stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ศักย์บันดล
Sensory evoked potentials (SEP) > Somatosensory evoked potential

Somatosensory Evoked Potentials (SSEPs) เป็น EP ที่บันทึกสัญญาณจากสมองหรือไขสันหลังโดยกระตุ้นประสาทนอกส่วนกลางอย่างซ้ำ ๆ
ใช้เฝ้าตรวจประสาทเพื่อประเมินการทำงานของไขสันหลังคนไข้เมื่อกำลังผ่าตัด
ซึ่งบันทึกโดยกระตุ้นประสาทนอกส่วนกลาง สามัญที่สุดคือประสาทแข้ง (tibial nerve), median nerve (ที่แขน) หรือ ulnar nerve (ที่แขน) ปกติใช้ตัวกระตุ้นไฟฟ้า
แล้วบันทึกการตอบสนองที่หนังศีรษะคนไข้
เพราะมีแอมพลิจูดต่ำเมื่อไปถึงหนังศีรษะและมีสัญญาณไฟฟ้ารบกวนที่มาจาก EEG พื้นหลัง, จาก EMG ของกล้ามเนื้อหนังศีรษะ หรือจากอุปกรณ์ไฟฟ้าในห้อง จึงต้องบันทึกสัญญาณหลายครั้งเพื่อสร้างค่าเฉลี่ย
ซึ่งก็จะปรับปรุงอัตราสัญญาณต่อเสียงรบกวน (signal-to-noise ratio)
ปกติในห้องผ่าตัด ต้องบันทึกสัญญาณ 100-1,000 ครั้งเพื่อเฉลี่ยให้ได้สัญญาณที่ใช้ได้
ลักษณะสองอย่างของ SSEP ที่ตรวจดูมากที่สุดก็คือแอมพลิจูดและเวลาการตอบสนอง (latency) ของยอดคลื่น
ยอดที่เด่นสุดได้ศึกษาและตั้งชื่อในห้องทดลอง
แต่ละชื่อจะมีตัวอักษรและตัวเลข
เช่น N20 หมายถึงยอดในทางลบ (N) ซึ่งเกิดหลังเริ่มตัวกระตุ้น 20 มิลลิวินาที
ซึ่งบันทึกจากเปลือกสมองเมื่อกระตุ้น median nerve
โดยน่าจะเป็นกระแสประสาทที่ดำเนินไปถึง somatosensory cortex
เมื่อใช้ในระหว่างผ่าตัด เวลาการตอบสนอง (latency) และแอมพลิจูดของยอดเทียบกับค่าพื้นฐานหลังจากใส่หลอด (post-intubation) เป็นข้อมูลที่สำคัญ
เพราะเวลาตอบสนองที่เพิ่มขึ้นและแอมพลิจูดที่ลดลงเป็นตัวบ่งถึงการทำงานผิดปกติทางประสาท
ในช่วงผ่าตัด การใช้แก๊สระงับความรู้สึกปริมาณมากสามารถมีผลต่อแอมพลิจูดและเวลาการตอบสนองของ SSEP
สารประกอบแฮโลเจนหรือไนตรัสออกไซด์อาจเพิ่มเวลาและแอมพลิจูดของการตอบสนอง จนกระทั่งว่าไม่สามารถตรวจได้
เพราะเหตุนี้ ปกติจึงใช้ยาระงับความรู้สึกที่มีแฮโลเจนน้อยลง และการใช้ยานอนหลับ (hypnotic) และยาทำให้ง่วงซึม (narcotic) ที่ให้ทางเส้นเลือดก็มากขึ้น
อนึ่ง แม้ตัวกระตุ้นหลายอย่างรวมทั้งสัมผัส แรงสั่น และตัวทำให้เจ็บอาจใช้เพื่อให้เกิด SSEP แต่การกระตุ้นด้วยไฟฟ้าก็ใช้มากที่สุดเพราะง่ายและเชื่อถือได้
SSEP ยังใช้เพื่อพยากรณ์ผลของคนไข้ที่บาดเจ็บที่ศีรษะอย่างหนัก
เพราะ SSEP ที่ตอบสนองเร็วกว่า 50 มิลลิวินาทีค่อนข้างจะเป็นอิสระต่อความมีสติ
ถ้าตรวจคนไข้โคม่าตั้งแต่ต้น ๆ นี่สามารถพยากรณ์ผลอย่างเชื่อถือได้และมีประสิทธิภาพ
ยกตัวอย่างเช่น คนไข้โคม่าที่สมองทั้งสองข้างไม่ตอบสนองด้วย SSEP มีโอกาส 95% ไม่ฟื้นจากโคม่า
แต่ต้องระมัดระวังในการวิเคราะห์ผลที่ได้ ดังเช่นยาระงับประสาทและความบาดเจ็บต่อระบบประสาทอื่น ๆ เช่นที่ไขสันหลังก็อาจมีผลต่อ SEP
SSEP ยังใช้ประเมินคนไข้ที่ไขสันหลังบาดเจ็บว่ารอยโรคเป็นแค่ไหน เพราะถ้าได้ SSEP จากการกระตุ้นประสาทในระดับต่ำกว่ารอยโรคที่ไขสันหลัง ไม่ว่าจะได้โดยทันทีหรือฟื้นกลับมาทีหลังไม่นาน ก็เป็นตัวบ่งว่าไม่ได้เกิดรอยโรคทั้งหมดและคนไข้จะฟื้นกลับมาใช้ชีวิตได้ดีกว่า
Sensory evoked potentials (SEP) > Laser evoked potential

SSEP ปกติจะใช้เฝ้าตรวจการทำงานของระบบรับรู้ความรู้สึกทางกายด้วยตัวกระตุ้นเช่นสัมผัสและแรงสั่น
แต่ส่วนที่รับรู้ความเจ็บปวดและอุณหภูมิจะเฝ้าตรวจด้วย laser evoked potentials (LEP)
โดยยิงแสงเลเซอร์ซึ่งเพิ่มความร้อนอย่างรวดเร็วที่ผิวหนัง
ในระบบประสาทกลาง นี่ช่วยตรวจความเสียหายต่อลำเส้นใยประสาทไขสันหลัง-ทาลามัส (spinothalamic tract), ก้านสมองส่วนข้าง (lateral) และเส้นใยประสาทที่ส่งข้อมูลความเจ็บปวดและอุณหภูมิจากทาลามัสไปยังเปลือกสมอง
ในระบบประสาทนอกส่วนกลาง ข้อมูลความเจ็บปวดและความร้อนจะส่งไปตามใยประสาทแบบซีและแบบเอเดลตา (ซึ่งมีขนาดบาง) ไปยังไขสันหลัง และ LEP สามารถใช้ระบุว่ามี โรคเส้นประสาทอยู่ที่เส้นใยประสาทเล็ก ๆ เหล่านี้ ไม่ใช่ที่ใยประสาทซึ่งใหญ่กว่าซึ่งส่งข้อมูลทางสัมผัสและแรงสั่น
การเฝ้าตรวจเมื่อผ่าตัด

SSEP ช่วยให้สามารถเฝ้าตรวจ dorsal column ของไขสันหลังได้
SSEP ยังอาจทำในช่วงผ่าตัดซึ่งเสี่ยงต่อโครงสร้างต่าง ๆ ในสมอง
สามารถใช้ระบุเปลือกสมองขาดเลือด (cortical ischemia) ในการผ่าตัดขยายหลอดเลือดแดงแครอทิด (carotid endarterectomy) และเพื่อตรวจบริเวณรับความรู้สึกในสมองในช่วงผ่าตัดสมอง

การกระตุ้นหนังศีรษะด้วยไฟฟ้าสามารถสร้างกระแสไฟฟ้าภายในสมองที่ทำให้วิถีประสาทสั่งการของ pyramidal tract
ทำงาน
เทคนิกนี้เรียกว่าการเฝ้าตรวจด้วย transcranial electrical motor potential (TcMEP)
เป็นการเฝ้าตรวจวิถีประสาทสั่งการ (motor pathway) ในระบบประสาทกลางเมื่อกำลังผ่าตัดที่อาจเสี่ยงต่อโครงสร้างเหล่านี้
วิถีประสาทสั่งการรวมทั้ง lateral corticospinal tract ซึ่งอยู่ที่ lateral funiculi และ ventral funiculi ของไขสันหลัง
เพราะไขสันหลังส่วนหน้า (ventral) และส่วนหลัง (dorsal) มีการเดินโลหิตที่ต่างกันโดยส่งเลือดสำรองน้อยมาก ถ้าการผ่าตัดอาจสร้างปัญหาต่อไขสันหล้งส่วนหน้า (เช่น anterior cord syndrome เป็นความอัมพาตหรืออัมพฤกษ์แต่การรับรู้ความรู้สึกไม่มีปัญหา) การเฝ้าตรวจ motor tract (ไขสันหลังส่วนหน้า) โดยเฉพาะ ๆ และ dorsal column (ไขสันหลังส่วนหลัง) ก็จะจำเป็น
ส่วนการกระตุ้นสมองด้วยแม่เหล็กผ่านกะโหลก (transcranial magnetic stimulation, ตัวย่อ TMS) เมื่อเทียบกับการกระตุ้นด้วยไฟฟ้าแล้ว จัดว่าไม่เหมาะสำหรับการเฝ้าตรวจในช่วงผ่าตัดเพราะอ่อนไหวต่อความชา/ความไม่รู้สึกตัวมากกว่า
แต่การกระตุ้นด้วยไฟฟ้าก็เจ็บเกินสำหรับคนไข้ที่ตื่น
ดังนั้นวิธีสองอย่างนี้จึงถือว่าบูรณาการกับกันและกัน คือ ให้ใช้ไฟฟ้ากระตุ้นเพื่อเฝ้าตรวจเมื่อผ่าตัด และใช้แม่เหล็กกระตุ้นเมื่อตรวจวินิจฉัยและรักษา
Motor evoked potentials

motor evoked potential (MEP) บันทึกสัญญาณจากกล้ามเนื้อหลังจากกระตุ้นเปลือกสมองสั่งการที่เปิดโดยตรง หรือกระตุ้นผ่านกะโหลกศีรษะไม่ว่าจะด้วยแม่เหล็กหรือไฟฟ้า
Transcranial magnetic MEP (TCmMEP) คือการกระตุ้นด้วยสนามแม่เหล็กผ่านกะโหลกศีรษะเพื่อวัด MEP อาจสามารถใช้ตรวจวินิจฉัยโรค
ส่วน Transcranial electrical MEP (TCeMEP) คือการกระตุ้นด้วยไฟฟ้าผ่านกะโหลกศีรษะเพื่อวัด MEP ได้มีใช้อย่างกว้างขวางเป็นเวลาหลายปีเพื่อการเฝ้าตรวจการทำงานของ pyramidal tract ในระหว่างผ่าตัด
ในระหว่างคริสต์ทศวรรษ 1990 มีความพยายามหลายครั้งเพื่อตรวจดู motor evoked potentials รวมทั้ง neurogenic motor evoked potentials ที่บันทึกในประสาทนอกส่วนกลาง โดยกระตุ้นไขสันหลังโดยตรงด้วยไฟฟ้า
จนกระทั่งชัดเจนว่า สัญญาณที่บันทึกได้เหล่านี้ มาจากการกระตุ้นลำเส้นใยประสาทรับความรู้สึกที่กระแสประสาทวิ่งสวนทาง แม้เมื่อบันทึกสัญญาณที่กล้ามเนื้อ 

ดังนั้น TcMEP ไม่ว่าจะกระตุ้นด้วยไฟฟ้าหรือสนามแม่เหล็ก เป็นวิธีการดีที่สุดเพื่อเพื่อให้ระบบสั่งการตอบสนอง เพราะการกระตุ้นถูกเปลือกสมองส่วนรับรู้ความรู้สึกไม่สามารถส่งกระแสประสาทไปเกินไซแนปส์แรกที่อยู่ในระหว่าง (เพราะไซแนปส์ไม่สามารถส่งกระแสประสาทย้อนทาง)
MEP ที่ก่อด้วย TMS (TMS-induced MEP) ได้ใช้ในการทดลองทางประสาทวิทยาศาสตร์ปริชาน (cognitive neuroscience)
เพราะแอมพลิจูดของ MEP มีสหสัมพันธ์กับสภาพพร้อมทำงานของระบบสั่งการ (motor excitability) นี่จึงเป็นวิธีเชิงปริมาณเพื่อตรวจผลการรักษาระบบสั่งการด้วยวิธีต่าง ๆ ไม่ว่าจะโดยใช้ยา เปลี่ยนพฤติกรรม การผ่าตัดเป็นต้น
MEP ที่ก่อด้วย TMS อาจใช้เป็นค่าดัชนีของการเตรียมตัวสั่งการ/เคลื่อนไหว (motor preparation/facilitation) เช่นที่เกิดจากระบบ mirror neuron เมื่อเห็นการกระทำของผู้อื่น
อนึ่ง MEP ยังใช้เป็นค่าอ้างอิงเพื่อปรับระดับการกระตุ้นด้วย TMS เมื่อเป้าหมายเป็นบริเวณเปลือกสมองที่การตอบสนองอาจวัดไม่ได้ง่าย เช่น ที่ทำเมื่อรักษาด้วย TMS
อนึ่ง ในการตรวจรักษา ค่านี้มักตรวจเป็น compound muscle action potentials ที่เกิดจากการกระตุ้นเปลือกสมองสั่งการผ่านกะโหลกศีรษะด้วยสนามแม่เหล็กซึ่งก่อกระแสไฟฟ้าในเนื้อเยื่อประสาทที่ติดกัน เป็นวิธีที่ปลอดภัยและไม่เจ็บ มีโรคทางประสาทหลายอย่างที่พบว่ามีปัญหาในวิถีประสาทสั่งการส่วนกลางไม่ว่าจะปรากฏอาการหรือไม่ รวมทั้งโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง และโรคเซลล์ประสาทสั่งการ นอกจากใช้วินิจฉัยโรคหรือดูว่าวิถีประสาทมีบทบาทในโรคขนาดไหน วิธีนี้ยังใช้แสดงพยากรณ์โรค (เช่น มีโอกาสไหมที่วิถีประสาทสั่งส่วนกลางจะฟื้นสภาพหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง) และใช้เฝ้าตรวจบูรณภาพของวิถีประสาทสั่งการส่วนกลางเมื่อกำลังผ่าตัด
ดูเพิ่ม

Event-related potential
การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง
การบันทึกคลื่นไฟฟ้าจอตา
เชิงอรรถ

↑  calcarine sulcus หรือ calcarine fissure (ร่องแคลคารีน) เป็นจุดสังเกตทางกายวิภาคซึ่งอยู่ที่ทางด้านหลัง (caudal) ของผิวในของสมอง (medial surface of the brain คือที่ผิวหน้าตัดส่วนในเมื่อผ่าแบ่งสมองกลางศีรษะ) 
มันมาจากคำละตินว่า "calcar" ซึ่งเปลว่า เดือย
เป็นร่อง (sulcus) สมบูรณ์แบบในสมอง
↑  cerebellopontine angle เป็นช่องระหว่างสมองน้อยกับพอนส์ที่มีน้ำสมองร่วมไขสันหลัง (cerebrospinal fluid) เต็ม
เป็นจุดการเกิดเนื้องอกประสาทหูที่สามัญ
↑  posterior cranial fossa เป็นส่วนของโพรงกะโหลกศีรษะซึ่งอยู่ระหว่างฟอราเมน แมกนัม กับ tentorium cerebelli
และบรรจุก้านสมองและสมองน้อย
1 2  pyramidal tract รวมทั้ง corticospinal tract และ corticobulbar tract
เป็นการรวมใยประสาทนำออก (efferent nerve fiber) จากเซลล์ประสาทสั่งการบน (UMN) ที่ส่งไปจากเปลือกสมองไปยุติไม่ที่ก้านสมอง (คือ corticobulbar tract) ก็ที่ไขสันหลัง (คือ corticospinal tract) ซึ่งมีบทบาทในกิจสั่งการ (motor functions) ของร่างกาย
แหล่งข้อมูลอื่น

Evoked Potentials ในหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติอเมริกัน สำหรับหัวข้อเนื้อหาทางการแพทย์ (MeSH)
visual evoked potential (VEP) ที่ปกติ
somatosensory evoked potential ที่ปกติโดยกระตุ้นประสาทแข้ง (tibial nerve)
มนุษยนิยมสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา

นักมนุษยนิยมสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาเดสิเดอริอัส อีราสมัส ราว ค.ศ. 1523 เขียนโดยฮันส์ โฮลไบน์ (ผู้ลูก)
มนุษยนิยมสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา (อังกฤษ: Renaissance humanism) คือขบวนการทางปัญญาของยุโรปซึ่งเป็นตัวจักรสำคัญตัวหนึ่งของสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา ที่เริ่มขึ้นที่ฟลอเรนซ์ในครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 14 ขบวนการมนุษยนิยมเริ่มขึ้นเมื่อผู้คงแก่เรียนชาวยุโรปเริ่มพบวรรณกรรมภาษาลาตินและกรีกกันขึ้นมาใหม่ ในระยะแรกนักมนุษยนิยมก็เพียงแต่เป็นปัญญาชนหรือครูที่สอนวรรณกรรมภาษาลาติน แต่เมื่อมาถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 15 มนุษยนิยมก็พัฒนาขึ้นมาเป็นหลักสูตรการศึกษา — “หลักสูตรการศึกษามนุษยนิยม” (studia humanitatis) — ที่ประกอบด้วยการศึกษาไวยากรณ์, วาทศาสตร์, ปรัชญาจริยธรรม, กวีนิพนธ์ และประวัติศาสตร์ จากงานที่เขียนโดยผู้ประพันธ์เป็นภาษาลาตินและกรีก
นักมนุษยนิยมมักจะเป็นปฏิปักษ์ต่อขบวนการปรัชญาที่นิยมกันก่อนหน้านั้นที่เรียกว่าอัสสมาจารย์นิยม (Scholasticism) ซึ่งเป็น “ผู้ร่ำเรียน” (schoolmen) ของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ในอิตาลี, ปารีส, ออกซฟอร์ด และอื่น ๆ การศึกษาของกลุ่มอัสสมาจารย์นิยมพัฒนามาจากความสัมพันธ์กับวิทยาศาสตร์และปรัชญาของกรีกโบราณและอาหรับยุคกลาง ตัวอย่างของผู้นำในกลุ่มนี้ก็ได้แก่ทอมัส อควีนาสผู้ที่พยายามสังเคราะห์ปรัชญาของอริสโตเติลในบริบทของลัทธิคาทอลิก แต่แตกต่างจากหลักของมนุษยนิยมเรอเนสซองซ์ก็ตรงที่นักอัสสมาจารย์นิยมมิได้พึ่งวรรณกรรม หรือ ตำราประวัติศาสตร์จากสมัยกรีกโรมันเท่ากันกับเมื่อมาถึงสมัยมนุษยนิยมเรอเนสซองซ์ การกลับมาพบและกลับมาให้ความสนใจกับวรรณกรรม และ ตำราประวัติศาสตร์, วาทศิลป์ และ เทวปรัชญาที่ยังไม่ได้รับการศึกษาโดยนักปรัชญาอัสสมาจารย์นิยม ทำให้มนุษยนิยมเรอเนสซองซ์เปลี่ยนแนวทางทางวัฒนธรรมและทางปรัชญาของยุโรปอย่างสิ้นเชิง ทางด้านปรัชญานักมนุษยนิยมเรอเนสซองซ์มักจะเน้นบทเขียนของเพลโต ที่บางชิ้นนำกลับมาจากจักรวรรดิไบแซนไทน์ที่เริ่มเสื่อมโทรมลงเป็นครั้งแรก และให้ความสนใจน้อยกว่าในปรัชญาของอริสโตเติลที่ได้รับการศึกษาอย่างลึกซึ้งแล้วโดยนักอัสสมาจารย์นิยมในระหว่างยุคกลางตอนกลางแล้ว
บรรณานุกรมและแหล่งข้อมูลอื่น

Cassirer, Ernst. Individual and Cosmos in Renaissance Philosophy. Harper and Row, 1963.
Cassirer, Ernst (Editor), Paul Oskar Kristeller (Editor), John Herman Randall (Editor). The Renaisssance Philosophy of Man. University of Chicago Press, 1969.
Cassirer, Ernst. Platonic Renaissance in England. Gordian, 1970.
Celenza, Christopher S. The Lost Italian Renaissance: Humanism, Historians, and Latin's Legacy. Baltimore: Johns Hopkins University Press. 2004 ISBN 978-0-8018-8384-2
Davies, Norman. Europe: A History. Oxford: Oxford University Press, 1996, ISBN 0-19-820171-0
Erasmus, Desiderius. "The Epicurean". In Colloquies.
Garin, Eugenio. Science and Civic Life in the Italian Renaissance. New York: Doubleday, 1969.
Garin, Eugenio. Italian Humanism: Philosophy and Civic Life in the Renaissance. Basil Blackwell, 1965.
Grafton, Anthony. Bring Out Your Dead: The Past as Revelation. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2004 ISBN 0674015975
Grafton, Anthony. Worlds Made By Words: Scholarship and Community in the Modern West. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2009 ISBN 0674032578
Hale, John. A Concise Encyclopaedia of the Italian Renaissance. Oxford University Press, 1981, ISBN 0500233330.
Kreis, Steven. "Renaissance Humanism"
Kristeller, Paul Oskar. Renaissance Thought and Its Sources. New York: Columbia University Press, 1979 ISBN 978-0231045131
Pico della Mirandola, Giovanni. Oration on the Dignity of Man. In Cassirer, Kristeller, and Randall, eds. Renaissance Philosophy of Man. Chicago: University of Chicago Press, 1969.
Catholic Encyclopedia article
Trinkaus, Charles (1973). "Renaissance Idea of the Dignity of Man".  ใน Wiener, Philip P (บ.ก.). Dictionary of the History of Ideas. ISBN 0684132931. สืบค้นเมื่อ 2009-12-02.
Skinner, Quentin. Renaissance Virtues: Visions of Politics: Volume II. Cambridge University Press, [2002] 2007.
McManus, Stuart M. "Byzantines in the Florentine polis: Ideology, Statecraft and ritual during the Council of Florence". Journal of the Oxford University History Society, 6 (Michaelmas 2008/Hilary 2009).
Melchert, Norman (2002). The Great Conversation: A Historical Introduction to Philosophy. McGraw Hill. ISBN 0-19-517510-7.
Plumb, J.H. ed.: The Italian Renaissance 1961, American Heritage, New York, ISBN 0-618-12738-0 (page refs from 1978 UK Penguin edn).
"Renaissance Humanism" in the Dictionary of the History of ideas
Symonds, John Addington.The Renaissance in Italy. Seven Volumes. 1875-1886.
Wind, Edgar. Pagan Mysteries in the Renaissance. W.W. Norton, 1969.
Rossellini, Roberto. The Age of the Medici: Part 1, Cosimo de' Medici; Part 2, Alberti 1973. (film) Criterion Collection.
ชาวตุรกี

ระวังสับสนกับ กลุ่มชนเตอร์กิก
| Türkler |
| --- | --- |
แผนที่ชาวตุรกีทั่วโลก
ประชากรทั้งหมด
ป. 80 ล้านคน
ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ
 ตุรกี  60,000,000–65,000,000    นอร์เทิร์นไซปรัส  315,000
ชาวตุรกีพลัดถิ่นสมัยใหม่::  
 เยอรมนี: 3,000,000 ถึงมากกว่า 7,000,000
 เนเธอร์แลนด์: 500,000 ถึงมากกว่า 2,000,000
 ฝรั่งเศส: มากกว่า 1,000,000
 สหรัฐ: มากกว่า 1,000,000
 สหราชอาณาจักร: 500,000
 ออสเตรีย: 360,000–500,000
 เบลเยียม: 250,000–500,000
 ออสเตรเลีย: 320,000
 คาซัคสถาน: 250,000
 สวีเดน: 185,000
 รัสเซีย: 109,883–150,000
 อาเซอร์ไบจาน: 130,000
 สวิตเซอร์แลนด์: 120,000
 แคนาดา: มากกว่า 100,000
 เดนมาร์ก: 70,000–75,000
 คีร์กีซสถาน: 55,000
 อิตาลี: 50,000
 อุซเบกิสถาน: 25,000
 นอร์เวย์: 16,500
 ยูเครน: 8,844–15,000
 เติร์กเมนิสถาน: 13,000
 ฟินแลนด์: 10,000
 โปแลนด์: 5,000
 นิวซีแลนด์: 3,600–4,600
 ไอร์แลนด์: 2,000–3,000
 บราซิล: 2,000-3,000
 ลีชเทินชไตน์: 1,000
ชนกลุ่มน้อยตุรกีในตะวันออกกลาง::  
 อิรัก: 3,000,000–5,000,000
 ซีเรีย: 1,000,000–1,700,000
 ลิเบีย: 1,000,000–1,400,000
 อียิปต์: 100,000–1,500,000
 เลบานอน: 280,000
 ซาอุดีอาระเบีย: 270,000–350,000
 เยเมน: 10,000-100,000
 จอร์แดน: 50,000
ชนกลุ่มน้อยตุรกีในคาบสมุทรบอลข่าน::  
 บัลแกเรีย: 588,318–800,000
 มาซิโดเนียเหนือ: 77,959–200,000
ภาษา
ตุรกี
ศาสนา
ส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม (ทั้งปฏิบัติและไม่ปฏิบัติ), ส่วนใหญ่นับถือนิกายซุนนี รองลงมาคือแอเลวี ส่วนน้อยนับถือศาสนาคริสต์และยูดาห์ จำนวนมากไม่นับถือศาสนา
กลุ่มชาติพันธุ์ที่เกี่ยวข้อง
ชาวอาเซอร์ไบจาน, ชาวเติร์กเมน 
ชาวตุรกี หรือเรียกสั้น ๆ ว่า เติร์ก (ตุรกี: Türkler) เป็นกลุ่มชนเตอร์กิกที่มีจำนวนมากที่สุด พวกเขาพูดภาษาตุรกีในหลายสำเนียง และเป็นประชากรที่อาศัยในประเทศตุรกีกับนอร์เทิร์นไซปรัส นอกจากนี้ ยังมีชุมชนเชื้อสายเติร์กที่อาศัยอยู่ทั่วบริเวณที่เคยเป็นของจักรวรรดิออตโตมันด้วย
ชาวเติร์กอพยพจากเอเชียกลางมาตั้งถิ่นฐานที่อานาโตเลียในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ผ่านการพิชิตของจักรวรรดิเซลจุค นั่นถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงในภูมิภาคนี้ จากภูมิภาคที่ส่วนใหญ่พูดภาษากรีกหลังถูกแผลงเป็นกรีก ให้กลายเป็นมุสลิมเติร์ก จักรวรรดิออตโตมันครอบครองพื้นที่ส่วนใหญ่ของคาบสมุทรบอลข่าน, คอเคซัสใต้, ตะวันออกกลาง (ไม่รวมอิหร่าน ถึงแม้ว่าจะควบคุมบางส่วนก็ตาม) และแอฟริกาเหนือมาหลายศตวรรษจนกระทั่งสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง หลังสงครามประกาศอิสรภาพตุรกี ทำให้จักรวรรดิออตโตมันสิ้นสุดลงในวันที่ 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 และประกาศเป็นสาธารณรัฐตุรกีในวันที่ 29 ตุลาคม ค.ศ. 1923
รัฐธรรมนูญตุรกีมาตราที่ 66 ระบุ "ชาวเติร์ก" เป็น: "ใครก็ตามที่มีพันธะกับรัฐตุรกีผ่านการผูกสัญชาติ"
คำอธิบายทางกฎหมายของ "ชาวเติร์ก" ในฐานะพลเมืองตุรกีมีความแตกต่างจากคำอธิบายทางชาติพันธุ์ โดยประชากรชาวตุรกีส่วนใหญ่ (ประมาณร้อยละ 70-75) มีเชื้อสายเติร์ก และประชากรชาวเติร์กจำนวนมากเป็นมุสลิม
อ่านเพิ่ม

Cezayir Ülke Raporu 2008, Algeria Embassy Trade Consultancy, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 29 September 2013.
"Community Profile: Kosovo Turks", Kosovo Communities Profile 2010, Organization for Security and Co-operation in Europe, 8 February 2011.
"COMUNICAT DE PRESĂ – privind rezultatele provizorii ale Recensământului Populaţiei şi Locuinţelor – 2011" [PRESS RELEASE – on the provisional results of the Population and Housing Census – 2011] (PDF) (Press release) (ภาษาโรมาเนีย). Romania: Central Commission for the Census of Population and Housing. February 2, 2012. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2019-08-02. สืบค้นเมื่อ 2022-02-09.
Cyprus: Bridging the Property Divide (Report). Europe Report N°210. International Crisis Group. 9 December 2010. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 3 November 2011.
Turkey and the Iraqi Kurds: Conflict or Cooperation? (Report). Middle East Report N°81. International Crisis Group. 13 November 2008. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 12 January 2011.
Population by ethnic groups, regions, counties and areas (PDF), Romania: National Institute of Statistics, 2002
The Report: Algeria 2008, Oxford Business Group, 2008, ISBN 978-1-902339-09-2.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ชาวตุรกี
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST 
ประจำชาติ:  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย
สินค้ากิฟเฟน

ในทางเศรษฐศาสตร์ สินค้ากิฟเฟน (อังกฤษ: Giffen good) เป็นสินค้าที่ปริมาณความต้องการซื้อสูงขึ้นเมื่อราคาสินค้านั้นสูงขึ้นและปัจจัยอื่นคงที่ สินค้ากิฟเฟนมีลักษณะขัดกับกฎอุปสงค์ที่ระบุว่า เมื่อราคาสินค้าสูงขึ้น ความต้องการซื้อสินค้าชนิดนั้นจะลดลง
ในทฤษฎีเศรษฐศาสตร์จุลภาค สินค้ากิฟเฟน เป็นสินค้าด้อยที่มีผลกระทบจากราคาสูง กล่าวคือ การที่สินค้าชนิดหนึ่งราคาสูงขึ้น มีผลทำให้ผู้บริโภคมีกำลังซื้อโดยรวมน้อยลง ทำให้ผู้บริโภคจำเป็นต้องหันไปซื้อสินค้าด้อยมากขึ้นอีก คำอธิบายเรื่องสินค้ากิฟเฟนมักยกตัวอย่างอุปสงค์ของมันฝรั่งในช่วงภาวะขาดแคลนอาหารในไอร์แลนด์ มันฝรั่งเป็นอาหารราคาถูกที่ทำให้อิ่มท้องได้ หากราคามันฝรั่งต่ำลง ผู้บริโภคจะสามารถซื้ออาหารชนิดอื่นมาบริโภคด้วยมากขึ้น ทำให้ความต้องการซื้อมันฝรั่งลดลง สวนทางกับกฎอุปสงค์ อย่างไรก็ตาม งานวิจัยในระยะหลังได้สรุปว่า ข้อสังเกตว่ามันฝรั่งเป็นสินค้ากิฟเฟนในช่วงอาหารขาดแคลนในไอร์แลนด์ ไม่เป็นความจริง ทฤษฎีของสินค้ากิฟเฟน แตกต่างจากสินค้าสำหรับการบริโภคเพื่อโอ้อวดหรือสินค้าเวเบล็น ที่อธิบายพฤติกรรมการซื้อสินค้าราคาแพงเพื่อโอ้อวดฐานะทางเศรษฐกิจ
สิ่งหลุดอุดหลอดเลือด

| สิ่งหลุดอุดหลอดเลือด embolus |
| --- | --- |
เซลล์เนื้องอกหลุดอุดหลอดเลือดแดงสู่ปอด
บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก
ICD-10: I74, I82, O88, T79.0-T79.1
ICD-9: 444.9
DiseasesDB: 18165
MeSH: D004617
ภาพวาดสิ่งหลุดอุดหลอดเลือดจากลิ่มเลือดที่หลุดออกมา
สิ่งหลุดอุดหลอดเลือด (embolus, /ˈɛmbələs/; พหูพจน์ emboli; จากภาษากรีก: ἔμβολος "ลิ่ม", "ปลั๊ก")  เป็นมวลที่เดินทางผ่านกระแสเลือดและสามารถอุดตันกลุ่มเส้นเลือดฝอย (สร้างให้เกิดเส้นเลือดใหญ่อุดตัน) ในตำแหน่งที่ไกลจากจุดกำเนิดได้ สิ่งนี้มีหลายชนิด เช่น ลิ่มเลือด คราบคอเลสเตอรอล ก้อนไขมัน ฟองอากาศ หรือสิ่งแปลกปลอมอื่น ๆ
ในทางตรงกันข้าม การอุดกั้นที่พัฒนาขึ้นเฉพาะที่ไม่ได้เกิดจากการไหลเวียน แต่เกิดจากการบาดเจ็บของหลอดเลือด หรือพยาธิสภาพของเนื้อเยื่อบุผิวและการอักเสบของหลอดเลือด เช่น ตะกรันท่อเลือดแดง (atheromata) และลิ่มเลือดในหลอดเลือด (thrombi) อย่างไรก็ตาม หากลิ่มเลือดแตกตัวจากแหล่งกำเนิดก็จะกลายเป็นสิ่งอุดหลอดเลือด และหากไม่สลายตัวในระหว่างการขนส่งอาจทำให้เกิดภาวะสิ่งหลุดอุดหลอดเลือด (embolism)
คำว่า embolus ถูกใช้ขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2391 (ค.ศ. 1848) โดยรูดอล์ฟ เฟียร์ชอว์ (Rudolf Virchow)
ดูเพิ่ม

Paradoxical embolism [en]
สิ่งหลุดอุดหลอดเลือดของปอด
สตาร์ วอร์ส ไตรภาคต้น

| สตาร์ วอร์ส ไตรภาคต้น |
| --- | --- |
  โลโก้ สตาร์ วอร์ส ไตรภาคต้น
กำกับ:   จอร์จ ลูคัส 
บทภาพยนตร์:   จอร์จ ลูคัส  โจนาธาน เฮลส์ (2) 
อำนวยการสร้าง:   จอร์จ ลูคัส  ริก แม็คคาลัม 
นักแสดงนำ:   เลียม นีสัน (1)  ยวน แม็คเกรเกอร์  นาตาลี พอร์ตแมน  เจค ลอยด์ (1)  เอียน แมกเดอร์มิด  แอนโทนี แดเนียลส์  เคนนี เบเกอร์  เพอร์นิลลา ออกัสต์ (1, 2)  แฟรงค์ ออซ  เฮย์เดน คริสเตนเซน (2, 3)  ซามูเอล แอล. แจ็กสัน  คริสโตเฟอร์ ลี (2, 3) 
กำกับภาพ:   เดวิด เทตเทอร์ซอลล์ 
ตัดต่อ:   เบน เบิร์ตต์  พอล มาร์ติน สมิธ (1)  โรเจอร์ บาร์ตัน (3) 
ดนตรีประกอบ: จอห์น วิลเลียมส์
บริษัทผู้สร้าง:   ลูคัสฟิล์ม  
ผู้จัดจำหน่าย: 1999–2019: ทเวนตีท์เซนจูรีฟอกซ์ ตั้งแต่ 2019: วอลต์ดิสนีย์สตูดิโอส์โมชันพิกเชอส์
วันฉาย:   19 พฤษภาคม ค.ศ. 1999 (1999-05-19) (ภัยซ่อนเร้น)  16 พฤษภาคม ค.ศ. 2002 (2002-05-16) (กองทัพโคลนส์จู่โจม)  19 พฤษภาคม ค.ศ. 2005 (2005-05-19) (ซิธชำระแค้น) 
ประเทศ: สหรัฐ
ภาษา: อังกฤษ
ทุนสร้าง: 343 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (เฉพาะเอพพิโซด 1, 2, 3)
ทำเงิน: 2.526 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (เฉพาะเอพพิโซด 1, 2, 3)
สตาร์ วอร์ส ไตรภาคต้น (อังกฤษ: Star Wars prequel trilogy) เป็นภาพยนตร์ไตรภาคชุดที่สองของแฟรนไชส์ สตาร์ วอร์ส กำกับและเขียนบทโดย จอร์จ ลูคัส สร้างโดยลูคัสฟิล์มและจัดจำหน่ายโดยทเวนตีท์เซนจูรีฟอกซ์ ภาพยนตร์ในไตรภาคชุดนี้ฉายระหว่างปี ค.ศ. 1999 ถึง 2005 และเล่าเรื่องราวก่อนเหตุการณ์ใน สตาร์ วอร์ส ไตรภาคเดิม (1977–83) ประกอบด้วย เอพพิโซด 1 ภัยซ่อนเร้น (1999), เอพพิโซด 2 กองทัพโคลนส์จู่โจม (2002) และ เอพพิโซด 3 ซิธชำระแค้น (2005) ภาพยนตร์ไตรภาคชุดนี้เป็นไตรภาคที่สองใน มหากาพย์สกายวอร์คเกอร์ ในแง่ของการฉาย แต่มีเรื่องราวอยู่ในอันดับแรกสุด
ภาพยนตร์ไตรภาคชุดนี้เล่าเรื่องราวการฝึกฝนเป็นเจไดของ อนาคิน สกายวอล์คเกอร์ ชายหนุ่มผู้มีพลังแรงกล้า (พ่อของ ลุค สกายวอล์คเกอร์และเลอา ออร์กานา ตัวละครหลักในไตรภาคเดิม) โดยอาจารย์ของเขา โอบีวัน เคโนบีและโยดา ต่อมาอนาคินเข้าสู่ด้านมืดของพลังแล้วกลายเป็น ดาร์ธ เวเดอร์ นอกจากนี้ยังเล่าเรื่องราวการทุจริตในสาธารณรัฐกาแลกติก, การทำลายล้างเจได และการขึ้นสู่อำนาจของจักรวรรดิกาแลกติก ภายใต้ซิธลอร์ด ดาร์ธ ซิเดียส ภาพยนตร์สองเรื่องแรกได้รับคำวิจารณ์ที่หลากหลาย ขณะที่เรื่องที่สามได้รับคำวิจารณ์ในเชิงบวก
เบื้องหลัง

แกรี เคิร์ตซ์ ผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ชุดไตรภาคเดิม กล่าวว่า แผนคร่าว ๆ ของไตรภาคต้นได้มีการพัฒนาในช่วงระหว่างการร่างภาพยนตร์ดั้งเดิมสองเรื่องแรก เมื่อปี ค.ศ. 1980 ลูคัสยืนยันว่าเขามีเนื้อเรื่องสำหรับภาพยนตร์เก้าเรื่องอยู่แล้ว แต่เขาตัดสินใจยกเลิกภาพยนตร์ภาคต่อในปี ค.ศ. 1981 เนื่องจากความเครียดในการถ่ายทำไตรภาคเดิมและแรงกดดันจากภรรยาของเขาที่ต้องการความสงบ อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีเริ่มมีความก้าวหน้ามากขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1980 และช่วงต้นทศวรรษ 1990 รวมไปถึงการสร้างภาพจากคอมพิวเตอร์ (ซีจีไอ) ดลใจให้ลูคัสพิจารณาว่าเขาอาจจะกลับไปทบทวนมหากาพย์ของเขาอีกครั้ง เมื่อปี ค.ศ. 1989 ลูคัสกล่าวว่าภาพยนตร์ในไตรภาคต้นนั้นจะ "แพงอย่างไม่น่าเชื่อ" หลังเขาได้ดูตัวอย่างซีจีไอเบื้องต้น สร้างโดย อินดัสเทรียลไลต์แอนด์แมจิก ให้กับภาพยนตร์ จูราสสิค พาร์ค กำเนิดใหม่ไดโนเสาร์ ลูคัสกล่าวว่า:
เราทดสอบให้กับสตีเวน สปีลเบิร์ก และเมื่อเรานำมันขึ้นบนจอภาพ ผมก็น้ำตาคลอ มันเป็นเหมือนช่วงเวลาหนึ่งในประวัติศาสตร์ เหมือนการประดิษฐ์หลอดไฟหรือการคุยผ่านโทรศัพท์ครั้งแรก ช่องว่างสำคัญถูกข้ามไปแล้วและสิ่งต่าง ๆ จะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป
เมื่อปี ค.ศ. 1992 เขาบอกว่าเขามีแผนที่จะสร้างไตรภาคต้นในนิตยสาร ลูคัสฟิล์มแฟนคลับ และประกาศเรื่องนี้ในนิตยสาร วาไรตี ช่วงปลายปี ค.ศ. 1993 ผู้อำนวยการสร้าง ริก แม็คคาลัม ติดต่อ แฟรงก์ แดราบอนต์ ซึ่งเคยทำงานเขียนบทให้กับ เดอะยังอินเดียนา โจนส์ครอนิเคิลส์ และ มิตรภาพ ความหวัง ความรุนแรง เพื่อทำหน้าที่เขียนบทให้กับภาพยนตร์ชุดไตรภาคนี้ เขาได้รับการพิจารณา จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1995 เมื่อเวลาผ่านไป ลูคัสเขียนบทภาพยนตร์ด้วยตนเอง ก่อนลูคัสเลือกที่จะกำกับไตรภาคต้น ผู้กำกับ สตาร์ วอร์ส 3: ชัยชนะของเจได ริชาร์ด มาร์ควานด์ แสดงความสนใจต้องการที่จะกำกับหนึ่งในภาพยนตร์ไตรภาคต้น แต่เขาเสียชีวิตไปเสียก่อนเมื่อปี ค.ศ. 1987 ความนิยมของแฟรนไชส์มีมายาวนานด้วยสื่อจากจักรวาลขยายของ สตาร์ วอร์ส ทำให้ยังมีจำนวนผู้ชมอยู่เป็นจำนวนมาก มีการฉายใหม่ของภาพยนตร์ไตรภาคเดิมเมื่อปี ค.ศ. 1997 ได้มีการ "ปรับปรุง" ภาพยนตร์อายุยี่สิบปีด้วยการใส่ซีจีไอเพื่อให้จินตนาการถึงไตรภาคใหม่
ภาพยนตร์

สตาร์ วอร์ส เอพพิโซด 1: ภัยซ่อนเร้น ฉายเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม ค.ศ. 1999 เล่าเรื่องราวของเหล่าเจไดได้พบกับ อนาคิน สกายวอล์คเกอร์ วัยเด็ก และการคอรัปชั่นภายในวุฒิสภากาแลกติกโดย พัลพาทีน (ดาร์ธ ซิเดียส) สตาร์ วอร์ส เอพพิโซด 2: กองทัพโคลนส์จู่โจม ฉายเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม ค.ศ. 2002 เล่าเรื่องราว 10 ปีหลังเหตุการณ์ในเอพพิโซด 1 อนาคินเป็นศิษย์ของโอบีวัน เคโนบีและเขามีความรักต้องห้ามกับแพดเม่ ขณะเดียวกันสงครามโคลนก็ได้เริ่มต้นขึ้น สตาร์ วอร์ส เอพพิโซด 3: ซิธชำระแค้น ฉายเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม ค.ศ. 2005 เป็นภาพยนตร์เรื่องแรกในแฟรนไชส์ที่ได้เรตติง PG-13 เล่าเรื่องราวของอนาคินเข้าสู่ด้านมืดของพลังและกลายเป็น ดาร์ธ เวเดอร์
| ภาพยนตร์ | วันฉาย | ผู้กำกับ | ผู้เขียนบทภาพยนตร์ | เนื้อเรื่องโดย | ผู้อำนวยการสร้าง | ผู้จัดจำหน่าย |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| สตาร์ วอร์ส เอพพิโซด 1 ภัยซ่อนเร้น | 19 พฤษภาคม ค.ศ. 1999 (1999-05-19) | จอร์จ ลูคัส | จอร์จ ลูคัส | จอร์จ ลูคัส | ริก แม็คคาลัม | ทเวนตีท์เซนจูรีฟอกซ์ (ช่วงแรก) วอลต์ดิสนีย์สตูดิโอส์โมชันพิกเชอส์ |
| สตาร์ วอร์ส เอพพิโซด 2 กองทัพโคลนส์จู่โจม | 16 พฤษภาคม ค.ศ. 2002 (2002-05-16) | จอร์จ ลูคัส | จอร์จ ลูคัสและโจนาธาน เฮลส์ | จอร์จ ลูคัส | ริก แม็คคาลัม | ทเวนตีท์เซนจูรีฟอกซ์ (ช่วงแรก) วอลต์ดิสนีย์สตูดิโอส์โมชันพิกเชอส์ |
| สตาร์ วอร์ส เอพพิโซด 3 ซิธชำระแค้น | 19 พฤษภาคม ค.ศ. 2005 (2005-05-19) | จอร์จ ลูคัส | จอร์จ ลูคัส | จอร์จ ลูคัส | ริก แม็คคาลัม | ทเวนตีท์เซนจูรีฟอกซ์ (ช่วงแรก) วอลต์ดิสนีย์สตูดิโอส์โมชันพิกเชอส์ |