stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ไข้หวัดใหญ่สเปน
อัตราการตาย > ผลกระทบระยะยาว

จากการศึกษาปี 2006 ใน Journal of Political Economy (วารสารเศรษฐศาสตร์การเมือง) พบว่า "เด็กในครรภ์ระหว่างการระบาดทั่วจะมีความสำเร็จทางการศึกษาลดลง, อัตราความพิการทางร่างกายเพิ่มขึ้น, รายได้ลดลง, สถานะทางเศรษฐกิจและสังคมที่ตกต่ำ, และได้รับเงินโอนสูงขึ้นเมื่อเทียบกับรุ่นอื่น" จากการศึกษาปี 2018 พบว่าการระบาดใหญ่ลดความสำเร็จทางการศึกษาในประชากร
ไข้หวัดใหญ่มีความเชื่อมโยงกับการระบาดของสมองอักเสบแบบไม่เคลื่อนไหวในคริสต์ทศวรรษที่ 1920
แหล่งข้อมูลอื่น

จากไข้หวัดสเปนถึงโควิด-19: บทเรียนจากโรคระบาดและสงครามโลกครั้งที่ 1
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
อื่น ๆ:  IdRef 
ในขณะที่กองทัพสหรัฐทำการส่งกำลังรบจำนวนมากเพื่อไปทำสงครามในยุโรป พวกเขาก็นำไข้หวัดใหญ่สเปนไปด้วย
ความแตกต่างระหว่างอัตราการตายของไข้หวัดใหญ่ตามช่วงอายุ ของการระบาดทั่วปี 1918 และการระบาดตามปกติ - เสียชีวิตต่อ 100,000 คนในแต่ละกลุ่มอายุ, สหรัฐอเมริกา, ในช่วงก่อนการระบาดใหญ่ปี 1911–1917 (เส้นประ) และการระบาดทั่วปี 1918 (เส้นทึบ)
ภาวะระบาดทั่วสามระลอก: อัตราการตายของไข้หว้ดใหญ่และปอดบวมรายสัปดาห์, สหราชอาณาจักร, 1918–1919
พยาบาลสวมหน้ากากผ้าขณะรักษาผู้ป่วยในวอชิงตันดีซี
ตำรวจซีแอตเติลสวมหน้ากากในเดือนธันวาคม 1918
ป้ายประกาศของคณะกรรมการสุขภาพประจำรัฐแอลเบอร์ตา
ผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่สเปนจากกองกำลังรบนอกประเทศแห่งสหรัฐอเมริกาที่โรงพยาบาลสนามกองทัพสหรัฐ หมายเลข 45 ในเมืองเอ๊กซ์-เละ-บา (Aix-les-Bains), ฝรั่งเศส, ปี 1918
ผู้บังคับรถรางในซีแอตเทิลในปี 1918 ปฏิเสธที่จะอนุญาตให้ผู้โดยสารที่ไม่ได้สวมหน้ากากขึ้นรถ
เออิจิโร โอดะ

| เออิจิโร โอดะ   尾田 栄一郎 |
| --- | --- |
เกิด: เออิจิโร โอดะ (尾田 栄一郎)  (1975-01-01) 1 มกราคม ค.ศ. 1975 (49 ปี) คูมาโมโตะ จังหวัดคูมาโมโตะ ประเทศญี่ปุ่น
นามปากกา: สึกิฮิมิซุ คิกนโดะ (月火水 木金土)  ใช้ในงาน Tezuka Award ครั้งที่ 44
อาชีพ: ศิลปินมังงะ
สัญชาติ: ญี่ปุ่น
ผลงานที่สำคัญ: One Piece
รางวัลสำคัญ: Grand Prize at 41st Japan Cartoonists Association Award
ช่วงปีที่ทำงาน: 1992–ปัจจุบัน

ลายมือชื่อ: 
เออิจิโร โอดะ (ญี่ปุ่น: 尾田 栄一郎; โรมาจิ: Oda Eiichirō, เกิดวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1975) เป็นศิลปินมังงะชาวญี่ปุ่นและผู้สร้างซีรีส์ One Piece (1997–ปัจจุบัน) ที่มีการจำหน่ายมากกว่า 490 ล้านทังโกบงทั่วโลก One Piece ถือเป็นมังงะที่ขายดีที่สุดในประวัติศาสตร์และซีรีส์หนังสือการ์ตูนตีพิมพ์เป็นฉบับที่ขายดีที่สุด ทั้งสองอย่างนี้ทำให้โอดะเป็นหนึ่งในนักเขียนนิยายที่ขายดีที่สุด ความโด่งดังของซีรีส์นี้ทำให้โอดะกลายเป็นหนึ่งในศิลปินมังงะที่เปลี่ยนประวัติศาสตร์มังงะด้วย
ชีวิตช่วงต้น

เออิจิโร โอดะเกิดในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1975 ที่คูมาโมโตะ ประเทศญี่ปุ่น เขาเล่าว่า ตอนอายุ 4 ขวบ เขาตัดสินใจทำอาชีพนักมวยศิลปินมังงะเพื่อหลีกเลี่ยง "งานจริง" แรกบันดาลใจที่มากที่สุดของเขาคืออากิระ โทริยามะกับซีรีส์ Dragon Ball เขารำลึกถึงความสนใจในเรื่องโจรสลัดนั้น น่าจะมาจากรายการแอนิเมชันโทรทัศน์ยอดนิยมที่มีชื่อว่า Vicky the Viking
ผลงาน > มังงะ

Wanted! (1992)
God's Present for the Future (ญี่ปุ่น: 神から未来のプレゼント; โรมาจิ: Kami Kara Mirai no Purezento, 1993)
Ikki Yakō (ญี่ปุ่น: 一鬼夜行, 1993)
Monsters (1994)
Romance Dawn (ฉบับแรก, 1996)
Romance Dawn (ฉบับที่สอง, 1996)
One Piece (1997 – ดำเนินการต่อ)
Wanted! Eiichiro Oda Short Stories (ญี่ปุ่น: WANTED! 尾田栄一郎短編集 ; โรมาจิ: Oda Eiichirō Tanpenshū , ชุดสะสมเรื่องสั้นก่อนหน้า, 1998)
Wanted! (1992)
God's Present for the Future
Ikki Yakō
Monsters
Romance Dawn (ฉบับที่สอง)
Cross Epoch (2007) – ครอสโอเวอร์ระหว่าง Dragon Ball กับ One Piece ร่วมกับอากิระ โทริยามะ
Taste of the Devil Fruit (ญี่ปุ่น: 実食! 悪魔の実!!; โรมาจิ: Jisshoku! Akuma no Mi!!, 2011) – ครอสโอเวอร์ระหว่าง Toriko กับ One Piece ร่วมกับมิตสึโตชิ ชิมาบูกูโระ
แหล่งข้อมูลอื่น

เออิจิโร โอดะ  ที่เครือข่ายข่าวอนิเมะ
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  นอร์เวย์  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  กาตาลุญญา  เยอรมนี  อิตาลี  อิสราเอล  เบลเยียม  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย  ออสเตรเลีย  เกาหลี  เนเธอร์แลนด์  โปแลนด์ 
วิชาการ:  CiNii 
ศิลปิน:  มิวสิกเบรนซ์ 
ประชาชน:  Deutsche Synchronkartei  Trove 
อื่น ๆ:  IdRef
ภาษาสิงหล

| ภาษาสิงหล |
| --- | --- |
සිංහල Siṁhala

ออกเสียง: [ˈsiŋɦələ] สิงหะละ
ประเทศที่มีการพูด: ศรีลังกา
ชาติพันธุ์: ชาวสิงหล
จำนวนผู้พูด: 17 ล้านคน  (2012) ผู้พูดภาษาที่สอง 2 ล้านคน (2012)
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อินโด-อิเรเนียนอินโด-อารยันเขตใต้อินดิกหมู่เกาะภาษาสิงหล
รูปแบบก่อนหน้า: Elu ภาษาสิงหล 
ภาษาถิ่น: แว็ททา (อาจเป็นภาษาครีโอล)                   
ระบบการเขียน:   อักษรสิงหล  อักษรเบรลล์สิงหล (Bharati Braille) 
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  ศรีลังกา
รหัสภาษา
ISO 639-1: si
ISO 639-2: sin
ISO 639-3: sin
Linguasphere: 59-ABB-a

ภาษาสิงหล (สิงหล: සිංහල, siṁhala, [ˈsiŋɦələ]) เป็นภาษากลุ่มอินโด-อารยันที่พูดโดยชาวสิงหลในประเทศศรีลังกา ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีประชากรมากที่สุดบนเกาะ (มีจำนวนประมาณ 16 ล้านคน) กลุ่มชาติพันธุ์อื่นในศรีลังกาก็พูดภาษาสิงหลเป็นภาษาแม่ ซึ่งมีจำนวนประมาณ 2 ล้านคนใน ค.ศ. 2001 ภาษานี้เขียนด้วยอักษรสิงหล ซึ่งเป็นหนึ่งในตระกูลอักษรพราหมีที่สืบทอดจากอักษรพราหมีในอินเดียโบราณ โดยมีความใกล้ชิดกับอักษรครันถะ
ภาษาสิงหลเป็นหนึ่งในภาษาราชการและภาษาประจำชาติศรีลังกา โดยมีบทบาทหลักในการพัฒนาวรรณกรรมศาสนาพุทธนิกายเถรวาทร่วมกับภาษาบาลี
มีหลักฐานยืนยันรูปแบบแรกเริ่มของภาษาสิงหลมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช ภาษาในจารึกซึ่งมีสระเสียงยาวและพยัญชนะธนิตเหล่านั้นเป็นภาษาปรากฤตที่คล้ายกับภาษามคธ ซึ่งเป็นภาษาระดับภูมิภาคที่พัฒนามาจากภาษาปรากฤตอินเดียสมัยกลางที่มีการใช้งานในสมัยพุทธกาล ภาษาที่ใกล้ชิดกับภาษาสิงหลคือภาษาแว็ททา (ภาษาครีโอลพื้นเมืองที่อยู่ในภาวะใกล้สูญ มีชาวสิงหลจำนวนน้อยที่พูดภาษานี้) และภาษามัลดีฟส์
ภาษานี้มีวิธภาษาสองวิธภาษาหลัก ได้แก่ วิธภาษาเขียนและวิธภาษาพูด และเป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัดของปรากฏการณ์ทางภาษาศาสตร์ที่เรียกว่าทวิภาษณ์
พยัญชนะในอักษรสิงหล
ชื่อ

สิงหล (Siṃhala) เป็นคำจากภาษาสันสกฤตซึ่งภาษาในยุคกลางที่เทียบได้คือ สีหละ
ชื่อภาษานี้มาจากศัพท์ siṃha ซึ่งในภาษาสันสกฤตแปลว่า "สิงโต" บางครั้งแปลได้เป็น "ที่อยู่สิงโต" และอาจอิงถึงบริเวณเกาะที่ในอดีตเคยมีสิงโตชุกชุม
ประวัติ

เชื่อกันว่าใน พ.ศ. 43 ได้มีกลุ่มคนจากทางตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียมาถึงเกาะลังกา นำโดยเจ้าชายวิชัย จากราชวงศ์มหาวังศะ กลุ่มผู้อพยพได้รวมเข้ากับกลุ่มชนเดิมที่เรียกเผ่าเฮลาหรือเผ่ายักขา เผ่านาคะ ที่พูดภาษาเอลู ทำให้เกิดชนชาติใหม่ที่เรียกสิงหล ในศตวรรษต่อมา มีผู้อพยพระลอกใหม่จากเบงกอลในอินเดียตะวันออก ซึ่งได้นำลักษณะของภาษาปรากฤตตะวันออกเข้ามารวม
ภาษาสิงหลได้พัฒนาเป็น 4 ระยะคือ ภาษาปรากฤตสิงหล (ก่อนพุทธศตวรรษที่ 8) ภาษาสิงหลดั้งเดิม (พุทธศตวรรษที่ 8-12) ภาษาสิงหลยุคกลาง (พุทธศตวรรษที่ 12 – 17) และภาษาสิงหลสมัยใหม่ (พุทธศตวรรษที่ 17 จนถึงปัจจุบัน) การพัฒนาหน่วยเสียงของภาษาสิงหลที่สำคัญ ได้แก่ การไม่มีความแตกต่างระหว่างเสียงมีลมและเสียงกัก เช่น kanavā "กิน" ตรงกับภาษาสันสกฤต khādati, ภาษาฮินดี khānā สระเสียงยาวถูกทำให้สั้น สระเสียงยาวในภาษาสมัยใหม่มักเป็นคำยืม เช่น vibāgaya "ตัวอย่าง" มาจากภาษาสันสกฤต vibhāga ทำให้กลุ่มของพยัญชนะกลายเป็นเสียงเดียวที่ง่ายขึ้น เช่น ภาษาสันสกฤต viṣṭā "เวลา" มาเป็นภาษาปรากฤตสิงหล viṭṭa และเป็นภาษาสิงหลสมัยใหม่ viṭa การเปลี่ยนเสียง /j/ เป็น /d/ เช่น däla "ตาข่าย" ตรงกับภาษาสันสกฤต jāla
ใน พ.ศ. 2499 ภาษาสิงหลได้เป็นภาษาราชการของศรีลังกาแทนที่ภาษาอังกฤษ ซึ่งกลายเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาระหว่างชนส่วนใหญ่ชาวสิงหลกับชนกลุ่มน้อยชาวทมิฬ นอกจากนั้น ยังเป็นนโยบายของพรรคศรีลังกาอิสระที่ต้องการให้วัฒนธรรมภาษาสิงหลและศาสนาพุทธเป็นจุดเด่นของสังคม
ประวัติ > ลักษณะของภาษาปรากฤตตะวันตกและตะวันออก

ตัวอย่างของลักษณะภาษาปรากฤตตะวันตกในภาษาสิงหลคือเสียงต้นคำของ /v/ ยังคงอยู่ ซึ่งเสียงนี้จะเป็น /b/ ในสำเนียงตะวันออก เช่น ภาษาสันสกฤต viṃśati "ยี่สิบ" ภาษาสิงหล visi- ภาษาฮินดี bīs) ตัวอย่างลักษณะของภาษาปรากฤตตะวันออกคือคำนามเอกพจน์เพศชายลงท้ายด้วย –e ซึ่งในสำเนียงตะวันตกเป็น –o และมีมี่ซ้ำกัน เพราะมีที่มาจากภาษาสันสกฤตเช่นกั
อิทธิพลที่ปรากฏในภาษาสิงหล

ภาษาสิงหลมีลักษณะที่ต่างจากภาษาในกลุ่มภาษาอินโด-อารยันอื่น ๆ ภาษาสิงหลมีศัพท์จำนวนมากที่พบเฉพาะในภาษาสิงหล และไม่ได้มาจากภาษากลุ่มอินโด-อารยันยุคกลางหรือยุคโบราณ  ตัวอย่าง เช่น Kola แปลว่าใบ Dola แปลว่าหมู และมีศัพท์ทั่วไปจำนวนมากที่พบในภาษาก่อนสิงหลในศรีลังกา ผู้เขียนไวยากรณ์ภาษาสิงหลที่เก่าที่สุดคือ สิทัตสะงครวะ ได้จัดศัพท์เหล่านี้อยู่ในหมวดหมู่ก่อนภาษาสิงหล
อิทธิพลที่ปรากฏในภาษาสิงหล > อิทธิพลจากภาษาเพื่อนบ้าน

ภาษาสิงหลมีคำยืมจากภาษาทมิฬจำนวนมาก และยังพบอิทธิพลของตระกูลภาษาดราวิเดียนซึ่งไม่พบในภาษากลุ่มอินโด-อารยันอื่น ๆ ได้แก่การแยกของเสียง เอะ/เอ โอะ/โอ ไม่มีเสียงมีลม เป็นต้น
อิทธิพลที่ปรากฏในภาษาสิงหล > อิทธิพลจากต่างชาติ

ในช่วงที่เป็นอาณานิคมภาษาสิงหลได้ยืมคำจากภาษาโปรตุเกส ภาษาดัตช์และภาษาอังกฤษเป็นจำนวนมาก
อิทธิพลที่ปรากฏในภาษาสิงหล > อิทธิพลต่อภาษาอื่น ๆ

ภาษามาเก๊าซึ่งเป็นภาษาลูกผสมระหว่างภาษามลายู ภาษาสิงหล ภาษาโปรตุเกสและภาษาจีนกวางตุ้งซึ่งเริ่มใช้พูดในชุมชนชาวมาเก๊าเมื่อครั้งเป็นอาณานิคมของโปรตุเกส ปัจจุบันยังมีผู้ใช้ภาษานี้เล็กน้อยในมาเก๊า
การเน้นและสำเนียง

ภาษาสิงหลที่ใช้พูดทางใต้ของศรีลังกามีคำพูดมากมายที่ไม่พบในส่วนอื่นของประเทศ สำหรับผู้พูดภาษาสิงหลเป็นภาษาแม่จะถือว่าทุกสำเนียงเข้าใจกันได้ และไม่แตกต่างกันมากนัก
ความแตกต่างระหว่างภาษาพูดกับภาษาเขียน

ภาษาสิงหลเป็นเช่นเดียวกับภาษาอื่นในเอเชียใต้คือภาษาที่ใช้พูดและเขียนนั้นแตกต่างกัน ภาษาเขียนจะใช้ศัพท์ที่มีพื้นฐานมาจากภาษาสันสกฤตมากกว่า ส่วนภาษาพูดจะไม่ใช้กริยาในรูปกริยาสะท้อน
ระบบการเขียน

ภาษาสิงหลเขียนด้วยอักษรสิงหลที่พัฒนามาจากอักษรพราหมี มีอักษรทั้งหมด 54 ตัว มีสระ 18 ตัว และพยัญชนะ 36 ตัว แต่มีอักษรเพียง 36 ตัวเท่านั้นที่จำเป็นสำหรับการเขียนภาษาสิงหลที่เป็นภาษาพูด
ไวยากรณ์

การเรียงประโยคเป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา ไม่มีคำเชื่อมที่เทียบได้กับ what หรือ whether ในภาษาอังกฤษ แต่จะใช้ในรูปวลี คำขยายอยู่หน้าคำที่ถูกขยาย ไม่มีบุพบท มีแต่ปรบทเท่านั้น ไม่มีคำที่เทียบเคียงกับ verb to be ในภาษาอังกฤษ ภาษาสิงหลเป็นภาษาที่ละประธานของประโยคได้  ในภาษาสิงหลมีหลายการก ที่ใช้โดยทั่วไปคือ การกประธาน การกกรรมตรง การกแสดงความเป็นเจ้าของ การกกรรมรอง และ ablative
คำนามที่มีชีวิตรูปพหูพจน์ลงท้ายด้วย –o พยัญชนะเสียงยาวลงท้ายด้วย-u หรือ –la คำนามที่ไม่มีชีวิตส่วนใหญ่แสดงพหูพจน์ด้วยการตัดคำลงท้ายในรูปเอกพจน์ออก คำยืมจากภาษาอังกฤษแสดงเอกพจน์ด้วยรูป ekə และไม่แสดงรูปพหูพจน์ คำนำหน้านามไม่ชี้เฉพาะคือ –ek สำหรับนามที่มีชีวิตและ –ak สำหรับนามที่ไม่มีชีวิต ใช้กับนามเอกพจน์เท่านั้น
บรรณานุกรม

Gair, James: Sinhala and Other South Asian Languages, New York 1998.
Indrapala, Karthigesu (2007). The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE. Colombo: Vijitha Yapa. ISBN 978-955-1266-72-1.
Perera, H.S.; Jones, D. (1919). A colloquial Sinhalese reader in phonetic transcription. Manchester: Longmans, Green & Co.
Van Driem, George (15 Jan 2002). Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region. Brill Academic Publishers. ISBN 978-90-04-10390-0.
อ่านเพิ่ม

Clough, B. (1997). Sinhala English Dictionary (2nd ed.). New Delhi: Asian Educational Services.
Gair, James; Paolillo, John C. (1997). Sinhala. Newcastle: München.
Gair, James (1998). Studies in South Asian Linguistics. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-509521-0.
Geiger, Wilhelm (1938). A Grammar of the Sinhalese Language. Colombo.
Karunatillake, W.S. (1992). An Introduction to Spoken Sinhala. Colombo. [several new editions].
Zubair, Cala Ann (2015). "Sexual violence and the creation of an empowered female voice". Gender and Language. 9 (2): 279–317. doi:10.1558/genl.v9i2.17909. (Article on the use of slang amongst Sinhalese Raggers.)
แหล่งข้อมูลอื่น

Charles Henry Carter. A Sinhalese-English dictionary. Colombo: The "Ceylon Observer" Printing Works; London: Probsthain & Co., 1924.
Simhala Sabdakosa Karyamsaya. Sanksipta Simhala Sabdakosaya. เก็บถาวร 2013-07-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Kolamba : Samskrtika Katayutu Pilibanda Departamentuva, 2007–2009.
Sinhala Dictionary and Language Translator – Madura Online English
Kapruka Sinhala dictionary
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย
ปลอฟดิฟ

| ปลอฟดิฟ Пловдив |
| --- | --- |
   ตราอาร์ม
สมญา: The city of the seven hills (Градът на седемте хълма)
คำขวัญ: Ancient and eternal (Древен и вечен)
ปลอฟดิฟสถานที่ตั้งของปลอฟดิฟในบัลแกเรีย
พิกัด: 42°9′N 24°45′E﻿ / ﻿42.150°N 24.750°E﻿ / 42.150; 24.750
ประเทศ:  บัลแกเรีย
จังหวัด: ปลอฟดิฟ
Established: 4000 BC
การปกครอง
 • Mayor: Ivan Totev (GERB)
พื้นที่
 • ตัวเมือง: 101.98 ตร.กม. (39.37 ตร.ไมล์)
ความสูง: 164 เมตร (538 ฟุต)
ประชากร (Census February 2011)
 • ตัวเมือง: 338,153 คน
 • ความหนาแน่น: 3,316 คน/ตร.กม. (8,590 คน/ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 403,153 คน
 • รวมปริมณฑล: 546,472 คน
 • Demonym: Plovdivchanin
เขตเวลา: UTC+2 (EET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+3 (EEST)
Postal code: 4000
รหัสพื้นที่: (+359) 032
เว็บไซต์: www.plovdiv.bg
ปลอฟดิฟ  (บัลแกเรีย: Пловдив; อังกฤษ: Plovdiv) เป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับ 2 ของประเทศบัลแกเรีย รองจากเมืองโซเฟีย โดยมีประชากร 338,153 คน (ค.ศ. 2011) ประวัติศาสตร์ของเมืองนี้ย้อนไปได้ราว 6,000 ปี ในการตั้งถิ่นฐานในยุคหินใหม่ ราว 4000 ก่อนคริสต์ศักราช เป็นเมืองที่เก่าแก่ที่สุดเมืองหนึ่งในยุโรป เป็นเมืองศูนย์กลางการปกครองของจังหวัดปลอฟดิฟ เป็นเมืองสำคัญด้านเศรษฐกิจ การขนส่ง วัฒนธรรม และการศึกษา สถาบันการศึกษาอเมริกันนอกสหรัฐอเมริกาที่เก่าแก่ที่สุดตั้งอยู่ที่เมืองนี้ โดยก่อตั้งในปี ค.ศ. 1860 แต่หลังจากนั้นย้ายไปอยู่ที่กรุงโซเฟีย ใช้ชื่ออเมริกันคอลเลจออฟโซเฟีย
เมืองตั้งอยู่ทางตอนกลางของประเทศ บนฝั่งแม่น้ำมารีตซา ทางเหนือของทิวเขารอโดพี  เมืองนี้เคยตกเป็นของมาซิโดเนียสมัยกษัตริย์ฟิลิปที่ 2 เมื่อ 341 ปีก่อนคริสต์ศักราช ผนวกเข้ากับโรมใน ค.ศ. 46 ในสมัยกลางเปลี่ยนผู้ปกครองหลายครั้ง พวกเติร์กเข้ายึดครองในปี ค.ศ. 1364  จนตกเป็นของบัลแกเรียในปี ค.ศ. 1885
จังหวัดอาเจะฮ์

| จังหวัดอาเจะฮ์ Provinsi Aceh (อินโดนีเซีย) |
| --- | --- |
จังหวัด
   ธง ตรา
คำขวัญ: "ปัญจจิตะ"  (ภาษาสันสกฤต)  "เป้าหมาย 5 ประการ"
ที่ตั้งจังหวัดอาเจะฮ์ในประเทศอินโดนีเซีย
พิกัด: 5°33′N 95°19′E﻿ / ﻿5.550°N 95.317°E﻿ / 5.550; 95.317
ประเทศ:  อินโดนีเซีย
เมืองหลัก: บันดาอาเจะฮ์
การปกครอง
 • ผู้ว่าการ: Zaini Abdullah
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 58,375.83 ตร.กม. (22,539.03 ตร.ไมล์)
ประชากร (2010)
 • ทั้งหมด: 4,486,570 คน
 • ความหนาแน่น: 77 คน/ตร.กม. (200 คน/ตร.ไมล์)
Demographics
 • Ethnic groups: 79% Acehnese 7% Gayo Lut 5% Gayo Luwes 4% Alas 3% Singkil 2% Simeulue
 • ศาสนา: 98.6% อิสลาม 0.70% คริสต์ 0.55% พุทธ 0.08% ฮินดู
 • ภาษา: ภาษาอินโดนีเซีย  (official)  ภาษาอาเจะฮ์
เขตเวลา: WIB (UTC+7)
เว็บไซต์: acehprov.go.id
อาเจะฮ์ (อินโดนีเซีย: Aceh) เป็นจังหวัดหนึ่งของประเทศอินโดนีเซีย ตั้งอยู่ทางเหนือสุดของเกาะสุมาตรา
ประวัติศาสตร์

อาเจะฮ์เคยเป็นรัฐอิสระที่มีบทบาททางการค้าและการเดินเรือระหว่างประเทศ อาเจะฮ์เริ่มรับศาสนาอิสลามจากชวาในราวพุทธศตวรรษที่ 13 และได้สถาปนาการปกครองแบบสุลต่านขึ้นที่เมืองบันดาอาเจะฮ์ อาเจะฮ์มีอำนาจมากในสมัยสุลต่านอาลี มูตคายัต ซะห์ ที่ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 2057 – 2073 ที่ได้ทำให้อาเจะฮ์เป็นศูนย์กลางทางการค้าแทนมะละกาที่ถูกโปรตุเกสโจมตี เมื่อ พ.ศ. 2044 และพระองค์ยังทำสงครามต่อต้านโปรตุเกสที่พยายามเข้ายึดครองเมืองปาไซ และได้ขยายอำนาจเข้าครอบครองดินแดนส่วนอื่นของสุมาตรา และบางส่วนในคาบสมุทรมลายู ยุคทองของอาเจะฮ์ที่มีความรุ่งเรืองมากตชคือในสมัยสุลต่านอิสกันดาร์ มุดา ที่ข้ามไปยึดครองยะโฮร์และเปรักได้ และกลายเป็นศูนย์กลางของศาสนาอิสลามในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่เรียกว่า ประตูทางตะวันออกที่เปิดสู่มักกะฮ์
อาเจะฮ์เริ่มตกต่ำลงหลังจากเนเธอร์แลนด์เข้ามายึดครองมะละกาเมื่อ พ.ศ. 2184 ประกอบกับในอาเจะฮ์มีความขัดแย้งระหว่างขุนนางท้องถิ่นกับสุลต่าน เนเธอร์แลนด์เข้ามาแทรกแซงโดยสนับสนุนให้ชาวมีนังกาเบาแยกตัวออกมาจากอาเจะฮ์ รัฐทางคาบสมุทรมลายู เช่น ยะโฮร์ก็เริ่มแข็งข้อกับอาเจะฮ์ และได้รับผลกระทบจากการเข้าครอบครองปีนังและสิงคโปร์ของอังกฤษ ทำให้อิทธิพลทางการเมืองและเศรษฐกิจของอาเจะฮ์ลดลง
ในที่สุดเนเธอร์แลนด์ได้ทำสงครามอาเจะฮ์เพื่อยึดอาเจะฮ์เป็นอาณานิคม การสู้รบเริ่มขึ้นใน พ.ศ. 2416 และยึดเมืองบันดาอาเจะฮ์ได้ใน พ.ศ. 2420 แต่ก็ยังคงสู้รบแบบกองโจรต่อไป แม้ว่าสุลต่านจะยอมจำนนใน พ.ศ. 2446 เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง และอินโดนีเซียได้รับเอกราช แต่อาเจะฮ์ก็ยังมีการปฏิวัติต่อต้านรัฐบาลกลางระหว่าง พ.ศ. 2496–2502 นำโดยพวกอูลามา แม้จะมีสถานภาพเป็นเขตการปกครองพิเศษตั้งแต่ พ.ศ. 2502 แต่ก็ยังมีกองกำลังที่ต้องการแยกตัวเป็นอิสระคือขบวนการอาเจะฮ์เสรีจนถึง พ.ศ. 2548
ปัจจุบันจังหวัดอะเจะฮ์เป็นจังหวัดเดียวที่บังคับใช้กฎหมายชารีอะห์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อยินยอมจากรัฐบาลกลาง
หน่วยการบริหาร

พื้นที่จังหวัดอาเจะฮ์แบ่งออกเป็น 18 อำเภอหรือกาบูปาเต็น 5 นครหรือโกตา และ 289 ตำบลหรือเกอจามาตัน
อำเภอกาโยลูเวิซ (Kabupaten Gayo Lues)
อำเภอซีเมอลูเวอ (Kabupaten Simeulue)
อำเภอนากันรายา (Kabupaten Nagan Raya)
อำเภอบีเรอเอิน (Kabupaten Bireuen)
อำเภอเบอเนอร์เมอรียะฮ์ (Kabupaten Bener Meriah)
อำเภอปีดี (Kabupaten Pidie)
อำเภอปีดีจายา (Kabupaten Pidie Jaya)
อำเภออาเจะฮ์กลาง (Kabupaten Aceh Tengah)
อำเภออาเจะฮ์จายา (Kabupaten Aceh Jaya)
อำเภออาเจะฮ์ซิงกิล (Kabupaten Aceh Singkil)
อำเภออาเจะฮ์ตะวันตก (Kabupaten Aceh Barat)
อำเภออาเจะฮ์ตะวันตกเฉียงใต้ (Kabupaten Aceh Barat Daya)
อำเภออาเจะฮ์ตะวันออก (Kabupaten Aceh Timur)
อำเภออาเจะฮ์ตะวันออกเฉียงใต้ (Kabupaten Aceh Tenggara)
อำเภออาเจะฮ์ตามียัง (Kabupaten Aceh Tamiang)
อำเภออาเจะฮ์ใต้ (Kabupaten Aceh Selatan)
อำเภออาเจะฮ์เบอซาร์ (Kabupaten Aceh Besar)
อำเภออาเจะฮ์เหนือ (Kabupaten Aceh Utara)
ซาบัง (Sabang)
ซูบูลุซซาลัม (Subulussalam)
บันดาอาเจะฮ์ (Banda Aceh; เมืองหลัก)
ลกเซอมาเว (Lhokseumawe)
ลังซา (Langsa)
แหล่งข้อมูลอื่น > หนังสือและบทความ

สุพรรณี กาญจนัษฐิติ. “อาเจะฮ์.” ใน สารานุกรมประวัติศาสตร์สากลสมัยใหม่: เอเชีย เล่ม 1 อักษร A-B ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. หน้า 37-40. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, 2539.
อรอนงค์ ทิพย์พิมล. “ประวัติศาสตร์กฎหมายอิสลามที่อาเจะห์: จากรัฐสุลต่านสู่เขตปกครองพิเศษ.” วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ 9, ฉ. 1 (มกราคม-มิถุนายน 2565): 1-30.
แหล่งข้อมูลอื่น > เว็บไซต์

(อินโดนีเซีย) Official website เก็บถาวร 2021-03-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
(อินโดนีเซีย) Official website for Tourism เก็บถาวร 2017-02-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กจังหวัดในประเทศอินโดนีเซีย |
| --- | --- | --- |
 เมืองหลวง จาการ์ตา (ปัจจุบัน) นูซันตารา (กำลังก่อสร้าง) 
| สุมาตรา |  เกอปูเลาวันบังกาเบอลีตุง  เกอปูเลาวันรีเยา  จัมบี  เบิงกูลู  รีเยา  ลัมปุง  สุมาตราตะวันตก  สุมาตราใต้  สุมาตราเหนือ  อาเจะฮ์  |  |
| ชวา |  จาการ์ตา  ชวากลาง  ชวาตะวันตก  ชวาตะวันออก  บันเติน  ยกยาการ์ตา  |  |
| กาลีมันตัน |  กาลีมันตันกลาง  กาลีมันตันตะวันตก  กาลีมันตันตะวันออก  กาลีมันตันใต้  กาลีมันตันเหนือ  |  |
| ซุนดาน้อย |  นูซาเติงการาตะวันตก  นูซาเติงการาตะวันออก  บาหลี  |  |
| ซูลาเวซี |  โก-รนตาโล  ซูลาเวซีกลาง  ซูลาเวซีตะวันตก  ซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้  ซูลาเวซีใต้  ซูลาเวซีเหนือ  |  |
| มาลูกู |  มาลูกู  มาลูกูเหนือ  |  |
| นิวกินีตะวันตก |  ปาปัว  ปาปัวกลาง  ปาปัวตะวันตก  ปาปัวตะวันตกเฉียงใต้  ปาปัวใต้  ปาปัวที่สูง  |  |
| อดีตจังหวัด |  สุมาตรากลาง  ติมอร์ตะวันออก  |  |
แผนที่ของอาเจะฮ์ในสมัยสุลต่านอิสกันดาร์ มูดา
การแบ่งเขตในจังหวัดอาเจะฮ์
ทูพัค ชาเคอร์

| ทูพัค ชาเคอร์ |
| --- | --- |
ชาเคอร์ในปี 1996
เกิด: Lesane Parish Crooks 16 มิถุนายน ค.ศ. 1971(1971-06-16) นครนิวยอร์ก สหรัฐ
เสียชีวิต: 13 กันยายน ค.ศ. 1996(1996-09-13) (25 ปี) ลาสเวกัส รัฐเนวาดา สหรัฐ
ชื่ออื่น: 2Pac Tupac Pac Makaveli MC New York
อาชีพ: แร็ปเปอร์ นักแต่งเพลง นักแสดง
ปีปฏิบัติงาน: 1989–1996
คู่สมรส: คีชา มอร์ริส (สมรส 1995; 1996)
บิดามารดา: อาเฟนี ชาเคอร์ บิลลี การ์แลนด์
ญาติ: มูตูลู ชาเคอร์ (พ่อเลี้ยง) อัสซาตา ชาเคอร์ (ป้าเลี้ยง) โมพรีม ชาเคอร์ (พี่ชายต่างมารดา) คาสโตร (ลูกพี่ลูกน้อง)
รางวัล: รายการทั้งหมด
อาชีพทางดนตรี
แนวเพลง: ฮิปฮอป โพลิทีคอลฮิปฮอป เวสต์โคสต์ฮิปฮอป แก๊งสตาแร็ป
ค่ายเพลง: อินเตอร์สโคป จีฟ อมารู เดธโรว์
อดีตสมาชิก: ดิจิทัลอันเดอร์กราวด์ ธักไลฟ์ เอาต์ลอว์ซ

เว็บไซต์: www.2pac.com 
 นักดนตรี
ลายมือชื่อ

ทูพัค อมารู ชาเคอร์ (อังกฤษ: Tupac Amaru Shakur; 16 มิถุนายน ค.ศ. 1971 – 13 กันยายน ค.ศ. 1996) หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ ทูพัค (2Pac) และ มาคาเวลี (Makaveli) เป็นแร็ปเปอร์ชาวอเมริกัน เขาได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในแร็ปเปอร์ที่มีอิทธิพลมากที่สุดตลอดกาล ชาเคอร์เป็นหนึ่งในศิลปินที่มียอดจำหน่ายสูงสุดในโลก โดยขายได้มากกว่า 75 ล้านชุดทั่วโลก เพลงของชาเคอร์ส่วนใหญ่มักกล่าวถึงการโตมาท่ามกลางความรุนแรง ความยากลำบากในชุมชนสลัม การเหยียดเชื้อชาติ ปัญหาในสังคม การขัดแย้งกันในหมู่แร็ปเปอร์ และเขาถือเป็นสัญลักษณ์ของการเคลื่อนไหวเพื่อต่อต้านความเหลื่อมล้ำด้วย
ชาเคอร์เกิดในนครนิวยอร์ก พ่อแม่ของเขาเป็นนักเคลื่อนไหวทางการเมืองและสมาชิกพรรคแบล็กแพนเทอร์ โดยแม่ของเขา อาเฟนี ชาเคอร์ เป็นคนดูแล เขาย้ายไปที่บอลทิมอร์ในปี 1984  และไปยังบริเวณอ่าวซานฟรานซิสโกในปี 1988 และออกอัลบั้มชุดแรก 2Pacalypse Now ในปี 1991 เขากลายเป็นบุคคลสำคัญในวงการเพลงเวสต์โคสต์ฮิปฮอป จากเนื้อเพลงที่แร็ปเกี่ยวกับการตระหนักรู้ (conscious) ชาเคอร์ได้รับคำสรรเสริญจากนักวิจารณ์และประสบความสำเร็จเชิงพาณิชย์มากขึ้นด้วยอัลบั้มชุดถัดมา Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z... (1993) และ Me Against the World (1995) อัลบั้มชุดที่ห้า All Eyez on Me (1996) ได้รับการยืนยันระดับแผ่นเสียงเพชร และยังเป็นอัลบั้มคู่ชุดแรกในประวัติศาสตร์ของวงการฮิปฮอป นอกจากงานดนตรี ชาเคอร์ยังประสบความสำเร็จอย่างมากในฐานะนักแสดง โดยเขาได้รับบทนำในภาพยนตร์เรื่อง Juice, Poetic Justice (1993), Above the Rim (1994), Bullet (1996), Gridlock'd (1997) และ Gang Related (1997)
ในช่วงบั้นปลายของอาชีพ ชาเคอร์ถูกยิงห้าครั้งในห้องพักผ่อนของสตูดิโอบันทึกเสียงในนิวยอร์กและยังประสบปัญหาทางกฎหมาย รวมถึงถูกกักขัง ในปี 1995 ชาเคอร์ถูกจำคุกแปดเดือนในข้อหาล่วงละเมิดทางเพศ แต่ได้รับการปล่อยตัวระหว่างรอการอุทธรณ์คำตัดสินของเขา หลังจากได้รับการปล่อยตัว เขาได้เซ็นสัญญากับค่ายเพลงเดธโรว์เรเคิดส์ของชู้ก ไนต์ และมีส่วนร่วมอย่างมากในฉนวนความขัดแย้งของอีสต์โคสต์ฮิปฮอป–เวสต์โคสต์ฮิปฮอปที่กำลังเติบโต เมื่อวันที่ 7 กันยายน 1996 ชาเคอร์ถูกยิงสี่ครั้งโดยผู้จู่โจมที่ไม่ทราบชื่อในเหตุกราดยิงขณะขับรถอยู่ในลาสเวกัส เขาเสียชีวิตในอีกหกวันต่อมา
ในปี 2002 ชาเคอร์ได้รับการบรรจุชื่อเข้าสู่หอเกียรติยศฮิปฮอป ในปี 2017 เขาได้รับการบรรจุชื่อเข้าสู่หอเกียรติยศร็อกแอนด์โรล นิตยสาร โรลลิงสโตน จัดให้เขาเป็นหนึ่งใน 100 ศิลปินที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาล
ผลงานเพลง

2Pacalypse Now (1991)
Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z... (1993)
Me Against the World (1995)
All Eyez on Me (1996)
The Don Killuminati: The 7 Day Theory (1996) (ในชื่อ มาคาเวลี)
R U Still Down? (Remember Me) (1997)
Until the End of Time (2001)
Better Dayz (2002)
Loyal to the Game (2004)
Pac's Life (2006)
This Is an EP Release กับดิจิทัลอันเดอร์กราวด์ (1991)
Thug Life: Volume 1 กับธักไลฟ์ (1994)
Still I Rise กับเอาต์ลอว์ซ (1999)
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
ทูพัค ชาเคอร์ ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
โรคกามวิปริต

| โรคกามวิปริต Paraphilia> บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| --- | --- |
ICD-10: F65
MeSH: D010262
โรคกามวิปริต
(อังกฤษ: paraphilia, sexual perversion, sexual deviation)
หรือ กามวิปริต เป็นประสบการณ์ความตื่นตัวทางเพศระดับสูงต่อวัตถุ สถานการณ์ หรือบุคคลที่ไม่ทั่วไป
แต่ก็ไม่มีมติส่วนใหญ่ของนักวิชาการว่าเส้นแบ่งระหว่างความสนใจทางเพศที่แปลก กับโรคกามวิปริตอยู่ที่ไหน
มีข้อโต้แย้งที่ยังไม่ยุติว่า กามวิปริตแบบไหน ควรจะมีรายชื่ออยู่ในคู่มือวินิจฉัยทางแพทย์เช่น คู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิต (DSM) หรือ บัญชีจำแนกทางสถิติระหว่างประเทศของโรคและปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้อง (ICD) หรือถ้าจะต้องมีโดยประการทั้งปวง
จำนวนประเภทและอนุกรมวิธาน (taxonomy) ของกามวิปริตก็ยังโต้เถียงยังไม่ยุติอีกด้วย มีหนังสือเล่มหนึ่งที่มีรายการถึง 549 ประเภท
ส่วน DSM-5 มีรายการความผิดปกติทางกามวิปริต (paraphilic disorder) 8 ประเภท
นักวิชาการได้เสนอการจัดหมวดหมู่ย่อยแบบต่าง ๆ โดยอ้างว่า วิธีการจัดหมวดหมู่แบบอื่น ๆ เช่นวิธีการที่รวมมิติทั้งหมด วิธีกำหนดอาการเป็นพิสัย หรือวิธีกำหนดตามคำให้การของคนไข้ (complaint-oriented) จะเข้ากับหลักฐานได้ดีกว่า
ศัพท์อภิธาน

มีศัพท์หลายอย่างที่หมายถึงความสนใจทางเพศที่ไม่ทั่วไปต่าง ๆ แต่ก็ยังมีการโต้เถียงเกี่ยวกับความแม่นยำของคำเหล่านั้น และเกี่ยวกับความเข้าใจของอาการต่าง ๆ เหล่านั้น
นักเพศวิทยา ดร.จอห์น มันนี่ เป็นผู้สร้างความนิยมให้กับคำว่า paraphilia เพื่อใช้เป็นคำกลาง ๆ ไม่ใช่เป็นคำดูถูก ของความสนใจทางเพศที่ไม่ทั่วไป
โดยกล่าวถึงกามวิปริตว่า เป็นการตกแต่งเพิ่มรสชาติ หรือเป็นทางเลือก ของข้อปฏิบัติทางเพศทั่วไป
แต่จิตแพทย์ท่านอื่นก็เขียนไว้ว่า แม้จะมีความพยายามโดยบุคคลต่าง ๆ รวมทั้ง ดร.มันนี่ คำว่า paraphilia ก็ยังเป็นคำดูถูกในกรณีทั่ว ๆ ไป
นักเพศวิทยาชาวโครเอเชีย-ออสเตรีย ฟรีดริก ครอส เป็นผู้ได้เครดิตการบัญญัติคำในปี ค.ศ. 1903 ที่ต่อมาเริ่มใช้ในภาษาอังกฤษในปี 1913
เป็นคำจากภาษากรีกโบราณว่า παρά (para) ซึ่งแปลว่า "เคียงข้างนอกจาก" และจาก φιλία (-philia) ซึ่งแปลว่า "มิตรภาพ, ความรัก"
เริ่มตั้งแต่ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 นักจิตวิทยาและจิตแพทย์ก็ได้เริ่มจัดหมวดหมู่กามวิปริตแบบต่าง ๆ เพื่อเป็นระบบการอธิบายความชอบใจแบบต่าง ๆ นอกเหนือจากที่มีในด้านกฎหมายและศาสนาในยุคนั้นเกี่ยวกับการร่วมเพศทางทวารหนัก
และกามวิปริตอื่น ๆ
ในเรื่องคู่มือวินิจฉัยแพทย์ ก่อนที่จะเริ่มใช้คำว่า paraphilia ใน DSM-III (ค.ศ. 1980) คู่มือ 2 ฉบับแรกได้ใช้คำว่า "sexual deviation" แทน
ในปี ค.ศ. 1981 บทความพิมพ์ในวารสารจิตเวชศาสตร์อเมริกัน แสดงกามวิปริตว่าเป็น "จินตนาการที่เร้าความรู้สึกทางเพศอย่างรุนแรง ความอยากทางเพศ หรือพฤติกรรมทางเพศ ที่เกิดซ้ำ ๆ โดยทั่วไปเกี่ยวกับ"
วัตถุที่ไม่เกี่ยวกับมนุษย์
การได้รับทุกข์หรือการถูกทำให้อับอาย ของตนเองหรือของคู่ (BDSM)
เด็ก
คนที่ไม่ยินยอม