stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จักรวรรดิมองโกล
สงครามต้าหลี่

ในเดือนกรกฎาคม ปี 1252 เจ้าชายคูบิไล (หลานของเจงกิสข่านและอนาคตได้ขึ้นเป็นกุบไลข่าน) ได้รับพระราชโองการของมังกุข่านให้เคลื่อนทัพโจมตีอาณาจักรต้าหลี่ แต่เจ้าชายคูบิไลก็มิได้เคลื่อนทัพทันทีจนกระทั่งถึงเดือนกันยายน ปี 1253 ทรงใช้เวลาเตรียมทัพอย่างเต็มที่ พระองค์ทรงเชื่อว่ากองทัพของพระองค์ต้องพร้อมที่จะเผชิญกับอุปสรรคต่าง ๆ ทั้งอาวุธยุทโธปกรณ์และเสบียง
การทำสงครามกับอาณาจักรต้าหลี่ ในช่วงปลายฤดูร้อน ปี 1253 เจ้าชายคูบิไลเริ่มกรีธาทัพจากเมืองหลิน-เตา ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของฆฌฑลเชนสีมุ่งตรงไปยังทางทิศใต้ถึงที่ราบยูนนาน พระองค์และกองทัพต้องประสบความลำบากในการเคลื่อนทัพ และต้องผ่านมณฑลเสฉวนตรงไปยังหุบเขาลัดเข้าสู่อาณาจักรต้าหลี่ดินแดนที่แหล่งต้นน้ำแยงชีขณะประทับอยู่ที่เมืองหลินเตา เจ้าชายคูบิไลได้ส่งคณะทูตไปยื่นข้อเสนอแก่กษัตริย์อาณาจักรต้าหลี่ ทรงพระนามว่าพระเจ้าทวน สิง จี ซึ่งได้กลายเป็นหุ่นเชิดของขุนนางชื่อเก๋าไตเชียงผู้กุมอำนาจสูงสุดอยู่เบื้องหลัง เก๋าไตเชียงได้บังอาจท้าทายอำนาจกองทัพเจ้าชายคูบิไลโดยสั่งให้ประหารชีวิตทูตของเจ้าชายคูบิไลทุกคน
ด้วยเหตุนี้เจ้าชายคูบิไลจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องทรงปฏิบัติการลงโทษศัตรูเพียงสถานเดียว การโจมตีแบบสายฟ้าแลบพร้อมกันทั้งสามด้านนี้เริ่มต้นในปลายเดือนตุลาคม ปี 1253 ซึ่งเจ้าชายคูบิไลทรงคาดว่าคงเป็นสงครามนองเลือดครั้งใหญ่ที่จะบดขยี้อาณาจักรต้าหลี่ จนกว่าผู้นำและกองทัพของอาณาจักรต้าหลี่จะยอมแพ้
กองทัพของเจ้าชายคูบิไลได้เคลื่อนไปถึงริมฝั่งแม่น้ำแยงซีตรงข้ามฝั่งที่ตั้งค่ายพักของกองทัพตาหลี่ในเดือนพฤศจิกายน เจ้าชายคูบิไลได้รับสั่งให้ทหารสร้างแพที่ทำด้วยถุงนอนหนังแกะ เพื่อลำเลียงทหารเสบียงและอาวุธเบาข้ามน้ำไปภายใต้การควบคุมของขุนพลบายัน ขุนพลบายันได้นำกองทหารหน่วยกล้าตายลุยข้ามน้ำในเวลากลางคืน เมื่อรวมกำลังพลแล้วจึงรีบโจมตีทหารกองทัพของขุนนางเก๋าไตเซียงอย่างรวดเร็ว ฝ่ายทหารกองทัพขุนนางเก๋าไตเซียงต่างตกใจและคาดไม่ถึงว่าจะถูกโจมตียามดึกจึงวิ่งหนีแตกพ่ายกระเจิดกระเจิงไม่เป็นขบวน ต่อมาเจ้าชายคูบิไลได้ยึดเมืองหลวงของอาณาจักรต้าหลี่โดยปราศจากการต่อต้าน ตกดึกของคืนวันหนึ่งเก๋าไตเซียงขุนนางผู้กุมอำนาจสูงสุดของอาณาจักรต้าหลี่ได้หนีออกไปจากวังพร้อมทหารคู่ใจแต่ไปไม่ได้ไกลนักถูกทหารของเจ้าชายคูบิไลตามจับได้และประหารชีวิตด้วยการตัดหัวหน้าบริเวณหอคอยทางประตูด้านทิศใต้ของเมือง นอกจากนั้นเจ้าชายคูบิไลยังได้รับสั่งให้ประหารชีวิตทหารทุกคนที่เกี่ยวข้องกับการสังหารคณะทูตของพระองค์ และให้ฝังศพคณะทูตอย่างสมเกียรติโดยมีป้ายหินเขียนคำสรรเสริญยกย่องเกียรติคุณไว้ และสั่งให้ขุนนางมองโกลระดับสูงร่วมกับราชวงศ์ตวนปกครองอาณาจักรต้าหลี่ต่อไป
ส่วนจอมทัพอูริยังกาได โอรสองค์โตของอดีตจอมทัพข่านสุโบไตยังคงทำสงครามขยายดินแดนทางดินแดนทางด้านตะวันตกเฉียงใต้ จนกระทั่งยึดดินแดนทั้งหมดเข้ามารวมอยู่ภายใต้อาณาจักรมองโกล ดินแดนดังกล่าวประกอบด้วยชนชาติต่าง ๆ มากมายรวมทั้งทิเบตด้วย
พิชิตเกาหลี

บรรพบุรุษของกุบไลข่านเคยผิดหวังที่จะพิชิตคาบสมุทรเกาหลีมาก่อนในช่วงปี พ.ศ. 1761 (ค.ศ. 1218) สมัยจอมทัพเจงกิลข่าน และในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 1774 ถึง พ.ศ. 1776 เคยส่งทหารไปพิชิตดินแดนตะวันออกไกล แม้ว่าจะประสบความสำเร็จมีอำนาจเหนือดินแดนส่วนใหญ่ของเกาหลี แต่ก็ไม่อาจควบคุมได้เบ็ดเสร็จ ในปี พ.ศ. 1776 (ค.ศ. 1233) พระเจ้าโกจงแห่งราชวงศ์โครยอได้เสด็จหนีกองทัพมองโกลไปยังเกาะคังฮวา ใกล้ฝั่งตะวันตกของแผ่นดินเกาหลี
ในปี พ.ศ. 1796 (ค.ศ. 1253) แม่ทัพมังกุข่านได้รับสั่งให้แม่ทัพชา-ลา-เออร์-ไต นำกองทัพไปโจมตีเกาหลี และอีกครั้งหนึ่งในปี พ.ศ. 1801 (ค.ศ. 1258)
ต่อมามกุฎราชกุมารชอนจากเกาหลีเสด็จไปเยือนมองโกลเพื่อแสดงถึงการยอมแพ้ของชาวเกาหลี และเสนอให้พระองค์เองเป็นตัวประกัน เมื่อกุบไลข่านเห็นถึงความจงรักภักดีพระองค์จึงให้มกุฎราชกุมารปกครองแคว้นเกาหลีต่ามเช่นเดิม และให้ส่งเครื่องราชบรรณาการเพื่อแสดงความจงรักภักดีต่ออาณาจักรมองโกลมาทุกปี
ในปี พ.ศ. 1812 (ค.ศ. 1269) กุบไลข่านทรงทราบข่าวว่ามีการกบฏต่อต้านมกุฎราชกุมาร พระองค์ทรงรีบส่งทหารไปช่วยเหลือ และสามารถล้อมจับหัวหน้ากบฏคืออิม ยอน อดีตผู้บัญชาการกองทัพ พระเจ้าวอนจงแห่งโครยอจึงยกพระธิดาซึ่งมีพระนามว่า ฮู ตู ลู ชี หลี่ มี ชี ให้กับมกุฎราชกุมารเพื่ออภิเษกสมรส
รุกรานญี่ปุ่น

บทความหลัก: การรุกรานญี่ปุ่นของมองโกล
จักรวรรดิมองโกลได้รุกรานญี่ปุ่นสองครั้ง ในปี ค.ศ. 1274 และ 1281 โดยมีเกาหลีและจีนเป็นแนวร่วม ในครั้งแรก ได้นำไพร่พลไปราวสองหมื่นนาย ญี่ปุ่นไม่อาจทัดทหารและยุทธวิธีการรบของมองโกลได้ และในภาวะเสียเปรียบของญี่ปุ่น แต่ได้เกิดพายุไต้ฝุ่นขึ้นอย่างกะทันหัน พัดทำลายกองเรือของฝ่ายมองโกลอัปปางจนเกือบหมดสิ้น จนทหารมองโกล จีน และเกาหลี ต่างขวัญหนีดีผ่อ จมน้ำตายบ้าง ส่วนที่รอดชีวิตก็ถูกญี่ปุ่นประหารหรือเป็นเชลยมาก ชาวญี่ปุ่นจึงตั้งชื่อพายุนี้ว่า "คะมิกะเซะ" (วายุเทพ) ที่ช่วยปกป้องญี่ปุ่น
จากที่การรบคราวแรกรบแพ้ ศึกครั้งที่สอง กุบไล ข่าน จึงรับสั่งให้ต่อเรือรบ มากกว่า 4,000 ลำ และกำลังทหารนับ 140,000 นาย ซึ่งใช้เวลาตระเตรียมมากกว่า 6 ปี มองโกลหวังจะพิชิตญี่ปุ่นให้หมดสิ้น
แต่ทั้งนี้ ญี่ปุ่นก็ได้เตรียมรับมือเป็นอย่างดี โดยมีการสร้างป้อมและกำแพงหิน ซึ่งมีความทนทานจนปืนใหญ่ของฝ่ายมองโกลไม่อาจพิชิตได้ การรบดำเนินต่อไปอย่างไม่มีทีท่าว่าฝ่ายใดจะเพลียงพล้ำ แต่แล้ว ก็บังเกิดเหตุคลื่นยักษ์สึนามิ พัดเข้าสู่ที่ตั้งของกองเรือมองโกลจนพินาศย่อยยับเกือบทั้งหมด ทหารมองโกลเสียชีวิตจากการจมน้ำไปนับแสนนาย ส่วนที่รอดก็ถูกญี่ปุ่นประหารและจับเป็นเชลย โดยมีทหารรอดกลับเกาหลีเพียงไม่กี่พันนายจากที่ยกทัพมาเรือนแสน
จากการแพ้ครั้งยิ่งใหญ่นี้ทำให้กุบไลข่านทรงพิโรธเป็นอย่างมาก และในปี 1283 รับสั่งให้เตรียมการบุกญี่ปุ่นครั้งที่ 3 แต่เนื่องจากบรรดาขุนนาง ทหาร และราษฎรคัดค้านอย่างหนัก เพราะศึกสองครั้งที่ผ่านมา ได้สูญเสียทรัพย์สินและไพร่พลไปอย่างมหาศาลแล้ว ทำให้การบุกครั้งที่สาม ต้องล้มเลิกลงในปี 1286
การขยายดินแดนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของมองโกล

กุบไลข่านใช้วิธีการขยายดินแดนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เริ่มจากการส่งทูตไปให้ยอมจำนนและยอมรับอำนาจกองทัพมองโกล หากไม่ยอมจำนนจะใช้สงครามเป็นทางเลือกสุดท้าย
การขยายดินแดนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของมองโกล > อาณาจักรพุกาม

ในปี พ.ศ. 1816 (ค.ศ. 1273) กุบไลข่านได้ทรงส่งคณะทูตสามชุดมายังอาณาจักรพุกาม (พม่า) เพื่อให้ยอมจำนนต่ออาณาจักรมองโกล แต่กษัตริย์พม่าในขณะนั้นทรงถือว่าพระองค์มีอำนาจยิ่งใหญ่ นอกจากนั้นพระองค์ยังทรงโจมตีรัฐควนไกทางภาคเหนือของอาณาจักรพุกาม ทำให้ชาวมองโกลโกรธแค้น ต่อมากุบไลข่านจึงสั่งให้แม่ทัพนาเซอร์ อัลดินบุตรชายของขุนนางไซยิด อาจัลล์ ขุนนางมุสลิมซึ่งเป็นที่วางพระทัยของกุบไลข่านคนหนึ่ง นำทัพโจมตีอาณาจักรพุกาม ขณะเดียวกันพระเจ้านรสีหบดีของพม่า พระองค์ทรงวางกำลังช้างศึก 2000 เชือก นำหน้ากระบวนทัพ และวางกำลังกองทหารม้าไว้สองด้าน ตามด้วยกองกำลังทหารราบ ผลจากสงครามครั้งนี้กองทัพพม่าปราชัยอย่างย่อยยับ มองโกลได้ยึดเมืองที่มีประชากรกว่า 110,200 ครอบครัว ตามชายแดนพม่า
ต่อมาในปี พ.ศ. 1830 (ค.ศ. 1287) กุบไลข่านได้ส่งกองทัพเพื่อพิชิตอาณาจักรพุกาม ภายใต้การบังคับบัญชาโดยแม่ทัพอีเซน เตมูร์ พระราชนัดดาของพระองค์ แม่ทัพอีเซนได้นำทัพบุกไปถึงเมืองหลวงของอาณาจักรพุกาม และยึดเมืองหลวงอาณาจักรพุกามไว้ได้ พระเจ้านรสีหบดีของพม่าจึงได้ยอมจำนนต่อมองโกลและส่งเครื่องราชบรรณาการเพื่อแสดงความจงรักภักดีต่อมองโกลทุกปี มีข่าวว่ากษัตริย์พม่าได้ปลงพระชนม์พระองค์เองด้วยการเสวยยาพิษเพราะด้วยความเสียพระทัยอย่างใหญ่หลวง
การขยายดินแดนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของมองโกล > อาณาจักรอันนัมและอาณาจักรจามปา

กุบไลข่านได้ส่งทูตเชิญพระเจ้าตรัน ถั่น ทอน กษัตริย์อาณาจักรอันนัม และพระเจ้าชัยอินทรวรมันที่ 6 แห่งอาณาจักรจามปา เสร็จไปเยือนราชสำนักของพระองค์ที่เมืองต้าตูอาณาจักรมองโกล แต่ปรากฏว่าไม่มีกษัตริย์พระองค์ใดเสร็จไป เมื่อไม่ได้รับการตอบสนอง ในปี พ.ศ. 1824 (ค.ศ. 1281) กุบไลข่านจึงตัดสินพระทัยที่จะปฏิบัติการโต้ตอบอย่างรุนแรง โดยให้แม่ทัพโซดูพร้อมด้วยทหาร 5,000 นาย เรือ 100 ลำ เดินทางถึงอาณาจักรจัมปา และยึดเมืองหลวง ซึ่งก็สามารถยึดได้อย่างรวดเร็ว และพบว่าพระเจ้าชัยอินทรวรมันที่ 6 ได้นำทัพล่าถอยไปซ่อนอยู่ตามภูเขาภายในเขตตะวันตก ต่อมากุบไลข่านได้ส่งกำลังเสริมไปช่วยแม่ทัพโซดูอีก 15,000 นาย แต่ปรากฏว่าต้องประสบปัญหายุ่งยากหลายประการ เนื่องจากไม่คุ้นเคยกับภูมิประเทศ ต้องเผชิญกับอากาศที่ร้อนชื้นและโรคภัยต่าง ๆ ทำให้การทำสงครามดำเนินไปได้น้อยมาก กุบไลข่านจึงส่งกองทัพที่แข็งแกร่งนำโดยเจ้าชายโตกอนเพื่อไปเสริมกับกองทัพของแม่ทัพโซดูโดยใช้เส้นทางของอาณาจักรอันนัมเป็นทางผ่านแต่พระเจ้าตรัน ถั่น ทอนทรงปฏิเสธไม่ยอมให้ใช้ดินแดนของอาณาจักรอันนัมเป็นทางผ่านไปบุกรุกอาณาจักรจัมปา ดังนั้นเจ้าชายโตกอนจึงต้องรวมทัพใหญ่ทำสงครามกับอาณาจักรอันนัม
การทำสงครามกับอาณาจักรอันนัมในช่วงแรก กองทัพมองโกลต้องพบกับอุปสรรคหลายอย่างเช่นอากาศร้อนชื้น ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 1830 (ค.ศ. 1287) พวกเขาได้รวมกันเข้าเป็นกองทัพใหญ่ นำโดยเจ้าชายโตกอน และมุ่งตรงไปกรุงฮานอย และพบว่ากษัตริย์แห่งอาณาจักรอันนัมและพระโอรสได้เสร็จหนีไปแล้ว ต่อมากษัตริย์แห่งอาณาจักรอันนัมก็ได้ตัดสินใจยอมจำนนโดยส่งทูตนำเครื่องราชบรรณาการไปถวาย และปฏิญาณว่าจะจงรักภักดีต่อราชสำนักกุบไลข่านต่อไป ด้วยเหตุผลคล้ายกันทางพระเจ้าชัยอินทรวรมันที่ 6 แห่งอาณาจักรจามปาก็ได้ยอมจำนนและส่งเครื่องราชบรรณาการไปสวามิภักดิ์ราชสำนักกุบไลข่านเช่นเดียวกัน
การขยายดินแดนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของมองโกล > อาณาจักรสุโขทัย

กุบไลข่านทรงส่งกองทัพแผ่อำนาจลงทางใต้เพื่อล้มล้างราชวงศ์ซ่งทางตอนใต้ของจีน ซึ่งผลจากการยกทัพตามไล่ล่าพวกราชวงศ์ซ่งดังกล่าว เป็นสาเหตุสำคัญอีกประการหนึ่งที่ทำให้กองทัพมองโกลรุกรานลงมายังเขตมณฑลยูนนานในปี พ.ศ. 1796 (ค.ศ. 1253)
หลังจากเคลื่อนกองทัพเข้ายึดมณฑลยูนนานและโจมตีอาณาจักรน่านเจ้าในยูนนานแตกแล้ว ตามข้อสันนิษฐานทางประวัติศาสตร์ถือว่าอาณาจักรน่านเจ้าเป็นอาณาจักรของไทย ที่ถูกกองทัพมองโกลโจมตีจึงได้อพยพลงมาทางใต้มาอยู่ในเขตแหลมทอง และได้ตั้งอาณาจักรสุโขทัยขึ้นแต่ข้อมูลดังกล่าวนี้ยังเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์กันว่า อาณาจักรน่านเจ้าเป็นของไทยจริงหรือไม่
สรุปได้ว่าช่วงที่กองทัพมองโกลแผ่แสนยานุภาพโดดเด่นที่สุดเป็นช่วงเดียวกับการตั้งกรุงสุโขทัย ในปี พ.ศ. 1800 (1257) ซึ่งเป็นอาณาจักรของตนอย่างแท้จริงเป็นครั้งแรก
หลักฐานสำคัญในพงศาวดารหงวนฉบับเก่า เล่มที่ 2 แปลเรื่องราวการติดต่อระหว่างอาณาจักรสุโขทัยกับราชวงศ์มองโกลได้สรุปไว้ว่ากุบไลข่านทรงปรึกษาขุนนางข้าราชการระดับสูงเกี่ยวกับการเตรียมทัพไปปราบปรามแคว้นต่าง ๆ ทางใต้ มีสุโขทัย ละโว้ สุมาตรา และอื่น ๆ เป็นเมืองขึ้น ปรากฏว่าขุนนางชื่อ เจี่ย หลู่ น่าต๋าไม่เห็นด้วยและได้กราบบังคมทูลเสนอแนะให้ทรงชักชวนให้ผู้นำดินแดนต่าง ๆ อ่อนน้อมยอมสนับสนุนก่อน หากไม่ยอมจึงยกกองทัพไปโจมตี นี่คือเหตุผลประการหนึ่งที่กุบไลข่านทรงส่งคณะทูตไปเจริญสัมพันธไมตรี และขอให้ส่งเครื่องราชบรรณาการไปยังราชสำนักมองโกล เพื่อแสดงความจงรักภักดีต่ออาณาจักรมองโกล ปราฏว่ามีอาณาจักรในดินแดนต่าง ๆ กว่า 20 อาณาจักรยอมรับข้อเสนอ รวมทั้งอาณาจักรสุโขทัยด้วย (ช่วงระหว่างประมาณ พ.ศ. 1822 - 1825)
พงศาวดารหงวนฉบับเก่า เล่มที่ 12 เป็นหลักฐานสำคัญที่กล่าวถึงคณะทูตชุดแรกจากอาณาจักรมองโกลในสมัยกุบไลข่าน เดินทางมายังอาณาจักรสุโขทัยในเดือนพฤศจิกายนปี พ.ศ. 1825 (ค.ศ. 1282) ทูตคณะนี้นำโดยเหอจี จี่ นายทหารระดับสูงเป็นหัวหน้าคณะ แต่ขณะนังเรือแล่นผ่านฝั่งทะเลอาณาจักรจามปา ได้ถูกจับกุมและถูกประหารชีวิต ผลจากคณะทูตนี้ถูกประหารชีวิตก่อนจะเดินทางไปยังอาณาจักรสุโขทัยทำให้อาณาจักรสุโขทัยไม่ทราบว่ามองโกลพยายามส่งทูตมาติดต่อ
พงศาวดารหงวนฉบับเก่า เล่มที่ 17 กล่าวถึงคณะทูตมองโกลชุดที่สองเดินทางมายังอาณาจักรสุโขทัยในปี พ.ศ. 1835 (ค.ศ. 1292) ภายหลังจากข้าหลวงใหญ่ฝ่ายรักษาความสงบเรียบร้อยของมณฑลกวางตุ้ง ได้ส่งคนอัญเชิญพระราชสาส์นอักษรทองคำของกษัตริย์แห่งอาณาจักรสุโขทัยไปยังนครหลวงข่านมาลิก (ต้าตู หรือปักกิ่งปัจจุบัน) คณะทูตมองโกลชุดที่สองได้อัญเชิญพระบรมราชโองการของกุบไลข่านให้พ่อขุนรามคำแหงเสร็จไปเฝ้า พระบรมราชโองการนี้แสดงให้เห็นนโยบายของอาณาจักรมองโกลเรียกร้องให้ผู้นำของอาณาจักรต่าง ๆ ไปเฝ้ากุบไลข่าน แต่มิได้บังคับให้เป็นไปตามนี้ ซึ่งจะเห็นได้ว่าพ่อขุนรามคำแหงก็มิได้ปฏิบัติตามแต่ประการใด
พงศาวดารหงวนฉบับเก่า เล่นที่ 18 กุบไลข่านได้ส่งคณะทูตชุดที่สามมาสุโขทัย โดยได้อัญเชิญพระบรมราชโองการให้พ่อขุนรามคำแหงเสด็จไปเฝ้า หากมีเหตุขัดข้องให้ส่งโอรสหรือพระอนุชาและอำมาตย์ผู้ใหญ่เป็นตัวประกัน ซึ่งปรากฏว่าพ่อขุนรามคำแหงก็มิได้ปฏิบัติตาม แต่ส่งคณะทูตนำเครื่องราชบรรณาการไปแทน
ชายรักร่วมเพศ

ชายรักร่วมเพศสองคนจูบในงานเกย์ไพรด์
สัญลักษณ์ดาวอังคารสองอันทับซ้อนเป็นภาพแทนของชายรักร่วมเพศ
ชายรักร่วมเพศ หรือ เกย์ผู้ชาย (อังกฤษ: Gay men) หมายถึงบุคคลรักร่วมเพศที่เป็นผู้ชาย หรือผู้ชายที่มีอัตลักษณ์หรือพฤติกรรมทางเพศโน้มเอียงไปหาผู้ชายเพศเดียวกันเป็นหลัก ในบางครั้ง ทั้งชายรักสองเพศ และ ชายโฮโมโรแมนติก อาจนิยามตนเองว่าเกย์ นอกจากนี้ยังมีเกย์ชายอีกจำนวนมากที่นิยามตัวเองว่า เควียร์ คำอื่น ๆ ที่ปรากฏใช้เป็นสแลงในอดีตสำหรับเรียกคนกลุ่มเดียวกันนี้ มีทั้ง แพนซี (pansy), แฟรี (fairy), เนลลี (nelly) และ ซิส (sissy)
นีล แพทริก แฮร์ริส และ เดวิด เบิร์ตกา คู่สมรสชายรักร่วมเพศในศตวรรษที่ 21
ชายรักร่วมเพศในปัจจุบันช่วงศตวรรษที่ 21 หลายพื้นที่ของโลกยังคงต้องประสบกับการเลือกปฏิบัติ โดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชีย, ตะวันออกกลาง และแอฟริกา ขณะที่ในสหรัฐ กลุ่มชายรักร่วมเพศยังคงพบการเลือกปฏิบัติบ้างในชีวิตประจำวัน ปัจจุบันบุคคลผู้ทรงอิทธิพลที่เปิดเผยว่าตนเองเป็นชายรักร่วมเพศ เช่น ทิม คุก, ทอม ฟอร์ด หรือ รูพอล เป็นต้น ขณะที่ในแวดวงนักการเมืองก็มีทั้งอาทิ พีต บูติเจิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมสหรัฐ, ซาวีเอ เบิทเทิล นายกรัฐมนตรีของประเทศลักเซมเบิร์ก, ลีโอ วาแรดการ์ รองหัวหน้ารัฐบาลของไอร์แลนด์, เอลีโย ดี รูโป อดีตนายกรัฐมนตรีของเบลเยียม เป็นต้น หรือในวงการบันเทิงซึ่งปัจจุบันได้มีบุคคลสาธารณะออกมาเปิดเผยว่าตนเองเป็นชายรักร่วมเพศมากขึ้นอาทิ เอียน แม็กเคลเลน, เอลตัน จอห์น, เวนท์เวิร์ท มิลเลอร์, แมตต์ โบเมอร์, ริกกี มาร์ติน เป็นต้น ร่วมถึงในวงการกีฬาอาทิ โทมัส ฮิทเซิลส์แพร์เกอร์, ทอม เดลีย์, ดาร์เรน ยัง, กัส เคนเวิร์ทตี เป็นต้น
คำว่า เกย์ เคยถูกใช้เป็นคำเรียกชายรักร่วมเพศมาตลอดช่วงเวลาหนึ่ง เช่น "บาร์เกย์" ยังคงปรากฏใช้ในกรณีของเกย์ผู้ชายเป็นหลัก อย่างไรก็ตาม ในปลายศตวรรษที่ 20 คำว่าเกย์ได้ถูกแนะนำโดยชุมชนแอลจีบีทีให้นำมาใช้ เรียกสมาชิกของกลุ่มรักร่วมเพศ โดยให้ "เลสเบียน" เรียกหญิงรักร่วมเพศ และ  "เกย์ผู้ชาย" เรียกชายรักร่วมเพศโดยเฉพาะ
ดูเพิ่ม

เกย์
ยาโออิ
สื่อลามกเกย์
กิจกรรมทางเพศของเกย์
กะเทย
หญิงรักร่วมเพศ
บุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ
ชายข้ามเพศ
แหล่งข้อมูลอื่น

ชายรักร่วมเพศ ที่เว็บไซต์ Curlie
Portraits of Gay Men in Love - Smithsonian Institution portrait photographs of gay men in the United States.
Reported Effects of Masculine Ideals on Gay Men - National Institutes of Health report on masculine idealization
Gay Bears at UC Berkeley เก็บถาวร 2021-04-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - UC Berkeley history of the Gay Liberation Movement
Interactive AIDS Memorial Quilt - National AIDS Memorial digital AIDS Memorial Quilt
Gay Men's Health Crisis - GMHC website
Gale Archive of Sexuality and Gender - archive related to the history of sexuality
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  อาร์เจนตินา  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ลัตเวีย  ไต้หวัน  เช็กเกีย  โครเอเชีย  โปแลนด์ 
อื่น ๆ:  NARA
เครื่องหมายเสริมสัทอักษร

เครื่องหมายเสริมสัทอักษร เป็นเครื่องหมายที่ใช้กำกับอักษรโรมัน ซึ่งมีอยู่ในแป้นพิมพ์ เช่น เกรฟ และดับเบิลเกรฟ
รายชื่อภาษาที่มีเครื่องหมายเสริมสัทอักษร

ภาษากรีก1
ภาษาดัตช์
ภาษานอร์เวย์
ภาษาโปรตุเกส
ภาษาฝรั่งเศส
ภาษาเยอรมัน
ภาษาเวียดนาม
ภาษาโวลาปุก
ภาษาสเปน
ภาษาอิตาลี
ภาษาเอสเปรันโต
โมโน (มังงะ)

ซีรีส์มังงะของญี่ปุ่น
| --- | --- |
โมโน (มังงะ)
ชื่อภาษาอังกฤษ: mono
แนว: สุขนาฏกรรม
มังงะ
เขียนโดย: Afro
สำนักพิมพ์: โฮบุนชะ
นิตยสาร: มังงะ ไทม์ คิราระ มิราเคิล!(16 พฤษภาคม – 16 ตุลาคม พ.ศ. 2560) มังงะ ไทม์ คิราระ คารัท (28 ธันวาคม พ.ศ. 2560 – ปัจจุบัน)
กลุ่มเป้าหมาย: เซเน็ง
วางจำหน่ายตั้งแต่: 16 พฤษภาคม 2560 – ปัจจุบัน
จำนวนเล่ม: 4
อนิเมะโทรทัศน์
กำกับโดย: เรียวตะ ไอเค
เขียนบทโดย: โยโกะ โยไนยามะ
ดนตรีโดย: ฮาจิเมะ เฮียกโกคุ
สตูดิโอ: ซองเน่
ฉาย:  เมษายน พ.ศ. 2568  –  กำหนดการ
โมโน (mono, สะกดด้วยตัวพิมพ์เล็กทั้งหมด) เป็นมังงะสี่ช่องของญี่ปุ่นที่​เขียน​บทและวาดภาพประกอบโดย Afro เริ่มลงพิมพ์เป็นตอนในนิตยสารมังงะ ไทม์ คิราระ มิราเคิล!ของสำนักพิมพ์โฮบุนชะใน​เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2560 และต่อมาได้ถูก​ย้ายไปลงพิมพ์ในนิตยสารมังงะ ไทม์ คิราระ คารัท ในเดือนธันวาคม​ พ.ศ. 2560 ซีรีส์อนิเมะทาง​โทรทัศน์ที่ผลิตโดยสตูดิโอ​ซองเน่ มีกำหนดออกอากาศในเดือนเมษายน ​พ.ศ. 2568
สื่อ > มังงะ

โมโนเขียนและวาดภาพประกอบโดย Afro และได้เริ่มลงพิมพ์เป็นตอนในนิตยสารมังงะ ไทม์ คิราระ มิราเคิล!ของโฮบุนชะ เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 หลังจากที่ฉบับสุดท้ายของมังงะ ไทม์ คิราระ มิราเคิล!ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2017 ซีรีส์ดังกล่าวก็ถูกย้ายไปตีพิมพ์ที่นิตยสารมังงะ ไทม์ คิราระ คารัท เมื่อวันที่ 28 ธันวาคมในปีเดียวกันนั้น ตอนต่าง ๆ ในซีรีส์ได้รับการรวบรวมตีพิมพ์เป็นเล่ม (ทังโกบง) จำนวน 4 เล่ม ณ เดือนเมษายน พ.ศ. 2567
ตอนพิเศษที่เป็นการร่วมมือกับซีรีส์อื่นของ Afro แคมป์สบายสไตล์สาว ๆ ได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสารมังงะ ไทม์ คิราระ คารัท ฉบับเดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 เมื่อวันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2564
| # | วันที่ออกจำหน่าย | ISBN |
| --- | --- | --- |
| 1 |  25 ตุลาคม พ.ศ. 2561 | 978-4-8322-4989-9 |
| 2 |  25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 | 978-4-8322-7256-9 |
| 3 |  27 ตุลาคม พ.ศ. 2565 | 978-4-8322-7411-2 |
| 4 |  25 เมษายน พ.ศ. 2567 | 978-4-8322-9543-8 |
สื่อ > อนิเมะ

ได้มีการประกาศสร้างเป็นซีรีส์อนิเมะทางโทรทัศน์เมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2024 ซีรีส์เรื่องนี้ผลิตโดยอะนิเพล็กซ์ อนิเมชั่นทำโดยสตูดิโอซองเน่ และกำกับโดยเรียวตะ ไอเค โดยมีโยโกะ โยไนยามะเป็นผู้เขียนบท และทาคุยะ มิยาฮาระเป็นผู้ออกแบบตัวละคร เพลงปิดของเรื่องคือ "Weekend Roll" (ウィークエンドロール) ร้องโดย Halca มีกำหนดออกอากาศในเดือนเมษายน พ.ศ. 2568
ดูเพิ่ม

แคมป์สบายสไตล์สาว ๆ อีกหนึ่งซีรีส์มังงะจากผู้เขียนคนเดียวกัน
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของอนิเมะ (ในภาษาญี่ปุ่น)
โมโน (มังงะ) (มังงะ) ที่เครือข่ายข่าวอนิเมะ
ย้อนเวลา รีเมคชีวิต

| --- | --- |
ย้อนเวลา รีเมคชีวิต
หน้าปกของไลต์โนเวล ย้อนเวลา รีเมคชีวิต เล่ม 1 ในฉบับภาษาไทย
ぼくたちのリメイク (Bokutachi no Rimeiku)
ไลต์โนเวล
เขียนโดย: นาจิ คิโอะ
วาดภาพโดย: เอเรตโตะ
สำนักพิมพ์: เมเดียแฟกทอรี
สำนักพิมพ์ภาคภาษาไทย: อนิแม็ก
ในเครือ: เอ็มเอฟ บุนโกะ เจ
กลุ่มเป้าหมาย: ชาย
วางจำหน่ายตั้งแต่: 25 มีนาคม พ.ศ. 2560 – 25 มีนาคม พ.ศ. 2566
จำนวนเล่ม:  12  4
มังงะ
เขียนโดย: นาจิ คิโอะ
วาดภาพโดย: บงจิน ฮิราเมกิ
สำนักพิมพ์: โคดันชะ
นิตยสาร: ซุยโยบิ โนะ ซิเรียส (พฤศจิกายน พ.ศ. 2561 – กันยายน พ.ศ. 2562) แมกกาซีน พอคเก็ต (กันยายน พ.ศ. 2562 – เมษายน พ.ศ. 2565)
กลุ่มเป้าหมาย: โชเน็ง
วางจำหน่ายตั้งแต่: 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561 – 4 เมษายน พ.ศ. 2565
จำนวนเล่ม: 5
ไลต์โนเวล
Bokutachi no Remake Ver.β
เขียนโดย: นาจิ คิโอะ
วาดภาพโดย: เอเรตโตะ
สำนักพิมพ์: เมเดียแฟกทอรี
ในเครือ: เอ็มเอฟ บุนโกะ เจ
กลุ่มเป้าหมาย: ชาย
วางจำหน่ายตั้งแต่: 24 สิงหาคม พ.ศ. 2562 – ปัจจุบัน
จำนวนเล่ม: 3
อนิเมะโทรทัศน์
กำกับโดย: โทโมกิ โคบายาชิ
อำนวยการสร้างโดย: ฟรอนต์วิง
เขียนบทโดย: นาจิ โค
สตูดิโอ: ฟีล
ถือสิทธิ์โดย: เมเดียลิงก์
เครือข่าย: Tokyo MX, BS Kyoto, BS-NTV, SUN, HTB, SBS AT-X
เครือข่ายภาษาไทย: อ้ายฉีอี้, ปีลีปีลี, อนิ-วัน เอเชีย
ฉาย:  3 กรกฎาคม พ.ศ. 2564  –  25 กันยายน พ.ศ. 2564
ตอน: 12
ย้อนเวลา รีเมคชีวิต (ญี่ปุ่น: ぼくたちのリメイク; โรมาจิ: Bokutachi no Rimeiku) เป็นซีรีส์ไลต์โนเวลญี่ปุ่น เขียนโดยนาจิ คิโอะ และวาดภาพประกอบโดยเอเร็ตโตะ ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์เมเดียแฟกทอรี ตั้งแต่เดือนมีนาคม พ.ศ. 2560 โดยเป็นหนังสือในเครือ MF Bunko J ปัจจุบันวางจำหน่ายถึงถึงเล่มที่ 9 และไลต์โนเวลภาคแยกถึงเล่มที่ 3 ได้รับการดัดแปลงเป็นมังงะ วาดภาพโดยบงจิน ฮิราเมกิ เผยแพร่ผ่านบริการมังงะ ซุยโยบิ โนะ ซิเรียส ของสำนักพิมพ์โคดันชะทาง Niconico ได้รับการรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือการ์ตูนรวมเล่ม (ทังโกบง) ถึงเล่มที่ 5 ได้รับการดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะโทรทัศน์โดยสตูดิโอฟีล ออกอากาศตั้งแต่เดือนกรกฎาคมถึงกันยายน พ.ศ. 2564
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการของไลต์โนเวล เก็บถาวร 2020-11-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ญี่ปุ่น)
เว็บไซต์ทางการของอนิเมะ (ญี่ปุ่น)
ย้อนเวลา รีเมคชีวิต ใน อ้ายฉีอี้
ย้อนเวลา รีเมคชีวิต ใน ปีลีปีลี
ย้อนเวลา รีเมคชีวิต ใน อนิ-วัน เอเชีย
ย้อนเวลา รีเมคชีวิต (นิยาย) ที่เครือข่ายข่าวอนิเมะ
| ด ค กฟีล |
| --- | --- |
ซีรีส์โทรทัศน์:  Jinki: Extend (พ.ศ. 2548)  Futakoi Alternative (พ.ศ. 2548)  Da Capo: Second Season (พ.ศ. 2548)  Otoboku: Maidens Are Falling For Me! (พ.ศ. 2549)  Nagasarete Airantō (พ.ศ. 2550)  Da Capo II (พ.ศ. 2550)  Da Capo II: Second Season (พ.ศ. 2551)  Corpse Princess: Aka (พ.ศ. 2551)  Corpse Princess: Kuro (พ.ศ. 2552)  Kanamemo (พ.ศ. 2552)  Kiss×sis (พ.ศ. 2553)  ฤดูร้อนอ้อนรัก (พ.ศ. 2553)  Fortune Arterial: Akai Yakusoku (พ.ศ. 2553)  ฉันนี่ล่ะพ่อบ้าน! (พ.ศ. 2554)  Listen to Me, Girls. I Am Your Father! (พ.ศ. 2555)  So, I Can't Play H! (พ.ศ. 2555)  มินามิเกะ สามสาวซ่าฮายกแก๊ง: Tadaima (พ.ศ. 2556)  กรุ๊ปเลือดบอกนิสัยฮาได้ใจ (พ.ศ. 2556–2559)  เอาท์เบรก คอมปานี (พ.ศ. 2556)  Locodol (พ.ศ. 2557)  จินเซย์ (พ.ศ. 2557)  In Search of the Lost Future (พ.ศ. 2557)  กะแล้วชีวิตรักวัยรุ่นของผมมันต้องไม่สดใสเลยสักนิด ภาคที่ 2 (พ.ศ. 2558)  Bikini Warriors (พ.ศ. 2558)  Suzakinishi the Animation (พ.ศ. 2558)  Makura no Danshi (พ.ศ. 2558)  โคตรเกรียนเซียนขนม (พ.ศ. 2559)  Please Tell Me! Galko-chan (พ.ศ. 2559)  This Art Club Has a Problem! (พ.ศ. 2559)  จันทร์เจ้าเราสอง (พ.ศ. 2560)  คู่หูยากูซ่าเด็กสาวพลังจิต (พ.ศ. 2561)  Island (พ.ศ. 2561)  YU-NO: A Girl Who Chants Love at the Bound of this World (พ.ศ. 2562)  กะแล้วชีวิตรักวัยรุ่นของผมมันต้องไม่สดใสเลยสักนิด ภาคจบ (พ.ศ. 2563)  Dropout Idol Fruit Tart (พ.ศ. 2563)  ย้อนเวลา รีเมคชีวิต (พ.ศ. 2564)  ยากูซ่าพี่เลี้ยงเด็ก (พ.ศ. 2565)  ห้องเรียนจารชน (พ.ศ. 2566)  Summer Pockets (พ.ศ. 2568)  ชีวิตรสโซดาของจิโตเสะคุง (พ.ศ. 2568)  Chanto Suenai Kyūketsuki-chan (พ.ศ. 2568) 
โอวีเอ:  Strait Jacket (พ.ศ. 2550–พ.ศ. 2551)  Kiss×sis (พ.ศ. 2551–พ.ศ. 2558)  Fortune Arterial: Akai Yakusoku (พ.ศ. 2554)  Listen to Me, Girls. I Am Your Father! (พ.ศ. 2555–2558)  มินามิเกะ สามสาวซ่าฮายกแก๊ง: Omatase (พ.ศ. 2555)  So, I Can't Play H! (พ.ศ. 2556)  มินามิเกะ สามสาวซ่าฮายกแก๊ง: Natsuyasumi (พ.ศ. 2556)  Locodol (พ.ศ. 2557–2559)  กะแล้วชีวิตรักวัยรุ่นของผมมันต้องไม่สดใสเลยสักนิด ภาคที่ 2 OVA (พ.ศ. 2559)  Bikini Warriors (พ.ศ. 2559–2561)  Please Tell Me! Galko-chan (พ.ศ. 2560) 
โอเอ็นเอ:  Augmented Reality Girls Trinary (พ.ศ. 2560) 
 หมวดหมู่
นูดิสโก

| นูดิสโก |
| --- | --- |
แหล่งกำเนิดทางรูปแบบ: ดิสโก ยูโรดิสโก Italo disco โพสต์ดิสโก เฟรนซ์เฮาส์ ฟังกีเฮาส์ ดิสโกเฮาส์
แหล่งกำเนิดทางวัฒนธรรม: กลางคริสต์ทศวรรษ 1990 ในสหราชอาณาจักร
นูดิสโก (อังกฤษ: Nu-disco) เป็นแนวเพลงแดนซ์ของศตวรรษที่ 21 เป็การนำดนตรีดิสโก ช่วงปลายยุค 1970 เพลงยูโรแดนซ์ในคริสต์ทศวรรษ 1980 ที่เน้นใช้เครื่องสังเคราะห์เสียงและดนตรีอิเล็กทรอนิกส์แดนซ์ช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1990  มาสร้างสรรค์ใหม่ แนวเพลงนี้ได้รับความนิยมในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 2000 และกลับมาได้รับความนิยมอีกครั้งในช่วงคริสต์ทศวรรษ 2010
ภาพของนูดิสโกมีความหลากหลายโดยแบบดั้งเดิมมีลักษณะเป็นดนตรีเฮาส์ที่ผสมผสานกับองค์ประกอบดิสโก (บางครั้งเรียกผิด ๆ ว่า ดิสโกเฮาส์) และดนตรีแบรีแอติกที่ได้รับอิทธิพลจากดิสโกซึ่งเรียกอีกอย่างว่า balearic beat revival หรือ balearica
แคล้ว นรปติ

| แคล้ว นรปติม> ว.ม., ป.ช., จ.ภ. |
| --- | --- |

ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 1 กันยายน พ.ศ. 2460 อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ
เสียชีวิต: 8 เมษายน พ.ศ. 2549 (88 ปี) เขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร

แคล้ว นรปติ (1 กันยายน พ.ศ. 2460 – 8 เมษายน พ.ศ. 2549) อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดขอนแก่น 8 สมัย อดีตสมาชิกวุฒิสภาจังหวัดขอนแก่น อดีตเลขาธิการพรรคเศรษฐกร และอดีตหัวหน้าพรรคแนวร่วมสังคมนิยม
ประวัติ

แคล้ว เกิดเมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2460 ณ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ เป็นบุตรของนายแก้ว และ นางตุ้ม นรปติ สำเร็จการศึกษา ระดับปริญญาตรี ธรรมศาสตรบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง รวมถึงได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขารัฐศาสตร์ จาก มหาวิทยาลัยรามคำแหง
งานการเมือง

อดีตเคยเป็นทนายความ แคล้วเข้าสู่วงการการเมือง ด้วยการเป็นสมาชิกสภาเทศบาลเมืองขอนแก่น และได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดขอนแก่นในปี พ.ศ. 2492 ตามลำดับ ก่อนที่จะได้รับเลือกตั้งเป็นครั้งแรกใน พ.ศ. 2495 และได้รับเลือกเรื่อยมารวม 8 ครั้ง
ต่อมา ใน พ.ศ. 2543 แคล้วได้รับเลือกตั้งให้เป็นสมาชิกวุฒิสภาจังหวัดขอนแก่น
งานการเมือง > สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

แคล้ว นรปติ ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 8 สมัย คือ
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2495 จังหวัดขอนแก่น
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 จังหวัดขอนแก่น สังกัดพรรคเศรษฐกร
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป ธันวาคม พ.ศ. 2500 จังหวัดขอนแก่น สังกัดพรรคเศรษฐกร
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2512 จังหวัดขอนแก่น สังกัดพรรคแนวร่วม-เศรษฐกร
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2518 จังหวัดขอนแก่น สังกัดพรรคแนวร่วมสังคมนิยม
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2519 จังหวัดขอนแก่น สังกัดพรรคแนวร่วมสังคมนิยม
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2526 จังหวัดขอนแก่น สังกัดพรรคสังคมประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2529 จังหวัดขอนแก่น สังกัดพรรคกิจประชาคม
งานการเมือง > สมาชิกวุฒิสภา

แคล้ว นรปติ ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภาทั้งหมด 1 สมัย คือ
การเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2543 จังหวัดขอนแก่น
ถึงแก่อนิจกรรม

แคล้ว ถึงแก่อนิจกรรม ด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2549 สิริอายุรวม 88 ปี  มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2549 ณ วัดหนองแวง อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2548 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2545 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พ.ศ. 2540 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 4 จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)