หม่อมเป็ดสวรรค์
เนื้อเรื่อง > ช่วงต้น

ตอนต้นของเรื่องเริ่มจากการอธิบายความเป็นมาของหม่อมสุดและหม่อมขำ ซึ่งเป็นตัวละครหลัก โดยให้ข้อมูลเพียงว่าทั้งสองเคยรับราชการเป็นบาทบริจาริกาหรือนางห้ามในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ จนกระทั่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลเสวยทิวงคต ทั้งสองจึงตกพุ่มหม้าย และเริ่มสานสัมพันธ์แบบหญิงรักหญิง หรือที่เรียกว่า "เล่นเพื่อน" ดังปรากฏในกลอน ความว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ๏ จะกล่าวถึงหม่อมสุดนุชนาฏ |  | เป็นข้าบาทพระราชวังบวรสถาน |
| เป็นหม่อมห้ามขึ้นระวางนางอยู่งาน |  | ครั้นเสด็จเข้าพระนิพพานล่วงลับไป |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| คิดถึงพระเดชพระคุณให้มุ่นหมก |  | แสนเศร้าเปล่าอกตกเป็นหม้าย |
| ได้แต่เห็นหน้าหม่อมขำคอยช้ำใจ |  | รักใคร่แนบข้างไม่ห่างทรวง |
ต่อมาหม่อมสุดได้โอนย้ายไปรับราชการอยู่ในพระบรมมหาราชวัง หรือที่เรียกว่า "พระวังหลวง" ในพระตำหนักของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ที่เรียกกันว่า "พระตำหนักใหญ่" ภายหลังหม่อมสุดได้ชักชวนให้หม่อมขำมาทำงานอยู่ในพระวังหลวงด้วยกัน ที่สุดหม่อมขำได้ถวายตัวต่อพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้หม่อมขำไปรับราชการอยู่ที่พระตำหนักใหญ่ด้วยกันกับหม่อมสุด ชีวิตใหม่ในพระตำหนักใหญ่ของหม่อมสุดและหม่อมขำนั้นไปได้สวย เพราะกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพโปรดปรานทั้งคู่ โดยระบุในกลอนว่า "ในเสด็จใช้นางอย่างผู้ดี" และกล่าวอีกว่าหม่อมขำได้แต่งตัวสวยเหมือนสาวน้อยอยู่ตลอด กระนั้นหม่อมขำนั้นเสียฟันไปแล้วหลายซี่ จึงต้องใส่ฟันปลอมที่ทำจากกะลามะพร้าว ปรากฏในกลอน ความว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ฝ่าพระบาทจึ่งพระราชทานนาม |  | ยกจากห้ามขึ้นเป็นจอมเรียกหม่อมเป็ด |
| ริมฝีปากสู้เอากระเหม่าเช็ด |  | ในเสด็จใช้นางอย่างผู้ดี |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| หมั่นผัดพักตร์ผิวผ่องละอองหน้า |  | แต่ทันตาอันตรายไปหลายซี่ |
| ประจงจัดตัดกะลาที่หนาดี |  | ใส่เข้าที่แทนฟันทุกอันไป |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ที่ไม่รู้ดูเหมือนกับสาวน้อย |  | กระชดกระช้อยเจรจาอัชฌาสัย |
| คุณสุดสุดสวาทจะขาดใจ |  | แต่เวียนไปเวียนมาทุกราตรี |
ข้างหม่อมสุดเองก็เป็นคนรู้หนังสือดี มีฝีปากดี มีไหวพริบในเชิงกาพย์กลอน ผู้แต่งได้กล่าวชมเชยหม่อมสุดว่าเก่งกว่านักเลงกลอนที่เป็นชายบางคน ไว้ว่า "ถึงนายแฟงนายคงครูสู้ไม่ได้" กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพจึงให้หม่อมสุดอ่านหนังสือพระราชนิพนธ์ก่อนบรรทมเป็นประจำทุกคืน แต่หม่อมสุดนั้นชอบเล่นเพื่อนกับหม่อมขำ มีคืนหนึ่งหม่อมสุดอ่านหนังสือพระราชนิพนธ์ถวายกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ สำคัญว่าเจ้านายบรรทมแล้ว ก็ดับเทียนเอาผ้าคลุมกอดจูบกับหม่อมขำชุลมุนวุ่นวายอยู่ที่ปลายพระบาท ขณะนั้นกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพยังไม่บรรทม และทอดพระเนตรเห็นพฤติการณ์ของทั้งคู่ พระองค์จึงประทานชื่อแก่หม่อมสุดว่า "คุณโม่ง" เพราะนำผ้ามาคลุมโปงเล่นเพื่อน ส่วนหม่อมขำเองก็ชอบเดินส่ายกิริยาเหมือนเป็ด จึงพระราชทานนามว่า "หม่อมเป็ด" ดังปรากฏในกลอน ความว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ครั้นพระองค์ทรงพลิกพระกายกลับ |  | หมายว่าพระบรรทมหลับสนิทนิ่ง |
| ก็สมจิตคิดไว้ใจประวิง |  | ก็คลานชิงกันขยับดับเทียนชัย |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| เข้าชุลมุนวุ่นวายอยู่ปลายพระบาท |  | ก็คิดคาดเอาว่าคนหาเห็นไม่ |
| จึ่งกระทำเอาแต่อำเภอใจ |  | ด้วยแสงไฟมืดมิดไม่มีโพลง |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| กระซุบกระซิบซุ่มกายอยู่ปลายพระบาท |  | อุตลุดอุดจาดทำอาจโถง |
| เอาเพลาะหอมกรอมหุ้มกันคลุมโปง |  | จึ่งเรียกว่าคุณโม่งแต่นั้นมา |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ข้างหม่อมเป็ดเสด็จท่านโปรดปราน |  | ได้ประทานเปลี่ยนนามตามยศถา |
| เพราะเดินเหินโยกย้ายส่ายกิริยา |  | จึ่งชื่อว่าหม่อมเป็ดเสด็จประทาน |