stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
คูหาใต้ดินฮัลซัฟลีนี
ประวัติ

คูหาใต้ดินฮัลซัฟลีนีได้รับการค้นพบโดยบังเอิญใน ค.ศ. 1902 เมื่อคนงานที่กำลังขุดโถงเก็บน้ำใต้ดินสำหรับโครงการที่อยู่อาศัยแห่งใหม่ขุดทะลุหลังคาคูหาโดยไม่เจตนา ในตอนแรกคนงานพยายามปกปิดการค้นพบนี้เอาไว้ แต่ในที่สุดก็ได้รับการเปิดเผย การศึกษาโครงสร้างของคูหาดำเนินการเป็นครั้งแรกโดยมานูเอล มากรี ซึ่งกำกับการขุดค้นในนามของคณะกรรมการพิพิธภัณฑ์ เริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1903 แต่ระหว่างการขุดค้น โบราณวัตถุส่วนหนึ่งของฮัลซัฟลีนี (เช่น สิ่งของในหลุมฝังศพ กระดูกมนุษย์) ถูกนำออกจากพื้นที่และทิ้งไปโดยไม่มีการขึ้นทะเบียนอย่างเหมาะสม ยิ่งไปกว่านั้น มากรีเสียชีวิตใน ค.ศ. 1907 ระหว่างภารกิจเผยแผ่ศาสนาในตูนิเซีย และรายงานของเขาเกี่ยวกับฮัลซัฟลีนีก็สูญหายไป
การขุดค้นยังคงดำเนินต่อไปภายใต้การนำของทิมิสโตคลีส แซมมิต ซึ่งมีเป้าหมายที่จะกอบกู้ทุกสิ่งเท่าที่เป็นไปได้ แซมมิตเริ่มเผยแพร่รายงานชุดหนึ่งใน ค.ศ. 1910 และดำเนินการขุดค้นต่อไปจนถึง ค.ศ. 1911 โดยฝากโบราณวัตถุที่ค้นพบไว้ที่พิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งชาติในกรุงวัลเลตตา ฮัลซัฟลีนีเปิดให้เข้าชมเป็นครั้งแรกใน ค.ศ. 1908 ระหว่างที่การขุดค้นยังดำเนินอยู่
บ้านเรือนสมัยใหม่ 4 หลังที่สร้างขึ้นบนฮัลซัฟลีนีถูกรื้อถอนเพื่อสร้างพิพิธภัณฑ์ การขุดค้นเพิ่มเติมเกิดขึ้นระหว่าง ค.ศ. 1990–1993 โดยแอนโทนี เพซ, นาแทเนียล คิวทาจาร์ และรูเบิน กรีมา จากนั้นฮัลซัฟลีนีถูกปิดไม่ให้เข้าชมระหว่าง ค.ศ. 1991–2000 เพื่อบูรณะและปรับปรุงคูหาสำหรับการเข้าชม และตั้งแต่เปิดใหม่ เฮริทิจมอลตา (หน่วยงานของรัฐบาลที่มีหน้าที่ดูแลโบราณสถาน) จำกัดให้มีผู้เข้าชมได้เพียง 80 คนต่อวัน ในขณะที่ภูมิอากาศระดับจุลภาคได้รับการควบคุมอย่างเข้มงวด ใน ค.ศ. 2011 มีการเปิดตัวโครงการที่เข้มข้นขึ้นเพื่อเฝ้าระวังความทรุดโทรมของคูหา การวิจัยทางวิทยาศาสตร์ว่าด้วยฮัลซัฟลีนีกำลังดำเนินอยู่ และใน ค.ศ. 2014 ทีมนักวิทยาศาสตร์จากนานาชาติได้เข้าเยี่ยมชมสถานที่เพื่อศึกษาเกี่ยวกับสวนศาสตร์
ฮัลซัฟลีนีเปิดให้เข้าชมอีกครั้งในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2017 หลังจากปิดไปหนึ่งปีเพื่อปรับปรุงระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม
ภาพรวม

การขุดค้นทางโบราณคดีในสมัยหลังบ่งชี้ว่าครั้งหนึ่งเคยมีสักการสถานบนพื้นผิวบริเวณทางลงไปยังคูหาใต้ดิน การพังทลายลงของสักการสถานในเวลาต่อมาคงทำให้โครงสร้างใต้ดินถูกซ่อนไว้เป็นเวลาหลายพันปี อย่างไรก็ดี ในปัจจุบันไม่เหลือซากกำแพงของโครงสร้างใด ๆ ที่อาจเคยใช้เป็นเครื่องหมายระบุตำแหน่งทางเข้าคูหา โครงสร้างใต้ดินอาจมีต้นกำเนิดมาจากถ้ำธรรมชาติที่ได้รับการขยายต่อเติมเมื่อเวลาผ่านไปโดยใช้เครื่องมือหยาบ ๆ (ทำจากเขากวาง หินเหล็กไฟ หินเชิร์ต และหินออบซิเดียนเป็นต้น) ตัดเข้าไปในหินโดยตรง ห้องฝังศพในชั้นบนของคูหามีอายุย้อนไปถึงระยะต้น ๆ ของยุควิหารมอลตา ส่วนห้องต่าง ๆ ในชั้นกลางและชั้นล่างสร้างขึ้นในภายหลัง สันนิษฐานกันว่าอาจมีการใช้ประโยชน์จากแหล่งนี้เป็นครั้งแรกตั้งแต่ 4,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช และน่าจะใช้ประโยชน์มาจนถึงประมาณ 2,500 ปีก่อนคริสต์ศักราช โดยพิจารณาจากการวิเคราะห์ตัวอย่างเครื่องปั้นดินเผาและการตรวจสอบซากมนุษย์[แหล่งอ้างอิงอาจไม่น่าเชื่อถือ]
ผังของฮัลซัฟลีนีได้รับการออกแบบมาให้แสงอาทิตย์จากด้านบนส่องลอดลงไปถึงห้องต่าง ๆ ที่อยู่ชั้นล่างได้อย่างชาญฉลาด ที่เพดานห้องหลายห้องมีการวาดลวดลายสลับซับซ้อน (เช่น ลายจุด ลายก้นหอย ลายรวงผึ้ง) โดยใช้รงควัตถุโอเคอร์แดง ห้องหลักห้องหนึ่งซึ่งเรียกกันว่า "ห้องศักดิ์สิทธิ์ของศักดิ์สิทธิ์" ดูเหมือนจะได้รับการวางตำแหน่งให้หันเข้าหาดวงอาทิตย์ในวันเหมายัน เพื่อให้แสงอาทิตย์ส่องจากทางเข้าดั้งเดิมบนพื้นผิวลงมาถึงส่วนหน้าของห้องในวันนั้น
ในห้องชั้นกลางห้องหนึ่งซึ่งเรียกกันว่า "ห้องโหร" มีช่องเว้าที่เกิดจากการตัดเข้าไปในหินและสามารถก่อเสียงสะท้อนที่ทรงพลัง ช่องนี้อาจได้รับการออกแบบมาเพื่อทำให้เสียงสวดมนต์หรือเสียงตีกลองในห้องโหรก้องกังวานไปทั่วส่วนที่เหลือของคูหา
มีการค้นพบโบราณวัตถุหลากชนิดในฮัลซัฟลีนี รวมถึงภาชนะดินเผาที่ตกแต่งอย่างประณีต ลูกปัดที่ทำจากหินและดินเหนียว กระดุมที่ทำจากเปลือกหอย เครื่องราง หัวขวาน และรูปแกะสลักที่แสดงภาพคนและสัตว์ การค้นพบที่โดดเด่นที่สุดคือ "สตรีนิทรา" ซึ่งเป็นรูปปั้นดินเหนียวที่คาดกันว่าเป็นตัวแทนของพระแม่องค์หนึ่ง รูปปั้นเหล่านี้มีลักษณะต่างกันตั้งแต่เหมือนจริงไปจนถึงเป็นนามธรรม โดยดูเหมือนว่ามีแก่นหลักอยู่ที่การเคารพผู้ตายและการเปลี่ยนแปลงทางจิตวิญญาณ นอกจากนี้ยังมีการใช้เทคนิคทางศิลปะที่ซับซ้อน เช่นในกรณีอ่างดินเผาขนาดใหญ่ใบหนึ่งที่มีทั้งลวดลายเลียนธรรมชาติและลวดลายที่ปรุงแต่งขึ้น โดยด้านหนึ่งแสดงภาพวัว หมู และแพะอย่างสมจริง ในขณะที่อีกด้านหนึ่งแสดงภาพสัตว์แฝงตัวอยู่ในแบบรูปเรขาคณิตที่ซับซ้อน
ประมาณกันว่าพบซากของมนุษย์ราว 7,000 คนในคูหานี้ และแม้ว่ากระดูกหลายชิ้นจะสูญหายไปในช่วงแรก ๆ ของการขุดค้น แต่กะโหลกศีรษะส่วนใหญ่ได้รับการเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งชาติ กะโหลกศีรษะส่วนน้อยมีลักษณะยืดยาวผิดปกติคล้ายกับกะโหลกศีรษะนักบวชจากอียิปต์โบราณ นำไปสู่การตั้งสมมุติฐานเกี่ยวกับผู้คนที่ครอบครองและใช้ประโยชน์จากคูหา ตลอดจนหลักปฏิบัติและความเชื่อของพวกเขา
โครงสร้าง

ฮัลซัฟลีนีเป็นโครงสร้างใต้ดินทั้งหมดและประกอบด้วยชั้นซ้อนเหลื่อมกัน 3 ชั้นที่สกัดเข้าไปในหินปูนแพลงก์ตอนโกลบิเจอไรนา มีโถงและห้องเชื่อมต่อกันผ่านขั้นบันได ทับหลัง และช่องประตูที่เป็นเขาวงกต คาดกันว่าผู้ก่อสร้างคงเข้าครอบครองพื้นที่ชั้นบนเป็นชั้นแรก จากนั้นจึงขุดขยายลงเป็นชั้นกลางและชั้นล่างในภายหลัง ห้องชั้นกลางบางห้องดูเหมือนจะมีลักษณะร่วมกับวิหารหินใหญ่ร่วมสมัยที่พบทั่วมอลตา
โครงสร้าง > ชั้นบน

ชั้นสุดท้ายโผล่พ้นพื้นผิวเพียงหนึ่งเมตรและแตกต่างจากสุสานที่ซ่อนอยู่ในมอลตาใกล้กับอีร์ราบัตมาก บางห้องเป็นถ้ำธรรมชาติที่ได้รับการขยายออกไปภายหลัง ชั้นนี้มีห้องหลายห้อง บางห้องในจำนวนนี้ใช้สำหรับฝังศพ
โครงสร้าง > ชั้นกลาง

ชั้นที่สองเป็นชั้นที่ขยายลงมาในภายหลัง ชั้นนี้มีห้องเด่น ๆ หลายห้อง ได้แก่
ห้องหลัก: ห้องนี้มีลักษณะเป็นทรงกลมและแกะสลักเข้าไปในหิน มีช่องทางเข้าเป็นโครงสร้างหินสามแท่งหลายช่อง บางช่องเป็นช่องหลอก และบางช่องพาไปสู่ห้องอื่น พื้นผิวผนังส่วนใหญ่ได้รับการเคลือบด้วยรงควัตถุโอเคอร์แดง รูปปั้นขนาดเล็ก "สตรีนิทรา" ได้รับการค้นพบที่ห้องนี้
ห้องโหร: เป็นห้องที่มีรูปร่างคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้าและเป็นหนึ่งในห้องด้านข้างที่เล็กที่สุด มีความพิเศษตรงที่สามารถสร้างเสียงสะท้อนอันทรงพลังจากเสียงใด ๆ ก็ตามที่เกิดขึ้นภายในนั้น[ต้องการอ้างอิง] เพดานห้องมีการลงสีอย่างประณีต ประกอบด้วยลายก้นหอยและลายวงกลมทึบที่วาดโดยใช้รงควัตถุโอเคอร์แดง
ห้องตกแต่ง: ใกล้กับห้องโหรมีห้องโถงกว้างอีกห้องหนึ่ง เป็นห้องทรงกลม มีผนังลาดเอียงเข้าหาด้านใน ตกแต่งอย่างหรูหราด้วยลายก้นหอยเรขาคณิต ที่ผนังด้านขวาของทางเข้าห้องมีภาพสลักหินรูปมือมนุษย์
ห้องศักดิ์สิทธิ์ของศักดิ์สิทธิ์: บางทีอาจเป็นโครงสร้างที่สำคัญที่สุดของคูหาใต้ดินนี้ ห้องนี้ดูเหมือนจะสร้างให้หันไปทางดวงอาทิตย์วันเหมายันซึ่งจะส่องแสงลอดผ่านทางเข้าดั้งเดิมจากพื้นผิวมาที่ส่วนหน้าของห้อง ไม่พบกระดูกมนุษย์ระหว่างการขุดค้นในห้องนี้ จุดสนใจของห้องคือช่องหน้าต่างภายในโครงสร้างหินสามแท่ง หรือโครงสร้างที่ประกอบด้วยหินแนวตั้งขนาดใหญ่สองแท่ง ล้อมกรอบอยู่ภายในโครงสร้างหินสามแท่งที่ใหญ่กว่า และยังล้อมกรอบอยู่ภายในโครงสร้างหินสามแท่งที่ใหญ่กว่าอีกทอดหนึ่ง บัวและเพดานโค้งแบบก่อยื่นบ่งชี้เป็นนัยว่าวิหารหินใหญ่บนพื้นดินของมอลตาซึ่งได้รับการค้นพบแล้วอาจเคยมีหลังคาคลุมในลักษณะเดียวกัน
โครงสร้าง > ชั้นล่าง

ชั้นล่างไม่พบกระดูกมนุษย์หรือเครื่องบูชาใด ๆ อาจเคยใช้เป็นที่เก็บเมล็ดธัญพืช
ดาราจักรตาดำ

| ดาราจักรตาดำ |
| --- | --- |
The Black Eye Galaxy (M64)
ข้อมูลสังเกตการณ์ (ต้นยุคอ้างอิง J2000)
ไรต์แอสเซนชัน: 12h 56m 43.7s
เดคลิเนชัน: +21° 40′ 58″
การเคลื่อนไปทางแดง: 0.001361
ความเร็วรัศมีเฮลิโอ: 408
ความเร็วที่ศูนย์กลางดาราจักร: 400
ความส่องสว่างปรากฏ (V): 9.36
ชื่ออื่น
M64, NGC 4826, UGC 8062, PGC 44182, Evil Eye Galaxy

ดาราจักรตาดำ (อังกฤษ: Black Eye Galaxy) หรือเรียกว่า ดาราจักรเจ้าหญิงนิทรา ,เมซีเย 64 ,เอ็ม64 หรือ เอ็นจีซี 4826 ค้นพบโดยเอ็ดเวิร์ด ไพก็อตต์ ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1779
แหล่งข้อมูลอื่น

Messier 64, SEDS Messier pages เก็บถาวร 2008-04-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Hubblesite description and high resolution images เก็บถาวร 2008-05-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ESA/Hubble images of M64 เก็บถาวร 2007-09-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
APOD for August 2, 2007
The Black Eye Galaxy บน WikiSky: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Articles and images
a real photo by Pete Albrecht เก็บถาวร 2011-07-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กวัตถุท้องฟ้าของเมซีเย |
| --- | --- | --- |
| รายชื่อ |  M1  M2  M3  M4  M5  M6  M7  M8  M9  M10  M11  M12  M13  M14  M15  M16  M17  M18  M19  M20  M21  M22  M23  M24  M25  M26  M27  M28  M29  M30  M31  M32  M33  M34  M35  M36  M37  M38  M39  M40  M41  M42  M43  M44  M45  M46  M47  M48  M49  M50  M51  M52  M53  M54  M55  M56  M57  M58  M59  M60  M61  M62  M63  M64  M65  M66  M67  M68  M69  M70  M71  M72  M73  M74  M75  M76  M77  M78  M79  M80  M81  M82  M83  M84  M85  M86  M87  M88  M89  M90  M91  M92  M93  M94  M95  M96  M97  M98  M99  M100  M101  M102  M103  M104  M105  M106  M107  M108  M109  M110  |  |
| ดูเพิ่ม |  สารบัญแฟ้มทั่วไปของเนบิวลาและกระจุกดาว  วัตถุท้องฟ้าของเมซีเย  สารบัญแฟ้มดัชนี  สารบัญแฟ้มทั่วไปใหม่  สาร์บัญแฟ้มเฮอร์เชล 400  สารบัญแฟ้มคอลด์เวลล์  |  |
  หมวดหมู่   คอมมอนส์   สถานีย่อย 
พิกัด:  12h 56m 43.7s, +21° 40′ 58″
เกร์นิกา (ปิกาโซ)

| เกร์นิกา |
| --- | --- |
ภาพจำลอง เกร์นิกา ทำจากกระเบื้องที่ถนนอัลเลนเดซาลาซาร์ เมืองเกร์นิกา
ศิลปิน: ปาโบล ปิกาโซ
ปี: ค.ศ. 1937
สื่อ: จิตรกรรมสีน้ำมันบนผ้าใบ
มิติ: 349.3 cm × 776.6 cm (137.4 in × 305.5 in)
สถานที่: พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระราชินีโซฟีอา มาดริด, สเปน
เกร์นิกา (สเปน: Guernica) เป็นภาพวาดสีน้ำมันบนผ้าใบที่วาดโดยปาโบล ปิกาโซ ศิลปินชาวสเปนในปี ค.ศ. 1937 ภาพมีขนาด 3.49 × 7.76 เมตร แสดงถึงชิ้นส่วนมนุษย์และสัตว์ท่ามกลางความสับสนวุ่นวาย ปัจจุบัน เกร์นิกา ถูกจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระราชินีโซฟีอาในกรุงมาดริด
ในปี ค.ศ. 1937 ระหว่างสงครามกลางเมืองสเปน ปิกาโซได้รับมอบหมายจากรัฐบาลสาธารณรัฐสเปนที่ 2 ให้วาดภาพจิตรกรรมฝาผนังเพื่อใช้แสดงในงานนิทรรศการโลกที่กรุงปารีส แต่หลังทราบข่าวการทิ้งระเบิดที่เกร์นิกาที่ทำให้มีประชาชนเสียชีวิตจำนวนมาก ปิกาโซก็ได้ความคิดในการวาดภาพที่สะท้อนถึงความโหดร้ายของสงคราม ปิกาโซใช้เวลาวาด 35 วัน หลังจากนั้นภาพได้ถูกนำไปจัดแสดงทั่วยุโรปและอเมริกา ในปี ค.ศ. 1968 ฟรันซิสโก ฟรังโก ผู้นำเผด็จการของสเปนสนใจที่จะนำ เกร์นิกา มาจัดแสดงที่สเปน แต่ปิกาโซปฏิเสธและกล่าวว่าภาพนี้จะไม่ถูกจัดแสดงในสเปนจนกว่าสเปนจะมี “เสรีภาพและประชาธิปไตย” เกิดขึ้น หลังปิกาโซและฟรังโกเสียชีวิต สเปนปกครองด้วยระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ พิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่ที่นครนิวยอร์กที่เก็บรักษาภาพนี้ไว้จึงส่งคืนให้สเปนในปี ค.ศ. 1981
เกร์นิกา เป็นหนึ่งในผลงานของปิกาโซที่เป็นที่รู้จักดีที่สุด มีการตีความภาพนี้อย่างหลากหลาย หนึ่งในการตีความถึงสัตว์ในภาพคือ กระทิงสื่อถึงความโหดร้ายของสงคราม ส่วนม้าสื่อถึงความทุกข์ทรมานของผู้คน เบฟเวอร์ลี เรย์ นักวิชาการกล่าวว่า “ปิกาโซใช้สีดำ ขาว เทาเพื่อสื่อถึงความเจ็บปวดและความวุ่นวาย เปลวไฟในภาพไม่ใช่แค่สื่อถึงการทำลายเกร์นิกา แต่ยังสื่อถึงพลังทำลายล้างของสงคราม” ในขณะที่อาเลฆันโดร เอสกาโลนากล่าวว่า “สีดำ ขาวและเทาทำให้ผู้ชมรู้สึกประหวั่นพรั่นพรึง ความวุ่นวายที่เกิดขึ้นในระยะประชิดทำให้รู้สึกอึดอัดและไม่มีทางหนี” ด้านนักวิจารณ์ส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่า เกร์นิกา เป็นภาพวาดที่สื่อถึงความโหดร้ายของสงครามได้ทรงพลังที่สุด และสารจากภาพยังเป็นสากลและไร้กาลเวลา
ปลาชะโด

ระวังสับสนกับ แมลงภู่ หรือ หอยแมลงภู่
| ปลาชะโด |
| --- | --- |

ปลาขนาดใหญ่ในตู้เลี้ยง

ลูกปลาวัยอ่อน
สถานะการอนุรักษ์
 ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Actinopterygii
อันดับ:: Anabantiformes
วงศ์:: Channidae
สกุล:: Channa
สปีชีส์:: C.  micropeltes
ชื่อทวินาม
Channa micropeltes (Cuvier, 1831)


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์  (สีแดงที่ตอนใต้ของอินเดียนั้น คือ ปลาชะโดอินเดีย ซึ่งเป็นปลาคนละชนิดกัน)
ชื่อพ้อง
 Ophiocephalus micropeltes Cuvier, 1831
ปลาชะโด เป็นปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Channa micropeltes อยู่ในวงศ์ปลาช่อน (Channidae) จัดเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้ โดยมีขนาดโตเต็มที่ได้ถึง 1 เมตร หรือ 1.5 เมตร น้ำหนักถึง 20 กิโลกรัม  มีรูปร่างลำตัวค่อนข้างกลมยาว พื้นลำตัวสีน้ำตาลอมเขียว มีลายประสีดำกระจายทั่วตัว ภายในปากมีฟันแหลมคม เมื่อยังเป็นปลาขนาดเล็กจะมีสีลำตัวเป็นสีน้ำตาลและมีแถบสีดำ, ส้ม และเหลืองพาดตามความยาวลำตัว 2 แถบ  บริเวณหางสีแดงสด เมื่อเริ่มโตขึ้นมาสีและลายจะเริ่มจางหายไปกลายเป็นสีเขียวอมน้ำตาลคล้ายสีของเปลือกหอยแมลงภู่แทน
โดยการที่สีของปลาเปลี่ยนไปตามวัยนี้ ปลาชะโดจึงมีชื่อเรียกต่างออกไปตามวัย เมื่อยังเป็นลูกปลาจะถูกเรียกว่า "ลูกครอก" หรือ "ชะโดป๊อก" เมื่อโตเต็มที่แล้วจะถูกเรียกว่า "ชะโดแมลงภู่" ตามสีของลำตัว หากสีดำจะเรียกว่า "ชะโดถ่าน"
นอกจากจะเป็นปลาที่ใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้แล้ว ยังมีอัตราการเจริญเติบโตเร็วที่สุดในวงศ์ปลาช่อน และยังมีอุปนิสัยดุร้ายมากที่สุดด้วย  โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฤดูผสมพันธุ์ปลาตัวผู้ซึ่งเป็นผู้ดูแลไข่และลูกอ่อน จะกัดและทำร้ายสัตว์ทุกชนิดที่ผ่านเข้ามาใกล้รัง ไม่เว้นแม้กระทั่งมนุษย์ จึงมักมีผู้ถูกปลาชะโดกัดทำร้ายบ่อย ๆ ในช่วงนี้ ฤดูผสมพันธุ์ของปลาชะโดจะมีขึ้นในเดือนกรกฎาคม-กันยายน รังมีการตีแปลงใกล้ชายฝั่ง เรียกว่า "ชะโดตีแปลง"
เป็นปลาที่พบได้ทุกภาคของประเทศ และพบในประเทศใกล้เคียงเช่น มาเลเซีย, อินโดนีเชีย ตอนใต้ของจีน และประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วย
ปลาชะโดมีการเลี้ยงในกระชังตามแม่น้ำสายใหญ่เช่น แม่น้ำเจ้าพระยา, สะแกกรัง และอ่างเก็บน้ำเขื่อนศรีนครินทร์, เขื่อนวชิราลงกรณ์ จังหวัดกาญจนบุรี มักจะไม่นิยมบริโภคสด เพราะเนื้อจืด แข็ง คาว และมีก้างเยอะ จึงไม่ค่อยเป็นที่นิยมเท่าปลาช่อน ซึ่งอยู่ในวงศ์เดียวกัน แต่มีขนาดเล็กกว่า หากจะบริโภคมักจะแปลงทำเป็นปลาเค็มและตากแห้งมากกว่า
นอกจากเป็นปลาเศรษฐกิจแล้ว ยังมีการเลี้ยงเป็นปลาสวยงามด้วย โดยเฉพาะลูกปลา พบมีขายในตลาดปลาสวยงามบ่อย ๆ และมีราคาถูก
ดูเพิ่ม

ปลาชะโดอินเดีย
แหล่งข้อมูลอื่น

รูปและข้อมูลปลาชะโด
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Channa micropeltes ที่วิกิสปีชีส์
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์

| พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ |
| --- | --- |
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ ชั้น 4 พระองค์เจ้าชั้นโท

ประสูติ: 5 สิงหาคม พ.ศ. 2383
สิ้นพระชนม์: 4 ตุลาคม พ.ศ. 2455 (72 ปี)
ราชวงศ์: จักรี
พระบิดา: พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา: เจ้าจอมมารดามาลัย
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ (เดิม หม่อมเจ้าสุดาสวรรค์; 5 สิงหาคม พ.ศ. 2383 – 4 ตุลาคม พ.ศ. 2455) เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดามาลัย
พระประวัติ

พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ ประสูติเมื่อวันพุธ เดือน 9 ขึ้น 7 ค่ำ ปีชวด โทศก จ.ศ. 1202 ตรงกับวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2353 ทรงเป็นพระขนิษฐาร่วมพระมารดาเดียวกันกับ พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดวงประภา สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 6 เมื่อปีชวด จัตวาศก จ.ศ. 1274 วันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2455 พระชันษา 73 ปี พระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2455
ผู้สำเร็จราชการวังหน้า

เมื่อปีพ.ศ. 2429 เมื่อกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญทิวงคตแล้วพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาสยามมกุฎราชกุมารอย่างสมเด็จหน่อพระพุทธเจ้าตามราชประเพณีเดิม จึงประกาศพระราชกฤษฎีกาเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราชฝ่ายหน้าแต่นั้นมา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริจะไม่ให้พระราชวังบวรสถานมงคลเป็นที่ร้าง  จึงโปรดฯ ให้คงจัดรักษาเป็นพระราชวัง ให้มีเจ้าพนักงานรักษาหน้าที่อยู่อย่างเดิม ทรงมอบหมายการปกครองให้พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดวงประภา พระราชธิดาพระองค์ใหญ่ของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวหัว  ทรงสำเร็จราชการฝ่ายในทั่วไป  และโปรดฯ ให้เสด็จขึ้นมาประทับอยู่ที่พระที่นั่งสาโรชรัตนประพาส
เมื่อพระองค์เจ้าดวงประภาสิ้นพระชนม์  โปรดฯ ให้พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ พระเจ้าลูกเธอในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวรองลงมา ทรงสำเร็จราชการฝ่ายในวังหน้าต่อมา เหมือนอย่างพระองค์เจ้าดวงประภา และโปรดฯ ให้พระองค์เจ้าวงจันทร์ พระเจ้าน้องนางร่วมพระชนนีกับกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญเสด็จขึ้นมาประทับที่พระที่นั่งบวรบริวัติมาจนตลอดรัชกาลที่ 5
ถึงรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระองค์เจ้าสุดาสวรรค์สิ้นพระชนม์ จึงโปรดฯ ให้พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวงจันทร์ทรงสำเร็จราชการฝ่ายในวังหน้าแทนพระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ต่อมาจนกระทั่งพระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อปีขาล พ.ศ. 2459 เจ้านายในวังหน้าจึงได้เสด็จไปประทับที่พระบรมมหาราชวัง และมิมีผู้ใดดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการวังหน้าอีก
พระเกียรติยศ > พระอิสริยยศ

หม่อมเจ้าสุดาสวรรค์ (5 สิงหาคม พ.ศ. 2353 – 2 เมษายน พ.ศ. 2394)
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ (2 เมษายน พ.ศ. 2399 – พ.ศ. 2430)
พระเจ้าบวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ (พ.ศ. 2430 – 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454)
พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ (15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 – 4 ตุลาคม พ.ศ. 2455)
พระเกียรติยศ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2443 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายใน)
พ.ศ. 2443 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายใน)
พ.ศ. 2447 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 4 ชั้นที่ 2 (ม.ป.ร.2)
ยุทธการตอกลิ่ม
เบื้องหลัง

ภายหลังจากการบุกทะลวงจากนอร์ม็องดี เมื่อปลายเดือนกรกฏาคม ค.ศ. 1944 และฝ่ายสัมพันธมิตรทำการยกพลขึ้นบกในทางตอนใต้ของฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม ค.ศ. 1944 ฝ่ายสัมพันธมิตรได้รุกคืบสู่เยอรมนีได้เร็วกว่าที่คาดการณ์เอาไว้ แต่ฝ่ายสัมพันธมิตรกลับต้องเผชิญกับปัญหาทางด้านการขนส่งทางทหารหลายประการ:
กองกำลังทหารต่างเหนื่อยล้าจากการสู้รบอย่างต่อเนื่องหลายสัปดาห์
เส้นทางการส่งบำรุงกำลังได้ยืดยาวออกไปจนเปราะบาง
เสบียงได้หมดลงอย่างน่าเป็นกังวล
นายพล ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ (ผู้บัญชาการสูงสุดฝ่ายสัมพันธมิตรบนแนวรบด้านตะวันตก) และเหล่าเสนาธิการของเขาเลือกที่จะเข้ายึดพื้นที่บริเวณอาร์แดนซึ่งถูกยึดครองโดยกองทัพสหรัฐที่หนึ่ง ฝ่ายสัมพันธมิตรเลือกที่จะป้องกันในอาร์แดนด้วยกำลังพลน้อยมากเท่าที่จะทำได้ เนื่องจากภูมิประเทศที่เอื้ออำนวย(พื้นที่สูงที่มีป่ารกทึบกับหุบเขาแม่น้ำลึกและเครือข่ายเส้นทางถนนที่ค่อนข้างบาง) และวัตถุประสงค์การดำเนินเป้าหมายของฝ่ายสัมพันธมิตรที่จำกัดในพื้นที่ พวกเขาได้รับข้อมูลข่าวกรองว่าแวร์มัคท์ได้ใช้พื้นที่ข้ามชายแดนเยอรมันแห่งนี้เป็นพื้นที่สำหรับพักผ่อนและเตรียมความพร้อมสำหรับทหารของตน
บรรณานุกรม

Cirillo, Roger (2003), Ardennes-Alsace, Office of the Chief of Military History Department of the Army, เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2008-12-06, สืบค้นเมื่อ 6 December 2008
Delaforce, Patrick (2004), The Battle of the Bulge: Hitler's Final Gamble, Pearson Higher Education, ISBN 978-1-4058-4062-0
MacDonald, Charles B. (1998), The Battle of the Bulge, Phoenix, ISBN 978-1-85799-128-4
Miles, Donna (14 December 2004), Battle of the Bulge Remembered 60 Years Later, United States Department of Defense, สืบค้นเมื่อ 12 June 2012
แหล่งข้อมูลอื่น

Battle of the Bulge[ลิงก์เสีย] Original reports and pictures from The Times
| ด ค กแนวรบด้านตะวันตกในสงครามโลกครั้งที่สอง |
| --- | --- |
ปฐมบท / ค.ศ. 1939: สงครามลวง  ·  การรุกซาร์ลันท์  ·  ยุทธการที่เฮลิโกแลนด์ไบต์
ค.ศ. 1940–1941: การบุกครองลักเซมเบิร์ก  ·  ยุทธการที่เนเธอร์แลนด์ (ยุทธการที่กรุงเฮก  ·  ยุทธการที่รอตเทอร์ดาม  ·  ยุทธการที่เซลันด์  ·  รอตเทอร์ดามบลิทซ์)  ·  ยุทธการที่เบลเยียม (ยุทธการที่ป้อมเอเบิน-เอมาเอล  ·  ยุทธการที่อานูว์  ·  ยุทธการที่ฌ็องบลู  ·  ยุทธการที่ลิส)  ·  ยุทธการที่ฝรั่งเศส (ยุทธการที่เซอด็อง  ·  ยุทธการที่มงกอร์แน  ·  ยุทธการที่อารัส  ·  ยุทธการที่บูลอญ  ·  การล้อมกาแล  ·  ยุทธการที่เดิงแกร์ก  ·  การถอนทัพที่เดิงแกร์ก)  ·  ยุทธการที่บริเตน (อาดเลอร์ทาค  ·  วันแสนทรหด  ·  วันยุทธการที่บริเตน)  ·  ปฏิบัติการสิงโตทะเล
ค.ศ. 1942–1943: ปฏิบัติการเซอร์เบอรัส  ·  ปฏิบัติการด็อนเนอร์ไคล์  ·  การตีโฉบฉวยแซ็ง-นาแซร์  ·  การตีโฉบฉวยเดียป
ค.ศ. 1944–1945: ปฏิบัติการโอเวอร์ลอร์ด  ·  ปฏิบัติการดรากูน  ·  การรุกจากปารีสถึงแม่น้ำไรน์  ·  ปฏิบัติการมาร์เก็ตการ์เดน (ยุทธการที่อาร์เนม)  ·  ยุทธการที่อาเคิน  ·  ปฏิบัติการเช็ลด์ท  ·  ยุทธการตอกลิ่ม  ·  การบุกครองเยอรมนี
มหาสมุทรแปซิฟิก

| มหาสมุทรแปซิฟิก |
| --- | --- |

ภูมิศาสตร์ของมหาสมุทรแปซิฟิก
พิกัด: 0°N 160°W﻿ / ﻿0°N 160°W﻿ / 0; -160

พื้นที่พื้นน้ำ: 165,000,000 ตารางกิโลเมตร (64,000,000 ตารางไมล์)
ความลึกโดยเฉลี่ย: 4,280 เมตร (14,040 ฟุต)
ความลึกสูงสุด: 10,911 เมตร (35,797 ฟุต)
ปริมาณน้ำ: 710,000,000 km³ (170,000,000 cu mi)
มหาสมุทรแปซิฟิก (อังกฤษ: Pacific Ocean) เป็นมหาสมุทรที่ใหญ่และลึกที่สุดในโลก มีอาณาเขตติดกับมหาสมุทรอาร์กติกทางตอนเหนือและจรดทวีปแอนตาร์กติกาทางตอนใต้ ติดกับทวีปเอเชียและทวีปออสเตรเลียทางทิศตะวันตก ติดทวีปอเมริกาทางทิศตะวันออก
มหาสมุทรนี้มีพื้นที่กว่า 165,250,000 ตารางกิโลเมตรจึงกลายเป็นมหาสมุทรที่ใหญ่ที่สุดในโลกครบคลุมพื้นที่ผิวโลกทั้งหมด 32%  และคิดเป็น  46% ของพื้นผิวน้ำบนโลก นอกจากนี้มหาสมุทรแปซิฟิกยังมีขนาดมากกว่าพื้นดินทั้งหมดบนโลก (148,000,000 ตารางกิโลเมตร) รวมกันอีกด้วย จุดศูนย์กลางของซีกโลกแห่งน้ำและซีกโลกตะวันตกล้วนอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก กระแสน้ำในมหาสมุทร (ที่เป็นผลจากแรงคอริออลิส) ถูกแบ่งออกเป็นส่วนส่วนซึ่งจะมาพบกันใกล้บริเวณเส้นศูนย์สูตร ทั้งนี้หมู่เกาะกาลาปาโกส หมู่เกาะกิลเบิร์ต และหมู่เกาะอื่น ๆ ที่คร่อมเส้นศูนย์สูตรทั้งหมดถือว่าอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกใต้
มหาสมุทรแปซิฟิกมีความลึกเฉลี่ยที่ 4,000 เมตร มีจุดที่ลึกที่สุดคือแชลเลนเจอร์ดีปในร่องลึกก้นสมุทรมาเรียนาโดยมีสถิติอยู่ที่ 10,928 เมตร นอกจากนี้ยังมีจุดที่ลึกที่สุดในแปซิฟิกใต้อย่างฮอไรซันดีปในร่องลึกตองงาที่มีสถิติความลึกอยู่ที่ 10,882 เมตร ส่วนจุดที่ลึกที่สุดในโลกเป็นอันดับสามก็ยังคงอยู่ในร่องลึกก้นสมุทรมาเรียนา
เฟอร์ดินานด์ มาเจลลัน เป็นแรกที่ตั้งชื่อให้ว่า Mare Pacificum เป็นภาษาละติน แปลว่า peaceful sea ภาษาฝรั่งเศส pacifique (ปาซีฟีก)  หมายถึง "สงบสุข"  มหาสมุทรแปซิฟิกมีความเค็มประมาณ 33-37 ส่วนต่อพันส่วน กระแสน้ำที่สำคัญของมหาสมุทรแปซิฟิก คือ กระแสน้ำเย็นฮัมโบลต์ (เปรู) กระแสน้ำอุ่นศูนย์สูตร กระแสน้ำเย็นแคลิฟอร์เนีย กระแสน้ำอุ่นอะแลสกา และกระแสน้ำอุ่นคูโรชิโอะ (กุโรชิโว)
มหาสมุทรแปซิฟิกมีเกาะอยู่ประมาณ 25,000 เกาะ (มากกว่าเกาะในมหาสมุทรอื่น ๆ ที่เหลือรวมกัน) ส่วนใหญ่อยู่ใต้เส้นศูนย์สูตร (แปซิฟิกใต้)
ริมมหาสมุทรประกอบด้วยทะเลจำนวนมาก ที่สำคัญ คือ ทะเลเซเลบีส ทะเลคอรัล ทะเลจีนตะวันออก ทะเลญี่ปุ่น ทะเลจีนใต้ ทะเลซูลู ทะเลแทสมัน และทะเลเหลือง ทางด้านตะวันตก ช่องแคบมะละกาเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างมหาสมุทรแปซิฟิกกับมหาสมุทรอินเดีย ส่วนทางด้านตะวันออก ช่องแคบมาเจลลันเชื่อมต่อระหว่างมหาสมุทรแปซิฟิกกับ มหาสมุทรแอตแลนติก
นิรุกติศาสตร์

ถึงแม้ว่าชาวเอเชียและชาวโอเชียเนียจะมีการเดินทางโยกย้ายผ่านมหาสมุทรแปซิฟิกมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ แต่ว่าครั้งแรกที่ชาวยุโรปค้นพบคือช่วงต้นศตวรรษที่ 16 เมื่อนักสำรวจชาวสเปนบัสโก นูเญซ เด บัลโบอาข้ามคอคอดปานามาในปี 1513 และค้นพบ "ทะเลใต้" ที่กว้างใหญ่ซึ่งเขาตั้งชื่อว่า Mar del Sur (ในภาษาสเปน) แต่ว่าชื่อแปซิฟิกนั้นมาจากเฟอร์ดินานด์ มาเจลลันที่ตั้งชื่อให้ว่า Mare Pacificum เมื่อเดินทางมาเจอกับทะเลที่สงบระหว่างเดินทางรอบโลกในปี ค.ศ. 1521
ทะเลที่ใหญ่ที่สุดในมหาสมุทรแปซิฟิก

ทะเลที่ใหญ่ที่สุดในมหาสมุทรแปซิฟิก:
Australasian Mediterranean Sea – 9.080 ล้าน กม.2
ทะเลฟิลิปปิน - 5.695 ล้าน กม.2
ทะเลคอรัล – 4.791 ล้าน กม.2
ทะเลจีนใต้ – 3.5 ล้าน กม.2
ทะเลแทสมัน – 2.3 ล้าน กม.2
ทะเลเบริง – 2 ล้าน กม.2
ทะเลโอค็อตสค์ – 1.583 ล้าน กม.2
อ่าวอะแลสกา – 1.533 ล้าน กม.2
ทะเลจีนตะวันออก – 1.249 ล้าน กม.2
ทะเลมาเดกราว – 1.14 ล้าน กม.2
ทะเลญี่ปุ่น – 978,000 กม.2
ทะเลโซโลมอน – 720,000 กม.2
ทะเลบันดา – 695,000 กม.2
ทะเลอาราฟูรา – 650,000 กม.2
ทะเลติมอร์ – 610,000 กม.2
ทะเลเหลือง – 380,000 กม.2
ทะเลชวา – 320,000 กม.2
อ่าวไทย – 320,000 กม.2
อ่าวคาร์เพนแทเรีย – 300,000 กม.2
ทะเลเซเลบีส – 280,000 กม.2
ทะเลซูลู – 260,000 กม.2
อ่าวอะนาดีร์ – 200,000 กม.2
ทะเลโมลุกกะ – 200,000 กม.2
อ่าวแคลิฟอร์เนีย – 160,000 กม.2
อ่าวตังเกี๋ย – 126,250 กม.2
ทะเลฮัลมาเฮรา – 95,000 กม.2
ทะเลปั๋วไห่ – 78,000 กม.2
ทะเลบาหลี – 45,000 กม.2
ทะเลบิสมาร์ก – 40,000 กม.2
ทะเลซาวู - 35,000 กม.2
ทะเลในเซโตะ – 23,203 กม.2
ทะเลเซรัม – 12,000 กม.2
ประวัติศาสตร์ > การอพยพยุคก่อนประวัติศาสตร์

การอพยพที่สำคัญในมหาสมุทรแปซิฟิกยุคก่อนประวัติศาสตร์นั้นเริ่มขึ้นเมื่อประมาณ 3000 ปีก่อนคริสตกาล ชาวออสโตรนีเซียนบนเกาะไตหวันที่เชี่ยวชาญการเดินทางไกลด้วยเรือแคนูได้เดินทางพร้อมเผยแพร่ภาษาและวัฒนธรรมไปยังฟิลิปปินส์ อินโดนีเซียและเกาะแก่งต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีการแยกกันไปทางตะวันตกสู่มาดากัสการ์ ไปทางตะวันออกเฉียงใต้สู่เกาะนิวกินีและเมลานีเซีย (ผสมกับชาวปาปัวพื้นเมือง) และทางตะวันออกไปยังหมู่เกาะไมโครนีเซีย โอเชียเนียและโพลินีเซีย
การค้าขายทางไกลได้พัฒนาตลอดแนวชายฝั่งตั้งแต่โมซัมบิกไปจนถึงญี่ปุ่น การค้าและความรู้จึงขยายไปยังหมู่เกาะอินโดนีเซีย แต่ดูเหมือนไม่ใช่ในออสเตรเลีย ในปี 219 ก่อนคริสตกาล ชู ฟูล่องเรือไปในมหาสมุทรแปซิฟิกเพื่อค้นหายาอายุวัฒนะแห่งความเป็นอมตะ อย่างน้อยที่สุดใน ค.ศ. 878 เมื่อชาวมุสลิมตั้งถิ่นฐานในแคนตันการค้าส่วนใหญ่จึงถูกควบคุมโดยชาวอาหรับและชาวมุสลิม ตั้งแต่ ค.ศ. 1404 ถึง ค.ศ. 1433 เจิ้งเหอได้นำการเดินทางสู่มหาสมุทรอินเดีย