stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ประตูเต๋อเชิ่ง

หอธนูเต๋อเชิ่งเหมิน
เต๋อเชิ่งเหมินในเวลากลางคืน โดยมีป้อมด้านหน้า
ประตูเต๋อเชิ่ง หรือ เต๋อเชิ่งเหมิน (จีนตัวย่อ: 德胜门; จีนตัวเต็ม: 德勝門; พินอิน: Déshèngmén; แปลตรงตัว: "ประตูแห่งชัยชนะอันมีคุณธรรม") เป็นประตูเมืองที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของกำแพงเมืองปักกิ่งทางทิศเหนือ ปัจจุบันเป็นหนึ่งในไม่กี่ประตูเมืองของปักกิ่งที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้ และกลายเป็นจุดสังเกตสำคัญบนถนนวงแหวนหมายเลข 2 ทางตอนเหนือของเมือง
โครงสร้างดั้งเดิมของประตูซึ่งสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1437 ประกอบด้วยสามส่วน ได้แก่ ประตูหลัก หอธนู และป้อมปราการ อย่างไรก็ตาม ประตูหลักถูกทำลายใน ค.ศ. 1921 และกำแพงเมืองถูกทุบทิ้งใน ค.ศ. 1969 ปัจจุบันเหลือเพียงหอธนูและป้อมปราการที่ยังคงอยู่ ซึ่งตั้งอยู่เหนือคูเมืองทางตอนเหนือของเมือง และภายในถูกใช้เป็นสถานที่จัดแสดงเหรียญโบราณ
ปัจจุบัน เต๋อเชิ่งเหมินเป็นจุดเชื่อมต่อการคมนาคมที่สำคัญทางตอนเหนือของปักกิ่ง บริเวณโดยรอบเป็นสะพานเต๋อเชิ่งเหมิน ซึ่งเป็นสะพานลอยแบบวงเวียนที่ช่วยกระจายการจราจรจากถนนวงแหวนรอบที่ 2 ไปยังทางด่วนปาต้าหลิ่ง ถนนที่เคยตัดผ่านประตูยังคงใช้ชื่อที่เกี่ยวข้องกับประตูนี้ โดยพื้นที่ทางใต้ของเต๋อเชิ่งเหมินและภายในกำแพงเมืองเดิมเรียกว่า "ถนนเต๋อเชิ่งเหมินใน" ส่วนทางตอนเหนือเรียกว่า "ถนนเต๋อเชิ่งเหมินนอก"
เต๋อเชิ่งเหมินมีความหมายว่า "ประตูแห่งชัยชนะอันมีคุณธรรม" ในสมัยโบราณ กองทัพจักรวรรดิจะเดินทางออกจากปักกิ่งผ่านเต๋อเชิ่งเหมินและกลับเข้ามาผ่านประตูอันติ้ง หรือ "ประตูแห่งสันติภาพและความมั่นคง"
การคมนาคมสาธารณะ

สาย 2 ของรถไฟใต้ดินปักกิ่ง มีสถานีใกล้กับเต๋อเชิ่งเหมินที่สถานีจี๋สุ่ยถาน นอกจากนี้ เต๋อเชิ่งเหมินยังเป็นจุดขึ้นรถรถโดยสารประจำทางปักกิ่งหลายสาย รวมถึงรถโดยสารท่องเที่ยวที่เดินทางไปกำแพงเมืองจีนที่ปาต้าหลิ่ง
กรมหลวงโยธาเทพ

| กรมหลวงโยธาเทพ |
| --- | --- |
เจ้าฟ้าต่างกรม
ภาพพิมพ์กรมหลวงโยธาเทพ คริสต์ศตวรรษที่ 17 จากหอสมุดแห่งชาติ กรุงปารีส
ประสูติ: พ.ศ. 2199
สวรรคต: พ.ศ. 2278 (ประมาณ 79 ปี) วัดพุทไธสวรรย์ อาณาจักรอยุธยา
พระสวามี: สมเด็จพระเพทราชา
พระบุตร: ตรัสน้อย
ราชวงศ์: ปราสาททอง (ประสูติ) บ้านพลูหลวง (อภิเษกสมรส)
พระบิดา: สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
พระมารดา: พระกษัตรีย์
ศาสนา: เถรวาท
กรมหลวงโยธาเทพ ภายหลังออกพระนามว่า สมเด็จพระรูปเจ้า มีพระนามเดิมว่า พระสุดาเทวี (คำให้การชาวกรุงเก่า) หรือ เจ้าฟ้าสุดาวดี (พ.ศ. 2199—2278) เป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งประสูติแต่พระมเหสีฝ่ายขวา พระองค์มีบทบาทด้านการค้าค่อนข้างสูงในรัชสมัยของพระราชบิดา และได้รับพระราชทานให้ดำรงพระอิสริยยศเป็น "กรมหลวงโยธาเทพ" และคงมีพระอำนาจสูงมาก โดยจดหมายเหตุลาลูแบร์กล่าวว่าพระองค์ "...ทรงพระเกียรติยศและเสด็จประทับ ณ พระมนทิราลัยเยี่ยงพระอัครมเหสี..." และบางครั้งชาวตะวันตกก็เรียกแทนพระองค์ว่าเป็น "ราชินี"
พระองค์มีบทบาทอย่างสูงเนื่องจากทรงมีส่วนริเริ่มการปฏิวัติผลัดแผ่นดิน ทั้งยังมีความสัมพันธ์อันดีกับแพทย์หลวงชาวฝรั่งเศสที่ชื่อดาเนียล บรูชบูรด์ ผู้ที่ถูกกล่าวโทษว่าวางยาลอบปลงพระชนม์สมเด็จพระนารายณ์ แต่ท้ายที่สุดพระองค์ก็ตกเป็นเหยื่อของเหตุการณ์นี้เสียเองทั้งที่ไม่เต็มพระทัยนัก ด้วยการเป็นพระมเหสีฝ่ายซ้ายของสมเด็จพระเพทราชา แต่หลังสิ้นรัชกาลสมเด็จพระเพทราชา พระองค์และกรมหลวงโยธาทิพได้ถวายบังคมออกจากพระบรมมหาราชวังมาประทับและดำรงพระชนม์อย่างสงบด้วยการผนวชเป็นรูปชี แต่นั้นเป็นต้นมาชาววังได้ออกพระนามว่า "สมเด็จพระรูปเจ้า" และดำรงพระชนม์เรื่อยมาจนกระทั่งสวรรคตในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เมื่อปี พ.ศ. 2278
พระประวัติ

คำให้การชาวกรุงเก่าระบุว่า กรมหลวงโยธาเทพมีพระนามเดิมว่าพระสุดาเทวี เป็นพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียวในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ที่ประสูติแต่พระกษัตรีย์พระมเหสีฝ่ายขวา (บางแห่งออกพระนามว่า เจ้าฟ้าสุริยงรัศมี) หรือพระอัครมเหสี เรื่องราวเบื้องต้นของพระองค์ปรากฏใน คู่มือทูตตอบ เขียนขึ้นโดยราชบัณฑิตไม่ปรากฏนามในสมัยกรุงศรีอยุธยาในปี พ.ศ. 2224 โดยในเนื้อความได้กล่าวถึงพระราชโอรส-ธิดาในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีเนื้อความระบุว่า ขณะนั้นพระราชธิดามีพระชนมายุได้ 25 พรรษา จึงสันนิษฐานว่าพระองค์ประสูติในปี พ.ศ. 2199 ส่วนเอกสารของบาทหลวงเดอชัวซีระบุว่า ใน พ.ศ. 2228 เจ้าฟ้าสุดาวดีมีพระชนมายุ 27 พรรษา ซึ่งปีประสูติจะตรงกับ พ.ศ. 2201
พระองค์เป็นพระราชธิดาที่โปรดปรานของพระราชบิดา หากมีผู้ใดเสกสมรสด้วยกับเจ้าฟ้าพระองค์นี้ก็ย่อมได้รับสิทธิธรรมเหนือราชบัลลังก์มากขึ้นด้วย และด้วยความที่เป็นพระราชธิดาที่ทรงโปรดปราน สมเด็จเจ้าฟ้าสุดาวดีจึงได้รับการแต่งตั้งให้เป็น เจ้าฟ้าต่างกรม เป็นพระองค์แรก ๆ พร้อมกับสมเด็จเจ้าฟ้าศรีสุพรรณ กรมหลวงโยธาทิพ พระขนิษฐาของสมเด็จพระนารายณ์ที่ได้รับการจัดตั้งจากเหล่าขุนนางข้าราชการเช่นกัน ซึ่งกรมหลวงโยธาทิพเป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง และเป็นพระขนิษฐาในสมเด็จพระนารายณ์ โดยในเรื่องราวดังกล่าวสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงนิพนธ์ไว้ในหนังสือตำนานวังหน้าเกี่ยวกับที่มาของเจ้าต่างกรม ความว่า
แต่เดิมมาขัตติยยศ ซึ่งสมเด็จพระเจ้าแผ่นดินทรงตั้งเจ้านายนั้น เป็นตำแหน่งเฉพาะพระองค์ เช่นเป็นพระราเมศวร พระบรมราชา พระอินทราชา พระอาทิตยวงศ์ ส่วนพระองค์หญิงก็มีพระนามปรากฏเป็น พระสุริโยทัย พระวิสุทรกษัตรีย์ เป็นต้น ครั้นในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มีเหตุเป็นอริกับพระเจ้าน้องยาเธอ จึงไม่ได้สถาปนาขัตติยยศพระองค์หนึ่งพระองค์ใด พระราชโอรสก็ไม่มี (มีจดหมายเหตุฝรั่งกล่าวว่า เมื่อพระอัครมเหสีทิวงคต สมเด็จพระนารายณ์มีพระราชประสงค์จะให้ข้าราชการในพระมเหสีคงอยู่แก่เจ้าฟ้าพระราชธิดา) จึงโปรดให้รวบรวมข้าราชการจัดตั้งขึ้นเป็นกรมกรมหนึ่ง เจ้ากรมเป็นที่หลวงโยธาเทพ ให้ขึ้นอยู่ในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าสุดาวดีราชธิดา และให้จัดตั้งอีกกรมหนึ่ง เจ้ากรมเป็นที่หลวงโยธาทิพ ให้ขึ้นอยู่ในสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าศรีสุพรรณอย่างเดียวกัน เจ้าฟ้าทั้งสองพระองค์นั้นจึงปรากฏพระนามตามกรมว่า เจ้าฟ้ากรมหลวงโยธาเทพพระองค์ ๑ เจ้าฟ้ากรมหลวงโยธาทิพพระองค์ ๑ เป็นปฐมเหตุที่จะมีเจ้านายต่างกรมสืบมาจนทุกวันนี้
พระประวัติ > ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

สมเด็จเจ้าฟ้าน้อย พระราชอนุชาในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงมีน้ำพระทัยและจรรยามารยาทละมุนละไมเป็นที่นิยมชมชอบของผู้คนในราชสำนักและราษฎรทั่วไป สมเด็จพระนารายณ์เองก็ทรงรักพระอนุชาองค์นี้ประดุจพระโอรส จึงมีพระราชดำริที่จะสถาปนาให้เป็นองค์รัชทายาท และยกสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงโยธาเทพ พระราชธิดาเพียงพระองค์เดียวของพระองค์ให้เป็นพระชายา จนถึงขั้นมีการเตรียมการจัดงานอภิเษกสมรส อีกทั้งเจ้าฟ้ากรมหลวงโยธาเทพเองก็มีพระปรารถนาอย่างลึกซึ้ง แต่ความหวังก็พังพินาศลงในกาลต่อมา เนื่องจากเจ้าฟ้าน้อยทรงลอบเป็นชู้กับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ (แจ่ม) พระสนมเอกของสมเด็จพระนารายณ์ ภายหลังท้าวศรีจุฬาลักษณ์ถูกลงโทษด้วยการโยนให้เสือกิน ส่วนเจ้าฟ้าน้อยได้รับโทษโบย จนเป็นอัมพาตที่พระชิวหา บ้างก็ว่าทรงแสร้งเป็นใบ้
ต่อมาสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีพระราชประสงค์ให้กรมหลวงโยธาเทพ อภิเษกสมรสกับพระปีย์ พระราชโอรสบุญธรรม แต่กรมหลวงโยธาเทพไม่ทรงยินยอมพร้อมพระทัยด้วย และพระองค์ทรงยึดมั่นในพระราชดำริเดิมที่จะอภิเษกสมรสกับเจ้าฟ้าน้อย และทรงขัดขืนพระราชประสงค์ของพระบิดา โดยปรากฏในบันทึกความทรงจำของบาทหลวง เดอะ แบส เกี่ยวกับชีวิตและการมรณกรรมของก็องสตังซ์ ฟอลคอน ความว่า
ฝ่ายเจ้าฟ้าหญิงนั้น ครั้นทรงได้รับแจ้งพระราชดำริ ก็ทรงไม่ยินยอมพร้อมพระทัยด้วย ชะรอยจะทรงมีความหยิ่งในราชสมภพ ดังที่เธอทรงแสดงอยู่ให้ประจักษ์ จึงไม่อาจลดพระองค์ลงมาอภิเษกกับบุคคลในชั้นไพร่ได้ หรือชะรอยจะเป็นดังที่คนทั้งหลายเข้าใจกันอยู่ กล่าวคือเธอมีน้ำพระทัยโน้มน้าวและผูกพันในทางอภิเษกสมรสมาแต่ก่อนกับพระปิตุลา [สมเด็จเจ้าฟ้าน้อย] อยู่แล้ว ...เธอก็ยังทรงยึดมั่นในพระราชดำริดั้งเดิมของในหลวงที่จะอภิเษกเธอให้แก่เจ้าชายองค์นั้นอยู่เสมอ แต่เรื่องได้ดำเนินไปอย่างลับ ๆ ดังที่กระผมได้ยินเขาพูดกันมา ว่าแม้ในหลวงหรือ มร.ก็องสตังซ์ [เจ้าพระยาวิชาเยนทร์] ก็มิได้ล่วงรู้ระแคะระคายเลย ในหลวงทรงขัดพระทัยเป็นอันมาก ในการที่พระราชธิดาทรงขัดขืนพระราชประสงค์อย่างหนักแน่น ไม่ทรงยินยอมอภิเษกสมรสกับพระปีย์...
ในช่วงปลายรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์ กรมหลวงโยธาเทพมิเคยปรากฏพระองค์ให้ชาวยุโรปคนใดพบเห็นเลย จึงเชื่อว่าในช่วงเวลานั้นพระองค์ทรงถูกหน่วงเหนี่ยวกักขังไว้ด้วยเช่นกันกับพระอนุชาของสมเด็จพระนารายณ์ด้วยเหตุผลทางการเมือง ในช่วงปลายรัชกาลของพระบรมชนกนาถ กรมหลวงโยธาเทพมีพระราชดำรัสสั่งให้ขับไล่คริสต์ศาสนิกชนออกจากราชอาณาจักร ชาวคริสต์จึงถูกจับใส่ตรวน ซึ่งรวมไปถึงสมเด็จพระสังฆราช เดอ เมเตลโลโปลิส เว้นแต่บาทหลวงคณะเยสุอิตที่ได้รับเสรีภาพและได้รับอนุญาตให้เข้าพบและปลอบโยนผู้จองจำ แต่หลังการลอบปลงพระชนม์เจ้าฟ้าน้อย กรมหลวงโยธาเทพโทมนัสนัก เพราะทรงสงวนพระองค์สำหรับอภิเษกสมรส กรมหลวงโยธาเทพทรงรู้สึกผิดหวังที่ต่อต้านฝรั่งเศส โดยนายพลเดฟาร์ฌระบุว่า "...ท้ายที่สุดก็ทรงเลือกที่จำดำรงพระชนม์อยู่ในฐานะพระมเหสีมากกว่าจะสิ้นพระชนม์อย่างไร้ความสุข พระราชพิธีอภิเษกสมรส [กับสมเด็จพระเพทราชา] ไม่ได้จัดขึ้นก่อนที่พวกเรา [นายพลเดฟาร์ฌ] จะเดินทางออกไป"
พระประวัติ > หลังการผลัดแผ่นดินและปลายพระชนม์ชีพ

หลังจากการสวรรคตของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สมเด็จพระเพทราชาได้ครองราชย์สืบมา และได้ทรงอภิเษกกรมหลวงโยธาเทพขึ้นเป็นพระมเหสีฝ่ายซ้ายเพื่อสิทธิธรรมแห่งราชบัลลังก์ ซึ่งกรมหลวงโยธาเทพเองเป็นผู้มีส่วนริเริ่มการปฏิวัติผลัดแผ่นดิน และตกเป็นเหยื่อของเหตุการณ์นี้เสียเองทั้งที่ไม่เต็มพระทัยต่อพระเพทราชานัก นอกจากนี้สมเด็จพระเพทราชาได้สั่งให้ปลงพระชนม์พระอนุชาสองพระองค์ของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช การที่ได้กรมหลวงโยธาเทพที่ทรงเป็นสมเด็จพระมเหสีฝ่ายซ้าย จึงทำให้พระเพทราชามีสิทธิธรรมในราชบัลลังก์สมบูรณ์มากขึ้น เมื่อครบถ้วนทศมาสกรมหลวงโยธาเทพก็ได้ให้พระประสูติกาลพระราชโอรสพระนามว่าตรัสน้อย โดยพระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ระบุว่าตรงกับเวลารุ่ง เดือน 10 ปีมะเส็ง จ.ศ. 1051 แต่พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ฉบับตัวเขียน ระบุว่าเป็นปีมะโรง จ.ศ. 1050 (พ.ศ. 2231)
แต่เดิมพระองค์ประทับอยู่ในพระตำหนักคูหาสวรรค์หรือพระตำหนักตึกภายในพระที่นั่งบรรยงก์รัตนาสน์ พระราชวังหลวงอยุธยา หลังจากสมเด็จพระเพทราชาเสด็จสวรรคต พระองค์และเจ้าฟ้าตรัสน้อยทรงย้ายไปประทับ ณ พระตำหนักใกล้วัดพุทไธศวรรย์ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเชื่อว่าประทับดังกล่าวปัจจุบันคือวัดเตว็ด เนื่องจากเป็นโบราณสถานที่ตั้งอยู่ไม่ไกลไปจากวัดพุทไธศวรรย์ ส่วนพระตำหนักคูหาสวรรค์ได้กลายเป็นที่ประทับของพระมเหสีองค์อื่น ๆ ของราชวงศ์บ้านพลูหลวงต่อไป พระองค์ทรงดำรงพระชนมชีพอย่างสงบสุข จนกระทั่งเสด็จสวรรคตเมื่อปี พ.ศ. 2278 สิริพระชนมายุได้ 79 พรรษา ในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศขณะที่ผนวชเป็นรูปชี โดยจดหมายเหตุเรื่องสมเด็จพระบรมศพ ระบุว่า
"วัน ๒ ๕ฯ ๖ จุลศักราช ๑๐๙๗ ปีเถาะสัพศก เพลาย่ำฆ้องค่ำแล้ว ๓ บาท สมเด็จพระรูปเจ้าเสด็จนิพพาน ณ วัดพุทไธสวรรย์ฯ [สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ] เสด็จลงไป ณ พระศพ จึงทรงฯ สั่งว่าให้เชิญสมเด็จพระบรมศพขึ้นไปไว้ ณ พระที่นั่งไพชยนต์มหาปราสาทนั้นแล..."
การนี้สมเด็จพระเจ้าบรมโกศโปรดเกล้าฯ ให้ทำพระเมรุขนาดน้อย ขื่อ 5 วา 2 ศอก แล้วเชิญพระศพขึ้นพระมหาพิชัยราชรถแห่ไปยังพระเมรุ ถวายพระเพลิงหน้าพระศพ พระสงฆ์ 10,000 รูป สดับปกรณ์ 3 วัน
พระราชกรณียกิจและพระจริยวัตร

พระราชกรณียกิจในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์ กรมหลวงโยธาเทพทรงรับผิดชอบกิจการในพระราชวังแทนพระราชมารดาที่เสด็จสวรรคต ทรงดูแลเรื่องต่าง ๆ นางสนมกำนัลขันที จนชาววังเรียกว่า "เจ้าวัง" เมื่อทรงกรมแล้วได้รับพระเกียรติยศอย่างสูงสุดคือ ได้รับพระราชทานหัวเมืองเอก โท ตรี จัตวา ส่วยสาอากรขนอนตลาดเลกสมในสังกัด มีพระคลังสินค้า เรือกำปั่น และเงินทุน นอกจากนี้ยังได้รับพระราชทานทรัพย์สินส่วนพระองค์อีกจำนวนมาก เรื่องราวของพระองค์ได้ปรากฏในจดหมายเหตุลาลูแบร์ เอกอัครราชทูตฝรั่งเศสในปลายรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ที่ได้ทำการบันทึกไว้ความว่า "...เจ้าฟ้าหญิงองค์ที่ข้าพเจ้าได้กล่าวแล้วว่าดำรงอิสริยยศเยี่ยงพระมเหสีนั้น กำลังทรงมีเรื่องหมางพระทัยอยู่กับพระราชบิดา ด้วยเหตุที่พระองค์ทรงกว้านการค้ากับต่างประเทศไว้เสียหมด" ด้วยเหตุนั้น พระองค์จึงมีเหตุหมางพระทัยกับพระราชบิดาที่เป็นอุปสรรคทางการค้าของพระองค์ นอกจากนี้พระองค์ยังทรงมีเรื่องบาดหมางกับเจ้าพระยาวิชาเยนทร์ เนื่องจากเขาได้เกณฑ์แรงงานสองพันคนจากที่ดินในอาณัติของพระองค์ เพื่อนำไปปฏิบัติการในเมืองเขมรช่วงปี ค.ศ. 1684 จึงเป็นเหตุให้ทรงกริ้วหนัก และพระองค์ก็ทรง "ไม่สบายพระทัยนักที่พวกฝรั่งเศสเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ในพระราชอาณาจักรเช่นนี้" ทั้งนี้ทรงตั้งตนเป็นปฏิปักษ์ต่อเจ้าพระยาวิชาเยนทร์ดังปรากฏความว่า "คุณพ่อบาทหลวงตอบพวกเราว่า หากทำตามที่เราเรียกร้องก็หมายหัว ม.ก็องสต็องซ์ไว้ได้เลย ทั่วทั้งอาณาจักรจะลุกขึ้น ตั้งกันเป็นหมู่เป็นพวก นับร้อยนับพัน จะเป็นโอกาสให้ศัตรูของเขา ซึ่งมีอยู่เป็นจำนวนมาก หนึ่งในนั้นคือ ราชินี [พระราชธิดา — กรมหลวงโยธาเทพ] ซึ่งทรงเย่อหยิ่งและผยองในศักดิ์ศรีอย่างยิ่ง"
ด้วยเหตุดังกล่าวในช่วงปี ค.ศ. 1687 มาดามลาโดแฟ็ง พระชายาในเจ้าชายหลุยส์ เลอกร็องโดแฟ็ง พระราชโอรสในพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส ได้ส่งทูตพิเศษนำของกำนัลมาพระราชทานให้ แต่พระองค์กลับปฏิเสธ โดยทรงอ้างว่าพระองค์ทรงมีฐานะ "ยากจน" เกินกว่าจะประทานของมีค่าที่จะเทียบกันได้เป็นการตอบแทน ซึ่งในจดหมายเวเรต์ถึงมาร์กีส์เดอแซนเญอเลก็ได้กล่าวถึงเหตุการณ์นี้ไว้ว่า "พระราชธิดาในองค์กษัตริย์สยามแสดงอาการโกรธแค้นพวกเรา เนื่องจากนางเกลียดชังเมอสิเยอร์ก็องสต็องซ์ซึ่งเคยลบหลู่ดูหมิ่นนางอยู่หลายครั้งหลายหน เรื่องนี้เป็นเรื่องจริง จนกระทั่งนางไม่ประสงค์จะรับของกำนัลของมาดามลาโดฟีนที่ส่งมาถวาย นี่แสดงให้เห็นความเกลียดชังของนางที่มีต่อเรา"
นอกจากนี้บาทหลวงตาชาร์ดก็ได้บันทึกเรื่องราวด้วยลายมือเขียนด้วยเช่นกัน แต่ก็แต่งเติมไปบ้าง ความว่า "ครั้งเมื่อมีผู้ไปเร่งรัดทาง (พระราชธิดา)...ให้เข้าไปยังราชสำนัก เพื่อจะได้คัดเลือกของหายากให้เป็นของกำนัลแด่พระชายาของพระโอรส เพราะจะเป็นการผิดวิสัยอย่างยิ่งที่ไม่ได้ตอบแทนน้ำใจของมาดามลาโดแฟ็ง พระนางตรัสตอบว่า ไม่ได้ทรงร่ำรวยพอที่จะส่งของกำนัลที่มีค่าเสมอกับของที่ส่งมาให้ และทรงแน่พระทัยว่า องค์พระบิดาจะได้ทรงกระทำทุกอย่างที่ทรงเห็นควรเหมาะกับพระนาง"
กล่าวกันว่าพระนางทรงมีความสัมพันธ์อันดีกับชาวฮอลันดาโดยผ่านแพทย์หลวงชาวฝรั่งเศสที่ชื่อดาเนียล บรูชบูรด์ (Daniel Brochebourde) ซึ่งนับถือนิกายโปรเตสแตนต์และตั้งตนเป็นปฏิปักษ์ต่อพระสันตะปาปาและพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 และเป็นผู้ที่ถูกกล่าวโทษว่าเป็นผู้วางยาพิษลอบปลงพระชนม์สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตามคำสั่งของฮอลันดาและพระเพทราชา
สถานที่อันเนื่องด้วยพระนาม

ซอยโยธาเทพ  อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

ปาลิน นารดาสิริ ได้รับบทของพระองค์ ในละครพรหมลิขิต ออกอากาศทางไทยทีวีสีช่อง 3
แหล่งข้อมูลอื่น

Bhawan Ruangsilp. Kromluang Yothathep: King Narai’s Daughter and Ayutthaya Court Intrigue. Journal of the Siam Society 104 (2016).
ภาวรรณ เรืองศิลป์. กรมหลวงโยธาเทพ: พระราชธิดาสมเด็จพระนารายณ์กับเล่ห์เพทุบายในราชสำนักอยุธยา (สุรเชษ์ฐ สุขลาภกิจ, แปล). วารสารประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 42 (ส.ค. 2560-ก.ค. 2561).
| ด ค กการเฉลิมพระยศเจ้านายในสมัยกรุงศรีอยุธยา |
| --- | --- | --- |
| กรมพระ | กรมพระเทพามาตย์ (กัน) • กรมพระเทพามาตุ (พลับ) |  |
| กรมหลวง | กรมหลวงราชานุรักษ์ • กรมหลวงพิพิธมนตรี • กรมหลวงโยธาทิพ • กรมหลวงโยธาเทพ • กรมหลวงอภัยนุชิต |  |
| กรมขุน | กรมขุนพรพินิต (*) () • กรมขุนยี่สารเสนีย์ • กรมขุนวิมลพัตร • กรมขุนสุรินทรสงคราม • กรมขุนเสนาบริรักษ์ • กรมขุนสุเรนทรพิทักษ์ • กรมขุนเสนาพิทักษ์ (*) • กรมขุนเสนีย์นุรักษ์ •  กรมขุนอนุรักษ์มนตรี () |  |
| กรมหมื่น | กรมหมื่นจิตรสุนทร • กรมหมื่นเทพพิพิธ • กรมหมื่นพิทักษ์ภูเบศร์ • กรมหมื่นสุนทรเทพ • กรมหมื่นเสพภักดี •  กรมหมื่นอินทรภักดี   = สืบราชสมบัติ • * = กรมพระราชวังบวร • ตัวเอียง = ฝ่ายใน |  |
สมัยกรุงศรีอยุธยา • สมัยกรุงธนบุรี • สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ 
สมเด็จพระนารายณ์ตามจินตนาการของชาวฝรั่งเศส
วัดเตว็ด
สมเด็จเจ้าฟ้าสุดาวดี กรมหลวงโยธาเทพ โดยจิตรกรชาวฝรั่งเศส
มาดามลาโดแฟ็ง พระสุณิสาในพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส ที่ส่งของกำนัลมาพระราชทานแต่กลับถูกกรมหลวงโยธาเทพปฏิเสธ
กระทรวงกสิกรรม การป่าไม้ และการประมง

| --- | --- |
ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ
ภาพรวมหน่วยงาน
เขตอำนาจ: รัฐบาลกัมพูชา
สำนักงานใหญ่: ถนนเหมา เจ๋อตง, พนมเปญ ประเทศกัมพูชา
รัฐมนตรี: ดิธ ตินา, รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกสิกรรม การป่าไม้ และการประมง
เว็บไซต์: maff.gov.kh
กระทรวงกสิกรรม การป่าไม้ และการประมง (เขมร: ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ) เป็นกระทรวงของรัฐบาลกัมพูชาที่รับผิดชอบในการควบคุมดูแลกิจกรรมทางการเกษตร ป่าไม้ และอุตสาหกรรมการประมงในประเทศกัมพูชา
สถาบันที่เกี่ยวข้อง

โรงเรียนของรัฐ บริษัท และสวนยางพาราที่เกี่ยวข้องกับกระทรวง ได้แก่
สากลวิทยาลัยภูมินท์กสิกรรม (RUA)
วิทยาสถานวิจัยและอภิวัฒน์กสิกรรมกัมพูชา (CARDI)
ศาลาชาติกสิกรรมแพรกเลียบ (PNCA)
โรงเรียนเกษตรแห่งชาติกำปงจาม
บริษัท ปัจจัยการผลิตทางการเกษตร
บริษัท กัมพูชา รัปเบอร์ ดีเวลลอปเม้นท์
สถาบันวิจัยยางกัมพูชา
บริษัทนำเข้าส่งออกขนส่งและอุปกรณ์ยาง
บริษัทปลูกยางพารา: Chup Rubber Plantation Co., Krek Rubber Plantation Co., Memut Rubber Plantation Co., Snoul Rubber Plantation Co., Chamkar Andong Rubber Plantation Co., Beungket Rubber Plantation Co. and Peam Cheing Rubber Plantation Co.
อาชญากรรมและประเด็นน่ากังวล

ในปี พ.ศ. 2550-2551 รัฐบาลกัมพูชาเป็นผู้รับผิดชอบในการขายพื้นที่ดินทั้งหมดร้อยละ 45 ในกัมพูชาให้กับนักลงทุนต่างชาติเป็นหลัก สัมปทานที่ดินจะใช้สำหรับโครงการเกษตรอุตสาหกรรม ป่าไม้ การท่องเที่ยว และก่อสร้าง แม้ว่าพื้นที่ส่วนใหญ่จะได้รับการคุ้มครองสัตว์ป่าหรือแม้กระทั่งอุทยานแห่งชาติก็ตาม (ดูทิวเขาบรรทัดเป็นตัวอย่าง) สัมปทานที่ดินเพื่อเศรษฐกิจ (Economic Land Concession: ELC) ส่วนใหญ่ได้รับการออกโดยฝ่าฝืนกฎหมายที่ดินของกัมพูชา พ.ศ. 2544 และพระราชกฤษฎีกาย่อยว่าด้วยสัมปทานที่ดินเพื่อเศรษฐกิจจึงทำให้มันผิดกฎหมาย
ผู้สังเกตการณ์มองว่าการขายที่ดินเป็นผลจากการแย่งชิงที่ดินและการทุจริตอย่างกว้างขวางภายในระบบตุลาการ กระทรวง และระบบราชการของกัมพูชา ซึ่งก่อให้เกิดความไม่สงบร้ายแรงทั่วประเทศในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
รัฐมนตรี

| รูป | รูป | ชื่อ | วาระ> จาก | วาระ> ถึง | พรรค |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | ชาน สะรุน ច័ន្ទ សារុន (b. 1948) | 30 พฤศจิกายน 2541 | 23 กันยายน 2556 | พรรคประชาชนกัมพูชา Chhea Song ( ឈា សុង) |
|  |  | อุข ราบุน (b. 1951) | 24 กันยายน 2556 | 5 เมษายน 2559 | พรรคประชาชนกัมพูชา |
|  |  | เวง สาคร វេង សាខុន (b. 1960) | 5 เมษายน 2559 | 8 ตุลาคม 2565 | พรรคประชาชนกัมพูชา |
|  |  | อูน พันธ์มุนีรัตน์ អូន ព័ន្ធមុនីរ័ត្ន (b. 1965) Acting | 8 ตุลาคม 2565 | 17 ตุลาคม 2565 | พรรคประชาชนกัมพูชา |
|  |  | ดิธ ตินา ឌិត ទីណា (b. 1979) | 17 ตุลาคม 2565 | ปัจจุบัน | พรรคประชาชนกัมพูชา |
ดูเพิ่ม

เกษตรกรรมในประเทศกัมพูชา
การทำลายป่าในประเทศกัมพูชา
แหล่งข้อมูลอื่น

Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries
Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries - Ministry directory
Forestry Administration, home page
| ด ค ก กระทรวงของรัฐบาลกัมพูชา |
| --- | --- | --- |
|  กสิกรรม การป่าไม้ และการประมง  กิจการพลเรือน  พาณิชยกรรม  ธรรมการและศาสนา  วัฒนธรรมและวิจิตรศิลปะ  อบรม ยุวชน และกีฬา  เศรษฐกิจและการคลัง  สิ่งแวดล้อม  การต่างประเทศและความร่วมมือนานาชาติ  สุขาภิบาล  อุตสาหกรรม วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม  การข่าว  มหาดไทย  ยุติธรรม  แรงงานและการฝึกอาชีพ  การจัดการที่ดิน การผังเมือง และการก่อสร้าง  เหมืองแร่และพลังงาน  ประสานงานรัฐสภาและตรวจราชการแผ่นดิน  ป้องกันราชอาณาจักร  แผนการ  ไปรษณีย์และโทรคมนาคม  โยธาธิการและคมนาคม  การพัฒนาชนบท  กิจการสังคม ทหารผ่านศึก และการฟื้นฟูเยาวชน  การท่องเที่ยว  ทรัพยากรน้ำและอุตุนิยมวิทยา  กิจการสตรี  |  กสิกรรม การป่าไม้ และการประมง  กิจการพลเรือน  พาณิชยกรรม  ธรรมการและศาสนา  วัฒนธรรมและวิจิตรศิลปะ  อบรม ยุวชน และกีฬา  เศรษฐกิจและการคลัง  สิ่งแวดล้อม  การต่างประเทศและความร่วมมือนานาชาติ  สุขาภิบาล  อุตสาหกรรม วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม  การข่าว  มหาดไทย  ยุติธรรม  แรงงานและการฝึกอาชีพ  การจัดการที่ดิน การผังเมือง และการก่อสร้าง  เหมืองแร่และพลังงาน  ประสานงานรัฐสภาและตรวจราชการแผ่นดิน  ป้องกันราชอาณาจักร  แผนการ  ไปรษณีย์และโทรคมนาคม  โยธาธิการและคมนาคม  การพัฒนาชนบท  กิจการสังคม ทหารผ่านศึก และการฟื้นฟูเยาวชน  การท่องเที่ยว  ทรัพยากรน้ำและอุตุนิยมวิทยา  กิจการสตรี  |  |
ทำเนียบกำลังรบในยุทธการที่เดียนเบียนฟู

นี่คือรายชื่อกองกำลังที่ร่วมรบในยุทธการที่เดียนเบียนฟู ระหว่างสงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่ง ซึ่งกองกำลังหลัก ๆ ได้แก่รายชื่อด้านล่างนี้
กองทัพประชาชนเวียดนาม

เวียดมินห์
กองทัพประชาชนเวียดนาม > ผู้บังคับบัญชา

ผู้บัญชาการ : พลเอก วอ เหวียน ยาป
หัวหน้าคณะเสนาธิการ : พลเอก เฮือง วัน ไท (Hoang Van Thaï)
กองทัพประชาชนเวียดนาม > ทหารราบ

กองพล 304, นายพล Hoang Sam :
กรมทหารราบที่ 9 (กองพัน 353, 375, 400)
กรมทหารราบที่ 57 (กองพัน 265, 346, 418)
กองพัน ทหารปืนใหญ่ที่ 345
กองพล 308, นายพล Vuong Thua Vu :
กรมทหารราบที่ 36 (กองพัน 80, 84, 89)
กรมทหารราบที่ 88 (กองพัน 23, 29, 322)
กรมทหารราบที่ 102 (กองพัน 18, 54, 79)
กองพันทหารปืนใหญ่
กองพล 312, นายพล Le Trong Tan :
กรมทหารราบที่ 141 (กองพัน 11, 16, 428)
กรมทหารราบที่ 165 (กองพัน 115, 542, 564)
กรมทหารราบที่ 209 (กองพัน 130, 154, 166)
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 154
กองพล 316, นายพล Le Quang Ba :
กรมทหารราบที่ 98 (กองพัน 215, 439, 933)
กรมทหารราบที่ 174 (กองพัน 249, 251, ?)
กรมทหารราบที่ 176 (กองพัน 888, 970, 999)
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 980
กรมทหารอิสระที่ 148 :
กองพัน 900 (ไม่ครบอัตรากำลัง)
กองพัน 910
กองพัน 920
กองร้อยสรรพาวุธที่ 121
กองร้อยขนส่งที่ 523
กองทัพประชาชนเวียดนาม > ทหารปืนใหญ่

กองพลหนักที่ 351, นายพล Vu Hien :
กรมทหารปืนใหญ่ที่ 45 (กองพัน 950, 954) (ปืนใหญ่ 105 มม. 24 กระบอก)
กรมทหารปืนใหญ่ที่ 675 (กองพัน 83, 175, 275) (ปืนใหญ่ 75 มม.18 กระบอก และเครื่องยิงลูกระเบิดขนาด 120 มม. 20 กระบอก)
กรมทหารเครื่องยิงลูกระเบิดหนักที่ 237 (เครื่องยิงลูกระเบิดขนาด 82 มม. 30 กระบอก)
กรมทหารต่อสู้อากาศยานที่ 367 (ปืนกลต่อสู้อากาศยานขนาด 12.7 มม. 100 กระบอก และปืนใหญ่ขนาด 37 มม. ของสหภาพโซเวียต รุ่นปี ค.ศ. 1939 80 กระบอก)
กรมทหารช่างที่ 151
หน่วยเครื่องยิงจรวด (เครื่องยิงจรวดคัทยูซา 12 เครื่อง)
ตัวเลขประมาณการกำลังพลทั้งหมด 80,000 คน โดยร่วมทั้งหน่วยประจำการและหน่วยลำเลียงยุทโธปกรณ์
ประมาณการการสูญเสียราว 23,000 คน
หน่วยปฏิบัติการพื้นที่ตะวันตกเฉียงเหนือ (Groupement Opérationnel du Nord-Ouest - GONO)

สหภาพฝรั่งเศส
หน่วยปฏิบัติการพื้นที่ตะวันตกเฉียงเหนือ (Groupement Opérationnel du Nord-Ouest - GONO) > ผู้บังคับบัญชา

กองบัญชาการ, พันเอก คริสตียอง เดอ กาสตรี
หน่วยย่อยด้านเหนือ (อานน์-มารี, กาบรีแอล), พันโท อังเดร ทรังการ์ (André Trancart)
หน่วยย่อยศูนย์กลาง (เบอาทรีซ, กลอดีน, ดอมีนีก, เอลียาน, อูแก็ตต์), พันโท ฌูลส์ โกเชร์ (Jules Gaucher) ต่อมาเปลี่ยนเป็น พันโท เลอเมอนิเยร์ (Lemeunier)
 Groupe Mobile 9 (GM 9) 
 (I/13 DBLE, III/13 DBLE, I/2 REI, III/3 RTA)
หน่วยย่อยด้านใต้ (อีซาแบล), พันโท อันเดร ลาลังด์ (André Lalande)
 Groupe Mobile 6 (GM 6) 
 (III/3 REI, II/1 RTA, V/7 RTA)
Groupement Aéroporté 2 (GAP 2), พันโท ปีแอร์ ลังเกลส์ (Pierre Langlais)
 (1 BEP, 8 BPC, 5 BPVN)
หน่วยปืนใหญ่, พันเอก ชาร์ล ปีร็อท (Charles Piroth)
 Groupement A, Major Alliou
 (III/10 RAC, 1 CEPML, 2 CMMLE) 
 Groupement B, Major Guy Knecht
 (II/4 RAC, 11/IV/4 RAC, I GAACEO, 1 CMMLE)
หลังพันเอกปีร็อทเสียชีวิตในคืนระหว่างวันที่ 15 - 16 มีนาคม ค.ศ. 1954 ผู้เข้ารับหน้าที่แทนคือพันโท กีย์ วายยังต์ (Guy Vaillant) ในวันที่ 20 มีนาคม โดยมีพันโท โรแบง (Colonel Robin) เป็นผู้ช่วย
หน่วยปฏิบัติการพื้นที่ตะวันตกเฉียงเหนือ (Groupement Opérationnel du Nord-Ouest - GONO) > ทหารพลร่ม

กองพันที่ 2 กรมทหารพลร่มไล่ล่าที่ 1  (II/1er RCP), Chef de bataillon Jean Bréchignac
กองพันพลร่มอาณานิคมที่ 1 (1er BPC), Capitaine Guy Bazin de Bezons
กองพันพลร่มอาณานิคมที่ 6 (6e BPC), Chef de bataillon Marcel Bigeard
กองพันพลร่มจู่โจมเร็วที่ 8 (8e BPC), Capitaine Pierre Tourret
กองพันพลร่มต่างด้าวที่ 1 (1er BEP), Chef de bataillon Maurice Guiraud
กองพันพลร่มต่างด้าวที่  2 (2e BEP), Chef de bataillon Hubert Liesenfelt
กองพันพลร่มเวียดนามที่ 5 (5e BPVN, 5 Bawouan), Capitaine André Botella
หน่วยปฏิบัติการพื้นที่ตะวันตกเฉียงเหนือ (Groupement Opérationnel du Nord-Ouest - GONO) > ทหารราบ

กองพันที่ 1 กึ่งกองพลน้อยที่ 13 กองทหารต่างด้าวฝรั่งเศส (I/13e DBLE), Chef de bataillon de Brinon
กองพันที่ 3 กึ่งกองพลน้อยที่ 13 กองทหารต่างด้าวฝรั่งเศส (III/13e DBLE), Chef de bataillon Paul Pégot
กองพันที่ 1 กรมทหารราบต่างด้าวที่ 2 (I/2e REI), Chef de bataillon Clémençon
กองพันที่ 3 กรมทหารราบต่างด้าวที่ 3 (III/3e REI), Chef de bataillon Henri Grand d'Esnon
กองพันที่ 2 กรมทหารตีรายเยอร์แอลจีเรียที่ 1(II/1er RTA), Capitaine Pierre Jeancenelle
กองพันที่ 3 กรมทหารตีรายเยอร์แอลจีเรียที่ 3(III/1e RTA), Capitaine Jean Garandeau
กองพันที่ 5 กรมทหารตีรายเยอร์แอลจีเรียที่ 7(V/7e RTA), Chef de bataillon Roland de Mecquenem
กองพันที่ 1 กรมทหารตีรายเยอร์โมร็อคโคที่ 4 (I/4e RTM), Chef de bataillon Jean Nicolas
2e Groupement de Tabors Marocains
กองพันชนชาติไทที่ 2 (BT 2), Chef de bataillon Maurice Chenel
กองพันชนชาติไทที่ 3 (BT 3), Chef de bataillon Léopold Thimonnier
กองพันเวียดนาม 301
กองร้อยไทขาว 2 กองร้อย, Capitaine Michel Duluat
Reliquats des Compagnies de Supplétifs Militaires (CSM) du 1er Groupement Mobile de Partisans Thaïs (GMPT 1), Capitaine Bordier, provenant de Lai Châu
Groupement Wième, Lieutenant Réginald Wième
กองร้อยช่วยรบที่ 431 (CSM 431)
กองร้อยช่วยรบที่ 432 (CSM 432)
กองร้อยช่วยรบที่ 434 (CSM 434)
กองร้อยช่วยรบที่ 413 (CSM 413)
กองร้อยช่วยรบที่ 414 (CSM 414)
กองร้อยช่วยรบที่ 415 (CSM 415)
กองร้อยช่วยรบที่ 433 (CSM 433)
กองร้อยช่วยรบที่ 272 (CSM 272)
กองร้อยช่วยรบที่ 341 (CSM 341)
กองร้อยช่วยรบที่ 416 (CSM 416)
กองร้อยช่วยรบที่ 424 (CSM 424)
กองร้อยช่วยรบที่ 248 (CM 248)
On notera que nombre d'unités ont été aérotransportées avec au moins une partie de leurs supplétifs.
หน่วยปฏิบัติการพื้นที่ตะวันตกเฉียงเหนือ (Groupement Opérationnel du Nord-Ouest - GONO) > ทหารม้ายานเกราะ

กองพันที่ 3 กรมทหารม้าไล่ล่าใช้ม้าที่ 1 (3/1 RCC), Capitaine Yves Hervouët (รถถัง M24 Chaffee 10 คัน)
1er Peloton (Bleu) du RICM (Régiment Infanterie Coloniale du Maroc)
2e Peloton (Rouge)
3e Peloton (Vert)