stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เอ็ม. จี. รามจันทรัน

| เอ็ม>  จี. รามจันทรัน |
| --- | --- |


ผู้ว่าการรัฐทมิฬนาฑูคนที่สาม
ดำรงตำแหน่ง 9 มิถุนายน 1980 – 24 ธันวาคม 1987
ผู้ว่าการ: ประภูทาส ปัตวารี สุนทร ลาล ขุรานา
ก่อนหน้า: ประธานาธิบดีควบตำแหน่ง
ถัดไป: วี. อาร์. เนทุนเจฌิยัน (แทน)
เขตเลือกตั้ง: มทุรายเวสต์ (1980-1985) อันทิปัตตี (1985-1987)
ดำรงตำแหน่ง 30 มิถุนายน 1977 – 17 กุมภาพันธ์ 1980
ผู้ว่าการ: ประภุทาส ปัตวารี
ก่อนหน้า: ประธานาธิบดีควบตำแหน่ง
ถัดไป: ประธานาธิบดีควบตำแหน่ง
เขตเลือกตั้ง: อรูปปุโกฏไฏ
สมาชิกสภานิติบัญญัติรัฐทมิฬนาฑู
ดำรงตำแหน่ง 24 ธันวาคม 1984 – 24 ธันวาคม 1987
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: มรุตูร โกปาลัน รามัจจันติรัน 17 มกราคม ค.ศ. 1917(1917-01-17) นวัลปิติยา อำเภอกัณฑิ ซีลอน (ปัจจุบันคือศรีลังกา)
เสียชีวิต: 24 ธันวาคม ค.ศ. 1987(1987-12-24) (70 ปี) มัทราส รัฐทมิฬนาฑู ประเทศอินเดีย
สาเหตุการเสียชีวิต: หัวใจล้มเหลว
ที่ไว้ศพ: อนุสรณ์สถานเอ็มจีอาร์
เชื้อชาติ: อินเดีย
พรรคการเมือง:  ออลอินเดียอัณณมุนเนตรากาฬักกัม (1972–1987)
การเข้าร่วม พรรคการเมืองอื่น:  ทราวิฑมุนเนตรากาฬักกัม (1953–1972)  คองเกรสแห่งชาติอินเดีย (1935–1945)
คู่สมรส: Thangamani (สมรส 1939; เสียชีวิต 1942) Sadhanandavathi (สมรส 1942; เสียชีวิต 1962) วี เอ็น ชานกี (สมรส 1963)
ความสัมพันธ์: เอ็ม จี จักรปาณี (พี่/น้องชาย)
ที่อยู่อาศัย: รามปุรัม เจนไน
วิชาชีพ: นักแสดง ผู้ผลิตภาพยนตร์ ผู้กำกับภาพยนตร์ นักการเมือง ผู้ใจบุญ
รางวัล:  ภารตรัตนะ (1988) (หลังเสียชีวิต)  ราชัตกมล (1971) 
ชื่อเล่น: Puratchi Thalaivar Makkal Thilagam Ponmana Chemmal Vaathiyaar M.G.R.

มรุตูร โกปาลัน รามัจจันติรัน หรือ มรุธูร โคปาลัน รามจันทรัน (ทมิฬ: மருதூர் கோபாலன் இராமச்சந்திரன், Marudhur Gopalan Ramachandran, 17 มกราคม 1917 – 24 ธันวาคม 1987) หรือรู้จักด้วยชื่อย่อ เอ็ม. จี. อาร์ (M.G.R.) เป็นนักการเมือง, นักแสดง, ผู้ใจบุญ และนักสร้างภาพยนตร์ชาวอินเดีย ผู้ดำรงตำแหน่งผู้ว่าการรัฐทมิฬนาฑูจากปี 1977 จนเสียชีวิตในปี 1987 เอ็มจีอาร์เป็นผู้ก่อตั้งพรรค AIADMK และเป็นที่ปรึกษาของเจ. ชัยลลิตา ในปี 1988 เอ็มจีอาร์ได้รับภารตรัตนะ เครื่องราชลำดับสูงสุดของพลเมืองอินเดีย หลังเขาเสียชีวิต
เอ็มจีอาร์ได้รับแรงบันดาลใจจากแนวคิดแบบคานธีและเข้าร่วมครองเกรสแห่งชาติ เขาเข้าสู่วงการแสดงภาพยนตร์เชได้สองสามปีก็ทำชื่อเสียงเดบิวต์ในภาพยนตร์ปี 1936 เรื่อง Sathi Leelavathi ในบทนักแสดงรอง และเริ่มไต่เต้าสู่บทบาทนักแสดงนำในทศวรรษ 1940s
เอ็มจีอาร์เข้าสู่พรรคทราวิฑมุนเนตรากฌคัม (DMK) และไต่เต้าไปจนถึงตำแหน่งสูง ๆ โดยใช้ความนิยมของตัวเองในฐานะนักแสดงภาพยนตร์ชื่อดังสร้างฐานเสียงทางการเมืองให้ตน ในปี 1972 เขาออกจากพรรค DMK เพื่อตั้งพรรคของตนเอง AIADMK ห้าปีถัดมา เขานำพรรค AIADMK และพันธมิตรร่วมชนะในการเลือกตั้งรัฐทมิฬนาฑูปี 1977 และกลายมาเป็นผู้ว่าการรัฐทมิฬนาฑู ถือเป็นนักแสดงภาพยนตร์คนแรกที่ได้เป็นผู้ว่าการรัฐของอินเดีย เขาดำรงตำแหน่งต่อเนื่องเป็นเวลาสิบปีจนเสียชีวิต เว้นแต่เพียงช่วงสั้น ๆ ในปี 1980 ที่รัฐบาลรัฐถูกยึดอำนาจโดยรัฐบาลกลางชั่วคราว ตลอดระยะเวลาที่เขาเป็นผู้ว่าการรัฐ เขานำพรรค AIADMK ชนะการเลือกตั้งในรัฐอีกสองครั้ง คือในปี 1980 และ 1984
ในเดือนตุลาคม 1984 เขาได้รับการวินิจฉัยว่ามีไตวายจากเบาหวาน เขาเสียชีวิตเมื่อ 24 ธันวาคม 1987 ในบ้านพักของเขาในมนปักกัม ตราบจนปัจจุบัน เอ็มจีอาร์เป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของทมิฬนาฑูและยังเป็นนักแสดงที่มีอิทธิพลสูงมากที่สุดคนหนึ่งในวงการภาพยนตร์ภาษาทมิฬ อัตชีวประวัติส่วนบุคคลของเขาตีพมิพ์ในชื่อ Naan Yaen Piranthaen (เหตุใดข้าพเจ้าจึงเกิดมา) ตีพิมพ์ในปี 2003
เจ้าชายเตวิตา อูงา

เจ้าชายเตวิตา อูงา มกุฎราชกุมาร (ตองงา: Tēvita ʻUnga) (ป. 1824 – 18 ธันวาคม 1879) เป็นมกุฎราชกุมารและนายกรัฐมนตรีพระองค์แรกของตองงา
พระชนม์ชีพ

พระองค์ประสูติประมาณปี 1824 โดยเป็นพระราชโอรสของตูอิฮาอะไปเตาฟาอะเฮาและหนึ่งในพระชายารองของพระองค์คือกาโลไลเน ฟูซีมาตาลีลีจากตระกูลฟูซีตัว ในเวลาต่อมาพระบิดาของพระองค์จะเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกของตองงา
เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 1831 พระบิดาของพระองค์เข้ารีตนับถือคริสต์ศาสนา พร้อม ๆ กับพระโอรส ดังนั้นเจ้าชายจึงได้รับพระนามว่า เตวิตา หรือ ดาวิด ซึ่งมีที่มาจากกษัตริย์ดาวิด ต่อมาเมื่อพระบิดาอภิเษกสมรสกับซาโลเต ลูเปเปาอูตามธรรมเนียมคริสต์ พระบิดาของพระองค์จึงละทิ้งพระชายารองของพระองค์ทั้งหมด พร้อมทั้งประกาศให้พระราชบุตรที่ประสูติแต่พระชายาเหล่านั้นเป็นพระราชบุตรนอกกฎหมาย อันรวมถึงเจ้าชายอูงาด้วย หลังจากที่พระบิดาของพระองค์เสด็จประทับที่โตงาตาปู พระองค์ได้รับการแต่งตั้งจากพระบิดาให้เป็นรักษาการผู้ว่าการเขตวาวาอู ในเดือนกรกฎาคม 1865 จูเลียส เบรนช์ลีย์ นักสำรวจชาวอังกฤษได้เยี่ยมชมวาวาอูเป็นเวลาห้าวันและได้พบผู้ว่าการอูงา ซึ่งเขาได้อธิบายว่า
ผู้ว่าการเป็นชายร่างสูงและสง่า แม้ว่าพระองค์จะสูญเสียตาไปหนึ่งข้าง ซึ่งอาจเป็นผลมาจากอุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บในสงคราม พระองค์ทรงขาดพระองคุลีไปจำนวนสองนิ้ว จากการที่ตัดออกเพื่อเป็นเครื่องบรรณาการตามประเพณีของเกาะแห่งนี้แด่ญาติที่เสียชีวิต เจ้าชายดาวิดทรงมีชื่อเสียงในฐานะนักรบที่ยิ่งใหญ่และมิตรแห่งอารยธรรม พระองค์ตรัสภาษาอังกฤษได้เล็กน้อย หากไม่มีมิชชันนารีอยู่ใกล้ ข้าพเจ้าพบพระองค์สวมตาปา ซึ่งจะเปลี่ยนทุก ๆ สามวัน และคลุมทั่วทั้งพระองค์ ยกเว้นพระเพลาและพระบาท พระองค์ทรงมีเตียงและเฟอร์นิเจอร์เก่าแบบยุโรป ธงประจำพระองค์เหมือนกับของพระบิดา คือมี พื้นสีแดงและกางเขนสีเดียวกันบนพื้นชาวที่มุมธงด้านบน
การสิ้นพระชนม์ของเจ้าชายวูนา ตากีตากีมาโลฮี พระโอรสในสมเด็จพระราชินีซาโลเต ลูเปเปาอู ในปี 1862 ส่งผลให้พระเจ้าจอร์จ ตูโปอูที่ 1 ไม่มีรัชทายาทสืบบัลลังก์ ดังนั้นจึงมีการทำให้เจ้าชายอูงาเป็นพระโอรสโดยชอบด้วยกฎหมายผ่านการระบุไว้ในรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 1875 ซึ่งต่อมาในวันที่ 1 มกราคม 1876 พระองค์ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรีตองงาพระองค์แรก ซึ่งพระองค์ดำรงตำแหน่งนี้ตราบจนกระทั่งสิ้นพระชนม์[ต้องการอ้างอิง]
ในเดือนพฤศจิกายน 1879 เชอร์ลีย์ วัลเดมาร์ เบเกอร์ ติดตามเจ้าชายอูงาที่มารับการรักษาที่ออกแลนด์ เนื่องจากเจ้าชายทรงมีปัญหาเกี่ยวกับตับอย่างร้ายแรง การรักษาไม่สามารถรักษาพระชนม์ชีพของพระองค์ได้ พระองค์จึงสิ้นพระชนม์ที่ออกแลนด์ในวันที่ 18 ธันวาคม 1879 ร่างของพระองค์ถูกส่งกลับมาในวันที่ 20 พฤษภาคม 1880 โดยเรือเนาติลุสของจักรวรรดิเยอรมนีด้วยอิทธิพลของเบเกอร์ พิธีพระศพจัดขึ้นในวันที่ 10 มิถุนายน ที่อูอิฮา ฮาอะไป โดยมีลูกเรือเนาติลุสเข้าร่วม พร้อมกับมีการยิงสลุตถวายด้วย ดังนั้นเพื่อเป็นการตอบแทนต่อเบเกอร์ พระเจ้าจอร์จ ตูโปอูที่ 1 จึงทรงแต่งตั้งให้เบเกอร์เป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อมาของตองงา ท้ายที่สุดพระบิดาของพระองค์จะมีพระชนม์ชีพยาวนานกว่าพระโอรสและธิดาทั้งหมดของเจ้าชายอูงา ซึ่งพระราชบัลลังก์ได้ถูกส่งต่อให้พระเจ้าจอร์จ ตูโปอูที่ 2 ผู้เป็นพระราชปนัดดาของพระบิดาของพระองค์
พระชายาและพระราชบุตร

พระชายาพระองค์แรกคือฟีฟีตา วาวาอู (1835–1860) ธิดาคนที่สองของลีอูเฟา ซึ่งเป็นตูอิฮาอะงานางาตาและภรรยาคนที่สองของเขา ฮูลีตา ตูอิฟูอา ซึ่งการสมรสครั้งนี้ พระองค์มีพระราชบุตรร่วมกันสามพระองค์ได้แก่:[ต้องการอ้างอิง]
เจ้าหญิงเอลีซีวา ฟูซีปูลา เตากีโอเนตูกู (18 พฤษภาคม 1850 – กันยายน 1889), เจ้าหญิงต่อมาอภิเษกสมรสกับเจ้าชายเซียโอซี ฟาตาเฟฮี โตอูไตโตโกตาฮา พระภาดาของพระองค์ ดำรงพระยศเป็นตูอิเปเลฮาเกที่ 4 และเป็นพระนัดดาของพระเจ้าจอร์จ ตูโปอูที่ 1 ผ่านทางพระมารดาของพระองค์คือ เจ้าหญิงซาโลเต ปีโลเลวู มาฟีเลโอ ทั้งคู่มีพระโอรสหนึ่งพระองค์ คือ พระเจ้าจอร์จ ตูโปอูที่ 2
เจ้าชายอูเอลีงาโตนี งู ตูโปอูมาโลฮี มกุฎราชกุมาร (3 สิงหาคม 1854 – 11 มีนาคม 1885) ดำรงตำแหน่งเป็นผู้ว่าการเขตฮาอะไปและวาวาอูตั้งแต่ปี 1877–85 พระองค์ดำรงพระยศมกุฎราชกุมารหลังจากที่พระบิดาสิ้นพระชนม์ พระองค์อภิเษกสมรสกับอาซูปา ฟูนากี (เสียชีวิตปี 1931) ธิดาของบาบางา โมอาลา พระองค์ไม่มีพระราชบุตรจากการเสกสมรส แต่มีพระราชบุตรนอกสมรส 3 คน แบ่งเป็น ชาย 2 คน และหญิง 1 คน
เจ้าชายนาเลโซนี ไลโฟเน มกุฎราชกุมาร (1859 – 6 มิถุนายน 1889) พระองค์ดำรงพระยศเป็นมกุฎราชกุมารตั้งแต่ปี 1885–89 อภิเษกสมรสกับลูเซอาเน อางาอาเอโฟนู ธิดาคนโตของอีโนเก โฟตูและเจ้าหญิงลาวีนีอา เวอีโอโง มาฮางา พระราชธิดาของพระเจ้าเลาฟีลีโตงา ตูอีโตงาพระองค์ที่ 39 และพระองค์สุดท้าย อย่างไรก็ตามทั้งสองพระองค์ไม่มีพระราชบุตร แต่เจ้าชายไลโฟเนมีพระธิดานอกสมรส 2 คน
พระชายาพระองค์ที่ 2 คือ เตอีซา ปาลู ธิดาของมาเฮอูลีอูลี ซึ่งเป็นฟางูโปที่ 1 และภรรยาของเขาเลวาเว แต่การสมรสครั้งนี้ไม่มีพระราชบุตรแต่อย่างใด[ต้องการอ้างอิง]
บรรณานุกรม

Brenchley, Julius Lucius (1873). Jottings During the Cruise of H. M. S. Curac̜oa Among the South Seaislands in 1865. London: Longmans, Green, and Company.
Garrett, John (1982). "Tonga: Wesleyan Kingdom". To Live Among the Stars: Christian Origins in Oceania. Suva, Fiji: Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific. pp. 70–81. ISBN 978-2-8254-0692-2.
Rutherford, Noel (1977). Friendly Islands: A History of Tonga. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-550519-1.
Rutherford, Noel (2007). House-Girls Remember: Domestic Workers in Vanuatu. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-1856-2.
Wood-Ellem, Elizabeth (1999). Queen Sālote of Tonga: The Story of an Era 1900–1965. Auckland, N.Z: Auckland University Press. ISBN 978-0-8248-2529-4. OCLC 262293605.
| ก่อนหน้า |  | เจ้าชายเตวิตา อูงา |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ประเดิมตำแหน่ง |  | นายกรัฐมนตรีตองงา  (1 มกราคม 1876 – 18 ธันวาคม 1879) |  | เชอร์ลีย์ วัลเดมาร์ เบเกอร์ |
| เจ้าชายวูนา ตากีตากีมาโลฮี |  | มกุฎราชกุมารตองงา  (4 พฤศจิกายน 1875  – 18 ธันวาคม 1879) |  | เจ้าชายอูเอลีงาโตนี งู |
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน :  VIAF
เครื่องอิสริยาภรณ์ซามุฌนิสจ์

| เครื่องอิสริยาภรณ์ "ซามุฌนิสจ์" |
| --- | --- |

ประเภท: เครื่องอิสริยาภรณ์ระดับ 3
วันสถาปนา: 21 สิงหาคม พ.ศ. 2539
ประเทศ:  ประเทศยูเครน
ผู้สมควรได้รับ: เป็นผู้มีความเสียสละกล้าหาญยอมเสี่ยงชีวิตตัวเองเพื่อช่วยเหลือบุุคคลหรือสิ่งของ
สถานะ: ยังมีการรับอยู่
ลำดับเกียรติ
สูงกว่า: Order of the Heavenly Hundred Heroes
รองมา: Order of Princess Olga
หมายเหตุ:   แพรแถบเครื่องอิสริยาภรณ์ซามุฌนิสจ์
เครื่องอิสริยาภรณ์ "ซามุฌนิสจ์" (ยูเครน: О́рден «За му́жність») เป็นเครื่องอิสริยาภรณ์ของประเทศยูเครน จัดทำขึ้นในสมัยประธานาธิบดีแลออนิด กุชมา เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2539
รางวัลสำหรับประธานาธิบดียูเครนที่มีความกล้าหาญ

| ดาวแห่งความกล้าหาญ (1995—1996) | เครื่องราชแห่งความกล้าหาญ (1995—1996) |
| --- | --- |
เครื่องราช, ดาว และแพรแถบเครื่องอิสริยาภรณ์ซามุฌนิสจ์

| ชั้นที่ 1 | ชั้นที่ 1 | ชั้นที่ 2 | ชั้นที่ 3 |
| --- | --- | --- | --- |

แพรแถบ
ผู้ที่ได้รับ

Viktor Gurniak (1987-2014) - ทหารพราน, นักถ่ายภาพ, อาสาสมัคร ถูกสังหารในสงครามชาวรัสเซีย - ยูเครน
แหล่งข้อมูลอื่น

Laws of Ukraine «About the state awards of Ukraine»
State award of Ukraine – Order For Courage
Order For Courage
แม่น้ำปาเปโนโอ

| แม่น้ำปาเปโนโอ> ที่ตั้ง |
| --- | --- |
ประเทศ: เฟรนช์พอลินีเชีย
ลักษณะทางกายภาพ

ต้นน้ำ:  
 • ตำแหน่ง: ตาฮีตีตอนกลาง
 • ระดับความสูง: 300 ft (91 m)
 
ปากน้ำ:  
 • ตำแหน่ง: ตาฮีตีตอนเหนือ
 • ระดับความสูง: 2 ft (0.61 m)
ความยาว: 20 mi (32 km)
แม่น้ำปาเปโนโอ (ตาฮีตี: Papeno'o) เป็นแม่น้ำในเกาะตาฮีตี เฟรนช์พอลินีเชีย โดยบริเวณต้นน้ำอยู่บริเวณแนวเทือกเขาของตาฮีตีทางตะวันออกของศูนย์กลางเมืองปาเปเอเต และปากน้ำอยู่บริเวณอ่าวตาฮีตีใกล้กับปาเปเอโน แม่น้ำมีความยาว 20 ไมล์ และมีความกว้างปากแม่น้ำ 10 ฟุต น้ำทั้งหมดไหลลงมหาสมุทรแปซิฟิก แม่น้ำก่อตัวจากการละลายของหิมะของเขาโอโรเฮนา ซึ่งตั้งอยู่ตอนกลางของตาฮีตี และไหลไปทางเหนือมุ่งสู่อารูเอ เมื่อไหลไปทางเหนือ แม่น้ำจะสะสมน้ำจากหิมะที่ละลายเพิ่มขึ้น จนทำให้เป็นแม่น้ำที่มีความกว้าง 10 ฟุตเป็นระยะทาง 12 ไมล์ก่อนลงสู่มหาสมุทร ปาหแม่น้ำตั้งอยู่ใกล้กับอารูเอ จุดสูงสุดของแม่น้ำแห่งนี้อยู่ที่ 4,000 ฟุตในบริเวณเทือกเขาของตาฮีตี ส่วนจุดต่ำสุดอยู่ที่ 2 ฟุต เมื่อแม่น้ำปาเปโนโอบรรจบกับมหาสมุทร
แคว้นฆัตลอน

| แคว้นฆัตลอน ทาจิก: Вилояти Хатлон |
| --- | --- |
แคว้น

อาณาเขตแคว้นฆัตลอนในประเทศทาจิกิสถาน
พิกัด: 37°50′N 69°00′E﻿ / ﻿37.833°N 69.000°E﻿ / 37.833; 69.000
ประเทศ:  ทาจิกิสถาน
ศูนย์กลางการบริหาร: บอฆทาร์
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 24,700 ตร.กม. (9,500 ตร.ไมล์)
ประชากร (2020)
 • ทั้งหมด: 3,348,300 คน
 • ความหนาแน่น: 140 คน/ตร.กม. (350 คน/ตร.ไมล์)
รหัส ISO 3166: TJ-KT
ดัชนีการพัฒนามนุษย์ (2017): 0.622 ปานกลาง
ภาษาราชการ:   รัสเซีย (นานาชาติพันธุ์)  ทาจิก (รัฐ) 
แคว้นฆัตลอน (ทาจิก: Вилояти Хатлон, อักษรโรมัน: Viloyati Xatlon) หนึ่งในสี่แคว้นของประเทศทาจิกิสถานที่มีมีประชากรมากที่สุดจากสี่เขตการปกครองในประเทศ แคว้นนี้ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ และมีอาณาเขตติดกับอัฟกานิสถานทางตะวันออกเฉียงใต้ และอุซเบกิสถานทางตะวันตก ศูนย์กลางการบริหารของแคว้นคือเมืองบอฆทาร์ ซึ่งเดิมเรียกว่า Qurghonteppa และ Kurgan-Tyube
แคว้นฆัตลอนมีพื้นที่อยู่ที่ 24,700 ตารางกิโลเมตร และประกอบด้วย 21 เขตและ 4 เมืองในระดับเขต จำนวนประชากรทั้งหมดของแคว้นฆัตลอนในปี 2020 อยู่ที่ 3,348,300 คน ซึ่งเพิ่มขึ้นจาก 2,677,251 คนจากการสำรวจสำมะโนประชากรปี 2010 ประชากรในหแคว้นส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม
เจฏฏินาฑ

ปิลไลยาร์วินายการ์โกยิลในศิวะคงคา
เจฏฏินาฑ (เทวนาครี: चेट्टीनाड; Chettinad) หรือ ฌฒฒินาฒุ (ทมิฬ: செட்டிநாடு; Chettinadu) เป็นภูมิภาคที่กินพื้นที่ส่วนใหญ่ของอำเภอศิวะคงคาและบางส่วนของอำเภอปูดูโกฏไฏในโจละนาฑูของรัฐทมิฬนาฑู ประเทศอินเดีย เป็นพื้นที่ที่ในอดีตอยู่ภายใต้การปกครองของรามนาฑแห่งปันฑยนาฑู
ศัพทมูล

ชื่อเจฏฏินาฑ แปลว่า "ดินแดน (นาฑู) ของชาว เจฏฏิยาร์"
วัฒนธรรม

เจฏฏินาฑเป็นที่รู้จักจากวัฒนธรรมศิลปะ สถาปัตยกรรม และอาหาร
วัฒนธรรม > อาหารเจฏฏินาฑ

อาหารเจฏฏินาฑ
แกงไก่อาหารเจฏฏินาฑ (Chettinad Chicken) ซึ่งเป็นที่รู้จักทั่วไป
อาหารเจฏฏินาฑเป็นที่รู้จักในฐานะอาหารภูมิภาคหนึ่งของอาหารอินเดียใต้ มีลักษณะเด่นคือการใช่เครื่องแกงที่เผ็ดร้อน อาหารขึ้นชื่อเช่นแกงไก่เจฏฏินาฑ (Chettinad Chicken)
วัฒนธรรม > สถาปัตยกรรม

บ้านเรือนของเจฏฏินาฑนิยมก่อสร้างโดยใช้หิน karai สีอ่อน
แม่น้ำวาคช์

| แม่น้ำวาคช์ |
| --- | --- |
แม่น้ำวาคช์ (สีน้ำเงิน)
ที่ตั้ง
ประเทศ: คีร์กีซสถาน, ทาจิกิสถาน
ลักษณะทางกายภาพ
ปากน้ำ: แม่น้ำอามูดาร์ยา
 • พิกัด: 37°06′40″N 68°18′51″E﻿ / ﻿37.1112°N 68.3141°E﻿ / 37.1112; 68.3141
ความยาว: 786 km (488 mi)
พื้นที่ลุ่มน้ำ: 39,100 km2 (15,100 sq mi)

อัตราการไหล:  
 • เฉลี่ย: 621 m3/s (21,900 cu ft/s)
 
ลุ่มน้ำ
ลำดับแม่น้ำ: อามูดาร์ยา→ ทะเลอารัล
แม่น้ำวาคช์ (รัสเซีย และทาจิก: Вахш, อักษรโรมัน: Vaxsh, เปอร์เซีย: وخش) เป็นแม่น้ำในเอเชียกลาง ทางทิศเหนือของประเทศทาจิกิสถาน เป็นหนึ่งในแม่น้ำสายสำคัญของประเทศทาจิกิสถาน เป็นแควแม่น้ำของแม่น้ำอามูดาร์ยา
แม่น้ำไหลผ่านเทือกเขาปามีร์ ผ่านเขตแดนที่มีภูเขามากมาย มีช่องน้ำแคบ ๆ ที่มีช่องเขาลึก
โกโลไว

โกโลไว (ตองงา: Kolovai) เป็นหมู่บ้าน (เมือง) ตั้งอยู่บนเกาะโตงาตาปู ประเทศตองงา ในปี ค.ศ. 2006 มีประชากรทั้งสิ้น 4,098 คน หมู่บ้านนี้มีชื่อเสียงในด้านการเต้นลากาลากา ซึ่งเป็นนาฏศิลป์ประจำชาติของตองงา นอกจากนี้ในบริเวณนี้ยังเป็นที่อยู่อาศัยของ Pteropus tonganus ซึ่งเป็นค้างคาวผลไม้ชนิดหนึ่ง
เขาปีนาตูโบ

| เขาปีนาตูโบ |
| --- | --- |
เขาปีนาตูโบที่กำลังปะทุในวันที่12 มิถุนายน พ.ศ. 2534 สามวันก่อนที่จะระเบิดครั้งใหญ่
จุดสูงสุด
ความสูง เหนือระดับน้ำทะเล:   1,486 m (4,875 ft) (ปัจจุบัน)  1,745 m (5,725 ft) (ก่อนภูเขาไฟระเบิดใน พ.ศ. 2534) 
รายชื่อ: ภูเขาไฟมีกำลัง
พิกัด: 15°08′30″N 120°21′00″E﻿ / ﻿15.14167°N 120.35000°E﻿ / 15.14167; 120.35000 
ข้อมูลทางภูมิศาสตร์
เขาปีนาตูโบที่ตั้งในประเทศฟิลิปปินส์ 
ที่ตั้ง: เกาะลูซอน
ประเทศ: ฟิลิปปินส์
เขต: กิตนางลูโซน
จังหวัด: ปัมปังกา ตาร์ลัก ซัมบาเลส
เทือกเขา: ทิวเขาซัมบาเลส
ข้อมูลทางธรณีวิทยา
อายุหิน: ระหว่าง 635,000 ± 80,000 และ 1.1 ± 0.09 ล้านปีก่อน
ประเภทภูเขา: แอ่งยุบปากปล่อง-กรวยภูเขาไฟสลับชั้น
การปะทุครั้งล่าสุด: ค.ศ. 1993
เขาปีนาตูโบ (ตากาล็อก: Bundok Pinatubo; อังกฤษ: Mount Pinatubo) เป็นภูเขาไฟประเภทกรวยสลับชั้นที่มีพลังอยู่ ตั้งอยู่บนเกาะลูซอน ประเทศฟิลิปปินส์ บริเวณทิวเขาซัมบาเลส เหนือกรุงมะนิลา  ทหารสเปนค้นพบเมื่อครั้งล่าอาณานิคมเมื่อ พ.ศ. 2099 เป็นที่รู้จักจากการระเบิดครั้งใหญ่เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2534 ปัจจุบันเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ ปินาตูโบเป็นภาษาตากาล็อกแปลว่าปลูก
ลักษณะภูมิศาสตร์

เขาปีนาตูโบเป็นภูเขาไฟประเภทกรวยสลับชั้นที่มีพลังอยู่ มีความสูง 1,750 เมตร อายุราว 9,000 ปี ก่อนการระเบิดถูกปกคลุมไปด้วยป่าดงดิบ 
และเป็นพื่นที่เกษตรกรรมในการปลูกข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และพืชชนิดอื่น ๆ มีทะเลสาบปากปล่องภูเขาไฟอยู่
การระเบิดเมื่อปี พ.ศ. 2534

การระเบิดเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2534 หลังจากสงบลง 600 ปี พื้นที่โดยรอบ 20 กิโลเมตรรู้สึกถึงการระเบิดและถูกปกคลุมด้วยเถ้าภูเขาไฟจนมืดมิดทันที เกิดสะเก็ดภูเขาไฟทำลายสิ่งก่อสร้างในพื้นที่ ลาวาที่ไหลออกมาจากปากปล่องภูเขาไฟเข้าทำลายบ้านเรือนประชาชน เกิดโคลนถล่มและน้ำท่วม และก่อให้เกิดแก๊สซัลเฟอร์ไดออกไซด์ได้ลอยขึ้นสู่บรรยากาศชั้นสตราโทสเฟียร์ถึง 25 ไมล์ และได้ไปผสมกับความชื้นทำให้เกิดเป็นเมฆปกคลุมอยู่รอบโลกถึง 21 วัน นักธรณีวิทยาได้กล่าวไว้ว่า การระเบิดครั้งนี้เป็นครั้งที่รุนแรงและยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีการจดบันทึกไว้ โดยกลุ่มก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่เกิดขึ้นจะยังคงปกคลุมและหมุนอยู่รอบโลกไปอีกถึง 5 ปี คาดว่ามีประมาณ 20 ล้านตัน ถึงแม้ว่าการระเบิดของภูเขาปินาตูโบจะส่งสารเคมีไปทั่วโลกทั้งซีกโลกเหนือและซีกโลกใต้ อาคารหลายแห่งถล่มลงมาเพราะการทับถมของหินพัมมิซ ทำให้ทางการเร่งอพยพประชาชนกว่า 40,000 - 331,00 คนออกจากพื้นที่ โรงเรียนหลายแห่งถูกปิด และมีผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจเพราะเถ้าภูเขาไฟเป็นจำนวนมาก
ผลกระทบจากการระเบิด

ขณะการระเบิดหลายพื้นที่ไม่มีไฟฟ้าและน้ำประปาใช้ ระบบสาธารณูปโภคได้รับความเสียหาย ทางการระงับเที่ยวบินที่มุ่งหน้าผ่าเกาะลูซอนทั้งหมด
มีผู้ได้รับผลกระทบจากการระเบิด 2.1 ล้านคน มีผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าว 857 คน ความเสียหายประเมินเป็นมูลค่า 3925.5 ล้านเปโซ พื้นที่ป่าไม้ถูกทำลายไป 150 ตารางกิโลเมตร พื้นที่การเกษตรเสียหาย 800 ตารางกิโลเมตร ทางด้านปศุสัตว์มีสัตว์เลี้ยงของเกษตรกรตาย 800,000 ตัว
ผลกระทบในประเทศไทย

ประเทศไทยได้รับผลกระทบจากเถ้าภูเขาไฟที่จังหวัดสงขลา นราธิวาส และปัตตานี เกิดมลภาวะทางอากาศ และแหล่งน้ำของประชาชน รวมทั้งปัญหาโรคทางเดินหายใจด้วย
แม่พระแห่งสุขภาพดี

| แม่พระประจักษ์แห่งเวฬางกัณณิ |
| --- | --- |
มหาวิหารแห่งเวฬางกัณณิ รัฐทมิฬนาฑู
สถานที่: เวฬางกัณณิ อินเดีย
วันที่: คริสต์ศตวรรศที่ 16 - 17
ผู้พบ: เด็กหนุ่มคนหนึ่ง
ประเภท: การประจักษ์ของพระแม่มารีย์
การรับรอง: ยังไม่ได้รับการรับรอง
สักการสถาน: มหาวิหารเวฬางกัณณิ
วันฉลอง: 8 กันยายน
แม่พระแห่งสุขภาพดี (อังกฤษ: Our Lady of Good Health) หรือ อาโรกกิยอันไน (ทมิฬ: ஆரோக்கிய அன்னை; Ārōkkiya annai) หรือรู้จักกันในนาม แม่พระประจักษ์แห่งเวฬางกัณณิ เป็นสมัญญานามของพระแม่มารีย์ที่เกี่ยวเนื่องกับการประจักษ์ของพระแม่มารีย์ถึงสองครั้งต่อเด็กขายนมเนยในเมืองเวฬางกัณณิ รัฐทมิฬนาฑู ประเทศอินเดีย ในระหว่างคริสต์ศตวรรศที่ 16 ถึง 17 ตามตำนานได้เล่าถึงการประจักษ์ฯ ต่อเด็กชายผู้อยู่ระหว่างทางไปส่งนมเนยให้กับลูกค้าที่อยู่ห่างไกลออกไป เขาได้พักระหว่างทางใต้ต้นบันยันและพบกับหญิงสาวรูปงามอุ้มทารกในมือได้ขอน้ำนมจากเขาเพื่อให้ลูกของนางดื่ม ซึ่งเขาก็ได้มอบให้ก่อนจะออกเดินทางต่อ หลังเขาไปส่งนมเนยถึงมือลูกค้า เขาได้ขอโทษขอโพยในความล่าช้า และน้ำนมอาจมีไม่เต็มขวดเพราะได้มอบให้เด็กทารกดื่มระหว่างทาง แต่น่าอัศจรรย์ใจเมื่อเปิดฝาออกมา น้ำนมทั้งหมดกลับมีอยู่เต็มขวด และการประจักษ์อีกครั้งก็เกิดในลักษณะคล้ายกันกับเด็กหนุ่มผู้ขายนมเนยให้กับผู้คนที่สัญจรไปมาภายใต้ต้นบันยัน ในวันนั้นเขาไม่มีลูกค้าเลย บวกกับเขาป่วยและอากาศร้อนระอุ ไม่นานนักก็มีหญิงสาวรูปงามที่อุ้มทารกในมือได้มาขนมเนยจากเขา หลังได้รับนมเนยแล้ว ครั้งนี้หญิงสาวรูปงามได้ขอร้องให้เขาเดินทางไปนาคปัฏฏินัม ตามหาชาวคาทอลิกในเมืองนั้นให้สร้างโบสถ์ขึ้นที่เวฬางกัณณินีเพื่อถวายเกียรติแด่นาง ทันใดที่นางพูดจบเขาได้หายจากอาการป่วยที่มีทันที อันเป็นที่มาของพระสมัญญานาม อาโรกกิยอันไน ในภาษาทมิฬ ซึ่ง อาโรกกิย คือ อโรค คือปราศจากโรคภัย และ อันไน แปลว่า พระนางหรือคุณแม่
การประจักษ์นี้ไม่เคยได้รับการรับรองจากศาสนจักรคาทอลิก อย่างไรก็ตาม สามารถพบโบสถ์ บาซิลิกา และรูปเคารพอันเนื่องจากการประจักษ์ฯ นี้ได้ทั่วโลก เช่น โบสถ์กราฮามาเรียอันไนเวลังกันนี (Graha Maria Annai Velangkanni) ที่สร้างด้วยสถาปัตยกรรมอินโดนีเซียในเมดัน อินโดนีเซีย เป็นต้น
เพลงชาติทาจิกิสถาน

| คำแปล: เพลงชาติ (ทาจิกิสถาน) |
| --- | --- |
Surudi milli

เนื้อร้อง: กุลนาซาร์ เคลดี
ทำนอง: สุไลมาน ยูดาคอฟ
รับไปใช้: กันยายน พ.ศ. 2534

ตัวอย่างเสียง
ไฟล์ ช่วยเหลือ
 
เพลงชาติทาจิกิสถาน (บรรเลง)
เพลงชาติทาจิกิสถาน (ทาจิก: Суруди Миллӣ; Surudi milli; แปลว่า เพลงชาติ) เป็นเพลงชาติสมัยหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียต เริ่มใช้อย่างเป็นทางการมาตั้งแต่ พ.ศ. 2534  ประพันธ์เนื้อร้องโดย กุลนาซาร์ เคลดี (Gulnazar Keldi) ทำนองมาจากเพลงชาติสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตทาจิก ซึ่งแต่งโดย สุไลมาน ยูดาคอฟ (Suleiman Yudakov)
เนื้อร้อง

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| ภาษาทาจิก อักษรซีริลลิก | ภาษาทาจิก อักษรเปอร์เซีย-อาหรับ | ถ่ายเสียงด้วยอักษรโรมัน | คำแปล |
|  Диёри арҷманди мо, Ба бахти мо сари азизи ту баланд бод, Саодати ту, давлати ту бегазанд бод. Зи дурии замонахо расидаем, Ба зери парчами ту саф кашидаем, кашидаем. Зинда бош, эй Ватан, Тоҷикистони озоди ман! Барои нангу номи мо Ту аз умеди рафтагони мо нишонаӣ, Ту баҳри ворисон ҷахони ҷовидонаӣ, Хазон намерасад ба навбаҳори ту, Ки мазраи вафо бувад канори ту, канори ту. Зинда бош, эй Ватан, Тоҷикистони озоди ман! Ту модаре ягонаӣ, Бақои ту бувад бақои хонадони мо, Мароми ту бувад мароми ҷисму ҷони мо, Зи ту саодати абад насиби мост, Ту ҳастиву ҳама ҷаҳон ҳабиби мост, ҳабиби мост. Зинда бош, эй Ватан, Тоҷикистони озоди ман! |  دیار ارجمند ما به بخت ما سر عزیز تو بلند باد سعادت تو، دولت تو بی‌گزند باد ز دوری زمانه‌ها رسیده‌ام به زیر پرچم تو صف كشیده‌ام كشیده‌ام زنده باش، ای وطن تاجیكستان آزاد من برای ننگ نام ما تو از امید رفتگان ما نشانه‌ای تو بهر وارثان جهان جاودانه‌ای خزان نمی‌رسد به نوبهار تو كه مزرع وفا بود كنار تو كنار تو زنده باش، ای وطن تاجیكستان آزاد من تو مادر یگانه‌ای به كوی تو بود بهای خاندان ما مرام تو بود مرام جسم و جان ما ز تو سعادت ابد نصیب ماست تو هستی و همه جهان حبیب ماست حبیب ماست زنده باش، ای وطن تاجیكستان آزاد من |  Diyori arjmandi mo, Ba bacti mo sari azizi tu baland bod, Saodati tu, davlati tu begazand bod. Zi duriyi zamonaho rasidayem, Ba zeri parčami tu saf kašidayem, kašidayem. Zinda boš, ey Vatan, Tojikistoni ozodi man! Baroyi nangi nomi mo Tu az umedi raftagoni mo nišonayi, Tu bahri vorison jahoni jovidonayi, Cazon namerasad ba navbahori tu, Ki mazrai vafo buvad kanori tu, kanori tu. Zinda boš, ey Vatan, Tojikistoni ozodi man! Tu modare yagonayi, Baqoyi tu buvad baqoyi conadoni mo, Maromi tu buvad maromi jismu joni mo. Zi tu saodati abad nasibi most, Tu hastivu hama jahon habibi most, habibi most. Zinda boš, ey Vatan, Tojikistoni ozodi man! |  ประเทศที่เรารักยิ่งเอย เราสุขใจที่ได้เห็นเกียรติภูมิของเธอ ขอเธอจงประสบแต่ความสุขและความเจริญรุ่งเรืองชั่วกาลนาน เราได้มาถึงวันนี้ตั้งแต่สมัยนานมาแล้ว เราขอยืนใต้ร่มธงแห่งเธอ ใต้ร่มธงแห่งเธอ มาตุภูมิของข้าจงเจริญ แผ่นดินทาจิกิสถานเสรี ! เธอคือสัญลักษณ์แห่งความหวังของบรรพชน เกียรติและศักดิ์ศรีของเรา เธอคือโลกนิรันดรของบุตรแห่งเธอ ฤดูใบไม้ผลิของเธอจักไม่มีวันสุดสิ้น เราขอภักดีต่อเธอ ภักดีต่อเธอ มาตุภูมิของข้าจงเจริญ แผ่นดินทาจิกิสถานเสรี ! เธอคือมาดรแห่งเราทุกผู้ อนาคตของเธอก็คืออนาคตของเรา ความหมายของเธอก็คือความหมายแห่งกายและใจเราด้วยเช่นกัน เธอมอบความสุขแก่เราตลอดกาล เพราะเธอ เราจึงรักโลกใบนี้ ! จึงรักโลกใบนี้ ! มาตุภูมิของข้าจงเจริญ แผ่นดินทาจิกิสถานเสรี ! |
แหล่งข้อมูลอื่น

Tádzsikisztán magyar honlapja เก็บถาวร 2011-07-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เพลงชาติทาจิกิสถาน "ซูรูดิ มิลลิ" - Himnuszok
ภาษาทาจิก

รูปแบบหนึ่งของภาาาเปอร์เซียในประเทศทาจิกิสถานและอุซเบกิสถาน
| ภาษาทาจิก |
| --- | --- |
Тоҷикӣ (Tojikī)
"ตอจิกิ" ในอักษรซีริลลิกและอักษรเปอร์เซีย-อาหรับ (รูปแบบแนสแทอ์ลีก)
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศทาจิกิสถานและอุซเบกิสถาน
ภูมิภาค: เอเชียกลาง
ชาติพันธุ์: ชาวทาจิก
จำนวนผู้พูด: 8.1 ล้านคน (6.4 ล้านคนในทาจิกิสถาน, 2012 UNSD)  (2012)
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อินโด-อิเรเนียนอิหร่านอิหร่านตะวันตกอิหร่านตะวันตกเฉียงใต้เปอร์เซียภาษาทาจิก
ภาษาถิ่น: Madaklashti                   
ระบบการเขียน: อักษรซีริลลิก, อักษรละติน, อักษรเปอร์เซีย (อดีต), อักษรฮีบรู (โดยชาวยิวบูฆอรอ), อักษรเบรลล์ทาจิก
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  ทาจิกิสถาน
ผู้วางระเบียบ: Rudaki Institute of Language and Literature
รหัสภาษา
ISO 639-1: tg
ISO 639-2: tgk
ISO 639-3: tgk
Linguasphere: 58-AAC-ci

บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ทาจิก (ทาจิก: Забони тоҷикӣ, Zaboni tojikī, [z̪a̝ˈbɔ̝(ː)ni̞ t̞ʰɔ̝dʒiˈkʰiː]) มีอีกชื่อว่า ภาษาเปอร์เซียทาจิก (форси́и тоҷикӣ́, forsii tojikī, [fɔ̝rˈs̪iji̞ t̞ʰɔ̝dʒiˈkʰiː]) เป็นภาษาเปอร์เซียรูปแบบหนึ่งที่มีผู้พูดโดยชาวทาจิกในประเทศทาจิกิสถานและอุซเบกิสถาน มีความใกล้ชิดกับภาษาดารี นักวิชาการบางส่วนจัดให้ภาษาทาจิกเป็นภาษาย่อยของภาษาเปอร์เซียมากกว่าเป็นภาษาของตนเอง ความนิยมของแนวคิดเรื่องภาษาทาจิกเป็นรูปแบบหนึ่งของภาษาเปอร์เซียมีมากจนกระทั่งในสมัยที่มีปัญญาชนชาวทาจิกพยายามจัดตั้งให้ภาษาทาจิกเป็นภาษาที่แยกจากภาษาเปอร์เซีย ซัดริดดีน อัยนี (Sadriddin Ayni) ปัญญาชนคนสำคัญ โต้แย้งกลับว่า ภาษาทาจิกไม่ใช่ "ภาษาย่อยที่ถูกทำให้เสื่อมลง" (bastardised dialect) ของภาษาเปอร์เซีย ปัญหาที่ว่าภาษาทาจิกและเปอร์เซียเป็นภาษาย่อยสองภาษาของภาษาเดียวกันหรือเป็นสองภาษาที่ไม่ต่อเนื่องนั้นมีความเป็นการเมืองอยู่ในนั้นด้วย
ภาษาทาจิกเป็นหนึ่งในสองภาษาราชการของประเทศทาจิกิสถาน ส่วนอีกภาษาหนึ่งคือภาษารัสเซีย ซึ่งเป็นภาษาราชการระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ ภาษานี้มีความต่างจากภาษาเปอร์เซียที่ใช้พูดในอิหร่านและอัฟกานิสถาน ซึ่งเป็นผลมาจากการแบ่งแยกดินแดนทางการเมือง การแบ่งแยกทางภูมิศาสตร์และการจัดมาตรฐานทางภาษา รวมทั้งอิทธิพลของภาษารัสเซียและภาษากลุ่มเตอร์กิกที่อยู่รอบ ๆ มาตรฐานของภาษานี้ยึดตามสำเนียงตะวันตกเฉียงเหนือของทาจิกิสถานซึ่งเป็นเมืองเก่าของซามาร์คันฑ์ และได้รับอิทธิพลจากภาษาอุซเบกด้วย ภาษาทาจิกมีหน่วยคำในคำศัพท์ การออกเสียงและไวยากรณ์ซึ่งไม่มีในภาษาเปอร์เซียที่พูดในที่อื่น ซึ่งน่าจะเป็นมาจากการที่ถูกแบ่งแยกโดยภูมิศาสตร์เขตเทือกเขาของเอเชียกลาง