stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ประเทศไมโครนีเชีย

6°55′N 158°15′E﻿ / ﻿6.917°N 158.250°E﻿ / 6.917; 158.250
ไมโครนีเชีย (อังกฤษ: Micronesia)  หรือ สหพันธรัฐไมโครนีเชีย (อังกฤษ: Federated States of Micronesia) เป็นรัฐบาลภายใต้รัฐธรรมนูญที่มีความสัมพันธ์เสรีกับสหรัฐอเมริกา ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศปาปัวนิวกินี
ประเทศไมโครนีเชียจัดอยู่ในภูมิภาคไมโครนีเชีย ซึ่งประกอบด้วยเกาะเล็ก ๆ หลายร้อยเกาะ ครอบคลุมพื้นที่ 5 ประเทศกับ 2 ดินแดน คำว่า Micronesia มักจะนำมาใช้เรียกเป็นชื่อประเทศ อย่างไรก็ดี ไมโครนีเชียก็เป็นชื่ออย่างเป็นทางการของภูมิภาคนี้ด้วยเช่นกัน
ไมโครนีเชียในอดีตเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนในภาวะทรัสตีแห่งหมู่เกาะแปซิฟิก ซึ่งเป็นดินแดนภาวะพึ่งพิงขององค์การสหประชาชาติภายใต้การบริหารของสหรัฐอเมริกา ใน พ.ศ. 2522 ไมโครนีเชียได้นำรัฐธรรมนูญมาใช้ และในพ.ศ. 2529 ได้รับเอกราชภายใต้สัญญาความสัมพันธ์เสรี (Compact of Free Association) กับสหรัฐอเมริกา ปัญหาในปัจจุบันคือ อัตราการว่างงานสูง การประมงมากเกินไป และการพึ่งพาสหรัฐมากเกินไป
ประวัติศาสตร์

ชาวยุโรปไม่ค่อยสนใจหมู่เกาะแคโรไลน์มากนัก เนื่องจากมีคุณค่าทางเศรษฐกิจน้อย เมื่อเทียบกับดินแดนอื่น ๆ ที่มีอยู่ที่อยู่ใกล้เคียง ต่อมาชาวอังกฤษและอเมริกันมาล่าวาฬ พวกนี้เข้ามาข่มเหงและนำโรคระบาดสู่ชนพื้นเมือง กลุ่มเกาะแคโรไลน์ตกเป็นอาณานิคมของหลายชาติ ตั้งแต่ สเปน ต่อมาเป็นของเยอรมันและญี่ปุ่น และหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ก็เป็นของสหรัฐอเมริกา ต่อมาได้รับเอกราชใน พ.ศ. 2522
การเมือง

ระบอบสหพันธรัฐ คณะรัฐมนตรีมี 14 ที่นั่ง 4 ที่นั่งมาจากผู้แทนจาก 4 รัฐ มีวาระ 4 ปี และอีก 10 คน มีวาระ 2 ปี
การแบ่งเขตการปกครอง

ประเทศไมโครนีเชียแบ่งการปกครองเป็น 4 รัฐ เรียงจากด้านตะวันตกไปตะวันออก ดังนี้
| รัฐ | เมืองหลวง | พื้นที่> ตร.กม. | พื้นที่> ตร.ไมล์ | ประชากร | ความหนาแน่น ประชากร> คน/ตร.กม. | ความหนาแน่น ประชากร> คน/ตร.ไมล์ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| แยป | โคโลเนีย (Colonia) | 118.1 | 45.6 | 16,436 | 94 | 243 |
| จูก | เวโน | 127.4 | 49.2 | 54,595 | 420 | 1088 |
| โปนเปย์ | โกโลเนีย (Kolonia) | 345.5 | 133.4 | 34,685 | 98 | 255 |
| โกชาเอ | โทโฟล | 109.6 | 42.3 | 7,686 | 66 | 170 |
ภูมิศาสตร์

ไมโครนีเชีย ประกอบด้วยเกาะมากมายที่เกิดจากการแตกต่างกันไปทั้งเกาะภูเขาไฟ เกาะปะการัง ซึ่งรวมกันเรียกว่ากลุ่มเกาะแคโรไลน์
เศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของไมโครนีเชียจำเป็นต้องพึ่งพาสหรัฐอเมริกา ซึ่งจัดสรรเงินช่วยเหลือให้ภายใต้กรอบความตกลง (Compact of Free Association) เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและภาคบริการ กิจกรรมทางเศรษฐกิจของไมโครนีเชียประกอบไปด้วย การทำฟาร์ม การทำประมง รายได้จากการทำแร่บางส่วน ซึ่งไม่รวมแร่ฟอสเฟตและเครื่องปั้นดินเผาสำหรับอุตสาหกรรมท่องเที่ยว ไมโครนีเชียไม่มีสินค้าหลักที่จะนำรายได้เข้าประเทศ และต้องนำเข้าสินค้าอุปโภคบริโภคจากต่างประเทศ เป็นมูลค่าประมาณ 67.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี รายได้รัฐบาลมาจากเงินให้เปล่าจากต่างประเทศ และค่าธรรมเนียมจากการให้สัมปทานประมง อย่างไรก็ตาม ไมโครนีเชีย มีพื้นที่เหมาะสมต่อการเกษตร (มีพื้นที่เพาะปลูกประมาณร้อยละ 5.7 ของพื้นที่ทั้งหมด) แต่ไม่ได้พัฒนาอย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งยังขาดโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ รัฐบาลปัจจุบันจึงเน้นการพัฒนาการเกษตร การประมง และการท่องเที่ยวเพื่อทำรายได้ให้ประเทศ
วัฒนธรรม

เป็นวัฒนธรรมชาวเกาะ  การแต่งกายไม่ว่าชายหรือหญิงเปลือยท่อนบน ท่อนล่างนุ่งผ้าคล้ายกระโปรง  ชาวเกาะสืบทอดภูมิปัญญาการต่อเรือแคนูไว้ใช้เองมานานับร้อย ๆ ปี  เรือแคนูขนาดเล็กใช้ฝีพาย  แต่เรือแคนูออกทะเลจะกางใบแล่นด้วยลม  การไปมาหาสู่ใช้วิธีเดินและเรือ  การมาเยือนผู้มาเยือนต้องมีของมาฝากเจ้าบ้าน
แหล่งข้อมลอื่น

รัฐบาล
Government of the Federated States of Micronesia
Chief of State and Cabinet Members
ข้อมูลทั่วไป
Federated States of Micronesia. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Federated States of Micronesia from UCB Libraries GovPubs
ประเทศไมโครนีเชีย ที่เว็บไซต์ Curlie
Micronesia from the BBC News
Jane's Federated States of Micronesia Home Page เก็บถาวร 2005-03-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Trust Territory of the Pacific Archives at the University of Hawaii
Pacific Islands Legal Information Institute - Federated States of Micronesia
Nature.org - Micronesia environmental conservation
myMicronesia.com Online resource center about the islands of Micronesia. Provides free listings and links to all Micronesian businesses, as well as civic, cultural, health and educational organizations.
Habele.org - Outer Islands Information about the remote islands and atolls outside the four state capitals of Micronesia from an educational nonprofit.
Development Forecasts for Federated States of Micronesia
สื่อข่าว
The Kaselehlie Press เก็บถาวร 2022-09-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – The Kaselehlie Press is a Pohnpei-based newspaper that covers stories throughout the FSM.
Pohnpei เก็บถาวร 2023-11-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (Spanish)
แผนที่
Wikimedia Atlas of the Federated States of Micronesia
Nan Madol islet complex Provides computer based reconstruction of the main islets and features
การเดินทาง
Travel Overview of Micronesia
Yap Visitors Bureau
สภาพอากาศ
NOAA's National Weather Service - Chuuk, FSM
NOAA's National Weather Service - Pohnpei & Kosrae, FSM
NOAA's National Weather Service - Yap, FSM
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  กาตาลุญญา  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  สวีเดน  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย  ออสเตรเลีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
วิชาการ:  CiNii 
ศิลปิน:  KulturNav 
ประชาชน:  Trove  รัฐสภาสหราชอาณาจักร 
อื่น ๆ:  NARA  IdRef 
รัฐของไมโครนีเชีย
โดเนพีซิล

ยารักษาภาวะสมองเสื่อม
| --- | --- |

ข้อมูลทางคลินิก
ชื่อทางการค้า: อะริเซ็ปต์เป็นต้น
AHFS/Drugs.com: โมโนกราฟ
MedlinePlus: a697032
ระดับความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์:  AU: B3   US: C (ยังไม่ชี้ขาด)   
ช่องทางการรับยา: ทางปาก (ยาเม็ด)
รหัส ATC: N06DA02 (WHO) 
กฏหมาย
สถานะตามกฏหมาย:  AU: S4 (ต้องใช้ใบสั่งยา)   US: ℞-only   In general: ℞ (Prescription only) 
ข้อมูลเภสัชจลนศาสตร์
ชีวประสิทธิผล: 100%
การจับกับโปรตีน: 96%
ครึ่งชีวิตทางชีวภาพ: 70 ชม.
การขับออก: 0.11-0.13 (L/h/kg)
ตัวบ่งชี้
 ชื่อตามระบบ IUPAC (RS)-2-[(1-Benzyl-4-piperidyl)methyl]-5,6-dimethoxy-2,3-dihydroinden-1-one 
เลขทะเบียน CAS: 120014-06-4 Y
PubChem CID: 3152
IUPHAR/BPS: 6599
DrugBank: DB00843 Y
ChemSpider: 3040 Y
UNII: 8SSC91326P
KEGG: D07869 Y
ChEBI: CHEBI:53289 Y
ChEMBL: CHEMBL502 Y
PDB ligand: E20 (PDBe, RCSB PDB)
ECHA InfoCard: 100.125.198 
ข้อมูลทางกายภาพและเคมี
สูตร: C24H29NO3
มวลต่อโมล: 379.500 g·mol−1
แบบจำลอง 3D (JSmol): Interactive image
ไครัลลิตี: ของผสมแรซีมิก
 SMILES O=C2c1cc(OC)c(OC)cc1CC2CC4CCN(Cc3ccccc3)CC4 
 InChI InChI=1S/C24H29NO3/c1-27-22-14-19-13-20(24(26)21(19)15-23(22)28-2)12-17-8-10-25(11-9-17)16-18-6-4-3-5-7-18/h3-7,14-15,17,20H,8-13,16H2,1-2H3 Y Key:ADEBPBSSDYVVLD-UHFFFAOYSA-N Y 
  (verify)
 สารานุกรมเภสัชกรรม
ยา โดเนพีซิล (อังกฤษ: Donepezil) มีชื่อการค้าเป็นต้นว่า อะริเซ็ปต์ (อังกฤษ: Aricept) เป็นยารักษาโรคอัลไซเมอร์
โดยดูจะมีประโยชน์เล็กน้อยทางจิตใจและการดำเนินชีวิต
แต่ไม่มีหลักฐานว่าเปลี่ยนการดำเนินของโรค
ควรเลิกใช้ถ้าไม่ปรากฏประโยชน์
เป็นยากินทางปาก
ผลข้างเคียงสามัญรวมความคลื่นไส้ นอนไม่หลับ ความก้าวร้าว ท้องร่วง เหนื่อย และตะคริว
ผลข้างเคียงรุนแรงอาจรวมหัวใจเต้นผิดจังหวะ ปัญหาถ่ายปัสสาวะ และการชัก
ยามีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์อะซีทิลโคลิเนสเทเรสแบบผันกลับได้ (reversible acetylcholinesterase inhibitor)
ยาได้รับอนุมัติให้ใช้ทางการแพทย์ในสหรัฐปี 1996
ปัจจุบันมีขายเป็นยาสามัญ
ในสหราชอาณาจักร กระทรวงสาธารณสุขอังกฤษเสียค่าใช้จ่ายประมาณ 0.52 ปอนด์สเตอร์ลิง (ประมาณ 21 บาท) สำหรับยากินเดือนหนึ่ง
ส่วนราคาขายส่งของยาประมาณเดียวกันในสหรัฐอยู่ที่ 1.38 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 44 บาท)
ในปี 2019 เป็นยาที่แพทย์จ่ายมากที่สุดเป็นอันดับ 98 ในสหรัฐ
การแพทย์ > โรคอัลไซเมอร์

ไม่มีหลักฐานว่าโดเนพีซิลหรือยาที่คล้ายกันอื่น ๆ สามารถเปลี่ยนการดำเนินของโรคอัลไซเมอร์
งานศึกษามีกลุ่มควบคุมระยะ 6-12 เดือน แสดงประโยชน์พอควรทางประชานและพฤติกรรม
สถาบันไนซ์ (NICE) แห่งสหราชอาณาจักรแนะนำให้เป็นยาทางเลือกเพื่อรักษาโรคอัลไซเมอร์ที่เป็นอ่อน ๆ จนถึงปานกลาง
แต่ควรติดตามคนไข้บ่อย ๆ แล้วเมื่อไม่ได้ประโยชน์อย่างสำคัญ ก็ควรเลิกยา
ในปี 2006 องค์การอาหารและยาสหรัฐอนุมัติให้ใช้ยารักษาภาวะสมองเสื่อมตั้งแต่อ่อน ปานกลาง ไปจนถึงรุนแรงสำหรับคนไข้โรคอัลไซเมอร์
ผลไม่พึงประสงค์

ในการทดลองทางคลินิก อาการไม่พึงประสงค์จากยาที่ทำให้คนไข้เลิกกินยารวมความคลื่นไส้ ท้องร่วง และอาเจียน
ผลข้างเคียงอื่น ๆ รวมการนอนไม่หลับ ตะคริว และไม่อยากอาหาร
ผลข้างเคียงโดยมากพบในคนไข้ที่กินยาขนาด 23 มก. เทียบกับ 10 มก.
ผลข้างเคียงจะดีขึ้นเมื่ออดทนใช้ยาต่อ
ผลไม่พึงประสงค์ > ข้อควรระวัง

ยาควรใช้อย่างระวังในคนไข้ที่มีโรคหัวใจ ปัญหาการนำไฟฟ้าของหัวใจ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหืด หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง และกลุ่มอาการซิคไซนัส
คนไข้แผลเปื่อยเพปติก (PUD) หรือผู้กำลังกินยายาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ (NSAIDS) ควรระวังเพราะมีโอกาสเลือดออกในกระเพาะลำไส้สูงขึ้น 
หัวใจเต้นช้าและการเป็นลมก็พบด้วยในคนไข้ที่มีปัญหาหัวใจ
อาการเหล่านี้มีโอกาสสูงกว่าเมื่อเริ่มรักษาหรือพึ่งเพิ่มขนาดยา
แม้การชักจะมีน้อย แต่คนเสี่ยงชักก็ควรระวัง
ถ้ากินยาทุกวันแล้วพัก 7 วันหรือน้อยกว่านั้น เมื่อกลับกินยาใหม่ แนะนำให้กินขนาดเดิม แต่ถ้าพักเกิน 7 วัน แนะนำให้เริ่มที่ 5 มก./วัน
กลไกการทำงาน

ยาจะเชื่อมกับเอนไซม์โคลิเนสเทเรส (cholinesterase) โดยระงับฤทธิ์ของเอนไซม์อย่างผันกลับได้ เป็นการห้ามการแยกสลายด้วยน้ำ (hydrolysis) ของสารสื่อประสาทอะซีทิลโคลีน (acetylcholine)
แล้วเพิ่มความเข้มข้นของอะซีทิลโคลีนที่ไซแนปส์ประสาทแบบโคลิเนอร์จิก (cholinergic คือมีอะซีทิลโคลีนเป็นสารสื่อประสาท)
กลไกการทำงานอย่างละเอียดของยาในคนไข้โรคอัลไซเมอร์ยังไม่ชัดเจน
แน่นอนว่า โรคอัลไซเมอร์เกี่ยวกับความเสียหายอย่างสำคัญของระบบประสาทแบบโคลิเนอร์จิก ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า อาการของโรคสัมพันธ์กับความบกพร่องของระบบโคลิเนอร์จิกเช่นนี้ โดยเฉพาะในเปลือกสมองและส่วนสมองอื่น ๆ
มีข้อสังเกตว่า hippocampal formation
มีบทบาทสำคัญในการควบคุมการใส่ใจ ความจำ และการเรียนรู้
ประสาทโคลิเนอร์จิกในระบบประสาทกลางที่เสียหายรุนแรงพบว่า มีสหสัมพันธ์กับความรุนแรงของความพิการทางประชาน
นอกจากฤทธิ์ยับยั้งอะซีทิลโคลิเนสเทเรสแล้ว ยายังเป็นตัวทำการที่มีกำลังต่อหน่วยรับ σ1 (sigma-1 receptor โดยมี Ki = 14.6 nM) และพบว่า มีผลระงับการเสียความจำของสัตว์โดยอาศัยกลไกนี้
กลไกการทำงาน > สเตอริโอเคมิสตรี

ยาเป็นของผสมแรซีมิก (racemic mixture หรือ racemate)
| Enantiomers |
| --- | --- |
 (R)-Donepezil:  (S)-Donepezil
ประวัติ

ในปี 1983 บริษัทญี่ปุ่น (Eisai) ได้เริ่มงานวิจัยที่นำไปสู่การพัฒนายา 
ในปี 1996 บริษัทได้รับอนุมัติจากองค์การอาหารและยาสหรัฐให้ขายยาในชื่อการค้าอะริเซ็ปต์ (Aricept) ซึ่งบริษัทร่วมวางตลาดกับบริษัทไฟเซอร์
ในปี 2011 นี่เป็นยารักษาโรคอัลไซเมอร์ซึ่งขายดีที่สุดในโลก
ยาสามัญแรกเริ่มขายในเดือนพฤศจิกายน 2010 เมื่อองค์การอาหารและยาสหรัฐอนุมัติสูตรยาของบริษัทแรนแบ็กซี่แล็บ (Ranbaxy Labs)
ในเดือนเมษายน 2011 องค์กรอนุมัติให้วางตลาดยาสามัญสูตรที่สองจากบริษัทว็อกฮาร์ดต (Wockhardt)
งานวิจัย

ยาได้ทดสอบกับความผิดปกติทางประชาน (cognitive disorder) อื่น ๆ รวมทั้งภาวะสมองเสื่อมเหตุลิวอี้บอดี้ (รวมที่เกิดจากโรคพาร์คินสัน)
และภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด (vascular dementia)
แต่ก็ไม่ได้รับอนุมัติให้ใช้รักษาโรคเหล่านี้
ยาพบว่า ช่วยปรับปรุงการหยุดหายใจเมื่อหลับ (sleep apnea) สำหรับคนไข้โรคอัลไซเมอร์
และยังช่วยปรับปรุงการเดินด้วย
ยายังได้ศึกษาในคนไข้ที่พิการทางประชานแบบอ่อน ๆ โรคจิตเภท โรคสมาธิสั้น คนไข้หลังการผ่าตัดบายพาสหัวใจที่พิการทางประชาน
คนไข้พิการทางประชานที่สัมพันธ์กับโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง, CADASIL และกลุ่มอาการดาวน์
งานทดลอง 3 ปีของสถาบันสุขภาพแห่งชาติ (สหรัฐอเมริกา) กับผู้ที่พิการทางประชานแบบอ่อน ๆ พบว่า ยาดีกว่ายาหลอกเพื่อชะลอการแย่ลงของภาวะสมองเสื่อมในระยะ 18 เดือนแรกของงาน แต่ก็พบว่าไม่คงยืนเช่นนั้นเมื่อถึง 36 เดือน
ในงานวิเคราะห์ทุติยภูมิ กลุ่มย่อยที่มีจีโนไทป์ apolipoprotein E4 พบว่า ได้ประโยชน์จากยาอย่างคงยืนตลอดงานศึกษา
อย่างไรก็ดีในปัจจุบัน ยังไม่มีข้อบ่งให้ใช้ยาป้องกันภาวะสมองเสื่อม
งานวิจัย > โรคสมาธิสั้น

การเพิ่มยานี้กับยารักษาโรคสมาธิสั้นที่มีอยู่แล้วพบว่า ได้ผลไม่สม่ำเสมอ
ในคนไข้กลุ่มอาการทูเร็ต (Tourette syndrome) และมีโรคสมาธิสั้น ยาอาจลดอาการกล้ามเนื้อกระตุก (tic) แม้จะไม่มีผลต่ออาการของโรคสมาธิสั้น
งานวิจัย > ความผิดปกติทางพัฒนาการแบบกระจายไปทั่ว

ยานี้พร้อมกับยาที่มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์โคลิเนสเทเรสอื่น ๆ เสนอว่า มีโอกาสช่วยแก้พฤติกรรมที่มีปัญหา ความหงุดหงิด ดำเนินกิจกรรมมากเกิน (hyperactivity) และปัญหาการสื่อสารทางสังคมซึ่งปกติพบในคนไข้ที่มีความผิดปกติทางพัฒนาการแบบกระจายไปทั่ว (ทั้ง PDD และ PDD-NOS) หรือออทิซึมสเปกตรัม
เชิงอรรถ

↑  hippocampal formation เป็นโครงสร้างประกอบในสมองกลีบขมับส่วนใน (medial temporal lobe)
ไม่มีความเห็นพ้องว่าสมองส่วนไหนรวมอยู่ในคำที่ว่านี้ มีผู้เขียนบางท่านนิยามว่ารวม dentate gyrus, ฮิปโปแคมปัส และ subiculum
ส่วนผู้เขียนอื่นรวมส่วน presubiculum, parasubiculum และ entorhinal cortex
hippocampal formation เชื่อว่ามีบทบาทในความจำ การนำทางในปริภูมิ (spatial navigation) และการควบคุมความใส่ใจ
รูปแบบและวิถีประสาทภายใน hippocampal formation คล้ายกันมากในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งหมด
แหล่งข้อมูลอื่น

Brenner, George D.; George M. Brenner (2000). Pharmacology. Philadelphia: W. B. Saunders. ISBN 978-0-7216-7757-6.
Louise Welbanks (2000). Compendium of Pharmaceuticals and Specialities, 2000 (25th ed.). Canadian Pharmaceutical Assn. ISBN 978-0-919115-76-7.
Aricept entry at Drugs.com
3D Molecular structure of Donepezil
Acetylcholinesterase: A gorge-ous enzyme Article describing structure of target enzyme acetylcholinesterase at PDBe
โดเนพีซิลระงับเอนไซม์อะซีทิลโคลิเนสเทเรสของปลากระเบนไฟฟ้าแปซิฟิก (Torpedo californica)
ยาเม็ดอะริเซ็ปต์ขนาด 10 มก.
เกรโบ

| เกรโบ |
| --- | --- |
แหล่งกำเนิดทางรูปแบบ: ออลเทอร์นาทิฟร็อก,  การาจพังก์
แหล่งกำเนิดทางวัฒนธรรม: ปลายคริสต์ทศวรรษที่ 1980 ใน สหราชอาณาจักร
เครื่องบรรเลงสามัญ: เสียงร้อง - กีตาร์ – กีตาร์เบส – กลอง
ทัศนียภาพในระดับภูมิภาค
อิงลิชมิดแลนด์
เกรโบ (อังกฤษ: grebo) หรือ เกรโบร็อก (grebo rock) เป็นแนวเพลงย่อยของออลเทอร์นาทิฟร็อก ที่รวมอิทธิพลจาก พังก์ร็อก ดนตรีอิเล็กทรอนิกส์แดนซ์ ฮิปฮอปและไซเคเดลิก ดนตรีเกรโบมีอยู่ในช่วงปลายทศวรรษ 1980 และต้นทศวรรษ 1990 ก่อนที่กรันจ์และบริตป็อปจะเป็นที่นิยิมไปทั่วโลก
ประวัติ

คำว่า "grebo" แต่เดิมถูกใช้เป็นศัพท์สแลงที่อธิบายถึงคนขับมอเตอร์ไซค์และแฟนเพลงร็อกที่มีผมยาว "grebo" ได้ถูกนำมาใช้อีกครั้งโดยวง พอปวิลอีตอิตเซลฟ์ (Pop Will Eat Itself) เป็นตัวแทนของวัฒนธรรมย่อยสหราชอาณาจักรในช่วงปลายทศวรรษ 1980 และต้นทศวรรษ 1990 ส่วนใหญ่มักจะมีฐานความนิยมในอิงลิชมิดแลนด์ รวมถึงศูนย์กลางที่เมืองเบอร์มิงแฮม
วงเกรโบยุคแรกได้แก่ พอปวิลอีตอิตเซลฟ์ (ที่มีเพลงชื่อ "Oh Grebo I Think I Love You" และ "Grebo Guru") เดอะวันเดอร์สตัฟ (The Wonder Stuff) เน็ดส์อะตอมิกดัสต์บิน (Ned's Atomic Dustbin) คาเตอร์ยูเอสเอ็ม (Carter USM) เครซีเฮด (Crazyhead) เดอะบอมปาร์ตี (The Bomb Party) เดอะฮันเตอร์คลับ (The Hunters Club) สคัมพัปส์ (Scum Pups) และเกย์ไบเกอส์ออนแอซิด (Gaye Bykers On Acid) คำว่าเกรโบเป็นคำที่ใช้อธิบายถึงวง จีซัส โจนส์ (Jesus Jones) ที่ประสบความสำเร็จทั้งในสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักร
แซมสัน

| แซมสัน |
| --- | --- |
แซมสันสู้กับสิงโต (1525) โดย ลูคัส ครานัค
สุสาน: เทลโซรา, บรูกแห่งโซเรก
ผู้ดำรงตำแหน่งก่อน: อับโดน
ผู้สืบตำแหน่ง: อีไล
บิดามารดา: มาโนอาห์ (บิดา) ไม่ทราบชื่อ (มารดา)
แซมสัน (อังกฤษ: Samson; /ˈsæmsən/; שִׁמְשׁוֹן, Shimshon, "มนุษย์สุริยะ") เป็นชาวอิสราเอลคนสุดท้ายที่ถูกล่าวไว้ในหนังสือผู้วินิจฉัยของคัมภีร์ฮีบรู (บท 13 ถึง 16) และเป็นหนึ่งในผู้นำที่ "วินิจฉัย" ชาวอิสราเอลคนสุดท้ายก่อนที่จะมีพระมหากษัตริย์ บางครั้ง เขาถูกเทียบเป็นเอ็นคิดูโดยซูเมอร์ และเฮราคลีสของชาวกรีก
ในไบเบิลกล่าวไว้ว่า แซมสันเป็นชาวนาศีร์ และมีความแข็งแกร่งที่สามารถทำลายฝ่ายศัตรูได้ และทำในสิ่งที่ดูเหนือมนุษย์ เช่น การสังหารสิงโตด้วยมือเปล่า และสังหารทหารชาวฟิลิสตีนด้วยกระดูกกรามของลา อย่างไรก็ตาม ถ้าผมยาวของแซมสันถูกตัด การสาบานเป็นนาศีร์จะถูกล้มเลิก และเขาจะสูญเสียความแข็งแกร่งไป
แซมสันถูกทรยศโดยเดลิลาห์ คู่รักของเขา โดยเธอสั่งให้ข้ารับใช้ตัดผมในขณะที่เขาหลับและส่งเขาไปให้ชาวฟิลิสตีน โดยเขาถูกควักตาออกแล้วบังคับให้บดเมล็ดพันธุ์ในโรงสีข้าวที่กาซา ในขณะที่ผมของเขาเริ่มยาว ชาวฟิลิสตีนนำเขาไปที่วิหารดาโกน แซมสันของพักที่เสาหนึ่งของวิหาร หลังจากพักแล้ว เขาได้ขอพรต่อพระเจ้าให้นำความแข็งแกร่งคืนมา แล้วผลักเสาให้พังลงมาฆ่าทุกคนรวมถึงเขาด้วย ในบางธรรมเนียมของชาวยิว แซมสันถูกฝังที่เทลโซราในอิสราเอล
ประวัติในไบเบิล > เกิด

รายงานจากหนังสือผู้วินิจฉัย แซมสันมีชีวิตในช่วงที่มีความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลกับฟิลิสเตีย เมื่อพระเจ้าจะสั่งสอนวินัยแก่ชาวอิสราเอลโดยการ "มอบเขาไว้ในมือของชาวฟีลิสเตีย" มาโนอาห์เป็นชาวอิสราเอลจากโซราห์ ผู้เป็นลูกหลานของดาน และภรรยาของเขาไม่สามารถตั้งครรภ์ได้ ทูตสวรรค์จึงปรากฏต่อหน้าภรรยาของมาโนอาห์ และประกาศว่าพวกเขาจะมีลูกที่จะปลดปล่อยชาวอิสราเอลออกจากชาวฟิลิสตีน
ทูตสวรรค์บอกกับภรรยามาโนอาห์ว่าห้ามดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด และบอกลูกของเธอว่าห้ามโกนหรือตัดผมของเขาเด็ดขาด เขาต้องเป็นนาศีร์ตั้งแต่เกิดภรรยาของมาโนอาห์เชื่อทูตสวรรค์ แต่สามีของเธอไม่อยู่ ดังนั้น เขาจึงขอพรต่อพระเจ้าให้ส่งศาสนทูตอีกครั้งเพื่อสอนเขาว่าควรเลี้ยงดูลูกชายที่จะถือกำเนิดอย่างไร
หลังจากทูตสวรรค์กลับมา มาโนอาห์ได้ถามถึงชื่อลูกชายของเขา แต่ทูตสวรรค์กล่าวว่า "เหตุใดจึงถามชื่อของเรา? ชื่อนั้นเกินความเข้าใจ" มาโนอาห์จึงเตรียมของบูชายัญ แต่เทวทูตกล่าวว่าต้องขอต่อพระเจ้าเท่านั้น ในระหว่างนั้น แซมสันได้ถือกำเนิด และถูกเลี้ยงดูตามสิ่งที่ทูตสวรรค์สอนมา
ประวัติในไบเบิล > แต่งงานกับชาวฟีลิสตีน

ในตอนที่เขาเข้าวัยผู้ใหญ่ แซมสันได้ออกจากหุบเขาของประชาชนของเขาเพื่อดฝุเมืองของพวกฟีลิสเตีย เขาตกหลุมรักหญิงชาวฟิลิสเตียจากติมนะห์ และอยากแต่งงานกับเธอ โดยไม่สนข้อแม้ของพ่อแม่ว่าเธอไม่ใช่ชาวอิสราเอล แต่ว่าการแต่งงานครั้งนั้น เป็นแผนของพระเจ้าที่จะโจมตีชาวฟิลิสตีน
รายงานจากไบเบิล แซมสันถูกสถิตโดย "พระวิญญาณขององค์พระผู้เป็นเจ้า" ที่ให้พรเขาด้วยความแข็งแกร่ง ตัวอย่างเช่น ในตอนที่เขาจะไปขอเธอแต่งงาน เมื่อเขาถูกสิงโตโจมตี เขาแค่จับมันแล้วฉีกเป็นชิ้น ๆ แต่เขาเก็บเรื่องนี้เป็นความลับ โดยไม่พอเรื่องนี้กับพ่อแม่ของเขา เขามาที่บ้านของชาวฟิลิสตีนและกลายเป็นคู่หมั้นกับเธอ เขากลับบ้าน แล้วกลับไปที่ติมนะห์ ในระหว่างทาง แซมสันเห็นผึ้งสร้างรังในซากสิงโต และสร้างน้ำผึ้ง เขากินน้ำผึ้งไปกำมือหนึ่งแล้วนำมันกลับไปให้พ่อแม่
ที่งานแต่งงาน แซมสันกล่าวถึงปริศนาคำทายให้กับเจ้าบ่าว 30 คน (ทั้งหมดเป็นชาวฟิลิสตีน) ถ้าพวกเจ้าตอบได้ภายในงานเลี้ยงเจ็ดวันนี้ เราก็จะให้เสื้อผ้าลินินพร้อมเครื่องนุ่งห่มสามสิบชุด แต่ถ้าตอบไม่ได้ พวกเจ้าก็ต้องเป็นฝ่ายยกเสื้อผ้าลินินพร้อมเครื่องนุ่งห่มสามสิบชุดให้เรา แซมสันจึงกล่าวปริศนาคำทายในตอนที่เขาสู้กับสิงโตว่า:
มีของกินได้ออกมาจากตัวผู้กินเขา มีของหวานออกมาจากตัวที่แข็งแรง
ชาวฟิลิสตีนรู้สึกโมโหกับปริศนานี้ เจ้าบ่าว 30 คน บอกภรรยาใหม่ของแซมสันว่า พวกเขาจะเผาเธอกับพ่อของเธอ ถ้าเธอไม่รู้คำตอบของปริศนาคำทาย และบอกคำตอบกับพวกเขา แซมสันก็บอกคำตอบกับเธอ และเธอไปบอกแก่เจ้าบ่าว 30 คนว่า
พอวันที่เจ็ดก่อนดวงอาทิตย์ตกชาวเมืองจึงบอกแซมสันว่า
"มีอะไรหวานกว่าน้ำผึ้ง? มีอะไรแข็งแรงกว่าสิงโต?"
แซมสันจึงบอกเขาว่า
"ถ้าเจ้าไม่เอาแม่วัวของเราช่วยไถ เจ้าคงจะแก้ปริศนาของเราไม่ได้"
แซมสันเดินทางไปที่อัชเคลอน (ห่างไปประมาณ 30 ไมล์) โดยฆ่าชาวฟิลิสตีนไป 30 คน เพื่อนำเสื้อผ้าอาภรณ์มาให้กับเจ้าบ่าว 30 คน ด้วยความโมโห แซมสันจึงกลับไที่บ้านพ่อของเขา ในเวลาต่อมา แซมสันกลับไปที่ติมนะห์เพื่อไปเยี่ยมภรรยาของเขา โดยไม่รู้ว่าเธอแต่งงานกับหนึ่งในอดีตเจ้าบ่าวแล้ว แต่พ่อของเธอปฏิเสธไม่ให้แซมสันพบเธอ โดยขอให้แต่งงานกับน้องสาวของเธอแทน
แซมสันออกไปข้างนอก แล้วนำสุนัขจิ้งจอก 300 ตัว มัดหางติดกันเป็นคู่ แล้วจุดไฟปล่อยให้สุนัขจิ้งจอกวิ่งพล่านไปตามทุ่งนากับมะกอกของชาวฟิลิสตีน ชาวฟิลิสตีนจึงรู้ว่าทำไมแซมสันถึงเผาทุ่งนาของพวกเขา และจับตัวหญิงสาวพร้อมทั้งบิดาของนางมาเผาทั้งเป็น
เพื่อการแก้แค้น แซมสันจึงฆ่าชาวฟิลิสตีนมากกว่าเดิม โดยกล่าวว่า "ข้าเพียงแต่ตอบโต้สิ่งที่เขาทำกับข้าไว้เท่านั้น" แซมสันจึงหลบภัยที่ศิลาแห่งอีตาม ทหารชาวฟิลิสเตียมาที่ชนเผ่ายูดาห์ และสั่งให้ชาย 3,000 คนจากเผ่ายูดาห์นำตัวแซมสันมา ด้วยความยินยอมของแซมสันว่า ชาวยูดาห์จะไม่ฆ่าเขาด้วยกันเอง พวกเขาจึงผูกแซมสันด้วยเชือกใหม่สองสาย และในตอนที่กำลังเตรียมยกให้ชาวฟิลิสเตีย เชือกที่ผูกเขานั้นเกิดขาด แล้วใช้กระดูกกรามลาฆ่าชาวฟิลิสเตียไป 1,000 คน
ประวัติในไบเบิล > เดลิลาห์

หลังจากนั้น แซมสันเดินทางไปที่กาซา โดยอาศัยอยู่ในบ้านของโสเภณี ศัตรูของเขารอที่ประตูของเมืองเพื่อดักโจมตีเขา แต่แซมสันดึงเสาประตูทั้งสองข้างพร้อมทั้งดาลประตูหลุดลอยจากพื้น แล้วแบกประตูไปจนถึง "ยอดเนินเขาที่หันหน้าไปทางฮีบรอน"
เขาตกหลุมรักกับเดลิลาห์ที่หุบเขาโซเรก ชาวฟิลิสตีนมาหาเดไลลาห์และชักจูงเธอด้วยเงิน 1,100 เหรียญเพื่อสืบหาความลับของความแข็งแกร่งของแซมสัน เพื่อที่จะจับกุมศัตรูของพวกเขาได้ แต่แซมสันไม่บอกความลับ และหลอกเธอว่า ถ้าใช้สายธนูที่หนังยังไม่แห้งเจ็ดเส้นมัดตัวข้า ข้าก็จะอ่อนแอเหมือนคนอื่น เธอทำอย่างนั้นตอนที่เขาหลับ แต่ตอนที่เขาตื่น เขากลับสะบัดสายธนูขาดอย่างง่ายดาย เธอยืนกรานถามอีกครั้ง และเขาตอบว่า ถ้าใช้เชือกใหม่ที่ไม่เคยใช้งานมาก่อนมัดข้าอย่างแน่นหนา ข้าก็จะอ่อนแอเหมือนชายอื่น เธอจึงผูกด้วยเชือกใหม่ในตอนที่เขาหลับ และเขาสะบัดสายให้ขาดอีกครั้ง เธอถามแซมสันอีกครั้ง และเขาตอบว่า หากทอเส้นผมทั้งเจ็ดปอยของข้าเข้าไปในหูกทอผ้า แล้วกระทกด้วยฟืม ข้าก็จะอ่อนแอเหมือนชายอื่น เธอจึงทอผมทั้งเจ็ดปอยของเขาเข้าในหูก แต่เขาทำลายหูกทั้งหมด และนำมันออกไป
อย่างไรก็ตาม เดลิลาห์ยังคงถามอีก และแซมสันจึงบอกความจริงว่า พระเจ้าให้พลังเขาเพราะเขาถวายตัวแด่พระเจ้าในฐานะนาศีร์ และบอกว่า ถ้าหากโกนผมทิ้ง เรี่ยวแรงกำลังของข้าก็จะหมดไป ข้าจะอ่อนแอเหมือนคนอื่น ๆ เดลิลาห์จึงให้เขา "หลับหนุนตักนาง" และเรียกบริวารมาตัดผมเขา แซมสันสูญเสียความแข็งแกร่ง และถูกจับโดยชาวฟิลิสเตีย โดยถูกควักตาทั้งสองข้างของเขาออก พวกเขานำแซมสันไปที่กาซา จับขังเขา และใช้ให้โม่ข้าวอยู่ในเรือนจำ
ประวัติในไบเบิล > เสียชีวิต

ผลักหรือดึง?
รายงานจากไบเบิล แซมสันเสียชีวิตโดยการจับเสาทั้งสองของวิหารแห่งดาโกน แล้ว "ดันเสาสุดแรง" (วินิจฉัย 16:30, KJV) โดยมีการตีความว่าแซมสันอาจจะผลักเสาออกจากกัน () หรือดึงมันเข้าด้วยกัน ().
วันหนึ่ง ผู้นำชาวฟิลิสตีนได้รวมผู้คนที่วิหารเพื่อทำพิธีถวายบูชายัญแก่ดาโกน หนึ่งในเทพสำคัญของพวกเขา สำหรับการนำแซมสันตกอยู่ในมือของพวกเขา พวกเขาเรียกแซมสันมาให้ผู้คนดูตัวเขา ตัววิหารแน่นมาก จนผู้คนต้องปีนขึ้นไปบนหลังคาวิหาร—และผู้นำจากฟิลิสเตียทุกคนมาที่นั่นด้วย รวมแล้วมีประมาณ 3,000 คน แซมสันถูกนำตัวไปที่วิหาร และถามผู้จับกุมให้เขาพิงเสาเพื่อพักผ่อน แต่อย่างไรก็ตาม ในขณะที่อยู่ในคุก ผมของเขาเริ่มงอกอีกครั้ง เขาขอความแข็งแกร่ง และพระเจ้าให้ความแข็งแกร่งเพื่อทำลายเสา ทำให้วิหารพังทลายลง ฆ่าเขาและผู้คนที่อยู่ข้างในนั้นด้วย
หลังจากเสียชีวิต ครอบครัวของแซมสันนำร่างของเขาไปฝังใกล้ ๆ สุสานของมาโนอาห์ ผู้เป็นพ่อ โดยอยู่บนยอดเขาในเทลโซรา ในบทสรุปของบทวินิจฉัย 16 กล่าวว่า แซมสันได้ "วินิจฉัย" ชาวอิสราเอลไป 20 ปี ไบเบิลไม่ได้กล่าวถึงชะตาของเดลิลาห์ว่าเป็นอย่างไร
ดูเพิ่ม

กิลกาเมช
แซมสันออพชัน (Samson Option)
ไพ่หญิงแกร่ง
แหล่งข้อมูลอื่น

Catalogue entry for Samson (1887) by Solomon Solomon, National Museums Liverpool
| ด ค กผู้เผยพระวจนะในคัมภีร์ฮีบรู / พันธสัญญาเดิม |
| --- | --- |
ยุคก่อนปฐมบรรพบุรุษ:  อาเบล‡  เอโนค‡  โนอาห์‡ (ในวรรณกรรมรับบี) 
ปฐมบรรพบุรุษ / ปฐมบรรพสตรี:  อับราฮัม  อิสอัค  ยาโคบ  ซาราห์ฺ 
ผู้เผยพระวจนะ ของวงศ์วานอิสลาเอลในโทราห์:  โมเสส (ในวรรณกรรมรับบี)  อาโรน  มิเรียม  เอลดาดและเมดาด  ฟีเนหัส 
ถูกกล่าวถึงใน หมวดผู้เผยพระวจนะยุคแรก:  โยชูวา  เดโบราห์  กิเดโอน  แซมสัน  เอลคานาห์  ฮันนาห์  อาบีกายิล  ซามูเอล  กาด  นาธัน  ดาวิด  ซาโลมอน  เยดูธูน  อาหิยาห์  เชไมยาห์  เอลียาห์  เอลีชา  อิดโด  ฮานานี  เยฮู  มีคายาห์  ยาฮาซีเอล  เอลีเอเซอร์บุตรโดดาวาหุ  เศคาริยาห์บุตรเยโฮยาดา  ฮุลดาห์ 
ผู้เผยพระวจนะใหญ่:  อิสยาห์ (ในวรรณกรรมรับบี)  เยเรมีย์  เอเสเคียล  ดาเนียล‡ (ในวรรณกรรมรับบี) 
ผู้เผยพระวจนะน้อย:  โฮเชยา  โยเอล  อาโมส  โอบาดีห์  โยนาห์ (ในวรรณกรรมรับบี)  มีคาห์  นาฮูม  ฮาบากุก  เศฟันยาห์  ฮักกัย  เศคาริยาห์  มาลาคี 
ลัทธิโนอาห์:  เบโอร์  บาลาอัม  โยบ (ในวรรณกรรมรับบี) 
อื่น ๆ:  อามอส  เบเออรี  บารุค  อากูร์  อุรียาห์  บุซี  โมรเดคัย  เอสเธอร์ (ในวรรณกรรมรับบี)  เอสรา  เนหะมีย์  รูธ  โอเดด  อาซาริยาห์ 
 ชื่อเอียงแสดงถึงบุคคลที่สถานะผู้เผยพระวจนะไม่ได้รับการยอมรับในระดับสากล  ‡ แสดงถึงบุคคลที่มีสถานะผู้เผยพระวจนะเฉพาะในศาสนาคริสต์ 
การบูชายัญของมาโนอาห์ (1640–50) โดย Eustache Le Sueur
แซมสันสังหารชาย 1,000 คนด้วยกระดูกกรามของลา (ป. ค.ศ.1896–1902) โดย เจมส์ ทิสซอต
แซมสันกับเดไลลาห์ (ค.ศ.1887) โดย Jose Etxenagusia