อาร์เอ็มเอส ลูซิเทเนีย
หลังอับปาง

การอับปางของลูซิเทเนียก่อให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์จากนานาชาติ โดยเฉพาะสหราชอาณาจักรและจักรวรรดิบริติช รวมถึงสหรัฐ เนื่องจากมีพลเมืองสหรัฐเสียชีวิตถึง 128 คนจากทั้งหมด 159 คนที่อยู่บนเรือ (ในขณะนั้นมีการรายงานตัวเลขผู้เสียชีวิตแตกต่างกันไปในสื่อมวลชน) วันที่ 8 พฤษภาคม เบิร์นฮาร์ด เดิร์นเบิร์ก โฆษกนอกราชการ และอดีตเลขาธิการสำนักงานจักรวรรดิอาณานิคมของเยอรมนี ได้กล่าวว่า เนื่องจากลูซิเทเนีย "บรรทุกสินค้าต้องห้ามทางสงคราม" และยัง "ถูกจัดเป็นเรือช่วยรบ" เยอรมนีจึงมีสิทธิ์ที่จะทำลายเรือดังกล่าวโดยไม่คำนึงถึงผู้โดยสารบนเรือ เดิร์นเบิร์กอ้างว่าการที่สถานทูตเยอรมันออกประกาศเตือนก่อนการออกเดินทางของเรือ รวมถึงบันทึกเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ ที่ประกาศถึงการมีอยู่ของเขตสงคราม ทำให้เยอรมนีพ้นจากความรับผิดชอบใด ๆ ต่อการเสียชีวิตของพลเมืองอเมริกันที่อยู่บนเรือ เขายังอ้างถึงรายการอาวุธและสินค้าทางทหารที่ระบุไว้ในใบแจ้งสินค้าของลูซิเทเนียและกล่าวว่า "เรือประเภทนั้น" สามารถถูกยึดและทำลายได้ตามอนุสัญญากรุงเฮก ในเวลาเดียวกัน ตามคำแนะนำของพลเรือเอกเทียร์พิทซ์ ฝ่ายเยอรมันได้ดำเนินนโยบายอย่างเป็นทางการในลักษณะเดียวกัน คือการ "ปลุกระดมความเห็นของประชาชนภายในประเทศ"
ลูซิเทเนียได้รับการจัดประเภทอย่างเป็นทางการว่าเป็นเรือช่วยรบ แม้จะขัดแย้งกับข้อกล่าวหาของเยอรมนีที่ว่าเรือลำดังกล่าวไม่มีอาวุธ และสินค้าบรรทุกของเรือประกอบด้วยกระสุนปืนไรเฟิลประมาณ 4,200,000 นัด ปลอกกระสุนเปล่า 1,250 ใบ และชนวนที่ไม่ระเบิด 18 ลัง ซึ่งมีการระบุอย่างเปิดเผยในใบแจ้งรายการสินค้า ในวันรุ่งขึ้นหลังเรืออับปาง หนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทมส์ได้ตีพิมพ์รายละเอียดทั้งหมดเกี่ยวกับสินค้าทางทหารที่บรรทุกอยู่บนเรือลำดังกล่าว เฮอร์แมน วินเทอร์ ผู้ช่วยผู้จัดการบริษัทคูนาร์ด ปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าเรือลำนี้บรรทุกวัตถุระเบิด แต่ยอมรับว่าบรรทุกกระสุนปืนขนาดเล็กและกระทำเช่นนี้มานานหลายปีแล้ว ความจริงที่ว่าลูซิเทเนียบรรทุกกระสุนและปลอกกระสุนนั้นไม่สามารถนำมาเปิดเผยเพื่อหารือกันได้ในสื่อมวลชนของอังกฤษในขณะนั้น ในเอกสารเพิ่มเติมจำนวน 27 หน้าที่ส่งมอบให้แก่ศุลกากรสหรัฐใน 4–5 วันหลังลูซิเทเนียออกเดินทางจากนิวยอร์ก และในเอกสารของบริษัทเบธเลเฮมสตีลส์ (Bethlehem Steels) ได้ระบุว่า "ปลอกกระสุนเปล่า" ที่กล่าวถึงนั้นแท้จริงแล้วคือกล่องบรรจุกระสุนปืนขนาด 3 นิ้ว 1,248 กล่องที่บรรจุด้วยเศษโลหะ (ชิ้นเล็ก) จำนวน 4 ลูกต่อกล่อง รวมน้ำหนักทั้งสิ้น 103,000 ปอนด์ หรือ 50 ตัน
ในสหรัฐ ความเห็นของประชาชนทั่วไปเกิดความโกรธแค้นอย่างมาก มีการพูดคุยถึงสงครามกันอย่างแพร่หลาย และกลุ่มบุคคลที่สนับสนุนเยอรมนีก็เก็บตัวเงียบ ประเด็นสำคัญอยู่ที่ความโหดร้ายของเยอรมนีที่ไม่ยอมให้ผู้โดยสารอพยพหนีภัยด้วยเรือชูชีพตามกฎหมายระหว่างประเทศ และความพยายามของเยอรมนีในการแก้ต่างให้การโจมตีนั้นยิ่งทำให้เกิดความโกรธแค้นมากขึ้น ในประเทศเยอรมนี หนังสือพิมพ์หลายฉบับฉลองเหตุการณ์ดังกล่าวว่าเป็นชัยชนะ แม้โฆษณาชวนเชื่อของฝ่ายพันธมิตรบางครั้งจะกล่าวเกินจริงถึงระดับการสนับสนุนของประชาชน
ในช่วงสัปดาห์หลังเหตุการณ์เรืออับปาง ประเด็นดังกล่าวถูกนำมาอภิปรายกันอย่างดุเดือดในรัฐบาลสหรัฐ และมีการแลกเปลี่ยนหนังสือโต้ตอบกันระหว่างรัฐบาลสหรัฐกับเยอรมัน ทางการเยอรมันยืนยันอย่างต่อเนื่องว่าลูซิเทเนียเป็นเป้าหมายทางทหารที่ถูกต้องตามกฎหมาย ฟ็อน ยาโกว์ รัฐมนตรีต่างประเทศเยอรมนี อ้างข้อกล่าวหาว่าเรือลำดังกล่าวถูกระบุว่าเป็นเรือพาณิชย์ติดอาวุธ แต่ใช้ธงชาติกลางและได้รับคำสั่งให้พุ่งชนเรือดำน้ำ ซึ่งเป็นการกระทำที่ขัดต่อกฎเรือลาดตระเวน นอกจากนี้เขายังอ้างเพิ่มเติมว่าลูซิเทเนียเคยบรรทุกยุทโธปกรณ์และกำลังพลฝ่ายสัมพันธมิตรในการเดินทางครั้งก่อน ๆ จอมพลเรืออัลเฟรท ฟ็อน เทียร์พิทซ์ กล่าวว่า "เป็นเรื่องน่าเศร้าที่ชาวอเมริกันจำนวนมากเสียชีวิตจากการประมาทเลินเล่อยิ่ง และแม้จะมีคำเตือนจากเอกอัครราชทูตของเรา พวกเขาก็ยังขึ้นเรือติดอาวุธบรรทุกยุทโธปกรณ์จำนวนมาก เยอรมนีจึงมีสิทธิ์ที่จะจมเรือลำดังกล่าว"
ประธานาธิบดีวูดโรว์ วิลสัน ของสหรัฐมองว่าเป้าหมายหลักของตนคือการเจรจาเพื่อยุติสงคราม เขาได้รับคำแนะนำที่ขัดแย้งกัน โดยวิลเลียม เจนนิงส์ ไบรอัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ได้ให้คำแนะนำส่วนตัวแก่วิลสันว่า "เรือที่บรรทุกสินค้าต้องห้ามควรถูกห้ามไม่ให้บรรทุกผู้โดยสาร" อย่างไรก็ดี ที่ปรึกษาโรเบิร์ต แลนซิง ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายระหว่างประเทศ ได้แนะนำให้วิลสันยึดมั่นในจุดยืนเดิมของสหรัฐที่ว่า "ความรับผิดชอบโดยเคร่งครัด" สิ่งสำคัญเพียงอย่างเดียวตามที่แลนซิงกล่าวคือ ความรับผิดชอบของฝ่ายเยอรมันต่อความปลอดภัยของลูกเรือและผู้โดยสารที่ไม่มีการต่อต้าน เมื่อได้รับการยืนยันว่าลูซิเทเนียไม่ได้ติดอาวุธและถูกโจมตีโดยไม่ทันตั้งตัว การแจ้งเตือนล่วงหน้าหรือเหตุผลทางยุทธศาสตร์ใด ๆ ก็ไม่อาจใช้เป็นข้ออ้างในการละเมิด "หลักแห่งกฎหมายและมนุษยธรรม" ได้ และสหรัฐนั้นได้ยึดมั่นในแนวทางนี้มานานแล้ว ประธานาธิบดีวิลสันยอมรับมุมมองของแลนซิง โดยยืนกรานให้รัฐบาลเยอรมันขอโทษต่อการจมเรือ ชดเชยให้แก่ผู้เสียชีวิตชาวอเมริกัน และให้สัญญาว่าจะเลี่ยงเหตุการณ์เช่นนี้ในอนาคต ไบรอันตัดสินใจลาออก เนื่องจากเชื่อว่าแนวทางของวิลสันจะกระทบต่อความเป็นกลางของสหรัฐ และแลนซิงก็ได้เข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีต่างประเทศแทน
แม้จะมีข้อเท็จจริงและข้อโต้แย้งมากมาย แต่เยอรมนีได้ประกาศไว้แล้วในเดือนกุมภาพันธ์ว่าจะทำการจมเรือของชาติพันธมิตรทุกลำในพื้นที่นั้น ไม่ว่าเรือลำดังนั้นจะบรรทุกยุทโธปกรณ์หรือไม่ก็ตาม แท้จริงแล้วจุดมุ่งหมายเชิงยุทธศาสตร์ของการทัพเรืออูของพลเรือเอก ฮูโก ฟ็อน โพห์ล คือการทำสงครามเศรษฐกิจต่อสู้กับอังกฤษ ไม่ใช่การสกัดกั้นอาวุธหรือทำลายเรือรบ เช่นเดียวกับกรณีการปิดล้อมทางทะเลของเยอรมนีโดยราชนาวี ในทางปฏิบัติ "สินค้าต้องห้ามทางสงคราม" ได้ขยายขอบเขตออกไปครอบคลุมสินค้าเกือบทุกชนิด อู-20 จมเรืออื่นไปแล้ว 2 ลำระหว่างการเดินทางออกจากลิเวอร์พูล ทำให้ประเด็นเกี่ยวกับการสกัดกั้นอาวุธนั้นเป็นที่สิ้นสุดลง นอกจากนี้ในคำสั่งที่ออกให้แก่ผู้บังคับการเรือดำน้ำในวันที่ 12 กุมภาพันธ์ กุสตาฟ บัคมันน์ ได้สั่งการให้โจมตีเรือโดยสารของฝ่ายศัตรูโดยเจตนาเพื่อสร้างผลพวงที่น่าตกใจ ดังนั้น แม้ภายนอกเยอรมนีจะดำเนินการโฆษณาชวนเชื่อเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ แต่ภายในประเทศเองก็เกิดการถกเถียงกันอย่างรุนแรง บรรดาเจ้าหน้าที่ตระหนักดีว่าเหตุการณ์เรืออับปางจะเกิดขึ้นอีกในอนาคต และในบางเหตุการณ์ เยอรมนีอาจไม่สามารถหาข้ออ้างมาแก้ตัวได้ ด้วยเหตุนี้ ในเดือนมิถุนายนจึงมีการออกคำสั่งลับเพื่อยกเลิกคำสั่งของบัคมันน์และระบุว่าการสงครามเรือดำน้ำต่อเรือโดยสารจะยุติลง เทียร์พิทซ์และบัคมันน์ได้ยื่นหนังสือลาออก แต่จักรพรรดิทรงปฏิเสธ
อย่างไรก็ตาม เรือโดยสารลำอื่นยังคงถูกโจมตีและบางครั้งก็ถูกจม เช่น เอสเอส ออร์ดูนา (SS Orduna) และอาร์เอ็มเอส เฮสเปเรียน (RMS Hesperian) การโจมตีเรือต่าง ๆ สิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการเมื่อเอสเอส แอราบิก (SS Arabic) ซึ่งแล่นไปทางตะวันตกถูกจม เพราะฝ่ายเยอรมันมีคำสั่งในวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 1915 ว่าอนุญาตให้โจมตีเฉพาะเรือที่ยืนยันได้ว่าเป็นของอังกฤษเท่านั้น ขณะที่เรือที่เป็นกลางต้องได้รับการปฏิบัติตามกฎเรือลาดตระเวนและห้ามโจมตีเรือโดยสารโดยเด็ดขาด
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1917 รัฐบาลเยอรมันประกาศว่าจะกลับมาดำเนินการสงครามเรือดำน้ำแบบไม่จำกัดอีกครั้ง เหตุการณ์นี้ร่วมกับโทรเลขซิมแมร์มันน์ทำให้อารมณ์ความรู้สึกของประชาชนชาวอเมริกันเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง และในวันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 1917 รัฐสภาสหรัฐได้ลงมติตามคำขอของประธานาธิบดีวิลสันในการประกาศสงครามต่อเยอรมนี
หลังสงคราม กลุ่มผลประโยชน์ของสหรัฐยื่นฟ้องรัฐบาลเยอรมันเพื่อเรียกค่าชดเชย ใน ค.ศ. 1923 ผู้เรียกร้อง 278 รายได้รับการพิจารณาให้ได้รับเงินชดเชยเบื้องต้นเป็นจำนวนเงิน 23 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (280 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน ค.ศ. 2023) ต่อมาในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1924 มีรายงานว่าผู้พิพากษาเอ็ดวิน บี. พาร์เกอร์ กรรมการตัดสินคดีของคณะกรรมการเรียกร้องค่าเสียหายร่วมระหว่างสหรัฐและเยอรมนี ได้ปฏิเสธคำร้องเรียกค่าเสียหายจำนวน 40 รายการ และตกลงจ่ายเงินชดเชยครั้งสุดท้ายเป็นเงิน 841,000 ดอลลาร์สหรัฐ (10.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐใน ค.ศ. 2023)
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เหตุการณ์ลูซิเทเนียอับปางได้ก่อให้เกิดทฤษฎีสมคบคิดจำนวนมาก โดยมีแก่นกลางอยู่ที่การกล่าวโทษรัฐบาลอังกฤษว่าเป็นผู้บงการเหตุการณ์ดังกล่าว ใน ค.ศ. 2014 การเปิดเผยเอกสารชุดหนึ่งแสดงให้เห็นว่าใน ค.ศ. 1982 รัฐบาลอังกฤษได้แจ้งเตือนนักดำน้ำกู้ภัยเกี่ยวกับความเป็นไปได้ที่จะมีวัตถุระเบิดอยู่บนเรือ โนเอล มาร์แชล นักการทูตอาวุโส เขียนในบันทึกว่า "รัฐบาลอังกฤษหลายต่อหลายชุดยืนยันมาตลอดว่าไม่มีอาวุธใด ๆ บนเรือลูซิเทเนีย (และด้วยเหตุนี้ เยอรมนีจึงกระทำผิดในการอ้างเหตุผลตรงกันข้ามเพื่อใช้เป็นข้ออ้างในการจมเรือ) ... ข้อเท็จจริงก็คือ มีเครื่องกระสุนจำนวนมากอยู่ในซากเรือ ซึ่งบางส่วนมีความอันตรายสูง" หลังการตรวจสอบบันทึกอย่างละเอียด กระทรวงกลาโหมยืนยันว่าไม่มีหลักฐานสนับสนุนข่าวลือเกี่ยวกับคลังอาวุธลับและการสอบสวนภายในได้ข้อสรุปที่ชัดเจนว่าลูซิเทเนียไม่ได้บรรทุกวัตถุระเบิดหรือเครื่องกระสุนพิเศษใด ๆ แต่ยังคงเห็นว่าควรแจ้งเตือนบริษัทกู้ซากเรือให้ทราบถึง "อันตรายที่ชัดแจ้งและมีอยู่จริง หากพบว่ามีวัตถุระเบิดอยู่บนเรือ" โดยยอมรับว่า "เป็นที่ทราบกันอยู่แล้วว่าลูซิเทเนียบรรทุกเครื่องกระสุนปืนเล็กประมาณ 5,000 ลัง" บริษัทกู้ซากเรือไม่พบวัตถุระเบิดใด ๆ