stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
รัฐเชียงตุง

เขตรัฐตุงคบุรี หรือ เขมรัฐโชติตุงบุรี โดยย่อว่า เขมรัฐ (พม่า: ခေမာရဋ္ဌ เขมารฏฺฐ; บาลี: เขมรฏฺ) หรือ รัฐเชียงตุง (พม่า: ကျိုင်းတုံ; ไทใหญ่: ၵဵင်းတုင်; ไทยถิ่นเหนือ: ᨩ᩠ᨿᨦᨲᩩᨦ) บ้างเรียก เมืองเขิน (ไทเขิน: ᨾᩮᩨ᩠ᨦᨡᩨ᩠ᨶ) และจารึกเมืองเชียงตุงเรียก เมืองไทย เป็นรัฐเจ้าฟ้าแห่งหนึ่งในกลุ่มสหพันธรัฐชาน ปัจจุบันอยู่ในเขตประเทศพม่า มีราชธานีคือเชียงตุง ซึ่งเป็นเขตเมืองใหญ่เพียงแห่งเดียวเพราะเป็นแอ่งที่ราบขนาดใหญ่ ทั้งประเทศเป็นเขตภูเขาสูงสลับซับซ้อนของเทือกเขาแดนลาวมีที่ราบขนาดแคบ ถือเป็นรัฐที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่สุดในหมู่รัฐชานอื่น ๆ ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้สุดของรัฐชาน ตั้งแต่แม่น้ำสาละวินจรดแม่น้ำโขง และถูกแยกจากรัฐชานตอนเหนือด้วยแม่น้ำข่า
รัฐเชียงตุงมีลักษณะเป็นรัฐชายขอบ โอนอ่อนไปตามอิทธิพลของรัฐรอบข้างคือ พม่า จีน และล้านนา เมื่อรัฐใดรัฐหนึ่งมีอำนาจมากกว่า เจ้าผู้ครองเชียงตุงก็จะเข้าสวามิภักดิ์กับฝ่ายนั้น กระนั้นเชียงตุงยังคงรักษาความสัมพันธ์กับเชียงใหม่ในฐานะบ้านพี่เมืองน้องมาตลอด แต่ในช่วงหลังเชียงตุงสวามิภักดิ์กับพม่า เพราะพม่าไม่มีนโยบายกวาดต้อนผู้คน ต่างจากฝ่ายสยามที่มุ่งทำลายเมืองเชียงตุง เพราะไม่ต้องการให้ฝ่ายพม่าใช้เชียงตุงเป็นที่มั่นสำหรับโจมตีเมืองเชียงราย
หลังการสละราชอำนาจของเจ้าจายหลวง มังราย เมื่อ พ.ศ. 2502 รัฐเชียงตุงถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของรัฐชานโดยสมบูรณ์ แม้จะพยายามต่อสู้เพื่อเอกราชหลายครั้ง แต่ก็ตกเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของพม่าไปโดยปริยาย และหลังการรัฐประหารของนายพลเนวี่นเมื่อ พ.ศ. 2505 สิทธิพิเศษของเจ้าฟ้าไทใหญ่ต่าง ๆ ถูกยกเลิกลงทั้งหมด
ประวัติ > แรกเริ่ม

รัฐเชียงตุงเกิดจากการขยายอำนาจขึ้นทางเหนือของพญามังรายแห่งอาณาจักรล้านนา ที่ส่งพระราชนัดดาชื่อเจ้าน้ำท่วมขึ้นปกครองเชียงตุง อันเป็นดินแดนของชาวว้าและไทใหญ่ ประชากรส่วนใหญ่ในเมืองหลวงเป็นชาวเขิน ต่างจากหัวเมืองอื่น ๆ ที่ส่วนใหญ่เป็นไทใหญ่ ตามประวัติศาสตร์ พญามังรายสร้างเมืองเชียงตุงเมื่อ พ.ศ. 1810 เพื่อเป็นเมืองหน้าด่านทางทิศเหนือของล้านนา โดยมีสัมพันธ์อันดีจนถึงรัชสมัยพญากือนา ส่วนรัชสมัยพญาแสนเมืองมาจนถึงพญาสามฝั่งแกน เชียงตุงสวามิภักดิ์กับจีน จนรัชสมัยพระเจ้าติโลกราชความสัมพันธ์ระหว่างเชียงตุงกับล้านนาจึงเฟื่องฟูอีกครั้ง เพราะมีการเผยแผ่ศาสนาพุทธและวรรณกรรมล้านนาไปยังเชียงตุง
ประวัติ > ร่วมสมัย

จักรพรรดิเฉียนหลงกระทำสงครามกับพระเจ้ามังระช่วง พ.ศ. 2303 รัฐเชียงตุงจึงสวามิภักดิ์ต่อเชียงใหม่ใน พ.ศ. 2345 แต่ภายหลังเชียงตุงได้รับความช่วยเหลือจากพม่า จึงกลับเข้าสู่กับปกครองของพม่าตามเดิมและผนวกรัฐเมืองยองไปด้วยกันใน พ.ศ. 2357
ยุครัตนโกสินทร์ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นต้นมา สยามมีนโยบายมุ่งแผ่อำนาจไปยังเชียงตุงและเชียงรุ่ง แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ แม้ทั้งสองเมืองนี้จะยอมสวามิภักดิ์ต่อสยามก็ตาม หลังการปักปันเขตแดนกับสหราชอาณาจักรเมื่อ พ.ศ. 2428-2438 สยามเป็นฝ่ายเสียเปรียบ เมื่อเขตแดนแบ่งออกอย่างชัดเจน สยามมีดินแดนสุดที่แม่สาย ส่วนเมืองเชียงตุง เมืองยอง และหัวเมืองไทใหญ่อื่น ๆ ขึ้นในอารักขาของสหราชอาณาจักร ต่อมาสหราชอาณาจักรยุบรัฐเชียงแขงขึ้นกับเชียงตุง
27 พฤษภาคม พ.ศ. 2485 ตรงกับสงครามโลกครั้งที่สอง รัฐเชียงตุงถูกกองทัพพายัพจากประเทศไทยรุกรานและเข้ายึดเชียงตุงซึ่งเป็นเมืองหลวง ตามข้อตกลงระหว่างจอมพลแปลก พิบูลสงครามกับจักรวรรดิญี่ปุ่น เดือนธันวาคมปีเดียวกันกองทัพไทยเข้ายึดรัฐเชียงตุงและสี่อำเภอของรัฐเมืองปั่น ที่สุดรัฐบาลไทยผนวกดินแดนนี้อย่างเป็นทางการและประกาศจัดตั้งสหรัฐไทยเดิมและอำเภอเมืองพานเมื่อ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2486 ภายหลังประเทศไทยถอนตัวออกจากรัฐเชียงตุงและเมืองปั่นเมื่อ พ.ศ. 2488 และยกเลิกการอ้างสิทธิใน พ.ศ. 2489 เพื่อเข้าร่วมกับองค์การสหประชาชาติและยกเลิกการคว่ำบาตรจากการเข้าร่วมกับฝ่ายอักษะ
หลังการสละราชอำนาจของเจ้าจายหลวง มังราย เมื่อ พ.ศ. 2502 รัฐเชียงตุงถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของรัฐชานโดยสมบูรณ์ แม้จะพยายามต่อสู้เพื่อเอกราชหลายครั้ง แต่ก็ตกเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของพม่าไปโดยปริยาย และหลังการรัฐประหารของนายพลเนวี่นเมื่อ พ.ศ. 2505 สิทธิพิเศษของเจ้าฟ้าไทใหญ่ต่าง ๆ ถูกยกเลิกลงทั้งหมด
การปกครอง

รัฐเชียงตุงปกครองด้วยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ มีเจ้าฟ้าเป็นผู้ปกครอง ใช้พระนามว่า เขมาธิปติราชา เช่น รัตนภูมินทะนรินทาเขมาธิปติราชา หรือ พญาศรีสุธรรมกิตติ สิริเมฆนรินทร์ เขมาธิปติราชา ในยุคเริ่มต้น เชียงตุงมีฐานะเป็นประเทศราชของอาณาจักรล้านนา มีเจ้าผู้ครองปกครองตนเองด้วยจารีตท้องถิ่น และได้รับเกียรติเรียกเจ้าผู้ครองเชียงตุงว่า "พระหัวเจ้า" เชียงตุงต้องแสดงความจงรักภักดีต่อราชธานีที่ยิ่งใหญ่กว่าด้วยการประกอบพิธีถือน้ำพิพัฒน์สัตยา
ล้านนามักส่งลูกหลานกษัตริย์หรือขุนนางที่ใกล้ชิดจากเชียงใหม่ปกครองเชียงตุง แต่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 เป็นต้นมา เชียงตุงยอมรับอำนาจของพม่า ส่วนเชียงใหม่ยอมรับอิทธิพลของสยาม ความขัดแย้งระหว่างสยามและพม่าส่งผลต่อความสัมพันธ์ระหว่างเชียงใหม่และเชียงตุง จนก่อให้เกิดสงครามเชียงตุงช่วงต้นรัตนโกสินทร์
เจ้าผู้ครองรัฐเป็นผู้บริหารและใช้อำนาจเต็ม ปกครองประชากรด้วยความผาสุก กอปรด้วยความอารีอย่างบิดากับบุตร หากมีผู้ใดกระทำผิดก็จะใช้อำนาจเด็ดขาดในการปราบปราม เช่น หากมีผู้ใดโกรธชักดาบออกจากฝักเพียงฝ่ามือเดียวจะถูกปรับไหมเป็นเงินหลายรูปี เป็นต้น ทั้งนี้รัฐเชียงตุงยังมีนครรัฐน้อย ๆ เป็นบริวารในอำนาจตนเองจำนวนหนึ่งเช่น รัฐเมืองเลน รัฐเมืองสาต และรัฐเมืองปุ
เศรษฐกิจ

แม้รัฐเชียงตุงจะเป็นรัฐบนภูเขาสูงสลับซับซ้อน แต่มีราชธานีตั้งอยู่บนแอ่งที่ราบขนาดใหญ่ เป็นพื้นที่ชุมนุมทางการค้าขนาดใหญ่ ทั้งยังเป็นศูนย์กลางทางการเมือง การปกครอง และเศรษฐกิจ ด้วยเหตุนี้เชียงตุงจึงเป็นรัฐเกษตรกรรมผสมผสานกับการค้า ขณะที่เมืองยองซึ่งอยู่ตะวันออกสุด ที่ราบขนาดขนาดกว้าง สามารถพึ่งพาตัวเองได้ ถือเป็นพื้นที่เกษตรกรรมของรัฐเชียงตุง เชียงตุงเป็นศูนย์กลางทางการค้าทางเกวียนจากเมืองต้าหลี่ และสิบสองพันนา ก่อนส่งต่อไปยังย่างกุ้งและมะละแหม่ง ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทุกปีจะมีคาราวานขนถ่ายสินค้าจากจีน ผ่านเชียงตุงไปเชียงใหม่ ด้วยล่อจำนวน 8,000 ตัว
สินค้าจากเชียงตุงส่วนใหญ่คือใบชา ฝิ่น ส้มจุก และหนังสัตว์
ประชากรศาสตร์ > ชาติพันธุ์

รัฐเชียงตุงมีประชากรหลายเชื้อชาติ ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทใหญ่ แต่ในราชธานีและพื้นที่ตอนกลางของประเทศมีประชากรหลักเป็นชาวไทเขิน บ้างก็ว่าชาวไทเขินคือชาวไทยวนที่อพยพขึ้นมาจากอาณาจักรล้านนาในรัชสมัยพญามังราย ตรงกับคริสต์ศตวรรษที่ 13 ตามหัวเมืองก็มีประชากรชาติอื่น ๆ เข้าไปอาศัย เช่น ฮ่อ พม่า กะเหรี่ยง กุรข่า ไทลื้อ ม้ง ปะหล่อง และกะชีน นอกนั้นยังมีชาวไทเหนือซึ่งอพยพมาจากยูนนาน และชาวเขาหลายเผ่าอาศัยอยู่ เช่น ไตหลอย มูเซอ ละว้า และอ่าข่า ส่วนอดีตรัฐเมืองยองทางตะวันออกสุด ซึ่งถูกรวมเข้ากับรัฐเชียงตุงนั้น มีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทลื้อลูกผสมกับชาวไทใหญ่และเขิน
ชาวไทเขินที่เป็นประชากรหลักของราชธานีมักสวมเครื่องแต่งกายสีฉูดฉาด ประกอบด้วยผ้าโพกศีรษะ เสื้อปั๊ด ผ้าคาดเอว แต่ละชิ้นมักไม่ซ้ำสีกัน ในอดีตผู้ชายมักสักด้วยอักขระอาคมต่าง ๆ ในยุคที่ตกอยู่ในอารักขาของสหราชอาณาจักร ชาวเขินมักถูกรวมเข้ากับชาวไทใหญ่
ประชากรศาสตร์ > ภาษา

ภาษาไทเขิน มีความคล้ายและใกล้เคียงกับภาษายองและไทลื้อมาก ทั้งยังคล้ายกับภาษาไทยวน ต่างเพียงแค่สำเนียง และการลงท้ายคำ ซึ่งชาวเขินแบ่งออกเป็นสามกลุ่มคือ กลุ่มเขินก่อ-เขินแด้, กลุ่มเขินอู และกลุ่มเขินหวา ส่วนอักษรไทเขินได้รับอิทธิพลอักษรจากล้านนาจากการเผยแผ่ศาสนา โดยรับอักษรธรรมล้านนาและอักษรฝักขามไปพร้อม ๆ กับศาสนา จึงมีลักษณะคล้ายกับอักษรธรรมล้านนา รวมทั้งยังรับวรรณกรรมล้านนาที่แพร่หลายสู่เชียงตุงด้วย
นอกจากนี้ชาวเชียงตุงบางส่วนที่เคยได้รับการเรียนภาษาไทยช่วงที่ไทยเข้าปกครอง สามารถพูดและอ่านภาษาไทยได้ดี
ประชากรศาสตร์ > ศาสนา

เดิมประชากรนับถือศาสนาผี ปัจจุบันนับถือศาสนาพุทธ มีวัดอยู่ทุกหมู่บ้าน มีวัฒนธรรมสูง และไม่ชอบการลักขโมย สืบเนื่องคณะสงฆ์จากอาณาจักรล้านนาเดินทางเข้าไปเผยแผ่ศาสนา ดังจะพบว่ามีการสถาปนาวัดนิกายสวนดอก (นิกายรามัญ หรือยางกวง) และนิกายป่าแดง (หรือนิกายสีหล) สู่เชียงตุงตั้งแต่รัชสมัยพญากือนาและพระเจ้าติโลกราชเป็นต้นมา ซึ่งเกิดขึ้นก่อนการเผยแผ่ศาสนาในรัชสมัยพระเจ้าบุเรงนองเสียอีก โดยพญากือนาทรงสนับสนุนให้พระสงฆ์จากเชียงแสนและเชียงตุงศึกษาศาสนาพุทธจากวัดสวนดอกในเชียงใหม่ ต่อมาในรัชกาลพญาสามฝั่งแกนมีการรับคัมภีร์ศาสนาจากลังกาเรียกว่านิกายป่าแดงตามชื่อวัดป่าแดง ก่อนแพร่หลายไปทั่วล้านนาและเชียงตุง ซึ่งพระยาสิริธัมมจุฬา เจ้าเมืองเชียงตุงสร้างวัดป่าแดงเป็นอรัญวาสีประจำเมืองเชียงตุงเมื่อ พ.ศ. 1989  สองนิกายนี้เคยเกิดสังฆเภทเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 15 จนพระเมืองแก้วทรงไกล่เกลี่ยให้สองนิกายนี้กลับมาปรองดองกัน
ในช่วงหลังนิกายป่าแดงได้รับความนิยมมากกว่านิกายยางกวง ในด้านพระธรรมวินัยและการสวดแบบบาลีที่ถูกต้องแบบเดียวกับการสวดของพระสงฆ์ไทย แต่นิกายยางกวงยังปรากฏอิทธิพลอยู่บ้างตามชุมชนห่างไกล ด้านการสวดมนต์ พระสงฆ์ไทใหญ่และพม่าจะสวดบาลีสำเนียงพม่า ด้วยเหตุนี้พระสงฆ์เขินจึงไม่สังฆกรรมกับพระสงฆ์ไทใหญ่และพม่า แม้ปัจจุบันพระสงฆ์เขินแสดงเจตจำนงรวมเข้ากับนิกายสุธัมมาของพม่า กระนั้นคณะสงฆ์เขินยังคงจารีตและระบบสมณศักดิ์เดิมตามอย่างล้านนา และอิงการศึกษาศาสนาอย่างคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบัน
คณะสงฆ์เขินมี สมเด็จอาชญาธรรม เป็นประมุขสงฆ์แห่งเมืองเชียงตุงและหัวเมืองทางฟากตะวันออกของแม่น้ำสาละวิน เปรียบตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราชแห่งเชียงตุง แต่หลังคณะสงฆ์เขินรวมเข้ากับนิกายสุธัมมาของพม่าแล้ว ตำแหน่งสมเด็จอาชญาธรรมถูกลดฐานะลงเทียบเจ้าคณะอำเภอเชียงตุงเท่านั้น
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ รัฐเชียงตุง
การสมรสระหว่างเจ้านางสุคันธากับเจ้าอินทนนท์ ณ เชียงใหม่ เมื่อ พ.ศ. 2476
เจ้านางทิพย์ธิดาพร้อมข้าราชบริพารกับเครื่องแต่งกายพื้นเมือง
บริกซ์

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ บริกซ์ (แก้ความกำกวม)
บริกซ์ (อังกฤษ: Brix) หรือสัญลักษณ์ °Bx เป็นหน่วยวัดค่าความหวานชนิดหนึ่งใช้ในอุตสาหกรรมผลิตน้ำผลไม้ น้ำอัดลม น้ำผึ้ง และไวน์โดยใช้เครื่องมือวัดค่าความที่เรียกว่า รีเฟรกโตมีเตอร์ 
ทั้งนี้ ระดับความเข้มข้น 1 บริกซ์ เท่ากับน้ำตาลซูโครส 1 กรัม ในสารละลาย 100 กรัม
บริการซื้อสินค้าจากบ้าน

บริการซื้อสินค้าจากบ้าน หรือ บริการจำหน่ายสินค้าทางไกล หรือที่รู้จักกันในนาม โฮมช็อปปิง (อังกฤษ: home shopping) เป็นอุตสาหกรรมการค้าปลีกอิเล็กทรอนิกส์และช่องทางการซื้อสินค้าจากบ้าน ซึ่งรวมถึงบริษัทด้านโทรทัศน์และการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์มูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ เช่น อีเบย์, แอมะซอน เป็นต้น เช่นเดียวกับการสั่งซื้อทางไปรษณีย์แบบดั้งเดิมและร้านค้าปลีกที่มีหน้าร้านจริง บริการซื้อสินค้าจากบ้านช่วยให้ผู้บริโภคสามารถซื้อสินค้าอย่างเป็นส่วนตัวภายในบ้านของตนเองได้ เมื่อเทียบกับการซื้อสินค้าแบบดั้งเดิมซึ่งต้องซื้อสินค้าจากร้านค้าปลีกที่มีหน้าร้านจริง และห้างสรรพสินค้า
บริการซื้อสินค้าจากบ้านมี 3 ประเภทหลัก คือ
การสั่งซื้อทางไปรษณีย์หรือโทรศัพท์จากแค็ตตาล็อก
การสั่งซื้อทางโทรศัพท์เพื่อตอบสนองต่อการโฆษณาในสื่อสิ่งพิมพ์และอิเล็กทรอนิกส์ (เช่น วารสาร โทรทัศน์ และวิทยุ)
การซื้อของออนไลน์
ผลการศึกษาพบว่าลูกค้าชื่นชอบบริการซื้อสินค้าจากบ้านอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานทางไกลและชนชั้นแรงงานที่มีความถี่ในการทำงานที่หนาแน่น
ภาษาคลิงงอน

| ภาษาคลิงงอน |
| --- | --- |
 tlhIngan Hol
ออกเสียง: /ˈt͡ɬɪ.ŋɑn xol/
สร้างโดย: มาร์ก โอแครนด์, เจมส์ ดูอัน, จอน โพวิลล์
การจัดตั้งและการใช้: ภาพยนตร์และรายการโทรทัศน์ สตาร์ เทรค (ได้แก่ เดอะเนกซต์เจเนอเรชัน, ดีปสเปซไนน์, วอยอิจเจอร์, เอนเทอร์ไพรส์ และ ดิสคัฟเวอรี), ในอุปรากรเรื่อง อุ และละครเวทีเรื่อง คลิงงอนคริสต์มัสแครอล และ เดอะบิกแบงเธียรี
ผู้ใช้: ไม่ทราบ (มีผู้พูดที่ชำนาญบางส่วน อ้างถึง1996)
จุดประสงค์: ภาษาประดิษฐ์  ภาษาเชิงศิลปะภาษาสมมติภาษาคลิงงอน
ระบบการเขียน: อักษรละติน (ชุดตัวอักษรคลิงงอน)  อักษรคลิงงอน
ที่มา: ภาษาประดิษฐ์  A priori languages
สถานภาพทางการ
ผู้วางระเบียบ: มาร์ก โอแครนด์
รหัสภาษา
ISO 639-2: tlh
ISO 639-3: tlh
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษาคลิงงอน (อังกฤษ: Klingon language; คลิงงอน: tlhIngan Hol, pIqaD:  , ข้อผิดพลาด: {{IPA}}: ไม่รู้จักแท็กภาษา: /ˈt͡ɬɪ.ŋɑn xol/) เป็นภาษาประดิษฐ์ซึ่งพูดโดยชาวคลิงงอนในจักรวาลของสตาร์ เทรค ได้รับการประดิษฐ์โดยมาร์ก โอแครนด์ นักภาษาศาสตร์ชาวอเมริกัน
ก่อนที่ภาษาคลิงงอนจะถูกประดิษฐ์ขึ้นมา ชาวคลิงงอนในภาพยนตร์เรื่องสตาร์ เทรค จะสื่อสารกันโดยใช้ภาษาอังกฤษ แต่เมื่อภาษาคลิงงอนถูกประดิษฐ์แล้ว ชาวคลิงงอนก็ได้เปลี่ยนไปสื่อสารโดยใช้ภาษาคลิงงอนแทน
มีผู้คนจำนวนน้อยมากที่สามารถใช้ภาษาคลิงงอนได้เป็นอย่างดี เนื่องจากคำศัพท์ในภาษาคลิงงอนส่วนใหญ่มีจุดศูนย์กลางมาจากแนวคิดเกี่ยวกับยานอวกาศและการทำสงคราม ทำให้ภาษาคลิงงอนเป็นภาษาที่ยากต่อการนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้
ประวัติ

ภาษาคลิงงอนถูกนำไปใช้เป็นครั้งแรกในภาพยนตร์เรื่อง สตาร์ เทรค: เดอะโมชันพิกเจอร์ ซึ่งออกฉายเมื่อปี พ.ศ. 2522
มีการจัดตั้งสถาบันภาษาคลิงงอนขึ้นในสหรัฐอเมริกา ซึ่งทำหน้าที่ส่งเสริมและอนุรักษ์วัฒนธรรมและภาษาของคลิงงอนเอาไว้
นอกจากนี้ ในตราสัญลักษณ์ของวิกิพีเดีย ซึ่งเป็นรูปลูกโลก อันแสดงถึงความเป็นนานาชาติและความหลากหลายทางภาษา ที่เคยใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546-2553 มีอักษรคลิงงอนตัวหนึ่งปรากฏอยู่มุมบนขวาของตราสัญลักษณ์ดังกล่าว ซึ่งในตราสัญลักษณ์ปัจจุบันได้มีการนำอักษรคลิงงอนตัวนั้นออกไปแล้ว
ผู้พูด

มีผู้คนจำนวนน้อยมากที่สามารถใช้ภาษาคลิงงอนได้เป็นอย่างดี โดยในหนังสือ In the Land of Invented Languages ที่แต่งโดย อาริกา โอเครนต์ มีการสันนิษฐานว่า มีผู้ที่พูดภาษาคลิงงอนได้อย่างคล่องแคล่วราว 20-30 คน สาเหตุเนื่องจากคำศัพท์ในภาษาคลิงงอนส่วนใหญ่นั้น มักจะมีจุดศูนย์กลางมาจากแนวคิดเกี่ยวกับยานอวกาศและการทำสงคราม จึงทำให้ภาษาคลิงงอนเป็นภาษาที่ยากต่อการนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้
มีผู้พูดภาษาคลิงงอนคนหนึ่ง ชื่อว่า ดาร์มอนด์ สเปียส์ ได้สอนให้ลูกชายของเขาเอง ที่ชื่อว่า แอลิก พูดภาษาคลิงงอนเป็นภาษาแรก ในขณะที่แม่ของลูกชายคนนั้น สื่อสารกับลูกชายของเธอด้วยภาษาอังกฤษ ทำให้แอลิกแทบจะไม่โต้ตอบกับพ่อของเขาด้วยภาษาคลิงงอนเลย ถึงแม้ว่าเขาจะพูดภาษาคลิงงอนได้ชัดเจนดีก็ตาม หลังจากที่แอลิกมีอายุครบ 5 ปีแล้ว สเปียส์ซึ่งเป็นพ่อของแอลิก รายงานว่าลูกของเขาไม่โต้ตอบอะไรเลย เมื่อเขาพูดภาษาคลิงงอนกับลูกของเขา ทำให้เขาต้องตัดสินใจหันมาใช้ภาษาอังกฤษแทน
ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2554 บริษัทยูโรทอล์ก ได้วางจำหน่ายโปรแกรมสอนภาษาคลิงงอนที่ชื่อว่า "Learn Klingon" โดยภาษาคลิงงอนจะถูกแสดงในโปรแกรมโดยใช้ทั้งอักษรละตินและอักษรคลิงงอน (plqaD) และเป็นโปรแกรมแรกที่สอนภาษาคลิงงอน โดยเขียนภาษาคลิงงอนด้วยอักษรคลิงงอน (plqaD) และได้รับการยอมรับจากทางซีบีเอสและมาร์ก โอแครนด์ โดยฟอนต์ทรูไทป์ที่ใช้สำหรับแสดงผลอักษรคลิงงอนมีชื่อว่า Hol-pIqaD
ลักษณะและการนำไปใช้งาน

เดิมภาษาคลิงงอนถูกประดิษฐ์ขึ้นมาเพื่อใช้ในหนังเรื่องสตาร์ เทรคเท่านั้น การจะนำภาษาคลิงงอนไปใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน หรือการแปลความในภาษาคลิงงอน เป็นเรื่องยากมาก เนื่องจากในภาษาคลิงงอนมีคำศัพท์เพียง 3,000 คำ ซึ่งถือว่าน้อยมาก
ระบบการเขียน

ภาษาคลิงงอนสามารถเขียนโดยใช้อักษรละตินหรืออักษรคลิงงอนก็ได้ แต่ในละครชุดโทรทัศน์ส่วนใหญ่มักจะเขียนภาษานี้ด้วยอักษรคลิงงอนมากกว่า ซึ่งตัวอักษรคลิงงอนมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า plqaD ซึ่งชื่อนี้ถูกตั้งขึ้นโดยผู้ที่ชื่นชอบภาพยนตร์และละครชุดโทรทัศน์เรื่อง สตาร์ เทรค แต่ไม่มีใครทราบที่มาของชื่อเรียกนี้
ดูเพิ่ม

ภาษามนุษย์ต่างดาว
วัฒนธรรมคลิงงอน
ไวยากรณ์ในภาษาคลิงงอน
สถาบันภาษาคลิงงอน
แหล่งข้อมูลอื่น

สถาบันภาษาคลิงงอน
Klingonska Akademien
qepHom Saarbrücken The largest annual Klingon language meeting in Europe
Klingon Language Wiki Open encyclopedia about the Klingon language
Klingon and its User: A Sociolinguistic Profile, a sociolinguistics MA thesis
Wahlgren, Yens (Spring 2004). Klingon as Linguistic Capital: A Sociologic Study of Nineteen Advanced Klingonists (PDF) (Bachelor's thesis). Lund, Scania, Sweden: Department of Sociology, Lund University. สืบค้นเมื่อ 2015-03-10.
Is Klingon an Ohlonean language? A comparison of Mutsun and Klingon
Omniglot: Klingon Alphabet
Eatoni Ergonomics' Klingon page includes BDF, TTF fonts and a Klingon text entry demo
paqʼbatlh: The Klingon Epic
Klingon speaking chatbot
Klingon word list and spell checker
photo editor translated into Klingon
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
ตราสัญลักษณ์เดิมของวิกิพีเดีย มีอักษรคลิงงอนตัวหนึ่ง () ปรากฏอยู่มุมบนขวาของสัญลักษณ์ดังกล่าว
คำว่า Qapla’ ที่หมายถึง ความสำเร็จ ในภาษาคลิงงอน
บรรพชีวินวิทยา

นักบรรพชีวินวิทยา
บรรพชีวินวิทยา (อังกฤษ: Paleontology) คือ วิชาที่ศึกษาลักษณะรูปร่าง ลักษณะความเป็นอยู่ และประวัติการวิวัฒนการของสิ่งมีชีวิต ได้แก่สัตว์และพืชในธรณีกาล โดยอาศัยข้อมูลหรือร่องรอยต่างๆ ของสัตว์และพืชนั้นๆที่ถูกเก็บบันทึกและรักษาไว้ในชั้นหิน จัดเป็นแขนงหนึ่งของวิชาธรณีวิทยา ที่อาศัยความรู้ทางชีววิทยาปัจจุบันไปเปรียบเทียบกับหลักฐานที่ได้สภาพซากดึกดำบรรพ์ เพื่อให้เข้าใจสภาพแวดล้อมในอดีตในช่วงที่สิ่งมีชีวิตเหล่านี้อาศัยอยู่ ผู้ที่ศึกษาเกี่ยวกับซากดึกดำบรรพ์ เรียกว่า นักบรรพชีวินวิทยา
แหล่งข้อมูลอื่น

Smithsonian's Paleobiology website: a good introduction
University of California Museum of Paleontology FAQ About Paleontology
The Paleontological Society
The Palaeontological Association
The Paleontology Portal เก็บถาวร 2009-09-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
International Palaeoentomological Society เก็บถาวร 2007-04-19 ที่ archive.today
บรอดเวย์ (ถนน)

ป้ายถนนบรอดเวย์
บรอดเวย์ หรือ ถนนบรอด (อังกฤษ: Broadway) เป็นถนนเส้นหนึ่งในเมืองนิวยอร์กและเป็นที่ตั้งของโรงละครที่ฉายละครบรอดเวย์โดยรอบ และเป็นที่มาของชื่อละคร อย่างไรก็ตามในเมืองนิวยอร์กมีถนนชื่อบรอดเวย์หลายเส้น แต่ถนนที่เป็นที่รู้จักคือถนนในใจกลางเกาะแมนแฮตตัน
ในอดีตบรอดเวย์ เป็นเส้นทางของชาวอินเดียนแดงในชื่อ Wickquasgeck
เส้นทาง

ถนนบรอดเวย์ เป็นถนนวิ่งในแนวเหนือใต้ของเกาะ โดยทางใต้สุดอยู่ที่ โบวลิงกรีน และเหนือสุดที่อินวูด ถนนบรอดเวย์ตัดผ่านสถานที่สำคัญหลายแห่งได้แก่
ยูเนียนสแควร์ บรอดเวย์ตัดกับถนนที่ 14 (14th Street)
เมดิสันสแควร์ บรอดเวย์ตัดกับถนนที่ 23 (23rd Street)
เฮอรอลด์สแควร์ บรอดเวย์ตัดกับ 6th Avenue และเป็นที่ตั้งของห้างสรรพสินค้าเมซีส์
ไทม์สแควร์ บรอดเวย์ตัดกับถนน 7th Avenue และเป็นที่ตั้งของโรงละครบรอดเวย์หลายแห่ง
เหริน ต๋าหัว

| เหริน ต๋าหัว |
| --- | --- |

สารนิเทศภูมิหลัง
เกิด:  (1955-03-19) 19 มีนาคม ค.ศ. 1955 (69 ปี)
คู่สมรส: ฉีฉี (QiQi)
อาชีพ: นักแสดง
ปีที่แสดง: ค.ศ. 1979-ปัจจุบัน
ฐานข้อมูล
IMDb
เหริน ต๋าหัว (จีนตัวย่อ: 任达华; จีนตัวเต็ม: 任達華; พินอิน: Rén Dáhuá, จีนกวางตุ้ง: Jam6 Daat6-waa4 หยั่ม ตาดหว่า) หรือ ไซมอน หยั่ม (Simon Yam) นักแสดงชาวฮ่องกง เกิดเมื่อวันที่ 19 มีนาคม ค.ศ. 1955 (วันเดียวกับ บรูซ วิลลิส) ที่ฮ่องกง สูง 180 เซนติเมตร น้ำหนัก 79 กิโลกรัม โดยเป็นลูกคนสุดท้องของพ่อที่เป็นนายตำรวจประจำเมือง มีพี่สาวและพี่ชายอย่างละคน
เหริน ต๋าหัว เริ่มงานการแสดงตั้งแต่ ค.ศ. 1979 จนถึงปัจจุบัน รับบทบาทมาแล้วอย่างมากมาย จนได้รับฉายาว่า "โรเบิร์ต เดอ นีโร แห่งฮ่องกง" ทั้งตัวประกอบ พระเอกหรือผู้ร้าย หรือแม้กระทั่งภาพยนตร์เรตอาร์ อย่าง Naked Killer ในปี ค.ศ. 1992 และ All of a Sudden ในปี ค.ศ. 1996 โดยเฉพาะในยุคทศวรรษที่ 90 มีผลงานเข้ามามากถึงเฉลี่ยเดือนละ 1 เรื่องทีเดียว โดยเริ่มตั้งแต่ซีรีส์ของทีวีบี เช่น กระบี่เย้ยยุทธจักร ในปี ค.ศ. 1983 ที่มี โจว เหวินฟะ แสดงเป็นเล่งฮู้ชง หรือ มังกรหยก ในปี ค.ศ. 1984 ที่มี หลิว เต๋อหัว เป็นเอี๊ยะก้วย, รับบทเป็นง้วนซุ่ยฮุ้น ใน ชอลิ้วเฮียง ตอน ถล่มวังค้างคาว ในปีเดียวกัน โดยมี เหมียว เฉียวเหว่ย เป็นชอลิ้วเฮียง และ ดาบมังกรหยก ในปี ค.ศ. 1986 ที่มี เหลียง เฉาเหว่ย เป็นเตียบ่อกี้
ด้านผลงานภาพยนตร์ที่มีชื่อเสียง ได้แก่ Bullet in the Head จากการกำกับของ จอห์น วู ในปี ค.ศ. 1990, Young and Dangerous ทั้ง 3 ภาคในปี ค.ศ. 1996 ที่นำแสดงโดย เจิ้ง อี้เจี้ยน, Hit Man ในปี ค.ศ. 1998 ที่นำแสดงโดย หลี่ เหลียนเจี๋ย, The Legend of Speed  และ The Mission ในปี ค.ศ. 1999, My Left Eye Sees Ghosts ในปี ค.ศ. 2002, PTU ในปี ค.ศ. 2003, Election ในปี ค.ศ. 2005 และ Election 2 ในปี ค.ศ. 2006, Eye in the Sky ในปี ค.ศ. 2007, Ip Man ในปี ค.ศ. 2008, The Storm Warriors และ Bodyguards and Assassins  ในปี ค.ศ. 2009 รวมถึงภาพยนตร์ฮอลลีวูดเรื่อง Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life ในปี ค.ศ. 2003
ในปลายปี ค.ศ. 2014 เหริน ต๋าหัว ได้รับแสดงภาพยนตร์สั้นของไทยที่มีเนื้อหาเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยไม่ขอรับค่าตัวแต่อย่างใด โดยได้แสดงคู่กับ พิยดา จุฑารัตนกุล และได้เดินทางมาลงนามถวายพระพรพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ณ โรงพยาบาลศิริราช
ระหว่างวันที่ 22-24 กันยายน ค.ศ. 2015 เหริน ต๋าหัวและหมี เสว่ นักแสดงชื่อดังชาวฮ่องกงร่วมสมัยเดียวกัน ได้เดินทางมาประเทศไทย โดยในวันที่ 22 กันยายน ได้เข้าสักการะพระพรหมที่ศาลท้าวมหาพรหม แยกราชประสงค์ เพื่อให้นักท่องเที่ยวทั้งจีน, ฮ่องกง และนานาชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตลาดฮ่องกง เกิดความเชื่อมั่นและเดินทางกลับมาเที่ยวประเทศไทยมากขึ้น จากเหตุการวางระเบิดก่อนหน้านั้น โดยมีนางกอบกาญจน์ วัฒนวรางกูร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา และผู้ว่าการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ให้การต้อนรับและร่วมสักการะท้าวมหาพรหม
ชีวิตส่วนตัว สมรสกับ ฉีฉี (QiQi) นางแบบสาวชาวฮ่องกง ในปี ค.ศ. 1997 และมีลูกสาว 1 คนชื่อ แอลล่า (Ella) เกิดในปี ค.ศ. 2004
ผลงานที่ผ่านมา > ภาพยนตร์

Final Romance (2001)
PTU (2003)
Breaking News (2004)
Election (2005)
SPL (2005)
Dragon Squad (2005)
Exiled (2006)
Eye in the Sky (2007)
Exodus (2007)
Triangle (2007)
Fatal Move (2008)
Sasori (2008)
Sparrow (2008)
Ip Man (2008)
Tactical Unit:Comrades in Arms (2009)
Tactical Unit:The Code (2009)
Tactical Unit:No Way Out (2009)
Tactical Unit:Human Nature (2009)
Tactical Unit:Partners (2009)
The Storm Warriors (2009)
Bodyguards and Assassins (2009)
Ip Man 2 (2010)
The Thieves (2012)
SPL 2 (2015)
ผลงานที่ผ่านมา > ซีรีส์, ละครโทรทัศน์

The New Adventures of Chor Lau Heung (1984)
Police Cadet '85 (1985)
Reincarnated Princess (1985)
War of the Dragon (1989)
Who is the winner III (1993)
My Date With A Vampire II (2000)
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลจาก IMDb
บรันช์

บรันช์
บรันช์ (อังกฤษ: Brunch) หมายถึงอาหารเช้าควบกลางวัน โดยมากรับประทานตั้งแต่ 11 โมงเช้า ถึง บ่าย 3 โดยทั่วไปจะมีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ด้วย (ส่วนมากเป็นแชมเปญและค็อกเทล) บรันช์ ในภาษาอังกฤษ เป็นคำประสมระหว่าง breakfast และ lunch บรันช์เริ่มต้นขึ้นในประเทศอังกฤษในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และเริ่มได้รับความนิยมในสหรัฐอเมริกาในคริสต์ทศวรรษ 1930
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ บรันช์
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ 
วิกิพจนานุกรม
บทเพลงของโมเสส

กวีนิพนธ์ในเฉลยธรรมบัญญัติ 32 ในคัมภีร์ฮีบรู
บทเพลงของโมเสส (อังกฤษ: Song of Moses) เป็นชื่อที่บางครั้งใช้เรียกกวีนิพนธ์ซึ่งปรากฏในหนังสือเฉลยธรรมบัญญัติ ของคัมภีร์ฮีบรู ซึ่งตามคัมภีร์ไบเบิลแล้วเป็นกวีนิพนธ์ที่ถูกกล่าวออกมาก่อนการเสียชีวิตโมเสสบนภูเขาเนโบ บางครั้งบทเพลงนี้ถูกเรียกในชื่อ เฉลยธรรมบัญญัติ 32 (อังกฤษ: Deuteronomy 32) แม้ว่าบทที่ 32 ของหนังสือเฉลยธรรมบัญญัติมีอยู่ 9 วรรค (44–52) ที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของบทเพลงก็ตาม
นักวิชาการส่วนใหญ่เชื่อว่าบทเพลงนี้ประพันธ์ขึ้นในช่วงระหว่างศตวรรษที่ 10 ถึง 8 ก่อนคริสตกาล แม้ว่ามีเสนอความเห็นว่าอาจเป็นยาวนานกว่านั้นเป็นศตวรรษที่ 12 ก่อนคริสตกาล ถึงใหม่กว่านั้นเป็นศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสตกาล
เรื่องเล่าในคัมภีร์ไบเบิล

ในวรรคที่ 16-18 ของเฉลยธรรมบัญญัติ 31 พระยาห์เวห์ทรงพบกับโมเสสและโยชูวา (ผู้ได้รับเสนอชื่อเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งผู้นำถัดจากโมเสส) ที่ "เต็นท์นัดพบ" และตรัสกับพวกเขาว่าหลังจากการเสียชีวิตของโมเสส ชาวอิสราเอลจะละเมิดพันธสัญญาที่พระยาห์เวห์ทรงกระทำกับพวกเขาและไปบูชาพระของดินแดนที่เขากำลังจะยึดครอง พระยาห์เวห์ตรัสกับโมเสสให้เขียนบทเพลงและสอนแก่ชุมนุมชน เพื่อให้เป็น "พยานของเราปรักปรำคนอิสราเอล" วรรคที่ 22 ระบุว่าโมเสสทำตามที่พระยาห์เวห์ทรงบัญชา และในวรรคที่ 30 โมเสสจึง "กล่าวถ้อยคำในบทเพลงต่อไปนี้ให้เข้าหูชุมนุมชนอิสราเอลทั้งหมดจนจบ"
บทเพลงเริ่มด้วย exordium หรือบทเริ่ม (วรรคที่ 1-3) ความว่าฟ้าสวรรค์และแผ่นดินโลกถูกเรียกให้ฟังว่าบทเพลงจะกล่าวว่าอะไร ในวรรคที่ 4-6 ระบุสาระสำคัญของบทเพลงคือความยุติธรรมและเที่ยงตรงของพระยาห์เวห์ต่อผู้คนที่เสื่อมทรามและไม่ซื่อสัตย์ วรรคที่ 7-14 พรรณนาถึงกิจการของพระยาห์เวห์ซึ่งนำชาวอิสราเอลผ่านถิ่นทุรกันดารไปอย่างปลอดภัยและประทานแผ่นดินอันอุดมสมบูรณ์แก่ชาวอิสราเอล วรรคที่ 15-18 กล่าวถึงความไม่ซื่อสัตย์ของชาวอิสราเอลและหันไปบูชารูปเคารพ การละเมิดเช่นนี้ทำให้พระยาห์เวห์ทรงพิพากษา (วรรคที่ 19–27) ด้วยภัยพิบัติระดับชาติซึ่งเกือบทำให้สิ้นชาติ วรรคที่ 28–43 กล่าวถึงวิธีการที่พระยาห์เวห์ตั้งพระทัยที่จะตรัสกับชาวอิสราเอลเพื่อนำพวกเขาไปสู่จิตใจที่ดีขึ้นและเพื่อให้พวกเขามีชัยชนะเหนือศัตรู
ในม้วนคัมภีร์โทราห์ บทเพลงถูกเขียนด้วยการจัดวางแบบพิเศษคือเขียนในสองสดมภ์ที่ขนานกัน
แหล่งข้อมูลอื่น

Michael S. Heiser, Deuteronomy 32:8 and the Sons of God
| ด ค กหนังสือเฉลยธรรมบัญญัติ |
| --- | --- |
บท:  1–3  3–7  7–11  11–16  16–21  21–25 (22)  26–29  29–30  31  32  32  33  33–34 
พาราชาห์:  Devarim  Va'etchanan  Eikev  Re'eh  Shofetim  Ki Teitzei  Ki Tavo  Nitzavim  Vayelech  Haazinu  V'Zot HaBerachah 
สถานที่:  คาเดช  ภูเขาซีนาย  ภูเขาเนโบ  โมอับ 
บุคคล:  โมเสส  โยชูวา 
ศัพท์:  การรวบรวมอิสราเอล  ชาวเลวี  ชาวอิสราเอล  เชอร์ดิม  เทศกาลของชาวยิว  ธรรมบัญญัติ  บทเพลงของโมเสส  บัญญัติ 10 ประการ  ปุโรหิต  พลับพลา  เสาอาเช-ราห์  โอ คนอิสราเอล จงฟังเถิด 
ต้นฉบับ:  4Q41  4Q122  Papyrus Fouad 266  Papyrus Rylands 458 
← หนังสือกันดารวิถี (บทที่ 36)หนังสือโยชูวา (บทที่ 1) →
ข้อความของเฉลยธรรมบัญญัติ 32:1-4 ในคัมภีร์ฮีบรู ตามที่เขียนในม้วนคัมภีร์โทราห์ของศาสนายูดาห์