คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ประวัติ

คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้รับการจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2511 โดยเริ่มก่อกำเนิด มาจาก “คณะวิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์” ของวิทยาลัยวิชาการการศึกษามหาสารคาม พร้อมกับคณะวิชาการศึกษาและคณะวิชามนุษยธรรมศึกษาและสังคมศาสตร์ เป็นคณะวิชาที่เปิดสอนวิชาพื้นฐานให้กับคณะวิชาการศึกษา จึงยังไม่ได้เปิดรับนิสิต โดยเปิดสอนวิชาพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์ในหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) วิชาเอกชีววิทยา วิชาโทเคมี ให้กับคณะวิชาการศึกษา เนื่องจากรัฐบาลมีความต้องการใช้การศึกษาพัฒนาชุมชนในชนบท โดยเร่งผลิตครูที่มีคุณภาพและจำนวนมากพอเพียงออกไปเป็นผู้นำ ในส่วนของสถานที่ทำการเรียนการสอนของคณะวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ในระยะแรกนั้น (พ.ศ. 2511-2515 ที่ตั้ง ม.เก่า) นิสิตที่เรียนสาขาด้านวิทยาศาสตร์ต้องเรียนรวมกับนิสิตสาขาอื่นๆ ที่อาคารเรียนหลังที่ 1 ซึ่งการใช้อาคารนั้นแบ่งออกเป็นสองส่วน คือชั้น 3-4 ให้กลุ่มวิชาทางวิทยาศาสตร์ใช้ฝั่งตะวันออก และฝั่งตะวันตกของอาคารให้ทางกลุ่มวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ใช้ส่วนชั้น 1-2 ใช้เป็นสำนักงานรองอธิการ อย่างไรก็ตามการแบ่งการใช้นั้นไม่ได้ยึดเคร่งมาก เพียงแต่แบ่งเพื่อความง่าย สะดวกในการใช้สอย ให้เป็นสัดส่วนเท่านั้น
ต่อมาในช่วงปี พ.ศ. 2511-2515 วิทยาลัยได้ขยายพื้นที่มายังฝั่งตรงข้ามซึ่งเดิมเคยเป็นสนามแข่งม้าของจังหวัดมหาสารคาม และได้สร้างอาคารเรียนหลังที่ 2 และหลังที่ 3 ขึ้นมา จากนั้นนิสิตที่เรียนทางด้านวิทยาศาสตร์จึงย้ายมาใช้อาคารเรียนหลังที่ 3 ส่วนอาคารหลังที่ 2 ใช้ เป็นสำนักงานรองอธิการบดี สำหรับอาคารเรียนหลังที่ 1 ใช้เป็นอาคารเรียนของนิสิตที่เรียนวิชาพื้นฐานด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ของคณะวิชามนุษยธรรมศึกษาและสังคมศาสตร์ และคณะวิชาการศึกษา
พ.ศ. 2512 ร่วมกับคณะวิชาการศึกษา เปิดสอนในหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) วิชาเอกชีววิทยา วิชาโทเคมีและคณิตศาสตร์
พ.ศ. 2513 ร่วมกับคณะวิชาการศึกษา เปิดสอนในหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) วิชาเอกชีววิทยา คณิตศาสตร์และวิชาโทชีววิทยา,เคมี,คณิตศาสตร์ และฟิสิกส์
พ.ศ. 2516 ร่วมกับคณะวิชาการศึกษา เปิดสอนในหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) วิชาเอก และโทชีววิทยา เคมีคณิตศาสตร์ และฟิสิกส์
ต่อมาในปี พ.ศ. 2517 วิทยาลัยวิชาการการศึกษามหาสารคามได้ถูกโอนเข้าไปสังกัดในทบวงมหาวิทยาลัย พร้อมยกฐานะวิทยาลัยวิชาการศึกษามหาสารคามและทั่วประเทศขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ตามด้วยชื่อสถานที่ตั้งของวิทยาลัยเดิมเป็นวิทยาเขต คณะวิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ วิทยาลัยวิชาการศึกษามหาสารคาม จึงทอนชื่อคณะจากเดิมชื่อว่า “คณะวิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์” มาเป็น “คณะวิทยาศาสตร์” ตั้งแต่วันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2518 กลายเป็น “คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตมหาสารคาม” การปรับโอนในครั้งนี้ ทำให้มีการปรับเปลี่ยนหลักสูตรจากเดิมที่มุ่งเน้นการผลิตครูเป็นหลัก มาเป็นการมุ่งผลิตนักวิทยาศาสตร์ ทำให้บุคลากรของคณะวิทยาศาสตร์ หันมาให้ความสำคัญในการทำวิจัยเพิ่มขึ้น งานวิจัยในระยะแรกเน้นไปทางด้านเกษตร โดยเฉพาะการวิจัยทางด้านโภชนาการซึ่งมี ผศ.วรากร วราอัศวปติ เป็นกำลังสำคัญ เนื่องจากช่วงเวลานั้นเด็กในภาคอีสานมีปัญหาทางด้านภาวะทุพโภชนาระดับรุนแรง ต่อมางานวิจัยเหล่านี้ ทำให้เกิดการจัดการศึกษาและตั้งคณะเทคโนโลยีขึ้นในภายหลัง โดยคณะวิทยาศาสตร์ได้ร่วมกับคณะศึกษาศาสตร์ ผลิตบัณฑิตทางการศึกษาหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) ในสาขาวิชาชีววิทยา เคมี ฟิสิกส์ คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ทั่วไป
พ.ศ. 2518 ร่วมกับคณะศึกษาศาสตร์ เปิดสอนหลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) วิชาเอกคณิตศาสตร์
พ.ศ. 2524 ร่วมกับคณะศึกษาศาสตร์ผลิตบัณฑิตทางการศึกษา หลักสูตรการศึกษาบัณฑิต (กศ.บ.) สาขาวิทยาศาสตร์เกษตร ผลิตมหาบัณฑิตหลักสูตรการศึกษามหาบัณฑิต (กศ.ม.) สาขาวิชาชีววิทยา และหลักสูตรการศึกษามหาบัณฑิตการมัธยมศึกษา (กศ.ม.) สาขาวิชาการสอนวิทยาศาสตร์
พ.ศ. 2531 ผลิตบัณฑิตหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาสถิติ เป็นสาขาวิชาแรกที่เปิดรับนิสิตภายใต้ชื่อคณะวิทยาศาสตร์ หลังจากที่ผลิตบัณฑิตร่วมกับคณะศึกษาศาสตร์ยาวนานถึง 20 ปี
พ.ศ. 2532 ผลิตบัณฑิตหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาชีววิทยา และร่วมกับคณะศึกษาศาสตร์ ผลิตมหาบัณฑิตหลักสูตรการศึกษามหาบัณฑิต (กศ.ม.) สาขาวิชาวิทยาศาสตร์การศึกษา
พ.ศ. 2534 ผลิตบัณฑิตหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาเคมี
พ.ศ. 2536 ผลิตบัณฑิตหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาฟิสิกส์ประยุกต์
ในปี พ.ศ. 2537 ได้มีการปรับโครงสร้างของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โดยมีการแยกวิทยาเขตมหาสารคามออกมาบริหารงานเองอย่างเป็นเอกเทศและยกระดับขึ้นเป็น มหาวิทยาลัยมหาสารคาม นับเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐแห่งที่ 19 ของประเทศไทย ส่งผลให้เป็นที่มาของชื่อดังปรากฏในปัจจุบันคือ “คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม” ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า “Faculty of Science, Mahasarakham University” ซึ่งมีการบริหารจัดการและแบ่งส่วนราชการแยกเป็นภาควิชาและสำนักงานเลขานุการ ในส่วนภาควิชาแบ่งเป็น 5 ภาควิชา คือ ภาควิชาคณิตศาสตร์ ภาควิชาชีววิทยา ภาควิชาเคมี ภาควิชาฟิสิกส์ และภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์
หลังจากยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในปี พ.ศ. 2537 มหาวิทยาลัยได้มีการก่อสร้างอาคารและหน่วยงานต่างๆในเขตพื้นที่ขามเรียงขึ้น รวมถึงอาคารคณะวิทยาศาสตร์ด้วย เมื่ออาคารเรียนสร้างแล้วเสร็จ จึงได้ย้ายที่ทำการจากที่ตั้งตำบลตลาด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม มายังที่ตั้งตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ใน พ.ศ. 2542 คืออาคารวิทยาศาสตร์ SC1  หรือเป็นที่รู้จักกันของบุคลากรและนิสิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม  “ตึก SC1 คณะวิทยาศาสตร์”
พ.ศ. 2538 ผลิตบัณฑิตหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ
พ.ศ. 2539 ตั้งภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ และผลิตบัณฑิตหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์
ต่อมาในปี 2542 ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ ได้แยกออกจากคณะวิทยาศาสตร์เพื่อไปจัดตั้งเป็น คณะวิศวกรรมศาสตร์และวิทยาการคอมพิวเตอร์ (ในปัจจุบันได้แยกออกจากคณะวิศวกรรมศาสตร์ฯ และดำเนินงานอยู่ในคณะวิทยาการสารสนเทศ) ทำให้คณะวิทยาศาสตร์เหลือภาควิชาเพียง 4 ภาควิชาคือ ภาควิชาคณิตศาสตร์ ภาควิชาชีววิทยา ภาควิชาเคมีและภาควิชาฟิสิกส์ พร้อมทั้งเปิดหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต เพิ่มอีก 2 หลักสูตรได้แก่ สาขาวิชาคณิตศาสตร์ และสาขาวิชาฟิสิกส์ และย้ายที่ทำการของคณะวิทยาศาสตร์จากบ้านโนนศรีสวัสดิ์ ตำบลตลาด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม มาที่ตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม (ที่ตั้งปัจจุบัน)
พ.ศ. 2543 เปิดหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (วท.ม.) สาขาวิชาเคมีศึกษา และชีววิทยาศึกษา
พ.ศ. 2545 เปิดหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (วท.ม.) สาขาวิชาชีววิทยา
พ.ศ. 2546 เปิดหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (วท.ม.) สาขาวิชาเคมี
พ.ศ. 2547 เปิดหลักสูตรปริญญาตรีรวม 6 หลักสูตร ปริญญาโท 4 หลักสูตร และปรับปรุงหลักสูตรปริญญาตรี 3 หลักสูตร ได้แก่ สาขาเคมี สาขาชีววิทยา และสาขาสถิติ
พ.ศ. 2548 คณะวิทยาศาสตร์มีโครงการเปิดหลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิตจำนวน 3 หลักสูตร ได้แก่ สาขาฟิสิกส์ศึกษา สาขาคณิตศาสตร์ศึกษา สาขาบรรพชีวินวิทยา และเปิดหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต จำนวน 3 หลักสูตร ได้แก่ สาขาวิชาเคมี สาขาวิชาชีววิทยา และสาขาบรรพชีวินวิทยา (หลักสูตรนานาชาติ)
ปัจจุบัน คณะวิทยาศาสตร์ เป็นหน่วยงานในระบบราชการสังกัดมหาวิทยาลัยมหาสารคาม แบ่งการบริหารงานเป็นระดับภาควิชาซึ่งมีจำนวน 4 ภาควิชา คือ ภาควิชาเคมี ภาควิชาชีววิทยา ภาควิชาฟิสิกส์ ภาควิชาคณิตศาสตร์ และสำนักงานเลขานุการคณะวิทยาศาสตร์ มีบุคลากรทั้งหมด 206 คน โดยมีอาจารย์ประจำทั้งหมด 150 คน และบุคลากรสายสนับสนุนทั้งหมด 56 คน มีนิสิตจำนวน 2,033 คน ประกอบด้วยปริญญาตรีจำนวน 1,893 คน และนิสิตระดับบัณฑิตศึกษา จำนวน 140 คน
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา คณะวิทยาศาสตร์ได้ให้ความสำคัญกับการผลิตบัณฑิตและงานวิจัยที่มีคุณภาพอย่างต่อเนื่อง ดังเช่นการสร้างหลักสูตรบรรพชีวินวิทยา(นานาชาติ)แห่งแรกในประเทศไทย และจัดตั้งพิพิธภัณฑ์เห็ดที่มีฤทธิ์ทางยา เก็บถาวร 2021-04-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน แห่งแรกในภูมิภาคเอเชีย เพื่อผสมผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นให้ลงตัวและเกิดประโยชน์อย่างสูงสุดต่อชุมชน