stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปวีณา ชารีฟสกุล
ละครโทรทัศน์ > คอนเสิร์ต

| พ> ศ. | ชื่อ |
| --- | --- |
2550: Green Concert #10 กรีนคอนเสิร์ต หมายเลข 10 ตอน “THE LOST LOVE SONGS บทเพลงที่หายไป” จัดแสดง 2 รอบ ในวันศุกร์ที่ 28 และเสาร์ที่ 29 ก.ย.2550 เวลา 19.00 น.
2559: Green Concert # 19  กรีนคอนเสิร์ต หมายเลข 19 ตอน "THE LOST LOVE SONGS : TO BE CONTINUED ร้อยเพลงรักที่กลับมา"  จัดแสดง 2 รอบ ในวันเสาร์ที่ 6 และ อาทิตย์ที่ 7 ส.ค. 2559
ละครโทรทัศน์ > คอนเสิร์ต > รางวัล

| ปี พ> ศ. | รางวัล | สาขา | ละครเรื่อง/ภาพยนตร์เรื่อง | ผล |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2528 | รางวัลเมขลา | นักแสดงนำหญิงดีเด่น | แม่น้ำ | เสนอชื่อเข้าชิง |
| 2533 | ชมรมวิจารณ์บันเทิง | นักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม | คือฉัน | เสนอชื่อเข้าชิง |
| 2534 | รางวัลสุพรรณหงส์ | ผู้แสดงนำหญิงยอดเยี่ยม | เวลาในขวดแก้ว | ได้รับรางวัล |
| 2534 | ชมรมวิจารณ์บันเทิง | แสดงนำฝ่ายหญิงยอดเยี่ยม | เวลาในขวดแก้ว | ได้รับรางวัล |
| 2534 | รางวัลสุพรรณหงส์ | นักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม | คือฉัน | เสนอชื่อเข้าชิง |
| 2536 | รางวัลสุพรรณหงส์ | ผู้แสดงนำหญิงยอดเยี่ยม | มือปืน 2 สาละวิน | เสนอชื่อเข้าชิง |
| 2536 | ชมรมวิจารณ์บันเทิง | แสดงนำฝ่ายหญิงยอดเยี่ยม | ขอความรักบ้างได้ไหม | เสนอชื่อเข้าชิง |
| 2558 | คมชัดลึก อวอร์ด | นักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม | ลูกทาส | เสนอชื่อเข้าชิง |
แหล่งข้อมูลอื่น

ปวีณา ชารีฟสกุล ที่อินสตาแกรม
ภาพโดย Kennetharch ใช้ในการอ้างอิง Link
| ด ค กรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ สาขานักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม |
| --- | --- |
2534–2540:  ปวีณา ชารีฟสกุล (2534)  พัชราวัลย์ พิภพวรไชย (2535)  บุษกร พรวรรณะศิริเวช (2536)  จินตหรา สุขพัฒน์ (2537)  สุทธิดา เกษมสันต์ ณ อยุธยา (2538)  ธัญญา โสภณ (2539)  เฟย์ อัศเวศน์ (2540) 
2541–2551:  อมิตา ทาทายัง (2541)  ลลิตา ปัญโญภาส (2542)  สิริยากร พุกกะเวส (2544)  อริศรา วงษ์ชาลี (2545)  พิมพ์พรรณ ชลายนคุปต์ (2546)  แอน ทองประสม (2547)  นวรัตน์ เตชะรัตนประเสริฐ (2548)  รุ้งลาวัณย์ โทนะหงษา (2549)  มาช่า วัฒนพานิช (2550)  รัชวิน วงศ์วิริยะ (2551) 
2552–2562:  ศิริน หอวัง (2552)  หนึ่งธิดา โสภณ (2553)  ปิยธิดา วรมุสิก (2554)  อภิญญา สกุลเจริญสุข (2555)  พัชชา พูนพิริยะ (2556)  จรินทร์พร จุนเกียรติ (2557)  ดาวิกา โฮร์เน่ (2558)  นิษฐา จิรยั่งยืน (2559)  ชุติมณฑน์ จึงเจริญสุขยิ่ง (2560)  อุรัสยา เสปอร์บันด์ (2561)  (2562) โควิด-19 
2563–2573:  ภัณฑิรา พิพิธยากร (2563)  นริลญา กุลมงคลเพชร (2564)  อุรัสยา เสปอร์บันด์ (2565)  ธิติยา จิระพรศิลป์ (2566) 
| ด ค กรางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง สาขานักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม |
| --- | --- |
2533–2540:  จินตหรา สุขพัฒน์ (2533)  ปวีณา ชารีฟสกุล (2534)  จินตหรา สุขพัฒน์ (2535)  จันจิรา จูแจ้ง (2536)  จินตหรา สุขพัฒน์ (2537)  เฟย์ อัศเวศน์ (2540) 
2541–2551:  อมิตา ทาทายัง (2541)  ลลิตา ปัญโญภาส (2542)  จินตหรา สุขพัฒน์ (2543)  สิริยากร พุกกะเวส (2544)  อริศรา วงษ์ชาลี (2545)  สินิทธา บุญยศักดิ์ (2546)  แอน ทองประสม (2547)  วรนุช วงษ์สวรรค์ (2548)  ณัฐฐาวีรนุช ทองมี (2549)  สินจัย เปล่งพานิช (2550)  อัญชลี สายสุนทร (2551) 
2552–2562:  ศิริน หอวัง (2552)  เฌอมาลย์ บุญยศักดิ์ (2553)  หนึ่งธิดา โสภณ (2553)  ปิยธิดา วรมุสิก (2554)  เพ็ญพักตร์ ศิริกุล (2555)  คีรติ มหาพฤกษ์พงศ์ (2556)  พัชชา พูนพิริยะ (2556)  สุชาร์ มานะยิ่ง (2557)  ดาวิกา โฮร์เน่ (2558)  ดาวิกา โฮร์เน่ (2559)  ชุติมณฑน์ จึงเจริญสุขยิ่ง (2560)  ชญานิษฐ์ ชาญสง่าเวช (2561)  เจนนิษฐ์ โอ่ประเสริฐ (2562) 
2563–2573:  พิมพ์ชนก ลือวิเศษไพบูลย์ (2563)  นริลญา กุลมงคลเพชร (2564)  เขมนิจ จามิกรณ์ (2565)
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม

| --- | --- |
Office of Small and Medium Enterprise Promotion
ตราสัญลักษณ์
ภาพรวมสำนักงาน
ก่อตั้ง: 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543; 25 ปีก่อน (2543-02-18)
ประเภท: องค์การมหาชน
สำนักงานใหญ่: 120 ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 อาคารซี ชั้น 2,10 และ 11 หมู่ 3 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร
งบประมาณต่อปี: 546,000,000 บาท (พ.ศ. 2568)
ฝ่ายบริหารสำนักงาน: ปณิตา ชินวัตร, รักษาราชการแทนผู้อำนวยการ วชิระ แก้วกอ, รองผู้อำนวยการ อภิรดี ขาวเธียร, รองผู้อำนวยการ พิมลภา สุวพานิช, รองผู้อำนวยการ
ต้นสังกัดสำนักงาน: สำนักนายกรัฐมนตรี
เว็บไซต์: www.sme.go.th
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (อังกฤษ: Office of Small and Medium Enterprise Promotion , OSMEP , ชื่อย่อ : สสว.) องค์การมหาชน เดิมอยู่ในกำกับดูแลของ กระทรวงอุตสาหกรรม มีวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งเพื่อศึกษาและจัดทำรายงานสถานการณ์วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ของประเทศ รวมถึงส่งเสริมการทำธุรกิจของ SME
ประวัติ

สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมหรือ สสว. จัดตั้งขึ้นตา พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม พ.ศ. 2543 เมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543 โดยมีที่ทำการแห่งแรกตั้งอยู่ที่อาคารกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม ตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ลงวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2543
ในวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2545 ได้มีการจัดตั้งธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย เพื่อเป็นแหล่งเงินทุนให้กับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในประเทศไทย
ต่อมาในวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 มีประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 99/2557 แก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมโดยเปลี่ยนผู้รักษาการตามมาตรา 5 ของ พ.ร.บ. ส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม จากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมเป็นนายกรัฐมนตรี
ในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2567 ย้ายที่ทำการมาที่ ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 (อาคารซี) ชั้น 2,10,11 เลขที่ 120 หมู่ 3 ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร 10210
รายชื่อคู่สมรสนายกรัฐมนตรีไทย

| คู่สมรสนายกรัฐมนตรี แห่งราชอาณาจักรไทย |
| --- | --- |
ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน ปิฎก สุขสวัสดิ์ ตั้งแต่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2567
จวน: บ้านพิษณุโลก
วาระ: ตามวาระของนายกรัฐมนตรี
ผู้ประเดิมตำแหน่ง: เชย หุตะสิงห์
สถาปนา: 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475; 92 ปีก่อน (2475-06-28)
คู่สมรสนายกรัฐมนตรีไทย เป็นภรรยาหรือสามีของนายกรัฐมนตรีไทย
คู่สมรสของนายกรัฐมนตรีคนปัจจุบัน คือ ปิฎก สุขสวัสดิ์ คู่สมรสของแพทองธาร ชินวัตร จากพรรคเพื่อไทย
วิกตูร์ มัตตูส การ์ดูซู

| ข้อมูลส่วนตัว |
| --- | --- | --- | --- |
ชื่อเต็ม:  วิกตูร์ มัตตูส การ์ดูซู
วันเกิด:   (1989-12-19) 19 ธันวาคม ค.ศ. 1989 (35 ปี)
สถานที่เกิด:  Sapucaia ประเทศบราซิล
ส่วนสูง:  1.94 m (6 ft 4 1⁄2 in)
ตำแหน่ง:  กองหลัง
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  ลำพูน วอร์ริเออร์ (ยืมตัวจาก บีจี ปทุม ยูไนเต็ด)
หมายเลข:  5
สโมสรเยาวชน
2009:  Primeira Camisa
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2010 |  Cerâmica |   |   |
| 2011 |  America-RJ |  4 |  (0) |
| 2012–2013 |  Esportivo |  14 |  (7) |
| 2014 |  Campinense |  6 |  (0) |
| 2014 |  Operário |  6 |  (1) |
| 2014 |  Duque de Caxias |  7 |  (0) |
| 2015 |  São Bento |  0 |  (0) |
| 2015–2017 |  อุบล ยูเอ็มที ยูไนเต็ด |  72 |  (20) |
| 2018 |  เชียงราย ยูไนเต็ด |  32 |  (7) |
| 2019 |  พีทีที ระยอง |  28 |  (3) |
| 2020– |  บีจี ปทุม ยูไนเต็ด |  59 |  (18) |
| 2022–2023 |  → เชียงราย ยูไนเต็ด (ยืมตัว) |  24 |  (11) |
| 2024– |  → ลำพูน วอร์ริเออร์ (ยืมตัว) |  18 |  (1) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2025
วิกตูร์ มัตตูส การ์ดูซู  (เกิดวันที่ 19 ธันวาคม ค.ศ. 1989) หรือ วิกตูร์ เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวบราซิล ปัจจุบันเล่นให้กับลำพูน วอร์ริเออร์ (ยืมตัวจาก บีจี ปทุม ยูไนเต็ด) ในไทยลีก
เกียรติประวัติ

อุบล ยูเอ็มที ยูไนเต็ด
ลีกภูมิภาค ดิวิชัน 2: 2558
เชียงราย ยูไนเต็ด
ไทยแลนด์แชมเปียนส์คัพ: 2561
ไทยลีกคัพ: 2561
ไทยเอฟเอคัพ: 2561
บีจี ปทุม ยูไนเต็ด
ไทยลีก : 2563–64
ฟาบรีซีโอ โรมาโน

ฟาบรีซีโอ โรมาโน (อิตาลี: Fabrizio Romano; เกิด 21 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1993) เป็นนักข่าวกีฬาชาวอิตาลี เขาเชี่ยวชาญข่าวการย้ายทีมของนักเตะทั่วโลก โดยมีสโลแกนติดปากว่า "Here we go!" ซึ่งใช้ประกาศเมื่อมีดีลการย้ายทีมเกิดขึ้น
ประวัติ

ฟาบรีซีโอ โรมาโน เกิดเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1993 ที่เมืองเนเปิลส์ และศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยพระหฤทัยคาทอลิกในเมืองมิลาน เขาเป็นผู้ที่มีความสามารถทางด้านภาษา สามารถพูดได้หลายภาษาทั้งภาษาอังกฤษ ภาษาสเปน และภาษาอิตาลี โรมาโนเป็นแฟนของสโมสรวอตฟอร์ด ซึ่งแข่งขันอยู่ในอีเอฟแอลแชมเปียนชิปของอังกฤษ
อาชีพ > ภาพรวมอาชีพ

โรมาโนเริ่มต้นอาชีพนักข่าวฟุตบอลตั้งแต่ปี 2009 ขณะยังเรียนอยู่ระดับมัธยมปลาย ในปี 2010 กาเร็ธ ครุกส์ ได้พบกับโรมาโนระหว่างเป็นพิธีกรในงานภายในองค์กรของบริษัทเฟียต ที่โรมาโนทำงานอยู่ในขณะนั้น หลังจากประทับใจในความรู้เกี่ยวกับฟุตบอลอิตาลีของเขา ครุกส์จึงได้ส่งอีเมลไปยัง ทิม เดวี ผู้อำนวยการใหญ่ของบีบีซี เพื่อเสนอให้โรมาโน มาร่วมเป็นแขกรับเชิญใน "ทีมยอดเยี่ยมประจำสัปดาห์" คอลัมน์ยอดนิยมของครุกส์ จุดเปลี่ยนสำคัญในอาชีพของเขาเกิดขึ้นในปี 2011 เมื่อโรมาโนได้รับข้อมูลวงในจากเอเยนต์ชาวอิตาลีที่ทำงานให้กับบาร์เซโลนา เกี่ยวกับเมาโร อิการ์ดิ ซึ่งขณะนั้นเป็นนักเตะเยาวชนของบาร์เซโลนา ในปี 2012 โรมาโนได้เข้าร่วมงานกับสกายสปอร์ต (อิตาลี) และได้สร้างเครือข่ายอันกว้างขวางกับสโมสร นักเตะ และเอเยนต์ทั่วทั้งยุโรป นอกจากนี้ เขายังเขียนบทความให้กับเดอะการ์เดียน และซีบีเอสสปอร์ตส โดยอาศัยอยู่ที่เมืองมิลาน
อาชีพ > ผลงานที่โดดเด่นและเป็นที่ยอมรับ

โรมาโนเป็นที่รู้จักจากประโยคติดปากว่า "Here we go!" ซึ่งใช้เพื่อยืนยันการทำข้อตกลงในการย้ายทีม 90min ยกย่องให้เขาเป็นหนึ่งในแหล่งข่าวที่น่าเชื่อถือที่สุดในการย้ายทีมของนักฟุตบอล โดยมีชื่อเสียงโด่งดังในด้านความแม่นยำของข้อมูล ชื่อเสียงความน่าเชื่อถือและจำนวนผู้ติดตามบนโซเชียลมีเดียที่มากมายของเขา ทำให้หลายสโมสรฟุตบอลเชิญเขาเข้ามามีส่วนร่วมในการเผยแพร่วิดีโอประกาศการย้ายทีมของนักเตะ โรมาโน่ได้รับการคัดเลือกให้อยู่ในรายชื่อ Forbes 30 Under 30 ประจำปี 2022 ในสาขา Media & Marketing ซึ่งเป็นรางวัลที่มอบให้กับบุคคลที่มีอายุต่ำกว่า 30 ปี ที่สร้างผลงานโดดเด่นและมีอิทธิพลในวงการสื่อและการตลาดของยุโรป นอกจากนี้ เขายังได้รับรางวัล 'นักข่าวฟุตบอลยอดเยี่ยม' ในงาน Globe Soccer Awards ประจำปี 2022 และรางวัล 'นักข่าวดิจิทัลยอดเยี่ยม' ในงานเดียวกันประจำปี 2023
อาชีพ > ข้อโต้เถียง

ในเดือนกุมภาพันธ์ 2024 สื่อเดนมาร์กชื่อ Tipsbladet รายงานว่า มีเอกสารบางส่วนที่เปิดเผยออกมา แสดงให้เห็นว่าบริษัทที่เกี่ยวข้องกับโรมาโน ได้ติดต่อสโมสรฟุตบอลหลายแห่ง รวมถึงสโมสรในเดนมาร์ก เพื่อเสนอให้จ่ายเงินเพื่อแลกกับการโปรโมทสโมสรผ่านทางโซเชียลมีเดียของเขา
แหล่งข้อมูลอื่น

Profile on The Guardian
Profile on CBS Sports
ฟาบรีซีโอ โรมาโน ที่เอกซ์ (ทวิตเตอร์)
ฟาบรีซีโอ โรมาโน ที่อินสตาแกรม
SOS Fanta website
ชัยนันท์ เจริญศิริ

| พลเอกชัยนันท์  เจริญศิริ ม> ป.ช., ม.ว.ม. |
| --- | --- |

รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
ดำรงตำแหน่ง 2 สิงหาคม พ.ศ. 2548 – 19 กันยายน พ.ศ. 2549
นายกรัฐมนตรี: พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร
ก่อนหน้า: ประชา มาลีนนท์ พงศกร เลาหวิเชียร นิกร จำนง พิเชษฐ สถิรชวาล วิเชษฐ์ เกษมทองศรี
ถัดไป: สรรเสริญ วงศ์ชะอุ่ม
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2487 (80 ปี) จังหวัดราชบุรี ประเทศไทย
ศาสนา: พุทธ
คู่สมรส: ธิติมา เจริญศิริ

พลเอก ชัยนันท์  เจริญศิริ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ในรัฐบาลของพันตำรวจโททักษิณ ชินวัตร
ประวัติ

ชัยนันท์ เจริญศิริ เกิดเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2487 เป็นบุตรของพลตรีประยูร เจริญศิริ กับนางสุมาลี เจริญศิริ จบการศึกษาจากโรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี จังหวัดราชบุรี จากนั้นจึงได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนเตรียมทหาร (รุ่นที่ 5) และโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (รุ่นที่ 16)
การทำงาน

ชัยนันท์ เจริญศิริ ได้รับโปรดเกล้าฯ เป็นนายทหารพิเศษประจำ กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2546
ในปี พ.ศ. 2548 พลเอกชัยนันท์ เจริญศิริ ได้รับโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม ในรัฐบาลของพันตำรวจโททักษิณ ชินวัตร ในการปรับคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2548 และพ้นจากตำแหน่งเนื่องจากเกิดการรัฐประหาร 19 กันยายน พ.ศ. 2549
เกียรติยศ

ชัยนันท์ เจริญศิริ ได้รับรางวัลเกียรติยศจักรดาว พ.ศ. 2547
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2543 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2539 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2516 –  เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ช.ส.) (ประดับเปลวระเบิด)
พ.ศ. 2523 –  เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2 (ส.ช.)
พ.ศ. 2526 –  เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)
สนธิสัญญาเบาว์ริง

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ สนธิสัญญากรุงเทพฯ (แก้ความกำกวม)
| หนังสือสัญญาทางพระราชไมตรีจักรวรรดิบริเตนกับราชอาณาจักรสยาม |
| --- | --- |
สนธิสัญญาเบาว์ริงฉบับภาษาไทยเขียนลงสมุดไทย ก่อนส่งไปจักรวรรดิบริเตน ให้รัฐบาลสหราชอาณาจักรประทับตรา
ประเภท: สนธิสัญญาการค้า
วันลงนาม: 18 เมษายน พ.ศ. 2398
ที่ลงนาม: กรุงเทพมหานคร สยาม
วันตรา: 6 เมษายน พ.ศ. 2399
วันมีผล: 6 เมษายน พ.ศ. 2399
เงื่อนไข: ต้องประทับตราเข้ามาเปลี่ยนกันจึงใช้ได้
ภาคี:  ราชอาณาจักรสยาม  จักรวรรดิบริติช
ภาษา: ไทย อังกฤษ
ข้อความทั้งหมด
 th:สนธิสัญญาเบาว์ริง ที่ วิกิซอร์ซ
หนังสือสัญญาทางพระราชไมตรีระหว่างจักรวรรดิบริเตนกับราชอาณาจักรสยาม (อังกฤษ: Treaty of Friendship and Commerce between the British Empire and the Kingdom of Siam) หรือบนปกสมุดไทย ใช้ชื่อว่า หนังสือสัญญาเซอยอนโบวริง หรือที่มักเรียกกันทั่วไปว่า สนธิสัญญาเบาว์ริง (อังกฤษ: Bowring Treaty) เป็นสนธิสัญญาที่ลงนามระหว่างจักรวรรดิบริติชกับราชอาณาจักรสยามเมื่อวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2398 สนธิสัญญาดังกล่าวมีผลทำให้การค้ากับต่างประเทศในสยามเปิดเสรีมากขึ้น และได้รับการลงนามโดยผู้แทนสยาม 5 ราย (รวมถึงพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท ซึ่งเป็นพระอนุชาต่างมารดาของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) และจอห์น เบาว์ริง อัครราชทูตชาวอังกฤษและผู้สำเร็จราชการฮ่องกงคนที่ 4
สนธิสัญญาดังกล่าวอนุญาตให้ชาวต่างชาติเข้ามาทำการค้าเสรีในกรุงเทพมหานคร เนื่องจากในอดีตการค้าของชาวตะวันตกได้รับการจัดเก็บภาษีอย่างหนัก สนธิสัญญาดังกล่าวยังอนุญาตให้จัดตั้งกงสุลอังกฤษในกรุงเทพมหานครและรับประกันสิทธิสภาพนอกอาณาเขต ตลอดจนอนุญาตให้ชาวอังกฤษสามารถถือครองที่ดินในสยามได้
เบื้องหลัง

ดูเพิ่ม: สนธิสัญญาเบอร์นี และ สนธิสัญญาโรเบิร์ต
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2393 มีพระราชปณิธานช่วยเหลือราษฎรด้านความเป็นอยู่ โดยมีพระราชดำริแตกต่างจากพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระเชษฐา หลายอย่าง โดยทรงเห็นว่าการเปิดให้ค้าข้าวกับต่างประเทศได้อย่างเสรีจะสร้างประโยชน์แก่บ้านเมืองมหาศาล จะทำให้ข้าวราคาสูงขึ้น เพราะมีความต้องการซื้อข้าวจากต่างชาติ ชาวนาก็จะมีเงินมากขึ้น ข้าวจะกลายเป็นสินค้าส่งออกของไทย สร้างรายได้ให้แก่รัฐบาลเช่นกัน ตลอดจนทรงเห็นว่านโยบาย "ปิดข้าว" สร้างรายได้ให้แก่คนส่วนน้อย ไม่ถูกต้องตามทำนองคลองธรรม
"แต่ก่อนในหลวงห้ามปิดเข้า [ข้าว] ไว้ไม่ให้เอาออกไปขายนอกประเทศ ยอมให้เอาไป แต่ภอเปนสเบียง คนทั้งปวงที่มิใช่ชาวนาแลพ่อค้าเรือต่างประเทศก็มีความสบาย ด้วยเข้าถูก [ข้าวมีราคาถูก] แต่ชาวนาไม่ชอบใจ เพราะขายเข้าได้น้อย ไม่ภอกิน ต้องทิ้งที่นาไปหากินอย่างอื่น ถึงพ่อค้าก็ไม่ชอบใจ ด้วยอยากจะขายเข้าออกไปนอกประเทศ ต้องลักลอบเอาไป ..." (ทั้งหมดสะกดตามต้นฉบับ)
การที่รัฐบาลไทยไม่ยอมแก้ไขหนังสือสัญญาทางพระราชไมตรีและข้อตกลงเกี่ยวกับการค้าขายกับอังกฤษและสหรัฐอเมริกา ทำให้เกิดความตึงเครียดใน พ.ศ. 2393 มิชชันนารีทั้งหลายถึงกับเกรงว่าจะเกิดสงครามขึ้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักถึงอันตรายจากการที่ไทยไม่ยอมประนีประนอมกับชาติตะวันตก โดยทรงดูจากจีนและพม่าที่ตกเป็นเมืองขึ้นของต่างชาติ ตลอดจนทรงตระหนักถึงความจำเป็นของวิทยาการสมัยใหม่สำหรับอนาคตของชาติ จึงได้ทรงประกาศเจตนาว่ายินดีจะทำสนธิสัญญาฉบับใหม่กับอังกฤษและสหรัฐอเมริกา โดยบรรณาธิการหนังสือพิมพ์สิงคโปร์ฟรีเปรสได้นำจดหมายของเรเวอเรนด์ ยอนเทเลอโยนส์ ลงพิมพ์ มีใจความว่า
"เจ้าฟ้ามงกุฎได้ตรัสอย่างชัดเจน ว่าทางการที่ปฏิบัติต่อคณะทูตเมื่อปีก่อนนั้นทั้งหมดเป็นไปด้วยความเห็นผิดเป็นชอบของคน ๆ เดียว และถ้าคณะทูตกลับมาอีก ก็คงจะได้รับความต้อนรับโดยเมตตา ไม่ต้องระแวงว่าความประสงค์อันสำคัญยิ่งของคณะทูตจะไม่สำเร็จดังปรารถนา..."
สนธิสัญญาเบาว์ริงนี้มีเนื้อหาคล้ายกับสนธิสัญญานานกิงซึ่งจีนลงนามร่วมกับอังกฤษภายหลังสงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง ใน พ.ศ. 2385 และก่อนหน้าสนธิสัญญาเบาว์ริงเพียงหนึ่งปี (พ.ศ. 2397) สหรัฐอเมริกาก็บังคับให้ญี่ปุ่นเปิดประเทศด้วยการลงนามในสนธิสัญญาคานางาวะโดยใช้สนธิสัญญานานกิงเป็นต้นแบบ สนธิสัญญาเบาว์ริงถูกเรียกว่าเป็น "สนธิสัญญาที่ไม่เป็นธรรม" หรือ "สนธิสัญญาที่เสียเปรียบ" เนื่องจากสยามไม่อยู่ในตำแหน่งที่จะเจรจาได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ความเกรงกลัวในแสงยานุภาพทางทหารของอังกฤษในสงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง ซึ่งได้ทำให้รู้สึกท้อถอยที่จะป้องกันมิให้มีการค้ากับชาติตะวันตก โกวิท วงศ์สุรวัฒน์ ระบุว่า ความต้องการสำคัญของอังกฤษก็คือการเข้ามาค้าฝิ่นได้อย่างเสรีในสยามและไม่ต้องเสียภาษี และอังกฤษพร้อมทำสงครามกับสยามอยู่แล้วหากการเจรจาไม่ประสบผล
การเจรจา

เมื่อทราบว่าพระมหากษัตริย์ไทยพระองค์ใหม่ทรงแสดงความต้องการจะทำสนธิสัญญาด้วย รัฐบาลอังกฤษก็ได้ส่งจอห์น เบาว์ริงเข้ามาทำสนธิสัญญาฉบับใหม่ใน พ.ศ. 2398 โดยปฏิบัติตามขนบธรรมเนียมไทย ให้ทูตเชิญพระราชสาส์นสมเด็จพระนางเจ้าวิกตอเรียเข้ามาถวายพระเจ้าแผ่นดินไทย จึงได้รับการต้อนรับดีกว่าทูตตะวันตกที่ผ่านมาทั้งหมด
จอห์น เบาว์ริง อยู่ในกรุงสยาม 1 เดือน และใช้เวลาประมาณ 1 สัปดาห์เจรจากับ “ผู้สำเร็จราชการฝ่ายสยาม” 5 พระองค์และคน คือ
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยุรวงศ์ (สมเด็จเจ้าพระยาองค์ใหญ่) ผู้สำเร็จราชการทั่วพระราชอาณาจักร ประธานผู้แทนรัฐบาล
พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท หัวหน้าคณะผู้แทนไทยที่เข้าร่วมเจรจากับคณะทูตอังกฤษ
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (สมเด็จเจ้าพระยาองค์น้อย) ผู้สำเร็จราชการพระนคร
เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) รักษาการในตำแหน่งสมุหพระกระลาโหม บังคับบัญชาหัวเมืองชายทะเลปากใต้ฝ่ายตะวันตก
เจ้าพระยารวิวงศ์ พระคลัง และสำเร็จราชการกรมท่า บังคับบัญชาหัวเมืองฝ่ายตะวันออก
จอห์น เบาว์ริงกล่าวยกย่องผู้แทนรัฐบาลไทยสองท่าน ว่ามีความเห็นสอดคล้องกับตน ได้แก่ เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง) และพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงวงษาธิราชสนิท สำหรับเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์นั้นได้ตำหนิระบบผูกขาดและการทุจริตของชนชั้นสูงอย่างรุนแรง และออกปากจะช่วยทูตอังกฤษในการแก้ไขสนธิสัญญา ถึงกับทำให้เบาว์ริงสงสัยว่าจะพูดไม่จริง แต่สุดท้ายก็ยอมรับว่าเป็นคนพูดจริงทำจริง และได้สรรเสริญว่าเป็นบุคคลที่ฉลาดยิ่งกว่าคนอื่นที่พบปะมาแล้ว
ส่วนอีกด้านหนึ่ง เบาว์ริงได้ตำหนิสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยุรวงศ์และสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ ผู้มีความคิดในการค้าผูกขาด และคัดค้านข้อเสนอของทูตอังกฤษอยู่เสมอ เบาว์ริงเห็นว่า ทั้งสองคนนี้เองที่ทำให้การเจรจาขอแก้ไขหนังสือสัญญาทางพระราชไมตรีในช่วงปลายรัชกาลที่ 3 ไม่ประสบความสำเร็จ
สาระสำคัญ

สรุปสาระสำคัญของสนธิสัญญาเบาว์ริง มีดังนี้
คนในบังคับอังกฤษจะอยู่ภายใต้อำนาจควบคุมของกงสุลอังกฤษ นับเป็นครั้งแรกที่สยามมอบสิทธิสภาพนอกอาณาเขตแก่ประชากรต่างด้าว
คนในบังคับอังกฤษได้รับสิทธิในการค้าขายอย่างเสรีในเมืองท่าทุกแห่งของสยาม และสามารถพำนักอาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานครเป็นการถาวรได้ ภายในอาณาเขตสี่ไมล์ (สองร้อยเส้น) แต่ไม่เกินกำลังเรือแจวเดินทางในยี่สิบสี่ชั่วโมงจากกำแพงพระนคร คนในบังคับอังกฤษสามารถซื้อหรือเช่าอสังหาริมทรัพย์ในบริเวณดังกล่าวได้ คนในบังคับอังกฤษยังได้รับอนุญาตให้เดินทางได้อย่างเสรีในสยามโดยมีหนังสือที่ได้รับการรับรองจากกงสุล
ยกเลิกค่าธรรมเนียมปากเรือและกำหนดอัตราภาษีขาเข้าและขาออกชัดเจน
อัตราภาษีขาเข้าของสินค้าทุกชนิดกำหนดไว้ที่ร้อยละ 3 ยกเว้นฝิ่นที่ไม่ต้องเสียภาษี แต่ต้องขายให้กับเจ้าภาษี ส่วนเงินทองและข้าวของเครื่องใช้ของพ่อค้าไม่ต้องเสียภาษีเช่นกัน
สินค้าส่งออกให้มีการเก็บภาษีชั้นเดียว โดยเลือกว่าจะเก็บภาษีชั้นใน (จังกอบ ภาษีป่า ภาษีปากเรือ) หรือภาษีส่งออก
พ่อค้าอังกฤษได้รับอนุญาตให้ซื้อขายโดยตรงได้กับเอกชนสยามโดยไม่มีผู้ใดผู้หนึ่งขัดขวาง
รัฐบาลสยามสงวนสิทธิ์ในการห้ามส่งออกข้าว เกลือและปลา เมื่อสินค้าดังกล่าวมีทีท่าว่าจะขาดแคลนในประเทศ
สาระสำคัญ > หนังสือพ่วงท้าย

นอกจากหนังสือสัญญาทางพระราชไมตรีแล้ว ยังมีหนังสือพ่วงท้ายอีกสองฉบับ โดยเป็นข้อกำหนดที่พ่อค้าอังกฤษจะต้องปฏิบัติ กับพิกัดภาษี โดยแบ่งสินค้าออกเป็นสองประเภท คือ ประเภทที่เสียภาษีเฉพาะเมื่อบรรทุกลงเรือ และประเภทที่เสียเฉพาะภาษีชั้นใน โดยตัวอย่างพิกัดภาษี เช่น
สาระสำคัญ > ประเด็นด้านการเก็บภาษีขาเข้า

ตามสนธิสัญญาเบาว์ริง ไทยได้รับเงื่อนไขให้เก็บภาษีขาเข้าได้เพียงร้อยละ 3 เท่านั้น ซึ่งยังเสียเปรียบกว่าจีนและญี่ปุ่นที่ถูกบังคับให้เก็บภาษีขาเข้าร้อยละ 5 โดยตามหนังสือสัญญาทางพระราชไมตรีระหว่างอังกฤษกับญี่ปุ่น พ.ศ. 2400 อังกฤษยังยอมให้สินค้าบางชนิดเก็บอัตราภาษีขาเข้าสูงกว่าร้อยละ 5 โดยบางชนิดสูงถึงร้อยละ 35 ก็มี ส่วนหนังสือสัญญาทางพระราชไมตรีฉบับก่อนหน้านั้น ทั้งที่ทำกับอังกฤษและสหรัฐอเมริกา ต่างก็ไม่ได้กล่าวถึงเรื่องภาษีขาเข้าแต่อย่างใด จนกระทั่งต่อมา ในปี พ.ศ. 2409 ชาติตะวันตกหลายประเทศ ได้แก่ อังกฤษ ฝรั่งเศส สหรัฐอเมริกาและเนเธอร์แลนด์จึงได้ร่วมกันบีบบังคับให้ญี่ปุ่นเก็บอัตราภาษีขาเข้าส่วนใหญ่เหลือเพียงร้อยละ 5
ใน พ.ศ. 2398 เจ้าพระยาพระคลังได้ขอดูหนังสือสัญญาระหว่างญี่ปุ่นกับสหรัฐอเมริกากับเทาเซนด์ แฮริส ทูตอเมริกันที่เข้ามาขอทำหนังสือสัญญาทางพระราชไมตรี แต่แฮริสไม่ต้องการให้เห็น จึงได้บ่ายเบี่ยงว่าไม่ได้นำหนังสือติดตัวมาด้วย จึงทำให้เมื่อเปรียบเทียบกันแล้ว ไทยยังเสียเปรียบประเทศเอเชียอื่นที่ถูกบีบบังคับให้ทำสนธิสัญญาในลักษณะเดียวกัน
เดิมก่อนหน้าสนธิสัญญาเบาว์ริง ไทยเคยเก็บภาษีขาเข้าจากพ่อค้าฝรั่งถึงร้อยละ 8
สาระสำคัญ > การทำข้อไขสัญญา

เมื่อทูตอังกฤษเดินทางนำหนังสือสัญญากลับไปยังรัฐบาลอังกฤษให้ลงหนังสือรับรอง รัฐบาลอังกฤษเห็นว่าข้อความบางตอนในหนังสือสัญญาคลุมเครือ จึงให้แฮริปากส์ ผู้ถือหนังสือสัญญาแทนเบาว์ริงกลับไปยังลอนดอน มาทำข้อไขสัญญาอีกฉบับหนึ่ง อธิบายความที่ยังคลุมเครืออยู่ ทางรัฐบาลสยามก็ต้องการให้การทำหนังสือสัญญากับอังกฤษเป็นไปด้วยดี ก็ผ่อนปรนตามคำขอของแฮริปากส์ ในส่วนนี้สยามได้อากรสวนผลไม้เพิ่มขึ้น
ผลที่ตามมา

ฝ่ายอังกฤษประสบความสำเร็จอย่างมากในการทำสนธิสัญญาเบาว์ริง โดยรัฐบาลสยามยอมให้อังกฤษเข้ามาตั้งกงสุล มีอำนาจพิจารณาคดีที่คนอังกฤษมีคดีความกัน และร่วมพิจารณาคดีที่คนไทยกับอังกฤษมีคดีความกัน ข้าว เกลือและปลาไม่เป็นสินค้าต้องห้ามอีกต่อไป นอกจากนี้ ยังเป็นการรับเอาวิทยาการตะวันตกสมัยใหม่เข้าสู่ประเทศ ซึ่งทำให้ชาวต่างประเทศยอมรับมากขึ้น
ผลที่ตามมา > การทำหนังสือสัญญาทางไมตรีกับประเทศอื่น

เมื่อสยามได้ทำสนธิสัญญากับอังกฤษแล้ว ก็ต้องการจะทำหนังสือสัญญาแบบเดียวกันกับประเทศอื่นต่อไป เพื่อให้มีการแข่งขันทางการค้า และเป็นโอกาสให้ของในสยามมีราคาสูงขึ้น และสินค้าต่างประเทศมีราคาต่ำ ในการณ์นี้ รัฐบาลสยามจึงแต่งตั้งให้จอห์น เบาว์ริงเป็นพระยาสยามานุกูลกิจสยามมิตรมหายศ คอยทำหนังสือสัญญาต่าง ๆ แทน โดยประเทศที่ทำหนังสือสัญญากับไทยในเวลาต่อมา มีดังนี้
ประเทศที่ทำสัญญาโดยส่งทูตมายังกรุงเทพมหานคร ได้แก่
| ประเทศ | วันที่ (นับแบบเก่า) |
| --- | --- |
สหรัฐอเมริกา: 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2399
ฝรั่งเศส: 15 สิงหาคม พ.ศ. 2399
เดนมาร์ก: 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2401
โปรตุเกส: 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2401
แฮนซีแอติกรีปับลิก: 25 ตุลาคม พ.ศ. 2403
เนเธอร์แลนด์: 29 ธันวาคม พ.ศ. 2403
ปรัสเซีย: 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2404
และที่ทำสัญญาโดยผ่านทางพระยาสยมานุกูลกิจสยามมิตรมหายศ ได้แก่
| ประเทศ | วันที่ (นับแบบเก่า) |
| --- | --- |
นอร์เวย์: 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2401
เบลเยียม: 29 สิงหาคม พ.ศ. 2401
อิตาลี: 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2401
โปรตุเกส: 3 ตุลาคม พ.ศ. 2401
จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี: 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2402
ผลที่ตามมา > การเลิกค้าขายกับจีน

ในช่วงต้นรัชกาลที่ 4 ได้มีการส่งเครื่องราชบรรณาการไปถวายจักรพรรดิจีนตามประเพณี แต่ตอนคณะทูตกำลังเดินทางกลับจากปักกิ่งได้ถูกโจรผู้ร้ายปล้นเอาทรัพย์สินไปกลางทาง "ตั้งแต่นั้นมา ที่กรุงก็มิได้แต่งทูตออกไปจิ้มก้องจนทุกวันนี้" จนถึง พ.ศ. 2403 ก็ปรากฏหลักฐานว่าสยามมิได้แต่งสำเภาไปค้าขายกับจีนอีก
หลังการทำสนธิสัญญาเบาว์ริง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงดำริว่าการที่สยามส่งเครื่องราชบรรณาการไปถวายจีนนั้นอาจทำให้ฝรั่งสิ้นความนับถือในเอกราชของสยาม จึงทรงได้ยกเลิกประเพณีการส่งเครื่องราชบรรณาการไปถวายจีนอย่างเด็ดขาด นับเป็นการตัดไมตรีที่มีมากับจีนตั้งแต่สมัยโบราณที่พระเจ้าแผ่นดินรัชกาลก่อน ๆ ทรงพยายามรักษามาโดยตลอด
ผลที่ตามมา > การทำเงินแป

เพียงปีเดียวหลังจากสนธิสัญญาเบาว์ริง มีเรือต่างประเทศเข้ามาค้าขายยังกรุงเทพมหานครเป็น 103 ลำ และแต่งเรือออกไปค้าขายกับต่างประเทศถึง 37 ลำ ทำให้มีเงินเหรียญแพร่สะพัดในสยามเป็นจำนวนมาก แต่ราษฎรสยามที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานครไม่มีใครรับ เพราะไม่เคยใช้มาก่อน ต้องให้ช่างในคลังมหาสมบัติทำเงินตรา แม้จะทำไปได้ถึงกว่า 250,000 เหรียญแล้วก็ยังใช้ไม่ทันกาล พ่อค้าต่างชาติก็ขอให้ทางการประกาศให้ใช้เงินเหรียญ รัฐบาลจึงให้เงินตราสิบชั่งเป็นเงินเหรียญ 480 เหรียญ แต่ครั้นประกาศให้ราษฎรรับเงินเหรียญไปใช้แทนเงินพดด้วง ราษฎรก็ไม่รับไป ต้องออกพระราชบัญญัติให้รับเงินเหรียญนอกไว้
แต่เมื่อเงินเหรียญใช้กันแพร่หลาย ราษฎรก็นำเงินบาทไปซุกซ่อนไว้ และจ่ายภาษีด้วยเงินเหรียญ ทำให้เงินบาทขาดแคลน ในปี พ.ศ. 2399 และ พ.ศ. 2400 เกิดความติดขัดด้านการค้าขาย ครั้นพอสยามจะส่งราชทูตไปเจริญพระราชไมตรีกับต่างประเทศก็ให้ทูตซื้อเครื่องจักรทำเงินเหรียญกลับมาด้วย พอมาติดตั้งที่กรุงเทพมหานครได้แล้ว เรียกเงินตราแบบเงินเหรียญว่าเงินแป พอผลิตออกมาได้แล้วก็พบว่าราษฎรนิยมใช้กัน ปัญหาด้านการค้าจึงหมดไป
การยกเลิก

ดูเพิ่ม: สนธิสัญญาไทย-สหรัฐอเมริกา พ.ศ. 2463
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีความพยายามเจรจาเพื่อยกเลิกสิทธิสภาพนอกอาณาเขตของคนในบังคับอังกฤษ โดยเอ็ดเวิร์ด เอช. สโตรเบล ที่ปรึกษาราชการแผ่นดินชาวอเมริกัน เสนอให้ไทยแลกหัวเมืองมลายู พร้อมกับขอกู้เงิน 4 ล้านปอนด์ ในอัตราดอกเบี้ยต่ำ เพื่อนำไปสร้างทางรถไฟสายใต้ โดยมีการลงนามในสนธิสัญญาดังกล่าวเมื่อวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2451 โดยรัฐบาลไทยยอมยกสี่รัฐมาลัย (ไทรบุรี กลันตัน ตรังกานู และปะลิส) ตลอดจนเกาะใกล้เคียงให้แก่อังกฤษ ฝ่ายอังกฤษให้คนในบังคับตนที่ลงทะเบียนไว้กับกงสุลก่อนหน้านี้ขึ้นกับศาลต่างประเทศ และให้คนในบังคับหลังทำสนธิสัญญาฉบับนี้ขึ้นกับศาลไทย โดยมีที่ปรึกษากฎหมายชาวยุโรปร่วมพิจารณาคดี แต่ศาลกงสุลยังมีอำนาจนำคดีไปพิจารณาได้
ภายหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งยุติ รัฐบาลสยามพยายามเจรจาขอแก้ไขสนธิสัญญาอันไม่เป็นธรรมในด้านสิทธิสภาพนอกอาณาเขตและภาษีศุลกากร ซึ่งก็ประสบผลสำเร็จเป็นอย่างดี โดยมีเงื่อนไขว่าสยามจะต้องบังคับใช้ประมวลกฎหมายตามแบบสมัยใหม่ และบางประเทศได้ขอสิทธิพิเศษเพิ่มเติมอีกในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ภายใน พ.ศ. 2470 ประเทศต่าง ๆ นับสิบประเทศก็ยินยอมลงนามแก้ไขสนธิสัญญาดังกล่าว
บรรณานุกรม

พระจอมเกล้า "King Mongkut" พระเจ้ากรุงสยาม (พิมพ์ครั้งที่ 2 ed.). กรุงเทพฯ: มติชน. 2547. ISBN 9743230866.
ชัย เรืองศิลป์ (2541). ประวัติศาสตร์ไทยสมัย พ.ศ. 2352-2453 ด้านเศรษฐกิจ. ไทยวัฒนาพานิช. ISBN 9740841244.
จอห์น เบาว์ริง