stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ม้าต้าย
ชีวิต

ม้าต้ายเป็นญาติที่อายุน้อยกว่าของม้าเฉียว ม้าต้ายไม่มีชีวประวัติในจดหมายเหตุสามก๊ก แต่ก็ถูกกล่าวถึงในชีวประวัติของคนอื่นอย่างม้าเฉียวและอุยเอี๋ยน ม้าต้ายถูกกล่าวถึงครั้งแรกในชีวประวัติของม้าเฉียวในจดหมายที่ม้าเฉียวเขียนถึงเล่าปี่ก่อนม้าเฉียวจะเสียชีวิต ม้าเฉียวเขียนว่า "ครอบครัว 200 กว่าคนของข้าถูกโจโฉประหาร ข้ามีเพียงม้าต้ายผู้เป็นญาติเท่านั้นที่ยังเหลืออยู่ เขาจะเป็นคนที่สืบทอดตระกูลของข้า ข้าขอฝากฝังให้ท่านช่วยดูแล ข้าต้องการบอกเพียงเท่านี้" ม้าต้ายรับใช้จ๊กก๊กในฐานะนายพลทหาร ตำแหน่งสูงสุดที่เคยได้คือ "ขุนพลสงบภาคเหนือ" (平北將軍 ผิงเป่ย์เจียงจฺวิน) บรรดาศักดิ์ที่ได้คือ "เฉินชางโหว" (陳倉侯)
ม้าต้ายถูกกล่าวถึงในชีวประวัติของอุยเอี๋ยน ในปี 234 หลังการขงเบ้งเสียชีวิต ความขัดแย้งระหว่างเอียวหงีและอุยเอี๋ยนปะทุขึ้น เอียวหงีสั่งให้ม้าต้ายโจมตีอุยเอี๋ยน ม้าต้ายตามอุยเอี๋ยนทันขณะที่อุยเอี๋ยนกำลังหนีไปฮั่นจง ม้าต้ายตัดศีรษะอุยเอี๋ยนและนำศีรษะไปโยนต่อหน้าเอียวหงี
ม้าเฉียวถูกกล่าวถึงเล็กน้อยในชีวประวัติของสุมาอี้ใน จิ้นชู  ในปี 235 ม้าต้ายนำทัพบุกวุยก๊กแต่ถูกงิวขิ้มตีแตกพ่าย ม้าต้ายเสียกำลังพลราว ๆ 1,000 นาย
ในนิยายสามก๊ก

ในนิยาย ม้าต้ายติดตามม้าเท้งไปเมืองหลวงหลังถูกโจโฉเรียกตัว ม้าต้ายเอาชีวิตรอดมาได้หลังม้าเท้งและลูกชายถูกลอบสังหาร ม้าต้ายเข้าร่วมกับม้าเฉียวและสู้กับโจโฉในศึกตงก๋วน หลังพ่ายแพ้ ม้าต้ายติดตามม้าเฉียวไปหาเตียวฬ่อ ม้าต้ายติดตามม้าเฉียวไปรับใช้เล่าปี่ในช่วงที่เล่าปี่บุกยึดมณฑลเอ๊กจิ๋ว ม้าต้ายเข้าร่วมการบุกลงใต้และการบุกขึ้นเหนือของขงเบ้ง หลังขงเบ้งเสียชีวิต อุยเอี๋ยนก่อกบฏ โดยม้าต้ายแสร้งทำเป็นสนับสนุนอุยเอี๋ยนก่อนจะลอบฆ่าในภายหลัง
ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

บางครั้งม้าต้ายถูกบูชาเป็นเทพเจ้าประตูในวัดจีนและวัดลัทธิเต๋าในมณฑลเหอเป่ย์ โดยปกติจะคู่กับม้าเฉียว
ม้าต้ายปรากฏตัวเป็นตัวละครเล่นได้ครั้งแรกในเกม Dynasty Warriors ภาค 7 ของค่าย Koei
ดูเพิ่ม

รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
ภาษาฮาไซติก

| ภาษาฮาไซติก |
| --- | --- |
ภูมิภาค: คาบสมุทรอาระเบีย
สูญแล้ว: เปลี่ยนมาใช้ภาษาอาหรับคลาสสิก ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 12
ตระกูลภาษา: แอโฟรเอชีแอติก  กลุ่มภาษาเซมิติกกลุ่มภาษาเซมิติกกลางภาษาอาหรับภาษาอาระเบียเหนือโบราณภาษาฮาไซติก
ระบบการเขียน: อักษรอาระเบียใต้
รหัสภาษา
ISO 639-3: xna
ภาษาฮาไซติก (Hasaitic) เป็นภาษาอาระเบียเหนือโบราณที่พบในจารึกในจังหวัดตะวันออกของซาอุดิอาระเบีย ที่ ทัช กวาติฟ รัส ตานูรา อับไกวก์ในบริเวณอัลฮาซาและที่อูรุก เขียนด้วยอักษรอาระเบียใต้ มีอายุราว 300 – 200 ปี ก่อนคริสตกาล
แหล่งข้อมูลอื่น

http://www.uaeinteract.com/history/e_walk/con_3/con3_21.asp เก็บถาวร 2012-02-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
พัชรีย์ ดีเสมอ

พัชรีย์ ดีเสมอ ชื่อเล่น ฝ้าย (เกิดวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2532) ที่จังหวัดสุรินทร์ เป็นนักวอลเลย์บอลหญิงชาวไทย ผู้ทำหน้าที่ในตำแหน่งบอลเร็ว ซึ่งเคยเป็นตัวหลักร่วมสังกัดมหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
เดือนตุลาคม พ.ศ. 2557 ได้มีการประกาศรายชื่อของพัชรีย์ ในฐานะผู้เล่นตัวหลักสังกัดสโมสรวอลเลย์บอลศรีสะเกษ ของการแข่งขันวอลเลย์บอลไทยแลนด์ลีก ฤดูกาล 2015
ประวัติ

พัชรีย์ ดีเสมอ เริ่มเล่นวอลเลย์บอลตั้งแต่อายุ 13 ปี สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมจากโรงเรียนหนองเรือวิทยา จังหวัดขอนแก่น ปัจจุบัน เธอเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
เดือนมกราคม พ.ศ. 2557 พัชรีย์ได้เป็นนักกีฬาสังกัดมหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผู้เข้าแข่งขันกีฬาวอลเลย์บอลในกีฬามหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย ครั้งที่ 41 จากนั้น ในวันที่ 10 พฤษภาคมของปีเดียวกัน เธอได้ทำหน้าที่ร่วมสังกัดสโมสรวอลเลย์บอลศรีสะเกษ ในการแข่งขันวอลเลย์บอลไทยเดนมาร์คซูเปอร์ลีก 2014 ประเภททีมหญิง ซึ่งทีมของเธอเป็นฝ่ายแพ้ต่อทีมไอเดีย-ขอนแก่นที่ 2-3 เซ็ต ส่วนในวันที่ 11 พฤษภาคม ซึ่งเป็นรอบรองชนะเลิศ ทีมของเธอเป็นฝ่ายแพ้ต่อทีมนครราชสีมาที่ 0-3 เซ็ต
เดือนตุลาคม พ.ศ. 2557 เธอได้ติดเชื้อไวรัสทางเดินหายใจ จึงเข้านอนพักรักษาตัวที่โรงพยาบาลโดยมีแพทย์ดูแลอย่างใกล้ชิด อย่างไรก็ตาม เธอได้เผยว่าต้องการลงสนามแข่งมากกว่าการนอนรักษาตัว ซึ่งต่อมา วันที่ 22 พฤศจิกายน เธอก็ได้ทำหน้าที่ร่วมกับสโมสรวอลเลย์บอลศรีสะเกษ ในการแข่งขันวอลเลย์บอลไทยแลนด์ลีก ฤดูกาล 2015 ทว่าทีมของเธอเป็นฝ่ายแพ้ทีมบางกอกกล๊าสที่ 0-3 เซ็ต
ชีวิตส่วนตัว

พัชรีย์มีนักกีฬาที่ชื่นชอบคือบัวขาว ป.ประมุข และมีนักร้องในดวงใจคือเสก โลโซ ส่วนนักแสดงที่เธอชอบคือพัชราภา ไชยเชื้อ ปัจจุบัน เธออยู่ในสถานะโสด
เกียรติประวัติและผลงาน > บุคคล

ไทยแลนด์ลีก 2011–12 "ตัวบล็อกยอดเยี่ยม"
เกียรติประวัติและผลงาน > สโมสร

2012–13 ไทยแลนด์ลีก -  ชนะเลิศ กับ ไอเดียขอนแก่น
2013 ไทยเดนมาร์คซูเปอร์ลีก -  ชนะเลิศ กับ ไอเดียขอนแก่น
พ.ศ. 2555 :  แชมป์ กีฬาแห่งชาติ ครั้งที่ 41 “เชียงใหม่เกมส์”
อันดับ 4 วอลเลย์บอลไทยแลนด์ลีก ครั้งที่ 7
แหล่งข้อมูลอื่น

พัชรีย์ ดีเสมอ ที่เฟซบุ๊ก
พีรพล เอื้ออารียกูล

| พีรพล เอื้ออารียกูล |
| --- | --- |

ข้อมูลพื้นฐาน
ชื่อเกิด: พีรพล เอื้ออารียกูล
เกิด: 1 มิถุนายน พ.ศ. 2526 (41 ปี) 
แนวเพลง: ป็อป
อาชีพ: พิธีกร, ผู้ประกาศข่าว, โปรดิวเซอร์, คอลัมนิสต์, ดีเจ, นักแสดง

สมาชิก: https://www.facebook.com/champ.peerapol.7

เว็บไซต์: http://champch3.blogspot.com
พีรพล เอื้ออารียกูล หรือ แชมป์ เป็นพิธีกร ผู้ประกาศข่าว คอลัมนิสต์ นักแสดง ในโครงการ "the Album อยากบอกต้องออกเทป" และนักจัดรายการวิทยุ
แชมป์เริ่มเข้าวงการ ด้วยการเป็น ผู้ประกาศข่าวกีฬา รายการ ทันโลกกีฬา และหลังจากนั้นได้รับโอกาส เป็นพิธีกร ในรายการสีสันบันเทิงสด "สีสันบันเทิงสด Saturday" "Sport Gossip" "168 Hrs." แชมป์ได้ชื่อว่าเป็น ไพโอเนียร์  ที่ทำทั้งสองสถานะในเวลาเดียวกัน คือเป็นทั้งผู้ประกาศข่าวกีฬา และ พิธีกรวาไรตี้รายการบันเทิง
ประวัติ

พีรพล เอื้ออารียกูล เกิดเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2526 มีน้องชาย 1 คน
แชมป์ เริ่มต้นเรียนชั้นอนุบาลที่ อนุบาลบ้านเด็ก พอจบชั้นอนุบาล ได้ไปสอบเข้าที่โรงเรียนอัสสัมชัญแผนกประถม และศึกษาจนถึงชั้นป. 5 และได้ย้ายไปเรียนต่อที่ Didyasarin International School (ปัจจุบันคือ The American School of Bangkok) จนจบชั้น ม.1 จึงได้ย้ายไปที่ Ruamrudee International School Bangkok (RIS) และศึกษาจนจบเกรด 12 จึงได้เดินทางไปศึกษาต่อในประเทศสหรัฐอเมริกาที่ Chapman University ได้เป็นเวลา 2 ปี แล้วจึงย้ายไปศึกษาต่อจนสำหรับการศึกษาในปริญญาตรีสาขา Communication ที่ USC Annenberg School for Communication and Journalism, University of Southern California (USC)
ในช่วงที่ศึกษาแชมป์ได้เข้าไปศึกษา "หลักสูตรการตัดต่อข่าว" และ ฝึกงาน กับสำนักข่าว ลาวสตาร์ ประจำปี 2548 โดยรับหน้าที่ จดสถิติ และ ตัดต่อไฮไลต์ของ ข่าวบันเทิง เป็นเวลา 4 เดือน
แชมป์ได้เริ่มถ่ายแบบให้กับหนังสือ ชีวิตต้องสู้ เป็นฉบับแรก และตามมาด้วยหนังสือ แรงงานสู้ชีวิต ซึ่งขณะนั้นทางช่อง 3 กำลังมองหาผู้ประกาศข่าวกีฬาอยู่ แชมป์จึงได้ส่งผลงานที่ตัวเองมีอยู่ไปที่ช่อง 3 ซึ่งผลงานชิ้นนี้ก็ทำให้แชมป์ได้เข้ามาเป็นผู้ประกาศข่าวกีฬา ทั้งที่เขาอายุเพียง 22 ปี เท่านั้น
ประวัติการทำงาน

ในปี 2548 แชมป์เริ่มทำงานเป็นพิธีกร ผู้ประกาศข่าวกีฬา และ Presenter รายการ ทันโลกกีฬา เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2548 ขณะอายุได้ 22 ปี 4 เดือน
ในปี 2549 พิธีกรรายการ "สีสันบันเทิงสด" "Sport Gossip" และ  "สีสันบันเทิงสด Saturday"
ในปี 2550 โปรเจกต์ร้องเพลง ออกอัลบั้ม ขึ้นคอนเสิร์ต ร่วมกับรายการ "the Album อยากบอกต้องออกเทป" พร้อมกับศิลปินอีก 5 คน ได้แก่ หยาดทิพย์ ราชปาล (หยาด) เข็มอัปสร สิริสุขะ (เชอร์รี่) พัชรศรี เบญจมาศ (กาละแมร์) หม่อมหลวงณัฏฐกรณ์ เทวกุล (คุณปลื้ม) และ ทฤษฎี สหวงษ์ (ปอ) โดยแชมป์ ร้อง 2 เพลง คือ คำง่ายๆ I Miss U และ Energy ซึ่งเป็นเพลงแนว เอเชียนป็อป
ดีเจ ทาง ส.ทร.FM 106 MHz ในรายการ แชมป์คลับ แชมป์ครับ
ปี 2551 ได้เป็นพรีเซ็นเตอร์โฆษณาขนมขบเคี้ยว ขนมเบื้องแม่สาย และ ได้รับเลือกให้เป็นพรีเซ็นเตอร์ รณรงค์วันงดสูบบุหรี่โลก ประจำปี 2551 ซึ่งจัดโดย กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2551 แชมป์ ถูกเลือกให้เป็นตัวแทนคนไทยรุ่นใหม่ ในโครงการ    “ร่วมเชียร์ไทย...ไปกับแชมป์”  ซึ่งเป็นศูนย์รวมของคนรักและเชียร์กีฬา ในการแข่งขัน เทนนิส “Thailand Open 2008” โดยใช้อีเมลล์ champcheerthai@gmail.com เป็นศูนย์กลางในการแถลงความเคลื่อนไหวของโครงการ ซึ่งในปัจจุบันมีสมาชิกมากกว่า 7 คน
5 พฤศจิกายน 2551 ดำเนินรายการ 168 hrs. (168 ชั่วโมง) โดยประเดิมเทปแรกด้วยการสัมภาษณ์ ชมพู่ อารยา เอ ฮาร์เกต
เมื่อวันศุกร์ที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2551 รายการ "เที่ยงวันทันเหตุการณ์" ได้มีการเพิ่มช่วง ช่วงชอตเด็ด กีฬาแชมป์ โดยมีแชมป์มาเป็นผู้ดำเนินรายการ โดยในขณะที่ถ่ายทำรายการวันแรกได้มีนักศึกษา และ แฟนคลับร่วม 5 คนมาให้กำลังใจที่สตูดิโอช่อง 3
ในเดือนกรกฎาคม 2561 เขาถูกเครือช่อง 3 ปลดออกจากหน้าที่พิธีกรทุกรายการ และถอดรายการเดิมของเขาออกจากผัง จากกรณีวิจารณ์ประธานาธิบดีตุรกี เรเจป ไตยิป แอร์โดอัน ทำให้สถานทูตตุรกีประจำประเทศไทยไม่พอใจเป็นอย่างมาก เบื้องต้นทางเครือช่อง 3 ได้นำตัวแชมป์ไปขอขมาที่สถานทูต แต่ในที่สุดก็ได้ปลดแชมป์ออกจากทุกรายการและทุกช่องดังกล่าว
ประวัติการทำงาน > ผลงานพิธีกรรายการโทรทัศน์

SPORT MAFIA ทุกคืนวันพฤหัสบดี เวลา 23.00 - 23.30 น. เริ่มวันแรกพฤหัสบดีที่ 2 มกราคม 2563 ทางช่องพีพีทีวี (ย้ายมาจากช่อง 3 แฟมิลี่)
Road to World Cup (ช่อง 3 & ช่อง 7) : ทุกวัน 16.30 น.
เที่ยงวันทันเหตุการณ์ (ช่วง ชอตเด็ด กีฬาแชมป์) (ช่อง 3) : ทุกวันจันทร์ พุธ ศุกร์ เวลา 12.55 น.
เรื่องเด่นเย็นนี้ (ช่วง ชอตเด็ด กีฬาแชมป์) (ช่อง 3) : ทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 16.45 น.
168 ชั่วโมง Champ Club แชมป์ ครับ on TV (ช่อง 3) : ทุกคืนวันพุธ เวลา 24.00 น.
สีสันบันเทิงสด (ช่อง 3) : ทุกวันจันทร์-วันศุกร์ เวลา 15.00-16.00 น. ร่วมกับ ศรัณยู ประชากริช, เจนสุดา ปานโต สิริสันต์, ปวริศา เพ็ญชาติ, ชลธิชา นวมสุคนธ์ (เริ่มปี 2549 - 2553 และเมื่อปี 2552-53 ลดเวลาการอากาศเป็น 14.30-15.00 น. เพราะมีรายการ ตู้ปณ. ข่าว3 โดยออกอากาศเวลา 15.00-16.00 น.)
สีสันบันเทิงสด Saturday (ช่อง 3) : ทุกวันเสาร์ เวลา ร่วมกับ มินดา นิตยวรรธนะ (เริ่มปี 2549 - 2550)
เจาะกีฬาเที่ยงวัน (ช่อง 3) : ทุกวันจันทร์ พุธ ศุกร์ เวลา 12.50 น. (3 ธ.ค. - 18 ธ.ค. 2552)
The IDOL Project 1 (ช่อง 3) : ทุกเสาร์ เวลา 14.30 น. (5 ก.ย. - 14 พ.ย. 2552)
ทันโลกกีฬา    (ช่อง 3)
โต๊ะข่าวบันเทิง (ช่อง 3)
Big 3 on 3       (ช่อง 3)
เรื่องเล่าเช้านี้     (ช่อง 3)
ปาก ต่อ ปาก     (ช่อง 3)
เรื่องเด่นเย็นนี้ (ช่อง 3)
สีสันบันเทิง (ช่อง 3)
Sport Gossip (ช่อง 3)
แชมป์จัดไป (ช่อง 3 แฟมิลี่)
กูรูยูโร 2016 (ช่อง 3 แฟมิลี่)
ท็อปนิวส์ (ช่อง 3 เอสดี)
ข่าว 3 فم۳مغمی‌یمجیی (ช่อง 3)
ข่าวเย็นเทวพรหม (ช่อง 3)
ยามเช้าเทวพรหม (ช่อง 3)
ช่วยคิดช่วยทำ (ช่อง 3)
ประวัติการทำงาน > ผลงานละคร

ใจร้าว (รับเชิญ)
ประวัติการทำงาน > ผลงานเพลง

4 กันยายน 2550 พีรพลได้ผันตัวเองมาเป็นนักร้อง โดยออกอัลบั้มชุด “The Album ดิอัลบั้ม อยากบอกต้องออกเทป” ร่วมกับนักแสดงและพิธีกรอีก 5 คนคือ เชอร์รี่ เข็มอัปสร สิริสุขะ, กาละแมร์ พัชรศรี เบญจมาศ, คุณปลื้ม หม่อมหลวงณัฏฐกรณ์ เทวกุล, หยาด หยาดทิพย์ ราชปาล และ ปอ ทฤษฎี สหวงษ์ เพลงที่ร้องในอัลบั้ม 1. คำง่ายๆ I Miss U 2. Energy
ภาพลักษณ์และกับสื่อบันเทิง

เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2552 หนังสือพิมพ์ ไทยรัฐ คอลัมน์ TV บันเทิง ยกให้แชมป์เป็น “ฮีโร่ ที่วัยรุ่นไทยอยากเอาเป็นแบบอย่าง” โดยกล่าวถึงแชมป์ว่า; “แชมป์เป็นตัวอย่างที่ดีที่สอบผ่านความสามารถมานับปี และ เป็นที่ชื่นชอบของแฟนช่อง 3 อย่างมาก [...] ทั้งเก่ง ขยัน เข้าใจธรรมชาติทีวี และ เหนือสิ่งอื่นใด เขาเกิดมาเพื่ออยู่กับวงการโทรทัศน์โดยแท้จริง งานบันเทิงก็จับประเด็นและสร้างสีสันได้ดีเยี่ยม  กีฬาก็ทะลุทะลวง มีมุมมองเก๋ๆ  ผม(แจ๋วริมจอ) นำประเด็นนี้มาเขียนเพราะอยากให้คนทำทีวีดูเด็กคนนี้เป็นตัวอย่าง  เขาไม่ยอมแพ้ตัวเอง หรือ ทำงานไปตามสคริปต์ที่สั่ง แต่จะทุ่มเทค้นคว้าหาข้อมูลจนเต็มสมอง เพื่อให้งานออกมาดี ตอบแทนแฟนๆ กระทั่งก้าวขึ้นมาเป็น “เพชรเม็ดงาม” ของช่อง 3 ในเวลานี้”
ชีวิตส่วนตัว

เขายอมรับว่าเพื่อนหญิงที่สนิทที่สุดคือ "ชาม" ไอยวริญท์ โอสถานนท์ มิสไทยแลนด์ยูนิเวิร์ส ประจำปี 2549 ซึ่งมีรูปทั้งคู่ตามปกนิตยสารชื่อดัง และมีภาพควงกันไปไหนมาไหน ตามหนังสือกอสซิป ถึงขนาดมีข่าวลือออกมาว่า เขาได้ทุ่มซื้อนาฬิกา แหวนเพชร 
ทางด้านชามให้สัมภาษณ์ในช่วงเดือนมีนาคม 2553 ไว้ว่า "เหลือถึงสิ้นเดือนนี้ ชามยังมีเวลาคิดอยู่ ก็รออีกสักแป๊ปนึงค่ะ ก่อนให้คำตอบพี่แชมป์ ว่าแฟนหรือไม่"
ยุทธการที่รอตเทอร์ดาม

ยุทธการที่รอตเทอร์ดาม เป็นเหตุการณ์การสู้รบของสงครามโลกครั้งที่สองในช่วงยุทธการที่เนเธอร์แลนด์.การสู้รบได้เกิดขึ้นในช่วงระหว่างวันที่ 10-14 พฤษภาคม ค.ศ. 1940 เป็นความพยายามของเยอรมันในการยึดเมืองของเนเธอร์แลนด์ ได้จบลงด้วยชัยชนะของเยอรมนีในภายหลังจากการทิ้งระเบิดแบบสายฟ้าแลบที่รอตเทอร์ดาม(Rotterdam Blitz).
ยุทธการที่รอกส์ดริฟต์

ยุทธการที่รอกส์ดริฟต์ ยังเป็นที่รู้จักกันคือ การป้องกันที่รอกส์ดริฟต์ เป็นการสู้รบในสงครามอังกฤษ–ซูลู ด้วยการป้องกันที่ประสบความสำเร็จบนสถานีภารกิจของรอกส์ดริฟต์ ภายใต้บัญชาการของร้อยโท จอหน์ ชาร์ด แห่งทหารวิศวกรอังกฤษและกอนวิลลี บรอมเฮด์ (Gonville Bromhead) ภายหลังจากฝ่ายบริติซได้พ่ายแพ้ในยุทธการที่ไอแซนด์ลวานา เมื่อวันที่ 22 มกราคม ค.ศ. 1879 และได้ดำเนินต่อไปในวันต่อมา
มีเพียงแค่ทหารบริติซและอาณานิคมจำนวน 150 นายได้ทำการป้องกันสถานีจากการโจมตีของนักรบชาวซูลู จำนวน 3,000 คน ถึง 4,000 คน การโจมตีที่ใหญ่แต่ก้าวทีละเล็กน้อยโดยซูลูที่ได้เข้าใกล้รอกส์ดริฟต์มากขึ้นเพื่อที่จะเอาชนะกองทหารรักษาการณ์ขนาดเล็ก แต่กลับถูกขับไล่ออกไปได้ เครื่องราชอิสริยาภรณ์กางเขนวิคตอเรีย (Victoria Cross) สิบเอ็ดเหรียญได้ถูกมอบให้แก่ฝ่ายป้องกัน พร้อมกับเครื่องประดับและเกียรติยศอื่นๆอีกจำนวนมาก
พัฒนศักดิ์ พงษ์พันธุ์

| พัฒนศักดิ์ พงษ์พันธุ์ |
| --- | --- |
ชื่อเกิด: กฤช พงษ์พันธุ์
เกิด: 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2529 (38 ปี) ลำปาง ประเทศไทย
อาชีพ: นักร้อง นักแสดง นายแบบ พิธีกร
ปีที่แสดง: 2546 – ปัจจุบัน
สังกัด: อาร์เอส (2546–48) เดโมแล็บ (2560)
อาชีพทางดนตรี
แนวเพลง: ป๊อปแดนซ์
ช่วงปี: 2546–48, 2560
ค่ายเพลง: อาร์เอส
อดีตสมาชิก: B-Mix
 นักดนตรี
พัฒนศักดิ์ พงษ์พันธุ์ (ต๊ะ) เกิดเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2529 ที่จังหวัดลำปาง เป็นนักร้อง นักแสดง และพิธีกรชาวไทย อดีตหนึ่งในสมาชิกวง B-Mix สังกัดค่าย อาร์เอส สำเร็จการศึกษาในระดับอุดมศึกษาจากคณะบริหารธุรกิจ เอกการตลาด มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
ผลงานเพลง

อัลบั้ม B-Mix (พ.ศ. 2546)
อัลบั้มพิเศษ B-Mix LOVE CONNEXTION (พ.ศ. 2546)
อัลบั้มพิเศษ B-Mix Unseen Amazing Island (พ.ศ. 2547)
อัลบั้มพิเศษ B-Mix Girly Berry Friend Club (อัลบั้มร่วมระหว่าง B-Mix & Girly Berry) (พ.ศ. 2547)
ปี2560​ ซิงเกิลชื่อเพลงว่า "ฉันมันแค่แฟนเก่า (Ex Soul)" และเปลี่ยนชื่อวงเป็น "ต๊ะ มิ้นท์ ด็อจ โก้ (TMDG) หรือ​ B-Mix​ หลังจากห่างหายไปกลับมาร้องเพลงอีกครั้ง​รอบ12ปี
ผลงาน > ละครโทรทัศน์

| พ> ศ. | เรื่อง | รับบท | ออกอากาศ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2547 | รัก...ฝัน...วันฤดูหนาว |  | ITV |
| 2548 | รัก...บานฉ่ำ | ฮาชิ | ช่อง 3 |
| 2548 | หักเหลี่ยมรัก | ดิน (พสุธา) | ช่อง 7 |
| 2550 | มดใสหัวใจซ่าส์ |  | ช่อง 7 |
| 2558 | ข้ามากับพระ | พัน | ช่อง 7 |
| 2559 | เจ้าพายุ | เปรี้ยว | ช่อง 7 |
| 2560 | มหาหิน | ผา | ช่อง 7 |
| 2561 | ชาติลำชี | เสือพราน | ช่อง 7 |
| 2561 | สมิงจ้าวท่า | พ.ต.ต.บันลือฤทธิ์ ฤทธิไกร (สารวัตรบันลือฤทธิ์) | ช่อง 7 |
| 2561 | จ้าวสมิง | เสือน้อย | ช่อง 7 |
| 2562 | ตะกรุดโทน | จอมโจรริน | ช่อง 7 |
| 2564 | เผาขน | จ.ส.ต.มนูณ จิตใจเริง (จ่าหมู) | ช่อง 7 |
| 2566 | กล้าผาเหล็ก | ด.ต.อนันต์ | ช่อง 7 |
ผลงาน > ละครชุด

ปี พ.ศ. 2557 เกมริษยา (/ช่อง Workpoint) รับบทเป็น
ปี พ.ศ. 2558 รักทรหด เดอะซีรีส์ (/ทรูโฟร์ยู) รับบทเป็น ดำรง
ปี พ.ศ. 2560 ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เดอะซีรีส์ ภาคองค์ประกันหงสา (/โมโน 29) รับบทเป็น สุรสิงหะ
ปี พ.ศ. 2561 ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เดอะซีรีส์ ภาคประกาศอิสรภาพ (/โมโนแม๊กซ์) รับบทเป็น สุรสิงหะ
ปี พ.ศ. 2562 ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เดอะซีรีส์ ภาคศึกบ้านสระเกศ (/โมโนแม๊กซ์) รับบทเป็น สุรสิงหะ
ปี พ.ศ. 2565 Junk Mail จดหมายที่ไม่ถูกเปิด ตอนที่ 4 จดหมายจากครูอาร์ต (ทีวี ธันเดอร์/Thai PBS) รับบทเป็น ครูอาร์ต (เจ้าหน้าที่มูลนิธิปกป้องเด็ก)
ผลงาน > ซิทคอม

ปี พ.ศ. 25   (/) รับบทเป็น
ผลงานมิวสิควิดีโอ

เพลง อย่าทำอย่างนี้กับคนที่เธอไม่รัก ของ เอิร์น เดอะสตาร์ (พ.ศ. 2553)
เพลง ทำดีให้ตายอ้ายก็เลือกเขา ของ จินตหรา พูนลาภ (พ.ศ. 2557)
เพลง อ้ายลืมทุกคำ น้องจำทุกนาที ของ ต่าย อรทัย (พ.ศ. 2557)
ม้ากิ้น

วิศวรกรเครื่องกลชาวจีนในศตวรรษที่ 3
| ม้ากิ้น (หม่า จฺวิน) 馬鈞 |
| --- | --- |
เกิด: ไม่ทราบ นครซิงผิง มณฑลฉ่านซี
เสียชีวิต: ไม่ทราบ
ชื่ออื่น: เต๋อเหิง (徳衡)
อาชีพ: วิศวกรเครื่องกล, นักประดิษฐ์, ขุนนาง
ม้ากิ้น (มีบทบาทในช่วง ค.ศ. 220-265) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า หม่า จฺวิน (จีน: 馬鈞; พินอิน: Mǎ Jūn) ชื่อรอง เต๋อเหิง (จีน: 徳衡; พินอิน: Déhéng) เป็น วิศวกรเครื่องกล นักประดิษฐ์ และขุนนางชาวจีนของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน สิ่งประดิษฐ์ที่โดดเด่นที่สุดของม้ากิ้นคือรถชี้ทิศใต้ ยานพาหนะเข็มทิศชี้ทิศทางซึ่งแท้จริงแล้วไม่มีความเป็นแม่เหล็ก แต่ทำงานโดยใช้เฟืองท้าย (ซึ่งใช้แรงบิดเท่ากันกับล้อขับเคลื่อนที่หมุนด้วยความเร็วต่าง ๆ กัน) ด้วยอุปกรณ์ที่ปฏิวัติวงการชิ้นนี้ (รวมถึงผลงานสิ่งประดิษฐ์อื่น ๆ) ทำให้ม้ากิ้นมีชื่อเสียงในฐานะวิศวรกรเครื่องกลและนักประดิษฐ์ที่มีความสามารถมากที่สุดในยุคนี้ (เคียงคู่กับจาง เหิงเมื่อต้นยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก) อุปกรณ์ได้รับการคิดค้นพัฒนาขึ้นใหม่โดยหลายคนหลังจากม้ากิ้น รวมถึงจู่ ชงจือ (ค.ศ. 429-500) นักดาราศาสตร์และนักคณิตศาสตร์ ในสมัยราชวงศ์ยุคกลางในภายหลัง รถชี้ทิศใต้ของม้ากิ้นได้รับการประยุกต์รวมเป็นอุปกรณ์เดียวกับมาตรระยะทาง
ประวัติ

จากการระบุโดยฟู่ เสฺวียน (傅玄; ค.ศ. 214-278) ผู้เป็นสหายของม้ากิ้นและเป็นกวีกับนักปราชญ์ร่วมสมัยกับม้ากิ้น ระบุว่าม้ากิ้นเป็นชาวเมืองฝูเฟิง (扶風郡 ฝูเฟิงจฺวิ้น) ซึ่งตั้งอยู่บริเวณนครซิงผิง มณฑลฉ่านซีในปัจจุบัน ม้ากิ้นในวัยเยาว์ออกเดินทางไปทั่วบริเวณที่เป็นมณฑลเหอหนานในปัจจุบัน และได้รับวุฒิปั๋วชื่อ (博士; ราชบัณฑิต) แม้ว่าจะได้รับวุฒิปั๋วชื่อ แต่ม้ากิ้นในวัยเยาว์ค่อนข้างยากจน แต่ก็พบวิธีที่ทำให้ได้รับการยอมรับโดยใช้อัจฉริยภาพในการสร้างอุปกรณ์และสิ่งประดิษฐ์เครื่องกล
ม้ากิ้นเป็นขุนนางที่ค่อนข้างโดดเด่นของรัฐวุยก๊ก ขึ้นมามีตำแหน่งขุนนางกรมวัง (給事中 จี่ชื่อจง) ครั้งหนึ่งม้ากิ้นเคยรับผิดชอบกำกับการก่อสร้างพระราชวังฉงหฺวา (崇華殿 ฉงหฺวาเตี้ยน) ภายใต้รับสั่งของโจยอยจักรพรรดิลำดับที่สองของวุยก๊ก ม้ากิ้นเป็นที่รู้จักในวุยก๊กในฐานะนักออกแบบผู้มีพรสวรรค์ในการออกแบบอาวุธและอุปกรณ์บางชนิด และได้รับการยกย่องอย่างสูงโดยเฉพาะจากฟู่ เสฺวียนที่เขียนยกย่องในข้อเขียนของตน ฟู่ เสฺวียนระบุว่าม้ากิ้นไม่ใช่นักพูดที่ดีและไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านวาทศิลป์ มักมีปัญหาในการถ่ายทอดความคิดของตนให้ผู้อื่นเพราะมีบุคลิกที่ค่อนข้างเก็บตัว แต่ม้ากิ้นก็มีชื่อเสียงจากความเป็นผู้มีอัจฉริยภาพในด้านเครื่องกล และได้รับการยกย่องในระดับสากลว่าเป็นวิศวกรเครื่องกลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคนหนึ่งของจีนโบราณ
ผลงานทางวิศวกรรมและเทคโนโลยี

สิ่งประดิษฐ์หนึ่งในช่วงต้น ๆ ของม้ากิ้นคือกี่ทอไหมที่ปรับปรุงใหม่ ฟู่ เสฺวียนระบุว่ากี่ทอไหมนี้ทำให้ม้ากิ้นได้รับการยอมรับอย่างสูงจากทักษะด้านนวัตกรรม ในสมัยนั้น กี่ทอไหมโดยทั่วไปมีตะกอ 50 อันและคันเหยียบ 50 อัน กี่บางอันมีตะกอและคันเหยียบอย่างละ 60 อัน ม้ากิ้นประดิษฐ์กี่ทอไหมที่มีคันเหยียบเพียง 12 อันซึ่งไม่เพียงทำให้กระบวนการทอไหมเร็วขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้นเท่านั้น แต่ยังช่วยให้สามารถทอลวดลายที่ซับซ้อนใหม่ ๆ ได้อีกด้วย
ระหว่างที่ม้ากิ้นรับราชการในราชสำนักวุยก๊ก ม้ากิ้นได้ถกเถียงกับเกาถาง หลง (高唐隆) และจีนล่งเกี่ยวกับแนวคิดเรื่องรถชี้ทิศใต้ เกาถาง หลงและจีนล่งเยาะเย้ยม้ากิ้นที่เชื่อว่ารถชี้ทิศใต้ได้เคยถูกประดิษฐ์ขึ้นจริง ๆ ในอดีต (ตามตำนานเล่าว่ารถชี้ทิศใต้ถูกประดิษฐ์ขึ้นโดยจักรพรรดิหวงตี้) ซึ่งเกาถาง หลงและจีนล่งมองว่าเป็นตำนานไร้แก่นสารที่ไม่เป็นประวัติศาสตร์ ม้ากิ้นโต้กลับว่า "ข้อโต้แย้งเลื่อนลอยไม่สู้การทดสอบจริง ๆ ที่จะแสดงออกซึ่งผลลัพธ์ในทางปฏิบัติ" หลังม้ากิ้นได้รับคำสั่งให้สร้างอุปกรณ์ดังกล่าว ม้ากิ้นก็ออกแบบรถชี้ทิศใต้ที่ใช้งานได้จริงเสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 235 ด้วยอุปกรณ์ยานพาหนะที่ขับเคลื่อนดัวยกลไกนี้ ม้ากิ้นจึงได้สร้างหนึ่งในอุปกรณ์กลไกแรก ๆ ในโลกที่ใช้การออกแบบเฟืองท้าย เฟืองท้ายของม้ากิ้น เมื่อกล่าวถึงประวัติศาสตร์ของเฟืองท้าย เฟืองท้ายของม้ากิ้นถือเป็นงานออกแบบที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ตรวจสอบได้ในประวัติศาสตร์ ในประเทศจีน รถชี้ทิศใต้ได้รับการประดิษฐ์ใหม่เป็นครั้งที่ 2 โดยจู่ ชงจือ (ค.ศ. 429–500) เนื่องจากรายละเอียดของวิธีการสร้างดั้งเดิมได้สูญหายไป
ม้ากิ้นเคยประดิษฐ์ละครหุ่นกระบอกที่ขับเคลื่อนด้วยกลไกและพลังน้ำอย่างซับซ้อนถวายโจยอยจักรพรรดิวุยก๊ก (กลไกซับซ้อนกว่าหุ่นกระบอกกลไกที่ถูกค้นพบโดยเล่าปัง (จักรพรรดิฮั่นโกโจ) จักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฮั่น ระหว่างที่สำรวจสิ่งของจากพระคลังของจักรพรรดิจิ๋นซีฮ่องเต้) ละครหุ่นกระบอกของม้ากิ้นมีความคล้ายคลึงกับหุ่นของกรีกที่ประดิษฐ์โดยเฮโรแห่งอะเล็กซานเดรีย ความแตกต่างอยู่ที่หุ่นของเฮโรใช้ล้อเฟิิืองทรงกระบอกที่หมุนได้กับเชือกและรอกในการดำเนินละครกลไก
ดูเพิ่ม

รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
แหล่งข้อมูลอื่น

South-pointing chariot at DR Gears
| ด ค กบุคคลสำคัญในวุยก๊ก |
| --- | --- |
จักรพรรดิ:  โจผี  โจยอย  โจฮอง  โจมอ  โจฮวน 
จักรพรรดินี:  เปียนซี  เอียนซี  กุยฮุย  มอซือ  กวยทายเฮา  จักรพรรดินีเจิน  เตียวฮองเฮา  จักรพรรดินีหวาง  จักรพรรดินีเปี้ยน (โจมอ)  จักรพรรดินีเปี้ยน (โจฮวน) 
องค์ชายและราชนิกูลชาย:  โจเจียง  โจสิด  โจฮู  เฉา ก้ง  เฉา ก้าน  เฉา กุ่น  เฉา จฺวิ้น  เฉา จฺวี้  เฉา เจี้ยน  เฉา เปียว  เฉา เม่า (อ๋องแห่งเล่อหลิง)  เฉา ยง  เฉา สฺวิน  เฉา เสีย  เฉา เหยี่ยน  เฉา หรุย  เฉา หลิน (อ๋องแห่งตองไฮ)  เฉา หลิน (อ๋องแห่งไพก๊ก)  เฉา หลี่  เฉา ฮุย 
เจ้าหญิงและราชนิกูลหญิง:  โจเฮา  เฉา เซี่ยน  เฉา หฺวา  หลิว ม่าน  เจ้าหญิงตงเซียง  เจ้าหญิงอานหยาง 
ผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน:  โจซอง  สุมาอี้  สุมาสู  สุมาเจียว  สุมาเอี๋ยน 
ขุนนางฝ่ายพลเรือน:  กงซุน หฺว่าง  กว่าน หนิง  กาเซี่ยง  กาอุ้น  โกหยิว  งอก๋ง  งีสง  จงฮิว  จูจ้าน  เจียวเจ้  โจง่าน  โจจุ้น  ชาง ฉือ  ซุนจู  ตังเจี๋ยว  ตังสิม  ตันกุ๋น  ตู้ จี  เตงปิด  เตงเหยียง  เตียวกี๋  เตียวต๋อง  เตียวบ้อ  เตียวอิบ  บู๊ขิวเตี้ยน  ปิดห้วน  เป้า ซฺวิน  เปาต้าน  ลิเตียน  ลิฮอง  เล่าเซียว  เล่าหัว  เลียงกี๋  หลีซิน  หวนแก  หันค่าย  หุยสิว  อองก๋วน  อองเก๋ง  อองซก  อองซิม  อองลอง  อองเหงียบ  อุยก๋วน  เอียวจ๋ง  ฮวนกาย  ฮวนห้อม  ฮัวหิม  ฮูสวน  แฮหัวหุย  แฮหัวฮุย  แฮหัวโฮ  แฮเฮาเหียน  โฮอั๋น 
ขุนนางฝ่ายทหาร:  กองซุนเอี๋ยน  กัว ซิว  กากุ๋ย  กุยห้วย  กุอั๋น  คันห่อง  เคาทู  เค้าอิ๋น  งักจิ้น  งักหลิม  งุยเป๋ง  จงป้า  จงโฮย  จวนตวน  จวนเต๊ก  จิวท่าย  จีนล่ง  จูกัดสู  จูกัดเอี๋ยน  จูเหลง  เจียวปั้น  เจียวอี้  โจจิ๋น  โจเจียง  โจเป๋า  โจหยิน  โจหอง  โจหุ้น  โจอี้  โจฮิว  ซินต๋ำ  ซินเป  ซินหงี  ซิหลง  ซุนเล้  เซงจุย  เซงเจ  ต๋องจู  ตันเกี๋ยน  ต้านท่าย  เตงงาย  เตาอี้  เตียวคับ  เตียวเต๊ก  เตียวเลี้ยว  เตียวอี้  เตียวฮอ  ไต้เหลง  บังเต๊ก  เบ้งตัด  บุนขิม  บุนเพ่ง  บุนเอ๋ง  บุนเฮา  บู๊ขิวเขียม  ปีเอียว  ลิหิม  สุมาปอง  สุมาเล่าจี๋  สุเมา  หมันทอง  หวาง หลิง  อองกี๋  อองซอง  อองสง  อ้าวจุ๋น  อิกิ๋ม  อินต้ายบก  อินเล้  อุยก๋วน  เอียวเก๋า  เอียวฉิว  ฮั่นจ๋ง  เฮ็กเจียว  เฮาหุน  แฮหัวซง  แฮหัวตุ้น  แฮหัวป๋า  แฮหัวหลิม 
สตรีที่มีชื่อเสียงคนอื่น ๆ:  กัว หฺวาย  จาง ชางผู  จาง ชุนหฺวา  เจ้าหญิงฉางชาน  ชุยชื่อ  ซัวเอี๋ยม  ซินเหียนเอ๋ง  เซี่ยโหว ฮุย  ผาง เอ๋อ  เว่ย์ ฮฺวาฉุน  สฺวิน ฉ่าย  สฺวี อี้  หวาง ยฺเหวียนจี  หยาง เยี่ยน  หวาง อี้  หยาง ฮุย-ยฺหวี  แฮฮัวเหลง 
บุคคลที่มีชื่อเสียงคนอื่น ๆ:  กวนลอ  กองซุนสิว  แก่หวน  โจวุนซก  ปีเอี๋ยน  ปู้ตู้เกิน  ม้ากิ้น  ลิวฮู  ลุนติด  ห่อปี  อองเกี๋ยน  เอียวจอ  โอยเอี๋ยน 
ภาพเฟืองท้ายระหว่างเพลาและล้อหลังของรถยนต์ในยุคปัจจุบัน
แบบจำลองของรถชี้ทิศใต้ (ค.ศ. 2005)
มังตาน

| มังตาน |
| --- | --- |


การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Eudicots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Asterids
อันดับ:: Ericales
วงศ์:: Theaceae
สกุล:: Schima Reinw. ex Blume (1823)
ชื่อทวินาม
Schima wallichii 

ดอกมังตาน
ต้นมังตาน
มังตาน เป็นชื่อไม้ต้นชนิด Schima wallichii (DC.) Korth. ในวงศ์ Theaceae เปลือกชั้นในทำให้ระคายผิวหนังทำให้เป็นเม็ดผื่นคัน ใช้เบื่อปลาได้ ชื่ออื่น ๆ เช่น ทะโล้, ส่วนปักษ์ใต้เรียก พันตัน, พายัพเรียก มังกะตาน สารภีดอย คายโซ่ หรือกะโซ้, กะเหรี่ยงเชียงใหม่เรียก เต่อครื่อยสะ, กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอนเรียก เส่ยือสะ, ละโว้เรียก ลำโคระ ลำพิโย๊วะ หรือลำคิโยะ, และขมุเรียก ตุ๊ดตรุ ปัจจุบัน มังตานมีจำนวนลดลงเนื่องจากพื้นที่ป่าถูกรุกราน
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

มังตานเป็นไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ลำต้นตรงสูงประมาณ 15-25 เมตร วัดรอบลำต้นได้ถึง 1.5 เมตร เปลือกด้านนอกขรุขระและแตกเป็นร่องลึกตามยาว มีสีเทาปนน้ำตาลอ่อน เปลือกด้านในมีสีน้ำตาลอมแดง มีเสี้ยนละเอียดสีขาวซึ่งมีความเป็นพิษต่อผิวหนัง
ใบ เป็นใบเดี่ยวรูปหอก ออกตามปลายกิ่งสลับกันไปมักติดเป็นกระจุกตามปลายกิ่ง โคนและปลายใบเรียว ขอบใบเรียบหรือหยักตื้น ๆ ตามขอบ หลังใบมักมีสีเขียวเข้ม ท้องใบและเส้นกลางใบมีขน
ดอก คล้ายไข่ดาว ดอกสีขาวหรือขาวนวล ออกดอกเป็นดอกเดี่ยวตามง่ามใบ ก้านดอกยาว มีกลิ่นหอม กลีบดอกและกลีบรองกลีบดอกมี 5 กลีบ มีเกสรตัวผู้จำนวนมาก สีเหลือง อยู่กลางดอก แต่มีเกสรตัวเมียเพียงอันเดียว
ผล ค่อนข้างกลม เปลือกแข็ง มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2.5-3 ซม. ผลแก่สีน้ำตาลเข้ม และแตกออกตามรอยประสานเป็น 4-5 ส่วน แต่ละส่วนมีเมล็ด 4-5 เมล็ด
การกระจายพันธุ์

พบมีการกระจายพันธุ์ค่อนข้างกว้างในป่า กระจัดกระจายทั่วประเทศไทย พบมากในป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้งหรือป่าดิบเขาที่ระดับความสูง 2,000 เมตร และป่าเบญจพรรณทั่วไปตามเขาที่ระดับความสูงประมาณ 600 เมตร พบมากทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ของประเทศไทย  มีการขยายพันธุ์
โดยเมล็ด
ประโยชน์

เปลือก มีสีเทาใช้เป็นสีผสมอาหาร เปลือกต้นมีพิษทำให้คัน ชาวกะเหรี่ยงใช้เนื้อไม้ทำฟืน ทำรั้ว เนื้อไม้ ใช้ทำฟืนสำหรับนึ่งเมี่ยง มีสีน้ำตาลอมแดง มีเสี้ยนละเอียดสีขาว ใช้ในการก่อสร้างบ้านเรือนทำพื้นบ้าน ฝาและกระดานได้ดี เปลือกต้นใช่แต่งกลิ่นธูป เบือปลา
ประโยชน์ > สรรพคุณทางยา

ต้นและราก ต้มน้ำดื่มรักษาโรคนิ่ว ใบสด ใช้แก้ท้องร่วง ดอก แก้ขัดเบา, ลมบ้าหมู, ลมชัก