stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต)
บันทึกวีดิทัศน์

"ทิศทางการสอนศีลธรรมในยุคปัจจุบัน"
พระธรรมโกศาจารย์ เยือนสหภาพพม่า ถวายสมณศักดิ์ที่ อัคคมหาสัทธัมมโชติกะธชะ แก่พระธรรมโกศาจารย์
พระธรรมโกศาจารย์ เยือนประเทศอียิปต์ พบผู้นำศาสนาอิสลามอย่างเป็นทางการ นับเป็นประวัติศาสตร์ครั้งแรกของคณะสงฆ์ไทย
บทความจากสื่อสารมวลชน

อธิการบดีมจร."จี้พระนักเผยแผ่อย่ามัวแต่จำวัด"
วิสาขบูชาโลก ดึงคนเข้าใกล้ธรรม
ปาฐกถาพระธรรมโกศาจารย์ ชี้ "งานวิจัยคุณธรรม" ใช้ประโยชน์ได้จริง
พระเจ้าลำพูนไชย

|   พระเจ้าลำพูนไชยบุญมา |
| --- | --- |
 พระเจ้าลำพูนไชย

พระเจ้านครลำพูน
ครองราชย์: 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2359 - 25 มีนาคม พ.ศ. 2370
รัชสมัย: 10 ปี 9 เดือน 27 วัน
รัชกาลก่อนหน้า: พระยาคำฟั่น
รัชกาลถัดไป: พระยาน้อยอินท์
ประสูติ: พ.ศ. 2303
พิราลัย: 25 มีนาคม พ.ศ. 2370 (67 ปี)
พระราชบุตร: 5 พระองค์
พระเจ้าลำพูนไชย
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
พระบิดา: เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว
พระมารดา: เจ้าจันทา
พระเจ้าลำพูนไชย (พ.ศ. 2303 - พ.ศ. 2370) เป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูนพระองค์ที่ 2 ครองราชย์ในระหว่างปี พ.ศ. 2358 ถึงปี พ.ศ. 2370 เป็นหนึ่งในเจ้าเจ็ดตนต้นราชวงศ์ทิพย์จักร และทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครที่ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเลื่อนพระเกียรติยศขึ้นเป็น  "พระเจ้าประเทศราช"  องค์ที่ 3 (20 พฤษภาคม พ.ศ. 2369 - 25 มีนาคม พ.ศ. 2370) ในรัชสมัย รัชกาลที่ 3
พระประวัติ

พระเจ้าลำพูนไชย หรือ พระเจ้านครลำพูนบุญมา มีพระนามเดิมว่า เจ้าบุญมา ประสูติเมื่อปีมะโรง พ.ศ. 2303 เป็นพระราชโอรสพระองค์เล็กในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว มีพระเชษฐาและพระขนิษฐา รวม 10 พระองค์ (หญิง 3 ชาย 7) (เจ้าชายทั้ง 7 พระองค์ได้ทรงช่วยกันต่อสู้อริราชศัตรูขยายขอบขัณฑสีมาล้านนาออกไปอย่างเกรียงไกร เป็นเหตุให้มีพระสมัญญาว่า "เจ้าเจ็ดตน") มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
พระเจ้ากาวิละ พระเจ้านครเชียงใหม่ องค์ที่ 1 และเป็นพระยานครลำปาง องค์ที่ 3
พระยาคำโสม พระเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4
พระยาธรรมลังกา พระเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 2
พระเจ้าดวงทิพย์ พระเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 5
เจ้าศรีอโนชา พระอัครชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
เจ้าหญิงสรีวัณณา (ถึงแก่พิราลัยแต่เยาว์)
พระยาอุปราชหมูล่า
พระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 และ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1
เจ้าหญิงสรีบุญทัน (พิราลัยแต่เยาว์)
พระเจ้าลำพูนไชย พระเจ้านครลำพูน องค์ที่ 2
ในปี พ.ศ. 2317 พระยาบุญมา ได้รับพระราชทานอาชญาสิทธิ์เป็นพระยาราชวงศ์
พระราชโอรสและราชธิดา

พระเจ้าลำพูนไชย มีพระราชโอรสและราชธิดา รวม 6 พระองค์ ดังนี้
เจ้าจอมจน (เสียจริต)
พระยาคำตัน
พระยาน้อยลังกา
เจ้าคำเที่ยง สมรสกับเจ้าน้อยขัติยะวงศ์ เจ้าหลวงเมืองตาก
เจ้ารินคำ
เจ้าอินทวิไชย หรือเจ้าหลวงอินต๊ะ เจ้าหลวงเมืองเชียงแสน
พระยาคำโสม

| พระยาคำโสม |
| --- | --- |

พระยานครลำปาง
ครองราชย์: พ.ศ. 2329 — พ.ศ. 2337
รัชสมัย: 9 ปี
ก่อนหน้า: พระยากาวิละ
ถัดไป: พระเจ้าดวงทิพย์
กษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
อุปราช: พระยาดวงทิพย์

ประสูติ: พ.ศ. 2287
พิราลัย: พ.ศ. 2337 (50 ปี)
ราชเทวี: เจ้าปทุมมาราชเทวี เจ้าจันทรา เจ้าจอมแก้ว
พระบุตร: 12 องค์
ราชสกุล: ณ ลำปาง
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
พระบิดา: เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว
พระมารดา: เจ้าจันทา
ศาสนา: เถรวาท
พระยาคำโสม (พ.ศ. 2287 — พ.ศ. 2337) หรือ เจ้าคำสม เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4 เป็นหนึ่งในเจ้าเจ็ดตน และเป็นราชบุตรองค์ที่ 2 ของเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว ได้ครองนครลำปางสืบต่อจากพระเชษฐา คือพระเจ้ากาวิละ ในระหว่างปี พ.ศ. 2329-2337 ถึงแก่กรรมขณะอายุได้ 50 ปี
พระประวัติ

พระยาคำโสม เกิดเมื่อปีชวด พ.ศ. 2287 มีเจ้าพี่เจ้าน้องรวม 10 องค์ หญิง 3 ชาย 7 เจ้าชายทั้ง 7 พระองค์ได้ทรงช่วยกันต่อสู้อริราชศัตรูขยายขอบขัณฑสีมาล้านนาออกไปอย่างเกรียงไกร เป็นเหตุให้มีพระสมัญญาว่า "เจ้าเจ็ดตน" มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
พระเจ้ากาวิละ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 1 และเป็นเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 3 ในทิพย์จักราธิวงศ์
พระยาคำโสม เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4
พระยาธรรมลังกา เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 2
พระเจ้าดวงทิพย์ เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 5
เจ้าศรีอโนชา พระอัครชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
เจ้าหญิงสรีวัณณา (ถึงแก่กรรมแต่เยาว์)
พระยาอุปราชหมูล่า พระราชมหาอุปราชานราธิบดีศรีสุวรรณฝ่ายหน้าหอคำนครลำปาง
พระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 และ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1
เจ้าหญิงสรีบุญทัน (ถึงแก่กรรมแต่เยาว์)
พระเจ้าบุญมา พระเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 2
พระเจ้าคำโสม อภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงปทุมมา ต่อมาคือ แม่เจ้าปทุมมาราชเทวี และมีชายาอีกหลายพระองค์ อาทิ แม่เจ้าจันทรา แม่เจ้าจอมแก้ว
ราชโอรส-ธิดา

พระเจ้าคำโสม มีราชโอรสหลายองค์ องค์ที่ได้ขึ้นครองนคร ได้แก่
พระยาไชยวงศ์ เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 6 เป็นโอรสองค์ที่ 1
พระยาขัติยะ เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 7 เป็นโอรสองค์ที่ 2
พระยาน้อยอินท์ เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 8 และเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 3 เป็นโอรสองค์ที่ 3
เจ้าราชวงศ์ (คำแสน ณ ลำปาง), เจ้าราชวงศ์นครลำปาง
พระยาประเทศอุตรทิศ (พุทธวงศ์) (เจ้าน้อยพุทธวงศ์ ณ ลำปาง) เจ้าเมืองพะเยา องค์ที่ 1
เจ้าวรญาณรังษี เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 9 เป็นโอรสองค์ที่ 4
เจ้าหลวงมหายศ (เจ้าน้อยมหายศ  ณ ลำปาง), พระญาประเทศอุดรทิศ เจ้าเมืองพะเยา องค์ที่ 2
เจ้าราชวงศ์แก้วมนุษย์ ณ ลำปาง, เจ้าราชวงศ์เมืองพะเยา
เจ้าอุปราชหนานยศ ณ ลำปาง, เจ้าอุปราชเมืองงาว
เจ้าสุริยวงศ์ (คำลือ ณ ลำปาง), เจ้าสุริยวงศ์เมืองงาว
เจ้าราชบุตร (คำเครื่อง ณ ลำปาง), เจ้าราชบุตรนครลำปาง
แม่เจ้าอุบลวรรณาเทวี (ณ ลำปาง) ใน เจ้าหลวงฟ้าเมืองแก้วขัตติยะ (ศีติสาร), พระญาประเทศอุดรทิศ เจ้าเมืองพะเยา องค์ที่ 3
พระราชกรณียกิจ

เมื่อปี พ.ศ. 2307 เจ้าฟ้าแก้ว ได้ครองนครลำปาง และเจ้าคำโสม ได้ช่วยงานราชการนครลำปาง ในปี พ.ศ. 2309 เจ้าคำโสม ได้นำกำลังไพร่พลจากนครลำปางเข้าสมทบกองทัพพม่าที่เกณฑ์กำลังหัวเมืองขึ้นทั้งปวงของพม่าในเวลานั้น เพื่อเข้าตีกรุงศรีอยุธยา
ในปี พ.ศ. 2317 พระยาคำโสมได้รับพระราชทานอาชญาสิทธิ์เป็นพระยาราชวงศ์นครลำปาง ถึงปีมะเมีย อัฐศก จ.ศ. 1148 พ.ศ. 2329 เจ้าคำโสมได้รับแต่งตั้งเป็นพระยานครลำปาง จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2336 พระยาคำโสมร่วมกับพระเจ้ากาวิละ และเจ้าพี่น้องรวมกัน 7 คน (ภายหลังได้รับสมัญญาว่า "เจ้าเจ็ดตน") และกองทัพเมืองแพร่ เมืองน่าน มีไพร่พล 10,000 ยกทัพไปตีเมืองเชียงแสนล้อมเมืองอยู่ 2 เดือน จึงยึดเมืองได้
พระเจ้าคำโสม เมื่อว่างจากราชการสงครามได้ทำนุบำรุงพระศาสนาในนครลำปาง อาทิ สร้างพระพุทธรูปองค์ใหญ่ (พระเจ้าตนหลวง) การสร้างวัดหลวงกลางเวียง วิหารวัดป่าดัวะ วิหารวัดศรีเกิด วิหารวัดหมื่นกาด วิหารวัดปงสนุก วิหารวัดป่าพร้าว รวมทั้งสิ้น 8 วัด และสร้างรั้วรอบพระธาตุลำปางหลวง และพระธาตุเสด็จ
พระยาคำโสมป่วยถึงแก่กรรมในปีขาลฉศก จ.ศ. 1156 (พ.ศ.2337) เป็นพระยานครได้ 9 ปี
กล้วยฉาบ

| --- | --- |

ชื่ออื่น: กล้วยแผ่นทอดกรอบ
มื้อ: อาหารว่าง
อุณหภูมิเสิร์ฟ: ห้อง
 ตำราอาหาร: กล้วยฉาบ   สื่อ: กล้วยฉาบ
| --- | --- |
กล้วยฉาบของฟิลิปปินส์
คุณค่าทางโภชนาการต่อ 100 กรัม
พลังงาน: 2,170 กิโลจูล (520 กิโลแคลอรี)

คาร์โบไฮเดรต: 58.40 กรัม
น้ำตาล: 35.34 กรัม
ใยอาหาร: 7.7 กรัม
 

ไขมัน: 33.60 กรัม
อิ่มตัว: 28.970 กรัม
ไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดี่ยว: 1.950 กรัม
ไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่: 0.630 กรัม
 

โปรตีน: 2.30 กรัม
 

วิตามิน
วิตามินเอ: (1%) 4 μg
วิตามินเอ: 83 IU
ไทอามีน (บี1): (7%) 0.085 มก.
ไรโบเฟลวิน (บี2): (1%) 0.017 มก.
ไนอาซิน (บี3): (5%) 0.710 มก.
วิตามินบี6: (20%) 0.260 มก.
โฟเลต (บี9): (4%) 14 μg
วิตามินซี: (8%) 6.3 มก.
วิตามินอี: (2%) 0.24 มก.
วิตามินเค: (1%) 1.3 μg
 

แร่ธาตุ
แคลเซียม: (2%) 18 มก.
เหล็ก: (10%) 1.25 มก.
แมกนีเซียม: (21%) 76 มก.
ฟอสฟอรัส: (8%) 56 มก.
โพแทสเซียม: (11%) 536 มก.
โซเดียม: (0%) 6 มก.
สังกะสี: (8%) 0.75 มก.
 

องค์ประกอบอื่น
น้ำ: 4.3 กรัม
 
Link to USDA Database entry
 หน่วย  μg = ไมโครกรัม • mg = มิลลิกรัม  IU = หน่วยสากล 
ประมาณร้อยละคร่าว ๆ โดยใช้การแนะนำของสหรัฐสำหรับผู้ใหญ่  แหล่งที่มา: USDA FoodData Central
กล้วยฉาบ หรือ กล้วยแผ่นทอดกรอบ (banana chip หรือ banana crisp) เป็นอาหารว่างที่ทำจากกล้วยทอดหรือกล้วยตากหั่นเป็นแผ่นบาง ๆ โดยมากมักจะกรุบกรอบ โดยทั่วไปทำจากกล้วย หรือกล้วยพันธุ์ที่แข็งและมีแป้ง เช่น กล้วยหิน กล้วยที่ใช้อาจเป็นกล้วยหวานหรือกล้วยเค็ม และอาจเคลือบหรือโรยด้วย น้ำตาล น้ำผึ้ง เกลือ หรือ เครื่องเทศ หลายชนิด
ผู้ส่งออกกล้วยฉาบหลักคือประเทศฟิลิปปินส์ และยังมีตลาดส่งออกกล้วยฉาบก่อตั้งขึ้นใน ประเทศไทย และ ประเทศอินโดนีเซีย ด้วย
พระยาอุปราชหมูล่า

| พระยาอุปราชหมูล่า |
| --- | --- |

พระยาอุปราชนครลำปาง
ดำรงพระยศ: พ.ศ. 2337 - 2358
ก่อนหน้า: พระยาอุปราชดวงทิพย์
ถัดไป: พระยาอุปราชขัติยะ
เจ้าหลวง: พระเจ้าดวงทิพย์

ประสูติ: พ.ศ. 2297
พิราลัย: พ.ศ. 2358 (61 ปี) เมืองกรุงเก่า อาณาจักรรัตนโกสินทร์
พระบุตร: เจ้าบุรีรัตน์ (น้อยคำ) เจ้าราชบุตร (น้อยขัติยะ) พระยาประเทศอุดรทิศ (อาริยะ)
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
ราชสกุล: ณ ลำปาง
พระบิดา: เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว
พระมารดา: เจ้าจันทา
พระยาอุปราชหมูล่า (บางตำราสะกดว่า หมูหล้า) (พ.ศ. 2297 - พ.ศ. 2358) เป็นพระยาอุปราชแห่งนครลำปาง ดำรงอิสริยยศเป็น "พระราชมหาอุปราชานราธิบดีศรีสุวรรณฝ่ายหน้าหอคำนครลำปาง" เป็นหนึ่งในเจ้าเจ็ดตนแห่งราชวงศ์ทิพย์จักร แต่เป็นเพียงพระองค์เดียวที่มิได้ครองราชย์เป็นเจ้าผู้ครองนครใด ๆ
พระประวัติ

พระยาอุปราชหมูล่า สมภพเมื่อปี พ.ศ. 2297 เป็นพระราชโอรสในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว มีพระอนุชาและพระขนิษฐารวม 10 พระองค์ (หญิง 3 ชาย 7) (เจ้าชายทั้ง 7 พระองค์ได้ทรงช่วยกันต่อสู้อริราชศัตรูขยายขอบขัณฑสีมาล้านนาออกไปอย่างเกรียงไกร เป็นเหตุให้มีพระสมัญญาว่า "เจ้าเจ็ดตน") มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
พระเจ้ากาวิละ พระเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 1 และเป็นเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 3 ในทิพย์จักราธิวงศ์
พระยาคำโสม เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4
พระยาธรรมลังกา เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 2
พระเจ้าดวงทิพย์ พระเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 5
เจ้าศรีอโนชา พระอัครชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
เจ้าหญิงสรีวัณณา (ถึงแก่พิราลัยแต่เยาว์)
พระยาอุปราชหมูล่า
พระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 และ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1
เจ้าหญิงสรีบุญทัน (พิราลัยแต่เยาว์)
พระเจ้าลำพูนไชย (บุญมา) พระเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 2
พระราชกิจ

เจ้าหมูล่า ได้รับแต่งตั้งเป็นพระยาราชวงศ์ ในปี พ.ศ. 2317 ต่อมาในปี พ.ศ. 2337 เมื่อพระยาคำโสมถึงแก่พิราลัย จึงมีพระราชโองการแต่งตั้งเจ้าหมูล่าเป็นพระยาอุปราช กระทั่งในปี พ.ศ. 2358 พระยาอุปราชหมูล่า ได้ร่วมขบวนนำช้างพลายเผือกลงไปถวายเป็นบรรณาการที่กรุงเทพฯ แต่พระยาอุปราชหมูล่า ได้ถึงแก่พิราลัยที่กรุงเก่าเสียก่อน สิริอายุได้ 61 ปี
ราชโอรส-ธิดา

เจ้าอุปราชหมูหล้า มีพระโอรสเท่าที่สืบข้อมูลได้คือ
เจ้าน้อยคำ เจ้าเมืองแก้ว (บุรีรัตน์) นครลำปาง
เจ้าน้อยขัติยะ เจ้าราชบุตรเมืองพะเยา
พระยาประเทศอุดรทิศ (เจ้าอาริยะ) เจ้าเมืองพะเยา
หม่อมทิพวัน กฤดากร ณ อยุธยา

| หม่อมทิพวัน กฤดากร ณ อยุธยา |
| --- | --- |

เกิด: เจ้าทิพวัน ณ เชียงใหม่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2426
เสียชีวิต: 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2497 (70 ปี)
คู่สมรส: พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช
บุตร: ธิดาหนึ่งคน
บิดามารดา: เจ้าเทพดำรงค์รักษาเขต เจ้าปิมปา ณ เชียงใหม่
หม่อมทิพวัน กฤดากร ณ อยุธยา หรือนามเดิม เจ้าทิพวัน ณ เชียงใหม่ (13 มิถุนายน พ.ศ. 2426 — 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2497) นางข้าหลวงในเจ้าดารารัศมี พระราชชายา และอดีตหม่อมในพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช
ประวัติ

หม่อมทิพวัน เป็นธิดาของเจ้าเทพดำรงค์รักษาเขต เจ้าฟ้าเมืองขุนยวม ผู้รักษาเมืองชายแดนแถบลุ่มแม่น้ำสาละวินสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์เป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ กับเจ้าปิมปา ณ เชียงใหม่ หลานสาวเจ้าราชบุตร (สุริยฆาต) ณ นครเชียงใหม่ เจ้าราชโอรสองค์ใหญ่ในพระเจ้ากาวิละ
หม่อมทิพวันเสกสมรสกับพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช ซึ่งได้พบรักกันในขณะที่เจ้าทิพวัน ได้เข้ามาอยู่กับเจ้าดารารัศมี ในพระราชวังดุสิต มีธิดา 1 พระองค์ แต่ถึงแก่อนิจกรรมตั้งแต่คลอด
หลังจากนั้นพระองค์เจ้าบวรเดชได้เสกสมรสกับเจ้าศรีนวล ณ เชียงใหม่ น้องสาวของเจ้าทิพวันเป็นหม่อมคนใหม่ หม่อมทิพวันจึงกลับไปประกอบอาชีพเกษตรกรรมที่ตำบลแม่แฝก อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ต่อมาพระองค์เจ้าบวรเดช ต้องอาญาในฐานความผิดกบฏ และหนีไปอาศัยอยู่ที่ประเทศเวียดนาม จนกระทั่งได้รับพระราชทานอภัยโทษจึงกลับมาตั้งโรงงานพิมพ์ผ้าที่อำเภอหัวหิน ซึ่งหม่อมทิพวันก็ได้เดินทางไปเยี่ยมเยียนด้วย
หม่อมทิพวันถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2497 สิริรวมอายุ 71 ปี
การปฏิบัติภารกิจ > ด้านการถวายความจงรักภักดี

ในปี พ.ศ. 2452 หม่อมทิพวันได้มีโอกาสสนองพระเดชพระคุณในการถวายพระอภิบาลแด่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และเจ้านายเล็ก ๆ ที่เสด็จไปทรงศึกษาวิชาอยู่ในยุโรปในเวลานั้นหลายพระองค์ ในฐานะภริยาเอกอัครราชทูต และสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงก็ได้ทรงเมตตาเป็นพิเศษ พระราชทานเครื่องเพชรประดับกายอย่างสมเกียรติ
หม่อมทิพวันได้มีโอกาสรำถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เมื่อคราวเสด็จประพาสจังหวัดเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. 2469 และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ให้แก่หม่อมทิพวันในครั้งนั้น
การปฏิบัติภารกิจ > ด้านการเกษตร

หม่อมทิพวันได้สร้างเตาบ่มใบยาสูบ ที่บ้านหนองหาร อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ และริเริ่มเพาะปลูกและบ่มใบยาเวอร์ยิเนียเป็นรายแรกในจังหวัดเชียงใหม่ เมื่อปี พ.ศ. 2486
การปฏิบัติภารกิจ > ด้านการศึกษา ศาสนา และสังคม

หม่อมทิพวัน ได้บริจาคที่ดิน 9 ไร่ เพื่อสร้างวัด เมื่อปี พ.ศ. 2482 และได้เป็นประธานสร้างพระวิหาร ในปี พ.ศ. 2490 สำเร็จเมื่อปี พ.ศ. 2494 ใช้ทุนทรัพย์ส่วนตัวในการก่อสร้าง 81,500 บาท ชาวบ้านจึงได้ขนานนามวัดนี้ว่า "วัดทิพวนาราม"
ในปี พ.ศ. 2483 เจ้าทิพวัน ได้มอบที่ดินจำนวน 10 ไร่ เพื่อสร้างโรงเรียนประชาบาลประจำตำบลหนองหาร ซึ่งปัจจุบันคือ โรงเรียนบ้านหนองหาร (ทิพวันอุทิศ)
หม่อมทิพวัน เคยได้รับตำแหน่งนายกสมาคมสตรีศรีล้านนา เมื่อปี พ.ศ. 2496 และเป็นกรรมการสมาคมผู้บ่มเพาะปลูกยาสูบแห่งประเทศไทย
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2455 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้า (ต.จ.) (ฝ่ายใน)
พ.ศ. 2469 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 7 ชั้นที่ 4 (ป.ป.ร.4)
พระยาราชวงศ์ (มหาพรหมคำคง)

| พระยาราชวงศ์ (มหาพรหมคำคง) |
| --- | --- |
 มหาพรหมคำคง
พระยาราชวงศ์เมืองเชียงใหม่
พระชายา: เจ้าคำหล้า
พระราชบุตร: 16 พระองค์
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
ราชสกุล: ณ เชียงใหม่
พระราชบิดา: พระยาคำฟั่น
พระราชมารดา: เจ้าเนตรนารีไวย
พระยาราชวงศ์ (มหาพรหมคำคง)  เป็นเจ้าราชโอรสในพระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 และเป็นพระราชบิดาในพระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 7
พระประวัติ

เจ้ามหาพรหมคำคง เป็นราชโอรสในพระยาเชียงใหม่คำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 และเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1 กับเจ้าเนตรนารีไวย ซึ่งเป็นพระราชธิดาในเจ้าฟ้าเมืองยางแดง อันเป็นเมืองกะเหรี่ยงที่ร่ำรวยไปด้วยทรัพยากรไม้ขอนสักจำนวนมหาศาล จนได้รับการยกย่องว่าเป็นเศรษฐีนีป่าไม้ของพม่า (ผู้ได้รับกรรมสิทธิ์ครอบครองป่าไม้ในแถบขุนยวมทั้งหมด) ในปี พ.ศ. 2369 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าฯ ตั้งให้เป็นพระยาราชวงศ์
เจ้ามหาพรหมคำคง สมรสกับเจ้าคำหล้า มีโอรส-ธิดา 16 พระองค์ คือ
พระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 7
เจ้าอุปราช (บุญทวงษ์) เจ้าอุปราชนครเชียงใหม่
เจ้าราชภาติกวงศ์ (น้อยเทพวัง) เจ้าราชภาติกวงศ์นครเชียงใหม่
เจ้าน้อยไชยลังกา
เจ้าฟองนวล
เจ้าดวงเทพ
เจ้าบุญฝ้าย
เจ้าคำทิพย์
เจ้าน้อยไชยวงศ์
เจ้าดวงทิพย์
เจ้าบุญสม
เจ้าบัวใส
เจ้าบัวเที่ยง
เจ้ากาบเมือง
เจ้าน้อยอ๋อ
เจ้าแว่นคำ
เจ้าศรีอโนชา

| เจ้าศรีอโนชา |
| --- | --- |
พระรูปในศาลาการเปรียญ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์
พระอัครชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
ประสูติ: พ.ศ. 2293
สิ้นพระชนม์: 5 มิถุนายน พ.ศ. 2364
พระสวามี: สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท (สมรส 2317; เสียชีวิต 2346)
พระบุตร: สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าพิกุลทอง กรมขุนศรีสุนทร
ราชวงศ์: ทิพย์จักร (ประสูติ) จักรี (เสกสมรส)
พระบิดา: เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว
พระมารดา: เจ้าจันทา
เจ้าศรีอโนชา หรือ เจ้ารจจา (บ้างออกนามว่า เจ้าศิริรดจา, เจ้าศิริรจนา หรือเจ้าสัจา) พระอัครชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาทแห่งราชวงศ์จักรี และพระขนิษฐาในพระเจ้ากาวิละ พระเจ้านครเชียงใหม่พระองค์แรกแห่งราชวงศ์ทิพย์จักร เจ้าศรีอโนชาทรงมีบทบาทในการปราบพระยาสรรค์ในช่วงเหตุการณ์ความไม่สงบในตอนปลายสมัยกรุงธนบุรี ถือเป็นเจ้านายฝ่ายในจากเมืองเหนือที่มีบทบาทในการเชื่อมสัมพันธภาพระหว่างราชวงศ์จักรี กับราชวงศ์ทิพย์จักร
พระประวัติ

เจ้าศรีอโนชา หรือ เจ้ารจจา ประสูติเมื่อจุลศักราช 1112 ปีมะเมียโทศก (พ.ศ. 2293) ในช่วงกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย เป็นพระราชธิดาพระองค์ที่ 4 ในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว ผู้ครองนครลำปาง กับแม่เจ้าจันทาราชเทวี และเป็นพระราชนัดดาในพระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง) กับแม่เจ้าพิมพาราชเทวี ซึ่งเป็นองค์ปฐมวงศ์แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร
มีพระภราดาพระภคินีรวม 10 พระองค์ ได้แก่ พระเจ้ากาวิละ พระยาคำโสม พระยาธรรมลังกา พระเจ้าดวงทิพย์ เจ้าสรีวัณณา พระยาอุปราชหมูล่า พระยาคำฟั่น เจ้าสรีบุญทัน และพระเจ้าบุญมา
เจ้าศรีอโนชาสิ้นพระชนม์เมื่อวันอังคารที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2364 แต่ปรากฏกู่ ซึ่งอ้างว่าเป็นที่บรรจุอัฐิของท่านตั้งอยู่ทางทิศใต้ติดกับกำแพงด้านนอกของวัดพระธาตุลำปางหลวง อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง แต่ยังไม่มีหลักฐานรองรับหรือระบุ และกู่ที่อ้างก็มีลักษณะเป็นแท่นบูชาดอกไม้พระธาตุมากกว่า จึงไม่น่าจะเป็นกู่
เสกสมรส

พ.ศ. 2317 ภายหลังจากขับไล่พม่าออกจากล้านนา ระหว่างที่สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเสด็จฯ กลับกรุงธนบุรี เมื่อถึงเมืองลำปาง พระยากาวิละ เจ้านครลำปาง ได้ถวายพระนัดดานารี (หลานสาว) เป็นบาทบริจาผู้หนึ่ง สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีจึงโปรดเกล้าฯ ให้ตามเสด็จด้วย เพื่อหวังให้เกิดสายสัมพันธ์ที่เพิ่มพูนความชอบและอำนาจแก่ราชวงศ์ทิพย์จักรในภายหลัง แต่พระนัดดานารีพระองค์นั้นเองกลับไม่พบว่ามีบทบาทอะไร ขณะเดียวกันนั้นเอง เจ้ารจจา เจ้าขนิษฐาในพระยากาวิละ ได้เป็นภริยาในเจ้าพระยาสุรสีห์พิษณุวาธิราช (บุญมา) ในคราวเดียวกันนั้นเอง มีธิดาเพียงคนเดียวชื่อ "พิกุลทอง"
ต่อมาเมื่อมีการเปลี่ยนแผ่นดิน เจ้าพระยาสุรสีห์พิษณุวาธิราช ผู้ภัสดา ได้รับโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็น กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชได้สถาปนาคุณพิกุลทอง ขึ้นเป็นสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าพิกุลทอง กรมขุนศรีสุนทร
บทบาท

เจ้าศรีอโนชาได้ช่วยพระยาสุริยอภัยปราบพระยาสรรค์ช่วงเกิดความไม่สงบในปลายสมัยกรุงธนบุรี ขณะที่เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก และเจ้าพระยาสุรสีห์ฯ ยกทัพไปสู้รบกับเขมรปี พ.ศ. 2324 ในการปราบพระยาสรรค์ เจ้าศรีอโนชาได้เกณฑ์ชาวลาวที่ปากเพรียว สระบุรี เข้าผสมกับกองกำลังของพระยาสุริยอภัยจากนครราชสีมา รวมประมาณ 1,000 คน ยกเข้ามาต่อสู้กับฝ่ายพระยาสรรค์ที่ธนบุรี การปะทะกันครั้งแรกฝ่ายพระยาสุริยอภัยได้เพลี่ยงพล้ำ เจ้าศรีอโนชาจึงบัญชากองทัพเรือชาวมอญเข้าช่วยตีขนาบจนฝ่ายพระยาสรรค์พ่ายแพ้ และในตำนานเจ้าเจ็ดตนเองก็กล่าวถึงบทบาทของเจ้าศรีอโนชาว่า "เจ้าครอกศรีอโนชาหงายเมืองได้ไว้แล้ว ก็ใช้ไปเชิญเอาเจ้าพระยาจักรี พระยาสุรสีห์ 2 องค์พี่น้องเข้ามาผ่านพิภพขึ้นเสวยราชย์ เจ้าพระยาจักรีเป็นพี่กษัตริย์องค์หลวง... พระยาสุรสีห์ คนน้องปรากฏว่า ล้นเกล้าล้นกระหม่อมกรมพระราชวังบวรสถานมงคลวังหน้า"
ในการนี้เจ้าศรีอโนชาเองก็ได้รับความชอบไม่น้อย ซึ่งเพิ่มพูนอำนาจและความไว้วางใจต่อราชวงศ์เจ้าเจ็ดตน และหลังจากการทราบข่าวการปราบดาภิเษกของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระเจ้ากาวิละได้นำเจ้านายพี่น้องลงมาเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช "ทรงพระกรุณาเป็นอันมาก" จึงโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนพระยศพระยากาวิละขึ้นเป็นพระยาวชิรปราการ เจ้าเมืองเชียงใหม่แทนพระยาจ่าบ้านที่เสียชีวิตลงในปลายกรุงธนบุรี
ฐานันดรศักดิ์

พ.ศ. 2293 - 2317: เจ้ารจจา หรือเจ้าศรีอโนชา
พ.ศ. 2317 - 2325: ท่านผู้หญิงศรีอโนชา
พ.ศ. 2325 - 2364: เจ้าครอกศรีอโนชา พระอัครชายาเธอในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

มีนักแสดงผู้รับบท เจ้าศรีอโนชา ได้แก่
รัชนู บุญชูดวง จากละครเรื่อง สงครามเก้าทัพ (2531)
พระยาอุปราชพิมพิสาร

| พระยาอุปราชพิมพิสาร |
| --- | --- |
 เจ้าพิมพิสาร
พระยาอุปราชนครเชียงใหม่
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
ราชสกุล: ณ เชียงใหม่
พระบิดา: พระยาคำฟั่น
พระมารดา: เจ้าคำแปง
พระยาอุปราช (พิมพิสาร) พระยาอุปราชนครเชียงใหม่ เป็นพระยาอุปราชแห่งนครเชียงใหม่ ในช่วงของแผ่นดินพระเจ้ามโหตรประเทศ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 5 หากไม่สิ้นชีวิตเสียก่อนก็จะได้ขึ้นครองนครเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
พระประวัติ

เจ้าพิมพิสาร เป็นราชโอรสองค์ที่ 3 ในพระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 เป็นเชษฐาร่วมมารดากับเจ้าไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 6 เป็นนักรบผู้มีความสามารถ เคยออกรบร่วมกับพระเจ้ามโหตรประเทศ และเป็นผู้มีความเชี่ยวชาญในการเจรจาเกลี้ยกล่อมจนสามารถพิชิตเมืองนองได้สำเร็จ และเป็นกำลังสำคัญในการยกทัพตีเมืองเชียงตุง ในปี พ.ศ. 2391
หลังจากพระยาพุทธวงศ์ เสด็จถึงแก่พิราลัย เมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2389 เจ้าอุปราช (หนานมหาวงศ์) ก็ได้รั้งเมืองสืบมา จนถึง พ.ศ. 2390 เจ้าอุปราช (มหาวงศ์) และเจ้าพิมพิสาร ได้นำช้างพลายสีประหลาดไปถวายพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ครั้งนั้นได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้ง เจ้าอุปราช (มหาวงศ์) เป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ และแต่งตั้งเจ้าพิมพิสาร เป็นเจ้าอุปราชเชียงใหม่
โอรส-ธิดา

เจ้าบุรีรัตน์ (มหาอินทร์)
เจ้าเอื้องผึ้ง ณ เชียงใหม่
เจ้าแว่นฟ้า ณ เชียงใหม่
เจ้าบัวโสม ณ เชียงใหม่
เจ้าจันทร์ฟอง ณ เชียงใหม่
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์

พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 6 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร ด้วยพระนิสัยที่เด็ดขาดเป็นที่เคารพยำเกรงในหมู่ข้าราชบริพารและพสกนิกร เมื่อทรงพิจารณาตัดสินว่าคดีความใดแล้ว หากทรงเอ่ยว่า "อ้าว" เมื่อใด หมายถึงการต้องโทษตัดศีรษะประหารชีวิต จนประชาชนทั่วไปต่างถวายพระสมัญญาว่า "เจ้าชีวิตอ้าว" ในแง่พฤติการณ์แล้ว พระองค์ถือเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ที่ทรงอำนาจมากที่สุดในบรรดาทุกองค์ และทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครที่ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเลื่อนพระเกียรติยศขึ้นเป็น "พระเจ้าประเทศราช" องค์ที่ 5 (3 กรกฎาคม พ.ศ. 2404 - 29 มิถุนายน พ.ศ. 2413) ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4
พระประวัติ

พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ มีพระนามเดิมว่า เจ้าหนานสุริยวงษ์ เป็นพระโอรสในพระเจ้ากาวิละกับแม่เจ้าโนจา ในปี พ.ศ. 2358 ได้รับอิสริยยศเป็น "พระยาเมืองแก้ว" เมื่อพระเจ้ามโหตรประเทศถึงแก่พิราลัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนพระอิสริยยศเป็น "เจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ ดำรงนพีสีนคร สุนทรทศลักษณเกษตร วรฤทธิ์เดชมหาโยนางคราชวงศาธิบดี เจ้านครเชียงใหม่" เมื่อลงมาเข้าเฝ้าในปี พ.ศ. 2404 ก็ได้รับเพิ่มยศเป็นพระเจ้านครเชียงใหม่ในพระราชทินนามดังนี้ว่า "พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ ดำรงนพีสีนคร สุนทรทศลักษณเกษตร วรฤทธิเดชศรี โยนางคดไนย ราชวงศาธิบดี เจ้านครเชียงใหม่"
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์มีพระเชษฐา พระอนุชา และพระขนิษฐา รวม 5 องค์ มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
เจ้าราชบุตร (สุริยฆาต ณ เชียงใหม่) - เจ้าไปยกา (ตาทวด) ของหม่อมทิพวัน กฤดากร ณ อยุธยา และหม่อมศรีนวล กฤดากร ณ อยุธยา ในพลเอก พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 6
เจ้าหนานมหาวงศ์ - พระอัยกา (เจ้าปู่) ในเจ้าจอมมารดาทิพเกษร ในรัชกาลที่ 5 และ พระไปยกา (เจ้าตาทวด) ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสรรควิไสยนรบดี
เจ้าคำใส
เจ้าหนานไชยเสนา
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ เสด็จขึ้นครองนครเชียงใหม่ใน พ.ศ. 2397 จนกระทั่งถึงแก่พิราลัยในวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2413 รวมระยะเวลาที่ทรงครองนคร 16 ปี
พระธิดา

พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์มีพระธิดากับเจ้าอุษา รวม 2 องค์ ดังนี้
เจ้าทิพเกสร - พระชายาในพระเจ้าอินทวิชยานนท์ และเป็นพระมารดาในเจ้าดารารัศมี พระราชชายาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
เจ้าอุบลวรรณา - เจ้าแม่ของเจ้ากรรณิการ์ พระอัยยิกา (เจ้าย่า) ในเจ้าศิริมา ณ เชียงใหม่ พระชายาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสรรควิไสยนรบดี
ราชกรณียกิจ

| เจ้าหลวงเชียงใหม่แห่ง ราชวงศ์ทิพย์จักร |
| --- | --- |
: พระเจ้ากาวิละ
: พระยาธรรมลังกา
: พระยาคำฟั่น
: พระยาพุทธวงส์
: พระเจ้ามโหตรประเทศ
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์
: พระเจ้าอินทวิชยานนท์
: เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์
: เจ้าแก้วนวรัฐ
ด ค ก
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ ทรงปกครองนครเชียงใหม่ และทำนุบำรุงศาสนาอย่างสม่ำเสมอ ทั้งยังทรงจัดสร้างระฆังชุดใหญ่น้ำหนักทอง 2,095,600 ตำลึง ถวายแด่วัดพระธาตุดอยสุเทพ ในปี พ.ศ. 2403 และเป็นผู้จัดตั้งข้อบัญญัติสำหรับการพิจารณาพิพากษาคดีความ ณ เค้าสนามหลวง
ในปี พ.ศ. 2406 กลุ่มเจ้านายฝ่ายเหนือรวมหัวกันกล่าวโทษพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ ว่าพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์เอาใจออกห่างกรุงเทพ โดยทรงถวายสิ่งของต่อกษัตริย์พม่าและกษัตริย์พม่าก็ถวายสิ่งของตอบ ทางกรุงเทพได้เรียกตัวพระองค์มาทำการชี้แจง พระเจ้ากาวิโลรสได้เสด็จลงกรุงเทพพร้อมพระญาติ แต่ด้วยไหวพริบของพระองค์ พระเจ้ากาวิโลรสถือโอกาสพาตัวเจ้าเมืองหมอกใหม่เข้าถวายต้นไม้เงินต้นไม้ทองเป็นข้าขอบขันฑสีมากรุงเทพ นับเป็นการพลิกวิกฤตเป็นโอกาส
ในนิพนธ์เรื่อง เครื่องม้าอะแซหวุ่นกี้ ของกรมพระยาดำรงราชานุภาพระบุว่า พระเจ้ากาวิโลรสทรงถวายสมบัติเครื่องยศจากกษัตริย์พม่าแก่รัชกาลที่ 4 แต่ถูกปฏิเสธ ในเวลานั้นมีมหรสพสมโภชพระราชธิดาพอดี พระเจ้ากาวิโลรสจึงถวายสร้อยนั้นสมโภชพระราชธิดา เป็นเหตุให้รัชกาลที่ 4 ทรงตั้งพระนามพระราชธิดาองค์นั้นว่า "พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์"
ใน พงศาวดารโยนก ระบุว่า บรรดาสิ่งของเครื่องยศจากกษัตริย์พม่ามีแหวนและผ้าด้วย โดยรัชกาลที่ 4 ทรงรับแหวนทับทิมไว้วงเดียวเพื่อรักษาน้ำใจ และจากการสอบสวนพบว่า "พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ยังหามีความผิดเปนข้อใหญ่ไม่ ขอพระราชทานให้กลับขึ้นไปรักษาอาณาเขตปกครองญาติพี่น้องบุตรหลาน ทำราชการฉลองพระเดชพระคุณสืบไป..." เห็นได้ว่าแม้สยามจะมีโอกาสเข้าแทรกแทรงล้านนาเพื่อลดอำนาจของเจ้านาย แต่ก็ไม่อาจทำการอย่างผลีผลามเพราะพระเจ้ากาวิโลรสเป็นพระเจ้าประเทศราชที่ทรงอำนาจ
ในด้านการปกครองทรงเข้มแข็งเป็นที่เกรงขาม แม้แต่รัฐบาลสยามก็ยังมิอาจล่วงเกินกิจการภายในของนครเชียงใหม่ได้ แต่พระเจ้ากาวิโรรสฯ ก็มิได้โปรดให้มีการเผยแพร่ศาสนาอื่นในนครเชียงใหม่ และได้ทรงสั่งประหารชีวิตคริสต์ศาสนิกชน 2 คน ในปี พ.ศ. 2411
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์เป็นผู้น้อมเกล้าฯ ถวายพระเศวตวรวรรณ เป็นช้างในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปี พ.ศ. 2412
สถานที่อันเนื่องมาจากพระนาม

ถนนสุริยวงศ์