stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ขุนหลวงวิลังคะ
สถานที่อันเนื่องในตำนาน

ดอยต่าง ๆ นักดนตรีบางคนในขบวนแห่ศพขุนหลวงพลัดหลง เกิดชื่อปุยหรือภูเขาต่าง ๆ คือ ดอยฆ้อง ดอยกลอง ดอยฉิ่ง ดอยสว่า ชื่อของ กิ่วแมวปลิว (แมวหมายถึงฝาครอบโลงศพที่ทำด้วยโครงไม้ไผ่ ใช้ตกแต่งด้านบนของฝาโลงศพ) มาจากตำนานที่ฝาครอบโลงศพปลิวตกบริเวณนั้น
ยอดภูเขาดอยคว่ำหล้อง (ปัจจุบันเรียก ม่อนแจ่ม) คำว่าหล้อง หมายถึง โลงศพคือโลงศพที่คว่ำตกลงมา
บ้านเมืองก๊ะ เชื่อกันว่าชาวลัวะเหล่านี้เป็นเชื้อสายของขุนหลวงวิรังคะ อนึ่งชาวบ้านเชื่อว่าดวงวิญญาณของขุนหลวงจะสถิตอยู่ 3 แห่งได้แก่ บนดอยคว่ำหล้อง ศาลที่บ้านเมืองก๊ะ อำเภอแม่ริม และอีกแห่งหนึ่งคือ บริเวณดอยคำ อำเภอเมืองเชียงใหม่ซึ่งตั้งอยู่ทิศใต้ของดอยสุเทพ ปัจจุบันมีวัดชื่อวัดพระธาตุดอยคำซึ่งมีอนุสาวรีย์ขุนหลวงวิรังคะประดิษฐานที่ลานวัดใกล้เจดีย์ และที่ดอยคำแห่งนี้ เป็นที่สถิตดวงวิญญาณของหัวหน้าลัวะ ซึ่งเป็นบรรพบุรุษของขุนหลวงวิรังคะ ชื่อว่า ปู่แสะย่าแสะ ซึ่งจะมีการเลี้ยงผีปู่แสะย่าแสะ ด้วยควายทุกปี หรือ 3 ปีครั้ง
บริเวณลานด้านหน้าที่ทำการเทศบาลตำบลบ่อหลวง ตำบลบ่อหลวง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ประดิษฐานอนุสาวรีย์ขุนหลวงวิลังคะ
บ้างเชื่อว่าวัดร้างชื่อวัดสะหลีพันตนตั้งอยู่ที่บ้านกาด อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดที่พระนางจามเทวีได้ขอให้ขุนหลวงวิลังคะหันมานับถือพระพุทธศาสนา โดยสร้างวัดแห่งนี้ให้ ชื่อเดิมของวัดสะหลีพันตนเคยมีชื่อว่า "วัดพระเจ้าลัวะ" หรือ "วังพระเจ้าลัวะ"
คริสต์ทศวรรษ 1690

| --- | --- |
คริสต์สหัสวรรษ:: 2
คริสต์ศตวรรษ:: 16 17 18
คริสต์ทศวรรษ:: 1660 1670 1680 คริสต์ทศวรรษ 1690 1700 1710 1720
คริสต์ศักราช:: 1690 1691 1692 1693 1694 1695 1696 1697 1698 1699
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1697

20 กันยายน - สิ้นสุดสงครามเก้าปี
คริสต์ทศวรรษ 1710

| --- | --- |
คริสต์สหัสวรรษ:: 2
คริสต์ศตวรรษ:: 17 18 19
คริสต์ทศวรรษ:: 1680 1690 1700 คริสต์ทศวรรษ 1710 1720 1730 1740
คริสต์ศักราช:: 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1712

30 กุมภาพันธ์ (ค.ศ. 1712) - วันที่เพิ่มขึ้นมาของปฏิทินสวีเดนเพื่อปรับให้เข้ากับปฏิทินเกรกอเรียน
คริสต์ทศวรรษ 1730

| --- | --- |
คริสต์สหัสวรรษ:: 2
คริสต์ศตวรรษ:: 17 18 19
คริสต์ทศวรรษ:: 1700 1710 1720 คริสต์ทศวรรษ 1730 1740 1750 1760
คริสต์ศักราช:: 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1736

ค้นพบ ธาตุโคบอลต์ และ แพลตทินัม
จักรพรรดิเฉียนหลง ขึ้นครองราชย์
กีฬายิมนาสติกในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – ยิมนาสติกสากล รวมอุปกรณ์ บุคคลชาย

| กีฬายิมนาสติก ใน โอลิมปิกฤดูร้อน 2020 |
| --- | --- | --- |
นักกีฬายิมนาสติก รอบคัดเลือก
ยิมนาสติกสากล 
| รอบคัดเลือก | ชาย | หญิง |
| ทีมรวมอุปกรณ์ | ชาย | หญิง |
| บุคคลรวมอุปกรณ์ | ชาย | หญิง |
| ม้ากระโดด | ชาย | หญิง |
| ฟลอร์เอ็กเซอร์ไซส์ | ชาย | หญิง |
| ม้าหู | ชาย |  |
| ห่วง | ชาย |  |
| บาร์คู่ | ชาย |  |
| บาร์เดี่ยว | ชาย |  |
| บาร์ต่างระดับ |  | หญิง |
| คานทรงตัว |  | หญิง |
ยิมนาสติกลีลา 
| ทีมรวมอุปกรณ์ |  | หญิง |
| บุคคลรวมอุปกรณ์ |  | หญิง |
แทรมโพลีน 
| เดี่ยว | ชาย | หญิง |
ด ค ก
การแข่งขันกีฬายิมนาสติกในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – ยิมนาสติกสากล รวมอุปกรณ์ บุคคลชาย เป็น 1 ใน 18 รายการแข่งขันยิมนาสติกที่โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 24-28 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 ที่ศูนย์ยิมนาสติกอาริอาเกะ ครั้งนี้จัดการแข่งขันกีฬายิมนาสติกในโอลิมปิกเป็นครั้งที่ 24 ในโอลิมปิกฤดูร้อน
ปฏิทินการแข่งขัน

เวลาทั้งหมดเป็นเวลามาตรฐานญี่ปุ่น (UTC+9).
| วันที่ | เวลา | รอบ |
| --- | --- | --- |
| เสาร์, 24 กรกฎาคม 2021 | 10:00 14:30 19:30 | รอบคัดเลือก |
| พุธ, 28 กรกฎาคม 2021 | 19:15 | ชิงชนะเลิศ |
ความเอนเอียงทางคตินิยมในวิกิพีเดีย

การวิเคราะห์ข้อกล่าวหาว่า วิกิพีเดียเอนเอียงทางคตินิยม
งานวิเคราะห์ทางวิชาการและข้อวิจารณ์วิกิพีเดียมักยกปัญหาเกี่ยวกับ ความเอนเอียงทางคตินิยมในวิกิพีเดีย โดยเฉพาะของวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ ว่าเนื้อหามีความเอนเอียงเนื่องกับคตินิยมทางการเมือง ทางศาสนา หรือในเรื่องอื่น ๆ ของผู้แก้ไขวิกิพีเดียผู้เป็นอาสาสมัครหรือไม่ และว่ามันมีผลต่อความเชื่อถือได้ของวิกิพีเดียหรือไม่
วิกิพีเดียมีนโยบายสำหรับผู้แก้ไขซึ่งระบุว่า บทความต้องเขียนด้วยมุมมองที่เป็นกลาง ซึ่งหมายถึงการเสนอมุมมองสำคัญทั้งหมดที่มีในแหล่งที่มาซึ่งน่าเชื่อถือเกี่ยวกับหัวข้อหนึ่งอย่างยุติธรรม เป็นสัดส่วน และปราศจากความลำเอียงให้มากเท่าที่มากได้
งานศึกษารวม ๆ กันพบว่า บทความวิกิพีเดียที่แก้ไขโดยผู้ใช้จำนวนมากผู้มีมุมมองทางคตินิยมตรงข้ามกัน ๆ ก็จะเป็นกลางโดยไม่ต่างกับแหล่งข้อมูลอื่น ๆ แต่บทความที่ได้แก้ไขน้อยกว่าโดยผู้ร่วมงานที่มีคตินิยมคล้ายกันมากกว่า ก็จะมีโอกาสสะท้อนให้เห็นความเอนเอียงของผู้แก้ไขได้ยิ่งกว่า
การวิเคราะห์ > ความเอนเอียงในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษเกี่ยวกับการเมืองสหรัฐ

ศาสตราจารย์และรองศาสตราจารย์คณะธุรกิจคู่หนึ่งของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้เขียนงานศึกษาหลายงานที่ตรวจสอบบทความวิกิพีเดียเกี่ยวกับการเมืองสหรัฐและเกี่ยวกับผู้แก้ไขเพื่อระบุลักษณะความเอนเอียงทางคตินิยมของผู้แก้ไขโดยรวม ๆ 
ในงานปี 2012 พวกเขาตรวจสอบบทความตัวอย่าง 28,382 บทความเกี่ยวกับการเมืองสหรัฐที่มีในเดือนมกราคม 2011 โดยวัดระดับความเอนเอียงอาศัยดัชนี "slant index" ที่พัฒนาขึ้นโดยนักเศรษฐศาสตร์อีกคู่หนึ่งในปี 2010 เพื่อใช้วัดความเอนเอียงของสื่อในสหรัฐ
ดัชนีนี้มุ่งวัดความเอนเอียงทางคตินิยมไปทางพรรคเดโมแครต (เสรีนิยม) หรือทางพรรคริพับลิกัน (อนุรักษนิยม) โดยตรวจดูวลีสำคัญ ๆ ในเนื้อความเช่น "สงครามอิรัก" "สิทธิพลเมือง" "การขาดดุลการค้า" "ความเติบโตทางเศรษฐกิจ" "การเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย" และ "ความมั่นคงที่ชายแดน"
วลีแต่ละบทจะได้ค่าดัชนีขึ้นอยู่กับว่าสมาชิกรัฐสภาฝ่ายเดโมแครตหรือฝ่ายรีพลับลิกันได้ใช้มันบ่อยแค่ไหน แล้วระบุค่าความเอนเอียงเช่นนี้แก่บทความวิกิพีเดียที่ใช้คำเดียวกัน
ผู้เขียนสรุปว่า บทความเก่าจากปีแรก ๆ ของวิกิพีเดียเอนเอียงไปทางพรรคเดโมแคต เทียบกับที่เขียนเร็ว ๆ นี้ซึ่งสมดุลยิ่งกว่า
พวกเขาเสนอว่า บทความแต่ละบทความไม่ได้เปลี่ยนความเอนเอียงเพราะการแก้ไขรุ่นต่าง ๆ ในระยะยาว แต่บทความใหม่ ๆ ที่มีมุมมองตรงกันข้ามเป็นเหตุผลให้ค่าเฉลี่ยของบทความทั้งหมดกลายเป็นค่ากลาง ๆ
ในงานศึกษาต่อมาที่ใหญ่กว่า ศาสตราจารย์คู่นี้เปรียบเทียบบทความเกี่ยวกับการเมืองสหรัฐ 4,000 บทความระหว่างวิกิพีเดีย (เขียนโดยชุมชนออนไลน์) กับบทความที่คู่กันจากสารานุกรมบริแทนนิกา (เขียนโดยผู้เชี่ยวชาญ) โดยวัดความเอนเอียงด้วยวิธีเดียวกัน
แล้วพบว่า "บทความวิกิพีเดียเอียงไปทางมุมมองของเดโมแครตยิ่งกว่าบทความบริแทนนิกา" โดยเฉพาะเรื่องเกี่ยวกับสิทธิพลเมือง บริษัท และรัฐบาล
ส่วนบทความเกี่ยวกับการเข้าเมืองเอียงไปทางริพับลิกัน
พวกเขายังพบด้วยว่า "ความแตกต่างของความเอนเอียงระหว่างคู่บทความจะลดลงเมื่อแก้ไขเพิ่มขึ้น" และดังนั้น เมื่อบทความได้แก้ไขมาก ความแตกต่างของความเอนเอียงเทียบกับบริแทนนิกาก็จะไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ
ตามผู้เขียน ผลก็คือ ต้องมีผู้ร่วมงานเป็นจำนวนมากเพื่อลดความเอนเอียงที่มีอย่างพอสมควรให้กลายเป็นใกล้ ๆ กลาง
การวิเคราะห์ > การร่วมมือในบทความที่เอนเอียงหรือมีการโต้แย้ง

งานศึกษาของนักวิชาการทีมเดียวกันปี 2016 ตรวจพฤติกรรมของผู้แก้ไขเอง,
ใช้บทความเกี่ยวกับการเมืองสหรัฐ และใช้ศัพท์ที่ได้วิเคราะห์ในงานปี 2012 ผู้เขียนได้พบอะไรสำคัญหลายอย่าง
คือพวกเขาพบว่า
ผู้แก้ไขมีโอกาสร่วมเขียนบทความที่มีความเอนเอียงตรงข้ามกับของตนเองยิ่งกว่า เป็นความโน้มเอียงที่ผู้เขียนเรียกว่า "ขั้วตรงข้ามกันดึงดูดกัน"
การอภิปรายในวิกิพีเดียมักจะปรากฏเป็น "ไม่รวมพวกกัน" คือเป็นการอภิปรายระหว่างผู้แก้ไขที่มีความเห็นต่าง ๆ กัน เทียบกับแบบที่ผู้เขียนกล่าวว่า "รวมพวก" คือระหว่างผู้แก้ไขที่มีความเห็นคล้าย ๆ กัน การอภิปรายที่ไม่รวมพวกสมมุติว่า ทำให้บทความลู่เข้าไปสู่มุมมองที่เป็นกลาง
ระดับความเอนเอียงของผู้แก้ไขหนึ่ง ๆ จะลดลงตามเวลาและประสบการณ์ และลดเร็วกว่าสำหรับผู้ที่แก้ไขบทความที่เอียงมาก คือ การลดมากที่สุดพบในผู้ร่วมงานที่เขียนหรือเติมเนื้อความแก่บทความที่เอนเอียงมากกว่า
โดยเฉลี่ยแล้วบทความเกี่ยวกับพรรคริพับลิกัน จะใช้เวลาก่อนจะถึงมุมมองที่เป็นกลางปีหนึ่งนานกว่าบทความเกี่ยวกับพรรคเดโมแครต
แต่ผลเหล่านี้ต้องพิจารณาอย่างระมัดระวังเพราะเป็นงานที่ไม่ได้ทบทวนโดยผู้รู้เสมอกัน
งานศึกษาที่ทบทวนโดยผู้รู้เสมอกันต่อมาพบว่า ความขัดแย้งแบบได้ผลเช่นนี้ ซึ่งนิยามเป็นการแก้ความขัดแย้งทางสังคม-ประชานร่วมกัน สามารถอธิบายและพยากรณ์ลักษณะทางพลวัตของการสร้างความรู้ในวิกิพีเดีย ซึ่งยิ่งสนับสนุนสมมติฐานว่า การร่วมมือกันระหว่างคนแก้ไขหลายคนที่มีมุมมองตรงข้ามกันช่วยให้ถึงมุมมองที่เป็นกลาง
อนึ่ง งานศึกษาอีกงานหนึ่งพบว่า ในวิกิพีเดียภาษาฝรั่งเศส คนแก้ไขโดยมากมักจะแบ่งทรัพย์ให้อีกคนเท่า ๆ กันในเกมจอมเผด็จการ (dictator game) และความโน้มเอียงเช่นนี้ก็มีสหสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมของคนนั้นในวิกิพีเดีย (วัดโดยเวลาที่ให้และความผูกพันที่มี)
เกมจอมเผด็จการเป็นการทดลองที่นิยมในสาขาจิตวิทยาสังคมและเศรษฐศาสตร์
ที่คนเล่นคนแรก คือ "จอมเผด็จการ" เป็นผู้แบ่งทรัพย์สมบัติที่ได้รับ (เช่นเงินสด) ระหว่างตนเองกับผู้เล่นคนที่สอง
จอมเผด็จการมีอิสระเต็มที่ ดังนั้น จึงสามารถกำหนดทรัพย์ที่จะได้ตามความประสงค์ของตน คือผู้รับไม่มีอิทธิพลต่อผลลัพธ์
การกล่าวหาว่ามีความเอนเอียง > Conservapedia

นักปฏิบัติการอนุรักษนิยมชาวอเมริกันคนหนึ่งได้ก่อตั้งสารานุกรมออนไลน์ Conservapedia (คอนเซอร์วะพีเดีย) ในปี 2006 เพราะเขามองว่า วิกิพีเดียเอนเอียงไปทางเสรีนิยมซึ่งเขากล่าวว่า "ยิ่งต่อต้าน(ค่านิยม)ชาวคริสต์และชาวอเมริกันมากขึ้น ๆ"
เขาพบว่า "ผู้แก้ไขที่เอนเอียงและเจ้าปกครองวิกิพีเดียเซ็นเซ่อร์และเปลี่ยนแปลงความจริงเพื่อให้เข้ากับมุมมองของตน" ว่า "ความจริงที่ต่อต้านทฤษฎีวิวัฒนาการมักจะถูกเซ็นเซ่อร์ทันที" ว่าบทความบางบทความใช้ภาษาอังกฤษแบบคนอังกฤษ และว่าศาสนาคริสต์ไม่ได้รับเครดิตสำหรับการเกิด/ความเจริญในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
แต่คอนเซอร์วะพีเดียเองก็ได้ปฏิกิริยาเชิงลบจากคนดัง นักข่าว และนักวิทยาศาสตร์เพราะมีความเอนเอียงและเนื้อความไม่ตรงกับความจริง
การกล่าวหาว่ามีความเอนเอียง > วิกิพีเดียภาษาโครเอเชีย

ในปี 2013 วิกิพีเดียภาษาโครเอเชียได้รับความสนใจจากสื่อหลังจากที่หนังสือพิมพ์ประจำวันของประเทศโครเอเชียคือ Jutarnji list รายงานคำวิจารณ์ว่า ผู้ดูแลระบบและคนแก้ไขกำลังสร้างความเอนเอียงแบบขวาจัดสำหรับบทความต่าง ๆ เช่น ระบอบชาตินิยมจัด (Ustashe regime) ลัทธิต่อต้านฟาสซิสต์ ชาวเซิร์บ กลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ และการสมรสของคนเพศเดียวกัน
ผู้วิจารณ์หลายคนเป็นอดีตผู้แก้ไขวิกิพีเดียผู้กล่าวว่าถูกขับไล่เพราะแสดงความเป็นห่วง
ชุมชุนที่เล็กของวิกิพีเดียภาษาโครเอเชีย (จนถึงเดือนกันยายน 2013 มีคนแก้ไขอย่างแอ๊กถีฟ 466 คน และมีผู้ดูแลระบบ 27 คน) อ้างว่าเป็นเหตุสำคัญ
สองวันหลังจากนั้น รัฐมนตรีกระทรวงวิทยาศาสตร์และการศึกษาประเทศโครเอเชียก็แนะนำไม่ให้นักเรียนักศึกษาใช้วิกิพีเดียภาษาโครเอเชีย
ในปี 2018 นักประวัติศาสตร์ที่คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ของมหาวิทยาลัยซาเกร็บ (ที่เมืองหลวงคือซาเกร็บ) ได้ให้สัมภาษณ์ว่า วิกิพีเดียภาษาโครเอเชียมีข้อบกพร่องมาก คลาดเคลื่อนจากความจริง ใช้ภาษาที่แสดงความเอนเอียงทางคตินิยม และนักเรียนนักศึกษามักดูบทความวิกิพีเดียภาษาอังกฤษแทนภาษาของตน โดยเฉพาะในเรื่องประวัติศาสตร์ของประเทศ
การกล่าวหาว่ามีความเอนเอียง > ผู้ร่วมก่อตั้งวิกิพีเดีย

ผู้ร่วมก่อตั้งวิกิพีเดีย คือ แลร์รี แซงเจอร์ได้วิจารณ์ความแม่นยำและมุมมองที่เป็นกลางของวิกิพีเดียตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2000
ในเดือนพฤษภาคม 2020 เขาตีพิมพ์บทความในบล็อกส่วนตัวของตน เรียกวิกิพีเดียว่า "เอนเอียงจนแย่" และกล่าวว่า เขาเชื่อว่า วิกิพีเดียปัจจุบันไร้นโยบายมุมมองเป็นกลางที่มีประสิทธิผล อ้างว่าส่วนต่าง ๆ ของบทความเกี่ยวกับประธานาธิบดีดอนัลด์ ทรัมป์เป็นไปในทางลบอย่างไม่หยุดหย่อน เทียบกับของอดีตประธานาธิบดีบารัก โอบามาที่ไม่กล่าวถึงแม้เรื่องอื้อฉาวที่รู้กันดีเลย แล้วยกบทความอื่น ๆ อีกที่เขาอ้างว่าเอนเอียงไปทางเสรีนิยม
ดูเพิ่ม

ความลำเอียงทางเพศบนวิกิพีเดีย
แหล่งข้อมูลอื่น

Margolin, Drew B.; Goodman, Sasha; Keegan, Brian; Lin, Yu-Ru; Lazer, David (2015-08-05). "Wiki-worthy: collective judgment of candidate notability" (PDF). Information, Communication & Society. 19 (8): 1029–1045. doi:10.1080/1369118X.2015.1069871. สืบค้นเมื่อ 2018-06-04.[ลิงก์เสีย]
| ด ค กรายการวิกิพีเดียตามจำนวนบทความ |
| --- | --- |
2,000,000+:  อังกฤษ en  เซบัวโน ceb  สวีเดน sv  เยอรมัน de  ฝรั่งเศส fr  ดัตช์ nl 
1,000,000+:  รัสเซีย ru  อิตาลี it  สเปน es  โปแลนด์ pl  วาไร war  เวียดนาม vi  ญี่ปุ่น ja  จีน zh  อาหรับ ar  โปรตุเกส pt  ยูเครน uk 
500,000+:  เปอร์เซีย fa  กาตาลา ca  เซอร์เบีย sr  อาหรับอียิปต์ arz  นอร์เวย์ (บูกโมล) no  อินโดนีเซีย id 
200,000+:  เกาหลี ko  ฟินแลนด์ fi  ฮังการี hu  เช็ก cs  บอสเนีย-โครเอเชีย-มอนเตเนโกร-เซอร์เบีย sh  โรมาเนีย ro  จีนหมิ่นใต้ zh-min-nan  บาสก์ eu  ตุรกี tr  มลายู ms  เอสเปรันโต eo  อาร์มีเนีย hy  ฮีบรู he  บัลแกเรีย bg  เดนมาร์ก da  เชเชน ce  อาเซอร์ไบจานใต้ azb  สโลวัก sk  คาซัค kk  มีนังกาเบา min  โครเอเชีย hr  เอสโตเนีย et  ลิทัวเนีย lt 
100,000+:  เบลารุส be  กรีก el  สโลวีเนีย sl  กาลิเซีย gl  อังกฤษอย่างง่าย simple  อาเซอร์ไบจาน az  อูรดู ur  นีนอสก์ nn  ฮินดี hi  ไทย th  จอร์เจีย ka  อุซเบก uz  ละติน la  เวลส์ cy  ทมิฬ ta  โวลาปุก vo  อัสตูเรียส ast  มาซิโดเนีย mk  ลัตเวีย lv  ทาจิก tg 
50,000+:  มาลากาซี mg  อาฟรีกานส์ af  ตาตาร์ tt  เบงกอล bn  อุตซิตา oc  จีนกวางตุ้ง zh-yue  บอสเนีย bs  แอลเบเนีย sq  คีร์กีซ ky  เนวาร์ new  ตากาล็อก tl  เบลารุส (ทาราชคีวิตซา) be-x-old  เตลูกู te  มลยาฬัม ml  เบรอตาญ br  แซกซันล่าง nds  ปีเยมอนเต pms  ซุนดา su  สวาฮีลี sw  เฮติ ht  ลักเซมเบิร์ก lb  ชวา jv  มราฐี mr  สกอต sco  เวนิส vec  ปัญจาบตะวันตก pnb  ไอริช ga  ไซลีเซีย szl  บัชกอร์ต ba 
30,000+:  ไอซ์แลนด์ is  พม่า my  ฟรีเชียตะวันตก fy  ชูวัช cv  ลอมบาร์ด lmo  อารากอน an  ปัญจาบ pa  เนปาล ne  จีนอู๋ wuul  โยรูบา yo  บาวาเรีย bar 
20,000+:  อิดอ io  คุชราต gu  เคิร์ด ku  แอลิแมนนิก als  โซรานี ckb  กันนาดา kn  ซิซิลี scn  มณีปุระพิษณุปุระ bpy  อินเตร์ลิงกวา ia  เกชัว qu 
10,000+:  มองโกเลีย mn  เฌเม็ยติยา bat-smg  ซาซากิ diq  โอริยา or  สิงหล si  หมิ่นตะวันออก cdo  อีโลกาโน ilo  แกลิกสกอต gd  ยิดดิช yi  นาวาโฮ nv  อามารา am  นาโปลี nap  บูกิส bug  มิงเกรเลีย xmf  วอลลูน wa  Upper Sorbian hsb  ไมถิลี mai  สินธ์ sd  บาญูมาซัน map-bms  แฟโร fo  มอแซนแดรอน mzn  ลิมบืร์ค li  เอมีเลีย-โรมัญญา eml  ซาฮา sah  ออสซีเชีย os  สันสกฤต sa  ปาทาน ps  ฟรีเชียเหนือ frr  Central Bicolano hif  อาเจะฮ์ ace  จีนโบราณ zh-classical  Hill Mari  mrj  Meadow Mari  mhr 
5,000+:  ฮินดีฟีจี hif  จีนแคะ hak  ตารันโต roa-tara  กาปัมปางัน pam  เขมร km  ซามีเหนือ se  เมารี mi  จีนกั้น gan  พิหาร bh  คิเลกิ glk  นาวัตล์ nah  แซกซันล่างดัตช์ nds-nl  เฟลมิชตะวันตก vls  รูซิน rue  ทิเบต bo  โวโร fiu-vro  คอร์ซิกา co  ซาร์ดิเนีย sc  ลูรี irc  เติร์กเมน tk  เวปส์ vep  Kashubian csb 
3,000+:  แมน gv  โคมิ kv  ตาตาร์ไครเมีย crh  ซีแลนด์ zea  จีนโบราณ zh-classical  อัสสัม as  โซมาลี so  Saterland Frisian stq  คอร์นวอลล์ kw  อุดมูร์ต udm  Aymara ay  นอร์มัน nrm  รูมันช์ rm  Komi-Permyak koi  ลาดิโน lad  Interlingue ie  ฟรียูลี fur  มอลตา mt  ปีการ์ pcd  Guarani gn  ลีกูเรีย lij  Lower Sorbian dsb 
1,000+:  ลิงกาลา ln  เยอรมันเพนซิลเวเนีย pdc  ตองงา to  ซองคา dz  ฯลฯ
การโอบล้อม

แผนภาพแสดงการโอบล้อมกองกำลังไอซิส ในยุทธการติกริตครั้งที่สอง (2558) ลูกศรสีน้ำเงินแสดงถึงการโจมตีของฝ่ายพันธมิตร ในขณะที่เส้นสีแดงคือเส้นโอบล้อมรอบ ณ วันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2558
การโอบล้อมสตาลินกราด
การโอบล้อมระหว่างการบุกครองเกาหลีของญี่ปุ่น (พ.ศ. 2135–2141)
การโอบล้อม (อังกฤษ: encirclement) คือคำศัพท์ทางทหารสำหรับสถานการณ์ที่กองกำลังหรือเป้าหมายถูกแยกจากกันและถูกโอบล้อมด้วยกองกำลังของศัตรู สถานการณ์นี้อันตรายอย่างยิ่งสำหรับกองกำลังที่ถูกโอบล้อม ในระดับยุทธศาสตร์ คือการที่กองกำลังนั้นไม่สามารถรับการส่งกำลังบำรุงหรือการเสริมกำลังพลได้ ในระดับยุทธวิธี คือการที่หน่วยในกองกำลังอาจถูกโจมตีจากหลายทิศทางได้ สุดท้ายเมื่อกองกำลังนั้นไม่สามารถที่จะถอยได้แล้ว กองกำลังนั้นจะต้องต่อสู้จนตัวตายหรือยอมจำนน นอกจากจะถูกปลดปล่อยหรือตีหักวงล้อมได้
การโอบล้อมแบบพิเศษคือการล้อม (siege) ในกรณีนั้น กองกำลังที่โอบล้อมจะถูกป้องกันอยู่ในตำแหน่งที่มีป้อมสนามที่มีเสบียงที่ใช้ได้อย่างยาวนานและการป้องกันที่แข็งแกร่ง ทำให้กองกำลังเหล่านั้นสามารถต้านทานการโจมตีได้ การล้อมเกิดขึ้นในเกือบทุกยุคสมัยของการทำสงคราม
ประวัติ

การโอบล้อมถูกนำมาใช้ตลอดหลายศตวรรษโดยผู้นำทางทหาร รวมไปถึงนายพลต่าง ๆ เช่น สปาร์ตากุส, อเล็กซานเดอร์มหาราช, จูเลียส ซีซาร์, เจงกิส ข่าน, คอลิด อิบน์ อัลวะลีด, แฮนนิบัล, ซุนวู, อี ซุน-ชิน, ชากาซูลู, ฟ็อน วาลเลนสไตน์, ชาห์นาเดอร์, จักรพรรดินโปเลียนที่ 1, ฟ็อน ม็อลท์เคอ, ไฮนทซ์ กูเดรีอัน, ฟ็อน รุนท์ชเต็ท, ฟ็อน มันชไตน์, เกออร์กี จูคอฟ, จอร์จ เอส. แพตตัน และกอเซม โซเลย์มอนี
ซุนวูและนักคิดทางการทหารอื่น ๆ แนะนำว่าไม่ควรโอบล้อมกองทัพอย่างสมบูรณ์ แต่ให้มีเหลือพื้นที่สำหรับการหลบหนีแทน มิฉะนั้นกำลังพลของกองทัพที่ "ถูกโอบล้อม" จะฟื้นขวัญกำลังใจขึ้นมาและต่อสู้จนตัวตาย ควรเปิดช่องทางความเป็นไปได้สำหรับการถอยร่นจะดีกว่า เมื่อศัตรูล่าถอยก็ยังสามารถที่จะติดตามจับกุมหรือโจมตีทำลายแนวถอยได้โดยมีความเสี่ยงที่ต่ำกว่าการต่อสู้กับกองกำลังที่ยอมสู้จนตัวตาย
รูปแบบการโอบล้อม

รูปแบบหลักของการโอบล้อมที่เรียกกันว่า "การโอบสองปีก" (double envelopment) เป็นการโจมตีทางปีกของการรบ (battle) ซึ่งใช้กองกำลังเคลื่อนที่ตามยุคสมัย เช่น ทหารราบเบา, ทหารม้า, รถถัง หรือรถลำเลียงพลหุ้มเกราะ ที่พยายามจะบุกทะลวงโดยใช้ความเร็วให้เป็นประโยชน์เพื่อเข้าปิดจากด้านหลังของกองกำลังศัตรูเพื่อสร้างการปิดล้อมแบบ "วงแหวน" ที่สมบูรณ์ในขณะที่กองกำลังหลักของศัตรูกำลังติดพันกับการถูกโจมตีแบบสุ่มเพื่อหาจุดอ่อน (probing attack) เช่น การโอบล้อมของกองทัพที่ 6 ของเยอรมันในยุทธการที่สตาลินกราดในปี พ.ศ. 2485 ระหว่างสงครามฤดูหนาว ฟินแลนด์ได้ใช้ "ยุทธวิธีหย่อม" (pocket tactics) ในการต่อต้านสหภาพโซเวียต เรียกว่า โมตติ (motti) ในบริบทของสงคราม โมตติคือยุทธวิธีที่ชาวฟินแลนด์ใช้ในการตรึงกำลัง, แบ่งส่วน, ล้อมรอบ และทำลายกองทหารโซเวียตที่มีขนาดใหญ่กว่าพวกเขาหลายเท่า
หากมีสิ่งกีดขวางตามธรรมชาติ เช่น มหาสมุทร หรือภูเขาที่ด้านหนึ่งของสนามรบ จะมีการใช้เพียงปีกเดียวเท่านั้น เนื่องจากการโอบในปีกที่สองถูกกีดขวางโดยสิ่งกีดขวางตามธรรมชาติ เช่น การโจมตีของเยอรมันในที่ราบลุ่มของฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2483
การโอบล้อมแบบที่สามสามารถเกิดขึ้นได้จากการเจาะผ่านในพื้นที่แนวหน้าข้าศึก และใช้ประโยชน์จะการเจาะนั้นด้วยกองกำลังเคลื่อนที่เจาะเข้าไปแล้วแยกเป็นสองทิศทางหรือมากกว่านั้นที่หลังแนวข้าศึก ซึ่งหลังจากการเจาะผ่านแล้วมักจะไม่เกิดการล้อมแบบเต็มวงแหวน แต่จากการโจมตีดังกล่าวจะลดทางเลือกของแนวตั้งรับอย่างหนัก รูปแบบการโจมตีประเภทนี้ถือเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติการแบบสายฟ้าแลบ เนื่องจากความยากสูงสุดของการปฏิบัติการรูปแบบนี้ จึงไม่สามารถที่จะดำเนินได้บ่อย เว้นเสียจากกองกำลังฝ่ายรุกมีความเหนือกว่าในทุก ๆ ด้าน ไม่ว่าจะด้านเทคโนโลยี การจัดหน่วย หรือจำนวนกองกำลัง เช่น การทัพบาร์บาร็อสซาในปี พ.ศ. 2484
อันตรายต่อกองกำลังที่ถูกโอบล้อมก็คือการที่ตัวมันเองถูกตัดขาดจากฐานการส่งกำลังบำรุง หากกองกำลังที่โอบล้อมสามารถยืดหยัดได้อย่างมั่นคงหรือสามารถรักษาเส้นส่งกำลังบำรุง กองกำลังที่ถูกโอบล้อมอาจถูกดึงเข้าสู่ความสับสน (เช่น "แดสช์ทูเดอะไวเอออ์" ของรอมเมลในปี พ.ศ. 2484 และเดเมียนสค์พ็อกเกตในปี พ.ศ. 2485) หรือการถูกทำลายอย่างกว้างขวาง (เช่น ระหว่างการทัพพม่า พ.ศ. 2487)
ยุทธการโอบล้อมที่โดดเด่น

ตัวอย่างบางส่วนของยุทธการโอบล้อมมีดังนี้
ยุทธการที่เทอร์มอพิลี (พ.ศ. 64)
ยุทธการที่กันไน (พ.ศ. 328)
ยุทธการที่เมมโหย่ (พ.ศ. 2311)
การทัพอุล์ม (พ.ศ. 2348)
ยุทธการที่ซูโอมุสซัลมี (พ.ศ. 2482–2483)
ยุทธการที่เคียฟ (พ.ศ. 2484)
ยุทธการที่สโมเลนสค์ (พ.ศ. 2484)
ยุทธการที่เบียวิสตอค–มินสค์ (พ.ศ. 2484)
ยุทธการที่เวลีคีเยลูคี (พ.ศ. 2485)
ยุทธการที่ฮ่องกง (พ.ศ. 2484)
ยุทธการที่สตาลินกราด (พ.ศ. 2485–2486)
การรุกคอร์ซุน-เชฟเชนคอฟสกี (พ.ศ. 2487)
ปฏิบัติการบากราตีออน (พ.ศ. 2487)
การล้อมบัสตอญ, เบลเยียม (พ.ศ. 2487)
ยุทธการรัวร์พ็อตเก็ต (พ.ศ. 2488)
ยุทธการที่เบอร์ลิน (พ.ศ. 2488)
สงครามหกวัน (พ.ศ. 2510)
ยุทธการที่โมกาดิชู (พ.ศ. 2536)
การล้อมมารีอูปอล (พ.ศ. 2565)
ดูเพิ่ม

การปิดล้อม
การทัพโอบล้อม
การสงครามดำเนินกลยุทธ์
แหล่งข้อมูลอื่น

The Great Kitilä Motti (ประวัติศาสตร์สงครามฤดูหนาวจากเว็บไซต์ภาพยนตร์สารคดีที่แสดงเรื่องราวมากมาย)
วิกิพจนานุกรม
คริสต์ทศวรรษ 1720

| --- | --- |
คริสต์สหัสวรรษ:: 2
คริสต์ศตวรรษ:: 17 18 19
คริสต์ทศวรรษ:: 1690 1700 1710 คริสต์ทศวรรษ 1720 1730 1740 1750
คริสต์ศักราช:: 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1721

สิ้นสุดมหาสงครามเหนือที่ยืดเยื้อมาจนถึง 21 ปี
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1724

14 มกราคม - สิ้นสุดการครองราชของ พระเจ้าเฟลีเปที่ 5 แห่งสเปน และขึ้นครองราชต่อโดย พระเจ้าลุยส์แห่งสเปน แต่เนื่องจาก พระเจ้าลุยส์แห่งสเปน สิ้นพระชนม์ในปีเดียวกัน พระเจ้าเฟลีเปที่ 5 จึงขึ้นครองราชย์ต่อ
24 มกราคม - ก่อตั้ง มหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก
พระเจ้ายองโจ พระราชาในราชวงศ์ ราชวงศ์โชซอน ที่ปกครองคาบสมุทรเกาหลี ทรงขึ้นครองราชย์
ความเป็นญาติ

ตารางแสดงลำดับความสัมพันธ์ของญาติ
ญาติ เป็นความสัมพันธ์ทางสายเลือดระหว่างบุคคลที่มีบรรพบุรุษเดียวกัน
ลำดับความสัมพันธ์ของญาติ

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ถ้าลำดับนี้ของบุคคลแรกเป็น → | ถ้าลำดับนี้ของบุคคลแรกเป็น → | ปู่ย่าตายาย | ทวด | ทวด2 | ทวด3 | ทวด4 | ทวด5 |
| ลำดับนี้ของบุคคลที่สอง ↓ | บุคคลทั้งสองจะเรียกว่า ↘ | ปู่ย่าตายาย | ทวด | ทวด2 | ทวด3 | ทวด4 | ทวด5 |
| ปู่ย่าตายาย | ปู่ย่าตายาย | ลูกพี่ลูกน้อง   (ญาติลำดับที่ 1) | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่สอง | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่สาม | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่สี่ | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่ห้า |
| ทวด | ทวด | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 2 | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่สอง | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่สาม | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่สี่ |
| ทวด2 | ทวด2 | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่สอง | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 3 | ญาติลำดับที่ 3   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 3   ชั้นที่สอง | ญาติลำดับที่ 3   ชั้นที่สาม |
| ทวด3 | ทวด3 | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่สาม | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่สอง | ญาติลำดับที่ 3   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 4 | ญาติลำดับที่ 4   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 4   ชั้นที่สอง |
| ทวด4 | ทวด4 | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่สี่ | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่สาม | ญาติลำดับที่ 3   ชั้นที่สอง | ญาติลำดับที่ 4   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 5 | ญาติลำดับที่ 5   ชั้นที่หนึ่ง |
| ทวด5 | ทวด5 | ญาติลำดับที่ 1   ชั้นที่ห้า | ญาติลำดับที่ 2   ชั้นที่สี่ | ญาติลำดับที่ 3   ชั้นที่สาม | ญาติลำดับที่ 4   ชั้นที่สอง | ญาติลำดับที่ 5   ชั้นที่หนึ่ง | ญาติลำดับที่ 6 |
คริสต์ทศวรรษ 1760

| --- | --- |
คริสต์สหัสวรรษ:: 2
คริสต์ศตวรรษ:: 17 18 19
คริสต์ทศวรรษ:: 1730 1740 1750 คริสต์ทศวรรษ 1760 1770 1780 1790
คริสต์ศักราช:: 1760 1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1763

สมเด็จพระจักรพรรดินีเยกาเจรีนาที่ 2 แห่งรัสเซีย ทรงขึ้นครองราชบังลังก์จักรวรรดิรัสเซีย
สิ้นสุดสงครามเจ็ดปี
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1767

การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง: กรุงศรีอยุธยาเสียแก่กองทัพพม่า
คริสต์ทศวรรษ 1750

| --- | --- |
คริสต์สหัสวรรษ:: 2
คริสต์ศตวรรษ:: 17 18 19
คริสต์ทศวรรษ:: 1720 1730 1740 คริสต์ทศวรรษ 1750 1760 1770 1780
คริสต์ศักราช:: 1750 1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1751

ค้นพบ ธาตุนิกเกิล
เหตุการณ์ > ค.ศ. 1757

อังกฤษเข้ายึดครองชมพูทวีป