stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
โรคปัสสาวะน้ำเชื่อมเมเพิล
อาการ

ชื่อโรคได้มาจากปัสสาวะของผู้ป่วยที่มีกลิ่นหวานคล้ายเมเพิลซิรัปซึ่งจะเกิดเมื่อผู้ป่วยเข้าสู่ภาวะวิกฤตทางเมตาบอลิก when กลิ่นเดียวกันนี้ยังพบได้ในขี้หู เช่นกัน ในวัฒนธรรมที่เมเพิลซิรัปไม่ได้เป็นที่นิยมทั่วไป กลิ่นของปัสสาวะนี้อาจกล่าวว่าคล้ายกับกลิ่ของเฟนูกรีก (fenugreek)
ระบาดวิทยา

โรค MSUD เป็นโรคหายาก ความขุกในประชากรของสหรัฐอเมริกาอยู่ที่ประมาณ 1 ใน 180,000 ของทารกที่เกิด อย่างไรก็ตาม ในประชากรที่มีแนวโน้มการแต่งงานในสายเลือดเดียวกัน (consanguinity) สูงเช่นชาวเมนนอไนท์ (Mennonites) ในเพนน์ซิลเวเนีย หรือชาวเอมิช (Amish) ความถี่ของ MSUD สูงอย่างมีนัยสำคัญอยู่ที่ 1 ใน 176 ของทารก ในประเทศออสเตรียความถี่อยู่ที่ 1 ใน 250,000 ของทารกแรกเกิด นอกจากนี้ยังเชื่อกันว่าความชุกที่สูงในประชากรบางกลุ่มนั้นเป็นผลบางส่วนมาจากปรากฏการณ์ฟาวเดอร์ เนื่องจาก MSUD พบชุกมากเป็นพิเศษในบุตรหลานของชาวเอมิช, เมนนอนไนท์ และชาวยิว
แหล่งข้อมูลอื่น

| --- | --- |
การจำแนกโรค: DICD-10: E71.0 ICD-9-CM: 270.3 OMIM: 248600 MeSH: D008375 DiseasesDB: 7820
ทรัพยากรภายนอก: MedlinePlus: 000373 eMedicine: ped/1368 Patient UK: โรคปัสสาวะน้ำเชื่อมเมเพิล GeneReviews: Maple Syrup Urine Disease Orphanet: 511
ความรู้ทั่วไปว่าด้วยโรค ที่ NLM Genetics Home Reference
msud ใน NIH/UW GeneTests
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี
โรคฮิสทิโอไซต์เซลล์ลางเกอร์ฮานส์

| โรคฮิสทิโอไซต์เซลล์ลางเกอร์ฮานส์ |
| --- | --- |

Micrograph showing a Langerhans cell histiocytosis with the characteristic reniform Langerhans cells accompanied by abundant eosinophils. H&E stain.
สาขาวิชา: Hematology
โรคฮิสทิโอไซต์เซลล์ลางเกอร์ฮานส์ (อังกฤษ: Langerhans cell histiocytosis, LCH) เป็นโรคหายากอย่างหนึ่ง ผู้ป่วยจะมีเซลล์ลางเกอร์ฮานส์เจริญมากผิดปกติอยู่โคลนหนึ่ง เซลล์นี้ปกติจะอยู่ในไขกระดูก เมื่อเป็นโรคแล้วจะสามารถออกมาเจริญภายนอกและแทรกเข้าไปเจริญอยู่ในผิวหนังหรือต่อมน้ำเหลืองได้ โรคนี้แสดงอาการได้หลายแบบ ตั้งแต่เป็นก้อนรอยโรคที่กระดูกเพียงตำแหน่งเดียว หรือแสดงอาการออกหลายๆ ระบบก็ได้ โรคนี้อยู่ในกลุ่มของโรคที่เรียกว่าฮิสติโอไซโตซิส หรือโรคฮิสติโอไซต์ ซึ่งมีการเจริญผิดปกติของฮิสติโอไซต์ (ชื่อเดิมของเซลล์เดนไดรต์ที่ถูกกระตุ้นแล้ว และแมโครฟาจ) โรคนี้มีความสัมพันธ์กับโรคเม็ดเลือดขาวเจริญผิดปกติโรคอื่นๆ เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาว หรือมะเร็งต่อมน้ำเหลือง เป็นต้น
โรคหลอดเลือดแดงแข็ง

| โรคหลอดเลือดแดงแข็ง (Arteriosclerosis) |
| --- | --- |

ภาพซีทีสแกนของผู้ป่วยที่มีหลอดเลือดแดงแข็งที่หลอดเลือดแดงช่องท้อง เห็นเป็นสีขาวของแคลเซียม ปกติแล้วหลอดเลือดแดงจะไม่มีแคลเซียมจับ
สาขาวิชา: Pathology
อาการ: Sudden weakness
สาเหตุ: Smoking, High blood pressure
วิธีวินิจฉัย: Blood test, EKG
การรักษา: Treatment of underlying condition
โรคหลอดเลือดแดงแข็ง หรือ โรคท่อเลือดแดงและหลอดเลือดแดงแข็ง (อังกฤษ: Atherosclerosis) เป็นกลุ่มอาการที่เกิดกับหลอดเลือดแดง เกิดจากปฏิกิริยาการอักเสบเรื้อรังที่ผนังหลอดเลือดแดง ส่วนใหญ่เป็นจากการสะสมของเม็ดเลือดขาวแมคโครฟาจและถูกกระตุ้นโดยไขมันแอลดีแอลโดยไม่มีการกำจัดไขมันและคอเลสเตอรอลออกได้ดีพอจากการทำงานของแมคโครฟาจโดยไขมันเอชดีแอล
แหล่งข้อมูลอื่น

| --- | --- |
การจำแนกโรค: DICD-10: I25.0,I25.1,I70 MeSH: D001161 DiseasesDB: 1039
โรคพยาธิกีเนีย

| โรคพยาธิกีเนีย (EN: Dracunculiasis) |
| --- | --- |
การใช้ก้านไม้ขีดเพื่อดึงพยาธิกีเนียออกจากขาผู้ป่วย
บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก
ICD-10: B72
ICD-9: 125.7
DiseasesDB: 3945
eMedicine: ped/616
MeSH: D004320
โรคพยาธิกีเนีย  (อังกฤษ: Dracunculiasis; GWD) เป็นการติดเชื้อจาก  พยาธิกีเนีย   คนติดเชื้อโรคนี้เมื่อดื่มน้ำที่มี ตัวไรน้ำ  ที่มี ตัวอ่อนของพยาธิกีเนีย เริ่มแรกจะไม่มีอาการ แต่เมื่อประมาณหนึ่งปีผ่านไป ผู้ที่ติดเชื้อจะเริ่มมีความรู้สึกปวดแสบปวดร้อนจากแผลผุพองเนื่องจากพยาธิตัวเมียมาปล่อยตัวอ่อนที่บริเวณผิวหนัง ซึ่งโดยมากมักพบที่ขา ไม่กี่สัปดาห์หลังจากนั้นพยาธิก็จะโผล่ออกมาจากผิวหนัง ในช่วงเวลานี้ การเดินหรือการทำงานจะทำได้ยากลำบากมาก แทบไม่เคยพบการเสียชีวิตที่มีโรคนี้เป็นสาเหตุ
สาเหตุ

มนุษย์เป็นสัตว์ชนิดเดียวเท่านั้นที่ทราบว่ามีการติดเชื้อพยาธิกีเนีย พยาธินี้กว้างประมาณหนึ่งหรือสองมิลลิเมตรและตัวเต็มวัยเพศเมียจะยาว 60 ถึง 100 เซนติเมตร(พยาธิตัวเมียจะสั้นกว่าตัวผู้มาก) ภายนอกร่างกายมนุษย์ ไข่พยาธิจะมีชีวิตอยู่ได้ไม่เกินสามสัปดาห์  ไข่พยาธิเหล่านี้จะต้องถูกกินโดยตัวไรน้ำก่อนช่วงเวลานี้ ตัวอ่อนของพยาธิที่อยู่ภายในตัวไรน้ำจะมีชีวิตอยู่ได้นานถึงสี่เดือน ด้วยเหตุนี้ โรคนี้จึงเกิดขึ้นกับผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่นั้นๆ ทุกๆ ปี โดยทั่วไปมักใช้อาการและอาการแสดงของโรคเป็นพื้นฐานในการวินิจฉัยโรค
การป้องกันและการรักษา

การป้องกันคือการวินิจฉัยโรคตั้งแต่เนิ่นๆ และจากนั้นจึงป้องกันโดยอย่าให้ผู้ติดเชื้อแช่แผลในน้ำที่ใช้ดื่ม การป้องกันวิธีอื่นๆ ได้แก่: การจัดหาแหล่งน้ำสะอาดหรือการกรองน้ำถ้าน้ำนั้นไม่สะอาด การกรองน้ำด้วยผ้าก็มักเพียงพอแล้ว การแก้ไขน้ำดื่มที่ปนเปื้อนก็อาจจะทำได้โดยใส่สารเคมีที่ชื่อว่า เทเมฟอส เพื่อฆ่าตัวอ่อน โรคนี้ไม่มียารักษาหรือวัคซีนป้องกัน  พยาธิอาจจะถูกกำจัดออกจากร่ายกายได้อย่างช้าๆ โดยการใช้ก้านไม้ม้วนตัวพยาธิแล้วค่อยๆ ดึงออกมา ซึ่งอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ แผลจะเกิดจากการที่พยาธิโผล่ตัวออกมาซึ่งอาจมีการติดเชื้อแบคทีเรีย ความเจ็บปวดอาจจะยังคงเกิดขึ้นต่อไปอีกเป็นเวลาหลายเดือนหลังจากที่พยาธิถูกกำจัดแล้ว
ข้อมูลทางระบาดวิทยาและประวัติ

ในปี 2556 มีการรายงานเกี่ยวกับโรคนี้จำนวน 148 ราย ซึ่งลดลงจากจำนวน 3.5 ล้านรายในปี  2529 โรคนี้ยังคงมีอยู่เฉพาะใน 4 ประเทศของแอฟริกาจากจำนวน 20 ประเทศในระหว่างปี 2523-2533 ประเทศที่มีจำนวนการติดเชื้อสูงสุดคือ ซูดานใต้ มีแนวโน้มว่าพยาธิชนิดนี้อาจจะเป็น พยาธิก่อโรค ชนิดแรกที่จะถูกกำจัดให้หมดสิ้น พยาธิกีเนียเป็นพยาธิที่รู้จักกันมาตั้งแต่ยุคโบราณ มันถูกกล่าวถึงในประวัติทางการแพทย์ของอียิปต์ ปาปิรุสเอแบส เมื่อประมาณ 1550 ปี ก่อนคริสต์ศักราช ชื่อ dracunculiasis นี้ผันมาจาก ละติน ที่แปลว่า "ความเจ็บปวดจากมังกรตัวน้อย" ในขณะที่ชื่อ "พยาธิกีเนีย" เกิดขึ้นหลังจากที่ชาวยุโรปพบเห็นโรคที่ชายฝั่งของประเทศ กินี ของ แอฟริกาตะวันตก ในศตวรรษที่ 17 พยาธิที่เป็นสาเหตุของโรคในสัตว์อื่นๆ มีสายพันธ์ที่คล้ายคลึงกับพยาธิกีเนีย ซึ่งพยาธิเหล่านี้ไม่พบว่ามีการติดเชื้อในมนุษย์ โรคนี้ถูกจัดว่าเป็น โรคเขตร้อนที่ถูกละเลย
โรคอิไตอิไต

โรคอิไตอิไต (ญี่ปุ่น: イタイイタイ病; โรมาจิ: itaiitaibyō; ทับศัพท์: อิไตอิไตเบียว อังกฤษ: Itai-itai disease) เป็นโรคชนิดหนึ่งเกิดจากภาวะพิษจากแคดเมียม ชื่อโรคอิไตอิไต มาจากภาษาญี่ปุ่น แปลว่า เจ็บปวด โรคอิไตอิไต พบครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่น  เช่นเดียวกับโรคมินามาตะ และโรคคาวาซากิ เนื่องจากผู้ที่ป่วยจะมีอาการเจ็บปวดจึงเรียกขานว่าโรคอิไตอิไต
ผู้ที่มีโอกาสจะได้รับพิษแคดเมียม คือ คนงานในอุตสาหกรรมชุบหรือเชื่อมโลหะ คนงานเคาะพ่นสีรถยนต์และมอเตอร์ไซด์ ที่มีการใช้ความร้อน
หรือเปลวไฟในการเชื่อมเหล็กที่มีแคดเมียมผสมหรือเคลือบอยู่ การสูดไอของโลหะแคดเมียมเข้าไประยะยาว แคดเมียมจะไปสะสมที่กระดูก ทำให้กระดูก
ผุมีอาการเจ็บปวดมาก เคยมีชื่อเรียกโรคพิษของแคดเมียมเป็นภาษาญี่ปุ่นว่า อิไตอิไต ซึ่งแปลว่า เจ็บปวด เมื่อได้รับแคดเมียมสะสมมาก ๆ จะสังเกต
เห็นวงสีเหลืองที่โคนของซี่ฟัน ซึ่งจะขยายขึ้นไปเรื่อย ๆจนอาจเต็มซี่ ถ้าขนาดของวงยิ่งกว้างและสียิ่งเข้ม ก็แสดงว่ามีแคดเมียมสะสมมาก มีหลักฐานพิสูจน์
ได้ว่าแคดเมียมออกไซด์เป็นสารก่อมะเร็งที่ไตและต่อมลูกหมาก นอกจากนั้นยังทำอันตรายต่อไตเกิดโรคไตอย่างรุนแรง ทำให้สูญเสียประสาทการดมกลิ่นและทำให้
เลือดจาง ถ้าได้รับปริมาณมากระยะสั้น ๆ จะมีอาการจับไข้ หนาว ๆ ร้อน ๆ ปวดศีรษะ อาเจียน อาการนี้จะเป็นได้นานถึง 20 ชั่วโมงแล้วตามด้วยอาการเจ็บหน้า
อก ไอรุนแรง น้ำลายฟูม ดังนั้น เมื่อใดมีไอของแคดเมียม เช่น จากการเชื่อมเหล็กชุบ ควรใช้หน้ากากป้องกันไอและฝุ่นของแคดเมียม หรือสารประกอบแคดเมียม ในขณะทำงาน
แหล่งข้อมูลอื่น

Additional Information on Itai-Itai Disease
Preventative Measures Against Water Pollution เก็บถาวร 2007-03-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
What is Itai-itai disease? เก็บถาวร 2013-11-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
โรคเมนิแยร์

| โรคเมนิแยร์ (Ménière's disease) |
| --- | --- |
Inner ear
บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก
ICD-10: H81.0
ICD-9: 386.0
OMIM: 156000
DiseasesDB: 8003
MedlinePlus: 000702
eMedicine: emerg/308
MeSH: D008575
โรคเมนิแยร์ (อังกฤษ: Ménière's disease) เป็นโรคอย่างหนึ่งของหูชั้นใน ผู้ป่วยจะมีอาการเวียนศีรษะหมุนเป็นระยะๆ ได้ยินเสียงผิดปกติในหู สูญเสียการได้ยิน และหูอื้อได้ ส่วนใหญ่จะเป็นเพียงข้างเดียวในระยะแรก อาการครั้งหนึ่งมักคงอยู่ประมาณ 20 นาที ไปจนถึง 2-3 ชั่วโมง โดยแต่ละครั้งอาจเป็นนานไม่เท่ากันได้ อาการสูญเสียการได้ยินและอาการได้ยินเสียงผิดปกติในหูอาจเป็นมากขึ้น จนเป็นถาวรได้
สาเหตุของโรคเมนิแยร์ยังไม่ชัดเจน แต่เชื่อว่าสัมพันธ์กับสาเหตุทางพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อมประกอบกัน บางทฤษฎีเชื่อว่าสาเหตุของโรคสัมพันธ์กับการเกิดหลอดเลือดตีบ การติดเชื้อไวรัส และปฏิกิริยาแพ้ภูมิตนเอง ผู้ป่วย 10% มีคนในครอบครัวเป็นโรคนี้ด้วย อาการของโรคเชื่อว่าเกิดจากการที่มีสารน้ำคั่งกว่าปกติในโพรงเลบิรินท์ของหูชั้นใน การวินิจฉัยทำได้โดยการสัมภาษณ์อาการ การตรวจร่างกาย และการตรวจการได้ยิน โรคอื่นที่อาจทำให้มีอาการคล้ายกันได้แก่อาการเวียนศีรษะจากไมเกรนและภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว
ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาใดที่สามารถรักษาโรคเมนิแยร์ให้หายขาดได้ การรักษาจะมุ่งเน้นไปที่การบรรเทาอาการในแต่ละครั้งที่มีอาการกำเริบ ซึ่งทำได้ด้วยการใช้ยาเพื่อบรรเทาอาการเวียนศีรษะ อาการคลื่นไส้ และความกังวล วิธีที่แนะนำไว้ในการป้องกันการเกิดอาการกำเริบมีหลายวิธี แต่ละวิธียังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนว่าได้ผล ผู้ป่วยอาจใช้การลดปริมาณเกลือในอาการ การใช้ยาขับปัสสาวะ หรือยาสเตียรอยด์ได้ภายใต้การแนะนำของแพทย์ การทำกายภาพบำบัดอาจช่วยบรรเทาปัญหาการทรงตัวได้ และการรับคำปรึกษาอาจช่วยลดความกังวลได้ บางครั้งแพทย์อาจแนะนำให้รักษาด้วยการฉีดยาเข้าหูชั้นใน หรือการผ่าตัด หากรักษาด้วยวิธีอื่นๆ แล้วยังไม่ได้ผล แต่วิธีการรักษาเช่นนี้ก็ยังมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ การวางท่อที่แก้วหูเป็นวิธีรักษาหนึ่งที่ทำกันมาก แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนว่าได้ผล
โรคเมนิแยร์ค้นพบครั้งแรกเมื่อช่วงต้นคริสต์ศตวรรษ 1800 โดย Prosper Ménière มีความชุก 0.3-1.9 ต่อ 1000 ประชากร ผู้ป่วยส่วนใหญ่เริ่มมีอาการในช่วงอายุ 40-60 เป็นเพศหญิงมากกว่าเพศชาย หลังเริ่มมีอาการไปประมาณ 5-15 ปี อาการเวียนศีรษะหมุนมักลดลงจนไม่เป็นอีก คงเหลือเฉพาะอาการทรงตัวลำบากเล็กน้อย สูญเสียการได้ยินปานกลาง และมีเสียงผิดปกติในหู
โรคกุ้งตายด่วน

โรคกุ้งตายด่วน หรือกลุ่มอาการตายด่วน (อังกฤษ: Shrimp Early Mortality Syndrome, ย่อ: EMS) เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า กลุ่มอาการตับและตับอ่อนตายเฉียบพลัน (อังกฤษ: Acute Hepatopancreatic Necrosis Syndrome, ย่อ: AHPNS) เป็นโรคระบาดส่งผลถึงตายในกุ้งเลี้ยง ซึ่งเป็นอาการที่พบว่าเซลล์ตับและตับอ่อนของกุ้งมีลักษณะการตายหรือถูกทำลายอย่างรุนแรง
โรคกุ้งตายด่วน (EMS) หรือกลุ่มอาการตับและตับอ่อนตายเฉียบพลัน (AHPNS) เริ่มมีการระบาดครั้งแรกในรัฐเท็กซัสปี 2528 จากนั้นโรคนี้แพร่ระบาดไปยังฟาร์มกุ้งในทวีปอเมริกาใต้ ต่อมาในปี 2552 มีการแพร่มายังประเทศจีน และกระจายอย่างรวดเร็วสู่ประเทศเวียดนามในปี 2553 ในมาเลเซียปี 2554 และประเทศไทยปลายปี 2554 ตามลำดับ
ในต้นปี 2556 พบว่าแบคทีเรียที่ก่อให้เกิดโรคนี้คือ Vibrio parahaemolyticus อัตราการตายสูงสุดพบในกุ้งขาวแวนนาไม (Penaeus vannamei)ซึ่งเป็นกุ้งเลี้ยงที่ติดในสองอันดับแรกที่มีการเลี้ยงมากที่สุด โดยกุ้งที่เกิดโรคกุ้งตายด่วน (EMS) หรือกลุ่มอาการตับและตับอ่อนตายเฉียบพลัน (AHPNS) จะเกิดภายใน 20 - 30 วันหลังการปล่อยลูกกุ้งลงบ่อ ในช่วงระยะแรกกุ้งในบ่อที่ป่วยจะไม่แสดงอาการผิดปกติอย่างเด่นชัด ไม่มีอาการเกยขอบบ่อ แต่จะเริ่มพบกุ้งตายในยอและตายที่ก้นบ่อ หลังจากนั้นจะพบซากกุ้งลอยขึ้นมา กุ้งเริ่มทยอยตาย และหากไม่ได้รับการรักษาก็จะส่งผลกระทบต่อกุ้งระยะโพสท์ลาวาซึ่งจะมีอัตราตายถึง 90% ภายใน 30 วัน
ภาพตัวอย่างการเกิดโรคตายด่วนในกุ้งที่เกิดภายในเซล์ตับ
จากงานวิจัยพบว่าโรคกุ้งตายด่วนไม่มีความเสี่ยงต่อสุขภาพคน เนื่องจากเชื้อ V.parahaemolyticus บางสายพันธุ์ที่พบได้ยากเท่านั้นที่มียีนชนิดพิเศษ 2 ตัวซึ่งสามารถก่อให้เกิดโรคในระบบทางเดินอาหารของคนได้และมีเพียง 1-2% ของสายพันธุ์ของเชื้อ V.parahaemolyticus ที่พบได้ในธรรมชาติทั่วโลกเท่านั้นที่มียีนพิเศษ 2 ชนิดนี้
อาการและอาการแสดง

ช่วงแรกที่กุ้งเริ่มป่วยจะยังไม่แสดงอาการผิดปกติ แต่ต่อมา กุ้งจะมีอาการ ดังนี้
ว่ายน้ำเฉื่อย
เซื่องซึม
กินอาหารน้อยลง
ซีดหรือสีคล้ำเพราะถูกทำลายจากการติดเชื้อแบคทีเรีย
ตับมีสีขาวซีด เนื่องจากสูญเสียเม็ดสีในชั้นแคปซูลของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
ตับฝ่อลีบอย่างเห็นได้ชัด
เปลือกนิ่ม ลำไส้ไม่มีอาหาร หรือขาดช่วง
อาจมีจุดหรือเส้นสีดำที่ตับ
ตับเหนียว บี้ด้วยนิ้วมือยาก
จมลงก้นบ่อ
อาการและอาการแสดง > พยาธิสภาพ

อาการเสื่อมสภาพของตับและตับอ่อน จะเริ่มจาก R-cell, B-cell และ F-cell ในตับและตับอ่อนมีจำนวนลดลง จากนั้นการแบ่งตัวของนิวเคลียสใน E-cell ก็ต่ำลงเช่นกัน จึงทำให้ R, B, F-cell และ E-cell  เริ่มทำงานผิดปกติตามลำดับ ส่งผลให้ส่วนต้นของท่อของเซลล์ตับและตับอ่อนเริ่มมีการเสื่อมสภาพไปจนถึงส่วนปลายของท่อ ซึ่งจะพบความผิดปกติของนิวเคลียส รวมถึงเซลล์ตับและตับอ่อนหลุดลอก
เนื้อเยื่อบริเวณตับและตับอ่อนมีความผิดปกติ โดยเริ่มจากเซลล์เยื่อบุ (epithelial cell) ของตับและตับอ่อนถูกทำลายอย่างรุนแรงคล้ายกับถูกสารพิษ ตับอ่อนมีการสะสมไขมันทั้งในรูปของ fat storage cell vesicle และ oil droplet ลดต่ำลง การทำงานของเซลล์ที่หลั่งสารมีประสิทธิภาพลดลงด้วย ซึ่งกุ้งที่มีอาการติดเชื้ออย่างรุนแรงพบว่าไขมัน, เซลล์ของตับและตับอ่อน และเซลล์ที่ทำหน้าที่หลั่งสารถูกทำลายรุนแรงมากยิ่งขึ้นและหลุดสู่ช่องของท่อตับ ในระยะท้ายของโรคมีการติดเชื้อซ้ำ (secondary infection) อย่างรุนแรงซึ่งเกิดขึ้นโดยการฉวยโอกาสของเชื้อ Vibrio parahaemolyticus และในที่สุดกุ้งที่ติดเชื้อจะตาย เป็นผลมาจากการที่ตับและตับอ่อนล้มเหลว
สาเหตุ

สาเหตุหลักที่ทำให้กุ้งตายเป็นผลมาจากตับและตับอ่อนถูกทำลาย เนื่องจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Vibrio parahaemolyticus เป็นเชื้อที่สร้างสารพิษจะอยู่เฉพาะที่ (localized infection) พบในกระเพาะอาหาร เมื่อตับและตับอ่อนของกุ้งถูกทำลายจึงจะพบเชื้อแบคทีเรียที่บริเวณตับและตับอ่อนเป็นจำนวนมาก ปัจจัยที่มีผลต่อการเพิ่มจำนวนของเชื้อ “Vibrio parahaemolyticus” ได้แก่ น้ำที่มีออกซิเจนต่ำ สารอินทรีย์สูง, การหมักหมมของอุปกรณ์, อาหารกุ้งตกค้างในบ่อ และเศษตะกอนอินทรีย์คงค้าง ซึ่งเชื้อก่อโรคจะชอบน้ำที่มีอุณหภูมิสูง (เกิน 29 °C) และมีระดับความเค็มสูง (กว่า 20–38 ppt) การหลีกเลี่ยงภาวะเหล่านี้ในบ่อเลี้ยงจึงมีความสำคัญต่อมาตรการควบคุมโรค แต่ไม่ทนกรด อย่างไรก็ตามถึงแม้ว่าจะทราบสาเหตุของโรค แต่การควบคุมและป้องกันแบคทีเรียนี้เป็นไปได้ยาก เนื่องจากยังขาดวิธีการตรวจวินิจฉัยเชื้อก่อโรคที่มีความจำเพาะและรวดเร็ว
วิทยาการระบาด

พบในกุ้งกุลาดำ (Penaeus monodon) และกุ้งขาวแวนนาไม (Penaeus vannamei) และ Litopenaeus stylirostris (กุ้งน้ำเงินตะวันตก) เป็นหลัก แต่มีรายงานเพิ่มอีกสามชนิดในทวีปอเมริกา ได้แก่ Farfantepenaeus aztecus, Farfantepenaeus californiensis, และ Litopenaeus setiferus
การป้องกันและควบคุมโรค

ให้มีฆ่าเชื้อโรคทั้งในบ่อและเชื้อที่อาจมากับไข่กุ้ง นอร์เพลียสทั้งของกุ้งและของไรอาร์ทีเมีย รวมถึงต้องมีการพักบ่อระหว่างการเลี้ยงแต่ละครั้ง การเลี้ยงต้องมีการควบคุมสภาพแวดล้อม นอกจากนั้น โรงเพาะควรมีการใช้โปรไบโอติกและใช้ยาต้านจุลชีพเมื่อจำเป็นอีกด้วย ตลอดจนควบคุมการเพิ่มจำนวนของแพลงก์ตอน การให้อาหารในปริมาณที่เหมาะสม การใช้ปูนขาวโรยบ่อ มีการพักบ่อ เป็นต้น
อาจใช้สารกลุ่มโพลีฟีนอล (Polyphenol) ซึ่งเป็นสารสกัดจากพืชธรรมชาติมีสาร Bioactive Flavonoids เป็นส่วนประกอบหลัก สารกลุ่มนี้สามารถควบคุมปริมาณเชื้อแบคทีเรีย Vibrio parahaemolyticus ได้ รวมทั้งมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระก็เป็นส่วนส่งเสริมให้เซลล์ของตับและตับอ่อนของกุ้งแข็งแรง และฟื้นตัวได้ดีขึ้น
การป้องกันการเกิดโรคกุ้งตายด่วนเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่ลดความเสียหายที่เกิดจากโรคดังกล่าวได้ด้วยวิธีการตรวจลูกกุ้งก่อนปล่อยลงบ่อเลี้ยงและการสุ่มตรวจตลอดทุกช่วงอายุการเลี้ยงกุ้งดังนั้นถ้ามีวิธีที่ตรวจวัดเชื้อก่อโรคได้เร็วและมีประสิทธิภาพสูงจึงมีประโยชน์กับอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งเป็นอย่างมาก จากรายงานการวิจัยของ Arunrut et al. 2016 ได้พัฒนาชุดตรวจแบบใหม่ขึ้นโดยอาศัยเทคนิค Loop-mediated isothermal amplification (LAMP) ที่ใช้เพียงเครื่องควบคุมอุณหภูมิ (Heating block) ที่ราคาไม่แพง ร่วมกับการอ่านผลด้วยตาเปล่าโดยใช้ตัวตรวจจับดีเอ็นเอที่ติดฉลากด้วย Gold nanoparticle มาประยุกต์ใช้ในการตรวจหาเชื้อ V. parahaemolyticus ที่เป็นสาเหตุของโรคตับตายเฉียบพลันสาเหตุหนึ่งของโรคกุ้งตายด่วน โดยการออกแบบไพรเมอร์แลมป์ที่จำเพาะต่อ toxin gene ของเชื้อ V. parahaemolyticus ในการตรวจหาเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพเป็นแนวทางป้องกันและควบคุมโรคกุ้งตายด่วนที่สะดวก ง่าย รวดเร็ว และแม่นยำได้
ในประเทศไทย

อุตสาหกรรมกุ้งของไทยได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงจากโรคกุ้งตายด่วน ส่งผลให้ผลผลิตกุ้งลดลงถึง 50% โดยปี 2556 มีผลผลิตลดลงเหลือประมาณ 270,000 ตัน ในขณะที่ภาพรวมของผลกระทบจากการระบาดของโรคกุ้งตายด่วนในอีกหลายประเทศ ทำให้การผลิตกุ้งเลี้ยงของโลกลดลงประมาณ 11% ปัญหาโรคกุ้งตายด่วน สร้างผลกระทบต่ออุตสาหกรรมกุ้งมากทั้งต่อเกษตรกรและอุตสาหกรรมส่งออก ส่งผลให้ผู้นำเข้าเริ่มหากุ้งจากประเทศอื่นทดแทน และผู้เลี้ยงเองไม่มีความมั่นใจในการลงกุ้งเลี้ยง
โรคเหตุอาชีพ

| โรคเหตุอาชีพ (occupational disease)> บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| --- | --- |
MeSH: D009784
โรคเหตุอาชีพ, โรคที่เกิดขึ้นเกี่ยวเนื่องกับการทำงาน, โรคภัยเนื่องจากอาชีพ, หรือ โรคจากการทำงาน (อังกฤษ: occupational disease) ได้แก่โรคใดๆ (อาจเป็นได้ทั้งโรคเฉียบพลันหรือโรคเรื้อรัง) อันมีสาเหตุเนื่องจากการประกอบอาชีพ หรือการดำเนินกิจกรรมอื่นใดซึ่งเกี่ยวเนื่องกับอาชีพ ทั้งนี้ สิ่งคุกคามสุขภาพในการทำงาน (อังกฤษ: occupational hazard) ที่มีลักษณะทำให้เกิดการบาดเจ็บ (อังกฤษ: trauma) เช่น การตกจากที่สูงของคนงาน จัดเป็นการบาดเจ็บจากการทำงาน (occupational injury)ไม่จัดเป็นโรคเหตุอาชีพ
โรคเหตุอาชีพอันเป็นที่รู้จักมาก เป็นต้นว่า
โรคปอดใยหิน (อังกฤษ: pulmonary asbestosis) ซึ่งมักเกิดกับผู้ใช้แรงงานในฉนวนแร่ใยหินเปราะบาง (อังกฤษ: friable asbestos insulation)
ภาวะฝุ่นจับปอด (อังกฤษ: pneumoconiosis) ซึ่งเกิดจากแร่ชนิดต่างๆ เช่น โรคปอดฝุ่นหิน โรคปอดฝุ่นเหล็ก
กลุ่มอาการอุโมงค์ข้อมือ (อังกฤษ: median neuropathy at the wrist หรือ carpal tunnel syndrome) ซึ่งมักเกิดกับผู้ประกอบอาชีพในอุตสาหกรรมสัตว์ปีก
โรคปวดหลังส่วนล่าง ในผู้ประกอบอาชีพที่ต้องยกของหนักหรือทำงานก้มๆ เงยๆ
โรคผิวหนังอักเสบ จากการแพ้หรือระคายเคืองสารเคมีที่ใช้ในการทำงาน
โรคขากรรไกรตายเหตุฟอสฟอรัส (อังกฤษ: phossy jaw) เช่นที่เกิดในเหตุการณ์ประท้วงของผู้จำหน่ายไม้ขีดไฟในกรุงลอนดอนเมื่อ พ.ศ. 2431 โดยการประท้วงดังกล่าวสืบเนื่องมาจากภาวะค่าแรงงานต่ำของผู้จำหน่ายไม้ขีดไฟ และบุคคลดังกล่าวยังประสบปัญหาทางสุขภาพอันเป็นผลมาจากฟอสฟอรัสเหลืองหรือฟอสฟอรัสขาวที่ได้สัมผัสอีกด้วย
โรคขากรรไกรตายเหตุรังสี (อังกฤษ: radium jaw)
โรคเม็ดเลือดแตกของทารกแรกเกิด

| โรคเม็ดเลือดแตกของทารกในครรภ์และแรกเกิด |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: HDN

ทารกแรกเกิดที่บวมน้ำเสียชีวิตจากโรคเม็ดเลือดแดงแตกขอบทารกแรกเกิดชนิดรุนแรง
สาขาวิชา: กุมารเวชศาสตร์, immunohaematology
อาการ: ภาวะตัวเหลืองในทารกแรกเกิด
ภาวะแทรกซ้อน: หัวใจล้มเหลว, ม้ามโต
โรคเม็ดเลือดแตกของทารกแรกเกิด (อังกฤษ: Hemolytic disease of the newborn) หรือ โรคเม็ดเลือดแตกของทารกในครรภ์และแรกเกิด (อังกฤษ: hemolytic disease of the fetus and newborn) ย่อว่า HDN หรือ HDFN หรือ เอริโทรบลาสโตสิสฟีตาลิส (erythroblastosis fetalis) เป็นภาวะอัลโลอิมมูนที่เกิดขึ้นในทารกช่วงในครรภ์หรือปริกำเนิด เกิดจากการที่โมเลกุลแอนติบอดี IgG ซึ่งผลิตโดยมารดาผ่านเข้าสู่ทารกทางรก แอนติบอดีบางส่วนจะโจมตีแอนติเจนบนเซลล์เม็ดเลือดแดงในระบบหมุนเวียนโลหิตของทารกทำให้เกิดการทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดง ส่งผลให้ทารกเกิดภาวะเรติคิวโลไซต์สูงและภาวะเลือดจาง ความรุนแรงของโลกมีได้ตั้งแต่เบาจนถึงรุนแรงจนเสียชีวิตจากหัวใจล้มเหลวผรือทารกตายบวมน้ำ
ภาวะ HDN เป็นหนึ่งในตัวอย่างของช่องโหว่ในการได้รับการยกเว้นทางภูมิคุ้มกันที่พบในทารกหรือความบกพร่องของการต้านทานทางภูมิคุ้มกันขณะตั้งครรภ์ ชนิดต่าง ๆ ของภาวะ HDN สามารถแบ่งออกตามประเภทของอัลโลแอนติเจน (alloantigen) ที่กระตุ้นการแตกของเม็ดเลือดแดง ตัวอย่างเช่น ABO, แอนติ-RhD, แอนติ-RhE, แอนติ-Rhc, anti-Rhe, anti-RhC, หลายแอนติเจนรวมกัน และ แอนติเคลล์ ในประเทศไทย เป็นที่เข้าใจว่าชนิด ABO เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุดของ HDN ในขณะที่บางภูมิภาคของโลกพบว่าจากการศึกษาในระดับประชากร ชนิด แอนติ-RhD สามารถพบได้มากที่สุด
โรคนอนชักนำโดยกาเฟอีน

โรคนอนชักนำโดยกาเฟอีน
หรือ โรคนอนเหตุกาเฟอีน
(อังกฤษ: Caffeine-induced sleep disorder)
เป็นโรคทางจิตเวชที่เป็นผลของการรบริโภคกาเฟอีน (เช่นจากกาแฟ) ที่เป็นสารกระตุ้นมากเกินไป
"ถ้าบริโภคกาเฟอีนก่อนนอนหรือตลอดวัน อาจหลับได้ช้า ลำดับการนอนปกติอาจเปลี่ยนไป และคุณภาพการนอนอาจลดลง"
กาเฟอีนจะลดระยะการนอน slow-wave sleep (ระยะ 3 และ 4) ในวงจรการนอนหลับในเบื้องต้น และลดระยะ rapid eye movement sleep (REM sleep) ในวงจรภายหลัง
กาเฟอีนจะเพิ่มจำนวนคราวที่ตื่น และระดับที่บริโภคสูงตอนเย็นจะเพิ่มความล่าช้าในการหลับ
ในผู้สูงอายุ การใช้ยาที่มีกาเฟอีนสัมพันธ์กับความลำบากในการนอนหลับ
เกณฑ์วินิจฉัยสำหรับโรคนี้ในคู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิต (DSM-IV) รวมทั้งการนอนไม่หลับอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งต้องเกิดจากผลทางกายของกาเฟอีนเท่านั้นโดยยืนยันด้วยการตรวจ
ถ้าปัญหาการนอนอธิบายได้เพราะเหตุโรคนอนเนื่องจากการหายใจ, ภาวะง่วงเกิน, โรคนอนเหตุจังหวะรอบวัน (circadian rhythm sleep disorder), หรือความผิดปกติทางจิตอื่น ๆ ก็จะไม่วินิจฉัยว่าเป็นโรคนี้[ต้องการอ้างอิง]
โรคนี้ทำให้เกิดความพิการในการใช้ชีวิตอย่างสังเกตได้ในคนไข้
การบริโภคกาเฟอีนมากเกินอาจทำให้เกิดภาวะพิษ
ซึ่งกำหนดด้วยอาการอยู่ไม่สุข กายใจไม่สงบ ตื่นเต้น คำพูดหรือความคิดวนเวียน และการนอนไม่หลับ
แม้แต่กาเฟอีนขนาดเท่ากับกาแฟแก้วเดียว ก็สามารถทำให้นอนหลับช้าและลดคุณภาพการนอนโดยเฉพาะระยะหลับลึกที่ไม่ใช่ REM sleep
กาเฟอีนขนาดเดียวกันในตอนเช้าก็ยังสามารถมีผลเช่นนี้ในคืนนั้น ดังนั้น หลักอนามัยในการนอนอย่างหนึ่งที่ทำได้ก็คือหยุดบริโภคกาเฟอีน
ชีววิทยาเกี่ยวกับกาเฟอีน

กาเฟอีนเข้าสู่เลือดผ่านกระเพาะและลำไส้เล็ก และสามารถมีผลกระตุ้นเพียงแค่ 15 นาทีหลังจากบริโภค
เมื่ออยู่ในร่างแล้ว จะสามารถคงอยู่ได้หลาย ชม. ร่างกายจะกำจัดครึ่งหนึ่งที่บริโภคในประมาณ 6 ชม.
เมื่อกาเฟอีนไปถึงสมอง มันจะเพิ่มการหลั่งนอร์เอพิเนฟริน ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับการตอบสนองโดยสู้หรือหนี
และเพิ่มทั้งการทำงานของนิวรอนและอาการที่คล้ายกับเมื่อเกิดคราวตื่นตระหนก (panic attack)
แม้ว่า กาเฟอีนจะมีหลักฐานว่าลดคุณภาพการนอน แต่ก็ไม่มีหลักฐานว่ามีผลอย่างเดียวกันต่อทุกคน
และบางคนก็รายงานว่าไม่มีปัญหาการนอนแม้ว่าจะบริโภคกาเฟอีนเป็นปกติ
การทานกาเฟอีนเป็นปกติอาจจะธรรมดาสำหรับบางคน ดังนั้น จึงเข้าใจได้ว่ายังสามารถนอนพอได้อย่างไร
หลักฐานนี้แสดงว่า กาเฟอีนขัดขวางกลไกการปรับ (modulatory) ระบบควบคุมการนอนหลับแทนการขัดขวางวงจรประสาทควบคุมการนอนที่เป็นพื้นฐาน
โดยที่สุดแล้ว นิสัยการหลับนอนที่สม่ำเสมอเป็นเรื่องสำคัญในคุณภาพทั่วไปและเวลาการนอน
งานศึกษา

งานศึกษาปี 2556 ประเมินความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาของเปลือกสมองกับการนอนหลับ และดูว่าสิ่งเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากการบริโภคกาเฟอีนเช่นไร
โดยวัดทั้งการนอนหลับและการพัฒนาของสมองทางสรีรวิทยาไฟฟ้า และข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมและโครงสร้างอื่น ๆ ของลูกหนู
แล้วพบผลที่คล้ายกับมนุษย์คือกาเฟอีนมีผลกระตุ้นชั่วคราวและเปลี่ยนการดำเนินของคลื่น slow wave ในช่วงนอนหลับ
นอกจากจะมีผลต่อการนอนแล้ว ยังมีผลต่อการเจริญเติบโต
โดยที่สุดแล้ว งานศึกษาแสดงว่าการบริโภคกาเฟอีนในช่วงพัฒนาการวิกฤต (critical developmental period) มีผลระยะยาวต่อการนอนและพัฒนาการของสมอง
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  "disorder", ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑ ฉบับ ๒๕๔๕, (จิตเวช.) โรค, ความผิดปรกติ
↑  "induced", ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑ ฉบับ ๒๕๔๕, (แพทยศาสตร์) -ชักนำ, -ทำให้เกิด
↑  "Sleep and Caffeine" (PDF). Johns Hopkins University School of Medicine. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ June 16, 2015. สืบค้นเมื่อ 2015-11-02. When caffeine is consumed immediately before bedtime or continuously throughout the day, sleep onset may be delayed, total sleep time reduced, normal stages of sleep altered, and the quality of sleep decreased.
↑  "Neuropsychiatric effects of caffeine". Anthony P. Winston, Elizabeth Hardwick, Neema Jaberi. สืบค้นเมื่อ 2015-11-02.
↑  Lande, R Gregory (July 7, 2005). "Caffeine-Related Psychiatric Disorders". eMedicine. สืบค้นเมื่อ 2007-05-05.
1 2  Olini, N.; Kurth, S.; Huber, R. (2013). "The Effects of Caffeine on Sleep and Maturational Markers in the Rat". PLoS ONE. 8 (9): e72539. doi:10.1371/journal.pone.0072539. PMC 3762801. PMID 24023748.
↑  "Sleep and Caffeine".
↑  "Actions of Caffeine in the Brain with Special Reference to Factors That Contribute to Its Widespread Use".
แหล่งข้อมูลอื่น

Broderick, P; Benjamin, AB (December 2004). "Caffeine and psychiatric symptoms: a review". J Okla State Med Assoc. 97 (12): 538–42. PMID 15732884.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
โรคแพ้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า

โรคแพ้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (อังกฤษ: electromagnetic hypersensitivity, EHS) เป็นอาการที่มีความไวเกินอย่างผิดปกติต่อคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในสิ่งแวดล้อม ปัจจุบันยังไม่ถือว่าเป็นโรคจริง ๆ ทางการแพทย์ และยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนว่าเกิดจากคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจริง ๆ
โรงฆ่าสัตว์

คนงานและวัวในโรงฆ่าสัตว์ ค.ศ.  1942.
โรงฆ่าสัตว์ หรือโรงเชือด (อังกฤษ: slaughterhouse, abattoir) เป็นสิ่งก่อสร้างที่สัตว์ถูกฆ่าเพื่อเป็นนำมาเป็นอาหาร โรงฆ่าสัตว์ส่งเนื้อสัตว์ต่อใหักับอุตสาหกรรมบรรจุหีบห่อ ส่วนโรงฆ่าสัตว์ที่เนื้อไม่ได้ถูกนำไปเป็นอาหารอาจถูกเรียกว่า knacker's yard หรือ knackeries และมักใช้ฆ่าสัตว์ที่ไม่เหมาะสำหรับการรับประทานหรือที่ไม่สามารถทำงานในฟาร์มได้อีกต่อไป เช่น ม้าที่ไม่สามารถทำหน้าที่ได้
การฆ่าสัตว์ในระดับอุตสาหกรรมมาพร้อมกับปัญหาด้านลอจิสติก, ปัญหาด้านสวัสดิภาพสัตว์, ความต้องการทางสาธารณสุข และปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม  การหาที่่เพื่อสร้างโรงฆ่าสัตว์ยังเป็นปัญหาและมักเป็นที่เกลียดชังของสาธารณะ
กลุ่มสิทธิและสวัสดิภาพสัตว์มักแสดงความกังวลเกี่ยวกับวิธีขนย้าย, จัดเตรียม, เลี้ยง และฆ่าของโรงฆ่าสัตว์บางที่