stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อาทิตย์ กำลังเอก

| พลเอกอาทิตย์ กำลังเอกม> ป.ช., ม.ว.ม., ท.จ.ว., ม.ร. |
| --- | --- |


รองนายกรัฐมนตรี
ดำรงตำแหน่ง 17 ธันวาคม พ.ศ. 2537 – 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2538
นายกรัฐมนตรี: ชวน หลีกภัย
ดำรงตำแหน่ง 26 สิงหาคม พ.ศ. 2533 – 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534
นายกรัฐมนตรี: ชาติชาย ชุณหะวัณ
ผู้บัญชาการทหารสูงสุด
ดำรงตำแหน่ง 1 ตุลาคม พ.ศ. 2526 – 30 กันยายน พ.ศ. 2529
ก่อนหน้า: พลเอก สายหยุด เกิดผล
ถัดไป: พลเอก สุภา คชเสนี
ผู้บัญชาการทหารบก
ดำรงตำแหน่ง 1 ตุลาคม พ.ศ. 2525 – 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2529
ก่อนหน้า: พลเอก ประยุทธ จารุมณี
ถัดไป: พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ
รักษาการหัวหน้าพรรคชาติพัฒนา
ดำรงตำแหน่ง 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 – 29 ธันวาคม พ.ศ. 2541
ก่อนหน้า: ชาติชาย ชุณหะวัณ
ถัดไป: กร ทัพพะรังสี
หัวหน้าพรรคปวงชนชาวไทย
ดำรงตำแหน่ง 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2531 – 21 มกราคม พ.ศ. 2535
ก่อนหน้า: ระวี วันเพ็ญ
ถัดไป: พล เริงประเสริฐวิทย์
ประธานที่ปรึกษาพรรคสามัคคีธรรม
ดำรงตำแหน่ง 21 มกราคม พ.ศ. 2535 – 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2535
ก่อนหน้า: สถาปนาตําแหน่ง
ถัดไป: ตําแหน่งถูกยุบ
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 31 สิงหาคม พ.ศ. 2468 จังหวัดพระนคร ประเทศสยาม
เสียชีวิต: 19 มกราคม พ.ศ. 2558 (89 ปี) โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
พรรคการเมือง: ปวงชนชาวไทย (2531–2535)   สามัคคีธรรม (2535)   ชาติพัฒนา (2535–2543)
คู่สมรส: ท่านผู้หญิงประภาศรี กำลังเอก   (3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2474 - 11 มีนาคม พ.ศ. 2526)   นางพรสรร กำลังเอก   (พ.ศ. 2533 - 19 มกราคม พ.ศ. 2558) 
ยศที่ได้รับการแต่งตั้ง
รับใช้:  ไทย
สังกัด: กองทัพบกไทย
ประจำการ: พ.ศ. 2487–2529
ยศ:  พลเอก   พลเรือเอก  พลอากาศเอก
บังคับบัญชา: กองบัญชาการทหารสูงสุด กองทัพบกไทย
ผ่านศึก: สงครามมหาเอเชียบูรพา สงครามเกาหลี สงครามเวียดนาม

พลเอก อาทิตย์ กำลังเอก (31 สิงหาคม พ.ศ. 2468 – 19 มกราคม พ.ศ. 2558) เป็นนายพลชาวไทย เขาดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 ถึง พ.ศ. 2529 และเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุด ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2526 ถึง พ.ศ. 2529 เขามีอิทธิพลอย่างมากในช่วงทศวรรษ 1980 ในสมัยรัฐบาลของพลเอกเปรม ติณสูลานนท์
ประวัติ

สื่อมวลชนเรียกเล่น ๆ ว่า "บิ๊กซัน" เกิดที่กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรของร.ต. พิณ และสาคร กำลังเอก ชีวิตครอบครัวสมรสกับ ท่านผู้หญิงประภาศรี กำลังเอก (3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2474 - 11 มีนาคม พ.ศ. 2526) บุตรธิดา 3 คน คือ
พ.ต.อ. ทินภัทร กำลังเอก (เสียชีวิต)
พล.ท. คุณหญิงเวณิกา ทวีชัยการ ผู้ทรงคุณวุฒิกองทัพบก
พล.อ. ฐิติวัจน์ กำลังเอก ราชองครักษ์พิเศษกรรมการในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านการเมือง  ประธานคณะกรรมการตรวจสอบ บริษัท เอ็ม.ซี.เอส.สตีล  จำกัด (มหาชน) และสมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
และสมรสครั้งที่ 2 กับนางพรสรร กำลังเอก (พ.ศ. 2533 - 31 มกราคม พ.ศ. 2558) ธิดาของ ดร.ถาวร พรประภา กับ ดร.อุษา พรประภา มีบุตรบุญธรรม 1 คน คือ ร.อ. ประพุทธ กำลังเอก (พระประพุทธ พุทฺธิพโล)
ประวัติ > การศึกษา

สำเร็จชั้นประถมศึกษาตอนต้นจากโรงเรียนพรหมวิทยามูล เข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนวัดเบญจมบพิตร (โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร ในปัจจุบัน) เลขประจำตัว 3827 สำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยม 6 ในปี พ.ศ. 2484  และโรงเรียนอำนวยศิลป์ พระนคร เข้าศึกษาโรงเรียนเตรียมทหารบก รุ่นที่ 5 ระหว่าง พ.ศ. 2487 - 2491 รุ่นเดียวกับ
พล.อ. เทียนชัย สิริสัมพันธ์
พล.อ. บรรจบ บุนนาค
พล.อ.อ. ประพันธ์ ธูปะเตมีย์
การทำงาน > ทางทหาร

พล.อ. อาทิตย์ เคยได้รับฉายาว่า "วีรบุรุษสะพานมัฆวาน" จากกรณีที่นิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและประชาชนเดินขบวนประท้วงการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 โดยที่จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ผู้บัญชาการทหารบกในขณะนั้นได้สั่งห้ามทหารทำร้ายประชาชนโดยเด็ดขาดและเปิดทางให้ขบวนประท้วงเดินข้ามสะพานมัฆวานรังสรรค์ไปจนถึงทำเนียบรัฐบาลได้โดยดีโดย พล.อ. อาทิตย์ เป็นหนึ่งในกลุ่มทหารเหล่านั้น ขณะนั้นยังมียศเพียงร้อยเอก
พล.อ. อาทิตย์ เคยผ่านสมรภูมินอกประเทศ คือ สงครามเกาหลี และสงครามเวียดนาม การปฏิบัติราชการเกาหลี พล.อ. อาทิตย์ ดำรงตำแหน่งผู้บังหมวด กองพันทหารราบที่ 1 กรมผสมที่ 21 ในปี พ.ศ. 2493 และในเวียดนามใต้ได้ดำรงตำแหน่งเป็นผู้บังคับที่พัก กองพลทหารอาสาสมัคร ผลัดที่ 1 ในปี พ.ศ. 2511
ในเหตุการณ์กบฏเมษาฮาวาย พ.ศ. 2524 พล.อ. อาทิตย์ ขณะที่ยศ "พลตรี" มีตำแหน่งเป็นรองแม่ทัพภาคที่ 2 ถือเป็นกำลังสำคัญในการปราบกบฏทำให้ได้เลื่อนยศและตำแหน่งสู่แม่ทัพภาคที่ 1 และผู้บัญชาการทหารบกในเวลาต่อมา
พล.อ. อาทิตย์ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2525 ต่อจาก พล.อ. ประยุทธ จารุมณี ที่เกษียณอายุราชการจากนั้นดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2526 ต่อจากพล.อ. สายหยุด เกิดผล โดยดำรงตำแหน่งทั้งสองควบคู่กัน
ขณะนั้นพล.อ. เปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรี กระทรวงการคลัง โดย สมหมาย ฮุนตระกูล ลดค่าเงินบาท เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2527 ถึง 14.8% จาก 23 บาท เป็น 27 บาท ต่อ ดอลลาร์สหรัฐ พล.อ. อาทิตย์ได้ออกมาวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลอย่างรุนแรง ทำให้เกิดความบาดหมางจน พล.อ. อาทิตย์ ไม่ได้รับการต่ออายุราชการและถูกปลดจากตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกอย่างกะทันหันเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2529 ทำให้เหลือตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดเพียงตำแหน่งเดียวและแต่งตั้งพล.อ. ชวลิต ยงใจยุทธ ดำรงตำแหน่งแทน
การทำงาน > การเมือง

หลังเกษียณอายุราชการในตำแหน่ง ผู้บัญชาการทหารสูงสุด พล.อ. อาทิตย์ เข้าสู่การเมือง โดยก่อตั้ง พรรคปวงชนชาวไทย สมัครเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรีในรัฐบาล พล.อ. ชาติชาย ชุณหะวัณ ต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรี สมัยที่ 2 ในขณะนั้นเกิดความตึงเครียดระหว่างรัฐบาล กับคณะนายทหารทั้งสามเหล่าทัพ ซึ่งนำโดยกลุ่มทหาร จปร. 5 พลเอกชาติชายจึงแต่งตั้ง พล.อ. อาทิตย์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม เพื่อคานอำนาจโดยมีข่าวลือว่าพลเอกอาทิตย์จะปลดนายทหาร จปร. 5 ออกจากตำแหน่งทั้งหมดกลุ่มนายทหารจึงชิง รัฐประหาร เสียก่อน แต่ยังไม่ทันได้ปฏิบัติหน้าที่ก็ถูกจี้จับตัวโดย คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) นำโดยพล.อ. สุจินดา คราประยูร ขณะกำลังเดินทางไปเข้าเฝ้าถวายสัตย์ปฏิญาณตนที่จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534
หลัง พฤษภาทมิฬ พรรคปวงชนชาวไทยของพลเอกอาทิตย์ได้เปลี่ยนชื่อเป็น พรรคชาติพัฒนา โดยมีพล.อ. ชาติชาย ชุณหะวัณ เป็นหัวหน้าพรรคในปี พ.ศ. 2543 ได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภาประจำจังหวัดเลย
วาระสุดท้ายของชีวิต

พล.อ. อาทิตย์ กำลังเอก ป่วยและรักษาตัวมาระยะหนึ่ง จนเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2557 จึงเข้ารับการรักษาตัวที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้ามาเป็นระยะ ๆ แล้วมีอาการติดเชื้อที่ปอด จนเมื่อเวลา 06.20 น. วันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2558 ได้ถึงแก่อนิจกรรมด้วยวัย 89 ปี 141 วัน
พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ปี่ กลองชนะ ประโคมเวลารับพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ พร้อมทั้งพระราชทานโกศแปดเหลี่ยม ฉัตรเบญจา ตั้งประกอบเป็นเกียรติยศ ณ ศาลาร้อยปีปิยมหาราชอนุสรณ์ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พร้อมนี้พระราชทานพวงมาลาหลวง และพวงมาลาของพระบรมวงศานุวงศ์ ตั้งหน้าโกศศพ พร้อมทั้งรับศพไว้ในพระบรมราชานุเคราะห์มีกำหนด 7 คืน
และเมื่อถึงวาระพระราชทานเพลิงศพ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ พล.อ. อาทิตย์ กำลังเอก ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร เมื่อวันอาทิตย์ที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2559 เวลา 17.00 น.
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พลเอก อาทิตย์ กำลังเอก ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

พ.ศ. 2525 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2524 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2526 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2533 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี ชั้นที่ 2 มหาโยธิน (ม.ร.)
พ.ศ. 2538 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นสิริยิ่งรามกีรติ ลูกเสือสดุดีชั้นพิเศษ
พ.ศ. 2512 –  เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา (ช.ส.)
พ.ศ. 2495 –  เหรียญชัยสมรภูมิ การร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี (ช.ส.)
พ.ศ. 2516 –  เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม (ช.ส.) (ประดับเปลวระเบิด)
พ.ศ. 2525 –  เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 1 (ส.ช.)
พ.ศ. ไม่ปรากฎ –  เหรียญช่วยราชการเขตภายใน การรบสงครามมหาเอเชียบูรพา (ช.ร.)
พ.ศ. 2525 –  เหรียญราชการชายแดน (ช.ด.)
พ.ศ. 2502 –  เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)
พ.ศ. 2524 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 3 (ภ.ป.ร.3)
พ.ศ. 2493 –  เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 9 (ร.ร.ศ.9)
พ.ศ. ไม่ปรากฎ –  เหรียญกาชาดสมนาคุณ ชั้นที่ 1 (เหรียญทอง)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ > เหรียญสหประชาชาติ

สหประชาชาติ :
พ.ศ. 2495 -  เหรียญสหประชาชาติเกาหลี
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ > ต่างประเทศ

เวียดนามใต้ :
พ.ศ. 2511 -  เหรียญเกียรติยศกองทัพเวียดนาม ชั้นที่ 1
พ.ศ. 2511 -  เหรียญรณรงค์เวียดนาม
เกาหลีใต้ :
พ.ศ. 2526 -  เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณสำหรับการรักษาความปลอดภัยแห่งชาติ ชั้นที่ 1
สหรัฐ :
พ.ศ. 2527 -  ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชา
พ.ศ. 2512 -  เหรียญคอมเมนเดชัน (ทหารบก)
มาเลเซีย :
พ.ศ. 2527 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์ยัง มูเลีย ปังกวน เนการา ชั้นที่ 2
เยอรมนี :
พ.ศ. 2527 -  เครื่องอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ชั้นที่ 1 (พิเศษ)
ออสเตรีย :
พ.ศ. 2527 -  เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณแห่งสาธารณรัฐออสเตรีย ชั้นมหาอิสริยาภรณ์เงิน (พร้อมสายสะพาย)
อินโดนีเซีย :
พ.ศ. 2527 -  เครื่องอิสริยาภรณ์ดารายุทธธรรม ชั้นอุตมา
พ.ศ. 2527 -  เครื่องอิสริยาภรณ์ดาราการติกาเอกปักษี ชั้นอุตมา
เนปาล :
พ.ศ. 2527 -  เครื่องราชอิสริยาภรณ์ตรีศักติปัตตา ชั้นที่ 1
ไต้หวัน :
พ.ศ. 2527 -  เครื่องอิสริยาภรณ์เมฆและธวัช ชั้นที่ 2
ฝรั่งเศส :
พ.ศ. 2527 -  เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นกอม็องเดอร์
กีฬาจักรยานในแพนอเมริกันเกมส์ 2023

International sporting event
| จักรยานในแพนอเมริกันเกมส์ ครั้งที่ 19 |
| --- | --- |
สนาม: เซอร์กิตโตบีเอ็มเอ็กซ์ (บีเอ็มเอ็กซ์) เอสพลานาดออฟเออร์เบินสปอร์ต (บีเอ็มเอ็กซ์ฟรีสไตล์) มอร์โร โซลาร์ (จักรยานเสือภูเขา) สนามเซอร์กิตโตซานมิเกล (ถนน) เวโลโดรโม เปญาโลเลน (ลู่)
วันเริ่ม: 21 ตุลาคม ค.ศ. 2023 (2023-10-21)
วันสิ้นสุด: 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 (2023-11-05)
No.รายการ: 22 (ชาย 11 หญิง 11)
นักกีฬา: 283 คน จาก 26 ประเทศ
«2019 2027» 
การแข่งขันกีฬาจักรยานในแพนอเมริกันเกมส์ 2023 จะจัดขึ้นในซันติอาโก ประเทศชิลี ระหว่างวันที่ 21 ตุลาคม ถึง 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 ที่เซอร์กิตโตบีเอ็มเอ็กซ์ (บีเอ็มเอ็กซ์), เอสพลานาดออฟเออร์เบินสปอร์ต (บีเอ็มเอ็กซ์ฟรีสไตล์), มอร์โร โซลาร์ (จักรยานเสือภูเขา), สนามเซอร์กิตโตซานมิเกล (ถนน), เวโลโดรโม เปญาโลเลน (ลู่)
สรุปเหรียญรางวัล > ตารางสรุปเหรียญ

| ลำดับที่ | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  โคลอมเบีย | 6 | 4 | 4 | 14 |
| 2 |  แคนาดา | 5 | 1 | 1 | 7 |
| 3 |  สหรัฐ | 4 | 2 | 4 | 10 |
| 4 |  เม็กซิโก | 3 | 5 | 2 | 10 |
| 5 |  เอกวาดอร์ | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 6 |  ตรินิแดดและโตเบโก | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 6 |  อาร์เจนตินา | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 8 |  เปรู | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 9 |  ชิลี* | 0 | 4 | 3 | 7 |
| 10 |  คิวบา | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 |  ซูรินาม | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 12 |  บราซิล | 0 | 0 | 3 | 3 |
| 13 |  จาเมกา | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 13 |  เบอร์มิวดา | 0 | 0 | 1 | 1 |
| รวม (14 ประเทศ) | รวม (14 ประเทศ) | 22 | 22 | 19 | 63 |
สรุปเหรียญรางวัล > ผู้ได้รับเหรียญรางวัล > บีเอ็มเอ็กซ์

| รายการ | เหรียญทอง | เหรียญเงิน | เหรียญทองแดง |
| --- | --- | --- | --- |
| บุคคลชาย รายละเอียด | คัมเรน ลาร์เซน  สหรัฐ | คาเมรอน วูด  สหรัฐ | คาร์ลอส รามิเรซ  โคลอมเบีย |
| บุคคลหญิง รายละเอียด | มาเรียนา ปาจอน  โคลอมเบีย | มอลลี่ ซิมป์สัน  แคนาดา | กาเบรียลา โบลเล  โคลอมเบีย |
สารัชถ์ รัตนาวะดี

| สารัชถ์ รัตนาวะดี ป> ม. |
| --- | --- |
สารัชถ์ ใน พ.ศ. 2568 ในงาน Chula Presidents Summit 2025
เกิด: 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2508 (59 ปี)
สัญชาติ: ไทย
อาชีพ: นักธุรกิจ
คู่สมรส: นลินี รัตนาวะดี
บุตร: สาริศ รัตนาวะดี สิตมน รัตนาวะดี
บิดามารดา: ถาวร รัตนาวะดี (บิดา) ประทุม รัตนาวะดี (มารดา)
ญาติ: สาณิต รัตนาวะดี (พี่ชาย) สฤษดิ์  รัตนาวะดี (น้องชาย)
สารัชถ์ รัตนาวะดี (ชื่อเล่น กลาง) เกิดเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2508 เป็นนักธุรกิจชาวไทย เป็นประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการบริษัท กัลฟ์ เอ็นเนอร์จี ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) รองประธานกรรมการ ไทยคม (บริษัท)
ครอบครัวและการศึกษา

สารัชถ์เป็นบุตรของพลเอกถาวร รัตนาวะดี อดีตหัวหน้านายทหารฝ่ายเสนาธิการ กองบัญชาการทหารสูงสุด กับนางประทุม รัตนาวะดี น้องสาวของนายวาริน พูนศิริวงศ์ นักธุรกิจและเจ้าของหนังสือพิมพ์แนวหน้า โดยสารัชถ์เป็นลูกคนกลาง โดยมีพี่ชายชื่อ สาณิต และน้องชายชื่อ สฤษดิ์
สารัชถ์แต่งงานกับ นลินี ตันติสุนทร ลูกสาวของนายรักษ์ ตันติสุนทร คหบดีชาวจีนในจังหวัดตาก มีบุตรด้วยกันสองคนคือสาริศและสิตมน
สารัชถ์ศึกษาที่โรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย โดยเพื่อนร่วมรุ่นเรียกเขาว่า "แย้ม"  ศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และปริญญาโท ด้านการบริหารจัดการวิศวกรรม จากมหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา
การงาน

เมื่อศึกษาจบได้ก่อตั้ง บริษัท กัลฟ์ อิเล็คตริก จำกัด ซึ่งประกอบธุรกิจเกี่ยวกับพลังงานไฟฟ้า ในปี พ.ศ. 2537 ขณะอายุเพียง 29 ปี โดยสารัชถ์ดำรงตำแหน่ง กรรมการผู้จัดการใหญ่ จากนั้นได้จัดตั้งบริษัทอีกจำนวนหนึ่งที่ใช้คำนำหน้าว่า "กัลฟ์" เช่น บริษัท กัลฟ์ เพาเวอร์ เจเนอเรชั่น จำกัด (ก่อตั้ง พ.ศ. 2539) บริษัท กัลฟ์ โคเจนเนอเรชั่น จำกัด (ก่อตั้ง พ.ศ. 2539) บริษัท กัลฟ์ ยะลา กรีน จำกัด (ก่อตั้ง พ.ศ. 2540) และ บริษัท กัลฟ์ ไอพีพี จำกัด (ก่อตั้ง พ.ศ. 2547) เป็นต้น รวมถึงบริษัท กัลฟ์ เอ็นเนอร์จี ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ผลิตกระแสไฟฟ้าของเอกชนรายใหญ่ที่สุดของไทยในแง่มูลค่าตามราคาตลาด เข้าจดทะเบียนซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เมื่อ พ.ศ. 2560 ทำให้สารัชถ์ปรากฏอยู่ในทำเนียบมหาเศรษฐีไทยของนิตยสาร ฟอบส์ ในปี 2561
ในปี พ.ศ. 2562 สารัชถ์ถือสินทรัพย์ที่เป็นหุ้นไทยที่มีมูลค่ามากที่สุดเป็นปีแรก จากนั้นครองอันดับ 1 ผู้มีหุ้นมากที่สุดเป็นสามปีซ้อน จากข้อมูลของนิตยสาร ฟอบส์ ณ วันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2565 นายสารัชถ์ มีความมั่งคั่งสุทธิอยู่ที่ประมาณ 421,260 ล้านบาท (11,800 ล้านเหรียญสหรัฐ) ขึ้นเป็นอันดับ 1 แซงหน้าเจริญ สิริวัฒนภักดี
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2567 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 1 ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ (ป.ภ.)
กีฬากอล์ฟในแพนอเมริกันเกมส์ 2023

International sporting event
| กอล์ฟในแพนอเมริกันเกมส์ ครั้งที่ 19 |
| --- | --- |
สนาม: ปรินซ์ออฟเวลส์คันทรี่คลับ
วันเริ่ม: 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 (2023-11-02)
วันสิ้นสุด: 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 (2023-11-05)
No.รายการ: 2 (ชาย 1 และหญิง 1)
นักกีฬา: 62 คน จาก 21 ประเทศ
«2019 2027» 
การแข่งขันกีฬากอล์ฟในแพนอเมริกันเกมส์ 2023 จะจัดขึ้นในซันติอาโก ประเทศชิลี ระหว่างวันที่ 2 ถึง 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 ที่ปรินซ์ออฟเวลส์คันทรี่คลับตั้งอยู่ในลาเรนา
มีการแข่งขันทั้งหมด 2 รายการได้แก่ การแข่งขันประเภทบุคคลสำหรับทั้งชายและหญิง รายการประเภททีมผสมซึ่งจัดการแข่งขันในสองครั้งที่ผ่านมาไม่มีการแข่งขัน คล้ายกับโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศที่เข้าร่วม

มีนักกีฬาที่ผ่านเข้ารอบทั้งหมด 21 ประเทศ
อาร์เจนตินา (4)
บาฮามาส (1)
บาร์เบโดส (1)
โบลิเวีย (4)
บราซิล (4)
แคนาดา (4)
หมู่เกาะเคย์แมน (1)
ชิลี (4)
โคลอมเบีย (2)
เอกวาดอร์ (2)
ทีมนักกีฬาอิสระ (3)
เม็กซิโก (4)
ปานามา (4)
ปารากวัย (4)
เปรู (4)
ปวยร์โตรีโก (2)
ตรินิแดดและโตเบโก (1)
สหรัฐ (4)
อุรุกวัย (2)
เวเนซุเอลา (4)
หมู่เกาะเวอร์จิน (1)
สรุปเหรียญรางวัล > ตารางสรุปเหรียญ

| ลำดับที่ | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  ปารากวัย | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 1 |  เม็กซิโก | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 3 |  โคลอมเบีย | 0 | 2 | 0 | 2 |
| 4 |  แคนาดา | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 4 |  สหรัฐ | 0 | 0 | 1 | 1 |
| รวม (5 ประเทศ) | รวม (5 ประเทศ) | 2 | 2 | 2 | 6 |
สรุปเหรียญรางวัล > ผู้ได้รับเหรียญรางวัล

| รายการ | เหรียญทอง | เหรียญเงิน | เหรียญทองแดง |
| --- | --- | --- | --- |
| บุคคลชาย รายละเอียด | อับราฮัม แอนเซอร์  เม็กซิโก | เซบาสเตียน มูโนซ  โคลอมเบีย | ดีแลน เมนันเต  สหรัฐ |
| บุคคลหญิง รายละเอียด | โซเฟีย การ์เซีย  ปารากวัย | มาเรียโฮ อูริเบ  โคลอมเบีย | อเลน่า ชาร์ป  แคนาดา |
สมดุลเคมี

การเข้าสู่สมดุลเคมีของสารอินทรีย์ Methyl tert-butyl ether (MTBE) ที่สกัดด้วยสารละลายโซเดียมไบคาร์บอร์เนตในน้ำ
ในเรื่องปฏิกิริยาเคมี สมดุลเคมี (อังกฤษ: Chemical equilibrium) คือสภาวะที่ความเข้มข้นของสารตั้งต้นและสารผลิตภัณฑ์ไม่เปลี่ยนแปลงอีกแม้เวลาผ่านไป เราจะเรียกว่าปฏิกิริยาเคมีนั้นอยู่ในสมดุล (equilibrium) ทั้งนี้ การดำเนินไปของปฏิริยาไม่ได้สิ้นสุดลงแต่ระบบยังคงมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เรียกว่า สมดุลไดนามิก (dynamic equilibrium)
การศึกษาสมดุลเคมี

แนวคิดเกี่ยวกับสมดุลเคมี ได้เริ่มพัฒนาขึ้นหลังจากการศึกษาของ โคล้ด หลุยส์ แบร์โธเล่ต์ (Claude Louis Berthollet) นักเคมีชาวฝรั่งเศส ที่พบว่าปฏิกิริยาเคมีบางชนิดเป็นปฏิกิริยาผันกลับได้ (reversible reaction) โดยในสมดุลเคมีนั้น อัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหน้า (forward reaction) จะเท่ากับอัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อน กลับ (backward หรือ reverse reaction) สมการต่อไปนี้ เป็นการแสดงสมดุลเคมีของปฏิกิริยาระหว่างสาร A และ สาร B เกิดเป็นสาร S และ สาร T โดยที่ α, β, σ และ τ เป็นสัมประสิทธิ์ปริมาณสัมพันธ์ (stoichiometric coefficient) ของปฏิกิริยาดังกล่าว
สมดุลเคมี คือ สภาวะสมดุลที่เกิดขึ้นเมื่อระบบเข้าสู่สภาวะคงที่ แต่ยังคงมีการดำเนินต่อไปเรื่อยๆด้วยอัตราเร็วของปฏิกิริยาเคมีนั้น ๆ ซึ่งค่าของอัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหน้าจะเท่ากับค่าของอัตราการเกิดปฏิกิริยาย้อนกลับ โดยสมบัติของปฏิกิริยานี้จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงแม้เวลาจะผ่านไปนานเท่าไรก็ตาม  สามารถเรียกภาวะสมดุลนี้ได้ว่า ภาวะสมดุลไดนามิก
ถ้าหากปฏิกิริยาเกิดไปข้างหน้าได้มาก ๆ ความเข้มข้นของสารตั้งต้น A และสาร B เหลือน้อยมาก ๆ อาจจะกล่าวอีกนัยหนึ่ง คือ มี สมบูรณ์ของปฏิกิริยา (reaction completeness) สูง หรือถ้าปฏิกิริยาย้อนกลับเกิดได้ดีมาก ๆ ทำให้ความเข้มข้นของสาร A และสาร B สูงในขณะที่ความเข้มข้นของสาร S และ T น้อยมาก อาจกล่าวได้ว่าปฏิกิริยาเกิดได้ไม่สมบูรณ์ ดังนั้น การอธิบายปฏิกิริยาเคมีในสมดุลจึงสามารถบอกความสมบูรณ์ของปฏิกิริยาได้ ซึ่งการคำนวณจะเกี่ยวข้องกับ ค่าคงที่สมดุลเคมี (chemical equilibrium: K)
คุณสมบัติของสมดุลเคมี

สมดุลเคมีจะต้องเกิดในระบบปิดเท่านั้น
สมดุลจะต้องเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้
ค่าอัตราการเกิดของปฏิกิริยาไปข้างหน้าจะเท่ากับค่าอัตราการเกิดปฏิกิริยาไปข้างหลัง
ในทุก ๆ ระบบจะมีสารตั้งต้นเหลืออยู่
ค่าของระบบนั้น ๆ จะคงที่
การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้

การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้มีทั้งแบบที่เป็นระบบปฏิกิริยาและไม่เป็นระบบปฏิกิริยา
การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท
การละลายเป็นสารละลาย คือ การเปลี่ยนสถานะของแข็งโดยการละลายจากของแข็งเป็นของเหลว จากของเหลวเป็นก๊าซ
การเปลี่ยนสถานะของสาร คือ การเปลี่ยนสถานะให้ของแข็ง ของเหลว ก๊าซ ได้โดยอาศัยการดูดความร้อน และการคายความร้อนเข้ามาเกี่ยวข้อง
การเกิดปฏิกิริยาเคมี คือ การเปลี่ยนแปลงที่ทำให้เกิดสารใหม่ที่มีคุณสมบัติที่แตกต่างไปจากสารเดิม สารที่เป็นได้ทั้งปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นสมบูรณ์ และปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นไม่สมบูรณ์
ค่าคงที่สมดุล

ในปฏิกิริยาเคมีที่ผันกลับได้ทั่ว ๆ ไปต่อไปนี้
ค่าคงที่สมดุลไดนามิกส์ (K) ถูกนิยามขึ้น โดย สหภาพเคมีบริสุทธิ์และเคมีประยุกต์ระหว่างประเทศ (IUPAC ) ดังนี้
เมื่อ {A} คือ แอกทิวิตี (activity)ของสาร A, {B} คือ แอกทิวิตีของสาร B, ... ทั้งนี้ การแสดงความสัมพันธ์ข้างต้น เป็นการพิจารณาการเปลี่ยนแปลงพลังงานอิสระกิ๊บส์ (Gibbs free energy) แต่ในทางปฏิบัติแล้ว เรานิยมใช้ความเข้มข้นของสาร เช่น [A], [B], ... มากกว่าการใช้แอกทิวิตี และใช้ ผลหารความเข้มข้น (concentration quotient, Kc) มากกว่า K ดังสมการ
เมื่อ Kc เท่ากับค่าคงที่สมดุลทางเทอร์โมไดนามิกส์ หารด้วย ผลหารสัมประสิทธิ์แอกทิวิตี (quotient of activity coefficients) เมื่อมีค่าเท่ากับ 1 จะได้ว่า Kc = K
ตัวอย่างสมดุลเคมีที่สำคัญ > สมดุลกรด-เบส

ปฏิกิริยากรด-เบสของกรดอ่อนหรือเบสอ่อนซึ่งเป็นปฏิกิริยาผันกลับได้นั้น การพิจารณาการแตกตัวของกรดอ่อนหรือเบสอ่อนมีความสำคัญมาก โดยค่าคงที่สมดุลของปฏิกิริยาการแตกตัวของกรดจะเรียกว่า ค่าคงที่การแตกตัวของกรด (acid dissociation constant, Ka)
โดยความหมายในทางเคมีของค่าคงที่นี้บ่งบอกความสมบูรณ์ของการแตกตัวของกรด หรือบอกความแรงของกรดนั่นเอง ซึ่งปกติแล้วค่าคงที่การแตกตัวของกรดมีค่าน้อยมาก จึงนิยมแสดงในรูปของค่า pKa ซึ่งกำหนดให้เท่ากับ -log (Ka) ตารางต่อไปนี้แสดงตัวอย่างของค่าคงที่การแตกตัวของกรดอ่อนบางชนิด
| สมดุล | ค่า pKa |
| --- | --- |
H3PO4 ⇌ H2PO4− + H+: pKa1 = 2.15
H2PO4− ⇌ HPO42− + H+: pKa2 = 7.20
HPO42− ⇌ PO43− + H+: pKa3 = 12.37
[VO2(H2O)4]+ ⇌ H3VO4 + H+ + 2H2O: pKa1 = 4.2
H3VO4 ⇌ H2VO4− + H+: pKa2 = 2.60
H2VO4− ⇌ HVO42− + H+: pKa3 = 7.92
HVO42− ⇌ VO43− + H+: pKa4 = 13.27
ตัวอย่างสมดุลเคมีที่สำคัญ > สมดุลการละลาย

การละลายของสารประกอบไอออนิกในน้ำได้น้อยแล้วเกิดการแตกตัวเป็นไอออน จะอยู่ในสมดุลเคมีของการละลาย เช่น การละลายน้ำของเกลือแคลเซียมซัลเฟต ดังสมการต่อไปนี้
ค่าคงที่ของการละลายทางเทอร์โมไดนามิกส์ของแคลเซียมซัลเฟตจะเป็น ดังนี้
เมื่อ K ค่าคงที่ของการละลายทางเทอร์โมไดนามิกส์ และคำนวณโดยใช้ค่าแอกทิวิตีของไอออนต่าง ๆ ในระบบ อย่างไรก็ตาม ของแข็งมีค่าแอกทิวิตีเท่ากับ 1 และเมื่อเราพิจารณาโดยใช้ความเข้มข้นของไอออนค่าคงที่จะเรียกว่า ค่าคงที่ผลคูณไอออน (ionic solubility product: Ksp)
หลักของเลอชาเตลิเย

ในทางเคมี การทำนายทิศทางการเปลี่ยนแปลงของสมดุลเคมีจะอาศัย หลักของเลอชาเตอลิเย (Le Chatelier's principle) ซึ่งถูกเสนอขึ้นโดยนักเคมีชาวฝรั่งเศสชื่อ อ็องรี หลุยส์ เลอ ชาเตอลิเย (Henri Louis Le Châtelier) โดยหลักการนี้มีใจความสำคัญว่า
ถ้าระบบที่อยู่ในสมดุลเคมีถูกรบกวนโดยการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้น อุณหภูมิ ปริมาตร หรือความดันย่อย สมดุลจะมีการเลื่อนตำแหน่ง (shift) เพื่อลดการรบกวนนั้น เพื่อเข้าสู่สมดุลอีกครั้งหนึ่ง
หลักการนี้มีความสำคัญในทางอุตสาหกรรมเคมีเป็นอย่างมาก เช่น อุตสาหกรรมการผลิตแอมโมเนีย ดังสมการ
ปฏิกิริยานี้ มีเอนทัลปี, ΔH° = -46,11 kJ/mol ซึ่งเป็นปฏิกิริยาคายความร้อน การลดอุณหภูมิจะเป็นการรบกวนสมดุลโดยเป็นการลดพลังงานความร้อน ระบบจะปรับตัวให้เพิ่มความร้อนโดยการเลื่อนสมดุลไปข้างหน้า ทำให้ระบบมีความเข้มข้นของแอมโมเนียเพิ่มขึ้นด้วย ตารางต่อไปนี้แสดงค่า  Kc ที่เปลี่ยนแปลงตามอุณหภูมิ
| ค่า Kc> อุณหภูมิ (°C) | ค่า Kc> Kc | ค่า Kc>  |
| --- | --- | --- |
| 300 | 4.34 x 10−3 |  |
| 400 | 1.64 x 10−4 |  |
| 450 | 4.51 x 10−5 |  |
| 500 | 1.45 x 10−5 |  |
| 550 | 5.38 x 10−6 |  |
| 600 | 2.25 x 10−6 |  |
ดูเพิ่ม

ทฤษฎีกรด-เบส
หลักของเลอชาเตลิเย่ร์
อ็องรี หลุยส์ เลอ ชาเตอลิเย
กีฬาซอฟต์บอลในแพนอเมริกันเกมส์ 2023

International sporting event
การแข่งขันกีฬาซอฟท์บอลในแพนอเมริกันเกมส์ 2023 จะจัดขึ้นในซันติอาโก ประเทศชิลี ระหว่างวันที่ 30 ตุลาคม ถึง 4 พฤศจิกายน ค.ศ. 2023 ที่ศูนย์เบสบอลและซอฟต์บอล ตั้งอยู่ในเซริลลอสชานเมืองซันติอาโก
ทีมหญิงทั้งหมด 8 ทีม (แต่ละทีมประกอบด้วยนักกีฬาสูงสุด 16 คน) จะแข่งขันกันในแต่ละนัด ซึ่งหมายความว่ามีนักกีฬาทั้งหมด 144 คนถูกกำหนดให้ลงแข่งขัน
รอบคัดเลือก

| รายการ | วันที่ | สถานที่ | โควต้า | ผ่านการคัดเลือก |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ประเทศเจ้าภาพ | — | — | 1 |  ชิลี  |
| แพนอเมริกันเกมส์เยาวชน 2021 | — | — | 1 |  สหรัฐ |
| ชิงแชมป์อเมริกาใต้ 2022 | 12–19 พฤศจิกายน |  กัวเตมาลาซิตี | 6 |  แคนาดา  คิวบา  ปวยร์โตรีโก  เวเนซุเอลา  เม็กซิโก  เปรู |
| ทั้งหมด |  |  | 8 |  |
ประเทศที่เข้าร่วม

มีนักกีฬาที่ผ่านเข้ารอบทั้งหมด 8 ประเทศ
แคนาดา (18)
ชิลี (18)
คิวบา (18)
เม็กซิโก (18)
เปรู (18)
ปวยร์โตรีโก (18)
สหรัฐ (18)
เวเนซุเอลา (18)
ประเทศที่เข้าร่วม > ผู้ได้รับเหรียญรางวัล

| รายการ | เหรียญทอง | เหรียญเงิน | เหรียญทองแดง |
| --- | --- | --- | --- |
| ทีมหญิง |  สหรัฐ |  ปวยร์โตรีโก |  แคนาดา |
สมเด็จพระราชาธิบดีคอลิด บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด

| สมเด็จพระราชาธิบดีคอลิด บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด |
| --- | --- |
 คอลิด บิน อับดุลอะซีซ อิบน์ อับดุรเราะฮ์มาน อิบน์ ฟัยศ็อล อิบน์ ตุรกี อิบน์ อับดุลลอฮ์ อิบน์ มุฮัมมัด อาล ซะอูด สมเด็จพระราชาธิบดีคอลิด บิน อับดัลอะซีซ อาล ซะอูด

พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย
ครองราชย์: 25 มีนาคม พ.ศ. 2518 – 13 มิถุนายน พ.ศ. 2525
ราชาภิเษก: 25 มีนาคม พ.ศ. 2518
รัชกาลก่อนหน้า: สมเด็จพระราชาธิบดีฟัยศ็อล บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด
รัชกาลถัดไป: สมเด็จพระราชาธิบดีฟะฮัด บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด
ประสูติ: 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456 กรุงรียาด, เอมิเรตนัจญด์และฮะซาอ์
สวรรคต: 13 มิถุนายน พ.ศ. 2525 (69 พรรษา) ทาอีฟ, ราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย
พระมเหสี: สมเด็จพระราชินีสิตา บินต์ ฟาห์ด อัล เดเมียร์
พระราชบุตร: 9 พระองค์
สมเด็จพระราชาธิบดีคอลิด บิน อับดัลอะซีซ อาล ซะอูด
ราชวงศ์: ซะอูด
พระราชบิดา: สมเด็จพระราชาธิบดีอับดุลอะซีซ อิบน์ ซะอูด
สมเด็จพระราชาธิบดีคอลิด บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด  (อาหรับ: خالد بن عبد العزيز آل سعود‎ Khālid ibn ‘Abd al ‘Azīz Āl Su‘ūd; 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456 - 13 มิถุนายน พ.ศ. 2525) ทรงเป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 4 แห่งซาอุดีอาระเบีย เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระราชาธิบดีอับดุลอะซีซ อิบน์ ซะอูด พระองค์ทรงครองราชย์เป็นเวลา 7 ปี และสวรรคตด้วยพระชนมพรรษา 69 พรรษา สมเด็จพระราชาธิบดีฟะฮัด บิน อับดุลอะซีซ อาล ซะอูด พระอนุชาธิราช จึงขึ้นครองราชย์สมบัติเป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลต่อไป
ฐานันดรศักดิ์เจ้านายฝ่ายเหนือ

ฐานันดรศักดิ์เจ้านายฝ่ายเหนือ หมายถึง ระบบชั้น และชั้นยศของเจ้านายประเทศราชฝ่ายเหนือ ซึ่งประกอบด้วยนครเชียงใหม่ นครลำปาง นครลำพูน นครน่าน และนครแพร่
สมัยอาณาจักรล้านนา

ในสมัยอาณาจักรล้านนา มีกษัตริย์และราชวงค์สืบทอดกันมายาวนาน
พญา  หมายถึง พระเจ้าแผ่นดิน พระมหากษัตริย์ เจ้าอยู่หัว เช่น พญามังราย ปฐมกษัตริย์ราชอาณาจักรล้านนา พญาญี่บากษัตริย์แห่งลำพูน
ขุน เช่น  ขุนเครือผู้ครองเมืองพร้าว
ท้าว เช่น ท้าวน้ำท่วมผู้ครองเมืองฝางและเมืองเชียงตุง ท้าวช้อยผู้ครองเมืองฝาง ท้าวลกผู้ครองเมืองพร้าว
เจ้าหลวง
เจ้าป้อ เช่น เจ้าป้อประตูผา กษัตริย์เมืองงาว
เจ้านายฝ่ายหญิง มีพระอิสริยยศ ดังนี้
มหาเทวี หมายถึง สมเด็จพระราชชนนีพันปีหลวง
เทวี หมายถึง สมเด็จพระราชินี เช่น พระนางยสุนทราเทวี, พระนางติโลกจุฑาเทวี