อักษรมอญ
ประวัติ > สมัยกลาง

จารึกในประเทศพม่าภาคเหนือ ส่วนมากได้จากเมืองพะขัน และเมืองแปร ศิลาจารึกเหล่านี้ สร้างขึ้นในรัชสมัยของพระเจ้าอโนรธา กษัตริย์พุกามประมาณ พ.ศ. 1600 เป็นต้นมา พม่ารับอักษรมอญมาใช้เขียนภาษาพม่าเป็นครั้งแรก
ศิลาจารึกพบที่วัดมหาวันจังหวัดลำพูน ลักษณะอักษรเป็นจารึกในสมัยพุทธศตวรรษที่ 17 กำหนดอายุจากรูปอักษรมอญโบราณ ซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงกับตัวอักษรที่ปรากฏบนจารึกเมียเซดี ของพระเจ้าจานสิตา กษัตริย์พุกาม ซึ่งจารึกไว้เมื่อ พ.ศ. 1628 และ 1630 ดังนั้นจารึกหลักนี้จึงน่าจะมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 17 เช่นเดียวกัน
จารึกพระเจ้าสววาธิสิทธิ 1 (วัดดอนแก้ว) จารึกหลักนี้ถูกพบเมื่อ พ.ศ. 2460 โดยบัญชีทะเบียนพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย จังหวัดลำพูน ระบุว่าพบจารึกดังกล่าวที่วัดดอน ซึ่งอยู่ราว 250 เมตร ทางทิศตะวันออกของเมืองลำพูน ในบริเวณทิศตะวันออกของวัดต้นแก้ว มีรูปอักษรมอญโบราณ อายุราวพุทธศตวรรษที่ 17
จารึกพระเจ้าสววาธิสิทธิ 2 (วัดกู่กุด) พบที่ฐานพระเจดีย์ด้านทิศตะวันออกของวัดจามเทวีหรือกู่กุด อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน มีรูปอักษรมอญโบราณ อายุราวพุทธศตวรรษที่ 17
จารึกธรรมมิกราชา พบจารึกดังกล่าวที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชย จังหวัดลำพูน  กำหนดอายุจากรูปอักษรมอญโบราณซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับจารึกพระเจ้าสววาธิสิทธิ 1 (วัดดอนแก้ว) และจารึกพระเจ้าสววาธิสิทธิ 2 (วัดกู่กุด) ซึ่งมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 17
จารึกวิหารโพธิ์ลังกา พบจารึกหลักนี้ที่วิหารโพธิ์ลังกา วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช เมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2514 พบว่าภาษาที่ใช้ในจารึกมีทั้งภาษามอญโบราณและพม่าโบราณ โดยมีคำบาลีสันสกฤตปะปน สันนิษฐานว่าน่าจะมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 18-19
จารึกในประเทศพม่าตอนใต้ เป็นจารึกของพระเจ้าธรรมเจดีย์ (พ.ศ. 2003–2034)
ประมาณพุทธศตวรรษที่ 16–17 ตัวอักษรมอญแบบปัลลวะได้คลี่คลายมาเป็นตัวอักษรสี่เหลี่ยมที่เรียกว่าอักษรมอญโบราณและเปลี่ยนแปลงขนาดเล็กลงในระยะต่อมาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 21 จนกลายเป็นอักษรมอญปัจจุบันซึ่งมีลักษณะกลม ซึ่งเกิดจากอิทธิพลของการจารหนังสือโดยใช้เหล็กจารลงบนใบลาน
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อักษรมอญและพม่า | อักษรมอญและพม่า | อักษรมอญและพม่า | อักษรมอญและพม่า | อักษรมอญและพม่า |  |

| พยัญชนะมอญและพม่า | พยัญชนะมอญและพม่า | พยัญชนะมอญและพม่า | พยัญชนะมอญและพม่า | พยัญชนะมอญและพม่า |  |
| က (k) | ခ (hk) | ဂ (g) | ဃ (gh) | င (ng) |  |
| စ (c) | ဆ (hc) | ဇ (j) | ဈ (jh) | ည (ny) |  |
| ဋ (t) | ဌ (ht) | ဍ (d) | ဎ (dh) | ဏ (n) |  |
| တ (t) | ထ (ht) | ဒ (d) | ဓ (dh) | န (n) |  |
| ယ (y) | ရ (r) | လ (l) | ဝ (w) | သ (s) |  |
| ဟ (h) | ဠ (l) | (b)* | အ (a) | (b)* |  |
| สระลอยพม่า | สระลอยพม่า | สระลอยพม่า | สระลอยพม่า | สระลอยพม่า |  |
| အ (a) | ဣ (i) | ဤ  (ii) | ဥ (u) | ဦ (uu) |  |
| ဧ (e) | ဩ (o) | ဪ (au) | ဪ (au) |  |  |
| สระลอยมอญ | สระลอยมอญ | สระลอยมอญ | สระลอยมอญ | สระลอยมอญ |  |
| အ (a) | အာ (aa) | အာ (aa) | ဣ (i) | (ii)* |  |
| ဥ (u) | ဥႂ (uu) | ၉ (e) | အဲ (ua) | ဩ (au) |  |
| (aau)* | (aau)* | အံ (aom) | အံ (aom) | အး (a:) |  |
| สระประสม | สระประสม | สระประสม | สระประสม | สระประสม |  |
| ဢာ (aa) | ဢိ (i) | ဢီ (ii) | ဢု (u) | ဢူ (uu) |  |
| ေဢ (e) | ဢဲ (ua) | ေဢာ (au) |  |  |  |
| เครื่องหมาย และอักขระพิเศษ | เครื่องหมาย และอักขระพิเศษ | เครื่องหมาย และอักขระพิเศษ | เครื่องหมาย และอักขระพิเศษ | เครื่องหมาย และอักขระพิเศษ |  |
| ဢံ (อนุนาสิก) | ဢံ (อนุนาสิก) | ဢ့ (อนุสวาร) | ဢ့ (อนุสวาร) |  |  |
| ဢး (Visarga) | ဢး (Visarga) | ဢ္ (Virama) | ဢ္ (Virama) |  |  |
| ၊ (Little Section) | ၊ (Little Section) | ။ (Section) | ။ (Section) |  |  |
| ၌ (Locative) | ၌ (Locative) | ၍ (Completed) | ၍ (Completed) |  |  |
| ၏ (Genitive) | ၏ (Genitive) | ၎ (Aforementioned) | ၎ (Aforementioned) | ၎ (Aforementioned) |  |
| ၐ (sha) | ၑ (ssa) | ၒ (r) | ၓ (rr) | ၔ (l) |  |
| ၕ (ll) | ၖ (r) | ၗ (rr) | ဢၘ (l) | ဢၙ (ll) |  |
| ตัวเลข | ตัวเลข | ตัวเลข | ตัวเลข | ตัวเลข |  |
| ၀၁၂၃၄၅၆၇၈၉ | ၀၁၂၃၄၅၆၇၈၉ | ดูที่เลขมอญ และเลขพม่า | ดูที่เลขมอญ และเลขพม่า | ดูที่เลขมอญ และเลขพม่า |  |
| * มีใช้เฉพาะในภาษามอญ ไม่มีในชุดอักษรพม่า | * มีใช้เฉพาะในภาษามอญ ไม่มีในชุดอักษรพม่า | * มีใช้เฉพาะในภาษามอญ ไม่มีในชุดอักษรพม่า | * มีใช้เฉพาะในภาษามอญ ไม่มีในชุดอักษรพม่า | * มีใช้เฉพาะในภาษามอญ ไม่มีในชุดอักษรพม่า |  |

|  ????? | หน้านี้มีตัวอักษรพม่าที่อาจจะไม่แสดงผล ควรติดตั้งฟอนต์ยูนิโคด 5.1 สำหรับอักษรพม่า | หน้านี้มีตัวอักษรพม่าที่อาจจะไม่แสดงผล ควรติดตั้งฟอนต์ยูนิโคด 5.1 สำหรับอักษรพม่า | หน้านี้มีตัวอักษรพม่าที่อาจจะไม่แสดงผล ควรติดตั้งฟอนต์ยูนิโคด 5.1 สำหรับอักษรพม่า | หน้านี้มีตัวอักษรพม่าที่อาจจะไม่แสดงผล ควรติดตั้งฟอนต์ยูนิโคด 5.1 สำหรับอักษรพม่า |  |