stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ชาวโตราจา
วัฒนธรรม > การร่ายรำและดนตรี

ชาวโตราจาแสดงการเต้นรำในหลายโอกาส โดยเฉพาะในระหว่างพิธีศพอันประณีต พวกเขาเต้นรำเพื่อแสดงความเศร้าโศกและเพื่อเป็นเกียรติหรือแม้กระทั่งให้กำลังใจแก่ผู้ตายซึ่งกำลังจะออกเดินทางไกลในโลกหลังความตาย อันดับแรก ชายกลุ่มหนึ่งจะล้อมวงร้องเพลงสวดด้วยเสียงระดับเดียวตลอดทั้งคืนเพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้ตาย พิธีนี้เรียกว่า มะบาดง (Ma'badong) ชาวโตราจาหลายคนถือว่านี่เป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดของพิธี ในพิธีศพวันที่สอง จะมีการร่ายรำนักรบ มะรันดิง (Ma'randing) เพื่อสรรเสริญความกล้าหาญของผู้ตายขณะมีชีวิตอยู่ ชายหลายคนแสดงโดยใช้ดาบ โล่อันใหญ่ที่ทำจากหนังควาย เครื่องสวมศีรษะประดับเขาควาย และเครื่องตกแต่งอื่น ๆ หลังการร่ายรำ มะรันดิง เสร็จสิ้น จะมีขบวนแห่ศพออกจากยุ้งฉางไปสู่ รันเต หรือสถานที่จัดพิธีศพ ระหว่างพิธีศพ หญิงอาวุโสจะแสดงการร่ายรำ มะกาตียา (Ma'akatia) ในชุดขนนกยาวพร้อมกับร้องเพลงร้อยกรองไปด้วย การร่ายรำ มะกาตียา มีขึ้นเพื่อให้ผู้เข้าร่วมพิธีระลึกถึงความใจกว้างและความซื่อสัตย์ของผู้ตาย หลังเสร็จสิ้นพิธีเชือดหมูและควายอันนองเลือดแล้ว กลุ่มเด็กทั้งหญิงและชายจะแสดงการเต้นรำประกอบการปรบมือที่เรียกว่า มะดนดัน (Ma'dondan)
เช่นเดียวกับในสังคมเกษตรกรรมอื่น ๆ ชาวโตราจาจะเต้นรำและร้องเพลงในช่วงเวลาเก็บเกี่ยวพืชผล การร่ายรำ มะบูกี (Ma'bugi) เป็นการเฉลิมฉลองเทศกาลขอบคุณพระเจ้า และการร่ายรำ มะกันดางี (Ma'gandangi) จะมีขึ้นในขณะที่ชาวโตราจากำลังบดข้าว มีการร่ายรำประกอบอาวุธหลายอย่าง เช่น มานิมบง (Manimbong) ของผู้ชาย ซึ่งตามด้วย มะดันดัน (Ma'dandan) ของผู้หญิง ศาสนาอาลุกยังกำหนดโอกาสและวิธีการร่ายรำของชาวโตราจา การร่ายรำที่เรียกว่า มะบูวา (Ma'bua) สามารถจัดขึ้นได้ทุก ๆ 12 ปีเท่านั้น มะบูวาเป็นพิธีเฉลิมฉลองสำคัญพิธีหนึ่งของชาวโตราจาที่ซึ่งนักบวชจะสวมหัวควายและร่ายรำรอบต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์
เครื่องดนตรีดั้งเดิมชนิดหนึ่งของโตราจาคือขลุ่ยไม้ไผ่เรียกว่า ปะซูลิง (Pa'suling; ซูลิง เป็นคำที่ใช้เรียกขลุ่ยในภาษาอินโดนีเซีย) ขลุ่ยหกรู (ปรากฏในวัฒนธรรมอื่นนอกเหนือจากวัฒนธรรมโตราจา) นี้ใช้บรรเลงในการร่ายรำหลายโอกาส เช่น การร่ายรำขอบคุณพระเจ้า มะบนเด็นซัน (Ma'bondensan) ที่ซึ่งมีการแสดงดนตรีขลุ่ยประกอบการเต้นรำของชายที่เปลือยท่อนบนและมีเล็บยาว เครื่องดนตรีท้องถิ่นของโตราจาชนิดอื่น ๆ มี ปะเป็ลเล (Pa'pelle; ทำจากใบปาล์ม) และ ปะการมบี (Pa'karombi; จ้องหน่องแบบโตราจา) โดย ปะเป็ลเล มีไว้ใช้บรรเลงระหว่างพิธีเก็บเกี่ยวและพิธีขึ้นบ้านใหม่
วัฒนธรรม > มุมมองต่อรักร่วมเพศ

ในหมู่ชาวซาอาดัน (โตราจาตะวันออก) บนเกาะซูลาเวซี มีหมอผีที่เป็นชายรักร่วมเพศ เรียกว่า โตบูราเกตัมโบลัง (toburake tambolang) ในขณะที่กลุ่มชนข้างเคียงอย่างชาวมามาซา (โตราจาตะวันตก) มีเพียงหมอผีที่เป็นหญิงรักเพศตรงข้ามซึ่งเรียกว่า โตบูราเก (toburake) เท่านั้น
ภาษา

ภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์โตราจาพบได้ทั่วไปในตานาโตราจาโดยมีภาษาโตราจา-ซะดัน (Toraja-Sa'dan) เป็นภาษาหลัก ถึงแม้ว่าภาษาอินโดนีเซียจะเป็นภาษาทางการและมีผู้พูดกันในชุมชน
วิธภาษาของภาษาโตราจา เช่น กาลุมปัง (Kalumpang), มามาซา (Mamasa), ตาเอะ (Tae'), ตาลนโดะ (Talondo'), โตอาละ (Toala'), โตราจา-ซะดัน เป็นต้น จัดเป็นภาษาในกลุ่มมลายู-พอลีนีเชียของตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน ในระยะแรก ๆ ลักษณะทางภูมิศาสตร์อันโดดเดี่ยวของตานาโตราจาก่อให้เกิดภาษาถิ่นจำนวนมากในบรรดาภาษาของชาวโตราจาเอง ภายหลังการจัดการปกครองตานาโตราจาเป็นระบบ ภาษาโตราจาถิ่นบางภาษาได้รับอิทธิพลจากภาษาอื่นผ่านแผนการอพยพข้ามถิ่นซึ่งถูกนำมาใช้ตั้งแต่สมัยอาณานิคม และยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่ความหลากหลายของภาษาโตราจาจนถึงปัจจุบัน
| ชื่อ | รหัสไอเอสโอ 639-3 | ประชากร (ข้อมูลจาก ค> ศ) | ภาษาถิ่น |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| กาลุมปัง | kli | 12,000 คน (1991) | การาตาอุน, มับเลอี, มังกี (เอะดา), โบเนฮาอู (ตะดา) |  |  |
| มามาซา | mqj | 100,000 คน (1991) | มามาซาเหนือ, มามาซากลาง, ปัตตาเอะ (มามาซาใต้, ปัตตะบีนูวัง, บีนูวัง, ตาเอะ, บีนูวัง-ปากี-บาเตตางา-อันเตอาปี) |  |  |
| ตาเอะ | rob | 250,000 คน (1992) | รงกง, ลูวูตะวันออกเฉียงเหนือ, ลูวูใต้, บูวา |  |  |
| ตาลนโดะ | tln | 500 คน (1986) |  |  |  |
| โตอาละ | tlz | 30,000 คน (1983) | โตอาละ, ปาลีลิ |  |  |
| โตราจา-ซะดัน | sda | 500,000 คน (1990) | มากาเล (ตัลลูเล็มบังนา), รันเตปาโอ (เกซุ), โตราจาบารัต (โตราจาตะวันตก, มัปปา-ปานา) |  |  |
ที่มา: Gordon (2005).
ลักษณะเด่นอย่างหนึ่งของภาษาโตราจาคือมโนทัศน์เกี่ยวกับความเศร้าโศก ความสำคัญของพิธีศพในวัฒนธรรมโตราจาได้หล่อหลอมให้ภาษาโตราจามีลักษณะที่แสดงออกถึงความเศร้าโศกและการไว้อาลัยในระดับซับซ้อน ภาษาโตราจามีศัพท์มากมายสำหรับสื่อถึงความเศร้า ความโหยหา ความหดหู่ และความเจ็บปวดทางจิตใจ การกล่าวแสดงออกถึงผลกระทบของความสูญเสียที่มีต่อร่างกายและจิตใจโดยใช้คำจำกัดความที่ชัดเจนเป็นการปลดเปลื้องอารมณ์รูปแบบหนึ่ง และบางครั้งอาจช่วยลดทอนความเจ็บปวดจากความเศร้าโศกได้
เศรษฐกิจ

ก่อนที่จะเข้าสู่ "ยุคระเบียบใหม่" ของซูฮาร์โต เศรษฐกิจของชาวโตราจามีพื้นฐานเป็นเกษตรกรรม โดยมีการปลูกข้าวแบบเปียกในนาขั้นบันไดตามลาดเขา และมีบ้างที่ปลูกมันสำปะหลังกับข้าวโพด ชาวโตราจาใช้เวลาและพลังงานส่วนมากไปกับการเลี้ยงควาย หมู และไก่ โดยหลัก ๆ เพื่อบริโภคและใช้ในพิธีทางศาสนา กาแฟเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญชนิดแรกที่มีการผลิตในตานาโตราจา โดยมีผู้นำเข้าไปเพาะปลูกครั้งแรกในกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 เปลี่ยนระบบเศรษฐกิจแบบท้องถิ่นไปสู่การผลิตโภคภัณฑ์เพื่อตลาดภายนอก และได้รับชื่อเสียงที่ยอดเยี่ยมในแง่คุณภาพในตลาดระหว่างประเทศ
หลังการประกาศใช้ระเบียบใหม่ใน ค.ศ. 1965 เศรษฐกิจของอินโดนีเซียได้พัฒนาและเปิดรับการลงทุนจากต่างชาติ บริษัทคีย์คอฟฟี (Key Coffee) จากประเทศญี่ปุ่นเข้ามาทำไร่กาแฟและตั้งโรงงานกาแฟในตานาโตราจา และกาแฟโตราจากลับมามีชื่อเสียงด้านคุณภาพภายในภาคส่วนกาแฟคัดพิเศษซึ่งกำลังเติบโตในระดับนานาชาติ บริษัทน้ำมันและเหมืองแร่ข้ามชาติเริ่มทำธุรกิจในอินโดนีเซียระหว่างคริสต์ทศวรรษ 1970 ถึง 1980 ชาวโตราจาโดยเฉพาะกลุ่มผู้มีอายุน้อยโยกย้ายไปทำงานกับบริษัทต่างชาติยังกาลีมันตันเพื่อทำงานเกี่ยวกับไม้และน้ำมัน ยังปาปัวเพื่อทำงานเหมือง ยังเมืองใหญ่ ๆ ในซูลาเวซีและชวา และอีกหลายคนโยกย้ายไปยังประเทศมาเลเซีย การย้ายถิ่นออกของชาวโตราจาดำเนินไปอย่างคงที่จนกระทั่ง ค.ศ. 1985 และยังคงดำเนินเรื่อยมานับแต่นั้น เงินที่ส่งกลับมาจากชาวโตราจาโพ้นถิ่นเข้ามามีบทบาทสำคัญภายในเศรษฐกิจร่วมสมัย
การท่องเที่ยวเริ่มมีขึ้นในตานาโตราจาในคริสต์ทศวรรษ 1970 และเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในคริสต์ทศวรรษ 1980 ถึง 1990 ระหว่าง ค.ศ. 1984 ถึง 1997 ชาวโตราจาจำนวนมากมีรายได้จากภาคการท่องเที่ยว จากการเป็นลูกจ้างหรือเจ้าของโรงแรม มัคคุเทศก์ คนขับรถ หรือคนขายของที่ระลึก ความไม่มั่นคงทางเศรษฐกิจและการเมืองในประเทศที่เพิ่มสูงขึ้นในประเทศในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1990 ซึ่งรวมถึงความขัดแย้งทางศาสนาในพื้นที่อื่น ๆ ของซูลาเวซีส่งผลให้การท่องเที่ยวในตานาโตราจาลดลงอย่างมาก โตราจายังคงเป็นที่รู้จักดีในฐานะต้นกำเนิดแห่งหนึ่งของกาแฟอินโดนีเซียซึ่งมีการปลูกตั้งแต่ในไร่ขนาดเล็กไปจนถึงไร่ขนาดใหญ่ ถึงแม้การย้ายถิ่นออกของชาวโตราจาจะยังคงดำเนินอยู่ แต่สำหรับครัวเรือนส่วนใหญ่รวมทั้งครัวเรือนในพื้นที่ชนบทแล้ว เงินส่งกลับและรายได้นอกเหนือจากภาคการเกษตรก็ยังถือว่ามีความสำคัญกว่ามาก
การท่องเที่ยวและการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม

ก่อนคริสต์ทศวรรษ 1970 โตราจาแทบไม่เป็นที่รู้จักในแวดวงการท่องเที่ยวจากโลกตะวันตก ใน ค.ศ. 1971 มีชาวยุโรปประมาณ 50 คนเดินทางมายังตานาโตราจา ใน ค.ศ. 1972 มีผู้เดินทางมาอย่างน้อย 400 คนเพื่อเข้าร่วมพิธีศพของปูวังแห่งซังกัลลา (Puang of Sangalla) บุคคลชั้นสูงที่สุดในตานาโตราจาซึ่งกล่าวขานกันว่าเป็น "บุคคลชั้นสูงโตราจาเลือดบริสุทธิ์คนสุดท้าย" เนชั่นแนล จีโอกราฟิก ได้บันทึกภาพพิธีศพของเขาไว้และนำไปแพร่ภาพในประเทศยุโรปหลายประเทศ ใน ค.ศ. 1976 มีนักท่องเที่ยวประมาณ 12,000 คนเดินทางมายังตานาโตราจา และใน ค.ศ. 1981 ประติมากรรมโตราจาได้รับการจัดแสดงตามพิพิธภัณฑ์ใหญ่ ๆ ในอเมริกาเหนือ
ใน ค.ศ. 1984 กระทรวงการท่องเที่ยวอินโดนีเซียประกาศให้อำเภอตานาโตราจาเป็น "ตัวชูโรง" (prima donna) ของจังหวัดซูลาเวซีใต้ ตานาโตราจาได้รับการประกาศยกย่องให้เป็น "จุดหมายที่สองต่อจากบาหลี" การท่องเที่ยวเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจน เมื่อถึง ค.ศ. 1985 มีชาวต่างชาติรวม 150,000 คนที่ได้เดินทางมายังตานาโตราจา (นอกเหนือจากนักท่องเที่ยวจากในประเทศอีก 80,000 คน) และยอดนักท่องเที่ยวรายปีได้รับการบันทึกไว้ที่ 40,000 คนใน ค.ศ. 1989 แผงขายของที่ระลึกเกิดขึ้นจำนวนมากในรันเตปาโอ (Rantepao) ซึ่งเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมของโตราจา ถนนถูกปิดบริเวณแหล่งท่องเที่ยวที่มีผู้เยี่ยมเยียนมากที่สุด โรงแรมและร้านอาหารที่เน้นรับนักท่องเที่ยวเปิดตัวขึ้นมากมาย ทางขึ้นลงเครื่องบินแห่งหนึ่งเปิดให้บริการในตานาโตราจาเมื่อ ค.ศ. 1981
นักพัฒนาด้านการท่องเที่ยวได้ทำการตลาดตานาโตราจาเป็นการผจญภัยแปลกถิ่น ในฐานะพื้นที่ที่รุ่มรวยวัฒนธรรมบนเส้นทางที่ไม่​เป็นที่คุ้นเคย นักท่องเที่ยวชาวตะวันตกคาดหวังที่จะได้เห็นหมู่บ้านแบบยุคหินและพิธีกรรมนอกรีต โตราจานั้นมีไว้สำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาไกลถึงบาหลีและยังต้องการที่จะเห็นเกาะอื่น ๆ ที่มีความดิบเถื่อนและ "ยังไม่ถูกแตะต้อง" อย่างไรก็ตาม มีแนวโน้มว่าพวกเขาจะได้พบชาวโตราจาที่สวมหมวกกับกางเกงยีนส์และอาศัยอยู่ในสังคมแบบคริสต์เสียมากกว่า นักท่องเที่ยวรู้สึกว่าภาพลักษณ์ของตงโกนันและพิธีกรรมโตราจาอื่น ๆ ถูกปรุงแต่งไว้ล่วงหน้าเพื่อหากำไร และตำหนิว่าจุดหมายปลายทางนี้ถูกทำเป็นธุรกิจมากเกินไป สิ่งนี้นำไปสู่การกระทบกระทั่งกันหลายครั้งระหว่างชาวโตราจากับผู้พัฒนาการท่องเที่ยวซึ่งชาวโตราจามองว่าเป็นคนนอก
การกระทบกระทั่งกันระหว่างผู้นำท้องถิ่นโตราจากับรัฐบาลจังหวัดซูลาเวซีใต้ (ในฐานะผู้พัฒนาการท่องเที่ยว) ปะทุขึ้นใน ค.ศ. 1985 รัฐบาลจังหวัดได้กำหนดให้หมู่บ้านโตราจาและสถานที่ฝังศพจำนวน 18 แห่งเป็นสถานที่ท่องเที่ยวแบบดั้งเดิม ด้วยเหตุนี้จึงมีการออกข้อจำกัดการใช้ที่ดินในพื้นที่เหล่านั้นจนกระทั่งแม้แต่ชาวโตราจาเองยังถูกห้ามเปลี่ยนแปลงตงโกนันและสถานที่ฝังศพของบรรพชน แผนนี้ถูกผู้นำชาวโตราจาบางส่วนต่อต้านเนื่องจากมองว่าพิธีกรรมและขนบธรรมเนียมของตนกำลังถูกคนนอกเข้ามากะเกณฑ์ ส่งผลให้ใน ค.ศ. 1987 หมู่บ้านเกะเตะเกซุ (Ke'te' Kesu') และสถานที่ท่องเที่ยวที่รัฐกำหนดไว้ต่างปิดประตูไม่ต้อนรับนักท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม การปิดนี้ดำเนินไปเพียงไม่กี่วันเนื่องจากชาวบ้านพบว่ารายได้จากการขายของที่ระลึกมีส่วนสำคัญต่อความเป็นอยู่ของตน
นอกจากนี้การท่องเที่ยวยังได้ทำให้สังคมโตราจาเปลี่ยนโฉมไป แต่เดิมมีพิธีที่อนุญาตให้สามัญชนแต่งงานกับชนชั้นสูง (ปูวัง) เพื่อที่ลูกหลานจะได้รับสถานะชนชั้นสูงไปด้วย อย่างไรก็ตาม ภาพลักษณ์ของสังคมโตราจาที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อการท่องเที่ยว (บ่อยครั้งจากมัคคุเทศก์ที่เป็น "ชนชั้นล่าง") ได้กัดกร่อนระบบลำดับชั้นทางสังคมที่เข้มงวดนี้
อ่านเพิ่ม

Barley, Nigel (2013). Toraja: Misadventures of an Anthropologist in Sulawesi, Indonesia, Singapore: Monsoon Books. ISBN 978-981-4423-46-5; ebook 978-981-4423-47-2.
Buijs, Kees (2006). Powers of blessing from the wilderness and from heaven. Structure and transformations in the religion of the Toraja in the Mamasa area of South Sulawesi. Leiden: KITLV.
Hollan, Douglas W. & Wellenkamp, Jane C. (1996). The Thread of Life: Toraja Reflections on the Life Cycle. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-1839-5.
Parinding, Samban C. & Achjadi, Judi (1988). Toraja: Indonesia's Mountain Eden. Singapore: Time Edition. ISBN 978-981-204-016-9.
Waterson, Roxana (2009). Paths and Rivers: Sa'dan Toraja Society in Transformation. Leiden: KITLV.
de Jong, Edwin B.P. (2013). Making a Living between Crises and Ceremonies in Tana Toraja: The Practice of Everyday Life of a South Sulawesi Highland Community in Indonesia. BRILL. doi:10.1163/9789004252479. ISBN 978-90-04-25247-9.
แหล่งข้อมูลอื่น

Tana Toraja Traditional Settlement  - UNESCO world heritage tentative list
tanatorajakab.go.id - Official site for Government of Tana Toraja regency
Visittoraja.com เก็บถาวร 2016-06-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - information about Toraja
PHOTOS: The Dead Live With Their Loved Ones On This Indonesian Island
Torajan people In Indonesia, graves are exhumed every three years
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
ศิลปิน:  มิวสิกเบรนซ์ 
การก่อสร้างบ้านพื้นเมืองในหมู่บ้านโตราจาแห่งหนึ่ง ค.ศ. 1948
นักรบชาวโตราจาจากซูลาเวซีใต้ถือหอกและโล่กันตาแบบดั้งเดิม
ผู้เฒ่าชาวโตราจาในชุดพื้นเมืองขณะรวมตัวกันในงานศพ เดือนมีนาคม ค.ศ. 2014
ควายเผือกและเขาที่ประดับเป็นสีทอง
นักบวชโตราจาในระหว่างเทศกาลหนึ่ง
ธนบัตร 5,000 รูปียะฮ์ แสดงภาพตงโกนัน
อาคารที่ทำการฝ่ายบริหารในรันเตปาโอ สร้างด้วยหลังคาแบบตงโกนัน
พิธีศพขณะแบกหามโลงศพซึ่งทำเป็นรูปเลียนแบบตงโกนัน
สถานที่ฝังศพที่แกะสลักจากผาหิน ตาอูตาอู (หุ่นพยนต์) ถูกวางไว้โดยให้หันหน้าออกมายังพื้นที่ของหมู่บ้าน
ชาวโตราจาขณะประกอบพิธี มะเนเน ให้กับร่างผู้ตายสองร่าง
ผู้แสดงการเต้นรำแบบ ปะเก็ลลู (Pa'gellu) ในตานาโตราจา
ผู้คนกำลังทำนาในตานาโตราจา
หมู่บ้านเกะเตะเกซุ [id] สถานที่ท่องเที่ยวแห่งหนึ่งที่รัฐบาลจังหวัดกำหนดไว้
นกยูงไทย

| นกยูงไทย |
| --- | --- |

เพศผู้

เพศเมีย
สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
CITES Appendix II (CITES)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์ปีก Aves
อันดับ:: อันดับไก่ Galliformes
วงศ์:: วงศ์ไก่ฟ้าและนกกระทา Phasianidae
สกุล:: Pavo Pavo Linnaeus, 1766
สปีชีส์:: Pavo muticus
ชื่อทวินาม
Pavo muticus Linnaeus, 1766

ชนิดย่อย
 P. m. muticus Linnaeus, 1766  P. m. spicifer Shaw, 1804  P. m. imperator Delacour, 1949

ของเขตของนกยูงไทย
นกยูงไทย หรือ นกยูงสีเขียว (อังกฤษ: Green peafowl; ชื่อวิทยาศาสตร์: Pavo muticus มาจากภาษาละติน Pavo, นกยูง; muticus, เชื่อมต่อ หรือ ตัดทอน) เป็นไก่ฟ้าขนาดใหญ่ที่พบในป่าเขตร้อนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นญาติใกล้ชิดกับนกยูงอินเดียหรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่านกยูงสีฟ้า (ชื่อวิทยาศาสตร์: Pavo cristatus) ที่ส่วนมากพบในอนุทวีปอินเดีย โดยจัดให้อยู่ในกลุ่มชนิดใกล้สูญพันธุ์ตามบัญชีแดงไอยูซีเอ็นตั้งแต่ ค.ศ. 2009 เนื่องจากประชากรทั่วโลกลดลงอย่างมากและมีการกระจัดกระจายอย่างมากจากการสูญเสียที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ
ลักษณะ

นกยูงไทยเป็นนกจำพวกไก่ฟ้าขนาดใหญ่ นกตัวผู้อาจยาวได้ถึง 3 เมตรเมื่อรวมหาง อาจหนักถึง 5 กก. ตัวเมียยาว 1.1 เมตร หนักประมาณ 1.1 กก. ช่วงปีกกว้าง 1.2 เมตร นกตัวผู้มีหงอนเป็นพู่สูงและมีแผ่นหนังที่หน้าสีฟ้าสลับสีเหลืองเห็นได้ ชัดเจน ขนลำตัวมีสีเขียวเป็นประกายแววเหลือบสีน้ำเงินบนปีกและสีทองแดงทางด้านข้าง ลำตัวดูเป็นลายเกล็ดแพรวพราวไปทั้งตัว ขนปีกบินสีน้ำตาลแดง ขนคลุมโคนหางยื่นยาวออกมาก มีสีเขียวและมีจุดดวงตากลมที่ขลิบด้วยสีฟ้าและสีน้ำเงิน นกตัวเมียลักษณะโดยทั่วไปคล้ายนกตัวผู้ แต่ขนสีเหลือบเขียวน้อยกว่าและมีประสีน้ำตาลเหลืองอยู่ทั่วไป ขนคลุมโคนหางไม่ยื่นยาวดังเช่นในนกตัวผู้ นกยูงไทยบินได้เก่งกว่านกยูงอินเดีย
นกตัวผู้ของสปีชีส์ย่อย imperator และ spicifer มีสีเขียวออกฟ้า ชนิดย่อยแรกมีสีเขียวเหลือบที่อก คอ ปีกด้านใน และด้านนอกขนปีกกลาง ชนิดหลังสีทึบกว่า อกและคอสีออกฟ้ากว่า มีสีดำมากกว่าตรงปีกด้านใน และด้านนอกขนปีกกลาง ขณะที่ชนิดย่อย muticus มีขนสีเขียวทองมีสีฟ้าเล็กน้อยบนคอและอก ขนอกและคออาจเปลี่ยนได้หลากหลายขึ้นอยู่กับอายุและเพศ
การกระจายพันธุ์และถิ่นอาศัย

นกยูงมีการกระจายพันธุ์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในรัฐอัสสัม ประเทศอินเดีย ด้านตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศจีนจนถึงลาว ไทย เวียดนาม กัมพูชา มาเลเซียตะวันตก และ อินโดนีเซีย ในประเทศไทยพบในภาคเหนือและภาคตะวันตก
นกยูงไทยพบได้ในถิ่นอาศัยหลากหลายไม่ว่าจะเป็นป่าเก่าหรือป่าปลูกในระดับความสูงไม่เกิน 1,000 เมตรจากระดับน้ำทะเลทั้งในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน ทั้งพบได้ในป่าไผ่ ทุ่งหญ้า เช่นกัน ในเวียดนามพบนกอาศัยอยู่ป่าแล้งผลัดใบใกล้แหล่งน้ำและห่างจากการรบกวนของมนุษย์ แหล่งน้ำนับว่าเป็นปัจจัยสำคัญของถิ่นอาศัย
การจัดจำแนก

ตามคำแนะนำของตัวแทนผู้ก่อตั้งสมาคมไก่ฟ้าโลกและนักปักษีวิทยา ฌ็อง เดอลากูร์  แบ่งออกเป็น 3 ชนิดย่อย:
P. m. muticus (ชนิดย่อยที่ได้รับการตั้งชื่อตามสปีชีส์) – นกยูงชวา หรือ นกยูงใต้ พบในชวา มาเลเซียตะวันตกจากทางเหนือไปทางใต้จนถึงรัฐเกอดะฮ์
P. m. imperator – นกยูงอินโดจีน หรือ นกยูงเหนือ พบในพม่าจนถึงไทย ตอนใต้ของจีนและอินโดจีน
P. m. spicifer – นกยูงพม่า พบทางตะวันตกเฉียงเหนือของพม่า ตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียและบังคลาเทศ
ผู้แต่งบางคนเสนอให้ประชากรที่พบในยูนานแยกเป็นอีกชนิดย่อยหนึ่ง ปัจจุบันไม่พบนกยูงไทยในสุมาตราและบอร์เนียวแล้ว และบันทึกการพบทางตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดียก็เป็นบันทึกเมื่อนานมาแล้วปัจจุบันอาจสูญพันธุ์ไปจากพื้นที่แล้วเช่นกัน
พฤติกรรม

ออกหากินตามหาดทรายและสันทรายริมลำธารในตอนเช้าตรู่จนกระทั่งถึง ตอนบ่ายกินทั้งเมล็ดพืชและสัตว์เล็ก ๆ แล้วจึงบินกลับมาเกาะนอนอยู่บนยอดไม้สูง ปกติอยู่เป็นฝูงเล็ก ๆ 2-6 ตัว ยกเว้นในบางบริเวณ เช่น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี พบนกยูงอยู่รวมกันเป็นฝูงถึง 10 ตัว ซึ่งที่นี่ก็นับเป็นสถานที่ ๆ มีนกยูงไทยอาศัยอยู่มากที่สุดในประเทศไทยด้วย ปัจจุบันมีประมาณ 400 ตัว และยังมีรายงานการพบนกยูงในภาคเหนือที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าวียงลอ ซึ่งสามารถพบนกยูงในช่วงเดือน ตุลาคม - พฤษภาคม ของทุกปี  รวมทั้งยังพบนกยูงไทยจำนวนมากในผืนป่าจังหวัดลำพูนและจังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้การดูแลของเขตห้ามล่าสัตว์ป่าป่าบ้านโฮ่ง
การสืบพันธุ์

ฤดูผสมพันธุ์อยู่ในระหว่างเดือนพฤศจิกายนจนถึงเดือนเมษายน ขนคลุมโคนหางของนกตัวผู้จะเจริญเต็มที่ในเดือนตุลาคม และจะผลัดขนนี้ในเดือนกุมภาพันธ์ การเกี้ยวพาราสีกันของนกยูงเริ่มเมื่อนกยูงตัวเมียหากินเข้าไปดินแดนของนกตัวผู้ ตัวผู้จะร่วมเข้าไปหากินในฝูงด้วย และแสดงการรำแพนหาง กางปีกสองข้างออกพยุงลำตัว ชูคอขึ้นแล้วย่างก้าวเดินหมุนตัวไปรอบ ๆ ตัวเมีย การรำแพนหางจะใช้เวลาประมาณ 5 - 10 นาที หากตัวเมียพร้อมที่จะผสมพันธุ์จะย่อตัวลงให้ตัวผู้ขึ้นผสมพันธุ์ นกยูงทำรังบนพื้นดินตามที่โล่งหรือตามซุ้มกอพืช อาจมีหญ้าหรือใบไม้แห้งมารองรัง วางไข่ครั้งละ 3 - 6 ฟอง เริ่มฟักไข่หลังจากออกไข่ฟองสุดท้ายแล้ว โดยใช้เวลาฟักทั้งสิ้น 26  วัน ลูกนกแรกเกิดมีขนอุยคลุมทั่วตัว สามารถยืนและเดินตามแม่ไปหาอาหารได้ทันทีที่ขนแห้ง โดยลูกนกจะตามแม่ไปหากินไม่น้อยกว่า 6 เดือน จากนั้นจึงหากินตามลำพัง
ความสำคัญทางวัฒนธรรม

ถึงแม้ว่านกแว่นสีเทาเป็นนกประจำชาติพม่า นกยูงไทยถือเป็นสัญลักษณ์ในอดีตของพระมหากษัตริย์พม่า
แหล่งข้อมูลอื่น

Arkive images and movies of the green peafowl (Pavo muticus)
The Green Peafowl of Thailand เก็บถาวร 2022-05-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Audio recordings of Green peafowl on Xeno-canto.
BirdLife species factsheet for Pavo muticus
Green peafowl (Pavo muticus) at gbwf.org
"Pavo muticus". Avibase.
"Green peafowl media". Internet Bird Collection.
นกยูงไทย photo gallery at VIREO (Drexel University)
แม่แบบ:IUCN Map
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q254636  Wikispecies: Pavo muticus  ADW: Pavo_muticus  ARKive: pavo-muticus  Avibase: 990B91710EE7388F  BirdLife: 22679440  eBird: grepea1  Fossilworks: 114655  GBIF: 2473599  IBC: green-peafowl-pavo-muticus  iNaturalist: 1200  IRMNG: 10197106  ITIS: 176114  IUCN: 22679440  NBN: NHMSYS0020789024  NCBI: 9050  Species+: 4975  Xeno-canto: Pavo-muticus 
หัวและคอส่วนบนของนกยูงตัวเมีย
นกยูงตัวผู้รำแพน
นกยูงตัวเมีย
นกยูงไทยเป็นสัญลักษณ์ของพระมหากษัตริย์พม่า
เชน ดัฟฟี

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 ดัฟฟีกับไบรตันแอนด์โฮฟอัลเบียนใน ค.ศ. 2018
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  เชน แพทริก มิชาเอล ดัฟฟี
วันเกิด:   (1992-01-01) 1 มกราคม ค.ศ. 1992 (32 ปี)
สถานที่เกิด:  เดร์รี ไอร์แลนด์เหนือ
ส่วนสูง:  1.93 เมตร (6 ฟุต 4 นิ้ว)
ตำแหน่ง:  กองหลัง
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  ไบรตันแอนด์โฮฟอัลเบียน
หมายเลข:  4
สโมสรเยาวชน
:  ฟอยล์ ฮาร์ป
2008–2009:  เอฟเวอร์ตัน
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2009–2014 |  เอฟเวอร์ตัน |  5 |  (0) |
| 2011 |  → เบิร์นลีย์ (ยืม) |  1 |  (0) |
| 2011 |  → สคันทอร์ปยูไนเต็ด (ยืม) |  18 |  (1) |
| 2013–2014 |  → โยวิลทาวน์ (ยืม) |  37 |  (1) |
| 2014–2016 |  แบล็กเบิร์นโรเวอส์ |  63 |  (5) |
| 2016– |  ไบรตันแอนด์โฮฟอัลเบียน |  140 |  (9) |
| 2020–2021 |  → เซลติก (ยืม) |  18 |  (3) |
ทีมชาติ‡
| 2008 |  นอร์เทิร์นไอร์แลนด์ รุ่นอายุไม่เกิน 16 ปี |  5 |  (1) |
| 2008 |  นอร์เทิร์นไอร์แลนด์ รุ่นอายุไม่เกิน 17 ปี |  5 |  (1) |
| 2008 |  นอร์เทิร์นไอร์แลนด์ รุ่นอายุไม่เกิน 19 ปี |  4 |  (2) |
| 2009 |  นอร์เทิร์นไอร์แลนด์ รุ่นอายุไม่เกิน 21 ปี |  3 |  (1) |
| 2009 |  นอร์เทิร์นไอร์แลนด์ บี |  1 |  (0) |
| 2010 |  สาธารณรัฐไอร์แลนด์ รุ่นอายุไม่เกิน 19 ปี |  3 |  (0) |
| 2011–2014 |  สาธารณรัฐไอร์แลนด์ รุ่นอายุไม่เกิน 21 ปี |  20 |  (1) |
| 2014– |  สาธารณรัฐไอร์แลนด์ |  52 |  (7) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 15:47, 16 มีนาคม 2022 (UTC) ‡ ข้อมูลการลงเล่นและประตูให้แก่ทีมชาติล่าสุด ณ วันที่ 21:48, 26 มีนาคม 2022 (UTC)
เชน แพทริก มิชาเอล ดัฟฟี (เกิดวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1992) เป็นนักฟุตบอล​ชาวไอริช​ผู้เล่นในตำแหน่งกองหลังให้กับนอริชซิตีในอีเอฟแอลแชมเปียนชิป และทีมชาติสาธารณรัฐไอร์แลนด์
ดัฟฟีมาจากทีมเยาวชนของเอฟเวอร์ตัน เมื่อขึ้นมาทีมชุดใหญ่ เขาถูกปล่อยยืมตัวให้กับหลายสโมสร จนกระทั่งใน ค.ศ. 2014 เขาย้ายไปแบล็กเบิร์นโรเวอส์แบบไม่เปิดเผยค่าตัว ต่อมาใน ค.ศ. 2016 เขาย้ายไปไบรตันแอนด์โฮฟอัลเบียน ซึ่งเขามีส่วนช่วยให้ทีมเลื่อนชั้นสู่พรีเมียร์ลีกได้หลังจบฤดูกาล 2016–17
ดัฟฟีเกิดที่เดร์รีในไอร์แลนด์เหนือ เขาจึงได้เล่นให้กับทีมชาตินอร์เทิร์นไอร์แลนด์ชุดเยาวชน ต่อมา เขาเปลี่ยนไปเล่นให้กับทีมชาติสาธารณรัฐไอร์แลนด์ เพราะมีเชื้อสายไอริชจากบิดาของเขา ดัฟฟีลงเล่นนัดแรกให้กับทีมชาติสาธารณรัฐไอร์แลนด์ใน ค.ศ. 2014 และเป็นตัวแทนของประเทศในการแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป 2016
สถิติอาชีพ > ทีมชาติ

| ทีมชาติ | ปี | ลงเล่น | ประตู |
| --- | --- | --- | --- |
| สาธารณรัฐไอร์แลนด์ | 2014 | 1 | 0 |
| สาธารณรัฐไอร์แลนด์ | 2016 | 7 | 0 |
| สาธารณรัฐไอร์แลนด์ | 2017 | 9 | 2 |
| สาธารณรัฐไอร์แลนด์ | 2018 | 8 | 0 |
| สาธารณรัฐไอร์แลนด์ | 2019 | 7 | 1 |
| ทั้งหมด | ทั้งหมด | 32 | 3 |
สถิติอาชีพ > ประตูในนามทีมชาติ

| ลำดับ | วันที่ | สนาม | คู่แข่ง | สนาม | ประตู | ผล | รายการแข่งขัน | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 กันยายน 2017 | Boris Paichadze Dinamo Arena, ทบิลิซิ จอร์เจีย | 12 |  จอร์เจีย | 1–0 | 1–1 | ฟุตบอลโลก 2018 รอบคัดเลือก |  |
| 2 | 14 พฤศจิกายน 2017 | อวีวาสเตเดียม ดับลิน สาธารณรัฐไอร์แลนด์ | 17 |  เดนมาร์ก | 1–0 | 1–5 | ฟุตบอลโลก 2018 รอบคัดเลือก (เพลย์ออฟ) |  |
| 3 | 7 มิถุนายน 2019 | พาร์เกนสเตดียม, โคเปนเฮเกน เดนมาร์ก | 28 |  เดนมาร์ก | 1–1 | 1–1 | ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป 2020 รอบคัดเลือก |  |
เกียรติประวัติ

อีเอฟแอลแชมเปียนชิป รองชนะเลิศ: 2016–17
นักฟุตบอลทีมชาติชุดใหญ่แห่งปี เอฟเอไอ: 2017, 2018
ผู้เล่นยอดเยี่ยมแห่งปี ไบรตันแอนด์โฮฟอัลเบียน: 2018–19
แหล่งข้อมูลอื่น

เชน ดัฟฟี – สถิติการลงแข่งจากสหภาพสมาคมฟุตบอลยุโรป (UEFA) (อังกฤษ)
สถิติของ เชน ดัฟฟี ที่ Soccerbase
| ด ค กรายชื่อนักกีฬาทีมชาติสาธารณรัฐไอร์แลนด์ – ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป 2016 |
| --- | --- | --- |
|  1 เวสต์วูด  2 โคลแมน  3 คลาร์ก  4 โอเช  5 คีโอ  6 วีลัน  7 มักกีดี  8 มักคาร์ที  9 ลอง  10 คีน (c)  11 มักเคลน  12 ดัฟฟี  13 เฮนดริก  14 วอลเทอส์  15 คริสตี  16 กิฟเวน  17 วอร์ด  18 เมย์เลอร์  19 เบรดี  20 ฮูลาฮัน  21 เมอร์ฟี  22 ควินน์  23 แรนดอล์ฟ  ผู้ฝึกสอน: โอนีลล์  |  1 เวสต์วูด  2 โคลแมน  3 คลาร์ก  4 โอเช  5 คีโอ  6 วีลัน  7 มักกีดี  8 มักคาร์ที  9 ลอง  10 คีน (c)  11 มักเคลน  12 ดัฟฟี  13 เฮนดริก  14 วอลเทอส์  15 คริสตี  16 กิฟเวน  17 วอร์ด  18 เมย์เลอร์  19 เบรดี  20 ฮูลาฮัน  21 เมอร์ฟี  22 ควินน์  23 แรนดอล์ฟ  ผู้ฝึกสอน: โอนีลล์  |  |
| ด ค กผู้เล่นชุดปัจจุบันของสโมสรฟุตบอลไบรตันแอนด์โฮฟอัลเบียน  |
| --- | --- |
 1 ไรอัน  2 Lamptey  4 ดัฟฟี  5 ดังก์  6 Stephens  7 โมแป  8 Bissouma  10 Mac Allister  11 Trossard  13 Groß  14 ลัลลานา  15 Webster  16 แจฮอนแบฆช์  17 Murray  18 เวลเบก  19 Izquierdo  20 March  21 อันดอเน  22 มิโตมะ  23 Steele  24 Pröpper  27 Button  30 Bernardo  33 Burn  34 แฟ็ลต์มัน  44 Connolly  46 Alzate  หัวหน้าผู้ฝึกสอน: เด แซร์บี
โคปุรัม

โคปุรัมของมหามริอัมมันโกยิล กรุงเทพมหานคร
โคปุรัม หรือ โคปุระ (สันสกฤต: गोपुरम्, gopuram) คือหอคอยซุ้มทางเข้าโบสถ์พราหมณ์ ปกติมักประดับตกแต่งอย่างวิจิตรด้วยเทวรูปมากมาย พบในสถาปัตยกรรมทราวิฑหรือสถาปัตยกรรมทมิฬนาฑู ซึ่งเป็นที่นิยมในอินเดียใต้
ในอดีต ไม่นิยมสร้างโคปุรัมให้ใหญ่โตเหมือนในปัจจุบัน ต่อมาจึงนิยมสร้างให้มีขนาดใหญ่และส่วนใหญ่นิยมสร้างโคปุรัมล้อมรั้วของเทวสถานด้วยซ้ำ ด้านบนสุดของโคปุรัมคือหินทรงบัลบัสที่เรียกว่ากลสัม (kalasam) สิ่งก่อสร้างลักษณะเดียวกับโคปุรัมตรงกลางของเทวสถานเรียกในอินเดียใต้ว่า วิมาน (vimana) หรือเรียกในอินเดียเหนือว่า ศิขร (shikhara) ทั้งคู่สร้างและออกแบบตามกฏที่บัญญัติไว้ในวาสตุศาสตร์ (Vastu Shastra) คัมภีร์ฮินดูว่าด้วยการก่อสร้างและการออกแบบสถาปัตยกรรมที่คล้ายกับการวางฮวงจุ้ยของจีน
ภาพกราฟิกแสดงอาคารต่าง ๆ ในโบสถ์พราหมณ์อย่างง่าย โคปุรัมคือโครงสร้างสีแดงเลือดหมู
นักโบราณคดีเชื่อว่าโคปุรัมได้รับอิทธิพลจากยุคปัลลวะและโครงสร้างที่เรียกว่าหอศิขรในสถาปัตยกรรมแบบอินเดียเหนือ ซึ่งราวปีคริสต์ศักราช[โปรดขยายความ] 12–16 เทวสถานฮินดูกลายเป็นศูนย์รวมของชุมชน ซุ้มทางเข้าจึงกลายเป็นส่วนสำคัญของเทวสถานฮินดู การสร้างซุ้มประตูทางเข้าให้งดงามและโอ่อ่าจึงทำให้เกิดการสร้างโคปุรัมขึ้น จนในที่สุดโคปุรัมบดบังลักษณะของวิหารภายใน บางครั้งโคปุรัมก็เป็นเทวาลัยในตนเองด้วย บางเทวสถานจึงมีโคปุรัมมากกว่าหนึ่งแห่ง โคปุรัมแพร่หลายไปพร้อมกับอิทธิพลของฮินดู ดังที่ปรากฏในสถาปัตยกรรมเขมร เช่น ปราสาทหินต่าง ๆ ที่พบในประเทศกัมพูชาและไทย
นักศัพทมูลวิทยาสันนิษฐานที่มาของชื่อ โคปุรัม ไว้อยู่สองทฤษฎีคือ ทฤษฎีแรกเชื่อว่ามาจากภาษาทมิฬคำว่า โค (கோ; kō) ซึ่งแปลว่า "กษัตริย์" และ ปุราม (புறம்; puram) ซึ่งแปลว่า "ด้านนอก" ในขณะที่อีกทฤษฎีเชื่อว่ามาจากภาษาสันสกฤตคำว่า โค (สันสกฤต: गो) ซึ่งแปลว่าวัว หรือ นคร และคำว่า ปุระ (สันสกฤต: पुरम्) ซึ่งแปลว่า เมือง หรือ นิคม
คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ
ดูเพิ่ม

กาชาด
สภากาชาดไทย