่า การดูแลที่ดีมีผลต่อพัฒนาการของระบบประสาทที่ควบคุมความเครียด
อีกประเด็นหนึ่งก็คือบทบาทของปัจจัยทางกรรมพันธุ์ต่อรูปแบบของความผูกพัน ยกตัวอย่างเช่น ภาวะพหุสัณฐานของการเข้ารหัสของยีนตัวรับโดปามีน D2 สัมพันธ์กับความผูกพันแบบวิตกกังวล และของยีนตัวรับเซโทนิน 5-HT2A สัมพันธ์กับความผูกพันแบบหลีกเลี่ยง
ซึ่งแสดงว่า อิทธิพลของการดูแลของแม่ต่อความผูกพันแบบมั่นใจ/ไม่มั่นใจของเด็กไม่ใช่เหมือนกันทุกคน
มีนักวิชาการที่เสนอว่า มันเป็นเรื่องสมเหตุสมผลทางชีวภาพที่เด็กจะได้รับอิทธิพลจากการดูแลในระดับต่าง ๆ กัน เพราะความต่าง ๆ กันเหล่านี้สามารถมองได้ว่าเป็นการปรับตัวที่ให้ผลบวกทางสังคมและทางกายภาพโดยขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมทางสังคม ที่ต่าง ๆ กัน
การประยุกต์ใช้

โดยเป็นทฤษฎีพัฒนาการทางสังคม-อารมณ์อย่างหนึ่ง
ทฤษฎีความผูกพันแสดงนัยที่นำไปประยุกต์ใช้ได้ในนโยบายทางสังคมของรัฐ
ในการตัดสินใจเรื่องการดูแล เรื่องสวัสดิภาพ และเรื่องสุขภาพจิตของเด็ก
การประยุกต์ใช้ > นโยบายดูแลเด็ก

นโยบายทางสังคมเกี่ยวกับการดูแลเด็กเป็นแรงจูงใจหลักที่จอห์น โบลบี้พัฒนาทฤษฎีความผูกพันขึ้น
ส่วนที่ยากก็คือการประยุกต์ใช้แนวคิดในนโยบายและการปฏิบัติจริง
ในปี 2551 ศาตราจารย์จิตแพทย์เด็กชาวอเมริกัน (C.H. Zeanah) และเพื่อนร่วมงานกล่าวว่า "การสนับสนุนให้มีความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่-ลูกตั้งแต่ต้นชีวิตเริ่มกลายเป็นเป้าหมายเด่นของผู้ทำการทางสุขภาพจิต ผู้ให้ความดูแลในชุมชน และผู้ก่อตั้งนโยบาย... ทฤษฎีและงานวิจัยเกี่ยวกับความผูกพันได้แสดงแนวคิดต่าง ๆ เกี่ยวกับพัฒนาการของเด็กในระยะต้น ๆ และได้จุดชนวนให้สร้างโปรแกรมสนับสนุนความสัมพันธ์ระหว่างเด็ก-พ่อแม่ตั้งแต่ต้น ๆ"
โดยประวัติแล้ว ทฤษฎีความผูกพันมีผลสำคัญทางนโยบายสำหรับเด็กที่อยู่ในโรงพยาบาลหรืออยู่ในสถานสงเคราะห์ดูแล และสำหรับเด็กที่อยู่ในสถานที่เลี้ยงเด็กที่มีคุณภาพไม่ดี
ส่วนประเด็นที่ยังไม่ยุติก็คือ การดูแลของคนที่ไม่ใช่แม่ โดยเฉพาะที่ทำเป็นกลุ่ม จะมีผลอันตรายต่อพัฒนาการทางสังคมของเด็กหรือไม่
มันชัดเจนในงานวิจัยว่า การดูแลที่ไม่ดีก่อความเสี่ยง และผู้ที่ได้การดูแลดีก็ได้ผลดีแม้ว่ายากที่จะให้การดูแลที่ดีโดยทำเป็นรายบุคคล ในสถานที่ ๆ ทำเป็นกลุ่ม (เช่นในสถานที่เลี้ยงเด็กเป็นต้น)
ทฤษฎีความผูกพันมีผลต่อคดีพิพาทเรื่องการกำหนดที่อยู่ของเด็กและโอกาสการเยี่ยมลูกหลังพ่อแม่หย่ากัน
และต่อพ่อแม่ที่รับเด็กอื่นมาเลี้ยง
ในอดีต โดยเฉพาะในทวีปอเมริกาเหนือ ทฤษฎีที่ใช้เป็นโครงคือจิตวิเคราะห์
แต่ทฤษฎีความผูกพันได้ทดแทนทฤษฎีจิตวิเคราะห์เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ดังนั้นจึงเปลี่ยนไปมุ่งที่คุณภาพและความสืบต่อของความสัมพันธ์กับผู้ดูแล แทนที่จะมุ่งความเป็นอยู่ทางฐานะหรือสิทธิที่ได้ก่อนของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง เช่น ของแม่ที่คลอดบุตร
ในปี 2542 นักจิตวิทยาคนหนึ่ง (Michael Rutter) ให้ข้อสังเกตว่าในสหราชอาณาจักรตั้งแต่ปี 2523 ศาลครอบครัวได้เปลี่ยนไปอย่างสำคัญเป็นการยอมรับความซับซ้อนทางความสัมพันธ์ที่มาจากความผูกพัน
เด็กมักจะผูกพันกับทั้งพ่อแม่และบ่อยครั้งกับปู่ย่าตายายและญาติอื่น ๆ
เมื่อตัดสิน ศาลต้องพิจารณาเรื่องนี้รวมทั้งอิทธิพลจากครอบครัวใหม่
ทฤษฎีความผูกพันเป็นหลักสำคัญที่เน้นความสัมพันธ์ทางสังคมแบบพลวัตแทนที่จะเป็นอะไรที่อยู่นิ่ง ๆ
ทฤษฎียังสามารถช่วยตัดสินใจในงานสงเคราะห์สังคม โดยเฉพาะที่ช่วยบุคคลให้เข้าถึงศักยภาพของตนในชีวิต (humanistic social work)
และกระบวนการทางกฎหมายที่ตัดสินให้เลี้ยงเด็กหรือส่งเด็กไปอยู่ในที่ต่าง ๆ
เพราะว่าการพิจารณาความจำเป็นทางความผูกพันของเด็กสามารถช่วยกำหนดความเสี่ยงที่เกิดจากข้อตัดสิน
ในเรื่องรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม การเปลี่ยนการรับแบบปิด (ไม่บอกให้เด็กรู้ถึงญาติจริง ๆ) ไปเป็นแบบเปิด และการให้ความสำคัญในการสืบหาพ่อแม่จริง ๆ เป็นเรื่องที่คาดหวังได้โดยอาศัยทฤษฎี
และก็มีนักวิจัยที่ทำงานในสาขาที่ได้รับอิทธิพลจากทฤษฎีอย่างสูง
การประยุกต์ใช้ > การรักษาเด็ก

แม้ว่าทฤษฎีความผูกพันจะได้กลายมาเป็นทฤษฎีสำคัญทางวิทยาศาสตร์ในเรื่องพัฒนาการทางสังคม-อารมณ์ โดยมีการวิจัยที่กว้างขวางที่สุดในสาขาจิตวิทยาแบบปัจจุบัน แต่ว่ามันก็ไม่ได้ใช้ในการรักษาเด็กจนกระทั่งเมื่อไม่นานนี้
ซึ่งส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะโบลบี้ไม่ได้สนใจเรื่องการรักษา และอีกส่วนหนึ่งเนื่องจากความหมายที่กว้างขวางของคำว่า attachment (ความผูกพัน) ในหมู่ผู้ทำการรักษา
และอาจเป็นเพราะการสัมพันธ์ทฤษฎีกับวิธีการรักษาที่เป็นวิทยาศาสตร์เทียมซึ่งเรียกอย่างให้เข้าใจผิดได้ง่ายว่า attachment therapy
การประยุกต์ใช้ > การรักษาเด็ก > การป้องกันและการรักษา

ในปี 2531 จอห์น โบลบี้ได้เผยแพร่เล็กเช่อร์ชุดหนึ่งที่บ่งชี้ว่า ทฤษฎีและงานวิจัยเกี่ยวกับความผูกพันสามารถใช้เพื่อเข้าใจและบำบัด ทั้งเด็กและความผิดปกติในครอบครัวได้อย่างไร
เขาพุ่งความสนใจไปที่การเปลี่ยนแบบจำลองใช้งานภายในของพ่อแม่ พฤติกรรมของพ่อแม่ และความสัมพันธ์ของพ่อแม่กับผู้รักษา
งานวิจัยที่ยังเป็นไปอยู่ได้สร้างวิธีการรักษาแบบรายบุคคลและโปรแกรมการป้องกันและการแทรกแซง
มีทั้งการรักษารายบุคคล โปแกรมสาธารณสุข และแม้แต่โปรแกรมการแทรกแซงออกแบบสำหรับพ่อแม่บุญธรรมที่รับเลี้ยงดูเด็ก
สำหรับทารกและเด็กเล็ก ๆ ความสนใจอยู่ที่การเพิ่มการตอบสนองและความไวความรู้สึกของผู้ดูแล และถ้านั่นเป็นไปไม่ได้ ให้คนอื่นเลี้ยงเด็กแทน
การประเมินสถานะความผูกพันหรือการดูแลตอบสนองมักจะรวมอยู่ด้วย เพราะว่า ความผูกพันเป็นกระบวนการแบบถนนสองทางซึ่งรวมพฤติกรรมผูกพันบวกกับการตอบสนองของผู้ดูแล
มีโปรแกรมบางอย่างที่มุ่งพ่อแม่บุญธรรมที่รับเลี้ยงเด็ก เพราะว่าพฤติกรรมผูกพันของทารกและเด็กที่มีปัญหาเรื่องความผูกพัน  บ่อยครั้งไม่น้อมผู้ดูแลให้ตอบสนองอย่างสมควร
โดยโปรแกรมการป้องกันและการแทรกแซงมีผลสำเร็จโดยสมควร
การประยุกต์ใช้ > การรักษาเด็ก > ความผิดปกติทางความผูกพัน

รูปแบบความผูกพันที่ไม่ปกติอย่างหนึ่งพิจารณาว่าเป็นโรค โดยเรียกว่า reactive attachment disorder (ตัวย่อ RAD ความผิดปกติทางความผูกพันแบบปฏิกิริยา) ในเกณฑ์วินิจฉัยทางจิตเวช (ICD-10 F94.1/2 และ DSM-IV-TR 313.89)
แต่นี่ไม่เหมือนกับความผูกพันแบบไม่มีระเบียบ ซึ่งเป็นเรื่องที่เข้าใจผิดอย่างสามัญ
ลักษณะหลักของโรคก็คือความสัมพันธ์ทางสังคมที่มีปัญหาหรือไม่สมวัยในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่เริ่มก่อนอายุ 5 ขวบเพราะเหตุการดูแลที่แย่ถึงทำให้เป็นโรค (gross pathological care)
มีแบบย่อยสองอย่าง อย่างแรกเป็นรูปแบบความผูกพันแบบไม่ยับยั้ง และอีกรูปแบบหนึ่งเป็นแบบยับยั้ง
แต่ RAD ไม่ใช่สไตล์ความผูกพันแบบไม่มั่นใจอย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่ว่าสไตล์นั้นจะสร้างปัญหาแค่ไหน
แต่ว่า เป็นตัวบ่งชี้พฤติกรรมความผูกพันที่ไม่สมวัย
ที่อาจปรากฏเหมือนกับความผิดปกติอย่างอื่น ๆ
แม้ว่าอาจจะมีการใช้ชื่อโรคนี้ในปัญหาพฤติกรรมอื่น ๆ ที่ไม่ตรงเกณฑ์ของ DSM หรือ ICD
โดยเฉพาะที่ปรากฏในเว็บไซต์และที่เกี่ยวโยงการรักษาแบบวิทยาศาสตร์เทียม คือ attachment therapy
ความผิดปกตินี้เชื่อว่ามีน้อยมาก
ส่วนคำว่า "Attachment disorder" เป็นคำที่กำกวม ซึ่งอาจหมายถึง RAD หรือหมายถึงสไตล์ความผูกพันแบบไม่มั่นใจที่สร้างปัญหา (แม้ว่า สไตล์เหล่านั้นจะไม่จัดเป็นโรค)
ใช้ใน attachment therapy โดยเป็นการวินิจฉัยที่ไม่มีการวัดความสมเหตุสมผลทางวิทยาศาสตร์
และยังอาจจะหมายถึงเกณฑ์วินิจฉัยใหม่ที่กำลังเสนอโดยนักทฤษฎีในสาขาอีกด้วย
โดยเกณฑ์วินิจฉัยใหม่อย่างหนึ่งก็คือ secure base distortion (ความบิดเบือนของเสาหลัก) ที่พบว่าสัมพันธ์กับความบอบช้ำทางจิตใจของผู้ดูแล
การประยุกต์ใช้ > การรักษาสำหรับผู้ใหญ่และครอบครัว

เนื่องจากทฤษฎีความผูกพันแสดงมุมมองที่กว้างขวางลึกซึ้งของชีวิตมนุษย์ มันสามารถช่วยให้ผู้รักษาเข้าใจคนไข้และความสัมพันธ์กับคนไข้ได้ดีขึ้น แต่ไม่ใช่เป็นตัวกำหนดรูปแบบการรักษาอย่างใดอย่างหนึ่ง
การบำบัดโดยจิตวิเคราะห์บางอย่างสำหรับผู้ใหญ่ ก็ใช้ทฤษฎีความผูกพันด้วย
เชิงอรรถ

1 2  
mental representation (เครื่องหมายทางจิตที่เป็นตัวแทนสิ่งภายนอก) หรือ cognitive representation (การรู้คิดที่เป็นตัวแทนสิ่งภายนอก) ในสาขาต่าง ๆ รวมทั้งจิตปรัชญา จิตวิทยาทางประชาน และประสาทวิทยาศาสตร์ สมมุติว่าหมายถึงเครื่องหมาย/สัญลักษณะ (symbol) ภายในใจที่ใช้เป็นตัวแทนสิ่ง/ความจริงภายนอก
หรือเป็นกระบวนการทางจิต (mental process) ที่ใช้สัญลักษณ์/เครื่องหมายเช่นนั้น คือเป็น "ระบบโดยแบบแผนที่สร้างวัตถุหรือรูปแบบข้อมูลให้เป็นรูปธรรมพร้อมกับวิธีที่ระบบทำเช่นนี้"
แหล่งข้อมูลอื่น

Bowlby, J (1953). Child Care and the Growth of Love. London: Penguin Books. ISBN 9780140202717. (version of WHO publication Maternal Care and Mental Health published for sale to the general public)
Bowlby, J (1979). The Making and Breaking of Affectional Bonds. London: Tavistock Publications. ISBN 9780422768603.
Craik, K (1967) [1943]. The Nature of Explanation. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521094450.
Tinbergen, N (1951). The study of instinct. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780198577225.
Attachment Theory and Research at Stony Brook
Robert Karen: 'Becoming Attached'. The Atlantic Monthly February 1990.
"The origins of attachment theory:John Bowlby and Mary Ainsworth"
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
รูปแบบความผูกพันที่ไม่มั่นใจสามารถขัดขวางการสำรวจสิ่งแวดล้อมรอบตัวและความมั่นใจในตัวเอง เพราะว่าเด็กที่ผูกพันอย่างมั่นใจจะเป็นอิสระเพื่อสนใจในสิ่งแวดล้อม
ประสบการณ์เบื้องต้นจะค่อย ๆ สร้างระบบความคิด ความจำ ความเชื่อ ความคาดหวัง อารมณ์ และพฤติกรรมเกี่ยวกับตนเองและคนอื่น
ผังแสดงการดำเนินงานของความผูกพันแบบมั่นใจ
ผังแสดงการดำเนินงานของความผูกพันแบบวิตกกังวล-หลีกเลี่ยง
เพื่อนกลายเป็นเรื่องสำคัญในช่วงวัยเด็กตอนกลางและมีอิทธิพลที่ไม่เหมือนกับของพ่อแม่
รูปแบบความผูกพันในระหว่างคู่รักจากมุมมองกว้าง ๆ เป็นไปตามรูปแบบความผูกพันในทารก แต่ว่า ผู้ใหญ่สามารถมีแบบจำลองใช้งานภายในหลายอย่างสำหรับความสัมพันธ์ต่าง ๆ
เด็กสวดมนต์ที่สถานเลี้ยงเด็ก Five Points House of Industry residential nursery ปี 2431 ทฤษฎีขาดแม่ที่โบลบี้พิมพ์ในปี 2494 ได้ปฏิวัติการใช้สถานที่เลี้ยงเด็กต่อมา
การสำรวจของทารกจะมากว่าเมื่อผู้ดูแลอยู่ใกล้ ๆ เพราะระบบความผูกพันไม่ต้องทำงาน เด็กจึงเป็นอิสระเพื่อจะสำรวจ
กวางมูสที่เลี้ยงด้วยนมขวดนี้ได้เกิดความผูกพันกับคนดูแล
การอพยพหลบภัยของเด็กนักเรียนญี่ปุ่นที่ยิ้ม ๆ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองจากหนังสือ ถนนสู่หายนะ (Road to Catastrophe)
กราฟแสดงการกระจายตัวของรูปแบบความผูกพันในประเทศสหรัฐอเมริกา เยอรมนี และญี่ปุ่น
งานวิจัยแสดงวา รูปแบบความผูกพันเหมือนกันในวัฒนธรรมต่าง ๆ แม้ว่าการแสดงความผูกพันอาจจะต่างกันบ้าง
นักวิชาการที่ได้ตรวจสอบความผูกพันในวัฒนธรรมที่ไม่ใช่ของคนตะวันตก ได้สังเกตเห็นความเกี่ยวข้องกันระหว่างทฤษฎีความผูกพันกับครอบครัวชาวตะวันตก และกับรูปแบบการเลี้ยงลูกที่ทั่วไปในสมัยของจอห์น โบลบี้
เด็กมักจะผูกพันกับทั้งพ่อแม่และบ่อยครั้งกับปู่ย่าตายายและญาติอื่น ๆ
จักรพรรดิหลงชิ่ง

สมเด็จพระจักรพรรดิหลงชิ่ง (จีน: 隆慶帝; พินอิน: Lóngqìng dì) หรือ จักรพรรดิหมิงมู่จง (จีน: 明穆宗; พินอิน: Míng mùzōng)(4 มีนาคม ค.ศ. 1537 - 23 มกราคม ค.ศ. 1572) ประสูติเมื่อปี ค.ศ. 1537 (พ.ศ. 2080) เป็นพระราชโอรสในจักรพรรดิเจียจิ้ง(หมิงซื่อจง) เมื่อพระราชบิดาสวรรคตในปี ค.ศ. 1567 (พ.ศ. 2110) เจ้าชายจูไจ้ชี่ รัชทายาทชันษา 30 พรรษาจึงขึ้นครองราชย์ ทรงพระนามว่าจักรพรรดิหมิงมู่จง รัชศกหลงชิ่ง
พระราชประวัติ

จักรพรรดิหมิงมู่จง เป็นโอรสองค์ที่ 3 ของจักรพรรดิหมิงซื่อจงแห่งราชวงศ์หมิงกับคังเฟย(พระราชชายาคัง) พระองค์เกิดในปีเจียจิ้งที่ 16 (พ.ศ. 2080) มีพระนามแรกว่าองค์ชาย(สาม)จูไจ้จชี่ ในเดือนกุมภาพันธ์ปีเจียจิ้งที่ 18 (พ.ศ. 2082) จักรพรรดิซื่อจงพระราชบิดาได้แต่งตั้งจูไจ่หยวนพระโอรสองค์ที่สองขึ้นเป็นไท่จื่อ(เจ้าชายรัชทายาท) แต่งตั้งพระองค์เป็นอ๋องหยู แต่งตั้งองค์ชาย(สี่)จูไจ้เจินเป็นอ๋องจิ่ง ในเดือนมีนาคมปีเจียจิ้งที่ 28 (พ.ศ. 2092) รัชทายาทจูไจ้หยวนสิ้นพระชนม์ พระองค์จึงได้รับการสถาปนาเป็นไท่จื่อ(เจ้าชายรัชทายาท)ต่อจากพระเชษฐา
พระราชประวัติ > ครองราชย์

ในเดือนธันวาคมปีเจียจิ้งที่ 45 (มกราคม พ.ศ. 2110) จักรพรรดิซือจงพระราชบิดาสวรรคต อ๋องหยู(จูไจ้ชี) ขึ้นครองราชย์และเปลี่ยนรัชศกเป็นปีหลงชิ่ง มีพระนามว่าจักรพรรดิหมิงมู่จง
หลังจากเขาขึ้นครองราชย์ได้เริ่มแก้ไขปัญหาในการบริหารของเสนาบดีที่ไม่เหมาะสมในยุคของพระราชบิดา อาทิเช่น ข้าราชการที่ถูกปลดได้รับการแต่งตั้งกลับมาอีกครั้ง ข้าราชการที่เสียชีวิตได้รับการชดเชยแก่ครอบครัว และได้ทรงสั่งให้หยุดการเล่นแร่แปรธาตุของนักพรตเต๋าที่พระราชบิดาของพระองค์หลงไหล แต่ทรงเป็นจักรพรรดิที่อ่อนแอ และทรงบริหารราชการแผ่นดินได้ไม่ดี แต่มีพระเมตตาต่อชาวประชาอย่างมาก เนื่องจากมีพระเมตตานี้เอง ตลอดรัชกาลของพระองค์จึงเกิดการทุจริตอย่างมาก ขุนนางไร้ความสามารถ ทั้งนี้สืบเนื่องมาจากการครองราชย์อย่างยาวนานของจักรพรรดิเจียจิ้งพระราชบิดาของพระองค์ด้วย
พระราชประวัติ > สวรรคต

ในเดือนมีนาคมในปีหลงชิ่งที่ 5 (พ.ศ. 2115) หลังจากมีข่าวการประชวรของจักรพรรดิหมิงมู่จงมาจากพระราชวัง พระองค์จึงเรียกร้องให้ขุนนางเกากง, จาง จวีเจิ้ง และ เกายวี ยอมรับคำสั่งของกู่หมิง และประกาศสถาปนาให้รัชทายาทจูยวีจุน วัย 9 พระชันษาขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิหมิงเฉินจง(ว่านลี่) จากนั้นจักรพรรดิหมิงมู่จงก็เสด็จสวรคตที่ พระที่นั่งเฉียนชิง และได้รับการถวายพระนามให้เป็นจักรพรรดิจวง พระองค์ถูกฝังใน หมิงเจาหลิง, สุสานหลวงราชวงศ์หมิง, อำเภอฉางผิง,  ปักกิ่ง
พระราชสันตติวงศ์ > พระภรรยาเจ้า

จักรพรรดินีเซี่ยวอวี่จวง(หลี่หวางเฟย)สกุลหลี่ : ในเดือนกุมภาพันธ์ปีเจียจิ้งที่ 32 (พ.ศ. 2096) พระนางได้รับการตั้งเป็นอวี๋หวางเฟย(พระชายาอ๋องอวี๋) มีพระราชบุตรคือ รัชทายาทเสี้ยนหวย(จู อวี่ชื่อ), อ๋องหมิงจิ่ง(จู อวี่หลิง) และเจ้าหญิงเผิงไหล ในเดือนเมษายนปีเจียจิ้งที่ 37 (พ.ศ. 2101) พระนางสิ้นพระชนม์ในวัย 20 ชันษา เมื่อจักรพรรดิหมิงมู่จงขึ้นครองราชย์ได้สถาปนาพระอิสริยยศหลังสวรรคตเป็น จักรพรรดินีเซียวอวี่ ภายหลังจักรพรรดิหมิงเฉินจงขึ้นครองราชย์ได้เฉลิมพระนามหลังสวรรคตเป็น "จักรพรรดินีเซียวอี้เจิ้นฮุ่ยชุนเจ๋อกงเหรินลี่เทียนเซียงเซิ่งจวง"
จักรพรรดินีเซี่ยวอัน(เฉินฮองเฮา)สกุลเฉิน : ในปีเจียจิ้งที่ 37 (พ.ศ. 2101) พระนางได้รับการตั้งเป็นหยูหวางจีเฟย(พระชายาจีแห่งอ๋องหยู) มีพระราชบุตรคือ เจ้าหญิงไท่เหอ ในเดือนกันยายนปีหลงชิ่งที่ 1 พระนางได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดินีเฉิน ในปีว่านลี่ที่ 6 จักรพรรดิหมิงเฉินจงได้สถาปนาอิสริยยศเป็น "จักรพรรดนีเหรินเฉิง พระพันปีหลวง(เหรินเฉิงไทโฮว)" พระนางสิ้นพระชนม์ในเดือนกรกฎาคมตรงกับปีว่านลี่ที่ 24 (พ.ศ. 2139) ภายหลังจักรพรรดิหมิงเฉินจงเฉลิมพระนามหลังสวรรคตเป็น "จักรพรรดินีเซี่ยวอันเจิ้นอี้กงชุนเหวินฉุยโจวเทียนหงเฉิง"
จักรพรรดินีเซี่ยวติ้ง(หลี่หวงกุ้ยเฟย)สกุลหลี่ : ในเดือนกันยายนปีหลงชิ่งที่ 1  (พ.ศ. 2110) พระมเหสีหลี่ได้รับแต่งตั้งเป็นเฟิงกุ้ยเฟย(พระมเหสีเฟิง) และเซิงหวนหวงกุ้ยเฟย ตามลำดับ มีพระราชบุตรคือ จักรพรรดิหมิงเฉินจง(ว่านลี่), เจ้าหญิงโชวหยาง(จู เหยาเอ๋อ), เจ้าหญิงหย่งหนิง(จู เหยายิง), อ๋องลู่เจียน(จู ยวีเหลียว) และเจ้าหญิงรุ่ยอัน(จู เหยาหยวน) เมื่อจักรพรรดิหมิงเสินจงขึ้นครองราชย์ได้สถาปนาพระนางขึ้นเป็น "สมเด็จพระพันปีหลวงฉือเซิ่ง (慈圣皇太后) พระนางสวรรคตในเดือนกุมภาพันธ์ปีว่านลี่ที่ 42 (พ.ศ. 2157)  จักรพรรดิหมิงเสินจงเฉลิมพระนามหลังสวรรคตเป็น "จักรพรรดินีเซี่ยวติ้งเจินฉุนชินเหรินตวนซูปี้เทียนจั้วเซิ่ง พระบรมราชชนนีพันปีหลวง"
พระมเหสีฉิน(ฉินชูเฟย) : ในเดือนกุมภาพันธ์ปีหลงชิ่งที่ 4 (พ.ศ. 2113) ได้รับสถาปนาเป็นชูเฟย มีพระธิดา 1 คือ เจ้าหญิงจูเหยาชีเซี่ย
พระมเหสีหวันหลง(หวันหลงเฟย)
พระมเหสีหลี่เต๋อ(หลี่เต๋อเฟย)
พระมเหสีหลิวจวง(หลิงจวงเฟย)
พระมเหสีตงตวน(ตงตวนเฟย)
พระมเหสีหม่าฮุ่ย(หม่าฮุ่ยเฟย)
พระมเหสีเจาเหอ(เจาเหอเฟย)
พระมเหสีหยางอัน(หยางอันเฟย)
พระมเหสีหานหรง(หานหรงเฟย)
พระมเหสีจ้วงจิง(จ้วงจิงเฟย)
พระมเหสีหลี่กง(หลี่กงเฟย)
พระมเหสีหยูอี้(หยูอี้เฟย)
พระมเหสีเย่ฉี(เย่ฉีเฟย)
พระมเหสีเจียงเซียน(เจียงเซียนเฟย)
พระมเหสีหวูกง(หวูกงเฟย)
พระมเหสีฉีจิง(ฉีจิงเฟย)
พระมเหสีซวูยิง(ซวูยิงเฟย)
พระมเหสีเฉียนอัน(เฉียนอันเฟย)
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิหลงชิ่ง |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จักรพรรดิเจียจิ้ง‎ |  | จักรพรรดิจีน  (พ.ศ. 2110 - พ.ศ. 2115) |  | จักรพรรดิหว่านลี่ |
| ด ค กฮ่องเต้แห่งราชวงศ์หมิง |
| --- | --- | --- |
| หมิง |  หงอู่  เจี้ยนเหวิน  หย่งเล่อ  หงซี  เซฺวียนเต๋อ  อิงจง  จิ่งไท่  อิงจง (ครั้งที่ 2)  เซี่ยนจง  หงจื้อ  เจิ้งเต๋อ  เจียจิ้ง  หลงชิ่ง  ว่านลี่  ไท่ชาง  เทียนฉี  ฉงเจิน  | 明 |
| หมิงใต้ |  หงกวง  หลงอู่  เกิงหยิน  เฉาอู่  หย่งลี่  ตงอู่  ติงอู่  | 明 |
เซี่ย → ชาง → โจว → ฉิน → ฮั่น → สามก๊ก → จิ้น / สิบหกรัฐ → เหนือ / ใต้ → สุย → ถัง → สิบรัฐ → เหลียว / ซ่ง / เซี่ยตะวันตก / จิน → หยวน → หมิง → ชิง → สาธารณรัฐจีน / สาธารณรัฐประชาชนจีน
ข้อความคาดการณ์

ข้อความคาดการณ์ (อังกฤษ: conjecture) ในคณิตศาสตร์ คือ ข้อความทางคณิตศาสตร์ที่ถูกเสนอว่าเป็นจริง แต่ยังไม่มีใครสามารถพิสูจน์หรือหักล้างได้ ข้อคาดการณ์หลายข้อเป็นปัญหาผลักดันให้เกิดคณิตศาสตร์สาขาใหม่ ๆ ตามมา เช่นในกรณี ทฤษฎีบทสุดท้ายของแฟร์มา หรือ ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร
ข้อความคาดการณ์อาจพิสูจน์ได้ในภายหลังว่าเป็นจริง เช่นในกรณี ทฤษฎีบทสุดท้ายของแฟร์มา หรือ ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร ในขณะที่บางข้อความคาดการณ์อาจไม่จริง เช่น ข้อความคาดการณ์ของออยเลอร์ ในบางครั้งข้อคาดการณ์บางข้อกลับเป็นอิสระจากสัจพจน์พื้นฐานในคณิตศาสตร์ (เช่น เป็นอิสระจากสัจพจน์ใน ZF) ทำให้ข้อความดังกล่าวไม่สามารถพิสูจน์หรือยกตัวอย่างค้านได้ เช่น สมมติฐานความต่อเนื่อง
ข้อความคาดการณ์ที่มีชื่อเสียง > ทฤษฎีบทสุดท้ายของแฟร์มา

บทความหลัก: ทฤษฎีบทสุดท้ายของแฟร์มา
ทฤษฎีบทสุดท้ายของแฟร์มา กล่าวว่า ไม่มีจำนวนเต็มบวก  a,b และ  c ที่สอดคล้องกับสมการ  a^{n}+b^{n}=c^{n} ทุกจำนวนเต็ม  n>2
ข้อความคาดการณ์นี้ตั้งขึ้นโดย ปีแยร์ เดอ แฟร์มา ในปี ค.ศ. 1637 โดยอ้างว่ามีบทพิสูจน์แต่มีเนื้อที่เขียนในขอบกระดาษไม่เพียงพอ บทพิสูจน์ที่สมบูรณ์นั้นปรากฏในปี ค.ศ. 1994 โดย แอนดรูว์ ไวลส์
ข้อความคาดการณ์ที่มีชื่อเสียง > สมมติฐานของรีมันน์

สมมติฐานของรีมันน์ เสนอว่า ทุก ๆ รากของฟังก์ชันซีตาของรีมันน์ที่ไม่ใช่รากชัดแจ้ง ต้องมีส่วนจริงเท่ากับ 1/2
แบร์นฮาร์ด รีมันน์ได้เสนอข้อความคาดการณ์นี้ในปี ค.ศ. 1859 ปัจจุบันยังเป็นปัญหาเปิดที่สำคัญในทฤษฎีจำนวน
ข้อความคาดการณ์ที่มีชื่อเสียง > ข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัค

บทความหลัก: ข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัค
ข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัค (Goldbach's conjecture) เป็นข้อความคาดการณ์ในทฤษฎีจำนวน ซึ่งประกอบด้วยข้อความคาดการณ์ 2 อันที่เกี่ยวเนื่องกัน ได้แก่ ข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัคแบบอ่อน (weak Goldbach conjecture) ที่กล่าวว่า  ทุกจำนวนคี่ที่มากกว่า 5 สามารถเขียนได้ในรูปของผลบวกของจำนวนเฉพาะสามจำนวน และ ข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัคแบบเข้ม (strong Goldbach conjecture) ซึ่งกล่าวว่า ทุกจำนวนคู่ที่มากกว่า 2 จะสามารถเขียนในรูปผลบวกของจำนวนเฉพาะสองจำนวนได้ ข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัคแบบอ่อนเป็นผลโดยตรงจากข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัคแบบเข้ม
ปัญหาข้อนี้เสนอโดย คริสเตียน ก็อลท์บัค ในจดหมายจากเขาถึง เลออนฮาร์ด ออยเลอร์ ในปี ค.ศ. 1742 ปัจจุบันมีบทพิสูจน์ของข้อความคาดการณ์ของก็อลท์บัคแบบอ่อนโดย ฮาราล์ด เฮลฟ์กอดท์ ในปี ค.ศ. 2013
ข้อความคาดการณ์ที่มีชื่อเสียง > ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร

บทความหลัก: ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร
ข้อความคาดการณ์ของปวงกาเร เสนอว่า ทุก 3-แมนิโฟลด์ที่มีสมบัติเป็นแมนิโฟลด์เชื่อมโยงอย่างง่ายและเป็นแมนิโฟลด์ปิดจะสมานสัณฐานกับ 3-sphere (ทรงกลมในปริภูมิสี่มิติ)
อ็องรี ปวงกาเร ตั้งข้อคาดการณ์นี้ในปี ค.ศ. 1904 ก่อนจะได้รับการพิสูจน์ว่าจริงโดย กริกอรี เพเรลมาน ผ่านพรีพรินต์ในปี ค.ศ. 2002-2003 ก่อนจะได้รับการยืนยันว่าจริงในปี ค.ศ. 2006
ข้อความคาดการณ์ที่มีชื่อเสียง > สมมติฐานความต่อเนื่อง

บทความหลัก: สมมติฐานความต่อเนื่อง
สมมติฐานความต่อเนื่อง เป็นสมมติฐานเกี่ยวกับขนาดของเซตอนันต์ ซึ่งกล่าวว่า ไม่มีเซตใดมีภาวะเชิงการนับ (cardinality) อยูระหว่างขนาดของเซตของจำนวนเต็ม และเซตของจำนวนจริง
สมมติฐานความต่อเนื่อถูกตั้งเป็นข้อคาดการณ์โดย เกออร์ก คันตอร์ ในปี ค.ศ. 1878 ก่อนที่จะพบว่าข้อความนี้เป็นอิสระจากสัจพจน์อื่น ๆ ของทฤษฎีเซตแซร์เมโล-แฟรงเคิลพร้อมกับสัจพจน์ของการเลือก (ZFC) จากบทพิสูจน์ว่า สมมติฐานความต่อเนื่องไม่สามารถหักล้างได้จากสัจพจน์ใน ZFC ของควร์ท เกอเดิล และ สมมติฐานความต่อเนื่องไม่สามารถพิสูจน์ได้จากสัจพจน์ใน ZFC ของ พอล โคเฮน
ข้อความคาดการณ์ที่มีชื่อเสียง > ข้อความคาดการณ์ของเวย์

ข้อคาดการณ์ของเวย์เป็นข้อความคาดการณ์หลายข้อที่ อ็องเดร เวย์ เสนอไว้ในปี ค.ศ. 1949 เกี่ยวกับฟังก์ชันซีตาเฉพาะที่ที่นิยามบนวาไรตีเชิงพีชคณิตเหนือฟีลด์จำกัด ข้อคาดการณ์นี้เสนอว่า ฟังก์ชันซีตาเหล่านี้จะเป็นฟังก์ชันตรรกยะ จะสอดคล้องกับสมการเชิงฟังก์ชันรูปแบบหนึ่ง จะสอดคล้องกับเงื่อนไขเกี่ยวข้องกับจำนวนเบตตี และมีผลเฉลยอยู่ในบริเวณจำกัดคล้ายกับในสมมติฐานของรีมันน์
ความเป็นฟังก์ชันตรรกยะพิสูจน์โดย เบอร์นาร์ด ดวอร์ก ข้อคาดการณ์เกี่ยวกับสมการเชิงฟังก์ชันและความเชื่อมโยงกับจำนวนเบตตีพิสูจน์โดย อเล็กซองดร์ โกรเธนดีก และส่วนเหมือนของสมมติฐานรีมันน์พิสูจน์โดย ปิแยร์ เดอลิญน์
ข้อความคาดการณ์ที่มีชื่อเสียงอื่น ๆ ได้แก่
ไม่มีจำนวนสมบูรณ์คี่
ปัญหาสี่สี
ข้อความคาดการณ์ของคอลลาตซ์
ข้อความคาดการณ์จำนวนเฉพาะคู่แฝด
P ≠ NP
ข้อความคาดการณ์ของฮาร์ดี-ลิตเติลวูด ประกอบด้วยสองข้อความคาดการณ์ย่อยที่พิสูจน์ได้แล้วว่า ไม่เป็นจริงพร้อมกันทั้งคู่
ข้อความคาดการณ์ของเคปเลอร์ (ได้รับการพิสูจน์แล้ว ในปี ค.ศ. 1998 โดยนักคณิตศาสตร์ชาวอเมริกัน ทอมัส แคลลิสเตอร์ เฮลส์)
โมเมนต์แผ่นดินไหว

โมเมนต์แผ่นดินไหว เป็นปริมาณที่นักวิทยาแผ่นดินไหวใช้วัดขนาดของแผ่นดินไหว โมเมนต์แผ่นดินไหวสเกลาร์  M_{0} นิยามตามสมการ
M_{0}=\mu AD โดยที่
\mu  เป็นโมดูลัสของแรงเฉือนของหินที่เกี่ยวข้องในแผ่นดินไหว (หน่วยเป็นดายน์ / ซม.2)
A เป็นพื้นที่การแตกตามแนวรอยเลื่อนที่เกิดแผ่นดินไหวขึ้น (หน่วยเป็น ซม.2) และ
D เป็นค่าการกระจัดเฉลี่ยของ  A (หน่วยเป็น ซม.)
โมเมนต์แผ่นดินไหวของแผ่นดินไหวตามปกติแล้วจะประเมินโดยใช้ข้อมูลอะไรก็ตามที่จำกัดปัจจัยของมันได้ สำหรับแผ่นดินไหวสมัยใหม่ โมเมนต์มักถูกประเมินจากบันทึกการสั่นไหวพื้นดินของแผ่นดินไหว ซึ่งรู้จักกันว่า บันทึกคลื่นไหวสะเทือน (seismogram) สำหรับแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นก่อนจะมีเครื่องมือวัดสมัยใหม่ โมเมนต์อาจถูกประเมินจากการประเมินขนาดการแตกของรอยเลื่อนทางภูมิศาสตร์และการกระจัด
โมเมนต์แผ่นดินไหวเป็นรากฐานของมาตราขนาดโมเมนต์ ซึ่งเสนอโดย ฮิโรโอะ คานาโมริ ซึ่งมักถูกใช้เปรียบเทียบขนาดของแผ่นดินไหวมากกว่าหนึ่งครั้ง และมีประโยชน์มาก โดยเฉพาะการเปรียบเทียบขนาดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่
ดูเพิ่ม

มาตราริกเตอร์
มาตราขนาดโมเมนต์