stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร

ระวังสับสนกับ วัดสิงห์
| วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร |
| --- | --- |
วิหารลายคำ (ซ้าย) พระเจดีย์ (กลาง) และพระอุโบสถ (ขวา) ภายในวัดพระสิงห์วรมหาวิหาร เมื่อปี พ.ศ. 2565

ชื่อสามัญ: วัดพระสิงห์
ที่ตั้ง: ถนนสามล้าน ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
ประเภท: พระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร
นิกาย: เถรวาท
พระพุทธรูปสำคัญ: พระพุทธสิหิงค์ (พระสิงห์)
ความพิเศษ: ประดิษฐานพระพุทธสิหิงค์ (พระสิงห์) (ศิลปะเชียงแสน)
จุดสนใจ: สักการะพระพุทธสิหิงค์ ชมซุ้มประตูโขง และจิตรกรรมฝาผนัง
การถ่ายภาพ: ไม่ควรใช้แฟลช ในถ่ายภาพจิตรกรรมฝาผนัง
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร (ไทยถิ่นเหนือ: ) พระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ในบริเวณคูเมืองเชียงใหม่ ถนนสามล้าน ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ วัดพระสิงห์ฯ เป็นวัดสำคัญวัดหนึ่งของเมืองเชียงใหม่ เป็นประดิษฐานพระสิงห์ (พระพุทธสิหิงค์) พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองเชียงใหม่และแผ่นดินล้านนา พระพุทธรูปเป็นศิลปะเชียงแสนรู้จักกันในชื่อ "เชียงแสนสิงห์หนึ่ง"
ประวัติ

พญาผายู กษัตริย์เชียงใหม่ราชวงศ์มังราย โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 1888 ขั้นแรกให้ก่อสร้างเจดีย์สูง 23 วา เพื่อบรรจุพระอัฐิของพญาคำฟู พระราชบิดา ต่อมาอีก 2 ปี จึงได้สร้างพระอาราม เสนาสนวิหาร ศาลาการเปรียญ หอไตร และกุฏิสงฆ์ เมื่อเสร็จเรียบร้อย ทรงตั้งชื่อว่า "วัดลีเชียงพระ" สมัยพญาแสนเมืองมาขึ้นครองเวียงเชียงใหม่ โปรดให้อัญเชิญพระพุทธสิหิงค์มาจากเมืองเชียงราย มาประดิษฐาน
ในวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2483 วัดพระสิงห์ได้รับพระกรุณาโปรดให้ยกเป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร
การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร ได้รับการประกาศเป็นโบราณสถานสำหรับชาติ ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 52 ตอนที่ 0ง วันที่ 8 มีนาคม 2478 พร้อมกับวัดอีกหลายแห่งในจังหวัดเชียงใหม่
ลำดับเจ้าอาวาส

วัดพระสิงห์เป็นวัดเก่าแก่ มีเจ้าอาวาสครองวัดสืบมาเท่าที่ปรากฏนามมีดังนี้
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ลำดับที่ | รายนาม | ดำรงตำแหน่ง (พ.ศ.) |
| 1. | พระอภัยจุลมหาเถระ | พ.ศ. 1888 รัชสมัยพญาผายู |
| 2. | สมเด็จพระศรีนันทะ | รัชสมัยพระเมกุฏิสุทธิวงศ์ |
| 3. | พระเจ้าจันทรังสีมหาเถระ | รัชสมัยพระเจ้ากาวิละ |
| 4. | สมเด็จพระจันทมหาเถระ | รัชสมัยพระยาพุทธวงศ์ |
| 5. | ครูบาโพธิ์ | ไม่ปรากฏ |
| 6. | พระกัญจนมหาเถระ | 2402 (รัชสมัยพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์) |
| 7. | พระเจ้าคันธา คนฺธโร | 2453 |
| 8. | ครูบาศรีวิชัย (อินเฟือน สิริวิชโย) (รักษาการ) | 2467 |
| 9. | พระแก้ว (รักษาการ) | 2475 |
| 10. | พระโพธิรังสี (ศรีโหม้ สุคนฺโธ) | 2482 - 2492 |
| 11. | พระอภัยสารทะ (สมบูรณ์ จนฺทวํโส) (รักษาการ) | 2492 - 2493 |
| 12. | พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (ฟู อตฺตสิโว) | 2493 - 2516 |
| 13. | พระธรรมสิทธาจารย์ (หนู ถาวโร) | 2516 - 2552 |
| 14. | พระเทพสิงหวราจารย์ (โสภณ โสภโณ) | 2552 - ปัจจุบัน |
อ่านเพิ่ม

วิทิตศาสนาทร (เกษม อุปสนฺโต), พระครู; และ, คนอื่น ๆ (2552). เรื่องเล่าจากภาพ วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร จังหวัดเชียงใหม่ (PDF). เชียงใหม่: วิทอินดีไซน์.{{cite book}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)[ลิงก์เสีย]
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร
สถานีย่อยประเทศไทย
สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
| ด ค กพระอารามหลวงชั้นเอก |
| --- | --- | --- |
| ชนิดราชวรมหาวิหาร |  วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม  วัดพระปฐมเจดีย์  วัดพระพุทธบาท (สระบุรี)  วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์  วัดสุทัศนเทพวราราม  วัดอรุณราชวราราม  |  |
| ชนิดราชวรวิหาร |  วัดนิเวศธรรมประวัติ  วัดบวรนิเวศ  วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม  วัดพระบรมธาตุไชยา  วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (สุโขทัย)  วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม  วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม  วัดราชโอรสาราม  วัดสุวรรณดาราราม  วัดเสนาสนาราม  |  |
| ชนิดวรมหาวิหาร |  วัดญาณสังวราราม  วัดพระธาตุพนม  วัดพระธาตุหริภุญชัย  วัดพระมหาธาตุ (นครศรีธรรมราช)  วัดพระศรีมหาธาตุ (บางเขน)  วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (พิษณุโลก)  วัดพระสิงห์ (เชียงใหม่)  |  |
18°47′19.5″N 98°58′52.37″E﻿ / ﻿18.788750°N 98.9812139°E﻿ / 18.788750; 98.9812139
วิหารลายคำ
พระพุทธสิหิงค์ ภายในวิหารลายคำ
บีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์

บีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ (อังกฤษ: BWF World Tour) เป็นการแข่งขันแบดมินตันระดับเกรด 2 ซึ่งได้รับการอนุมัติโดยสหพันธ์แบดมินตันโลก (บีดับเบิลยูเอฟ) การแข่งขันจัดขึ้นสำหรับผู้เล่นอันดับต้น ๆ ของโลกในประเภทเดี่ยว (ชายและหญิง) และประเภทคู่ (ชาย หญิงและหญิงผสม) การแข่งขันนี้ประกาศเมื่อวันที่ 19 มีนาคม ค.ศ. 2017 และมีผลบังคับใช้ในปี ค.ศ. 2018 โดยแทนที่การแข่งขันบีดับเบิลยูเอฟ ซูเปอร์ซีรีส์ ซึ่งจัดขึ้นตั้งแต่ปี  ค.ศ. 2007 ถึง  ค.ศ. 2017
บีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ แบ่งออกเป็น 6 ระดับ ได้แก่ เวิลด์ทัวร์ไฟนัลส์, ซูเปอร์ 1000, ซูเปอร์ 750, ซูเปอร์ 500 และ ซูเปอร์ 300 ตามลำดับ อีกหนึ่งประเภทของการแข่งขันระดับบีดับเบิลยูเอฟ ทัวร์ซูเปอร์ 100 ยังมีคะแนนการจัดอันดับให้
คุณสมบัติ > เงินรางวัล

ตารางนี้แสดงจำนวนเงินรางวัลขั้นต่ำสำหรับแต่ละระดับของการแข่งขันบีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ ค่าเงินทั้งหมดเป็นสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐ
| ปี | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เวิลด์ทัวร์ไฟนัลส์ | 1,500,000 | 1,500,000 | 1,500,000 | 1,500,000 | 1,500,000 | 2,500,000 | 2,500,000 | 3,000,000 | 3,500,000 |
| ซูเปอร์ 1000 | 1,000,000 | 1,000,000 | 1,100,000 | 850,000 | 1,000,000 | 1,250,000 | 1,300,000 | 1,450,000 | 1,450,000 |
| ซูเปอร์ 750 | 700,000 | 700,000 | 750,000 | 600,000 | 700,000 | 850,000 | 850,000 | 950,000 | 950,000 |
| ซูเปอร์ 500 | 350,000 | 350,000 | 400,000 | 320,000 | 350,000 | 420,000 | 420,000 | 475,000 | 500,000 |
| ซูเปอร์ 300 | 150,000 | 150,000 | 170,000 | 140,000 | 150,000 | 210,000 | 210,000 | 240,000 | 250,000 |
| ซูเปอร์ 100 | 75,000 | 75,000 | 90,000 | 75,000 | 75,000 | 100,000 | 100,000 | 110,000 | 120,000 |
เงินรางวัลจะมอบให้ตามสูตรต่อไปนี้:
Total\ prize\ money\ \times {\frac {Percentage}{100}}
เวิลด์ทัวร์ไฟนัลส์
| รอบ | ชายเดี่ยว | หญิงเดี่ยว | ชายคู่ | หญิงคู่ | คู่ผสม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ชนะเลิศ | 8.00% | 8.00% | 8.40% | 8.40% | 8.40% |
รองชนะเลิศ: 4.00%
รอบรองชนะเลิศ: 2.00%
| อันดับ 3 ในกลุ่ม | 1.10% | 1.10% | 1.30% | 1.30% | 1.30% |
| อันดับ 4 ในกลุ่ม | 0.60% | 0.60% | 0.70% | 0.70% | 0.70% |
ซูเปอร์ 1000 และ ซูเปอร์ 750
| รอบ | ชายเดี่ยว | หญิงเดี่ยว | ชายคู่ | หญิงคู่ | คู่ผสม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ชนะเลิศ | 7.00% | 7.00% | 7.40% | 7.40% | 7.40% |
| รองชนะเลิศ | 3.40% | 3.40% | 3.50% | 3.50% | 3.50% |
รอบรองชนะเลิศ: 1.4%
| รอบก่อนรองชนะเลิศ | 0.55% | 0.55% | 0.625% | 0.625% | 0.625% |
| 16 คนสุดท้าย | 0.3% | 0.3% | 0.325% | 0.325% | 0.325% |
32 คนสุดท้าย: 0.1%
ซูเปอร์ 500, ซูเปอร์ 300, และ ซูเปอร์ 100
| รอบ | ชายเดี่ยว | หญิงเดี่ยว | ชายคู่ | หญิงคู่ | คู่ผสม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ชนะเลิศ | 7.5% | 7.5% | 7.9% | 7.9% | 7.9% |
รองชนะเลิศ: 3.8%
| รอบรองชนะเลิศ | 1.45% | 1.45% | 1.40% | 1.40% | 1.40% |
| รอบก่อนรองชนะเลิศ | 0.6% | 0.6% | 0.725% | 0.725% | 0.725% |
| 16 คนสุดท้าย | 0.35% | 0.35% | 0.375% | 0.375% | 0.375% |
บีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ไฟนัลส์

บทความหลัก: บีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ไฟนัลส์
เมื่อสิ้นสุดฤดูกาลบีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ ผู้เล่นแปดคน / คู่ที่อยู่อันดับสูงสุดของบีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ ในแต่ละประเภทโดยมีผู้เล่นสูงสุดสองคน / คู่จากสมาคมสมาชิกเดียวกันจะต้องเล่นในทัวร์นาเมนต์รอบสุดท้ายที่เรียกว่าบีดับเบิลยูเอฟ เวิลด์ทัวร์ไฟนัลส์ โดยเงินรางวัลรวมขั้นต่ำคือ 1,500,000 ดอลลาร์สหรัฐ
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
ลี่ฟาน

| --- | --- |

ประเภท: Public company
การซื้อขาย: SSE: 601777
ISIN: CNE100000X10 
อุตสาหกรรม: Automotive
ก่อตั้ง: 1992; 33 ปีที่แล้ว (1992)
ผู้ก่อตั้ง: Yin Mingshan
สำนักงานใหญ่: Chongqing, China
พื้นที่ให้บริการ: China, South Asia, Middle East, Europe and Latin America
บุคลากรหลัก: Yin Mingshan (Chairman) Mou Gang (President)
ผลิตภัณฑ์: Commercial vehicles Passenger cars Microvans Dirt bike engines Motorcycles Sports shoes Wine
พนักงาน: 13,653
เว็บไซต์: lifan.com
ลี่ฟานอุตสาหกรรม (กรุ๊ป)  (จีน: 力帆实业（集团）股份有限公司; อังกฤษ: Lifan Industry (Group) Company) เป็นบริษัทผู้ผลิตรถจักรยานยนต์, รถยนต์ และเครื่องยนต์อเนกประสงค์สัญชาติจีน ได้รับการจัดอันดับเป็นธุรกิจขนาดใหญ่อันดับที่ 88 ของจีน จัดอันดับโดยนิตยสารฟอร์บส   ปัจจุบันจดทะเบียนเข้าจำหน่ายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์เซี่ยงไฮ้
ลี่ฟานมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่ฉงชิ่ง ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1992 โดยเริ่มจากร้านซ่อมรถจักรยานยนต์ ชื่อ "ศูนย์ซ่อมฉงชิ่งฮองด้า" (Chongqing Hongda Auto Fittings Research Centre)  ปัจจุบันเป็นผู้ผลิตรถจักรยานยนต์อันดับห้าของจีน  และเริ่มผลิตรถยนต์นั่งส่วนบุคคล และรถบรรทุก หลังการเข้าซื้อกิจการผลิตรถยนต์ยี่ห้ออื่นในปี 2003
วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร

| วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร |
| --- | --- |
พระธาตุเจดีย์หลวงมุมมองจากทิศตะวันออกเฉียงใต้ ในปี พ.ศ. 2565

ที่ตั้ง: ถนนพระปกเกล้า ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50200
ประเภท: พระอารามหลวง
เจ้าอาวาส: พระราชวชิรสิทธิ (อัมพร กตปุญฺโญ ป.ธ.๓)
ความพิเศษ: มีพระธาตุเจดีย์หลวงที่มีความสูงที่สุดในภาคเหนือ มีความสูงประมาณ 80 เมตร
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร (ไทยถิ่นเหนือ: )เป็นพระอารามหลวงในจังหวัดเชียงใหม่ มีชื่อเรียกหลายชื่อ ได้แก่ ราชกุฏาคาร วัดโชติการาม สร้างขึ้นในรัชสมัยพญาแสนเมืองมา พระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 7 แห่งราชวงศ์มังราย ไม่ปรากฏปีที่สร้างแน่ชัด สันนิษฐานว่าวัดแห่งนี้น่าจะสร้างในปี พ.ศ. 1928 - 1945 และมีการบูรณะมาหลายสมัย สำหรับพระธาตุเจดีย์มีขนาดความกว้างด้านละ 60 เมตร เป็นองค์พระเจดีย์ที่มีความสำคัญอีกองค์หนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ ในปัจจุบันคงเหลือสภาพเพียงครึ่งองค์ จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวใหญ่ในสมัยพระนางจิรประภาเทวี รัชกาลที่ 15 แห่งราชวงศ์มังราย มีการสันนิษฐานว่าเจดีย์อาจมีความสูงถึง 80 เมตร ซึ่งทำให้เป็นเจดีย์ที่สูงที่สุดในภาคเหนือในช่วงเวลาดังกล่าว
วัดเจดีย์หลวงสร้างอยู่กลางใจเมืองเชียงใหม่ ซึ่งแต่เดิมถือว่าเป็นศูนย์กลางทางการปกครองของอาณาจักรล้านนา ตั้งอยู่เลขที่ 103 ถนนพระปกเกล้า ตำบลพระสิงห์ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ มีเนื้อที่ภายในวัดประมาณ 32 ไร่ 1 งาน 27 ตารางวา
ประวัติ

จุลศักราช 289 (พ.ศ. 1874) พญาแสนภูโปรดให้สร้างเมืองเชียงแสน และต่อมาอีก 4 ปีทรงสร้างมหาวิหารขึ้นในกลางเมืองเชียงแสน คือวัดเจดีย์หลวงองค์ที่ 1 ซึ่งอยู่ในวัดพระเจ้าตนหลวง เมืองเชียงแสน สมัยพระเจ้าแสนเมืองมาซึ่งเป็นโอรสของพญากือนา ขณะที่มีพระชนมมายุ 39 ปี พระองค์โปรดให้สร้างพระเจดีย์หลวงกลางเมืองเชียงใหม่ แต่ยังไม่ทันแล้วเสร็จดีก็สวรรคต พระราชินีผู้เป็นอัครมเหสีของพระองค์ ได้โปรดให้ทำยอดพระธาตุเจดีย์หลวงจนแล้วเสร็จ
ปี พ.ศ. 2055 พระเมืองแก้ว พร้อมด้วยชาวเมืองทั้งหลาย เอาเงินมาทำกำแพงล้อมพระธาตุเจดีย์หลวง 3 ชั้นได้เงิน 254 กิโลกรัม จากนั้นจึงได้เอาเงินมาแลกเป็นทองคำจำนวน 30 กิโลกรัม แล้วแผ่เป็นแผ่นทึบหุ้มองค์พระธาตุเจดีย์หลวง เมื่อรวมกับทองคำที่หุ้มองค์พระเจดีย์หลวงอยู่เดิม ได้น้ำหนักทองคำถึง 2,382.517 กิโลกรัม
ประมาณ พ.ศ. 2088 สมัยพระนางจิรประภามหาเทวี  ได้เกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในเชียงใหม่ จึงทำให้ยอดพระเจดีย์หลวงหักพังทลายลงมา หลังจากนั้นพระเจดีย์หลวงจึงถูกทิ้งให้ร้างมานานกว่า 400 ปี กระทั่งปี พ.ศ. 2423 พระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 7 ได้รื้อพระวิหารหลังเก่าและสร้างวิหารหลวงขึ้นใหม่ด้วยไม้ทั้งหลัง
แต่เดิมวัดเจดีย์หลวง ชื่อ “โชติการามวิหาร” แปลว่า พระอารามที่มีแต่ความรุ่งเรืองสว่างไสว เนื่องจากเป็นสถานที่บรรจุพระเกศาธาตุ และพระธาตุขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีเรื่องเล่าต่อกันมาว่าในกาลครั้งหนึ่งเมื่อพระเจ้าอโศกมหาราชส่งสมณะทูต 8 รูป ภายใต้การนำพระโสณะ และ พระอุตตะระ เข้ามาเผยแพร่พระพุทธศาสนาในเขตสุวรรณภูมิ รวมทั้งภูมิภาคนี้ด้วย ได้นำเอาพระบรมธาตุมาบรรจุไว้ในองค์เจดีย์องค์เล็กสูง 3 ศอก ที่สร้างขึ้น ณ บริเวณอันเป็นที่ตั้งของพระธาตุเจดีย์หลวงในปัจจุบัน ในเวลานั้นมีชายผู้หนึ่งอายุ 120 ปี มีใจเลื่อมใส ได้แก้เอาผ้าห่มชุบน้ำมันจุดบูชา และได้ทำนายว่า ต่อไปในภายภาคหน้าตรงนี้จะเป็นอารามใหญ่ชื่อโชติการาม พวกลัวะทั้งหลายเอาข้าวของบูชาพระธาตุพระพุทธเจ้า จึงก่อเจดีย์หลังหนึ่งสูง 3 ศอกไว้เป็นที่สักการบูชา
นอกจากนี้ยังมีความหมายอีกนัยหนึ่งของคำว่า “โชติการาม” คือ เวลาที่มีการจุดประทีปโคมไฟไปประดับบูชาองค์พระธาตุเจดีย์หลวง จะปรากฏแสงสีสว่างไสว มองเห็นองค์พระเจดีย์คล้ายเชิงเทียนที่มีเปลวไฟลุกโชติช่วงสว่างไสว ดูแล้วมีความงดงามยิ่งนัก สามารถมองเห็นได้แต่ไกล
ต่อมาได้มีการเปลี่ยนชื่อมาเป็น “วัดเจดีย์หลวง” เนื่องจากในภาษาเหนือหรือคำเมือง หลวงแปลว่า “ใหญ่” หมายถึง พระธาตุเจดีย์ที่มีขนาดใหญ่
พระธาตุเจดีย์หลวง

พระธาตุเจดีย์หลวงนั้นถือว่าเป็นพระธาตุที่มีความสูงที่สุดในภาคเหนือ หรือล้านนา คือ สูงประมาณ 80 เมตร เมตร ฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส กว้างประมาณด้านละ 60 เมตร ถูกสร้างขึ้นในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 20 ถือว่าเป็นเจดีย์ที่มีความสำคัญที่สุดของเมืองเชียงใหม่
พระธาตุเจดีย์หลวงนั้นถูกสร้างขึ้นในในรัชสมัยพญาแสนเมืองมา (พ.ศ. 1928 - 1945) กษัตริย์องค์ที่ 7 แห่งราชวงศ์มังราย ซึ่งเป็นกษัตริย์ที่ปกครองเมืองเชียงใหม่ในขณะนั้น สร้างขึ้นเพื่ออุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้พญากือนา พระราชบิดา ซึ่งมีตำนานเล่ามาว่า พญากือนาซึ่งได้สวรรคตไปแล้ว ได้ปรากฏตัวแก่พ่อค้าชาวเชียงใหม่ที่เดินทางไปค้าขายที่พม่า ให้มาบอกว่าแก่พญาแสนเมืองมาผู้เป็นโอรสว่า ให้สร้างเจดีย์ไว้ท่ามกลางเวียง ให้สูงใหญ่พอให้คนที่อยู่ไกล 2,000 วา สามารถมองเห็นได้ แล้วอุทิศบุญกุศลเหล่านี้ให้แก่พญากือนา เพื่อให้พญากือนานั้นสามารถไปเกิดในเทวโลกได้ แต่พญาแสนเมืองมาเสด็จสวรรคตเสียก่อน พระนางติโลกจุฑาเทวีผู้เป็นมเหสีได้สืบทอด เจตนารมณ์สร้างต่อ จนเสร็จในรัชสมัยพญาสามฝั่งแกน ใช้เวลาสร้าง 5 ปี
ต่อมาได้มีการปฏิสังขรณ์ในสมัยพญาติโลกราช (พ.ศ. 1984 - 2030) พระองค์โปรดให้หมื่นด้ามพร้าคต นายช่างใหญ่ทำการปฏิสังขรณ์ โดยมีพระมหาสวามีสัทธัมกิติ เจ้าอาวาสองค์ที่ 7 ของวัดโชติการาม (วัดเจย์หลวง) เป็นกำลังสำคัญในการควบคุมดูแล และประสานงาน การปฏิรูปและก่อสร้างครั้งนี้ได้สร้างขยายเจดีย์ให้ใหญ่กว่าเดิม ใช้เวลาในการก่อสร้าง 3 ปี จึงแล้วเสร็จ
ในสมัยมหาเทวีจิรประภา รัชกาลที่ 15 แห่งราชวงศ์มังราย เกิดพายุฝนตกหนัก แผ่นดินไหว พระมหาเจดีย์หลวงได้พังทลายลงมาเหลือเพียงครึ่งองค์ จากนั้นก็ถูกปล่อยทิ้งร้างไปนานกว่า 4 ศตวรรษ พระมหาเจดีย์หลวงที่เห็นปัจจุบันกรมศิลปกรเพิ่งจะบูรณปฏิสังขรณ์เสร็จไปเมื่อ พ.ศ. 2535
เจดีย์หลวงตามคติความเชื่อเรื่องจักรวาลวิทยาของชาวลัวะ คติความเชื่อเรื่องจักรวาลวิทยา ในยุคแรกใช้อินทขีลเป็นสัญลักษณ์สะท้อนความเชื่อดั้งเดิมของชาวลัวะซึ่งได้ผสมผสานกับความเชื่อของพราหมณ์ ในระยะต่อมาเมื่อพระพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองขึ้นมาก ได้ใช้พระธาตุเจดีย์หลวงเป็นสัญลักษณ์ของศูนย์กลางจักรวาล คตินี้เห็นได้ชัดจากการสร้างเจดีย์หลวงให้สูงใหญ่ ตั้งอยู่กลางใจกลางเมือง เช่นเดียวกับเขาพระสุเมรุ ซึ่งเป็นศูนย์กลางจักรวาล
ปัจจุบันบริเวณวัดเจดีย์หลวงกลางเมืองเชียงใหม่ มีสิ่งสักการะหลากหลายได้แก่ เจดีย์หลวง อินทขีล ต้นยาง กุมภัณฑ์ พระฤๅษี ซึ่งสะท้อนพัฒนาการคติจักรวาลได้ปรับเปลี่ยนไปตามสถานการณ์ที่แวดล้อมของเมือง
คติเจดีย์หลวงในฐานะศูนย์กลางจักรวาล ปรากฏในคัมภีร์มหาทักษาเมือง กล่าวถึง การสร้างวัดสำคัญในเมืองเชียงใหม่ 9 แห่ง โดยกำหนดให้สอดคล้องกับชัยภูมิ และความเชื่อเรื่องทิศทั้ง 4 และทิศเฉียงอีก 4 เป็น 8 เมื่อทิศทั้ง 8 มาบรรจบกัน เกิดจุดศูนย์กลางรวมกันเป็น 9 ถือเป็นเลขมงคล ตำแหน่งจุดศูนย์กลางเมือง เป็นสะดือเมือง กำหนดให้เป็นเกตุเมืองตรงกับวัดเจดีย์หลวง วัดทั้ง 8 แห่งที่สร้างตามทักษาเมือง คือ
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| บริวารเมือง | ทิศตะวันตก (ทิศปัจฉิม) | วัดสวนดอก |
| อายุเมือง | ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ  (ทิศพายัพ) | วัดเจ็ดยอด |
| เดชเมือง | ทิศเหนือ  (ทิศอุดร) | วัดเชียงยืน |
| ศรีเมือง | ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ  (ทิศอีสาน) | วัดชัยศรีภูมิ |
| มูลเมือง | ทิศวะวันออก  (ทิศบูรพา) | วัดบุพพาราม |
| อุตสาหเมือง | ทิศตะวันออกเฉียงใต้  (ทิศอาคเนย์) | วัดชัยมงคล |
| มนตรีเมือง | ทิศใต้  (ทิศทักษิณ) | วัดนันทาราม |
| กาลกิณีเมือง | ทิศตะวันตกเฉียงใต้  (ทิศหรดี) | วัดตโปทาราม |
พระธาตุเจดีย์หลวง > ช้างรอบพระธาตุเจดีย์หลวง

มหาเจดีย์หลวงที่พระนางเจ้าติโลกจุฑาราชเทวีทรงก่อสร้างนั้น พระนางทรงให้ยกฉัตรยอดมหาเจดีย์ แล้วปิดด้วยทองคำ พร้อมทั้งเอาแก้ว 3 ลูก ใส่ยอดมหาเจดีย์นั้นไว้ ประดับด้วยโขงประตูทั้ง 4 ด้าน มี พระพุทธรูปปูนปั้นประทับนั่งในโขงทั้ง 4 ด้าน มีรูป พญานาคปั้นเต็มตัว 8 ตัว ตัวละ 5 หัว อยู่ใน 2 ข้างบันได รูปปั้นราชสีห์ 4 ตัว ตั้งอยู่ตรงสี่มุมของมหาเจดีย์ มีรูปปั้นช้างค้ำรายล้อมรอบองค์เจดีย์หลวงนั้นมี 28 เชือก แต่ในประวัติศาสตร์มีเพียง 8 เชือกเท่านั้น ที่มีการตั้งชื่อให้เฉพาะ ซึ่งชื่อช้าง 8 เชือกที่ล้อมเจดีย์หลวง นับจากนับตามลำดับตั้งแต่ตัวที่อยู่ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ (ทิศอีสาน) เวียนมาตามทิศตะวันออก มีดังนี้
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ตัวที่ | 1 | เมฆบังวัน | ตัวที่ | 2 | ข่มพลแสน |
| ตัวที่ | 3 | ดาบแสนด้าม | ตัวที่ | 4 | หอกแสนลำ |
| ตัวที่ | 5 | ก๋องแสนแหล้ง | ตัวที่ | 6 | หน้าไม้แสนเปียง |
| ตัวที่ | 7 | แสนเขื่อนก๊าน | ตัวที่ | 8 | ไฟแสนเต๋า |
การสร้างรูปปั้นช้างนั้น เป็นการส่งเสริมกำลังเมืองในทางด้านไสยศาสตร์เพื่อให้เมืองมีความแข็งแรงยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังมีพิธีการสักการบูชาพญาช้างทั้ง 8 เชือก เพราะเชื่อว่า จะทำให้เกิดสวัสดิมงคล นำความสงบสุขมาสู่บ้านเมือง ศัตรูไม่กล้ามารุกรานย่ำยีเมืองได้ เพราะชื่อพญาช้างที่ตั้งขึ้นนั้น เป็นพลังอำนาจก่อเกิดเดชานุภาพ อิทธิฤทธิ์ ข่มขู่บดบัง ขวางกั้น กำจัด ปราบปรามอริราชศัตรูที่จะมารุกราน ให้แพ้ภัยแตกพ่ายหนีไปเอง ซึ่งแต่ละชื่อมีความหมายดังนี้
เมื่อศัตรูยกพลเสนามารุกราน ล่วงล้ำเข้ามาในเขตพระราชอาณาจักร จะเกิดอาเพศ ท้องฟ้ามืดมิดด้วยเมฆหมอกปกคลุม ธรรมชาติวิปริตแปรปรวน น่ากลัวยิ่งนัก ทำให้ผู้รุกรานหวาดผวาภัยพิบัติ ตกใจกลัวแตกพ่ายหนีไป จึงได้ชื่อว่า “เมฆบังวัน”
เมื่อผู้รุกรานยกทัพเข้ามาใกล้ แม้จะมีพลโยธาทหารกล้าเรือนแสน ก็จะเกิดอาการมึนเมาลืมหลง ไม่อาจครองสติยับยั้งอยู่ได้ ต้องระส่ำระส่าย แตกพ่ายหนีไป จึงได้ชื่อว่า “ข่มพลแสน”
เมื่อข้าศึกศัตรูผู้รุกรานเข้ามา แม้จะมีกำลังพลมากมาย มีศาตรา มีด พร้า ด้ามคมเป็นแสน ๆ เล่ม ก็ไม่อาจเข้าใกล้ทำร้ายได้ มีแต่จะเกิดหวาดหวั่นขาดกลัวแตกหนีไป จึงได้ชื่อว่า “ดาบแสนด้าม”
เมื่อข้าศึกศัตรูผู้รุกรานเข้ามารานรบ แม้จะมีกำลังพลกล้าหาญมากมาย มีศาสตราอันคมยาว หอกแหลนหลาวเป็นแสน ก็ไม่อาจเข้ามาราวีได้ จึงต้องแตกพ่ายหนีไป จึงได้ชื่อว่า “หอกแสนลำ”
เมื่อข้าศึกศัตรูผู้รุกรานเข้ามา แม้จะมีกำลังพลจำนวนมาก มีอาวุธปืนเป็นแสนกระบอก ก็ไม่สามารถทำอันตรายได้ ต้องแตกพ่ายหนีไป จึงได้ชื่อว่า “ปืนแสนแหล้ง”
เมื่อผู้รุกรานบุกรุกเข้ามา แม้จะมีกำลังพลมากมาย มีหน้าไม้คันธนูเป็นแสน ๆ ไม่สามารถทำอันตรายได้ ต้องแตกพ่ายหนีไป จึงได้ชื่อว่า “หน้าไม้แสนเกี๋ยง”
เมื่อข้าศึกอาจหาญล้ำแดนเข้ามา แม้ด้วยกำลังพลหัตถีนึก กองทัพช้างมีเป็นแสนเชือก ก็ไม่อาจหักหาญเข้ามาได้ มีแต่จะอลม่านแตกตื่นแกหนีไปสิ้น จึงได้ชื่อว่า “แสนเขื่อนกั้น” (บางแห่งเป็น แสนเขื่อนก๊าน)
เมื่อข้าศึกเข้ามาหมายย่ำยี ก็จะเกิดอาการร้อนเร่าเหมือนเพลิงเผาผลาญรอบด้าน เลยแตกพ่ายหนีไปด้วยความทุกข์ทรมาน จึงได้ชื่อว่า “ไฟแสนเต๋า”
พระธาตุเจดีย์หลวง > สรุปประวัติพระเจดีย์หลวง

พระเจดีย์หลวงสร้างขึ้นในรัชสมัยของพญาแสนเมืองมา เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้พญากือนา พระราชบิดา แต่สร้างไม่เสร็จ ได้เสด็จสวรรคตเสียก่อน ต่อมาพระนางเจ้าติโลกจุฑาราชเทวี พระมเหสีของพญาเมืองมา ก่อสร้างต่อจนแล้วเสร็จในรัชสมัยพญาสามฝั่งแกน เรียกกันว่า “กู่หลวง” พญาติโลกราช โปรดให้หมื่นด้ามพร้าคตเป็นนายช่างใหญ่ดำเนินการปฏิสังขรณ์รพระเจดีย์หลวง ตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 2021 ในรัชสมัยพระเจ้ายอดเชียงรายได้ปิดทองภายในซุ้มจรนัมของพระเจดีย์ หลวงทั้ง 4 ด้าน
ในรัชสมัยพระเจ้าเมืองแก้ว เมื่อ พ.ศ. 2046 ได้โปรดให้สร้างหอพระแก้ว และอัญเชิญพระแก้วมรกตลงมาประดิษฐาน สร้างมหาวิหาร ส่วนการบูรณะพระเจดีย์หลวงได้ดำเนินการเพียงเล็กน้อย
ในที่สุดเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ ในปีพ.ศ. 2088 ในรัชสมัยพระนางเจ้ามหาเทวีจิรประภา ยอดพระเจดีย์หลวงก็พังทลายลงมา เหลือให้เห็นดังสภาพปัจจุบัน (ก่อนการบูรณะของกรมศิลปกร)
การประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร ได้รับการประกาศเป็นโบราณสถานสำหรับชาติ ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 52 ตอนที่ 0ง วันที่ 8 มีนาคม 2478 พร้อมกับวัดอีกหลายแห่งในจังหวัดเชียงใหม่
ลำดับเจ้าอาวาส

นับตั้งแต่วัดเจดีย์หลวงได้รับการฟื้นฟูในสมัยเจ้าแก้วนวรัฐ วัดเจดีย์หลวงมีเจ้าอาวาสปกครองมาแล้ว 8 รูปดังนี้
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| ลำดับที่ | รายนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ |
| 1 | พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์ สิริจนฺโท) | พ.ศ. 2471 | พ.ศ. 2474 |
| 2 | พระครูวินัยธรมั่น ภูริทตฺโต | พ.ศ. 2475 | พ.ศ. 2475 |
| 3 | พระครูนพีสีพิศาลคุณ (ทอง โฆษิโต) | พ.ศ. 2476 | พ.ศ. 2476 |
| 4 | พระพุทธิโศภน (แหวว ธมฺมทินฺโน) | พ.ศ. 2477 | พ.ศ. 2502 |
| 5* | พระญาณดิลก (พิมพ์ ธมฺมธโร) | พ.ศ. 2480 | พ.ศ. 2483 |
| 6 | พระธรรมดิลก (ขันธ์ ขันติโก) | พ.ศ. 2503 | พ.ศ. 2534 |
| 7 | พระพุทธพจนวราภรณ์ (จันทร์ กุสโล) | พ.ศ. 2534 | พ.ศ. 2551 |
| 8 | พระเทพวุฒาจารย์ (ชูเกียรติ อภโย) | พ.ศ. 2553 | พ.ศ. 2563 |
| 9 | พระราชวชิรสิทธิ (อัมพร กตปุญฺโญ) | 2564 | ปัจจุบัน |
พระญาณดิลก (พิมพ์ ธมฺมธโร) มาดำรงตำแหน่งพิเศษในฐานะผู้กำกับการคณะสงฆ์ มิใช่เจ้าอาวาส
แหล่งข้อมูลอื่น

สงวน โชติสุขรัตน์. ตำนานเมืองเหนือ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์, 2508.
ผจงวาด กมลเสรีรัตน์. นิทานพื้นบ้านภาคเหนือ. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น, 2545.
สุรพล ดำริห์กุล. แผ่นดินล้านนา. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ, 2539.
อัจฉรา วรรณเอก. นิทานพื้นบ้านล้านนา. กรุงเทพฯ : โอ เอส พริ้นติ้ง เฮ้าส์, 2539.
กระทรวงศึกษาธิการ. เล่าเรื่องเมืองเหนือว่าด้วยสถานที่สำคัญต่าง ๆ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภา, 2522.
ณัฐกานต์ ลิ่มสถาพร. เชียงใหม่หัวใจล้านนา. กรุงเทพฯ : ภัคธรรศ, 2544.
อนุรัตน์ วัฒนาวงศ์สว่าง. เชียงใหม่. กรุงเทพฯ : สารคดี, [2547].
สุดารา สุจฉายา. เชียงใหม่. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : สารคดี, 2543.
ทรงศักดิ์ ปรางค์วัฒนากุล. ล้านนาอันอุดม. เชียงใหม่ : คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2549
ตำนานพระธาตุวัดเจดีย์หลวง เชียงใหม่. เชียงใหม่ : โรงพิมพ์ศรีหงส์, 2473.
เสนอ นิลเดช. ศิลปะสถาปัตยกรรมล้านนา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพนฯ : เมืองโบราณ, 2539.
วิทยาลัยครูเชียงใหม่ ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่. วัดสำคัญของนครเชียงใหม่. เชียงใหม่ : วิทยาลัย, 2541.
หออินทขิล เสาหลักเมืองเชียงใหม่ และต้นยางนาขนาดใหญ่ ตั้งอยู่บริเวณด้านหน้าวัด
วัดเจดีย์หลวง เชียงใหม่
อาเทอร์ รอสตรอน

| เซอร์ อาเทอร์ รอสตรอน KBE, RD, RNR |
| --- | --- |
กัปตัน เอ.เอช. รอสตรอน ขณะดำรงตำแหน่งกัปตันเรืออาร์เอ็มเอส คาร์เพเทีย ภาพถูกถ่ายในวันที่ไปช่วยเหลือผู้รอดชีวิตจากอาร์เอ็มเอส ไททานิก เมื่อ ค.ศ. 1912
ชื่อเกิด: อาเทอร์ เฮนรี รอสตรอน
เกิด: 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1869(1869-05-14) โบลตัน เกรเทอร์แมนเชสเตอร์ ประเทศอังกฤษ
เสียชีวิต: 4 พฤศจิกายน ค.ศ. 1940(1940-11-04) (71 ปี) ชิปเพนแฮม วิลต์เชอร์ ประเทศอังกฤษ
สุสาน: โบสถ์เวสต์เอนด์แพริช เซาแทมป์ตัน ประเทศอังกฤษ
รับใช้:  สหราชอาณาจักร
แผนก/สังกัด:  กองหนุนราชนาวี
ประจำการ: 1886–1931 (พาณิชยนาวีอังกฤษ) 1893–1924 (กองหนุนราชนาวี)
ชั้นยศ: นาวาเอก – กองหนุนราชนาวี พลเรือจัตวา – คูนาร์ดไลน์
บังคับบัญชา: อาร์เอ็มเอส พันโนเนีย อาร์เอ็มเอส คาร์เพเทีย อาร์เอ็มเอส คาร์เมเนีย อาร์เอ็มเอส ลูซิเทเนีย อาร์เอ็มเอส คัมปาเนีย อาร์เอ็มเอส ออเรเนีย อาร์เอ็มเอส มอริเทเนีย อาร์เอ็มเอส อันดาเนีย อาร์เอ็มเอส แซกโซเนีย อาร์เอ็มเอส เบเรนกาเรีย
การยุทธ์: สงครามโลกครั้งที่ 1 การทัพกัลลิโพลี 
บำเหน็จ:  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จักรวรรดิบริติช  เครื่องราชอิสริยาภรณ์ข้าราชการกองหนุนราชนาวี  เหรียญยกย่องเชิดชูเกียรติ เหรียญทองรัฐสภา
เซอร์ อาเทอร์ เฮนรี รอสตรอน KBE, RD, RNR (อังกฤษ: Sir Arthur Henry Rostron; 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1869 – 4 พฤศจิกายน ค.ศ. 1940) เป็นกะลาสีเรือพาณิชย์ชาวบริติชและเจ้าหน้าที่เดินเรือของสายการเดินเรือคูนาร์ด (Cunard Line) เขาเป็นที่รู้จักกันดีในฐานะกัปตันของเรืออาร์เอ็มเอส คาร์เพเทีย (RMS Carpathia) เรือที่ไปช่วยเหลือผู้รอดชีวิตจากอาร์เอ็มเอส ไททานิก (RMS Titanic) ที่กำลังอับปางเมื่อ ค.ศ. 1912
รอสตรอนได้รับคำชมมากมายจากความพยายามอันแรงกล้าของเขาในการไปช่วยเหลือไททานิกก่อนที่จะอับปาง ตลอดจนการเตรียมการและปฏิบัติการช่วยเหลือผู้รอดชีวิตอย่างมีประสิทธิภาพ เขาได้รับรางวัลเหรียญทองรัฐสภาจากรัฐสภาสหรัฐ และเครื่องราชอิสริยาภรณ์จักรวรรดิบริติชชั้นทุติยาภรณ์ (KBE) เขาก้าวขึ้นเป็นพลเรือจัตวาแห่งกองเรือของคูนาร์ดและเกษียณอายุใน ค.ศ. 1931
เสียชีวิต

ตอนที่เขาป่วย รอสตรอนกับภรรยาเดินทางเยี่ยมมาร์กาเรต ลูกสาว ที่คาน เขาติดโรคปอดอักเสบและเสียชีวิตในโรงพยาบาลคอทเทจ ชิพเพนแฮม ในวันที่ 4 พฤศจิกายน ค.ศ. 1940 อายุ 71 ปี พิธีศพของเขาจัดขึ้นที่โบสถ์เวสต์เอนด์แพริช เซาแทมป์ตัน ในวันพฤหัสบดีที่ 7 พฤศจิกายน ค.ศ. 1940 เหลือเพียงภรรยา เอเธล มินนี และลูก 4 คน เอเธลเสียชีวิตในวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1943 ด้วยอายุ 69 ปี และฝังข้างเขาในสุสานโบสถ์เวสต์เอนด์
แหล่งข้อมูลอื่น

Carpathia: Passengers and Crew
Biography of Captain Rostron
Carpathia on Chris' Cunard Page
อาเทอร์ รอสตรอน ที่ไฟน์อะเกรฟ
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  เยอรมนี  สหรัฐ