stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช
พระกรณียกิจ > ด้านการปกครอง

พ.ศ. 2443 พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช พระเจ้านครเมืองน่าน “ประกาศเลิกทาส” ดังปรากฎข้อความดังนี้ “ส่วนทาสเชลยนั้นถึงจะเป็นสมบัติของเจ้าผู้ครองนครทั้งหลายอยู่บ้างก็ดี บัดนี้ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯพระราชทานผลประโยชน์ให้กับเจ้าผู้ครองนครเพียงพอแล้ว เพราะฉนั้นเจ้าผู้ครองนครแลพญาท้าวแสนเมืองน่าน จึงพร้อมกันลดค่าตัวทาสเชลยทั้งปวงที่มีอายุกว่า 10 ปี ตั้งแต่วันที่ 16 ธันวาคม รัตนโกสินทร์ศก 116 ต่อไปเป็นค่าตัวคนละ 20 รูปี ส่วนบุตรทาสเชลยทั้งปวงซึ่งเกิดภายหลังวันที่ 16 ธันวาคม รัตนโกสินทร์ศก 116 สืบไป ขอยกให้เปนไทยพ้นจากการเป็นทาสเชลยสืบไปชั่วบุตรหลาน”— พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช พระเจ้านครน่าน ประกาศเลิกทาสในนครน่านทั้งปวง สนองพระราชบัญชาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระปิยมหาราช รัชกาลที่ 5
กวาดต้อนและชักชวนให้ชุมชนไทลื้อในเมืองต่าง ๆ ของสิบสองปันนา ให้เข้ามาตั้งถิ่นฐานรกรากอยู่ในจังหวัดน่าน
ยกเลิกอำนาจโทษประหารทางอาญา
จัดวางผังเมือง ขยายถนนให้กว้างขวาง สะดวกแก่การสัญจรไปมา
เมื่อปี พ.ศ. 2440 พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ โปรดให้สร้าง กองเรือนจำเมืองนครน่านขึ้น ดังปรากฏข้อความดังนี้ “การที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ตั้งศาลต่างประเทศขึ้นที่นครเมืองน่านนั้น เจ้านครเมืองน่าน (พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ) มีความยินดีเปนอันมาก เจ้านครเมืองน่านได้จัดตั้งที่สำหรับขังนักโทษในที่ว่าการศาลต่างประเทศ 1 หลัง ขอพระราชทานทูลเกล้าฯถวายไว้สำหรับราชการสืบไป แลขอให้เจ้านายบุตรหลานมาฝึกหัดในศาลต่างประเทศด้วย”
พระกรณียกิจ > ด้านการทหาร

ทรงทำนุบำรุงกิจการทหาร โดยการรวบรวมกำลังพลเข้าสังกัดมูลนาย ฝึกกำลังพลการรบ จัดตั้งยุ้งฉาง สะสมเสบียงอาหาร กระสุนดินดำ
โดยเมื่อปี พ.ศ. 2430 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรียกทัพไปปราบฮ่อที่เมืองหลวงพระบาง ซึ่งพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชเมื่อครั้งดำรงตำแหน่งที่เจ้าราชวงศ์นครน่าน ได้ทรงนำกำลังไปสมทบกับทัพหลวง
ครั้นปี พ.ศ. 2445 เกิดขบถเงี้ยวที่เมืองแพร่ โดยพวกขบถจะยกทัพมายึดนครน่าน พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช ได้ทรงยกกำลังทหารไปขัดตาทัพต่อสู้กับขบถเงี้ยว และได้ร่วมกับกองทัพหลวงตามตีจนได้รับชัยชนะ
พระกรณียกิจ > ด้านการศึกษา

วันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2450 พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน ทรงสละทุนทรัพย์ส่วนพระองค์จัดตั้งโรงเรียนสอนหนังสือภาษาไทยเป็นแห่งแรกในนครน่าน ต่อมาในวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2456 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงพระราชทานนามว่า “โรงเรียนสุริยานุเคราะห์” ปฐมของโรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารในปัจจุบัน มี จีนซาง จีนอิ๋ว เปนสล่า 1 หลัง ทำด้วยไม้ตะเคียน รูปปั้นหยา มีหน้ามุข พื้นกระดาน ฝากระดาน หลังคามุงกระเบื้องไม้ยมกั้นเปนห้อง ห้อง 6 ห้อง โดยยาว 9 วา 2 ศอก กว้าง 6 วา มีเพไลยออกหนึ่ง ด้านยาวตามโรงเรียนทาสีขาว โรงเรียนนี้ตั้ที่วัดหลวงกลางเวียง (วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร) สิ้นเงิน 6,100 บาท
รับราชการพิเศษ

พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน ทรงรับราชการสนองพระเดชพระคุณ ในวาระโอกาศต่าง ๆ ดังนี้
เมื่อปี พ.ศ. 2395 ได้เป็นหัวหน้าสร้างพลับพลาประทับแรมที่ตำบลนาริน ท้องที่อำเภอเมืองน่าน จังหวัดนครเมืองน่าน รวมเวลาทำจนเสร็จ 1 เดือน แล้วลงไปรับเสด็จ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท ที่อำเภอท่าอิฐ เมืองพิไชย ที่เสด็จขึ้นมาเมืองนครน่าน คราวเสด็จไปราชการทัพเมืองเชียงตุง รวมระยะเวลา 10 วัน
เมื่อปี พ.ศ. 2396 ได้ตามเสด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท ไปราชการทัพเมืองเชียงตุง รวมระยะเวลา 7 เดือนเศษ
เมื่อปี พ.ศ. 2398 ได้นำตัวพระยาหลวงบังคม พระยาเมืองเชียงรุ้ง เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทย รัชกาลที่ 4 ณ กรุงเทพฯ รวมระยะเวลา 4 เดือนเศษ
เมื่อปี พ.ศ. 2399 ได้ยกทัพเมืองน่านขึ้นไปกวาดต้อนครอบครัว ชาวไทลื้อ เมืองพง เขตสิบสองปันนา ซึ่งในเวลานั้นอยู่ในการบังคับของฮ่อ ให้เข้ามาอยู่ในเขตของเมืองนครน่าน คราวนั้นได้ครอบครัวชาวไทลื้อ ประมาณ 1,000 คน และทรงโปรดให้ตั้งภูมิลำเนาอยู่ที่เมืองเชียงม่วน และเมืองเชียงคำ (ปัจจุบันอยู่ในเขตจังหวัดพะเยา) รวมระยะเวลา 5 เดือน
เมื่อปี พ.ศ. 2406 ได้คุมนางรมาดลงมาทูลเกล้าฯ ถวาย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทย รัชกาลที่ 4 ณ กรุงเทพฯ รวมระยะเวลา 4 เดือน
เมื่อปี พ.ศ. 2411 ได้คุมช้างพลายสีปลาดลงมาทูลเกล้าฯ ถวาย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทย รัชกาลที่ 4 ณ กรุงเทพฯ รวมระยะเวลา 4 เดือน
เมื่อปี พ.ศ. 2416 ได้คุมนางรมาดลงมาทูลเกล้าฯ ถวาย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทย รัชกาลที่ 5 ณ กรุงเทพฯ รวมระยะเวลา 4 เดือน
เมื่อปี พ.ศ. 2430 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ไปจัดรวบรวมเสบียงอาหารที่ เมืองเชียงคำ ส่งกองทัพของ นายพลโท เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี เมื่อครั้งเป็น เจ้าหมื่นไวยวรนาถ ทรงเป็นแม่ทัพ นำกองทัพสยามขึ้นมาปราบฮ่อที่เมืองหลวงพระบาง และได้เข้าร่วมไปในกองทัพด้วย รวมระยะเวลาที่จัดการลำเลียงส่งเสบียงอาหาร 4 เดือน
ราชโอรส ราชธิดา

พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 มีพระชายา 7 องค์ และพระโอรสพระธิดา รวมทั้งสิ้น 41 พระองค์ (อยู่ในราชสกุล ณ น่าน สายที่ 1) มีรายพระนามตามลำดับ ดังนี้
พระชายาที่ 1 แม่เจ้ายอดหล้าอรรคราชเทวี ประสูติพระโอรส/พระธิดา 13 พระองค์ ดังนี้
เจ้าคำบุ ณ น่าน
เจ้าคำเครื่อง ณ น่าน ภายหลังได้เป็น พระยาวังขวา นครเมืองน่าน เสกสมรสกับเจ้านางภูคา ณ น่าน มีโอรส/ธิดา หนึ่งในนั้นคือ แม่เจ้าศรีโสภา อัครชายาในเจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 64
เจ้าน้อยยศ ณ น่าน ภายหลังได้เป็น เจ้าบุรีรัตน์ นครเมืองน่าน
เจ้านางอัมรา ณ น่าน
เจ้าบุญรัตน์ ณ น่าน ภายหลังได้เป็น เจ้าราชวงศ์ นครเมืองน่าน
เจ้าบริยศ ณ น่าน
เจ้านางบัวเขียว ณ น่าน เสกสมรสกับ เจ้าบุรีรัตน์ (บรม ณ น่าน) พระโอรสองค์ที่ 1 ในเจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 62 กับแม่เจ้าปาริกาเทวี (พระชายาที่ 7)
เจ้าสุทธิสาร ณ น่าน ภายหลังได้เป็น เจ้าราชวงศ์ นครเมืองน่าน เสกสมรสกับ เจ้านางบัวเขียว ณ น่าน (พระธิดาองค์ที่ 2 ในเจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 64 กับแม่เจ้าศรีโสภา อัครชายา (ชายาที่ 1)
เจ้าจันทวงษ์ ณ น่าน ภายหลังได้เป็น เจ้าราชภาติกวงษ์ นครเมืองน่าน
เจ้าบุญรังษี ณ น่าน ภายหลังได้เป็น เจ้าราชบุตร นครเมืองน่าน
เจ้ามหาวงษ์ ณ น่าน ภายหลังได้เป็น เจ้าราชภาคินัย นครเมืองน่าน
เจ้ายอดฟ้า ณ น่าน ภายหลังได้เป็น เจ้าราชดนัย นครเมืองน่าน เสกสมรสกับ เจ้านางสุพรรณวดี เทพวงศ์ ราชธิดาในเจ้าพิริยเทพวงษ์ฯ เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 26
เจ้านางสมุท ณ น่าน
พระชายาที่ 2 แม่เจ้าคำปลิวราชเทวี ประสูติพระธิดา 4 พระองค์
พระชายาที่ 3 แม่เจ้าจอมแฟงราชเทวี ประสูติพระโอรส/พระธิดา 3 พระองค์ ดังนี้
เจ้านางบัวแว่น ณ น่าน เสกสมรสกับ เจ้าราชบุตร (อนุรศรังษี ณ น่าน) (พระโอรสองค์ที่ 1 ในเจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 62 กับแม่เจ้าสุคันธาเทวี (พระชายาที่ 8)
เจ้านางแห้ว ณ น่าน
เจ้าครุธ ณ น่าน
พระชายาที่ 4 แม่เจ้าคำเกี้ยวเทวี ประสูติพระธิดา 2 พระองค์ ดังนี้
เจ้านางเกี๋ยงคำ ณ น่าน
เจ้านางคำอ่าง ณ น่าน
พระชายาที่ 5 แม่เจ้ายอดหล้าเทวี ประสูติพระโอรส/พระธิดา 7 พระองค์ ดังนี้
เจ้านางเทพมาลา ณ น่าน
เจ้านางเทพเกสร ณ น่าน เสกสมรสกับ เจ้าอินทร์แปลง เทพวงศ์ ราชโอรสองค์ที่ 7 ในเจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 26 กับแม่เจ้าบัวไหลราชเทวี (ชายาที่ 2)
เจ้าอินทแสงสี ณ น่าน
เจ้านางจันทวดี ณ น่าน
เจ้านางศรีสุภา ณ น่าน
เจ้านางดวงมาลา ณ น่าน
เจ้านางประภาวดี ณ น่าน
ชายาที่ 6 หม่อมศรีคำ ชายา ประสูติพระโอรส/พระธิดา 5 พระองค์ ดังนี้
เจ้านางบัวแก้ว ณ น่าน
เจ้านางศรีพรหมา ณ น่าน ภายหลังได้เป็น หม่อมศรีพรหมา กฤดากร ณ อยุธยา หม่อมในหม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร
ชายาที่ 7 หม่อมบัว ชายา ประสูติพระโอรส/พระธิดา 7 พระองค์ ดังนี้
เจ้านางต่อมแก้ว ณ น่าน
เจ้าก่ำ ณ น่าน
เจ้านางเกียรทอง ณ น่าน
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 ทรงได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่าง ๆ ดังนี้
พ.ศ. 2446 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 1 ปฐมจุลจอมเกล้า (ป.จ.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2440 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
พ.ศ. 2444 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 2 ทวีติยาภรณ์ช้างเผือก (ท.ช.)
พ.ศ. 2436 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
พ.ศ. 2436 –  เหรียญรัชฎาภิเศกมาลา (ร.ศ.)
พ.ศ. 2440 –  เหรียญประพาสมาลา (ร.ป.ม.)
พ.ศ. 2446 –  เหรียญทวีธาภิเศก (ท.ศ.)
พ.ศ. 2450 –  เหรียญรัชมงคล (ร.ร.ม.)
พ.ศ. 2451 –  เหรียญรัชมังคลาภิเศก รัชกาลที่ 5 (ร.ม.ศ.5)
สถานที่อันเนื่องมาจากพระนาม

โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร จังหวัดน่าน เดิมมีชื่อว่า “โรงเรียนสุริยานุเคราะห์” ด้วยความอุปถัมภ์ของ พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้าผู้ครองนครน่าน
โรงพยาบาลค่ายสุริยพงษ์
ค่ายสุริยพงษ์ หรือ มณฑลทหารบกที่ 38
ถนนสุริยพงษ์
แหล่งข้อมูลอื่น

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน
| ก่อนหน้า |  | พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เจ้าอนันตวรฤทธิเดช |  | เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 และองค์ที่ 13 แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์  (พ.ศ. 2436 – พ.ศ. 2461) |  | เจ้ามหาพรหมสุรธาดา |
| พระเจ้าอินทวิชยานนท์ (พระเจ้านครเชียงใหม่) |  |  พระเจ้าประเทศราชองค์ที่ 7  (18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446 - 5 เมษายน พ.ศ. 2461) |  | ยกเลิก |
| ด ค กต้นสกุลนามสกุลพระราชทาน ณ |
| --- | --- |
สกุล ณ มหาไชย: พระยาเทพทวาราวดี (สาย)
สกุล ณ นคร: เจ้าพระยาวรเดชศักดาวุธ (แย้ม ณ นคร)
สกุล ณ สงขลา: พระยาพฤกษ์ภิรมย์ (ฑิตย์)
สกุล ณ ป้อมเพชร์: พระยาชัยวิชิตวิศิษฏ์ธรรมธาดา (ขำ ณ ป้อมเพชร์)
สกุลโกมารกุล ณ นคร: พระยาไชยยศสมบัติ (เฉลิม)
สกุล ณ บางช้าง: หลวงขจรเนาวรัฐ (หลำ) · หลวงพิพิธวรรณการ (ม้วน)
สกุล ณ ถลาง: พระยาสุนทราทรธุรกิจ (หมี) · พระอาณาจักรบริบาล (อ้น) · พระพิไสยสุนทรการ (แปลง)
สกุล ณ ลำพูน: เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ (น้อยจักรคำ)
สกุล ณ กาฬสินธุ์: พระยาชัยสุนทร (เก)
สกุล ณ เชียงใหม่: เจ้าแก้วนวรัฐ (แก้ว)
สกุล ณ น่าน: พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (สุริย)
สกุล ณ ลำปาง: เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต (บุญทวงศ์)
สกุล ณ หนองคาย: พระอนุชาติวุฒาธิคุณ (แพ)
สกุล ณ ร้อยเอ็จ: พระยาขัตติยวงษา เอกาธิกะสตานันต์ (เหลา)
สกุลภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม: พระเจริญราชเดช (อุ่น ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม)
สกุลพรหมสาขา ณ สกลนคร: พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ)
สกุล ณ จัมปาศักดิ์: เจ้าศักดิ์ประสิทธิ์ · เจ้าศักดิ์ประเสริฐ
สกุล ณ พัทลุง: หลวงวิบูลย์บุรขันฑ์ (นพ)
สกุล ณ ตะกั่วทุ่ง: หลวงราชภักดี (หร่าย)
สกุลรัตนดิลก ณ ภูเก็ต: หลวงวรเทพภักดี (เดช)
สกุล ณ ระนอง: พระยารัตนเศรษฐี (ยู่หงี)
สกุลสุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง: มหาดเล็กสำรองสมบุญ
สกุล ณ มโนรม: หลวงวินิจสารา (ดวง)
สกุล ณ วิเชียร: พระยาประเสริฐสงคราม (ใจ ณ วิเชียร)
สกุล ณ อุบล: พระอุบลเดชประชารักษ์ (เสือ ณ อุบล)
สกุลประทีป ณ ถลาง: หลวงราชอาณัติ (กล่อม)
สกุลสุนทรกุล ณ ชลบุรี: หม่อมหลวงจาบ
สกุล ณ เชียงตุง: เจ้าฟ้าสิริสุวรรณราชยสสรพรหมลือ
สกุล ณ พิศณุโลก: หม่อมคัทริน ณ พิศณุโลก
สกุล ณ อุบล: พระอุบลเดชประชารักษ์ (เสือ ณ อุบล)
สันติ ทักราล

ผู้พิพากษาชาวไทย
| สันติ ทักราล ม> ป.ช., ม.ว.ม., ท.จ. |
| --- | --- |


ประธานศาลฎีกา คนที่ 33
ดำรงตำแหน่ง 1 ตุลาคม 2544 – 30 กันยายน 2545  (11 เดือน 29 วัน)
นายกรัฐมนตรี: ทักษิณ ชินวัตร
ประธานรัฐสภา: อุทัย พิมพ์ใจชน
ก่อนหน้า: ธวัชชัย พิทักษ์พล
ถัดไป: อรรถนิติ ดิษฐอำนาจ
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 8 มีนาคม พ.ศ. 2485 จังหวัดแพร่ ประเทศไทย
เสียชีวิต: 29 เมษายน พ.ศ. 2554 (69 ปี) โรงพยาบาลกรุงเทพ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
ศาสนา: ซิกข์

สันติ ทักราล (8 มีนาคม พ.ศ. 2485 – 29 เมษายน พ.ศ. 2554) เป็นผู้พิพากษาชาวไทย เคยดำรงตำแหน่งองคมนตรีและประธานศาลฎีกา
ประวัติ

สันติ ทักราล เกิดที่ตำบลน้ำชำ อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ เป็นชาวไทยเชื้อสายอินเดีย นับถือศาสนาซิกข์ บิดามารดามีอาชีพขายผ้า เป็นบุตรคนสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 6 คน ในสมัย รสช. ขณะดำรงตำแหน่งผู้พิพากษาศาลฎีกา สันติเป็นผู้รับผิดชอบคดี ยึดทรัพย์นักการเมือง 13 ราย
สันติ ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งองคมนตรี เมื่อ พ.ศ. 2548
สันติ ทักราล ถึงแก่อนิจกรรมจากภาวะติดเชื้อในกระแสโลหิต เมื่อวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2554 สิริอายุได้ 69 ปี โดยในวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2554 เวลา 15.45 น. พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ธานินทร์ กรัยวิเชียร องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ ไปยังศาลา 9 วัดเทพศิรินทราวาส ในการพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ และวางพวงมาลาหลวง พวงมาลาของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่หน้าโกศศพ
และในวันเดียวกัน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ธานินทร์ กรัยวิเชียร องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ในการพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส
การศึกษา

ระดับมัธยมศึกษา จากโรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก
พ.ศ. 2506 – ปริญญาตรีนิติศาสตรบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
พ.ศ. 2507 – เนติบัณฑิต สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา
พ.ศ. 2516 – ประกาศนียบัตร Academy of American and International Law, S.M.U., สหรัฐอเมริกา
พ.ศ. 2516 – ประกาศนียบัตรการอบรมผู้พิพากษา National College of State Judiciary, มหาวิทยาลัยเนวาดา สหรัฐอเมริกา
พ.ศ. 2520 – ประกาศนียบัตร Administration of Criminal Justice, United Nations Asia and Far East Institute for the Prevention of Crime and Treatment of Offender, ประเทศญี่ปุ่น
พ.ศ. 2523 – ปริญญาโทรัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการปกครอง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
พ.ศ. 2546 – ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สาขานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ตำแหน่งที่สำคัญในอดีต

ประธานศาลฎีกา (2544–2545)
รองประธานศาลฎีกา (2542–2544)
ผู้พิพากษาหัวหน้าแผนกคดีภาษีอากรในศาลฎีกา (2541–2542)
อธิบดีผู้พิพากษาศาลภาษีอากรกลาง (2539–2541)
ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา (2536–2539)
องคมนตรี (2548–2554)
กรรมการบริหารมูลนิธิอานันทมหิดล
กรรมการกฤษฎีกา คณะที่ ๓
ผู้พิพากษาอาวุโสศาลภาษีอากรกลาง (2545–2548)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2538 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2533 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2550 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2536 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
โจหงอ

ศาลโจหงอทางตะวันออก มุมมองจากทางแม่น้ำโจหงอ
ศิลาจารึกโจหงอจากปี ค.ศ. 1093 สร้างโดยไช่ เปี้ยน (蔡卞) ศิลาจารึกมีความสูง 2.1 เมตรและกว้าง 1 เมตร
โจหงอ (ค.ศ. 130-143) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เฉา เอ๋อ (曹娥; Cáo É) เป็นหญิงสาวที่อาศัยในบริเวณที่เป็นเขตช่าง-ยฺหวี นครเช่าซิง มณฑลเจ้อเจียงในประเทศจีนในปัจจุบัน โจหงอเป็นบุตรสาวของเฉา ซฺวีที่เป็นหมอผี โจหงอเสียชีวิตในปี ค.ศ. 143 ขณะที่พยายามจะช่วยชีวิตบิดาจากการจมน้ำ ในปี ค.ศ. 151 มีการสร้างศาลขึ้นเป็นที่ระลึกถึงโจหงอและแม่น้ำที่โจหงอและบิดาจมน้ำเสียชีวิตซึ่งได้รับการตั้งชื่อตามชื่อของโจหงอ
ประวัติ

เฉา ซฺวี (曹盱) เป็นบิดาของโจหงอ (เฉา เอ๋อ) เฉา ซฺวีเป็นหมอผีที่นำการทำพิธีกรรมที่ช่าง-ยฺหวี (上虞)  ในพิธีกรรมของเทศกาลแข่งเรือมังกร (เทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง) ในปี ค.ศ. 143 เฉา ซฺวีพลัดตกลงไปในแม่น้ำชุ่น เหล่าชาวช่าง-ยฺหวีค้นหาเฉา ซฺวีเป็นขนานใหญ่เป็นเวลา 17 วันแต่ไม่พบ โจหงอบุตรสาวอายุ 13 ปีของเฉา ซฺวีจึงตัดสินใจค้นหาบิดาในแม่น้ำโดยความกตัญญู (孝, เซี่ยว) หลังจากนั้น 5 วัน โจหงอปรากฏตัวขึ้นเหนือน้ำพร้อมกับบิดาในอ้อมแขน ทั้งคู่เสียชีวิตจากการจมน้ำ วีรกรรมนี้ทำให้โจหงอกลายเป็นเด็กสาวที่มีชื่อเสียงอย่างมาก กลายเป็นตัวอย่างในตำราในเรื่องความกตัญญู ความเคารพนับถือที่มีต่อโจหงอเริ่มขึ้นตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โจหงอได้รับชื่อรองย้อนหลังเป็น "โจเฮาลี"(曹孝女 เฉา เซี่ยว-นฺหวี่; แปลว่า "บุตรสาวกตัญญูแซ่เฉา (โจ)")  แปดปีต่อมาในปี ค.ศ. 151 มีการสร้างศาล และสุสานขึ้นเพื่อเป็นที่ระลึกถึงโจหงอและเพื่อเป็นเกียรติแก่การเสียสละของโจหงอเพื่อช่วยเหลือบิดา มีการสร้างศิลาจารึกเพื่อเป็นเกียรติแก่โจหงอ แต่ภายหลังได้สูญหายไป ในปี ค.ศ. 1093 ไช่ เปี้ยน (蔡卞) ทำศิลาจารึกที่คล้ายคลึงกันเพื่อเป็นเกียรติแก่โจหงอ แม่น้ำชุ่นถูกเปลี่ยนชื่อเป็นแม่น้ำโจหงอเพื่อเป็นเกียรติแก่โจหงอ
สไบ

หญิงไทยห่มสไบที่พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน
สไบ หรือ ผ้าแถบ เป็นผ้าผืนยาวแคบสำหรับคาดอกสตรีต่างเสื้อ พบได้ในภาคพื้นทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะใน ไทย ลาว กัมพูชา มาเลเซีย อินโดนีเซีย ในขณะที่บริเวณชายฝั่งสุมาตรากับคาบสมุทรมลายูจะใช้คำนี้กับผ้าคลุมไหล่ สไบมีที่มาจากส่าหรีอินเดีย ซึ่งคลุมทับไหล่ข้างหนึ่ง ในกลุ่มวัฒนธรรมอื่นนอกจากวัฒนธรรมไทย ผู้ชายยังใช้สไบในกิจกรรมทางศาสนา สไบสามารถห่มได้หลายรูปแบบ เช่น คาดหน้าอก พาดเฉวียงบ่าปล่อยชาย ตะเบ็งมาน ผ้าห่ม เพลาะ และสะพายแพร เป็นอาทิ
ในราชสำนักไทย สไบเป็นเครื่องแต่งกายที่ใช้แสดงฐานานุศักดิ์ของเจ้านายฝ่ายใน (เจ้านายผู้หญิง) มาช้านาน โดยมีการบัญญัติการแต่งกายของฝ่ายในไว้มาตั้งแต่อาณาจักรอยุธยา ตั้งแต่พระอัครมเหสี พระราชชายา พระราชธิดา หรือบาทบริจาริกา ล้วนห่มสไบ ต่อมาในยุคหลังมีการสวมเสื้อแขนกระบอกก็จะต้องห่มสไบทับอยู่ด้วยเสมอ โดยการห่มสไบของหญิงฝ่ายในและชาววังจะคู่กับการนุ่งจีบ ส่วนหญิงสามัญชนจะห่มสไบคู่กับนุ่งโจงกระเบน ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชนิยมให้ห่มสไบทับเสื้อแขนกระบอก คู่กับนุ่งโจงกระเบนแทน
การแบ่งกลุ่ม > ชาวกวย

ในอดีตชาวกวยในแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง หรืออีสานใต้ของประเทศไทย จะคล้องผ้าสไบและนุ่งโจงกระเบนเป็นเครื่องแต่งกายพื้นเมือง ปัจจุบันชาวกวยจะสวมเครื่องแต่งกายเช่นนี้ในช่วงประกอบพิธีกรรมตามความเชื่อเท่านั้น
การแบ่งกลุ่ม > ชาวเขมร

ราชสำนักกัมพูชายุคหลังมีการรับอิทธิพลจากสยามไปค่อนข้างมาก โดยนำวิธีการห่มผ้าทรงสะพักในราชสำนักสยามไปใช้ด้วย เรียกว่า "พระสุภาก" ในรัชสมัยของสมเด็จพระหริรักษ์รามมหาอิศราธิบดี มีการแต่งตั้งให้ภรรยาของขุนนางจตุสดมภ์และขุนนางที่ถือศักดินา 9,000 ไร่เป็นต้นไป ให้มีบรรดาศักดิ์เป็น "ชุมท้าว" (ជំទាវ, จ็อมเตียว) เทียบท่านผู้หญิงของไทย ทั้งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สตรีเหล่านี้นุ่งผ้าลายมีเชิง และห่มสไบมีสีตามฐานานุศักดิ์
ส่วนผู้ชายชาวไทยเชื้อสายเขมรในแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง หรืออีสานใต้ของประเทศไทย จะคล้องผ้าขาวม้ายกขิต เรียกว่า สไบรือเจียร์ คู่กับนุ่งผ้าโสร่งหรือนุ่งผ้าสมปรต ส่วนผู้หญิงจะห่มสไบทอยกดอกลายลูกแก้วคู่กับนุ่งซิ่นซึ่งได้ต้นแบบมาจากผ้าไทย เรียกว่า อันลุยซีม
ในงานแต่งงานของชาวเขมรในปัจจุบัน จะให้เจ้าสาวใส่ชุดนางนาค และเจ้าบ่าวใส่ชุดพระทอง ตามอย่างตำนานท้องถิ่นเรื่อง พระทองนางนาค ซึ่งมีเนื้อหาว่า "นางนาคชื่อทาวดีเป็นลูกนาคราชอาศัยอยู่ใต้บาดาล และพระทองเป็นเจ้าชายจากแดนไกล วันหนึ่งนางนาคแปลงกายเป็นมนุษย์ขึ้นมาเล่นน้ำ เป็นจังหวะที่พระทองเดินทางมาพบจึงเกิดหลงรักนางนาคและแต่งงานกัน บิดานางนาคจึงเนรมิตเมืองขึ้นให้ชื่อว่า ‘กัมพูชา’ ให้แก่พระทองและลูกสาวของตน พระทองจึงเป็นปฐมกษัตริย์แห่งกัมพูชา ต่อมาพระทองต้องการลงไปเมืองบาดาลแต่เป็นมนุษย์ไม่สามารถเดินทางไปได้ นางนาคจึงให้พระทองจับสไบเพื่อจะสามารถตามไปยังถ้ำใต้บาดาลได้" ด้วยเหตุนี้ในงานแต่ง เจ้าบ่าวจะต้องจับสไบของเจ้าสาวตามความเชื่อดังกล่าวด้วย
การแบ่งกลุ่ม > ชาวไทย > ราชสำนักไทย

ในราชสำนักไทย ปรากฏหลักฐานการห่มสไบและห่มผ้าสะพักทับอีกทีหนึ่งมาตั้งแต่ยุคกรุงศรีอยุธยา เพราะมีหลักฐานการนุ่งบัญญัติไว้สำหรับการแต่งกายในราชสำนัก มีการประเมินค่าจากลวดลาย เนื้อผ้า กรรมวิธีการผลิต โดยมากเป็นการนำเข้าจากต่างประเทศ และทำมาจากวัสดุมีค่าราคาแพง บ่งบอกถึงฐานานุศักดิ์ของผู้นุ่ง ถือเป็นธรรมเนียมปฏิบัติสำหรับเจ้านายฝ่ายในและสตรีชั้นสูงในสมัยนั้น ซึ่งจะห่มสะพักก็ต่อเมื่อเข้าร่วมในพระราชพิธีสำคัญที่มีการแต่งกายเต็มยศเท่านั้น เพราะเป็นธรรมเนียมที่แสดงถึงความสุภาพต่อธารกำนัลมาแต่โบราณ เจ้านายฝ่ายในและหญิงชาววังจะมีธรรมเนียมว่าจะเป็นสาวเองไม่ได้ แต่จะต้องได้รับอนุญาตจากผู้ดูแลเสียก่อน หลังพระราชพิธีโสกันต์ ผู้ดูแลจะมีรับสั่งให้เปลี่ยนเครื่องแต่งกายเป็นผ้าสะพัก เพราะฉะนั้นการห่มผ้าทรงสะพักจึงเป็นสัญลักษณ์ของการเป็นสาวของหญิงชาววัง
โดยการห่มสะพักหรือห่มสไบซึ่งทำจากผ้าแพรหรือผ้าไหม มีวิธีการห่มสองรูปแบบคือ
ผ้าสะพักหรือสไบห่มเฉียง มีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้าหน้าแคบ พันรอบอกหนึ่งรอบ แล้วเฉวียงขึ้นบ่าปล่อยชายไว้หลัง แลเห็นรอยต่อระหว่างผ้าห่มกับผ้านุ่ง ใช้สวมในงานพระราชพิธีต่าง ๆ
ผ้าสะพักหรือสไบแบบสองบ่า ผ้าจะมีลักษณะยาวกว่าสไบห่มเฉียง พันรอบอกหนึ่งรอบ ทับเฉียงไขว้ที่อก แล้วจึงสะพักบนไหล่ทั้งสอง ปล่อยชายไปข้างหลังทั้งสองชาย สำหรับพระภรรยาเจ้าและนางบาทบริจาริกาสวมใส่ในพระราชพิธี โดยพระภรรยาเจ้าจะทรงสะพักที่ทำจากไหมทองทั้งผืน หรืออาจใช้ผ้าตาดหรือผ้ากรองทอง
ยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์ มีการห่มสไบให้มีความประณีตซับซ้อนขึ้น กลายเป็นเครื่องแสดงสถานะทางสังคมอย่างหนึ่ง ได้แก่ การห่มสไบสองชั้น เรียกว่า ผ้าทรงสะพัก รวมไปถึงการอัดกลีบสไบให้มีความสวยงาม ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจนถึงพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว สตรีในราชสำนักจะห่มสไบตามโฉลกสีและมงคลฤกษ์ และเริ่มการนุ่งยกห่มตาด โดยมากจะห่มสไบคู่กับนุ่งจีบหน้านาง ส่วนการห่มสไบพร้อมกับนุ่งโจงกระเบนไม่ต้องพระราชนิยม ต่อมาราชสำนักกัมพูชาในยุคหลังจึงนำวิธีการห่มผ้าทรงสะพักไปใช้ด้วย เรียกว่า "พระสุภาก" ต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชนิยมให้สตรีในราชสำนักสวมเสื้อผ้าแพรแขนกระบอกแล้วห่มสไบทับ และมีพระราชนิยมให้นุ่งโจงกระเบนแทนนุ่งจีบ โดยเจ้านายฝ่ายในขณะนั้นจึงมีการดัดแปลงฉลองพระองค์โดยมีการสะพักไว้อยู่ เช่น สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงฉลองพระองค์แขนหมูแฮม และห่มสะพักตาดทับฉลองพระองค์ ส่วนสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงฉลองพระองค์แขนกระบอกห่มด้วยสะพักตาดปัก เป็นต้น
ครั้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีการฟื้นฟูธรรมเนียมการแต่งกายโบราณขึ้นใหม่ โดยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงประยุกต์การห่มสไบเป็นชุดไทยพระราชนิยมสามแบบ คือ ชุดไทยจักรพรรดิ ชุดไทยจักรี และชุดไทยศิวาลัย
การแบ่งกลุ่ม > ชาวมลายู

ชาวมลายูในประเทศมาเลเซีย เรียกผ้าอย่างเดียวกันนี้ว่า "เซอไบ" (มลายู: Sebai, سباي) ใช้พาดบริเวณลำคอเพื่อปิดไหล่โดยให้ปลายทั้งสองข้างปิดบริเวณหน้าอก ลักษณะคล้ายกับผ้าพันคอ ส่วนชาวไทยเชื้อสายมลายูในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทย จะใช้ผ้าปล่อยที่เรียกว่าผ้าชายรามูลักษณะคล้ายผ้าขาวม้า หญิงมุสลิมใช้คลุมศีรษะหรือไหล่ (ทำนองเดียวกับผ้าห่มของไทย) บ้างก็ทำเป็นสไบคล้องคอ ส่วนกลุ่มที่นับถือศาสนาพุทธจะทำเป็นผ้าพาดเฉียงสำหรับไปทำบุญที่วัด
การแบ่งกลุ่ม > ชาวมอญ

ชาวมอญเรียกสไบว่า "หยาดโด๊ด" (มอญ: ယာတ္ေဍာတ္) ชาวมอญในจังหวัดสมุทรสาครเรียก "หยาดฮะเหริ่มโตะ" (ယာတ္ဓရုီတု္) หรือ "หยาดหมิ่นโตะ" (ယာတ္မိန္တု္) ถือเป็นอัตลักษณ์หนึ่งของคนมอญ ใช้สำหรับพาดไหล่เมื่อเข้าไปยังพุทธศาสนสถาน ใช้ได้ทั้งผู้ชายและผู้หญิง ผ้ามีขนาดกว้างหนึ่งศอก ยาวสี่ศอก ซึ่งชุมชนมอญแต่ละกลุ่มจะมีลวดลายตกแต่งแตกต่างกันออก เช่น ลักษณะการใช้ผ้าซึ่งในประเทศไทยมีอยู่หกรูปแบบ คือ แบบผ้าแพรเรียบ, แบบสไบจีบ, แบบไหมพรมถัก, แบบลูกไม้, แบบผ้าขาวม้า และแบบสไบปัก
วิธีการห่มคือนำผ้ามาพับตามยาวให้ได้สี่ทบให้เหลือเศษหนึ่งส่วนสี่ของความกว้างผืนผ้า จากนั้นให้พาดจากไหล่ซ้ายไปด้านหลัง อ้อมรักแร้ขวา แล้วขึ้นไปพับบนไหล่ซ้าย เอาด้านที่มีลวดลายออก หากไปเที่ยวงานรื่นเริงก็จะคล้องคอหรือพาดตรงบนไหล่ซ้าย โดยการคล้องมี 4 ลักษณะคือ
คล้องให้ชายทั้งสองห้อยมาข้างหน้า ใช้สำหรับงานรื่นเริงที่ไม่เกี่ยวกับศาสนาพุทธ เช่น ขบวนแห่หางหงส์ธงตะขาบ และสงกรานต์
แบบสไบเฉียง พาดจากแขนซ้ายอ้อมใต้รักแร้ขวา เอาปลายทับบนไหล่ซ้ายอีกที ใช้สำหรับการทำบุญในศาสนาพุทธ ใช้ได้ทั้งหญิงชาย
พาดปล่อยชายสองข้าง พาดสไบไว้ด้านหลัง สำหรับผู้ชายในงานรื่นเริง
พาดไหล่ซ้าย พาดสไบที่ไหล่ซ้ายแล้วทิ้งชายทั้งสองข้าง ใช้สำหรับการร่ายรำ หรือเซ่นสรวง
การแบ่งกลุ่ม > ชาวไทยวน

ชาวไทยวนเป็นประชากรหลักของอาณาจักรล้านนา ซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศไทยในปัจจุบัน จะเรียกสไบว่า "ผ้าสะหว้ายแล่ง" หรือ "ผ้าเบี่ยงบ้าย" มีลักษณะเป็นผ้าพันหน้าอกและพาดบ่าเฉียง นุ่งซิ่นลายขวางเกือบกรอมเท้า มีผ้าผืนหนึ่งคล้องคอ และเกล้ามวยผมกลางศีรษะแล้วเอาปิ่นปักและยังแต่งกายเช่นนี้เรื่อยมาจนถึงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชนิยมให้สตรีสวมเสื้อ ชาวไทยวนเมืองเชียงใหม่จึงสวมเสื้อแล้วห่มผ้าสะหว้ายแล่งทับ แต่ยังคงนุ่งซิ่นอย่างโบราณ
การแบ่งกลุ่ม > ชาวลาว

ชาวลาวเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หลักของประเทศลาว และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย เรียกสไบว่า "ผ้าเบี่ยง" (ลาว: ຜ້າບ່ຽງ) หรือ "ผ้าเบี่ยงบ้าย" เช่นเดียวกับชาวไทยวน ใช้สวมใส่หรือใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ใช้ได้ทั้งชายและหญิงในงานพิธีสำคัญ โดยเป็นผ้าสำหรับพาดไหล่หรือห่มพาดเฉียงหรือเฉวียงบ่าอย่างสไบ ถือเป็นเครื่องแต่งกายที่แสดงความสุภาพและความเคารพอย่างสูงของสตรี ปัจจุบันนิยมห่มทับเสื้ออีกชั้นหนึ่ง หรืออาจใช้เป็นผ้ากราบพระด้วย
ผ้าเบี่ยงทำจากผ้าฝ้ายหรือผ้าไหม มีลวดลายทั้งแบบจกและขิด ตกแต่งด้วยลวดลายมงคล หรือสัตว์หิมพานต์ต่าง ๆ
นุ่งผ้าสีมงคลประจำวัน

หญิงชาววังในราชสำนักไทยช่วงต้นรัตนโกสินทร์มีการเลือกสีผ้านุ่งและผ้าห่มให้ตัดกันสวยงาม และอบร่ำให้ผ้ามีกลิ่นหอม โดยถือเป็นคติสีมงคลประจำวัน ดังนี้
วันจันทร์ นุ่งเหลืองอ่อนห่มน้ำเงินอ่อนหรือบานเย็น, นุ่งน้ำเงินนกพิราบห่มจำปาแดง
วันอังคาร นุ่งสีปูนหรือม่วงเม็ดมะปรางห่มโศก, นุ่งโศกหรือเขียวอ่อนห่มม่วงอ่อน
วันพุธ นุ่งสีถั่วหรือสีเหล็กห่มจำปา
วันพฤหัสบดี นุ่งเขียวใบไม้ห่มแดงเลือดนก หรือ นุ่งแสดห่มเขียวอ่อน
วันศุกร์ นุ่งน้ำเงินแก่ห่มเหลือง
วันเสาร์ นุ่งเม็ดมะปรางห่มโศก หรือนุ่งผ้าลายพื้นม่วงห่มโศก
วันอาทิตย์ แต่งเหมือนวันพฤหัสบดี หรือ นุ่งผ้าลายพื้นสีลิ้นจี่หรือเลือดหมู แล้วห่มโศก
ส่วนใน สวัสดิรักษาคำกลอน อธิบายเกี่ยวกับการนุ่งห่มผ้าตามสีมงคลประจำวัน ดังนี้
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ๏ อนึ่งภูษาผ้าทรงณรงค์รบ |  | ให้มีครบเครื่องเสร็จทั้งเจ็ดสี |
| วันอาทิตย์สิทธิโชคโฉลกดี |  | เอาเครื่องสีแดงทรงเป็นมงคล |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| เครื่องวันจันทร์นั้นควรสีนวลขาว |  | จะยืนยาวชันษาสถาพร |
| อังคารม่วงช่วงงามสีครามปน |  | เป็นมงคลขัตติยาเข้าราวี |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| เครื่องวันพุธสุดดีด้วยสีแสด |  | กับเหลือบแปดปนประดับสลับสี |
| วันพฤหัสจัดเครื่องเขียวเหลืองดี |  | วันศุกร์สีเมฆหมอกออกสงคราม |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| วันเสาร์ทรงดำจึงล้ำเลิศ |  | แสนประเสริฐเสี้ยนศึกจะนึกขาม |
| หนึ่งพาชีขี่ขับประดับงาม |  | ให้ต้องตามสีสันจึงกันภัย ฯ |
ระเบียงภาพ

หญิงสยามห่มผ้าแถบคาดอก
นักดนตรีมโหรีเครื่องสี่ห่มสไบ
เจ้าบ่าวเกาะสไบเจ้าสาวตามคติกัมพูชา
หญิงไทยห่มสไบและนุ่งซิ่น
หญิงไทยคาดผ้าแถบและห่มผ้าห่ม
หญิงบาหลีห่มผ้าอย่างเดียวกับสไบ
หญิงมอญคาดผ้าแถบ
เจ้าจอมเอื้อนห่มสไบ
สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงสไบตามพระราชนิยมรัชกาลที่ 5
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงชุดไทยจักรี
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงชุดไทยศิวาลัย
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงชุดไทยจักรี