stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อำเภอวังชิ้น
สถานที่ท่องเที่ยว

ม่อนเสาหินพิศวง
อุทยานแห่งชาติเวียงโกศัย
น้ำตกแม่พุงหลวง
น้ำตกห้วยอ้อ
น้ำตกแม่เกิ๋งหลวงและแม่เกิ๋งน้อย
น้ำตกปันเจน
ดงตะเคียน
เถาวัลย์ยักษ์
น้ำตกแม่รัง
บ่อน้ำร้อนแม่จอก
วัดชัยสิทธิ์ (พระธาตุขวยปู)
พระธาตุจอมคีรี

| พระธาตุจอมคีรี |
| --- | --- |


ชื่อสามัญ: วัดพระธาตุจอมคีรี
ที่ตั้ง: ตำบลป่าแดด อำเภอป่าแดด จังหวัดเชียงราย 57190
ประเภท: พุทธศาสนสถาน
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
พระธาตุจอมคีรี  (ไทยถิ่นเหนือ: )  เป็นโบราณสถานตั้งอยู่บนยอดเขาเตี้ย ๆ อดีตไม่มีพระสงฆ์อาศัยอยู่ มีแต่พระธาตุหรือเจดีย์องค์เดียวเท่านั้น ปัจจุบันได้รับการพระราชทานวิสุงคามสีมาให้เป็นวัดมีพระสงฆ์จำพรรษา ชื่อว่า วัดพระธาตุจอมคีรี โดยองค์พระธาตุตั้งอยู่ในเขตตำบลป่าแดด โดยมีทางแยกจากถนนสายใหญ่เข้าไปประมาณ 3 กิโลเศษ และมีทางรถยนต์วิ่งเลียบไปข้าง ๆ โรงเรียนป่าแดดวิทยาคม ตำบลป่าแดด อำเภอป่าแดด จังหวัดเชียงราย
ประวัติ

วัดพระธาตุจอมคีรีจะตั้งอยู่นานเท่าไรไม่ปรากฏ แต่กรมศิลปกรและกรมพระพุทธศาสนาสันนิษฐานว่าน่าจะมีอายุประมาณ  700 กว่าปี หรือประมาณ ปี 1841-1860 ซึ่งใกล้เคียงระหว่างการครองราชสมบัติของพญาคำแดงและพญาคำลือ
ประเพณีและความสำคัญ

พระธาตุจอมคีรีจะมีประเพณี ในเดือน 6 คือวันวิสาขบูชา และทุกปีจะมีประชาชนเลื่อมใสไปเคารพกราบไหว้อยู่เสมอมิได้ขาด
ประเพณีและความสำคัญ > เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย

สมัยก่อนชาวเวียงปากน้ำหรืออำเภอป่าแดดในปัจจุบัน มีประเพณีที่สำคัญคือการทอผ้าห่มพระธาตุจอมคีรี ความสำคัญของงานนี้คือ การนำฝ้ายมายทอและย้อมเป็นผ้าเหลือง เพื่อแห่ขึ้นไปห่มตัวพระธาตุจอมคีรี โดย จากจากตำนานกล่าวไว้ว่ามีเหตุการณ์สำคัญของการทอผ้าครั้งหนึ่งในอดีตหลังจากเจ้าหลวงคำคือเสด็จขึ้นครองราชแทนพญาคำแดงพระราชบิดา เป็นกษัตริย์ลำดับที่ 11 แห่งอาณาจักรภูกามยาว(ถือเป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายของอาณาจักรภูกามยาว) พญาคำลือหลังจากได้มีสร้างพระธาตุจอมคีรีขึ้นแล้วมีความประสงค์ที่จะนำผ้าเหลืองขึ้นห่มตัวพระธาตุจึงตรัสให้ทหารนำเมล็ดฝ้ายไปแจกจ่ายให้กับชาวบ้านครั้นเมื่อออกดอกจนกระทั่งเมล็ดฝ้ายแห้งจึงให้ชาวบ้านนำมาถวายจากนั้นก็ให้ช่างทอมีฝีมือช่วยกันฮีตฝ้ายยอมสีฝาดและนำมาทอให้ได้ 7 วา ให้แล้วเสร็จก่อนรุ่งสางของวันที่ 7  เมื่อผ้าที่ทอใกล้แล้วเสร็จเหลือเพียง 1 คีบ ก็ทอต่อไม่ได้แม้นช่างทอจะต่อฝ้ายและพุ่งกระสวยไหมฝ้ายเพื่อจะทอต่อไหมฝ้ายก็ขาดสิ้น ร้อนถึงพญาคำลือ เจ้าผู้ครองนครภูกามยาว ด้วยความร้อนพระทันและทรงมีพระทัยที่ร้อนเป็นเดิมทุนอยู่แล้ว ต้องลงมาทำพิธีบวงสรวงเทพไท้เทวา และเมื่อทำพิธีเสร็จพญาฅำลือได้ทำการพุ่งกระสวยฝ้ายด้วยพระองค์เองจึงทำให้การทอผ้าสามารถทอต่อจนแล้วเสร็จ เมื่อพญาคำลือได้ถวายผ้าห่มพระธาตุแล้วเสร็จ คืนนั้นบังเอิญตรงกับวันเป็งปุ๊ด คือ วันพุธ ขึ้น 4 ค่ำ คือการตักบาตรพระอุปคุตนั้นเอง (พระอุปคุตคือพระอรหันต์รูปหนึ่ง ท่านเกิดหลัง พระพุทธเจ้า เสด็จปรินิพพานแล้ว ประมาณ พ.ศ. 218 ปีนัยว่าท่านเนรมิตเรือนแก้ว พระอุปคุตเถระองค์นี้ มีปกติสันโดษอยู่องค์เดียว เข้าฌานสมาบัติเสวยวิมุตติสุข อยู่ในมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ ภายในปราสาทแก้วที่เนรมิตขึ้น เหนือรัตนะบัลลังก์ จะออกจากสมาบัติ เหาะขึ้นมาบิณฑบาต ในโลกมนุษย์ ในยามเที่ยงคืนที่เป็นวันเพ็ญที่ตรงกับวันพุธเท่านั้นคนในอดีตเชื่อการได้ตักบาตรกับท่านถือเป็นสิริมงคลตอชีวิต) ซึ่งชาวบ้านจะลุกขึ้นมาตักบาตรตอนเที่ยงคืนพระองค์จึงตักบาตรบริเวณทางลงบันไดพระธาตุ (จอมคีรี) เมื่อตักบาตรเสร็จพระองค์จึงได้ปล่อยโคมลอยเพื่อเป็นการการบูชาพระพุทธบนสวรรค์คือการปล่อยโคมลอยเพื่อบูชาพระธาตุเกศแก้วมณีบนสวรรค์และนับจากนับชาวเมืองจึงถือเป็นประเพณีที่สำคัญและสืบทอดกันมาโดยตลอด เหตุที่ทำให้ประเพณีนี้สูญหายคาดว่ามีอยู่ 2 สาเหตุ คือ
สาเหตุนี้น่าจะเป็นไปได้ที่สุดคือการร้างของของเมืองเนื่องมาจากสงครามทำให้ประเพณีวัฒนธรรมดั้งเดิมสูญหายไปด้วยและเมื่อผู้คนที่อพยพเข้าอาศัยอยู่ใหม่ไม่รู้ประเพณีที่เคยมีอยู่จึงทำให้ประเพณีนี้สูญหายไปในที่สุด
เนื่องจากกำหนดเวลาไม่แน่นอนเช่นการตักบาตรพระอุปคุตนั้น จะทำกันใน วันพุธ ขึ้น 4 ค่ำ เท่านั้น ซึ่งปีหนึ่งมีเพียงครั้งเดียว หรืออาจมี ถึงสองครั้ง และบางปี ก็ไม่มีวันใดตรงเลย และต้องกระทำการตักบาตตั้งแต่เวลาเที่ยงคืนขึ้นไปเท่านั้นเมื่อ วัน เวลา กำหนดไม่ได้จึงได้ยกเลิกประเพณีนี้ไปเหลือเพียงงานทอผ้าห่มธาตุ บูชาองค์พระพุทธบนสวรรค์ แต่เนื่องด้วยการจัดงานมักใช้เวลาเตรียมงานค่อนข้างนานเสียเวลาสาเหตุเพราะการทอผ้านั้นยุ่งยากและเสียเวลา แล้วผ้าเหลืองก็หาซื้อง่ายขึ้นกว่าสมัยก่อนและปัจจุบันคงเหลือเพียงงานขึ้นพระธาตุเพียงอย่างทีชาวป่าแดดยังคงอนุรักษ์ไว้
สาเหตุที่จังหวัดเชียงรายไม่ได้รวมพระธาตุจอมคีรีเข้าในหนึ่งพระธาตุ 9 จอม ทั้งที่พระธาตุจอมคีรีมีอายุเก่าแก่พอ ๆ กับพระธาตุจอมอื่น ๆ สันนิษฐานว่าคงเพราะพระธาตุจอมคีรีมีความสมบูรณ์น้อยค้นพบและบูรณะขึ้นมาใหม่ได้ไม่นาน
แหล่งข้อมูลอื่น

แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ พระธาตุจอมคีรี
ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
19°30′39″N 99°59′54″E﻿ / ﻿19.510916°N 99.998302°E﻿ / 19.510916; 99.998302
อำเภอดอยเต่า

| อำเภอดอยเต่า |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Doi Tao
คำขวัญ: มะนาวลูกใหญ่ ลำไยเนื้อหนา ดอยเกิ้งสูงสง่า ชิมรสปลาดอยเต่า
แผนที่จังหวัดเชียงใหม่ เน้นอำเภอดอยเต่า
พิกัด: 17°57′12″N 98°41′6″E﻿ / ﻿17.95333°N 98.68500°E﻿ / 17.95333; 98.68500
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: เชียงใหม่
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 803.9 ตร.กม. (310.4 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 26,730 คน
 • ความหนาแน่น: 33.25 คน/ตร.กม. (86.1 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 50260
รหัสภูมิศาสตร์: 5017
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอดอยเต่า เลขที่ 5 หมู่ 3 ตำบลท่าเดื่อ อำเภอดอยเต่า จังหวัดเชียงใหม่
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ดอยเต่า (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ อยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด ยกฐานะเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2522 พื้นที่บางส่วนของอำเภอเป็นทะเลสาบจากเขื่อนภูมิพลในจังหวัดตาก เคยถูกกล่าวถึงในบทเพลง "หนุ่มดอยเต่า" ของวงนกแล อำเภอดอยเต่าจึงเป็นที่รู้จักแพร่หลายมากขึ้น
โดยชื่ออำเภอดอยเต่า มีที่มาจากคำว่า ดอยมะเต้า ซึ่งแปลว่า ภูเขาที่รูปทรงโค้งเหมือนแตงโม แล้วเรียกจนเหลือเพียง ดอยเต่า จนถึงปัจจุบัน
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอดอยเต่าตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอฮอด
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลี้ (จังหวัดลำพูน)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสามเงา (จังหวัดตาก)
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภออมก๋อย
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอดอยเต่าแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 ตำบล 43 หมู่บ้าน ได้แก่
| ลำดับที่ | อักษรไทย | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | ประชากรทั้งหมด (พ> ศ. 2566) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2566) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2566) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | ดอยเต่า | Doi Tao | 10 | 6,044 | 6,044 | (อบต. ดอยเต่า) |
| 2. | ท่าเดื่อ | Tha Duea | 6 | 3,309 | 1,925 1,384 | (ทต. ท่าเดื่อ-มืดกา) (อบต. ท่าเดื่อ) |
| 3. | มืดกา | Muet Ka | 5 | 3,229 | 2,260 969 | (ทต. ท่าเดื่อ-มืดกา) (อบต. ท่าเดื่อ) |
| 4. | บ้านแอ่น | Ban Aen | 4 | 2,498 | 2,498 | (อบต. บ้านแอ่น) |
| 5. | บงตัน | Bong Tan | 7 | 4,970 | 4,970 | (อบต. บงตัน) |
| 6. | โปงทุ่ง | Pong Thung | 11 | 6,680 | 6,680 | (อบต. โปงทุ่ง) |
| รวม | รวม | รวม | 43 | 26,730 | 4,185 (เทศบาล) 22,545 (อบต.) | 4,185 (เทศบาล) 22,545 (อบต.) |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอดอยเต่า ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลท่าเดื่อ-มืดกา ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าเดื่อและตำบลมืดกา
องค์การบริหารส่วนตำบลดอยเต่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอยเต่าทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลท่าเดื่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าเดื่อและตำบลมืดกา (นอกเขตเทศบาลตำบลท่าเดื่อ-มืดกา)
องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านแอ่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแอ่นทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลบงตัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบงตันทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลโปงทุ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโปงทุ่งทั้งตำบล
แหล่งท่องเที่ยว

ทะเลสาบดอยเต่า เป็นพื้นที่น้ำท่วมถึงภายหลังการสร้างเขื่อนภูมิพล เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งอยู่เหนือเขื่อนภูมิพล ใช้ในการเกษตรกรรม การประมง และเป็นแหล่งท่องเที่ยวหากมีน้ำมากพอ (โดยมากจะอยู่ในช่วงเดือนตุลาคม-เมษายน) การเดินทาง จากเชียงใหม่ใช้ทางหลวงหมายเลข 108 ไปยังอำเภอฮอด ระยะทาง 90 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวซ้ายสู่ทางหลวงหมายเลข 1103 ไปยังทะเลสาบดอยเต่าอีก 35 กิโลเมตร รวมระยะทางจากจังหวัดเชียงใหม่ 125 กิโลเมตร
แม่น้ำยม

| แม่น้ำยม |
| --- | --- |
แม่น้ำยมบริเวณแก่งหลวงของวนอุทยานไดโนเสาร์แก่งหลวง อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา
แผนที่แสดงตำแหน่งลุ่มน้ำเจ้าพระยารวมกับลุ่มน้ำสาขาต่าง ๆ
ที่ตั้ง
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: พะเยา, แพร่, สุโขทัย, พิษณุโลก, พิจิตร, นครสวรรค์
ลักษณะทางกายภาพ

ต้นน้ำ: ทิวเขาผีปันน้ำ
 • ตำแหน่ง: บ้านบุญยืน ตำบลนาปรัง อำเภอปง จังหวัดพะเยา
 • ระดับความสูง: 347 เมตร (1,138 ฟุต)
 
ปากน้ำ: แม่น้ำน่าน
 • ตำแหน่ง: ตำบลเกยไชย อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์
 • ระดับความสูง: 28 เมตร (92 ฟุต)
ความยาว: 735 กิโลเมตร (456 ไมล์)
พื้นที่ลุ่มน้ำ: 24,047 ตารางกิโลเมตร (9,285 ตารางไมล์)

อัตราการไหล:  
 • ตำแหน่ง: จังหวัดนครสวรรค์
 • เฉลี่ย: 103 m3/s (3,600 cu ft/s)
 • สูงสุด: 1,916 m3/s (67,700 cu ft/s)
 
ลุ่มน้ำ
ลำน้ำสาขา:  
 • ขวา: แม่น้ำงาว
แม่น้ำยม (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นแม่น้ำที่มีต้นกำเนิดอยู่ในป่าดงดิบสูงชันสลับซับซ้อนบนทิวเขาผีปันน้ำและเทือกเขาแดนลาว ในเขตจังหวัดพะเยาและแพร่ โดยมีแม่น้ำงิม และแม่น้ำควร ไหลมาบรรจบกันที่บ้านบุญยืน ตำบลนาปรัง อำเภอปง จังหวัดพะเยา มีความยาวประมาณ 735 กิโลเมตร กระแสน้ำไหลผ่านที่ราบสูงของอำเภอปง อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา ผ่านจังหวัดแพร่ สุโขทัย พิษณุโลก และพิจิตร ไปบรรจบกับแม่น้ำน่านที่ตำบลเกยไชย อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ ก่อนแม่น้ำน่านจะไปรวมกับแม่น้ำปิง ที่ตำบลปากน้ำโพ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ เกิดเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำสายสำคัญของพื้นที่ราบลุ่มภาคกลางของประเทศไทย
สภาพโครงสร้างทางน้ำของแม่น้ำยมมีลักษณะแบบกิ่งไม้ ประกอบด้วยลำน้ำสาขา 77 สาย ระดับน้ำสูงสุดในฤดูฝน ลดลงเมื่อถึงฤดูหนาว และต่ำสุดในฤดูร้อน ภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงตามอิทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ
ลำน้ำสาขา > ต้นน้ำ

ต้นน้ำซึ่งได้ไหลมาลงยังแม่น้ำยมประกอบด้วย
แม่น้ำงิม
แม่น้ำควร
ลำน้ำสาขา > ลำน้ำสาขาฝั่งขวา

แม่น้ำงาวตำบลเตาปูน อำเภอสอง จังหวัดแพร่
สิ่งมีชีวิตในแม่น้ำยม

ชนิดและปริมาณพันธุ์ไม้ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำยมเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล คือ มีมากในฤดูหนาวและฤดูร้อน ลดลงในฤดูฝนซึ่งเป็นช่วงที่ระดับน้ำสูงและกระแสน้ำไหลแรงจนทำให้พืชใต้น้ำและบนผิวน้ำถูกพัดพากระจัดกระจายไป พืชใต้น้ำมีเพียงชนิดเดียวคือสาหร่ายหางกระรอกซึ่งเจริญเติบโตได้ดีที่สุดในฤดูร้อน เนื่องจากระดับน้ำไม่สูงมาก แสงแดดสามารถส่องถึงได้ นอกจากนี้ยังพบต้นกก พืชที่ทนทานต่อสภาพแวดล้อม โผล่พ้นน้ำกระจายอยู่ทั่วไป แม่น้ำยมมีพืชชายน้ำหลายชนิด เช่น หญ้าคา หญ้าแพรก แขม และอ้อ
ในแม่น้ำยมมีปลาน้ำจืด 38 ชนิด ปริมาณปลามีมากที่สุดในช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว ปลาที่พบมาก ได้แก่ ปลาตะเพียน ปลาสร้อย ปลาซิว และปลารากกล้วย
พื้นที่คุ้มครอง

แม่น้ำยมไหลผ่านอุทยานแห่งชาติแม่ยม จังหวัดแพร่
ซิ่น

สตรีพวนในประเทศลาวนุ่งผ้าซิ่น
ซิ่น (ไทยถิ่นเหนือ:  ไทยถิ่นเหนือ: สิ้น; ลาว: ສິ້ນ) เป็นผ้านุ่งของผู้หญิง มีลักษณะที่แตกต่างกันไปตามท้องถิ่น ทั้งขนาด การนุ่ง และลวดลายบนผืนผ้า โดยมีการสวมใส่ในประเทศลาวและประเทศไทย โดยเฉพาะทางภาคเหนือและภาคอีสานของไทย
ผ้าซิ่นนับเป็นความภาคภูมิใจอย่างหนึ่งของหญิงไทย ในสมัยโบราณ การทอผ้าเป็นงานในบ้าน ลูกผู้หญิงมีหน้าที่ทอผ้า แม่จะสั่งสอนให้ลูกสาวฝึกทอผ้าจนชำนาญ แล้วทอผ้าผืนงามสำหรับใช้ในโอกาสพิเศษ เช่น งานแต่งงาน งานบวช หรืองานบุญประเพณีต่าง ๆ การนุ่งผ้าซิ่นของผู้หญิงจึงเป็นเหมือนการแสดงฝีมือของตนให้ปรากฏ ผ้าซิ่นที่ทอได้สวยงาม มีฝีมือดี จะเป็นที่กล่าวขวัญและชื่นชมอย่างกว้างขวาง และยังเป็นการบ่งบอกฐานะทางสังคม เช่น ผ้าทอที่มีลวดลายสวยงาม มีสีสันและพิศดารนั้นมักใช้เฉพาะเจ้านายในราชสำนัก หรือ คนที่มีความร่ำรวย ส่วนผ้าซิ่นลายธรรมดาเรียบงายสีสันน้อยมักใช้ในกลุ่มชาวบ้านโดยทั่วไป
ผ้าซิ่นของไทยมักจะแบ่งได้เป็นสองลักษณะ อย่างแรกคือ ผ้าซิ่นสำหรับใช้ทั่วไป มักจะไม่มีลวดลาย ทอด้วยผ้าฝ้ายหรือด้ายโรงงาน (ในสมัยหลัง) อาจใส่ลวดลายบ้างเล็กน้อยในเนื้อผ้า อีกอย่างหนึ่ง ผ้าซิ่นสำหรับใช้ในโอกาสพิเศษมักจะทอด้วยความประณีตเป็นพิเศษ มีการใส่ลวดลาย สีสันงดงาม และใช้เวลาทอนานนับแรมเดือน
ขนาดและลักษณะของผ้าซิ่นนั้นขึ้นกับฝีมือ รสนิยม ขนบการทอในแต่ละท้องถิ่น และยังขึ้นกับขนาดของกี่ทอด้วย การทอผ้าด้วยกี่หน้าแคบ จะได้ผ้าที่แคบ ผ้าซิ่นสำหรับใช้จริงจึงต้องนำมาต่อเป็นผืนให้กว้างขึ้น อย่างไรก็ตาม ผ้าซิ่นในปัจจุบันจะทอด้วยกี่หน้ากว้าง ไม่ต้องต่อผืนอย่างในสมัยโบราณอีกต่อไป
ส่วนประกอบ

ผ้าซิ่นส่วนมาก มีโครงสร้างคล้ายกัน คือ ประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่
หัวซิ่น เป็นส่วนบนสุดของซิ่น ไม่นิยมทอลวดลาย บางแห่งใช้ผ้าขาวเย็บเป็นหัวซิ่น และเหน็บพกไว้ มองไม่เห็นจากภายนอก
ตัวซิ่น เป็นส่วนหลักของซิ่น อาจมีการทอลวดลายบ้างเล็กน้อยในลักษณะของลวดลายที่กลมกลืน ไม่ใช่ลายเด่น มักเป็นสีเดียวตลอด
ตีนซิ่น เป็นส่วนสุดของซิ่น ในบางท้องถิ่นนิยมทอลวดลายเป็นพิเศษ สำหรับตีนซิ่นโดยเฉพาะ แคบบ้าง กว้างบ้าง เช่น ซิ่นตีนจก ขณะที่ซิ่นของชาวอีสาน จะใส่ตีนซิ่นแคบ ๆ
ผ้าซิ่นแบบต่าง ๆ

เนื่องจากวัฒนธรรมการทอผ้าในแต่ละท้องถิ่นมีความแตกต่างกัน ผ้าซิ่นที่พบในประเทศไทย จึงมีความหลากหลาย ดังต่อไปนี้
ผ้าซิ่นมัดหมี่
ผ้าซิ่นตีนจก
ผ้าซิ่นลายแตงโม
ผ้าซิ่นเชียงแสน
ผ้าโฮลเสร็ย
ผ้าซิ่นทิวมุก
ผ้าซิ่นในเขตภาคเหนือของประเทศไทย

ในเขตภาคเหนือของประเทศไทย ชาวล้านนาก็เรียกผ้านุ่งสำหรับผู้หญิงว่า "ซิ่น/สิ้น" (ไทยถิ่นเหนือ: , สิ้น) เช่นกัน ผ้าซิ่นคือผ้าที่เย็บเป็นถุงสำหรับผู้หญิงนุ่ง จะมีขนาดสั้นยาวและกว้างแคบต่างๆกันไป ขึ้นอยู่กับรูปร่างของผู้นุ่ง และวิธีการนุ่ง นอกจากนี้ยังขึ้นอยู่กับโอกาส เวลา และสถานที่ ตลอดจนอาจจะเปลี่ยนแปลงตามความนิยมในแต่ละยุคสมัยด้วย โครงสร้างของผ้าซิ่นโดยทั่วไป จะประกอบด้วย 3 ส่วน คือ ส่วนเอวหรือหัวซิ่น ส่วนตัวซิ่น และส่วนตีนซิ่น สำหรับผ้าซิ่นที่ใช้นุ่งในโอกาสพิเศษ เช่น ในพิธีกรรม ในงานทำบุญที่วัด จะต่อตีนซิ่นด้วยผ้าทอพิเศษด้วยเทคนิคการ “จก” มีการตกแต่งลวดลายงดงามกว่าปกติ เรียกว่า "ผ้าซิ่นตีนจก" (ไทยถิ่นเหนือ: , ผ้าสิ้นตี๋นจ๋ก) ลวดลายของซิ่นตีนจกนั้นมีความหลากหลายสูงมากตามท้องถิ่น แต่โดยรวมแล้วลวดลายทั้งหมดล้วนได้แนวคิดมาจาก "ธรรมชาติรอบตัว" "คติความเชื่อ" และ "พุทธศาสนา" ผ้าซิ่นตีนจกในเขตภาคเหนือของประเทศไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังตัวอย่างเช่น ผ้าซิ่นตีนจกจากอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ผ้าซิ่นตีนจกจากอำเภอลอง จังหวัดแพร่ และผ้าซิ่นตีนจกเชียงแสนวิเศษ จังหวัดน่าน
ผ้าซิ่นในประเทศลาว

ผ้าซิ่นในประเทศลาว อันเรียกว่า สิ้น (ສິ້ນ) ถือเป็นชุดอันมีความสำคัญเป็นพิเศษ เป็นชุดประจำชาติของชาวลาว ไม่ว่าจะเป็น ลาวลุ่ม ลาวเทิ่ง ลาวสูงที่อยู่ในประเทศ​ลาวใส่ทุกคน สามารถสวมใส่โดยผู้หญิงทุกรุ่นทุกวัย ไม่ว่าจะเป็นในบ้าน โรงเรียน งานแต่งงาน วัดวาอาราม หรือสถานที่รัฐการต่างๆ เป็นต้น ในงานสำคัญ สตรีลาวมักนุ่งซิ่นพร้อมกับสไบหรือบางครั้งบางคราวจะเรียกว่า ผ้าเบี่ยง ซึ่งมักมีสีหรือลวดลายคล้ายคลึงกับซิ่นเพื่อให้ใส่แล้วดูเข้ากันกับซิ่น
บรรณานุกรม

Dolly Brittan (1997). The People of Laos. New York: PowerKids Press. ISBN 082-3951-24-3.
Edeltraud Tagwerker (2009). Siho and Naga--Lao Textiles: Reflecting a People's Tradition and Change. Frankfurt am Main: Peter Lang. ISBN 363-1586-89-2.
ดูเพิ่ม

วัฒนธรรมลาว
โครงสร้างและรูปแบบของผ้าซิ่นสตรีล้านนา[ลิงก์เสีย]
แหล่งข้อมูลอื่น

Sinhs (Lao skirt fabric) (ซิ่นลาว ภาษาอังกฤษ) เก็บถาวร 2013-07-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ประเภทของผ้าซิ่น เก็บถาวร 2011-12-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กเครื่องแต่งกายไทย |
| --- | --- | --- |
| เครื่องนุ่งห่ม |  กระโปรง  กางเกงช้าง  กางเกงมวย  กางเกงเล  ขาก๊วย  ครุย  คอกระเช้า  เจียระบาด  โจงกระเบน  ซิ่น  เตี่ยว  ปาเต๊ะ  ผ้าเกี้ยว  ผ้าขาวม้า  ผ้าถุง  ผ้าแถบ  ผ้านุ่ง  ผ้าห่ม  ราชปะแตน  สนับเพลา  เสนากุฎ  เสื้อกระบอก  เสื้อแขนหมูแฮม  เสื้อลายลูกไม้  เสื้อปัด  โสร่ง  เอี๊ยม  |  |
| เครื่องสวมศีรษะ |  กระบังหน้า  กุบ  กุยเล้ย  เกี้ยว  งอบ  ชฎา  เทริด  ปันจุเหร็จ  ปิ่น  มงกุฎ  รัดเกล้า  ลอมพอก  หมวกกะโล่  หูกระต่าย  |  |
| เครื่องประดับ |  กรองศอ  กระถอบ  ก่องนม  จอนหู  จะปิ้ง  ดอกไม้ทัด  ทับทรวง  ปั้นเหน่ง  พาหุรัด  สร้อยพระ  สะอิ้ง  สังวาล  อินทรธนู  |  |
| ดูเพิ่ม |  เกราะ  กาสาวพัสตร์  ชุดไทยพระราชนิยม  หัวโขน  |  |
ซิ่นแบบไทยวน hua sinh = หัวซิ่น (คำเมือง: หัวสิ้น) tua sinh = ตัวซิ่น (คำเมือง: ตั๋วสิ้น) และ tin sinh = ตีนซิ่น (คำเมือง: ตี๋นซิ่น)
สตรีลาวนุ่งซิ่นในสมัยก่อน
อำเภอท่าปลา

| อำเภอท่าปลา |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Tha Pla
เขื่อนสิริกิติ์ หรือที่ชื่อท้องถิ่นว่า เขื่อนท่าปลา
คำขวัญ: ธาราเขียวขจี นารีอ่อนหวาน เขื่อนตระการตา ปลาอุดมสมบูรณ์
แผนที่จังหวัดอุตรดิตถ์ เน้นอำเภอท่าปลา
พิกัด: 17°47′35″N 100°22′38″E﻿ / ﻿17.79306°N 100.37722°E﻿ / 17.79306; 100.37722
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: อุตรดิตถ์
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 1,366.445 ตร.กม. (527.587 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 42,967 คน
 • ความหนาแน่น: 31.44 คน/ตร.กม. (81.4 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 53150 (ไปรษณีย์ท่าปลา - เฉพาะตำบลจริม ตำบลท่าปลา ตำบลนางพญา ตำบลน้ำหมัน และพื้นที่หมู่ 4-8 ตำบลหาดล้า),  53190 (ไปรษณีย์ร่วมจิต - เฉพาะตำบลผาเลือด ตำบลร่วมจิต และพื้นที่หมู่ 1-3, 9 ตำบลหาดล้า)
รหัสภูมิศาสตร์: 5303
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอท่าปลา หมู่ที่ 1 ตำบลท่าปลา อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ 53150
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ท่าปลา (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุตรดิตถ์ เดิมสังกัดอยู่กับจังหวัดน่าน ต่อมาได้มีการย้ายมาสร้างเขตอำเภอใหม่ภายหลังจากสร้างเขื่อนสิริกิติ์ และขึ้นสังกัดอยู่กับจังหวัดอุตรดิตถ์จนปัจจุบัน ท่าปลา เป็นอำเภอเดียวที่ประชาชนส่วนหนึ่งพูดภาษาเหนือในจังหวัดอุตรดิตถ์ และกระจุกอยู่ในหมู่บ้านเขตผังที่ดินจัดสรรสำหรับประชาชนของหมู่บ้านที่โดนเวนคืนที่ดินสำหรับสร้างเขื่อน มีวัฒนธรรมคล้ายจังหวัดน่าน  และเป็นแหล่งอารยธรรมและอดีตดินแดนล้านนาตะวันออก มีพื้นที่ 1,366.445 ตารางกิโลเมตร (ประมาณ 854,028.125 ไร่) ลักษณะส่วนใหญ่เป็นที่ราบที่อยู่ระหว่างเนินเขาและภูเขา มีอ่างเก็บน้ำเขื่อนสิริกิติ์อยู่ตอนกลางเป็นพื้นที่แหล่งน้ำ 284.8 ตารางกิโลเมตร พื้นที่ส่วนใหญ่ของอำเภออยู่ในการดูแลของนิคมสร้างตนเองลำน้ำน่าน เขตอุทยานแห่งชาติลำน้ำน่าน เขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า และเขตป่าสงวนแห่งชาติ โดยมีพื้นที่ที่เป็นกรรมสิทธิ์ของประชาชนน้อยมาก
อ่างเก็บน้ำเขื่อนสิริกิติ์ในเขตตำบลผาเลือด
บ้านท่าเรือ ตำบลท่าปลา
โรงพยาบาลชุมชนท่าปลา (F2) จำนวน 30 เตียง
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอท่าปลามีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียงดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสูงเม่น อำเภอเมืองแพร่ (จังหวัดแพร่) และอำเภอนาหมื่น (จังหวัดน่าน)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอน้ำปาด
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอน้ำปาด อำเภอทองแสนขัน และอำเภอเมืองอุตรดิตถ์
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ และอำเภอเด่นชัย (จังหวัดแพร่)
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอท่าปลาแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 ตำบล 76 หมู่บ้าน ได้แก่
| ลำดับ | อักษรไทย | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | จำนวนประชากร (ธันวาคม 2565) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | ท่าปลา | Tha Pla | 12 | 8,223 |
| 2. | หาดล้า | Hat La | 9 | 4,446 |
| 3. | ผาเลือด | Pha Lueat | 13 | 6,596 |
| 4. | จริม | Charim | 13 | 8,406 |
| 5. | น้ำหมัน | Nam Man | 12 | 6,920 |
| 6. | นางพญา | Nang Phaya | 6 | 2,673 |
| 7. | ร่วมจิต | Ruam Chit | 11 | 5,469 |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอท่าปลาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลท่าปลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าปลา เฉพาะหมู่ที่ 1 และบางส่วนของหมู่ที่ 6, 8
เทศบาลตำบลร่วมจิต ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่วมจิต เฉพาะหมู่ที่ 1, 4 และบางส่วนของหมู่ที่ 2–3, 10–11
เทศบาลตำบลจริม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจริมทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลท่าปลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าปลา เฉพาะหมู่ที่ 2–5, 7, 9–12 และบางส่วนของหมู่ที่ 6, 8
องค์การบริหารส่วนตำบลหาดล้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหาดล้าทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลผาเลือด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผาเลือดทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำหมัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำหมันทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนางพญา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนางพญาทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลร่วมจิต ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่วมจิต เฉพาะหมู่ที่ 5–9 และบางส่วนของหมู่ที่ 2–3, 10–11
แหล่งข้อมูลอื่น

แหล่งท่องเที่ยวในอำเภอท่าปลา เก็บถาวร 2007-06-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
โรงเรียนท่าปลาอนุสรณ์
ลำน้ำน่านบริเวณเขื่อนสิริกิติ์
เขื่อนสิริกิติ์
เขื่อนสิริกิติ์
บ้านท่าเรือ ตำบลท่าปลา
บ้านท่าเรือ ตำบลท่าปลา
ท้าวซายคำ

| ท้าวซายคำ> พระเจ้าเชียงใหม่ |
| --- | --- |
ครองราชย์: พ.ศ. 2081-2086
รัชกาลก่อนหน้า: พระเมืองเกษเกล้า (ครั้งที่ 1)
รัชกาลถัดไป: พระเมืองเกษเกล้า (ครั้งที่ 2)

ประสูติ: พ.ศ. 2051
สวรรคต: พ.ศ. 2086
พระราชบุตร: พระตนคำ พระตนทิพ
ราชวงศ์: มังราย
พระราชบิดา: พระเมืองเกษเกล้า
พระราชมารดา: พระนางจิรประภาเทวี
ท้าวซายคำ (ไทยถิ่นเหนือ: ᨴ᩶ᩣ᩠ᩅᨪᩣ᩠ᨿᨤᩴᩣ) ทรงเป็นกษัตริย์พระองค์ที่ 13 ในราชวงศ์มังราย แห่งอาณาจักรล้านนา ทรงครองราชย์ในปี พ.ศ. 2081 - 2086 รวมระยะเวลา 5 ปี พระองค์ทรงยึดอำนาจจากพระเมืองเกษเกล้า ซึ่งเป็นพระราชบิดาของพระองค์  เมื่อพระองค์ครองราชย์ได้เพียง 5 ปี ก็ถูกลอบปลงพระชนม์โดยกลุ่มขุนนาง ด้วยข้อกล่าวหาว่าพระองค์ขาดความชอบธรรมในราชบัลลังก์ หลังจากนั้นกลุ่มขุนนางจึงอัญเชิญพระเมืองเกษเกล้ากลับมาครองราชบัลลังก์เป็นคราวที่สอง ในสมัยของท้าวซายคำนี้ มีเหตุความวุ่นวายมากมาย เกิดการจลาจล และขุนนางต่าง ๆ แยกออกเป็นกลุ่ม ๆ ต่อสู้ช่วงชิงอำนาจกัน
ครองราชย์

พระราชบิดาของท้าวซายคำ คือ พระเมืองเกษเกล้าได้เกิดข้อขัดแย้งกับเหล่าบรรดาขุนนางในปี พ.ศ. 2078 ขุนนางลำปางได้เป็นแกนนำการก่อกบฏ ดังข้อความตอนหนึ่งว่า "...เสนาทังหลาย เปนต้นว่า หมื่นสามล้านกินนคร ๑ ลูกหมื่นสามล้านเชื่อว่าหมื่นหลวงชั้นนอก ๑ หมื่นยี่อ้าย ๑ จักกะทำคดแก่เจ้าพระญาเกสเชฏฐราชะ พระเปนเจ้ารู้ จิ่งหื้อเอาหมื่นส้อยสามล้านไพข้าเสียวันนั้นแล..." แสดงว่าขุนนางตามภูมิภาค ต่างไม่พอใจพระมหากษัตริย์ และเกิดความขัดแย้งรุนแรงยิ่งขึ้น จนในที่สุด พ.ศ. 2081 ขุนนางมีอำนาจเหนือกษัตริย์และได้ร่วมกันปลดพระเมืองเกษเกล้าออก แล้วส่งไปครองเมืองน้อย
หลังจากเหตุการณ์นั้น เหล่าขุนนางจึงได้อัญเชิญท้าวซายคำขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์แทนพระราชบิดา ท้าวซายคำครองราชย์ในปี พ.ศ. 2081 ขณะมีพระชนมายุ 24 พรรษา
ถูกลอบปลงพระชนม์

แต่หลังพระองค์ได้เสด็จขึ้นครองราชสมบัติได้ไม่นานก็ถูกลอบปลงพระชนม์ ดังตำนานพระธาตุหริภุญชัยได้กล่าวไว้ว่า "...พระยาซายคำถือเมืองได้ ๖ ปี  มีลูกหญิงก็หลาย มีลูกชายก็มาก เถิงปีก่าดหม้า เดือน ๑๑ แรมค่ำ ๑ วันอาทิตย์ ไทยระวายยี (พ.ศ. 2086) ชาวดาบเรือนหื้อเสียชีวิตในคุ้มน้อยทั้งมวนแล..." แสดงว่าท้าวซายคำได้ถูกเหล่าขุนนางลอบปลงพระชนม์ในคุ้มพร้อมด้วยครอบครัว โดยตำนานเมืองเชียงใหม่ได้ให้เหตุผลไว้ว่า "...เสวยเมืองบ่ชอบสราชธัมม์ เสนาอามาตย์พร้อมกัน ข้าพ่อท้าวชายเสียในปลีก่าเหม้า สก ๙๐๕ ตัว..." แต่อย่างไรก็ตามหลักฐานเกี่ยวกับการลอบปลงพระชนม์ก็มีน้อยมากกว่าใครมีส่วนเกี่ยวข้องอย่างไรกับเหตุการณ์ครั้งนี้
เหตุการณ์ภายหลังการลอบปลงพระชนม์

หลังจากลอบปลงพระชนม์แล้ว ก็ได้นำพระเมืองเกษเกล้าพระราชบิดากลับมาครองราชย์โดยครองราชย์ไม่ถึงสองปี ก็ถูกแสนคราวเหล่าขุนนางไทใหญ่ลอบปลงพระชนม์ในปี พ.ศ. 2088 แผ่นดินล้านนาจึงว่างกษัตริย์และเกิดความแตกแยกถึงขั้นสงครามกลางเมือง ก่อนที่ยกพระนางจิรประภามหาเทวี พระอัครมเหสีในพระเมืองเกษเกล้า และพระราชมารดาในท้าวซายคำ ขึ้นเป็นกษัตรีย์พระองค์แรกในแผ่นดินล้านนา
สะพานรัษฎาภิเศก

สะพานรัษฎาภิเศก จากมุมเลียบแม่น้ำวัง
สะพานรัษฎาภิเศก (ไทยถิ่นเหนือ: ) หรือ สะพานขาว ตั้งอยู่ที่ถนนรัษฎา เป็นสะพานข้ามแม่น้ำวัง ตั้งอยู่ในเขตตำบลหัวเวียง อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง  เดิมเป็นสะพานโครงสร้างไม้ ที่ทางเจ้านรนันทไชยชวลิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง และชาวจังหวัดลำปางได้จัดสร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติในวาระที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ในโอกาสที่พระองค์ครองราชย์ครบ 25 ปี ในปี พ.ศ. 2437
ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 ได้ทาสีพรางตาและด้วยการอ้างว่าสะพานแห่งนี้ไม่มีประโยชน์ทางยุทธศาสตร์ จึงรอดจากโจมตีทิ้งระเบิดมาได้  หลังจากนั้นได้มีการก่อสร้างใหม่เมื่อเดือนมีนาคม 2460 เป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก บริเวณสะพานมีเครื่องหมายไก่ขาว และครุฑหลวงประดับไว้ตรงหัวสะพาน
สะพานรัษฎาภิเศกภิเษกยังทำหน้าที่สัญลักษณ์ของเมืองลำปาง ในฐานะของ “ขัวสี่โก๊ง(สะพานสี่โค้ง)” “ขัวหลวง (สะพานใหญ่)” “ขัวขาว (สะพานขาว)”
แหล่งข้อมูลอื่น

แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ สะพานรัษฎาภิเศก
ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
18°17′36″N 99°30′03″E﻿ / ﻿18.293232°N 99.500769°E﻿ / 18.293232; 99.500769
| สะพานข้ามแม่น้ำวังในปัจจุบัน |
| --- | --- | --- | --- |
| เหนือน้ำ สะพานช้างเผือก  | สะพานรัษฎาภิเศก  | ท้ายน้ำ สะพานรัตนโกสินทร์ 200 ปี  |  |
แม่น้ำปาย

แม่น้ำปาย
แม่น้ำปาย (ไทยถิ่นเหนือ: ) คือแม่น้ำที่ไหลผ่านอำเภอปาย อำเภอปางมะผ้า และอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอนในจังหวัดแม่ฮ่องสอน  ก่อนที่จะไหลลงไปสู่แม่น้ำสาละวิน ในรัฐกะยา ประเทศพม่า มีต้นสายอยู่ในเทือกเขาถนนธงชัย และเทือกเขาแดนลาว อยู่ในท้องที่ของอำเภอปาย แม่น้ำสายนี้มีความยาวประมาณ 180 กิโลเมตร
แผนที่แสดงตำแหน่งแม่น้ำปาย