stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เอสแฟนด์ (จังหวัดกีลอน)

| เอสแฟนด์ |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
เอสแฟนด์
พิกัด: 37°24′03″N 49°18′39″E﻿ / ﻿37.40083°N 49.31083°E﻿ / 37.40083; 49.31083
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: กีลอน
เทศมณฑล: โซว์เมเอฮ์แซรอ
อำเภอ: กลาง
ตำบล: ซียอแบร์
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 528 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
เอสแฟนด์ (เปอร์เซีย: اسفند) เป็นหมู่บ้านในตำบลซียอแบร์ อำเภอกลาง เทศมณฑลโซว์เมเอฮ์แซรอ จังหวัดกีลอน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 หมู่บ้านนี้มีประชากร 528 คนใน 157 ครัวเรือน
เทศมณฑลแอฮ์วอซ

| เทศมณฑลแอฮ์วอซ شهرستان اهواز |
| --- | --- |
เทศมณฑล
เทศมณฑลของจังหวัดฆูเซสถาน
ที่ตั้งของจังหวัดฆูเซสถานในประเทศอิหร่าน
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฆูเซสถาน
เมืองหลัก: แอฮ์วอซ
อำเภอ: กลาง, แฮมีดีเย
ประชากร (2559)
 • ทั้งหมด: 1,302,591 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แอฮ์วอซ (เปอร์เซีย: اهواز) เป็นเทศมณฑลในจังหวัดฆูเซสถาน ประเทศอิหร่าน โดยมีแอฮ์วอซเป็นเมืองหลัก จากสำมะโน พ.ศ. 2549 เทศมณฑลนี้มีประชากร (รวมส่วนที่แยกออกไปเป็นเทศมณฑลบอวีในภายหลัง) 1,317,377 คนใน 274,296 ครัวเรือน; ถ้าตัดส่วนนั้นออกไปจะเหลือประชากร 1,127,230 คนใน 239,666 ครัวเรือน เทศมณฑลนี้แบ่งออกเป็น 2 อำเภอ คือ อำเภอกลางและอำเภอแฮมีดีเย และมี 2 เมือง คือ แอฮ์วอซและแฮมีดีเย
แหล่งข้อมูลอื่น

31°19′39″N 48°41′38″E﻿ / ﻿31.32750°N 48.69389°E﻿ / 31.32750; 48.69389
เอสแฟนด์ (จังหวัดซีสถานและบาโลชิสถาน)

| เอสแฟนด์ |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
เอสแฟนด์
พิกัด: 26°53′23″N 59°03′53″E﻿ / ﻿26.88972°N 59.06472°E﻿ / 26.88972; 59.06472
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ซีสถานและบาโลชิสถาน
เทศมณฑล: แดลกอน
อำเภอ: โจลเกเยชอฮ์ฮอเชม
ตำบล: โจลเกเยชอฮ์ฮอเชม
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 2,469 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
เอสแฟนด์ (เปอร์เซีย: اسفند) เป็นหมู่บ้านในตำบลโจลเกเยชอฮ์ฮอเชม อำเภอโจลเกเยชอฮ์ฮอเชม เทศมณฑลแดลกอน จังหวัดซีสถานและบาโลชิสถาน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 หมู่บ้านนี้มีประชากร 2,469 คนใน 447 ครัวเรือน
เอสแฟนด์ (จังหวัดโฮร์โมซกอน)

| เอสแฟนด์ |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
เอสแฟนด์
พิกัด: 26°41′09″N 57°40′14″E﻿ / ﻿26.68583°N 57.67056°E﻿ / 26.68583; 57.67056
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: โฮร์โมซกอน
เทศมณฑล: มีนอบ
อำเภอ: เซนเดร์ก
ตำบล: แดร์แพฮ์น
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 144 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
เอสแฟนด์ (เปอร์เซีย: اسفند) เป็นหมู่บ้านในตำบลแดร์แพฮ์น อำเภอเซนเดร์ก เทศมณฑลมีนอบ จังหมัดโฮร์โมซกอน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 หมู่บ้านนี้มีประชากร 144 คนใน 32 ครัวเรือน
อุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์

| อุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์ |
| --- | --- |
ไอยูซีเอ็นกลุ่ม 2 (อุทยานแห่งชาติ)
อุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์
ที่ตั้ง: จังหวัดบามียัน, อัฟกานิสถาน
เมืองใกล้สุด: แยคอว์แลงก์, บามียัน
พิกัด: 34°50′23″N 67°13′51″E﻿ / ﻿34.83972°N 67.23083°E﻿ / 34.83972; 67.23083
พื้นที่: 61,330 ha
จัดตั้ง: 2009
อุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์ (เปอร์เซีย: بند امیر‎) เป็นอุทยานแห่งชาติตั้งอยู่ในจังหวัดบามียันทางตอนกลางของอัฟกานิสถาน เป็นทะเลสาบสีน้ำเงินเข้ม 6 แห่ง คั่นด้วยเขื่อนธรรมชาติที่สร้างจากหินทราเวอร์ทีน ทะเลสาบตั้งอยู่ในเทือกเขาฮินดูกูชที่ระดับความสูงประมาณ 3000 เมตร ตั้งอยู่ทางตะวันตกของพระพุทธรูปแห่งบามียัน
ถูกสร้างขึ้นโดยน้ำที่เต็มไปด้วยคาร์บอนไดออกไซด์ ไหลออกมาจากรอยเลื่อนและรอยแตก ไปสะสมเป็นแคลเซียมคาร์บอเนต ที่ตกตะกอนเป็นกำแพงจากทราเวอร์ทีน ที่กักเก็บน้ำของทะเลสาบเหล่านี้ไว้ แบนเดแอมีร์เป็นหนึ่งในทะเลสาบธรรมชาติไม่กี่แห่งในโลกที่สร้างขึ้นโดยระบบทราเวอร์ทีน แบนเดแอมีร์ถูกเรียกว่าเป็นแกรนด์แคนยอนของอัฟกานิสถานและดึงดูดนักท่องเที่ยวหลายพันคนต่อปี แม่น้ำเป็นส่วนหนึ่งของระบบของแม่น้ำบัลคฮ์
ประวัติศาสตร์

ชื่อแบนเดแอมีร์หมายถึง "เขื่อนของผู้บังคับบัญชา" ซึ่งบางคนเชื่อว่าเป็นการอ้างอิงถึงอาลี เคาะลีฟะฮ์ที่สี่ของชาวมุสลิม พื้นที่นี้ถูกครอบคลุมโดยชาวแฮซอเร ซึ่งคาดว่าเป็นประชากรประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์ของอัฟกานิสถาน
ในปี 2004 แบนเดแอมีร์ได้รับการเสนอให้เป็นมรดกโลก ความพยายามในการทำให้แบนเดแอมีร์เป็นอุทยานแห่งชาติเริ่มขึ้นในปี 1970 แต่ถูกระงับเนื่องจากสงครามในที่สุดในเดือนเมษายน 2009 แบนเดแอมีร์ได้รับการประกาศให้เป็นอุทยานแห่งชาติแห่งแรกของอัฟกานิสถาน ในปี 2013 นักท่องเที่ยวท้องถิ่นประมาณ 6,000 คนมาเยี่ยมชมอุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์ทุกปี
ภูมิศาสตร์

แบนเดแอมีร์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 75 กิโลเมตรจากเมืองเก่าบามียัน ใกล้กับเมืองแยคอว์แลงก์ เมื่อรวมกับหุบเขาบามียัน อาณาเขตนี้เป็นส่วนสำคัญของการท่องเที่ยวของอัฟกานิสถาน ดึงดูดนักท่องเที่ยวหลายพันคนทุกปี ทะเลสาบแบนเดแอมีร์เป็นสถานที่ท่องเที่ยวในช่วงปลายฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อนเป็นหลัก เนื่องจากตอนกลางของฮะซาระฮ์จาตในอัฟกานิสถานมีอากาศหนาวจัดในฤดูหนาว โดยมีอุณหภูมิต่ำถึง -20C อุทยานแห่งนี้ มีทะเลสาบถึงหกแห่ง ได้แก่
ทะเลสาบแห่งทาส (Band-e Gholaman)
ทะเลสาบแห่งทาสของคาลิฟ อาลี (Band-e Qambar)
ทะเลสาบใหญ่ (Band-e Haibat)
ทะเลสาบชีส (Band-e Panir)
ทะเลสาบสะระแหน่ (Band-e Pudina)
ทะเลสาบพระขรรค์อาลี (Band-e Zulfiqar)
เขื่อนหินทราเวอร์ทีนสีขาวที่เกิดจากเส้นรอยเลื่อน ซึ่งพบได้ทั่วไปในหุบเขาแบนเดแอมีร์ทำให้เกิดแนวกั้นระหว่างทะเลสาบ แบนเดแฮอีแบตเป็นทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดและลึกที่สุดโดยมีความลึกเฉลี่ยประมาณ 150 เมตร
สภาพปัจจุบัน > เขตสงวนนก

พื้นที่ 41,000 เฮกตาร์ที่คาบเกี่ยวกับพื้นที่ของอุทยาน ได้รับการจัดตั้งเป็นเขตสงวนนก (IBA) โดยเบิร์ดไลฟ์อินเตอร์เนชันนัล เนื่องจากพื้นที่นี้พบนกสโนว์คอกหิมาลัย, นกฮุมส์ลาร์กขาสั้น, นกสโนว์ฟินช์ปีกขาว, นกสโนว์ฟินช์อัฟกัน และนกฟินช์ยูเรเซียปีกแดง
แหล่งข้อมูลอื่น

คู่มือการท่องเที่ยว อุทยานแห่งชาติแบนเดแอมีร์ จากวิกิท่องเที่ยว (ในภาษาอังกฤษ)
เอสแฟนด์ (เทศมณฑลแอนแบรอบอด)

| เอสแฟนด์ |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
เอสแฟนด์
พิกัด: 28°20′00″N 58°33′00″E﻿ / ﻿28.33333°N 58.55000°E﻿ / 28.33333; 58.55000
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: เคร์มอน
เทศมณฑล: แอนแบรอบอด
อำเภอ: เจบอลบอเรเซโจนูบี
ตำบล: แนร์เกซอน
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 240 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
เอสแฟนด์ (เปอร์เซีย: اسفند) เป็นหมู่บ้านในตำบลแนร์เกซอน อำเภอเจบอลบอเรเซโจนูบี เทศมณฑลแอนแบรอบอด จังหวัดเคร์มอน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 หมู่บ้านนี้มีประชากร 240 คนใน 45 ครัวเรือน
เนย์รีซ

| เนย์รีซ نی‌ریز |
| --- | --- |
นคร

เนย์รีซ
พิกัด:  29°11′34″N 54°19′11″E﻿ / ﻿29.19278°N 54.31972°E﻿ / 29.19278; 54.31972
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: เนย์รีซ
อำเภอ: กลาง
ประชากร (2016)
 • ทั้งหมด: 49,850 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
รหัสพื้นที่: 071
เว็บไซต์: www.neyriz.ir
เนย์รีซ (เปอร์เซีย: نی‌ریز) เป็นนครในอำเภอกลาง เทศมณฑลเนย์รีซ จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน ทำหน้าที่เป็นทั้งเมืองหลักของเทศมณฑลและอำเภอ
จากสำมะโนแห่งชาติ ค.ศ. 2006 นครนี้มีประชากร 45,180 คนใน 11,970 ครัวเรือน ต่อมาในสำมะโน ค.ศ. 2011 มีประชากรเพิ่มขึ้นเป็น 50,291 คนใน 14,416 ครัวเรือน และสำมะโนล่าสุดใน ค.ศ. 2016 ระบุประชากรไว้ที่ 49,850 คนใน 15,338 ครัวเรือน
ข้อมูล

Sumner, W.M. (January 1986). "Achaemenid Settlement in the Persepolis Plain". American Journal of Archaeology. 90 (1): 3–31. doi:10.2307/505980. JSTOR 505980. S2CID 191382637.
Tavernier, Jan (2007). Iranica in the Achaemenid Period (ca. 550-330 B.C.). Leuven: Peeters. ISBN 9789042918337. OCLC 167407632.
แกทอบ

| แกทอบ |
| --- | --- |
เมือง
แกทอบ
พิกัด: 36°25′07″N 52°39′03″E﻿ / ﻿36.41861°N 52.65083°E﻿ / 36.41861; 52.65083
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: มอแซนแดรอน
เทศมณฑล: บอโบล
อำเภอ: แกทอน
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 7,374  คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แกทอบ (เปอร์เซีย: گتاب) เป็นเมืองและเมืองหลักในอำเภอแกทอบ เทศมณฑลบอโบล จังหวัดมอแซนแดรอน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 เมืองนี้มีประชากร 6,956 คนใน 1,744 ครัวเรือน
เอสแฟฮอน

| เอสแฟฮอน اصفهان |
| --- | --- |
เมือง
สถานที่สำคัญในเอสแฟฮอน
สมญา: Nesfe Jahan ("ครึ่งหนึ่งของโลก")
เอสแฟฮอน
เอสแฟฮอนที่ตั้งเมืองเอสแฟฮอนในประเทศอิหร่าน
พิกัด: 32°38′41″N 51°40′03″E﻿ / ﻿32.64472°N 51.66750°E﻿ / 32.64472; 51.66750
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: เอสแฟฮอน
เทศมณฑล: เอสแฟฮอน
อำเภอ: กลาง
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: Ali Ghasemzadeh
 • ประธานสภานคร: Mohammad Nour Salehi
พื้นที่
 • เมือง: 106,179 ตร.กม. (40,996 ตร.ไมล์)
ความสูง: 1,590 เมตร (5,217 ฟุต)
ประชากร (ค.ศ. 2016)
 • เขตเมือง: 1,961,260 คน
 • รวมปริมณฑล: 3,989,070 คน
 • อันดับประชากร: ที่ 3
เขตเวลา: UTC+03:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+04:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
รหัสพื้นที่: 031
เว็บไซต์: www.isfahan.ir
เอสแฟฮอน (เปอร์เซีย: اصفهان) เป็นเมืองหลักของจังหวัดเอสแฟฮอน ประเทศอิหร่าน ตั้งอยู่ห่างจากกรุงเตหะรานไปทางทิศใต้ราว 340 กิโลเมตร มีประชากร 1,961,260 คน เป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับที่ 3 ของอิหร่าน รองจากเตหะรานและแมชแฮด ตรงใจกลางเมืองเป็นที่ตั้งของจัตุรัสแนฆเชแจฮอน จัตุรัสขนาดใหญ่ซึ่งแสดงให้เห็นสถาปัตยกรรมอันโดดเด่นของอิหร่านและอิสลาม เมืองได้รับขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกจากยูเนสโก
เอสแฟฮอนเป็นที่ตั้งของเส้นทางข้ามผ่านอิหร่านทั้งทางทิศเหนือ-ใต้และทิศตะวันออก-ตะวันตก เคยเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก เจริญรุ่งเรืองอย่างมากใน ค.ศ. 1050 ถึง 1722 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ในการปกครองของราชวงศ์ซาฟาวิด
เอแวซ

| เอแวซ |
| --- | --- |
นคร
มหาวิทยาลัยอิสลามออซอดแห่งเอแวซ
เอแวซ
พิกัด: 27°45′36″N 54°00′26″E﻿ / ﻿27.76000°N 54.00722°E﻿ / 27.76000; 54.00722
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: เอแวซ
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: Masoud Keramati
ความสูง: 950 เมตร (3,117 ฟุต)
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 19,987  คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
รหัสพื้นที่: 071-5251
เอแวซ (เปอร์เซีย: اوز) เป็นนครและเมืองหลักของเทศมณฑลเอแวซ จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 นครนี้มีประชากร 14,315 คนใน 3,297 ครัวเรือน ประชากรส่วนใหญ่ในเอแวซนับถือศาสนาอิสลามนิกายซุนนี
แกลมูร์ที

| แกลมูร์ที گلمورتي |
| --- | --- |
นคร
แกลมูร์ที
พิกัด: 27°28′31″N 59°28′18″E﻿ / ﻿27.47528°N 59.47167°E﻿ / 27.47528; 59.47167
ประเทศ: อิหร่าน
จังหวัด: ซีสถานและบาโลชิสถาน
เทศมณฑล: แดลกอน
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 10,292  คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แกลมูร์ที (เปอร์เซีย: گلمورتي) เป็นนครและเมืองหลักในเทศมณฑลแดลกอน จังหวัดซีสถานและบาโลชิสถาน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 นครนี้มีประชากร 2,999 คนใน 628 ครัวเรือน
แกลเอเยทีสฆอนี

| แกลเอเยทีสฆอนี |
| --- | --- |
อดีตหมู่บ้าน
แกลเอเยทีสฆอนี
พิกัด: 30°06′53″N 52°05′41″E﻿ / ﻿30.11472°N 52.09472°E﻿ / 30.11472; 52.09472
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: เซพีดอน
อำเภอ: แฮมอยจอน
ตำบล: แฮมอยจอน
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 336 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แกลเอเยทีสฆอนี (เปอร์เซีย: قلعه تيس خاني) เป็นอดีตหมู่บ้านในตำบลแฮมอยจอน อำเภอแฮมอยจอน เทศมณฑลเซพีดอน จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 อดีตหมู่บ้านนี้มีประชากร 336 คนใน 74 ครัวเรือน ปัจจุบันถูกรวมเข้ากับเมืองแฮมอแชฮร์
แกลเอเยแกนจ์

สำหรับเขตการปกครองย่อย ดูที่ เทศมณฑลแกลเอเยแกนจ์ และ ตำบลแกลเอเยแกนจ์
| แกลเอเยแกนจ์ |
| --- | --- |
เมือง
Azadegan Blvd. จัตุรัส Vali Asr
แกลเอเยแกนจ์
พิกัด: 27°31′25″N 57°52′52″E﻿ / ﻿27.52361°N 57.88111°E﻿ / 27.52361; 57.88111
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: เคร์มอน
เทศมณฑล: แกลเอเยแกนจ์
อำเภอ: กลาง
การปกครอง
 • Shahrdar: Jasem Ahmadi
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 14,200 ตร.กม. (5,500 ตร.ไมล์)
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 13,169  คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
รหัสพื้นที่: +34
เว็บไซต์: Qaleh Ganj municipality[ลิงก์เสีย]
แกลเอเยแกนจ์ (เปอร์เซีย: قلعه گنج) เป็นเมืองและเมืองหลักในเทศมณฑลแกลเอเยแกนจ์ จังหวัดเคร์มอน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2559 เมืองนี้มีประชากร 13,169 คนใน 3,638 ครัวเรือน
แกลเอเยแอบบอซอบอด (จังหวัดฟอร์ส)

| แกลเอเยแอบบอซอบอด |
| --- | --- |
อดีตหมู่บ้าน
แกลเอเยแอบบอซอบอด
พิกัด: 30°07′47″N 52°04′41″E﻿ / ﻿30.12972°N 52.07806°E﻿ / 30.12972; 52.07806
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: เซพีดอน
อำเภอ: แฮมอยจอน
ตำบล: แฮมอยจอน
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 113 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แกลเอเยแอบบอซอบอด (เปอร์เซีย: قلعه عباس آباد) เป็นอดีตหมู่บ้านในตำบลแฮมอยจอน อำเภอแฮมอยจอน เทศมณฑลเซพีดอน จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 อดีตหมู่บ้านนี้มีประชากร 113 คนใน 29 ครัวเรือน ปัจจุบันถูกรวมเข้ากับเมืองแฮมอแชฮร์
แกซวีน

| แกซวีน |
| --- | --- |
เมือง
Shazdeh Hosein shrine
แกซวีนที่ตั้งเมืองแกซวีนในประเทศอิหร่าน
พิกัด: 36°16′N 50°00′E﻿ / ﻿36.267°N 50.000°E﻿ / 36.267; 50.000
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: แกซวีน
เทศมณฑล: แกซวีน
อำเภอ: กลาง
ความสูง: 1,800 เมตร (5,900 ฟุต)
ประชากร (ค.ศ. 2006)
 • ทั้งหมด: 349,821 คน
เขตเวลา: UTC+03:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+04:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แกซวีน (เปอร์เซีย: قزوین) เป็นเมืองหลักและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของจังหวัดแกซวีน ประเทศอิหร่าน จากข้อมูลประชากรในปี ค.ศ. 2006 มีประชากร 349,821 คน จาก 96,420 ครอบครัว ตั้งอยู่ห่างจากกรุงเตหะรานไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ 165 กิโลเมตร เป็นศูนย์กลางการคมนาคมที่สำคัญ ผลิตสิ่งทอ ทำแป้ง
เมืองนี้ก่อตั้งขึ้นเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 3–4 โดยราชวงศ์ซัสซานิก ในคริสต์ศวรรษที่ 7 ชาวมุสลิมได้เข้าปกครองทำให้มีความรุ่งเรือง ในคริสต์ศตวรรษที่ 8 กาหลิบฮารูนอัลรอซีดได้สร้างป้อมปราการล้อมรอบเมืองระหว่าง ค.ศ. 1548–1598 ได้สถาปนาเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรเปอร์เซียได้รับความเสียหายอย่างมากจากแผ่นดินไหวหลายครั้ง
| ด ค กเมืองหลักจังหวัดของประเทศอิหร่าน |
| --- | --- |
 แกซวีน  โกร์กอน  โกม  เคร์มอนชอฮ์  เคร์มอน  แคแรจ  โฆร์แรมอบอด  ชีรอซ  แชฮ์เรโคร์ด  ซอรี  ซอเฮดอน  เซมนอน  แซนจอน  แซแนนแดจ  เตหะราน  แทบรีซ  บีร์แจนด์  บูเชฮร์  แบนแดร์แอบบอส  โบจโนร์ด  แมชแฮด  แยซด์  ยอซูจ  แรชต์  อีลอม  เอสแฟฮอน  แอร์แดบีล  แอรอก  แอฮ์วอซ  โอรูมีเย  แฮแมดอน
แควอร์

| แควอร์ |
| --- | --- |
เมือง
สะพานประวัติศาสตร์แควอร์
แควอร์
พิกัด: 29°12′18″N 52°41′24″E﻿ / ﻿29.20500°N 52.69000°E﻿ / 29.20500; 52.69000
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: แควอร์
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 31,711  คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แควอร์ (เปอร์เซีย: کوار) เป็นเมืองและเมืองหลักในเทศมณฑลแควอร์ จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน ในสำมะโน พ.ศ. 2549 เมืองนี้มีประชากร 22,158 คนใน 4,753 ครัวเรือน
แกวอร์ (เทศมณฑลแทบรีซ)

| แกวอร์ |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
แกวอร์
พิกัด: 38°03′58″N 46°31′15″E﻿ / ﻿38.06611°N 46.52083°E﻿ / 38.06611; 46.52083
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: อาเซอร์ไบจานตะวันออก
เทศมณฑล: แทบรีซ
อำเภอ: กลาง
ตำบล: เมย์ดอนชอย
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 175 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แกวอร์ (เปอร์เซีย: گوار) เป็นหมู่บ้านในตำบลเมย์ดอนชอย อำเภอกลาง เทศมณฑลแทบรีซ จังหวัดอาเซอร์ไบจานตะวันออก ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 หมู่บ้านนี้มีประชากร 175 คนใน 45 ครัวเรือน
เอฆลีด

| เอฆลีด |
| --- | --- |
เมือง

เอฆลีดที่ตั้งเมืองเอฆลีดในประเทศอิหร่าน
พิกัด: 30°53′56″N 52°41′12″E﻿ / ﻿30.89889°N 52.68667°E﻿ / 30.89889; 52.68667
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: เอฆลีด
อำเภอ: กลาง
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 44,341 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
รหัสพื้นที่: 0752-422
เอฆลีด (เปอร์เซีย: اقليد) เป็นเมืองและเมืองหลักในเทศมณฑลเอฆลีด จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 เมืองนี้มีประชากร 49,709 คนใน 1,497 ครัวเรือน
แหล่งข้อมูลอื่น

پورتال شهرستان اقلید เก็บถาวร 2020-02-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เราะชีด-อัล-ดิน-ฮามาดานี

| เราะชีด-อัล-ดิน-ฮามาดานี رشیدالدین طبیب |
| --- | --- |
เกิด: ค.ศ. 1247
เสียชีวิต: ค.ศ. 1318
สัญชาติ: เปอร์เชีย
อาชีพ: แพทย์
ผลงานเด่น: “Jami al-Tawarikh” (บทรวมพงศาวดาร)
แบบแผนการกล่าวถึง: นักเขียน นักประวัติศาสตร์
ตำแหน่ง: แพทย์
แพทย์ - นักเขียน
เราะชีด-อัล-ดิน-ฮามาดานี หรือ เราะชีด-อัล-ดิน (เปอร์เซีย: رشیدالدین طبیب หรือ رشیدالدین فضل‌الله همدانی อังกฤษ: Rashid-al-Din Hamadani หรือ Rashid al-Din Tabib หรือ Rashid ad-Din Fadhlullah Hamadani) (ค.ศ. 1247 – ค.ศ. 1318) เป็นแพทย์ชาวเปอร์เชีย ที่มีเชื้อสายยิว เราะชีด-อัล-ดินเป็นนักเขียนผู้รู้รอบด้าน และนักประวัติศาสตร์ผู้เขียนตำราประวัติศาสตร์อิสลามเล่มสำคัญชื่อ “Jami al-Tawarikh” (บทรวมพงศาวดาร) เป็นภาษาเปอร์เซีย ซึ่งถือว่าเป็นงานชิ้นสำคัญของงานเขียนประวัติศาสตร์นิพนธ์  (historiography) และเป็นกุญแจสำคัญของเอกสารที่เกี่ยวกับจักรวรรดิข่านอิล (Ilkhanate) ของคริสต์ศตวรรษที่ 13 ถึง 14  ในปี ค.ศ. 1980 หนังสือวิจิตรเล่มนี้ที่เขียนเป็นภาษาอาหรับขายในการประมูลที่ซัทเธอร์บีส์แก่นัสเซอร์ เดวิด คาลิลิ เป็นจำนวนเงินทั้งสิ้น 850,000 ปอนด์ซึ่งเป็นราคาสูงสุดของหนังสือต้นฉบับภาษาอาหรับที่เคยขายกันมา
ความมีความรู้เหมือนสารานุกรมของอารายธรรมต่างๆ ตั้งแต่มองโกเลีย ไปจนถึงเมืองจีน เสต็ปป์สของยูเรเชียกลางไปจนถึงเปอร์เชีย ดินแดนอาหรับ และยุโรป ทำให้เราะชีด-อัล-ดินมีความข้อมูลโดยตรงเกี่ยวกับปลายสมัยมองโกล คำบรรยายในบทเขียนมีเนื้อหาที่ให้ความรู้เกี่ยวกับจักรวรรดิมองโกลที่เน้นในด้านการค้า และบรรยากาศของการแลกเปลี่ยนความรู้ทางวัฒนธรรมและศาสนา ที่เป็นบ่อเกิดของการเผยแพร่ความรู้ความคิดต่างๆ จากตะวันออกมาสู่ตะวันตกและในทางกลับกัน
นักประวัติศาสตร์มอร์ริส รอสซาบีสรรเสริญเราะชีด-อัล-ดินว่าเป็น “บุคคลสำคัญที่สุดในเปอร์เชียระหว่างสมัยการปกครองของมองโกล”
ดูเพิ่ม

จักรวรรดิมองโกล
ศาสนามาณีกีแบบจีน

| มาณีกีแบบจีน |
| --- | --- |
摩尼教
ภาพแขวนรูปพระมณีศิลปะจีนเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 14-15
ภาษา: จีน
สาขาของ: ศาสนามาณีกี
แยกออก: พุทธนิกายสุขาวดี, ลัทธิบัวขาว
ชื่ออื่น: เม้งก่า
ศาสนามาณีกีแบบจีน (จีน: 摩尼教; พินอิน: Móníjiào; เวด-ไจลส์: Mo2-ni2 Chiao4; แปลตรงตัว: "ศาสนาของหม่อหนี") หรือเป็นที่รู้จักตามสำเนียงแต้จิ๋วว่า เม้งก่า สำเนียงฮกเกี้ยนออกเสียงว่า เบ่งก่าว (จีน: 明教; พินอิน: Míngjiào; เวด-ไจลส์: Ming2-Chiao4; แปลตรงตัว: "ศาสนาแห่งแสงสว่าง") ในวรรณกรรมแปลเป็น พรรคจรัส หรือ นิกายเรืองโรจน์ ก็ว่า เป็นศาสนามาณีกีรูปแบบหนึ่งซึ่งตกทอดและได้รับการนับถือจากศาสนิกชนจีนผ่านการค้ากับโลกตะวันตกผ่านการพาณิชยนาวีและผ่านเส้นทางสายไหม พร้อม ๆ กับศาสนาคริสต์นิกายเนสเทอเรีย ซึ่งได้รับมาตั้งแต่ช่วงก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 9 ดังปรากฏหลักฐานเอกสารตุนหวงในถ้ำมั่วเกา
ศาสนามาณีกีแบบจีนเป็นศาสนาที่มีลักษณะแบบเอกเทวนิยม มุ่งมาดปรารถนาให้บูชาพระเจ้าเพียงองค์เดียวเรียกว่า ซ่างตี้ (上帝 "มหาเทพ"), หมิงซุน (明尊 "ผู้สว่างไสว") หรือเจินเฉิน (真神 "ผู้เที่ยงแท้") พวกเขาเชื่อว่าพระเจ้าเป็นพระผู้สร้างสิ่งต่าง ๆ จากจิตวิญญาณที่มีชีวิตของพระองค์เอง ก่อให้เกิดสรรพสิ่งที่มีชีวิตเช่นมนุษย์ ซึ่งรวมไปถึงพระมณี (摩尼) ซึ่งเป็นศาสดา ต่อมาได้มีการรับความเชื่อนอกศาสนาเข้ามาผสานจนมีรูปแบบเป็นของตนเอง รวมทั้งส่งอิทธิพลก่อให้เกิดศาสนาใหม่ขึ้น เช่น ลัทธิเมตไตรยและลัทธิบัวขาว และในขณะเดียวกันศาสนามาณีกีเองกลับกลืนกลายไปกับศาสนาพุทธและลัทธิเต๋าที่เฟื่องฟูกว่า หลังการปราบปรามศาสนาต่างด้าวเป็นต้นมา ศาสนามาณีกีก็อ่อนอิทธิพลลงและสูญหายไปในคริสต์ศตวรรษที่ 14 ปัจจุบันมีศาสนิกชนจำนวนหนึ่งอ้างว่ายังนับถือศาสนามาณีกีหรือเม้งก่าอยู่
แม้ศาสนามาณีกีแบบจีนสูญหายไปแล้ว แต่ปัจจุบันยังคงหลงเหลือจารีต ประเพณี และวัตรปฏิบัติของศาสนามาณีกีแบบจีนให้เห็นอยู่ เช่น การสวมชุดขาว หรือแม้แต่การรับประทานอาหารเจของชาวไทยเชื้อสายจีนในประเทศไทย
ศัพทมูลวิทยา

เม้งก่า ในสำเนียงแต้จิ๋ว หรือ หมิงเจี้ยว ในสำเนียงจีนกลาง มาจาก หมิง หรือ เม้ง (明) แปลว่า แสง กับ เจี้ยว หรือ ก่า (教) แปลว่า ศาสนา เมื่อรวมกันจะมีความหมายว่า ศาสนาแห่งแสง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ถาวร สิกขโกศล อธิบายไว้ว่า "...ลัทธิเม้งก้ารับความเชื่อเรื่องเทพแห่งแสงสว่าง (ความดี) และเทพแห่งความมืด (ความชั่ว) ไปเป็นหลักคำสอนพื้นฐาน คำว่า ‘เม้ง’ อันเป็นชื่อลัทธิแปลว่า ‘แสงสว่าง’ เกิดจากอักษร ‘พระอาทิตย์’ (日) กับ ‘พระจันทร์’ (月) ผสมกันเป็น ‘เม้ง’ (明) ลัทธินี้จึงมีพิธีไหว้พระอาทิตย์ไหว้พระจันทร์…"
พจนานุกรมศัพท์ศาสนาของจีน ให้ความหมายไว้สองอย่าง ดังนี้
องค์กรลับทางศาสนาที่สืบเนื่องมาจากศาสนามาณีกีที่มีศาสนาพุทธและลัทธิเต๋ามาประสม
ศาสนาของพระมณี
ในวรรณกรรมจีนที่แปลเป็นภาษาไทย จะเรียกว่า พรรคจรัส หรือ นิกายเรืองโรจน์
ประวัติ > ราชวงศ์ถัง

ศาสนามาณีกีเผยแผ่สู่ดินแดนจีนในยุคราชวงศ์ถัง ผ่านประชาคมผู้อพยพจากเอเชียกลาง แหล่งข้อมูลบางแห่งระบุว่าศาสนามาณีกีเผยแผ่ครั้งแรกใน ค.ศ. 694 แต่แท้จริงแล้ว มีการเผยแผ่เกิดขึ้นเร็วกว่าที่ระบุไว้มาก เพราะในเอกสารของชาวมาณีกีระบุว่ามีการเผยแผ่ศาสนาครั้งแรกในรัชกาลจักรพรรดิถังเกาจง (ค.ศ. 649–683) ต่อมาคณะศิษย์ของบิชอปโมซักแห่งมีฮร์ออร์แมซด์ (Mihr-Ohrmazd) ได้เดินทางไปยังประเทศจีนและได้เข้าเฝ้าจักรพรรดินีบูเช็กเทียน พวกเขานำหนังสือ ชาฮ์ปูรากัน (เปอร์เซีย: شاپورگان) มาเผยแพร่ และกลายเป็นเอกสารมาณีกีที่ได้รับความนิยมมากที่สุดฉบับหนึ่ง
ค.ศ. 731 จักรพรรดิถังซวนจงมีพระราชโองการให้ชาวมาณีกีสรุปคำสอนทางศาสนาของตนเอง เพราะเป็นศาสนาต่างด้าว คือเอกสาร สรุปพิธีกรรมและคำสอนของพระมณีพุทโธภาสจากตุนหวง (敦煌本摩尼光佛教法仪略的) ผลปรากฏว่า พระมณีคือผู้ตื่นจากแสงสว่าง จากข้อความนี้บ่งว่าพระมณีคือการกลับชาติมาเกิดของเล่าจื๊อ ศาสดาของลัทธิเต๋า เพราะในขณะนั้นชาวมาณีกีมีปัญหากระทบกระทั่งกับพุทธศาสนิกชนชาวจีน แต่คงสัมพันธภาพอันดีกับลัทธิเต๋าแทน สอดคล้องกับเอกสารลัทธิเต๋าคือ ฮว่าหูจิง (化胡經 "คัมภีร์เปลี่ยนศาสนาของพวกอนารยชน") ที่ระบุว่าเล่าจื๊อกลับชาติมาเกิดเป็นพระมณี เพื่อเผยแผ่ศาสนาแก่ชาวตะวันตก ซึ่งขณะนั้นจีนมองว่าเป็นพวกอนารยชน
ขณะที่รัฐข่านอุยกูร์รับศาสนามาณีกีจากชาวซอกเดีย จนกระทั่งเบอกือ คากัน (牟羽可汗; ค.ศ. 759–780) ซึ่งเป็นเจ้าผู้ครองทรงเปลี่ยนไปนับถือศาสนามาณีกีใน ค.ศ. 763 หลังสนทนาธรรมกับนักบวชมาณีกีได้เพียงสามวัน และทรงยกย่องเป็นศาสนาประจำชาติ ทำให้สำนักงานใหญ่ของศาสนามาณีกีในบาบิโลนส่งนักบวชระดับสูงไปประจำที่ดินแดนของชาวอุยกูร์ แต่ก็ยังเป็นรองศาสนาพุทธที่ทรงอิทธิพลในดินแดนแถบนั้นมาช้านาน ในช่วงเวลาที่ชาวจีนและชาวอุยกูร์ยังปรองดองกันอยู่ ราชวงศ์ถังผ่อนคลายข้อจำกัดบางประการแก่ชาวอุยกูร์ อนุญาตให้ชาวอุยกูร์ก่อสร้างอารามมาณีกีตามหัวเมืองต่าง ๆ ได้แก่ ฉางอาน (长安) ลั่วหยาง (洛阳) เช่าซิง (绍兴) หยางโจว (扬州) หนานจิง (南京) และจิงโจว (荆州) โดยอารามมาณีกีแห่งแรกถูกสร้างใน ค.ศ. 768
แต่ความเจริญรุ่งเรืองของศาสนามาณีกีกลับสะดุดลง เมื่อรัฐข่านอุยกูร์พ่ายสงครามแก่ชาวคีร์กีซใน ค.ศ. 840 ศาสนามาณีกีจึงย้ายศูนย์กลางศาสนาไปที่อื่น และเริ่มเกิดความไม่พอใจคนต่างด้าวที่ไม่ใช่คนจีน ศาสนามาณีกีซึ่งเป็นศาสนาของคนต่างด้าวจึงถูกปราบปรามและถูกห้ามนับถืออย่างเป็นทางการหลังเหตุการณ์การต่อต้านและประหารพุทธศาสนิกชนครั้งใหญ่ในรัชกาลจักรพรรดิถังอู่จงเมื่อ ค.ศ. 847 โดยรัฐบาลจะริบทรัพย์สินทั้งหมดในศาสนสถาน มีการเผาทำลายวัด เผาพระคัมภีร์ สังหารนักบวชและฆราวาส แต่ที่โหดร้ายที่สุดคือกรณีประหารนักพรตหญิงของมาณีกีจำนวน 70 รูปที่ฉางอาน ต่อมารัฐบาลมีคำสั่งให้นักบวชมาณีกีสวมชุดฮั่นฝูตามธรรมเนียมจีน เพราะชุดดั้งเดิมของนักบวชนั้นเป็นชุดคนต่างด้าว และมีอีกกรณีที่รัฐบาลมีคำสั่งให้นักบวชมาณีกีแต่งกายแบบเดียวกับพระสงฆ์ในศาสนาพุทธ นักบวชมาณีกีซึ่งไว้ผมยาวต้องโกนศีรษะทั้งหมด ประมาณการกันว่าชาวมาณีกีมากกว่าครึ่งหนึ่งถูกสังหารจากการกดขี่ศาสนาครั้งใหญ่นี้ และสองปีหลังเหตุการณ์ข่มเหงทางศาสนา รัฐบาลประกาศปิดประเทศและต่อต้านชาวต่างชาติ ทำให้ศาสนามาณีกีต้องอยู่อย่างหลบซ่อน ไม่สู้รุ่งเรืองดังเก่าก่อน นักบวชมาณีกีซึ่งเป็นคนต่างด้าวถูกประหาร บ้างก็ลี้ภัยไปถิ่นอื่น หลังจากนั้นได้มีชาวจีนสืบศาสนาเป็นนักบวชแล้วลี้ภัยไปยังมณฑลฝูเจี้ยน เพื่อหลบหนีการข่มเหงจากจีนตอนเหนือ พวกเขาลงหลักปักฐานที่เมืองเฉวียนโจว ทำให้เมืองนั้นกลายเป็นศูนย์กลางของศาสนามาณีกีในจีนช่วงราชวงศ์ซ่ง เมื่อศาสนามาณีกีเสื่อมอิทธิพลลงก็แปรสภาพเป็นลัทธิเม้งก่าที่รับอิทธิพลจากศาสนาพุทธและเต๋าสูงขึ้น
ประวัติ > ราชวงศ์ซ่งและหยวน

ชาวมาณีกีก่อการกบฏต่อต้านรัฐบาลราชวงศ์ซ่ง ทำให้ชาวมาณีกีถูกจักรพรรดิทุกรัชกาลพากันข่มเหงคะเนงร้ายอยู่เสมอ ข้าราชการขงจื๊อก็ไม่สนใจชาวมาณีกี และเรียกชาวมาณีกีว่า "พวกมังสวิรัติผู้บูชาปีศาจ" (食菜事魔) เพราะศาสนิกชนมาณีกีล้วนนุ่งขาวห่มขาว กินมังสวิรัติตามศาสดา บูชาพระอาทิตย์และพระจันทร์ เคารพเตียวก๊กและศาสดามณี ลัทธิเม้งก่ามักมีส่วนร่วมในการสนับสนุนกการกบฎต่อต้านรัฐบาลเสมอ ทั้งยังมีการแปลงคำสอนให้ศาสนิกชนต่อต้านอำนาจที่ไม่ชอบธรรม ทำให้เม้งก่าถูกเพ่งเล็งและปราบปรามมาตลอด ด้วยเหตุนี้องค์กรของเม้งก่าจึงดำเนินการอย่างลับ เพราะราชสำนักไม่ชอบพอการดำรงอยู่ของเม้งก่านัก
ครั้นเข้าสู่ยุคราชวงศ์หยวน ศาสนามาณีกีเฟื่องฟูขึ้น แม้ราชวงศ์หยวนจะยกย่องศาสนาพุทธแบบทิเบตนิกายสักยะขึ้นเป็นศาสนาประจำชาติโดยพฤตินัยก็ตาม ดังปรากฏการรังสรรค์ภาพจักรวาลวิทยาตามความเชื่อของศาสนามาณีกีซึ่งทำจากผ้าไหมแบบแขวนหลงเหลือมาจนถึงปัจจุบัน ได้แก่ จักรวาลวิทยามาณีกี (摩尼教宇宙圖) และ คำเทศนาและคำสอนเรื่องความรอดของพระมณี (冥王聖幀 "ม้วนคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ของยมราช") ปัจจุบันผืนผ้าไหมทั้งสองผืนถูกจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ในประเทศญี่ปุ่น ศาสนามาณีกีหรือเม้งก่ามีส่วนร่วมในการสนับสนุนจู หยวนจาง (朱元璋) เป็นผู้นำการปฏิวัติโค่นล้มราชวงศ์หยวนและก่อตั้งราชวงศ์หมิงได้สำเร็จ ฌัก แฌร์เน (Jacques Gernet) นักจีนวิทยาชาวฝรั่งเศส สันนิษฐานว่าชื่อราชวงศ์หมิงที่แปลว่าแสงสว่างนี้ คงรับอิทธิพลมาจากลัทธิเม้งก่า
ประวัติ > สูญหาย

ศาสนามาณีกีแบบจีนหรือเม้งก่ายังคงดำรงอยู่ แม้หลงเหลือศาสนิกชนจำนวนไม่มากโดยเฉพาะทางตอนใต้ของประเทศ แต่ศาสนามาณีกีส่งอิทธิพลศาสนาพื้นบ้านจีนก่อให้เกิดเป็นลัทธิใหม่ เช่น ลัทธิเมตไตรย (弥勒教) และลัทธิบัวขาว (白蓮教) ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14 เป็นต้นมา ศาสนิกชนมาณีกีแบบจีนเริ่มปฏิบัติศาสนกิจร่วมกับพุทธศาสนิกชนนิกายสุขาวดี ซึ่งเป็นมหายานรูปแบบหนึ่ง จนชาวมาณีกีไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่างศาสนาทั้งสองได้ ศาสนามาณีกีก็อ่อนอิทธิพลลงและสูญหายไปในคริสต์ศตวรรษที่ 14 นั้นเอง
ปัจจุบันมีการอ้างว่ายังมีศาสนิกชนมาณีกีแบบจีนอาศัยอยู่มณฑลทางใต้ของจีนโดยเฉพาะเมืองเฉวียนโจว แถบวัดเฉ่าอัน (草庵 "สำนักชีมุงจาก") ซึ่งเป็นที่ตั้งของศาสนสถานของศาสนามาณีกีที่ถูกดัดแปลงเป็นพุทธสถาน ยังหลงเหลือเพียงแห่งเดียวมาจนถึงทุกวันนี้