อาการกลัวแมงมุม
สาเหตุ > เชิงวิวัฒนาการ

เหตุผลเชิงวิวัฒนาการของโรคกลัวยังคงไม่ปรากฏแน่ชัด มุมมองหนึ่งซึ่งยึดถือกันมากในศาสตร์จิตวิทยาวิวัฒนาการ คือการมีอยู่ของแมงมุมมีพิษนำไปสู่วิวัฒนาการของความกลัวแมงมุม หรือทำให้ความกลัวแมงมุมเกิดขึ้นได้ง่ายเป็นพิเศษ ความรุนแรงของอาการกลัวแมงมุมมีความแตกต่างกันไปเช่นเดียวกับลักษณะอื่น ๆ โดยผู้ที่กลัวรุนแรงจะจัดอยู่ในกลุ่มโรคกลัวแมงมุม เนื่องจากแมงมุมมีขนาดค่อนข้างเล็ก พวกมันจึงไม่เข้าเกณฑ์เป็นภัยคุกคามในอาณาจักรสัตว์ ซึ่งมีขนาดเป็นปัจจัยหนึ่ง แต่แมงมุมอาจมีพิษที่มีผลกระทบทางการแพทย์ และ/หรือมีขน (setae) ที่ทำให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังได้ อย่างไรก็ตาม โรคกลัวมักเป็นความกลัวที่ไร้เหตุผลมากกว่าความกลัวที่มีเหตุผล
ในสภาพแวดล้อมยุคดึกดำบรรพ์ ผู้ป่วยโรคกลัวแมงมุมได้เปรียบเล็กน้อยในแง่การอยู่รอดเมื่อเทียบกับคนกลุ่มที่ไม่กลัวแมงมุม เพราะการตรวจดูให้แน่ใจว่าสภาพแวดล้อมของพวกเขาปลอดแมงมุมทำให้พวกเขามีความเสี่ยงที่จะถูกแมงมุมกัดน้อยกว่า[ต้องการอ้างอิง] อย่างไรก็ตาม การกลัวแมงมุมมากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับสิ่งมีชีวิตอื่นที่อาจเป็นอันตราย ซึ่งอยู่ในสภาพแวดล้อมของการปรับตัวเชิงวิวัฒนาการของโฮโม เซเปียนส์ อาจเป็นข้อด้อยได้เช่นกัน[ต้องการอ้างอิง]
ในหนังสือ The Handbook of the Emotions (1993) นักจิตวิทยา อาร์เน โอห์แมน (Arne Öhman) ศึกษาการจับคู่สิ่งเร้าที่ไม่ได้วางเงื่อนไขกับสิ่งเร้าที่เป็นกลางซึ่งเชื่อมโยงกับการตอบสนองต่อความกลัวที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการ (งูและแมงมุม) เทียบกับสิ่งเร้าที่เป็นกลางซึ่งไม่เชื่อมโยงกับการตอบสนองต่อความกลัวที่เกี่ยวข้องกับวิวัฒนาการ (เห็ด ดอกไม้ วัตถุรูปทรงหลายหน้า อาวุธปืน ปลั๊กไฟและเต้ารับไฟ) โดยการทดลองในมนุษย์พบว่าสำหรับโรคกลัวงู (ophidiophobia) และโรคกลัวแมงมุม การจับคู่เดียวเพียงครั้งเดียวก็สามารถทำให้เกิดการตอบสนองที่ถูกวางเงื่อนไขได้ ในขณะที่โรคกลัวเชื้อรา (mycophobia) โรคกลัวดอกไม้ (anthophobia) โรคกลัววัตถุรูปทรงหลายหน้า อาวุธปืน ปลั๊กไฟและเต้ารับไฟจำเป็นต้องมีการจับคู่หลายครั้ง และพฤติกรรมจะยุติลงหากไม่มีการวางเงื่อนไขต่อเนื่อง ในขณะที่การวางเงื่อนไขในโรคกลัวงูและโรคกลัวแมงมุมที่จะคงอยู่ถาวร
จิตแพทย์ แรนโดล์ฟ เอ็ม. เนสเซ่ (Randolph M. Nesse) ตั้งข้อสังเกตว่า ในขณะที่การวางเงื่อนไขการตอบสนองต่อความกลัวที่มีต่อวัตถุอันตรายที่แปลกใหม่ในเชิงวิวัฒนาการ เช่น ปลั๊กไฟและเต้ารับไฟ สามารถเป็นไปได้ แต่การวางเงื่อนไขจะเกิดขึ้นช้ากว่า เนื่องจากสิ่งเร้านั้นไม่เคยเชื่อมโยงกับความกลัวมาก่อน นอกจากนี้ ยังมีข้อสังเกตเพิ่มเติมว่าการเน้นย้ำถึงความเสี่ยงจากการขับรถเร็วและการเมาแล้วขับในการอบรมผู้ขอรับใบอนุญาตขับรถเพียงอย่างเดียวไม่สามารถป้องกันอุบัติเหตุบนท้องถนนได้ และเกือบหนึ่งในสี่ของการเสียชีวิตของผู้คนอายุระหว่าง 15 ถึง 24 ปีในสหรัฐอเมริกา ใน ค.ศ.2014 มีสาเหตุมาจากอุบัติเหตุบนท้องถนน เนสเซ่ จิตแพทย์ ไอแซก มาร์ค (Isaac Marks) และนักชีววิทยาวิวัฒนาการ จอร์จ คริสโตเฟอร์ วิลเลียมส์ (George C. Williams) ได้ตั้งข้อสังเกตว่าผู้ที่มีการตอบสนองบกพร่องอย่างมีแบบแผนต่อการปรับตัวเชิงจิตวิทยาต่าง ๆ (เช่น โรคกลัวแมงมุม โรคกลัวงู โรคกลัวการหกล้ม (basophobia)) มักจะประมาทและมีแนวโน้มที่จะประสบอุบัติเหตุซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้มากกว่า และได้เสนอว่าโรคกลัวดังกล่าวควรจัดอยู่ในประเภท "โรคไร้ซึ่งความกลัว" (hypophobia) เนื่องจากผลของยีนเห็นแก่ตัว (selfish gene) ที่พยายามทำสำเนาแพร่กระจายตนเองให้มากที่สุด
การศึกษาวิจัยใน ค.ศ. 2001 พบว่าผู้คนสามารถค้นหาภาพแมงมุมท่ามกลางภาพดอกไม้และเห็ดได้รวดเร็วกว่าการค้นหาภาพดอกไม้หรือเห็ดท่ามกลางภาพแมงมุม นักวิจัยเสนอว่าเป็นเพราะการตอบสนองต่อแมงมุมอย่างรวดเร็วมีความสัมพันธ์กับวิวัฒนาการของมนุษย์มากกว่า