ความผิดปกติทางบุคลิกภาพ
การวินิจฉัย > บุคลิกภาพปกติ

ความสัมพันธ์ระหว่างบุคลิกภาพปกติกับความผิดปกติทางบุคลิกภาพ เป็นประเด็นที่สำคัญในการศึกษาเกี่ยวกับบุคลิกภาพและจิตวิทยาคลินิก
ระบบการจัดชั้นบุคลิกภาพ (DSM IV TR และ ICD-10) ใช้วิธีการจัดหมวดหมู่ที่มองความผิดปกติว่าเป็นโรคต่างหาก ๆ ที่ต่างจากกันและกัน และจากบุคลิกภาพปกติ
โดยเปรียบเทียบกัน แนวคิดแบบมิติ (dimensional approach) เป็นแนวคิดอีกอย่างหนึ่งที่แสดงความผิดปกติโดยเป็นส่วนเพิ่มของลักษณะต่าง ๆ ที่เป็นส่วนของบุคลิกภาพปกติ แต่เป็นลักษณะที่ปรับตัวได้ไม่ดี
นักจิตวิทยาบุคลิกภาพท่านหนึ่งกับคณะ
ได้เพิ่มข้อมูลเกี่ยวกับการถกเถียงกันในเรื่องนี้อย่างสำคัญ
เขาได้กล่าวถึงข้อจำกัดของแนวคิดแบบจัดหมวดหมู่แล้วสนับสนุนแนวคิดแบบมิติเพื่ออธิบายความผิดปกติทางบุคลิกภาพ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งแล้ว เข้าได้เสนอแบบจำลองบุคลิกภาพมี 5 ปัจจัย (Five Factor Model ตัวย่อ FFM) โดยเป็นทางเลือกในการจัดหมวดหมู่ความผิดปกติ
ยกตัวอย่างเช่น แนวคิดนี้กำหนดว่าความผิดปกติแบบก้ำกึ่ง สามารเข้าใจได้ว่า เป็นการผสมรวมกันของความอ่อนไหวทางอารมณ์ (คือ มี neuroticism ระดับสูง) ความหุนหันพลันแล่น (คือ มีความพิถีพิถัน [conscientiousness] ต่ำ) และมีความเป็นปฏิปักษ์สูง (คือ มีความยินยอมเห็นใจผู้อื่น [agreeableness] ต่ำ)
มีงานศึกษาข้ามวัฒนธรรมที่ตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างความผิดปกติทางบุคลิกภาพกับ FFM
และงานวิจัยเช่นนี้แสดงว่า ความผิดปกติทางบุคลิกภาพมีสหสัมพันธ์โดยองค์รวมในทิศทางตามที่คาดหวังกับค่าวัดต่าง ๆ ของ FFM
ซึ่งได้เบิกทางการรวม FFM เข้าใน DSM-5
| ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> ปัจจัย      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> PPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> SzPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> StPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> ASPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> BPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> HPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> NPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> AvPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> DPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> OCPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> PAPD      | ความผิดปกติทางบุคลิกภาพของ DSM-IV-TR จากมุมมองของ FFM เกี่ยวกับประสิทธิภาพของบุคลิกภาพทั่วไป> DpPD |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
Neuroticism (vs. emotional stability): 
| Anxiousness (vs. unconcerned)      | n/a      | n/a      | High      | Low      | High      | n/a      | n/a      | High      | High      | High      | n/a      | n/a |
| Angry hostility (vs. dispassionate)      | High      | n/a      | n/a      | High      | High      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | n/a |
| Depressiveness (vs. optimistic)      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | High |
| Self-consciousness (vs. shameless)      | n/a      | n/a      | High      | Low      | n/a      | Low      | Low      | High      | High      | n/a      | n/a      | High |
| Impulsivity (vs. restrained)      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | High      | High      | n/a      | Low      | n/a      | Low      | n/a      | n/a |
| Vulnerability (vs. fearless)      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | High      | n/a      | n/a      | High      | High      | n/a      | n/a      | n/a |
Extraversion (vs. introversion): 
| Warmth (vs. coldness)      | Low      | Low      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | High      | n/a      | Low      | Low |
| Gregariousness (vs. withdrawal)      | Low      | Low      | Low      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | Low |
| Assertiveness (vs. submissiveness)      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | High      | Low      | Low      | n/a      | Low      | n/a |
| Activity (vs. passivity)      | n/a      | Low      | n/a      | High      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | n/a |
| Excitement seeking (vs. lifeless)      | n/a      | Low      | n/a      | High      | n/a      | High      | High      | Low      | n/a      | Low      | n/a      | Low |
| Positive emotionality (vs. anhedonia)      | n/a      | Low      | Low      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a |
Openness (vs. closedness): 
| Fantasy (vs. concrete)      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a |
| Aesthetics (vs. disinterest)      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a |
| Feelings (vs. alexithymia)      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | High      | High      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a |
| Actions (vs. predictable)      | Low      | Low      | n/a      | High      | High      | High      | High      | Low      | n/a      | Low      | Low      | n/a |
| Ideas (vs. closed-minded)      | Low      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | Low      | Low |
| Values (vs. dogmatic)      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a |
Agreeableness (vs. antagonism): 
| Trust (vs. mistrust)      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | High      | Low      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | Low |
| Straightforwardness (vs. deception)      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | n/a |
| Altruism (vs. exploitative)      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | n/a |
| Compliance (vs. aggression)      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | High      | n/a      | Low      | n/a |
| Modesty (vs. arrogance)      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | High      | High      | n/a      | n/a      | High |
| Tender-mindedness (vs. tough-minded)      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | High      | n/a      | n/a      | n/a |
Conscientiousness (vs. disinhibition): 
| Competence (vs. laxness)      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | Low      | n/a |
| Order (vs. disorderly)      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | Low |
| Dutifulness (vs. irresponsibility)      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | Low      | High |
| Achievement striving (vs. lackadaisical)      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | n/a |
| Self-discipline (vs. negligence)      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | n/a      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | Low      | n/a |
| Deliberation (vs. rashness)      | n/a      | n/a      | n/a      | Low      | Low      | Low      | n/a      | n/a      | n/a      | High      | n/a      | High |
ตัวย่อที่ใช้: PPD - Paranoid Personality Disorder, SzPD - Schizoid Personality Disorder, StPD - Schizotypal Personality Disorder, ASPD - Antisocial Personality Disorder, BPD - Borderline Personality Disorder, HPD - Histrionic Personality Disorder, NPD - Narcissistic Personality Disorder, AvPD - Avoidant Personality Disorder, DPD - Dependent Personality Disorder, OCPD - Obsessive-Compulsive Personality Disorder, PAPD - Passive-Aggressive Personality Disorder, DpPD - Depressive Personality Disorder, n/a - not available.