ยุทธการที่สตาลินกราด

ยุทธการใหญ่ในสงครามโลกครั้งที่สอง
| ด ค กแนวรบด้านตะวันออก |
| --- | --- |
 ค.ศ. 1941 บาร์บารอสซา แบรสต์  เบียวิสตอค–มินสค์  ระไซนี  โบรดี  เบสซาเรเบีย  ภัยพิบัติทาลลินน์  เลนินกราด  สโมเลนสค์ครั้งที่ 1  ฮาร์คอฟครั้งที่ 1  อูมัญ  โอเดสซา  เคียฟครั้งที่ 1  เซวัสโตปอล  รอสตอฟ  มอสโก  เคียร์ช  ฟินแลนด์ ค.ศ. 1942 ลูย์บัน  รเจฟ  โทโรเปตส์และฮอล์ม  เดเมียนสค์  ฮอล์มพ็อกเกต  เวลีคีเยลูคี  รเจฟ ฤดูร้อน 1942  ฮาร์คอฟครั้งที่ 2  สีน้ำเงิน  คอเคซัส  สตาลินกราด ยูเรนัส  มาร์ส  พายุฤดูหนาว  ลิตเติลแซเทิร์น ค.ศ. 1943 ไทดัลเวฟ  ฮาร์คอฟครั้งที่ 3  คูสค์  ฮาร์คอฟครั้งที่ 4  สโมเลนสค์ครั้งที่ 2  นีเปอร์ตอนล่าง  เคียฟครั้งที่ 2 ค.ศ. 1944 นีเปอร์และคาร์เพเทียน  เลนินกราดและนอฟโกรอด  คอร์ซุน-เชฟเชนคอฟสกี  นาร์วา  หย่อมฮูเบอ  ไครเมีย  ยาช–คีชีเนฟ  คาเรเลีย  บากราติออน  ลวอฟและซานโดเมียร์ซ  ดอพเพลคอพฟ์  ยาช–คีชีเนฟครั้งที่ 2  บอลติก  ริกา  ทาลลินน์  มูนซุนด์  เมเมล  แดแบร็ตแซ็น  ช่องดูกลา  เบลเกรด  เพ็ตซาโมและคิร์เคเนส  เคอร์ลันด์  ฮังการี บูดาเปสต์ ค.ศ. 1945 วิสตูลาและโอเดอร์  พอซนาน  ปรัสเซียตะวันออก  เคอนิชส์แบร์ค  ไฮลีเกนไบล์  ซัมลันด์  พอเมอเรเนียตะวันออก  คอลเบิร์ก  โซลสติส  ไซลีเชีย  เบรสเลา  ทะเลสาบบอลอโตน  เวียนนา  ที่ราบสูงซีโลว์  ฮัลเบอ  เบอร์ลิน  เชโกสโลวาเกีย การสงครามทางเรือ: ทะเลบอลติก  ทะเลดำ  มหาสมุทรอาร์กติก 
กรณีสีน้ำเงิน: การรุดหน้าของเยอรมนีในวันที่ 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1942 ถึง 18 พฤศจิกายน ค.ศ. 1942   ถึง 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1942   ถึง 22 กรกฎาคม ค.ศ. 1942  ถึง 1 สิงหาคม ค.ศ. 1942  ถึง 18 พฤศจิกายน ค.ศ. 1942
ยุทธการสตาลินกราด เป็นยุทธการใหญ่ของสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งนาซีเยอรมนีและพันธมิตรฝ่ายหนึ่ง สู้รบกับสหภาพโซเวียตอีกฝ่ายหนึ่ง เพื่อแย่งชิงการควบคุมนครสตาลินกราด (ปัจจุบันคือ วอลโกกราด ทางตะวันตกเฉียงใต้ของสหพันธรัฐรัสเซีย) ยุทธการดำเนินไประหว่างวันที่ 23 สิงหาคม ค.ศ. 1942 ถึง 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1943 ยุทธการสตาลินกราดเป็นยุทธการใหญ่ที่สุดบนแนวรบด้านตะวันออก และได้รับความสนใจเพราะความป่าเถื่อนและไม่สนใจต่อความสูญเสียทั้งทางทหารและพลเรือน นอกจากนี้ ยังเป็นหนึ่งในยุทธการนองเลือดที่สุดในประวัติศาสตร์การสงคราม โดยมีการประเมินความสูญเสียทั้งสองฝ่ายรวมกันขั้นสูงไว้เกือบสองล้านนาย ความสูญเสียอย่างหนักที่กองทัพเยอรมนีประสบนับเป็นจุดพลิกผันของสงคราม หลังยุทธการสตาลินกราด กำลังเยอรมันไม่อาจฟื้นคืนยอดอย่างเมื่อก่อนได้อีก และไม่บรรลุชัยชนะทางยุทธศาสตร์ในทางตะวันออกอีกเลย
เยอรมนีรุกเพื่อยึดสตาลินกราดเริ่มตั้งแต่ปลายฤดูร้อน ค.ศ. 1942 และได้รับการสนับสนุนจากการทิ้งระเบิดโดยกองทัพอากาศอย่างเข้มข้น ซึ่งทำให้พื้นที่ขนาดใหญ่ของนครกลายเป็นซากปรักหักพัง ท้ายที่สุด การรุกของเยอรมนีกลายมาติดหล่มการสู้รบอาคารต่ออาคาร และแม้จะควบคุมพื้นที่ของนครได้กว่า 90% ในบางครั้ง กองทัพเยอรมันกลับไม่สามารถขับไล่ผู้ป้องกันฝ่ายโซเวียตกลุ่มสุดท้ายที่ยึดฝั่งตะวันตกของแม่น้ำวอลกาอย่างเหนียวแน่น
วันที่ 19 พฤศจิกายน ค.ศ. 1942 กองทัพแดงเปิดฉากปฏิบัติการยูเรนัส การโจมตีสองง่ามหรือเรียกว่าคีมหนีบโดยมีเป้าหมายต่อกำลังพลโรมาเนียและฮังการีที่อ่อนแอ ซึ่งกำลังป้องกันปีกของกองทัพที่ 6 หลังจากมีการสู้รบอย่างหนัก ความสำเร็จของการโจมตีเหล่านี้ส่งผลให้ปีกที่ยึดไว้อย่างหลวม ๆ พังลง และกองทัพที่ 6 ถูกตัดขาดและล้อมในสตาลินกราด เมื่อฤดูหนาวของรัสเซียมาถึง กองทัพที่ 6 ก็อ่อนกำลังลงอย่างรวดเร็วจากความหนาว เนื่องจากขาดเสบียงอาหาร การโจมตีอย่างต่อเนื่องของโซเวียต ความกำกวมของการบังคับบัญชา ประกอบกับความเชื่อแน่แน่วใน "พลังแห่งการตั้งเจตนา" (power of the will) ของอดอล์ฟ ฮิตเลอร์ และค่านิยม "การยืนหยัด" (standing fast) ยิ่งเสริมฐานะยากลำบากของนาซีเยอรมนีขึ้นไปอีก ท้ายที่สุด ความล้มเหลวของกำลังเยอรมนีนอกวงล้อมในการเปิดวงล้อม ร่วมกับความล้มเหลวในการส่งกำลังบำรุงทางอากาศ ทำให้เกิดการพังทลายขั้นสุดท้าย เมื่อถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1943 การต้านทานของฝ่ายอักษะในสตาลินกราดยุติลงและส่วนที่เหลือของกองทัพที่ 6  ได้ยอมจำนนหรือไม่ก็ถูกทำลายไปก่อนหน้านั้นแล้ว