สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
ประวัติศาสตร์ > สงครามคองโกทั้งสองครั้งและปัจจุบัน

จนกระทั่งในปี 1997 นายโลร็อง เดซีเร กาบีลา ผู้นำกลุ่มต่อต้านรัฐบาลที่ได้รับการสนับสนุนจากกองกำลังทหารรวันดา ยูกันดา แซมเบีย และแองโกลา ได้เข้าควบคุมพื้นที่ทางตะวันออกของซาอีร์ และสามารถเข้ายึดกรุงกินซาชาได้ในวันที่ 17 พฤษภาคม 1998 และนายโมบูตู ถูกปลดออกจากตำแหน่งประธานาธิบดี และในวันที่ 29 พฤษภาคม นายกาบีลาได้สาบานตนเข้าดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี และเปลี่ยนชื่อประเทศเป็น สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
ถึงแม้ว่านายกาบีลาเข้ามาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแล้ว แต่กองกำลังทหารของรวันดาและยูกันดายังต้องการอยู่ภายในคองโกเพื่อเข้าควบคุมทรัพยากรจำนวนมากในประเทศ ดังนั้นกองกำลังทหารรวันดาจึงได้ถอนกำลังออกจากเมืองหลวง ไปตั้งมั่นที่เมืองโกมา และจัดตั้งกลุ่มกบฏขึ้นใช้ชื่อว่า ชุมนุมคองโกเพื่อประชาธิปไตย (RCD) นำโดยชนเผ่าทุตซี เพื่อต่อสู้กับรัฐบาลนายกาบีลา ในขณะเดียวกันยูกันดาได้จัดตั้งกลุ่มการเคลื่อนไหวเพื่อการปลดปล่อยคองโก (MLC) ขึ้น ซึ่งนำโดยผู้นำทางทหารของคองโกชื่อ ฌอง ปิแอร์ เบมบ้า เพื่อต่อต้านอิทธิพลของรวันดาในคองโก การต่อสู้ของกลุ่มกบฏทั้งสองนำมาสู่การเกิดสงครามคองโกครั้งที่สอง ในคองโก นอกจากนี้กลุ่มประเทศประชาคมพัฒนาแอฟริกาตอนใต้ (SADC) ประกอบด้วย แองโกลา ซิมบับเว และนามิเบีย ได้ส่งกำลังทหารเข้าช่วยเหลือรัฐบาล ในฐานะเป็นพันธมิตรกลุ่มชุมชนพัฒนาแอฟริกาตอนใต้ นอกจากนี้ ซูดาน, ลิเบีย และชาดได้ส่งกองกำลังเข้าช่วยเหลือรัฐบาลนายกาบีลาด้วย
สหประชาชาติเริ่มเข้ามามีบทบาทแก้ไขความขัดแย้งในคองโกอีกครั้ง โดยเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 1999 คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติได้รับรองข้อมติคณะมนตรีความมั่นคงที่จัดตั้งภารกิจสหประชาชาติในคองโก (United Nations Organization Mission in DR Congo: MONUC) เพื่อเข้ามายุติสงคราม
และในปีเดียวกันทุกฝ่ายได้ร่วมลงนามข้อตกลงหยุดยิงลูซากา (Lusaka Ceasefire Agreement) โดยรัฐบาลนายกาบีลาสามารถยึดพื้นที่ทางตะวันออกและทางใต้ของคองโกได้สำเร็จ ส่วนกลุ่มกบฏยึดพื้นที่ทางเหนือและตะวันตก อย่างไรก็ตามในปีถัดมา การดำเนินการตามข้อตกลงหยุดยิงได้หยุดชะงักไป เนื่องจากความขัดแย้งระหว่างชนเผ่ากลับมาปะทุอีกครั้งทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ ทำให้ทั้งยูกันดาและรวันดาต่างส่งกองกำลังเข้ามาในคองโก และใน 2000 ความพยายามในการเจรจาสันติภาพระหว่างทั้งสามฝ่ายเกิดขึ้นอีกครั้ง โดยยูกันดาและคองโกได้ลงนามความตกลงรักษาสันติภาพลูอันดา (Luanda Agreement) ทำให้ยูกันดาถอนกำลังทหารออกจากคองโก และหลังจากนั้นกองกำลังรวันดาได้เริ่มถอนกำลังทหารเช่นกัน
ในปี 2001 นายกาบีลาถูกลอบสังหาร ทำให้นายโฌแซ็ฟ กาบีลา บุตรชายขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแทน รัฐบาลนายโฌแซ็ฟ กาบีลา สนับสนุนให้จัดการเจรจาสันติภาพ เพื่อยุติสงคราม ในปี  2003 ทุกฝ่ายได้ลงนามในความตกลงสันติภาพพริทอเรีย (Pretoria Accord) ส่งผลให้ความขัดแย้งยุติลงชั่วระยะหนึ่ง ทำให้นายโฌแซ็ฟ กาบีลา สามารถจัดตั้งรัฐบาลผสม และรัฐสภาชั่วคราวได้สำเร็จ
ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในคองโกนี้ ได้รับการขนานนามว่าเป็น สงครามโลกแอฟริกา หรือ สงครามแอฟริกาครั้งใหญ่ เนื่องจากมีประเทศเข้าร่วมสงคราม 8 ประเทศ กลุ่มก่อความไม่สงบ 25 กลุ่ม และมีผู้เสียชีวิตจากสงคราม ความอดอยาก และโรคระบาดในขณะนั้นมากกว่า 5 ล้านคน
หลังจากนั้น ในเดือนมิถุนายน 2003 ความขัดแย้งระหว่างชนเผ่าได้กลับมาปะทุอีกครั้งบริเวณฝั่งตะวันออกของ DRC กองกำลังสหประชาชาติได้ส่งเจ้าหน้าที่รักษาสันติภาพเข้าไปควบคุมสถานการณ์ และในเดือนถัดมากลุ่มกบฏได้ร่วมกับรัฐบาลจัดตั้งคณะรัฐบาลชุดใหม่ และมีการจัดการเลือกตั้งอย่างเป็นทางการขึ้นในปลายปี 2006 ซึ่งเป็นการเลือกตั้งอย่างเป็นทางการครั้งแรกในรอบ 40 ปี ตั้งแต่ได้รับเอกราช ซึ่งนายโฌแซ็ฟ กาบีลา ได้รับเลือกให้เป็นประธานาธิบดี
ในปลายปี 2006 ความไม่สงบได้ปะทุขึ้นอีกครั้งทางตอนเหนือของเมืองกีวู ซึ่งตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออก และติดกับพรมแดนรวันดา โดยนายโลร็อง นัมดา ชาวคองโกเชื้อสายฮูตู อดีตนายทหารในรัฐบาลได้รวบรวมกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบชาวคองโกเชื้อสายทุตซี และกลุ่มกองกำลังปลดปล่อยประชาธิปไตยแห่งรวันดา (FDLR) ซึ่งเป็นชนเผ่าฮูตูที่ได้รับการสนับสนุนจากรวันดา ได้บุกยึดบริเวณดังกล่าวจากรัฐบาล ส่งผลให้มีผู้หนีภัยจากการสู้รบมากกว่าหนึ่งหมื่นคน นอกจากนี้ สหรัฐฯ ตกลงให้ความช่วยเหลือทางกำลังทหารแก่รัฐบาลคองโก เพื่อต่อสู้กับนายนัมดา และกลุ่มกองกำลังปลดปล่อยประชาธิปไตยแห่งรวันดา (FDLR) ได้เข้าร่วมการสู้รบครั้งนี้ด้วย ต่อมาในปี 2007) รวันดาและคองโกได้ร่วมเจรจากันที่กรุงไนโรบี และในเดือนมกราคม 2008 คู่กรณีทุกฝ่ายได้เข้าร่วมการประชุมสันติภาพเพื่อเจรจาร่วมกัน โดยที่ประชุมตกลงให้มีการหยุดยิง แต่ในเดือนสิงหาคมและกันยายนปีเดียวกันความขัดแย้งกลับปะทุขึ้นอีกครั้งทางตอนเหนือของเมืองคิวู การสู้รบกับครั้งนี้ส่งผลให้มีผู้หนีภัยจากการสู้รบมากกว่าหนึ่งล้านคน และยังคงมีเหตุการณ์รุนแรงในบริเวณภาคตะวันออกของประเทศจนถึงปัจจุบัน
สืบเนื่องจากความขัดแย้งข้างต้น คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติได้มีมติคว่ำบาตรคองโกอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี 2004 จนถึงปัจจุบัน โดยมีมาตรการห้ามขายอาวุธ ห้ามเดินทางผ่านหรือเข้าไปในดินแดน และการอายัดทรัพย์สินของบุคคลและองค์กรที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสถานการณ์ความขัดแย้ง และการตรวจสอบแหล่งที่มาของสินค้าประเภทแร่ธาตุที่นำเข้าจากคองโกและในปี 2010 คณะมนตรีความมั่นคงฯ ได้จัดตั้งภารกิจสร้างเสถียรภาพของสหประชาชาติในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (MONUSCO) เพื่อดำเนินงานต่อจาก MONUC
รัฐบาลคองโกยังต้องหามาตรการเพื่อแก้ไขปัญหาความไม่สงบทางด้านตะวันออกของประเทศซึ่งเป็นพื้นที่ที่กลุ่มก่อความไม่สงบหลายครั้ง