stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ช้างป่าแอฟริกา

| ช้างป่าแอฟริกา ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: สมัยไพลสโตซีน–ล่าสุด |
| --- | --- |

ช้างป่าแอฟริกาใน Nouabalé-Ndoki National Park
สถานะการอนุรักษ์
 เสี่ยงขั้นวิกฤติต่อการสูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
CITES Appendix I (CITES)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม Mammalia
อันดับ:: อันดับช้าง Proboscidea
วงศ์:: วงศ์ช้าง Elephantidae
สกุล:: ช้างแอฟริกา Loxodonta (Matschie, 1900)
สปีชีส์:: Loxodonta cyclotis
ชื่อทวินาม
Loxodonta cyclotis (Matschie, 1900)


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์   ถิ่นที่อยู่   อาจมีอยู่ (ถิ่นที่อยู่)   อาจสูญพันธุ์
ช้างป่าแอฟริกา (อังกฤษ: African forest elephant; ชื่อวิทยาศาสตร์: Loxodonta cyclotis) เป็นช้างชนิดหนึ่ง เดิมเคยถูกจัดให้เป็นชนิดเดียวกันกับช้างพุ่มไม้แอฟริกา (L. africana) โดยใช้ชื่อว่า L. africana cyclotis จนกระทั่งในปี ค.ศ. 2010 หลักฐานทางการศึกษาทางดีเอ็นเอพบว่าเป็นคนละชนิดกัน จึงแยกออกเป็นชนิดต่างหาก ถือเป็นสัตว์จำพวกช้าง 1 ใน 3 ชนิดที่ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์มาจนถึงปัจจุบัน
ช้างป่าแอฟริกามีลักษณะคล้ายกับช้างพุ่มไม้แอฟริกา แต่มีขนาดเล็กกว่าพอสมควร มีใบหูเล็กและกลมกว่า งาเรียวยาวและตรงกว่า บางตัวอาจชี้ลงพื้น เท้าหน้ามี 5 นิ้ว เท้าหลังมี 4 นิ้ว ตัวเมียมีน้ำหนักราว 2 ตัน มีความสูงราว 3 เมตร ตัวผู้มีขนาดโตกว่าเล็กน้อย ถิ่นอาศัยมักอยู่ตามป่าทึบสลับทุ่งหญ้าตอนกลางและทางตะวันตกของทวีปแอฟริกา ซึ่งพบได้แคบกว่าช้างพุ่มไม้แอฟริกา เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 8–11 ปี ระยะเวลาตั้งท้องนาน 18–22 เดือน ลูกช้างแรกคลอดหนักประมาณ 50–100 กิโลกรัม มีความสูง 80–100 เซนติเมตร ต้องการอาหารวันละ 60–120 กิโลกรัม น้ำวันละ 60–120 ลิตร อาหารที่ชอบ คือ ใบไม้, หญ้าแห้ง และรากไม้
ช้างป่าแอฟริกาเคยถูกเรียกว่าเป็น "ช้างแคระ" เนื่องจากมีขนาดใหญ่เต็มที่มีน้ำหนักเพียง 900 กิโลกรัม (1,980 ปอนด์) เท่านั้น พบในลุ่มน้ำคองโก โดยนักสัตว์ประหลาดวิทยา ในขณะนั้นใช้ชื่อว่า Loxodonta pumilio
นอกจากนี้แล้ว ช้างป่าแอฟริกาในอดีตเคยถูกใช้เป็นช้างศึกของฮันนิบาล แม่ทัพแห่งคาร์เทจ ในสงครามพิวนิคกับโรมัน ในการเดินทางผ่านเทือกเขาแอลป์  งาช้างป่าแอฟริกามีสีชมพูนวลสวยกว่างาช้างพุ่มไม้แอฟริกา จึงมีราคาซื้อขายแพงกว่า โดยอยู่ที่คู่ละ 90,000 ดอลลาร์สหรัฐในปัจจุบัน
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อที่เกี่ยวข้องกับ

Loxodonta cyclotis (หมวดหมู่)
"Elephant Listening Project: Forest Elephants". The Cornell Lab, Cornell University.
African Forest Elephant Foundation[ลิงก์เสีย]
WCS.org: Forest Elephant Program
ARKive .org: Images and movies of the forest elephant (Loxodonta cyclotis)
BBC Wildlife Finder - video clips from the BBC archive
PBS Nature: Tracking Forest Elephants เก็บถาวร 2008-05-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Elephant Information Repository เก็บถาวร 2009-03-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน — in-depth resource on elephants.
AWF.org: African Forest Elephant — photos and info.
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q189514  Wikispecies: Loxodonta cyclotis  ADW: Loxodonta_cyclotis  ARKive: loxodonta-cyclotis  BOLD: 462386  EoL: 289547  Fossilworks: 157820  GBIF: 2435349  iNaturalist: 357910  IRMNG: 11414570  ITIS: 609784  IUCN: 181007989  MSW: 11500010  NCBI: 99490 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี
ช้างเพื่อนแก้ว (ภาพยนตร์อินเดีย)

ใบปิดภาพยนตร์
ช้างเพื่อนแก้ว (อังกฤษ: Haathi mere Saathi) เป็นภาพยนตร์ชื่อดังของบอลลีวู้ด เช่นเดียวกันกับ โชเล่ย์ เนื้อหาของเรื่อง คือ ความซื่อสัตย์ของช้างที่มีต่อเจ้านาย แม้ชีพก็ยอมสละให้กับเจ้านายของตนเองได้ นำแสดงโดย ราเชศ ขันนา และ ตนุยา มุคาจี
ช้างเพื่อนแก้ว ฉายครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อปี พ.ศ. 2517 ที่โรงภาพยนตร์คาเร่ย์
เรื่องย่อ

ช้างเพื่อนแก้ว เป็นความรักอมตะ ระหว่างคนกับช้าง เป็นความผูกพันลึกซึ้งตั้งแต่ครั้งรายูเป็นเด็กได้เกิดอุบัติเหตุขึ้น ช้างรามูได้ช่วยชีวิตไว้ และได้เข้ามาอยู่ด้วยกันในเมือง แต่โชคชะตาเปลี่ยนไปเมื่อพ่อรายูเสียชีวิต บ้านถูกยึด รายูจึงพาช้างเร่ร่อนไปอาศัยที่วัดร้างแสดงโชว์หาเลี้ยงชีพตัวเองพร้อมกับตานูย่า แฟนสาวซึ่งเป็นลูกสาวรัฐมนตรี จนกระทั่งเก็บเงินสร้างฐานะดีขึ้น เปิดสวนสัตว์ จัดแสดงโชว์ จนกลายเป็นศัตรูที่สำคัญของคู่แข่งที่เสียผลประโยชน์ ถึงขั้นต้องการฆ่ารายู แต่ช้างรามูได้เข้ามาขัดขวางเพื่อช่วยรายู รามูจะช่วยชีวิตรายูได้หรือไม่
แหล่งข้อมูลอื่น

ช้างเพื่อนแก้ว ที่อินเทอร์เน็ตมูฟวีดาตาเบส
พระเจ้ามังกะยอดิน

พระเจ้ามังกะยอดิน (พม่า: မင်းရဲကျော်ထင်, ออกเสียง: [mɪ́ɰ̃.jɛ́ t͡ɕɔ̀.dɪ̀ɰ̃]) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์ตองอูของพม่า ตั้งแต่ พ.ศ. 2216 ถึง พ.ศ. 2241 พระเจ้ามังกะยอดิน เจ้าเมืองพินดาเล ได้รับเลือกโดยเสนาบดีมากกว่าพระโอรสองค์โต เป็นพระมหากษัตริย์หลังจากที่พระเชษฐาของพระองค์ พระเจ้านราวาระ สวรรคตอย่างกะทันหันใน พ.ศ. 2216 กลุ่มขุนนางที่สนับสนุนพระองค์ได้รับอำนาจและทรงกำจัดขุนนางกลุ่มอื่น ๆ อำนาจของอาณาจักรค่อย ๆ ลดลงในช่วงการปกครองของพระองค์ พม่าถูกโจมตีโดยสยามในสมัยของพระองค์
ฟูจิตสึ

| --- | --- |
Fujitsu Logo
ชื่อท้องถิ่น: 富士通株式会社
ประเภท: มหาชน
การซื้อขาย: TYO: 6702
ISIN: JP3818000006 
อุตสาหกรรม: ฮาร์ดแวร์คอมพิวเตอร์ ซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์  บริการสารสนเทศ   ที่ปรึกษาสารสนเทศ  โทรคมนาคม
ก่อตั้ง: 20 มิถุนายน ค.ศ. 1935
สำนักงานใหญ่: เขตมินาโตะ โตเกียว, ญี่ปุ่น
พื้นที่ให้บริการ: ทั่วโลก
บุคลากรหลัก: Tatsuya Tanaka (ประธานบริหาร)
รายได้:  ¥4.739 ล้านล้านเยน (2015)
รายได้จากการดำเนินงาน: 1,015,000,000 ดอลลาร์สหรัฐ (พ.ศ. 2553) 
รายได้สุทธิ:  ¥9.04 หมื่นล้านเยน (2015)
สินทรัพย์:  ¥3.226 ล้านล้านเยน (2015)
พนักงาน: 159,000 คน (2015)
เว็บไซต์: www.fujitsu.com
เชิงอรรถ / อ้างอิง 1 2 3  "FY 2015 Full-Year Financial Results" (PDF). สืบค้นเมื่อ April 29, 2016. 
บริษัท ฟูจิตสึ มหาชนจำกัด (ญี่ปุ่น: 富士通株式会社; โรมาจิ: ฟูจิสื คะบุชิกิ-ไกฉะ) เป็นบริษัทข้ามชาติของญี่ปุ่น มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในกรุงโตเกียว ผลิตภัณฑ์คืออุปกรณ์และบริการเทคโนโลยีด้านสารสนเทศ เป็นผู้จัดหาอุปกรณ์ไอทีที่ใหญ่เป็นอันดับสี่ของโลกเรียงตามรายได้ (รองจาก IBM, HP และ Accenture) ฟูจิตสึยังเป็นบริษัทด้านไอทีที่เก่าแก่เป็นอันดับสองของโลกรองจากไอบีเอ็ม เมื่อแรกก่อตั้งใช้ชื่อว่า Fuji Telecommunications Equipment Manufacturing และเป็นบริษัทที่ผลิตคอมพิวเตอร์เครื่องแรกของประเทศญี่ปุ่น ปัจจุบันฟูจิตสึเป็นหนึ่งในบริษัทที่ได้รับความเชื่อมั่นมากที่สุดในโลก และติดหนึ่งในทำเนียบ 500 บริษัทชั้นนำของโลก
พระเจ้าตะนินกันเหว่

พระเจ้าทนินกันเว (พม่า: တနင်္ဂနွေမင်း, ออกเสียง: [tənɪ́ɰ̃ɡənwè mɪ́ɰ̃])  เป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์ตองอูของพม่า ตั้งแต่ พ.ศ. 2257 ถึง พ.ศ. 2276 ในช่วงรัชสมัยของพระองค์ราชอาณาจักรไม่มีเสถียรภาพภายในและภายนอก พระองค์เผชิญหน้ากับการจลาจลโดยพระปิตุลาซึ่งเป็นเจ้าเมืองพุกาม ในทิศตะวันตกเฉียงเหนือมณีปุระขี่ม้าบุกเข้าไปในดินแดนของพม่าในช่วงต้นปี พ.ศ. 2267 การเดินทัพที่จะตอบโต้มณีปุระเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2267 ล้มเหลว ในภาคตะวันออกและภาคใต้ของล้านนา (เชียงใหม่) ที่อยู่ภายใต้การปกครองของพม่าตั้งแต่ พ.ศ. 2101 ก็แยกตัวเป็นอิสระสำเร็จในปี พ.ศ. 2260 พระเจ้าทนินกันเวพยายามที่จะยึดคืนภูมิภาคที่แยกตัวเป็นครั้งที่สองแต่ก็ทรงล้มเหลว โดย พ.ศ. 2275 ภาคใต้ของล้านนาเป็นอิสระ ส่วนทหารพม่าที่เชียงแสนในภาคเหนือของล้านนาก็ถูกคุมขัง เกิดจลาจลไปทั่วหุบเขาปิงรอบเมืองเชียงใหม่
ช่องแคบคุก

ช่องแคบคุก
ช่องแคบคุกที่เชื่อมต่อกับทะเลแทสมันกับมหาสมุทรแปซิฟิก
ช่องแคบคุก (อังกฤษ: Cook Strait) เป็นช่องแคบที่อยู่คั่นระหว่างเกาะเหนือกับเกาะใต้ของประเทศนิวซีแลนด์ เชื่อมต่อกับทะเลแทสมันทางตะวันตกเฉียงเหนือ และอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิกใต้ และมีเมืองหลวงของประเทศ กรุงเวลลิงตันอยู่บริเวณนี้ ช่องแคบมีความกว้าง 22 กิโลเมตร (14 ไมล์) ณ จุดแคบสุด และถือเป็นหนึ่งในแหล่งน้ำที่อันตรายและไม่สามารถคาดเดามากที่สุดในโลก
ช่องแคบตั้งชื่อตามกัปตนเจมส์ คุก นาวิกโยธินชาวยุโรปคนแรกที่สามารถล่องเรือผ่านบริเวณนี้เมื่อปี ค.ศ. 1770
ช้างแมรี

| ช้างแมรี |
| --- | --- |
ภาพช้างแมรีถูกประหารในวันที่ 13 กันยายน ค.ศ. 1916
เกิด: ราว ค.ศ. 1894
เสียชีวิต: 13 กันยายน ค.ศ. 1916(1916-09-13) (21–22 ปี) เทนเนสซี สหรัฐ
สาเหตุเสียชีวิต: ประหารชีวิตด้วยการแขวนคอ
สัญชาติ: สหรัฐ
อาชีพ: นักแสดงละครสัตว์
องค์การ: คณะละครสปากส์เวิลด์เฟมัสโชวส์
แมรี (อังกฤษ: Mary; ราว ค.ศ. 1894 – 13 กันยายน ค.ศ. 1916) บางทีเรียก แมรีจอมฆ่า (Murderous Mary) เป็นช้างเอเชีย เพศเมีย หนักห้าตัน ซึ่งทำการแสดงอยู่ที่คณะละคร "สปากส์เวิลด์เฟมัสโชวส์" (Sparks World Famous Shows) ของชาร์ลี สปากส์ (Charlie Sparks) ในสหรัฐ และถูกประหารชีวิตด้วยการแขวนคอเมื่อ ค.ศ. 1916 ใกล้เมืองเออร์วิน (Erwin) รัฐเทนเนสซี เพราะสังหารครูฝึกคนหนึ่งตายที่เมืองคิงสปอร์ต (Kingsport) เทศมณฑลซัลลิแวน (Sullivan) รัฐเดียวกัน
การสังหารครูฝึก

ชายเร่ร่อนคนหนึ่งนาม เรด เอลดริดจ์ (Red Eldridge) มีอาชีพเป็นเสมียนชั่วคราวอยู่ที่โรงแรมแห่งหนึ่ง วันที่ 11 กันยายน ค.ศ. 1916 เอลดริดจ์มารับจ้างเป็นผู้ช่วยฝึกช้างที่คณะละครข้างต้น แม้ไม่มีคุณสมบัติจะเป็นผู้ฝึกช้างก็ตาม เอลดริดจ์ถูกช้างแมรีสังหารตายที่เมืองคิงสปอร์ตในเย็นวันถัดมา ระหว่างที่นำโขลงช้างออกฝึกเดินขบวน แล้วขึ้นขี่หลังช้างแมรีซึ่งเดินนำขบวนในฐานะดาวเด่นของการแสดงชุดนั้น ส่วนเรื่องเอลดริดจ์ถูกสังหารเช่นไรนั้น มีผู้ให้ถ้อยคำไว้หลายประการ เช่น
ดับเบิลยู.เอช. โคลแมน (W.H. Coleman) อ้างว่า อยู่ในเหตุการณ์ และระบุว่า ช้างแมรีย่อตัวลงแทะซีกแตงโม เอลดริดจ์เอาตะขอสับช้างแมรีที่บริเวณหลังใบหู ช้างโกรธ เอางวงฉุดเอลดริดจ์ขึ้น แล้วโยนเอลดริดจ์ใส่แท่นวางเครื่องดื่ม ก่อนกระทืบและขยี้ที่ศีรษะของเอลดริดจ์ ทำให้เอลดริดจ์ถึงแก่ความตาย
ส่วนรายงานข่าวในหนังสือพิมพ์สมัยนั้นฉบับหนึ่ง ซึ่งระบุว่า ได้ข้อมูลมาจาก "เจ้าหน้าที่นครจอห์นสัน" (Johnson City Staff) พรรณนาว่า ช้างแมรี "เอางวงพันร่าง (ของเอลดริดจ์) ชูเขาขึ้นสูงกว่า 10 ฟุตกลางอากาศ แล้วทุ่มเขาลงพื้นอย่างเกรี้ยวกราด... ว่ากันว่า จากนั้น (มัน) เอางาใหญ่ยักษ์แทงทะลุทั้งร่างเขาเต็มแรงแห่งความเกรี้ยวโกรธเยี่ยงสัตว์ป่าเถื่อน และสัตว์ตัวนั้นกระทืบร่างอันใกล้ตายของเอลดริดจ์เหมือนหนึ่งจะแสวงหาชัยชนะในการเข่นฆ่า แล้วแกว่งตีนขนาดใหญ่ของมันในทันใด...เตะร่างเขาเข้าไปในฝูงชน"
การถูกประหาร

เหตุการณ์ต่อมาเป็นอย่างไรนั้น รายละเอียดค่อนข้างยุ่งเหยิงปนเปอยู่ในเรื่องเล่าขานของชาวบ้านและรายงานมากมายบนหน้าหนังสือพิมพ์ที่เน้นขายข่าวแบบจับกระแส เนื้อหาส่วนใหญ่ระบุว่า หลังจากนั้น ช้างแมรีสงบอารมณ์ลงได้ และมิได้เข้าโจมตีผู้คนที่มุงดูอยู่ ส่วนผู้คนเหล่านั้นเริ่มกู่ร้องว่า "ฆ่าช้างเสีย เอาช้างไปฆ่าเสีย" (Kill the elephant! Let's kill it.) ไม่กี่นาทีให้หลัง ช่างตีเหล็กคนหนึ่งนาม เฮนช์ คอกซ์ (Hench Cox) ตรงเข้ามาจะฆ่าช้างแมรี โดยยิงปืนขึ้นฟ้าห้านัด แต่ไม่เกิดผลอันใดมากนัก ขณะเดียวกัน ผู้บริหารเมืองหลายแห่งในแถบนั้นพากันแถลงว่า จะไม่ให้คณะละครนี้เข้าเมือง ถ้ามีช้างแมรีมาด้วย ชาร์ลี สปากส์ เจ้าของคณะละคร จึงฝืนใจตัดสินให้เอาช้างแมรีไปฆ่าในที่สาธารณะ สถานการณ์จะได้คลี่คลายโดยเร็ว ดังนั้น ในวันถัดมา คือ 13 กันยายน ค.ศ. 1916 ซึ่งมีฝนตกและหมอกจัด ช้างแมรีก็ถูกขนขึ้นรถรางไปยังเทศมณฑลยูนิคอย (Unicoi) รัฐเทนเนสซี เพื่อประหารชีวิตที่ลานของการรถไฟคลินช์ฟีลด์ (Clinchfield Railroad) มีผู้คนมาคอยชมกว่า 2,500 คน ในจำนวนนี้รวมถึงเด็กเกือบทั้งหมดของเมืองด้วย
ช่วงเวลาระหว่าง 16–17 นาฬิกาของวันที่ 13 กันยายนนั้น ช้างแมรีถูกเชือกคล้องคออยู่บนปั้นจั่นการรถไฟเพื่อประหารชีวิต ในการลงมือครั้งแรก เชือกขาด ช้างแมรีร่วงลงมากระแทกพื้นอย่างแรงจนช่วงสะโพกหัก เด็กที่ยืนชมอยู่เบื้องล่างแตกหนีกันจ้าละหวั่น จึงมีการพยายามแขวนคอฆ่าช้างแมรีที่บาดเจ็บหนักอยู่แล้วนั้นอีกครั้ง และครั้งนี้ ฆ่าช้างสำเร็จ มีการเรียกสัตวแพทย์มาชันสูตรยืนยันการตาย แพทย์ตรวจพบว่า ช้างแมรีมีอาการปวดอย่างหนักอยู่แล้วในงาใกล้กับบริเวณที่ครูฝึกเอาตะขอสับลงไป เมื่อโดนตะขอสับ จึงกระตุ้นความเจ็บปวด และเกิดเกรี้ยวโกรธขึ้น จนนำไปสู่เหตุการณ์สังหารครูฝึก เมื่อฆ่าช้างแมรีกันแล้ว ได้นำซากช้างไปฝังไว้ริมทางรถไฟ
มีภาพถ่ายการช้างแมรีถูกประหารอยู่ภาพหนึ่งซึ่งได้รับการเผยแพร่อย่างกว้างขวาง แต่ก็ผ่านการตกแต่ง (retouch) มาแล้วอย่างยิ่ง ดังนั้น หลายปีหลังจากการประหาร นิตยสาร อาร์โกซี (Argosy) จึงออกมาตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับความแท้จริงของภาพดังกล่าว
ภาษาโรมาเนีย

| ภาษาโรมาเนีย |
| --- | --- |
ภาษาดากิอา-โรมาเนีย
română
ออกเสียง: [roˈmɨnə]
ประเทศที่มีการพูด: โรมาเนีย, มอลโดวา
ชาติพันธุ์: ชาวโรมาเนีย (รวมชาวมอลโดวา)
จำนวนผู้พูด: 24–26 ล้านคน  (2559) ผู้พูดเป็นภาษาที่สอง: 4 ล้านคน ผู้พูดเป็นภาษาที่หนึ่ง+ภาษาที่สอง: 28–30 ล้านคน
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อิตาลิกโรมานซ์โรมานซ์ตะวันออกโรมานซ์บอลข่านภาษาโรมาเนีย
รูปแบบก่อนหน้า: ภาษาโรมาเนียดั้งเดิม ภาษาโรมาเนีย 
ภาษาถิ่น: ทรานซิลเวเนีย กรีชานา มอลเดเวีย บานัต วอลเลเกีย มารามูเรช บูโควีนา             
ระบบการเขียน:  อักษรละติน (ชุดตัวอักษรโรมาเนีย)  อักษรซีริลลิก อักษรซีริลลิกมอลโดวา (เฉพาะในทรานส์นีสเตรีย)  อักษรซีริลลิกโรมาเนีย (ใช้จนถึงคริสต์ทศวรรษ 1860)  อักษรเบรลล์โรมาเนีย 
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  โรมาเนีย  มอลโดวา วอยวอดีนา (เซอร์เบีย) 
ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รับรองใน:  ฮังการี  ยูเครน  เซอร์เบีย  บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา
ผู้วางระเบียบ:  • บัณฑิตยสถานโรมาเนีย  • บัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์มอลโดวา
รหัสภาษา
ISO 639-1: ro
ISO 639-2: rum (B) ron (T)
ISO 639-3: ron
Linguasphere: 51-AAD-c (วิธภาษา: 51-AAD-ca ถึง -ck)
สีน้ำเงิน: ภูมิภาคที่ซึ่งภาษาโรมาเนียเป็นภาษาเด่น สีเขียว: พื้นที่ที่มีชนกลุ่มน้อยสำคัญที่พูดภาษาโรมาเนีย
การกระจายของภาษาโรมาเนียในโรมาเนีย มอลโดวา และพื้นที่ข้างเคียง
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษาโรมาเนีย (โรมาเนีย: română) เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์บอลข่านที่ผู้คนประมาณ 24–26 ล้านคน (ส่วนใหญ่อยู่ในโรมาเนียและมอลโดวา) พูดเป็นภาษาแม่ และอีก 4 ล้านคนพูดเป็นภาษาที่สอง จากการประมาณอีกแบบหนึ่ง มีผู้คนประมาณ 34 ล้านคนทั่วโลกที่พูดภาษาโรมาเนียได้ โดย 30 ล้านคนในจำนวนนี้พูดเป็นภาษาแม่ ภาษาโรมาเนียเป็นภาษาทางการและภาษาประจำชาติของทั้งโรมาเนียและมอลโดวา และเป็นหนึ่งในภาษาทางการของสหภาพยุโรป
ภาษาโรมาเนียเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มภาษาโรมานซ์ตะวันออกซึ่งเป็นกลุ่มของภาษาที่พัฒนามาจากภาษาละตินสามัญรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งแตกตัวจากภาษากลุ่มโรมานซ์ตะวันตกในช่วงเวลาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 8 เพื่อแยกความแตกต่างภายในกลุ่มภาษาโรมานซ์ตะวันออก ในทางภาษาศาสตร์เปรียบเทียบเรียกภาษาโรมาเนียว่า ภาษาดากิอา-โรมาเนีย เมื่อเทียบกับภาษาที่ใกล้ชิดที่สุดอย่างภาษาอาโรมาเนียน ภาษาโมเกลนา-โรมาเนีย และภาษาอิสเตรีย-โรมาเนีย ภาษาโรมาเนียยังมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ภาษามอลโดวา ในมอลโดวา แต่ใน พ.ศ. 2556 ศาลรัฐธรรมนูญของมอลโดวาได้ตัดสินว่าภาษาทางการของสาธารณรัฐมีชื่อว่า ภาษาโรมาเนีย ตามที่ได้ระบุไว้ในคำประกาศอิสรภาพมอลโดวา
ผู้พูดภาษาโรมาเนียพลัดถิ่นอาศัยอยู่กระจัดกระจายไปตามภูมิภาคและประเทศอื่น ๆ ทั่วโลกโดยมีประชากรจำนวนมากในอิตาลี สเปน เยอรมนี สหราชอาณาจักร แคนาดา และสหรัฐ
ชั่วนิรันดร์ (ภาพยนตร์)

สำหรับนวนิยาย ดูที่ ชั่วนิรันดร์ (นวนิยาย) สำหรับละครเวที ดูที่ ชั่วนิรันดร์เดอะมิวสิคัล สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ชั่วนิรันดร์
| ชั่วนิรันดร์ |
| --- | --- |

กำกับ: เฟรด ซินเนแมนน์
บทภาพยนตร์: แดเนียล ทาราแดช
สร้างจาก: ชั่วนิรันดร์  โดย เจมส์ โจนส์
อำนวยการสร้าง: บัดดี แอดเลอร์
นักแสดงนำ: เบิร์ต แลนแคสเตอร์ มอนต์กอเมอรี คลิฟต์ เดโบราห์ เคอร์ แฟรงก์ ซินาตรา ดอนนา รีด
กำกับภาพ: เบอร์เนทท์ กัฟฟรีย์
ตัดต่อ: วิลเลียม เอ. ลีออน
ดนตรีประกอบ: จอร์จ ดันนิง
ผู้จัดจำหน่าย: โคลัมเบียพิคเจอร์ส
วันฉาย:   5 สิงหาคม ค.ศ. 1953 (1953-08-05) 
ความยาว: 118 นาที
ประเทศ: สหรัฐ
ภาษา: อังกฤษ
ทุนสร้าง: 1.7–2.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ทำเงิน: 30.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ชั่วนิรันดร์ (อังกฤษ: From Here to Eternity) เป็นภาพยนตร์ชีวิตอเมริกันในปี ค.ศ. 1953 กำกับโดย เฟรด ซินเนแมนน์ และเขียนบทโดย แดเนียล ทาราแดช สร้างจากนวนิยายในชื่อเดียวกันของเจมส์ โจนส์ มีเนื้อหาเกี่ยวกับความยากลำบากของทหารกองทัพบกสหรัฐในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ผ่านมุมมองของชายสามคน แสดงโดย เบิร์ต แลนแคสเตอร์, มอนต์กอเมอรี คลิฟต์ และแฟรงก์ ซินาตรา ซึ่งประจำการอยู่ที่หมู่เกาะฮาวายเป็นเวลานานหลายเดือน จนกระทั่งเกิดการโจมตีเพิร์ลฮาร์เบอร์ เดโบราห์ เคอร์ และ ดอนนา รีด แสดงเป็นผู้หญิงที่เกี่ยวพันกับชีวิตของพวกเขา ร่วมด้วยเออร์เนสต์ บอร์กไนน์, ฟิลิป โอเบอร์, แจ็ก วาร์เดน, มิกกีย์ ชอกห์เนสซี, โกลด เอคินส์ และจอร์จ รีฟส์ แสดงในบทบาทสนับสนุน
ภาพยนตร์ได้รับรางวัลออสการ์รวม 8 สาขา จากการเสนอชื่อ 13 รางวัล รวมถึงในสาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยม, ผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม (เฟรด ซินเนแมนน์), บทภาพยนตร์ดัดแปลงยอดเยี่ยม, นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม (แฟรงก์ ซินาตรา) และนักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม (ดอนนา รีด) ชื่อของภาพยนตร์เรื่องนี้มาจากบทกวีของรัดยาร์ด คิปลิงในปี ค.ศ. 1892 ที่ชื่อ "เจนเทลเมน-เรนเคอส์" เกี่ยวกับทหารของจักรวรรดิบริติชที่ "หลงทาง" และถูก "คำสาปชั่วกาลปาวสาน"
ในปี ค.ศ. 2002 ชั่วนิรันดร์ ได้รับการบรรจุชื่อเป็นภาพยนตร์ที่ต้องอนุรักษ์ในหอจดทะเบียนภาพยนตร์แห่งชาติโดยหอสมุดรัฐสภา  เนื่องจาก "มีความสำคัญทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และคุณค่าความงาม"
แหล่งข้อมูลอื่น

ชั่วนิรันดร์ ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
ชั่วนิรันดร์ ที่ออลมูวี
ชั่วนิรันดร์ ที่ทีซีเอ็มมูวีเดตาเบส
ชั่วนิรันดร์ ในการจัดทำรายการสถาบันภาพยนตร์อเมริกัน
ชั่วนิรันดร์ ที่รอตเทนโทเมโทส์
ชั่วนิรันดร์ ที่ประวัติศาสตร์เสมือน
| ด ค กรางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยม |
| --- | --- |
1927–1940:  วิงส์ (1928)  เดอะบรอดเวย์เมโลดี (1929)  แนวรบด้านตะวันตก เหตุการณ์ไม่เปลี่ยนแปลง (ภาพยนตร์) (1930)  ซิมาร์รอน (1931)  แกรนด์โฮเทล (1932)  แควัลเคด (1933)  อิตแฮปเพนวันไนต์ (1934)  มูทีนีออนเดอะเบาน์ตี (1935)  เดอะเกรตซิกเฟลด์ (1936)  เดอะไลฟ์ออฟอีไมลีโซลา (1937)  ยูแคนต์เทกอิตวิทยู (1938)  วิมานลอย (1939)  รีเบกกา (1940) 
1941–1960:  ชีวิตต้องสู้ (1941)  มิสซิสมินิเวอร์ (1942)  คาซาบลังกา (1943)  โกอิงมายเวย์ (1944)  วันหยุดที่หายไป (1945)  วันชื่นคืนฝัน (1946)  เกียรติศักดิ์สุภาพบุรุษ (1947)  แฮมเลต (1948)  ออลเดอะคิงส์แมน (1949)  วิมานลวง (1950)  แอนอเมริกันอินปารีส (1951)  เดอะเกรตเทสต์โชว์ออนเอิร์ธ (1952)  ชั่วนิรันดร์ (1953)  แก๊งท่าเรือ (1954)  มาร์ตี คนขายเนื้อกับรักแท้ (1955)  80 วันรอบโลก  (1956)  สะพานเดือดเลือดเชลยศึก (1957)  จีจี้ สาวโลกีย์ (1958)  เบนเฮอร์ (1959)  ดิอพาร์ตเมนต์ (1960) 
1961–1980:  เวสต์ไซด์สตอรี่ (1961)  ลอเรนซ์แห่งอาราเบีย (1962)  ทอม โจนส์ เทพบุตรนักรัก (1963)  บุษบาริมทาง (1964)  มนต์รักเพลงสวรรค์ (1965)  อะแมนฟอร์ออลซีซันส์ (1966)  คืนเดือดคดีโฉด (1967)  หนูน้อยโอลิเวอร์ (1968)  คาวบอยตกอับย่ำกรุง (1969)  แพ็ตตัน นายพลกระดูกเหล็ก (1970)  มือปราบเพชรตัดเพชร (1971)  เดอะก็อดฟาเธอร์ (1972)  2 ผู้ยิ่งใหญ่ (1973)  เดอะก็อดฟาเธอร์ ภาค 2 (1974)  บ้าก็บ้าวะ! (1975)  ร็อคกี้ ราชากำปั้น ทุบสังเวียน (1976)  แอนนี ฮอล (1977)  เดอะเดียร์ฮันเตอร์ (1978)  พ่อ แม่ ลูก (1979)  เส้นทางมนุษย์ (1980) 
1981–2000:  เกียรติยศแห่งชัยชนะ (1981)  คานธี (1982)  ค่าแห่งความรัก (1983)  อมาเดอุส (1984)  รักที่ริมขอบฟ้า (1985)  พลาทูน (1986)  จักรพรรดิโลกไม่ลืม (1987)  อัจฉริยะแห่งออทิสติก (1988)  สู่มิตรภาพ ณ ปลายฟ้า (1989)  จอมคนแห่งโลกที่ 5 (1990)  อำมหิตไม่เงียบ (1991)  ไถ่บาปด้วยบุญปืน (1992)  ชะตากรรมที่โลกไม่ลืม (1993)  อัจฉริยะปัญญานิ่ม (1994)  วีรบุรุษหัวใจมหากาฬ (1995)  ในความทรงจำ...ความรักอยู่ได้ชั่วนิรันดร์ (1996)  ไททานิค (1997)  กำเนิดรักก้องโลก (1998)  อเมริกัน บิวตี้ (1999)  นักรบผู้กล้าผ่าแผ่นดินทรราช (2000) 
2001–ปัจจุบัน:  ผู้ชายหลายมิติ (2001)  ชิคาโก (2002)  ลอร์ดออฟเดอะริงส์: มหาสงครามชิงพิภพ (2003)  เวทีแห่งฝัน วันแห่งศักดิ์ศรี (2004)  คน...ผวา (2005)  ภารกิจโหด แฝงตัวโค่นเจ้าพ่อ (2006)  ล่าคนดุในเมืองเดือด‎ (2007)  สลัมด็อก มิลเลียนแนร์ คำตอบสุดท้าย...อยู่ที่หัวใจ‎ (2008)  หน่วยระห่ำ ปลดล็อกระเบิดโลก (2009)  ประกาศก้องจอมราชา (2010)  บรรเลงฝัน บันดาลรัก (2011)  แผนฉกฟ้าแลบ ลวงสะท้านโลก (2012)  ปลดแอก คนย่ำคน (2013)  เบิร์ดแมน มายาดาว (2014)  คนข่าวคลั่ง (2015)  มูนไลท์ ใต้แสงจันทร์ ทุกคนฝันถึงความรัก (2016)  เดอะ เชพ ออฟ วอเทอร์ (2017)  กรีนบุ๊ค (2018)  ชนชั้นปรสิต (2019)  โนแมดแลนด์ (2020)  โคด้า หัวใจไม่ไร้เสียง (2021)  ซือเจ๊ทะลุมัลติเวิร์ส (2022)  ออปเพนไฮเมอร์ (2023)
บอลอแชฮร์ (เทศมณฑลรูดอน)

สำหรับหมู่บ้านในจังหวัดฟอร์ส ดูที่ บอลอแชฮร์
| บอลอแชฮร์ بالاشهر |
| --- | --- |
นคร
บอลอแชฮร์
พิกัด:  27°12′42″N 57°21′14″E﻿ / ﻿27.21167°N 57.35389°E﻿ / 27.21167; 57.35389
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: โฮร์โมซกอน
เทศมณฑล: รูดอน
อำเภอ: แจฆีน
ประชากร (2016)
 • ทั้งหมด: 1,277 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
บอลอแชฮร์ (เปอร์เซีย: بالاشهر) เป็นนครและเมืองหลักในอำเภอแจฆีน เทศมณฑลรูดอน จังหวัดโฮร์โมซกอน ประเทศอิหร่าน และยังเป็นเมืองศูนย์กลางของตำบลแจฆีเนโชมอลี
ประชากร

ตอนที่นครนี้ยังเป็นหมู่บ้านแจฆีนในตำบลแจฆีเนโชมอลี ประชากรจากสำมะโนแห่งชาติ พ.ศ. 2549 มี 491 คนใน 105 ครัวเรือน เมื่อหมู่บ้านนั้นมีชื่อว่าบอลอแชฮร์ สำมะโน พ.ศ. 2554 ระบุประชากรเพิ่มขึ้นเป็น 939 คนใน 231 ครัวเรือน สำมะโนใน พ.ศ. 2559 ระบุประชากรหมู่บ้านที่ 1,277 คนใน 336 ครัวเรือน
ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2017 หมู่บ้านบอลอแชฮร์ถูกเลื่อนสถานะเป็นนคร
ชุดคำสั่งเครื่องเออีเอส

ชุดคำสั่งเครื่องเออีเอส (อังกฤษ: Advanced Encryption Standard instruction set, AES instruction set, AES-NI) ปัจจุบันได้ประกอบเข้ากับซีพียูหลายอย่าง
เพื่อเร่งความเร็วให้แก่โปรแกรมประยุกต์ที่เข้ารหัสลับและถอดรหัสลับโดยใช้ Advanced Encryption Standard (AES) และเพื่อให้ทนการโจมตีแบบ side-channel attack
ปกติจะทำให้เกิดผลโดยเป็นชุดคำสั่งเครื่องซึ่งคำนวณ AES รอบหนึ่ง โดยรอบสุดท้ายมีวิธีพิเศษที่ต่างกันเล็กน้อย
ซีพียูสถาปัตยกรรม x86

AES-NI (หรือ Advanced Encryption Standard New Instructions [AES-NI] ของอินเทล) เป็นการทำให้เกิดผลซึ่งชุดคำสั่งเครื่องเออีเอสเป็นอันแรก
AES-NI เป็นชุดคำสั่งเพิ่ม (extension) ของ x86 instruction set architecture สำหรับไมโครโพรเซสเซอร์ของอินเทลและของเอเอ็มดี เป็นชุดคำสั่งที่อินเทลเป็นผู้เสนอในเดือนมีนาคม 2008
ซีพียูสถาปัตยกรรม x86 > ชุดคำสั่ง

| คำสั่ง 	 | รายละเอียด |
| --- | --- |
AESENC : เข้ารหัสลับ AES 1 รอบ
AESENCLAST : เข้ารหัสลับ AES รอบสุดท้าย
AESDEC : ถอดรหัสลับ AES 1 รอบ
AESDECLAST : ถอดรหัสลับ AES รอบสุดท้าย
AESKEYGENASSIST : ช่วยสร้าง AES round key
AESIMC : ช่วยทำ AES Inverse Mix Columns
PCLMULQDQ : การคูณโดยไม่ทด - Carryless multiply (CLMUL)
ซีพียูสถาปัตยกรรม x86 > อินเทล

ซีพียูของอินเทลดังต่อไปนี้สนับสนุนชุดคำสั่งเครื่องเออีเอส
ซีพียูที่ใช้สถาปัตยกรรมไมโคร Westmere โดยเฉพาะก็คือ
ซีพียู Westmere-EP (Xeon 56xx) (หรือที่รู้จักว่า Gulftown Xeon 5600-series DP server model)
ซีพียู Clarkdale (ยกเว้น เพนเทียม, เซเลรอน, Core i3)
ซีพียู Arrandale (ยกเว้น เพนเทียม, เซเลรอน, Core i3, Core i5-4XXM)
ซีพียูที่ใช้สถาปัตยกรรมไมโคร Sandy Bridge รวมทั้ง
คอมพิวเตอร์แบบตั้งโต๊ะ - ทั้งหมดยกเว้นเพนเทียม, เซเลรอน, Core i3
คอมพิวเตอร์แบบเคลื่อนที่ (mobile) : Core i7 และ Core i5 ทั้งหมด แต่มีผู้จำหน่ายผลิตภัณฑ์ซึ่งมีไบออสที่ระงับชุดคำสั่งไม่ให้ทำงาน จึงต้องอัปเดตไบออสเพื่อเปิดชุดคำสั่ง
ซีพียู Ivy Bridge
i5, i7 และ Xeon ทั้งหมดแต่ i3-2115C เท่านั้น
ซีพียู Haswell (ทั้งหมดยกเว้น i3-4000m, เพนเทียมและเซเลรอน)
ซีพียู Broadwell (ทั้งหมดยกเว้นเพนเทียมและเซเลรอน)
ซีพียู Silvermont/Airmont (ทั้งหมดยกเว้น Bay Trail-D และ Bay Trail-M)
ซีพียู Goldmont
ซีพียู Skylake
ซีพียู Kaby Lake
ซีพียู Coffee Lake
ซีพียูสถาปัตยกรรม x86 > เอเอ็มดี

มีซีพียูเอเอ็มดีหลายอย่างที่สนับสนุนชุดคำสั่งเครื่องเออีเอส
ซีพียูที่ใช้สถาปัตยกรรมไมโคร Jaguar และที่ใหม่กว่านั้น
ซีพียู Puma และที่ใหม่กว่านั้น
ซีพียู "Heavy Equipment" (ที่ใช้ชื่อเป็นเครื่อง/อุปกรณ์ก่อสร้าง)
ซีพียู Bulldozer
ซีพียู Piledriver
ซีพียู Steamroller
ซีพียู Excavator และที่ใหม่กว่า
ซีพียู Zen
ซีพียู Zen+
การเร่งความเร็วในฮาร์ดแวร์ของสถาปัตยกรรมอื่น ๆ

ซีพียู SPARC (T3, T4, T5, M5 และต่อจากนั้น) และซีพียู ARM ล่าสุด ๆ ล้วนสนับสนุนเออีเอ็สด้วยชุดคำสั่งที่ไม่ต้องมีเอกสิทธิ์ (unprivileged processor instructions) 
ซีพียู SPARC T4 ที่วางตลาดในปี 2011 มีชุดคำสั่งระดับผู้ใช้ (user-level instruction) ซึ่งช่วยคำนวณรอบ AES
โดยเป็นชุดคำสั่งนอกเหนือไปจากคำสั่งเข้ารหัส (encryption commands) ในระดับสูงกว่านั้น
สถาปัตยกรรมซีพียู ARMv8-A ที่ประกาศในปี 2011 รวมทั้ง ARM Cortex-A53 และ A57 
(แต่ไม่รวมซีพียู v7 ก่อนหน้านั้น เช่น Cortex A5, 7, 8, 9, 11, 15[ต้องการอ้างอิง])
ก็มีชุดคำสั่งระดับผู้ใช้ซึ่งช่วยคำนวณรอบเออีเอส
ในเดือนสิงหาคม 2012 ไอบีเอ็มประกาศว่า
ซีพียู Power7+ ที่กำลังออกวางตลาดจะมีชุดคำสั่งสนับสนุนเออีเอส
แต่ก็ใช้แทนซึ่งกันและกันกับชุดคำสั่ง AES-NI ไม่ได้ แม้จะมีฟังก์ชันคล้าย ๆ กัน
ซีพียูเมนเฟรมคอมพิวเตอร์ไอบีเอ็ม z9 และต่อจากนั้นสนับสนุนเออีเอสด้วยอ็อปโค๊ด (opcode) เดี่ยว ๆ ผ่านฮาร์ดแวร์ CryptoExpress
จึงใช้ง่ายกว่าชุดคำสั่งของอินเทล แต่ก็ไม่อาจต่อเติมเพื่อทำให้เกิดผลซึ่งขั้นตอนวิธีที่พึ่ง AES round functions อื่น ๆ (เช่น ฟังก์ชันแฮช Whirlpool )
การเร่งความเร็วในฮาร์ดแวร์ของสถาปัตยกรรมอื่น ๆ > ซีพียู x86 อื่น ๆ

ซีพียู VIA x86, AMD Geode และ Marvell Kirkwood (ARM, mv_cesa สำหรับลินุกซ์) สนับสนุนการเร่งคำนวณเออีเอสด้วยโปรแกรมขับแทน (driver-based)
ซีพียูต่อไปนี้แม้จะมีชุดคำสั่งเร่งการคำนวณเออีเอส แต่ก็ไม่สนับสนุน AES-NI
ซีพียู AMD Geode LX
VIA
VIA PadLock
ซีพียู VIA C3 Nehemiah C5P (Eden-N)
ซีพียู VIA C7 Esther C5J
การเร่งความเร็วในฮาร์ดแวร์ของสถาปัตยกรรมอื่น ๆ > สถาปัตยกรรม ARM

สถาปัตยกรรม ARMv8
ARM Cortex-A30/50/70 สนับสนุน ARM cryptographic extensions โดยเป็นทางเลือก
Cryptographic hardware accelerators/engines
Allwinner
A10, A20, A30, A31, A80, A83T, H3 และ A64 โดยใช้ Security System
Broadcom
BCM5801/BCM5805/BCM5820 โดยใช้ Security Processor
NXP Semiconductors
i.MX6 และต่อจากนั้น
ควอลคอมม์
Snapdragon 805 และต่อจากนั้น
Rockchip
RK30xx series และต่อจากนั้น
ซัมซุง
Exynos 3 series และต่อจากนั้น
การเร่งความเร็วในฮาร์ดแวร์ของสถาปัตยกรรมอื่น ๆ > สถาปัตยกรรมอื่น ๆ

Atmel XMEGA (เป็นวงจรเร่งความเร็วบนชิปที่ทำงานอย่างขนาน ไม่ใช่ชุดคำสั่ง )
SPARC T3 และต่อจากนั้นสนับสนุนขั้นตอนวิธีการเข้ารหัสหลายอย่างในฮาร์ดแวร์รวมทั้งเออีเอส
ซีพียู Cavium Octeon MIPS ทั้งหมดสนับสนุนขั้นตอนวิธีการเข้ารหัสหลายอย่างในฮาร์ดแวร์รวมทั้งเออีเอสโดยใช้ชุดคำสั่งพิเศษ coprocessor 3