stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จักรพรรดิฮั่นชุ่น

| จักรพรรดิฮั่นชุ่น   漢順帝 |
| --- | --- |
จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก
จักรพรรดิจีน
ครองราชย์: ค.ศ. 125-144
ก่อนหน้า: หลิว อี้
ถัดไป: ฮั่นชง

ประสูติ: ค.ศ. 115 หลิวเป่า
สวรรคต: ค.ศ. 144
พระราชบุตร: จักรพรรดิฮั่นชง
ราชวงศ์: ฮั่น
พระราชบิดา: จักรพรรดิฮั่นอัน
ฮั่นชุ่น (จีนตัวย่อ: 汉顺帝; จีนตัวเต็ม: 漢順帝; พินอิน: Hàn Shùn Dì; เวด-ไจลส์: Han Shun-ti; ค.ศ. 115–144) ชื่อตัวว่า หลิว เป่า (劉保) เป็นจักรพรรดิจีนในสมัยราชวงศ์ฮั่น อยู่ในสมบัติตั้งแต่ ค.ศ. 125 ถึง 144
หลิว เป่า เป็นโอรสองค์เดียวของพระเจ้าฮั่นอัน เมื่อพระเจ้าฮั่นอันสวรรคตใน ค.ศ. 125 หลิว เป่า จะต้องสืบสมบัติต่อมา พระนางหยัน จี (閻姬) อัครมเหสีพระเจ้าฮั่นอัน ประสงค์จะได้มาซึ่งอำนาจทางการเมือง จึงบีบให้หลิว เป่า ยกบัลลังก์ให้แก่หลิว อี้ หลิว อี้ ก็ขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดินองค์ใหม่ต่อจากพระเจ้าฮั่นอัน แต่หลิว อี้ อยู่ในสมบัติเพียงเจ็ดเดือนก็ป่วยตาย เหล่าขันทีซึ่งภักดีต่อหลิว เป่า จึงยึดอำนาจจากพระนางหยัน จี แล้วยกหลิว เป่า ขึ้นเป็นกษัตริย์องค์ใหม่ ขณะนั้น หลิว เป่า อายุสิบชันษา
ราษฎรมุ่งหวังว่า หลิว เป่า จะเป็นผู้ปกครองที่ดี เพราะพระเจ้าฮั่นอันปกครองอย่างโฉดเขลามานานแล้ว แต่หลิว เป่า ก็ไร้ความสามารถเหมือนบิดา เหลียง ชาง (梁商) บิดาของนางเหลียง น่า (梁妠) มเหสีของหลิว เป่า จึงเข้าครอบงำราชการบ้านเมือง พอเหลียง ชาง ตาย เหลียง จี้ (梁冀) ลูกชายของเหลียง ชาง และพี่ชายของนางเหลียง น่า ก็สืบอำนาจต่อ ทั้งเหลียง ชาง และเหลียง จี้ เป็นคนชั่วช้าฉ้อฉล ราชวงศ์ฮั่นจึงเริ่มเสื่อมโทรม
หลิว เป่า ครองสมบัติมาได้สิบเก้าปี ก็สิ้นพระชนม์เมื่ออายุได้สามสิบ หลิว ปิ่ง (劉炳) บุตรของหลิว เป่า ได้เป็นกษัตริย์องค์ถัดมา
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิฮั่นชุ่น |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| หลิว อี้ |  | จักรพรรดิจีน  (ค.ศ. 125-144) |  | จักรพรรดิฮั่นชงตี้ |
| ด ค กจักรพรรดิราชวงศ์ฮั่น |
| --- | --- | --- |
ราชวงศ์ฮั่น
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก |  เกาจู่  ฮุ่ย  จักรพรรดินีลฺหวี่ เฉียนเฉ่า  โฮ่วเฉ่า  เหวิน  จิง  อู่  เจา  หลิว เฮ่อ  เซฺวียน  ยฺเหวียน  เฉิง  ไอ  ผิง  หรูจึ  | 漢 |
| (ราชวงศ์ซิน) |  (หวัง หมั่ง)  | 漢 |
| กบฏลู่หลินและกบฏคิ้วแดง |  เกิงฉื่อ  หลิว เผินจึ  | 漢 |
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก |  กวังอู่  หมิง  จาง  เหอ  ชาง  อัน  เป่ย์เซียงโหว  ชุน  ฉง  จื้อ  หฺวัน  หลิง (เลนเต้)  หลิว เปี้ยน (หองจูเปียน)  เซี่ยน (เหี้ยนเต้)  | 漢 |
เซี่ย → ชาง → โจว → ฉิน → ฮั่น → สามก๊ก → จิ้น / สิบหกรัฐ → เหนือ / ใต้ → สุย → ถัง → สิบรัฐ → เหลียว / ซ่ง / เซี่ยตะวันตก / จิน → หยวน → หมิง → ชิง → สาธารณรัฐจีน / สาธารณรัฐประชาชนจีน
จักรพรรดิฮั่นกวังอู่

จักรพรรดิฮั่นกวังอู่ ตามสำเนียงกลาง หรือ ฮั่นกองบู๊ ตามสำเนียงฮกเกี้ยน (จีน: 汉光武帝; พินอิน: Hàn Guāngwǔ Dì; 15 มกราคม ปีที่ 5 ก่อนคริสตกาล – 29 มีนาคม 57) พระนามเดิมว่า หลิว ซิ่ว (劉秀) ปฐมจักรพรรดิในราชวงศ์ฮั่นตะวันออก
องค์ชายหลิว ซิ่ว เป็นพระโอรสขององค์ชายหลิว ชิน (劉欽) เจ้าเมืองตุ้นใต้ (南頓令) หวัง หมั่ง (王莽) ขุนนางราชวงศ์ฮั่นตะวันตกเข้ายึดอำนาจและตั้งตัวเป็นจักรพรรดิสถาปนาราชวงศ์ซิน องค์ชาย หลิว ซิ่ว ซึ่งมีเชื้อฮั่นจึงซ่องสุมกำลังมาแย่งชิงแผ่นดินคืนและปราบปรามคู่แข่งจนสิ้นองค์ชาย หลิว ซิ่ว รวมบ้านเมืองสำเร็จในปี 36 พระองค์สถาปนาราชวงศ์ฮั่นขึ้นใหม่สถาปนาตนเป็นจักรพรรดิราชวงศ์ฮั่นแล้วตั้งเมืองลั่วหยางเป็นราชธานี นักประวัติศาสตร์จึงเรียกราชวงศ์ฮั่นก่อนถูกราชวงศ์ซินคั่นว่า ราชวงศ์ฮั่นตะวันตกและเรียกราชวงศ์ฮั่นที่ตั้งขึ้นอีกครั้งนี้ว่า ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก
จักรพรรดิฮั่นกวังสวรรคตในปี ค.ศ. 57 องค์ชายหลิว หยาง (劉陽) โอรสของพระองค์จึงขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ถัดมา
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิฮั่นกวังอู่ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จักรพรรดิฮั่นเกิงสือตี้ ฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่น |  | จักรพรรดิจีน  (36–57) |  | จักรพรรดิฮั่นหมิงตี้ |
| ด ค กจักรพรรดิราชวงศ์ฮั่น |
| --- | --- | --- |
ราชวงศ์ฮั่น
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก |  เกาจู่  ฮุ่ย  จักรพรรดินีลฺหวี่ เฉียนเฉ่า  โฮ่วเฉ่า  เหวิน  จิง  อู่  เจา  หลิว เฮ่อ  เซฺวียน  ยฺเหวียน  เฉิง  ไอ  ผิง  หรูจึ  | 漢 |
| (ราชวงศ์ซิน) |  (หวัง หมั่ง)  | 漢 |
| กบฏลู่หลินและกบฏคิ้วแดง |  เกิงฉื่อ  หลิว เผินจึ  | 漢 |
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก |  กวังอู่  หมิง  จาง  เหอ  ชาง  อัน  เป่ย์เซียงโหว  ชุน  ฉง  จื้อ  หฺวัน  หลิง (เลนเต้)  หลิว เปี้ยน (หองจูเปียน)  เซี่ยน (เหี้ยนเต้)  | 漢 |
เซี่ย → ชาง → โจว → ฉิน → ฮั่น → สามก๊ก → จิ้น / สิบหกรัฐ → เหนือ / ใต้ → สุย → ถัง → สิบรัฐ → เหลียว / ซ่ง / เซี่ยตะวันตก / จิน → หยวน → หมิง → ชิง → สาธารณรัฐจีน / สาธารณรัฐประชาชนจีน
จักรพรรดิฮั่นยฺเหวียน

ฮั่นยฺเหวียน (จีน: 汉元帝; พินอิน: Hàn Yuán Dì; 75–8 กรกฎาคม 33 ปีก่อนคริสตกาล) เป็น จักรพรรดิ แห่ง ราชวงศ์ฮั่น พระองค์ครองราชย์ตั้งแต่ 48 ปีก่อนคริสตกาล ถึง 33 ปีก่อนคริสตกาล จักรพรรดิฮั่นยฺเหวียนส่งเสริม ลัทธิขงจื๊อ เป็นลัทธิประจำชาติของจีน พระองค์แต่งตั้งสาวก ขงจื๊อ ให้ดำรงตำแหน่งสำคัญในราชสำนัก
พร้อม ๆ กับที่พระองค์เสริมความแข็งแกร่งให้กับตำแหน่งของ ลัทธิขงจื๊อ เป็นคตินิยมอย่างเป็นทางการ สภาพของจักรวรรดิค่อย ๆ เสื่อมลงเนื่องจากความลังเลของพระองค์
จักรพรรดิฮั่นผิง

สมเด็จพระจักรพรรดิผิงแห่งราชวงศ์ฮั่น หรือ ฮั่นผิงตี้ (9 ปีก่อน ค.ศ. – 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 6) พระนามเดิมว่า หลิว จือซือ และภายหลัง หลิว ค่าน เป็นพระโอรสใน หลิวซิง องค์ชายแห่งจงซาน (中山孝王) ซึ่งเป็นพระราชโอรสองค์เล็กในจักรพรรดิฮั่นหยวนตี้ เมื่อจักรพรรดิฮั่นอายสวรรคตเมื่อ 1 ปีก่อน ค.ศ. (พ.ศ. 542) ตอนนั้นหลิวคันพระชนม์เพียง 9 พรรรษาและได้ขึ้นครองราชย์แทนพระญาติเป็นจักรพรรดิฮั่นผิง
แต่เนื่องจากยังทรงพระเยาว์ จึงต้องให้หวัง หมั่งและหวังไทเฮาเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ครองราชย์ได้เพียง 6 ปีก็สวรรคตเมื่อ ค.ศ. 6 (พ.ศ. 549) และหวัง หมั่งได้ยกหรูจึอิงพระญาติอีกองค์หนึ่งขึ้นครองราชย์แทน
จักรพรรดิฮั่นจาง

| จักรพรรดิฮั่นจาง   漢章帝 |
| --- | --- |
จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก

จักรพรรดิจีน
ครองราชย์: 5 กันยายน 75 — 9 เมษายน 88
ก่อนหน้า: ฮั่นหมิง
ถัดไป: ฮั่นเหอ

ประสูติ: ค.ศ. 57
สวรรคต: 9 เมษายน ค.ศ. 88
ราชวงศ์: ฮั่น
พระราชบิดา: จักรพรรดิฮั่นหมิง
สมเด็จพระจักรพรรดิจางแห่งราชวงศ์ฮั่น หรือ จักรพรรดิฮั่นจาง (จีน: 汉章皇帝, 57 - 9 เมษายน 88) มีพระนามเดิมว่า องค์รัชทายาทหลิวต้า ประสูติเมื่อ ค.ศ. 57 (พ.ศ. 600) ปีเดียวกับที่พระอัยกา (จักรพรรดิฮั่นกวังอู่) สวรรคตและพระราชบิดา (จักรพรรดิฮั่นหมิง) เสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อพระราชบิดาสวรรคตในปี ค.ศ. 75 (พ.ศ. 618) องค์ชายหลิวต้า รัชทายาทจึงเสด็จขึ้นครองราชย์เป็น จักรพรรดิฮั่นจาง จักรพรรดิองค์ที่ 3 แห่ง ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เมื่อพระชนม์เพียง 18 พรรษา
พระองค์สืบสานพระปณิธานในการปกครองของพระอัยกาและพระราชบิดาจนทำให้บ้านเมืองเฟื่องฟูสูงสุดจนคนเรียกยุคนี้ว่า "ยุคการปกครองหมิง-จาง"
สวรรคตเมื่อ ค.ศ. 88 (พ.ศ. 31) องค์ชายหลิวจ้าวจึงขึ้นเสด็จขึ้นครองราชย์เป็น จักรพรรดิฮั่นเหอ
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิฮั่นจาง |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จักรพรรดิฮั่นหมิงตี้ |  | จักรพรรดิจีน  (พ.ศ. 618 - พ.ศ. 631) |  | จักรพรรดิฮั่นเหอตี้ |
| ด ค กจักรพรรดิราชวงศ์ฮั่น |
| --- | --- | --- |
ราชวงศ์ฮั่น
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก |  เกาจู่  ฮุ่ย  จักรพรรดินีลฺหวี่ เฉียนเฉ่า  โฮ่วเฉ่า  เหวิน  จิง  อู่  เจา  หลิว เฮ่อ  เซฺวียน  ยฺเหวียน  เฉิง  ไอ  ผิง  หรูจึ  | 漢 |
| (ราชวงศ์ซิน) |  (หวัง หมั่ง)  | 漢 |
| กบฏลู่หลินและกบฏคิ้วแดง |  เกิงฉื่อ  หลิว เผินจึ  | 漢 |
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก |  กวังอู่  หมิง  จาง  เหอ  ชาง  อัน  เป่ย์เซียงโหว  ชุน  ฉง  จื้อ  หฺวัน  หลิง (เลนเต้)  หลิว เปี้ยน (หองจูเปียน)  เซี่ยน (เหี้ยนเต้)  | 漢 |
เซี่ย → ชาง → โจว → ฉิน → ฮั่น → สามก๊ก → จิ้น / สิบหกรัฐ → เหนือ / ใต้ → สุย → ถัง → สิบรัฐ → เหลียว / ซ่ง / เซี่ยตะวันตก / จิน → หยวน → หมิง → ชิง → สาธารณรัฐจีน / สาธารณรัฐประชาชนจีน
จักรพรรดิฮั่นชง

| จักรพรรดิฮั่นชง  漢冲帝 |
| --- | --- |
จักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก
จักรพรรดิจีน
ครองราชย์: ค.ศ. 144–145
ก่อนหน้า: ฮั่นชุน
ถัดไป: ฮั่นจื่อ

ประสูติ: ค.ศ. 143 หลิว ปิ่ง
สวรรคต: ค.ศ. 145
ราชวงศ์: ฮั่น
พระราชบิดา: จักรพรรดิฮั่นชุนตี้
ฮั่นชง (จีน: 漢冲帝; พินอิน: Hàn Chōng Dì; เวด-ไจลส์: Han Ch'ung-ti; 143–145) ชื่อตัวว่า หลิว ปิ่ง (劉炳) เป็นพระเจ้าแผ่นดินจีนในราชวงศ์ฮั่น
หลิว ปิ่ง เป็นโอรสองค์เดียวของพระเจ้าฮั่นชุ่น เมื่อพระเจ้าฮั่นชุ่นสิ้นพระชนม์ หลิว ปิ่ง ก็สืบสันตติวงศ์ต่อ ขณะนั้น หลิว ปิ่ง มีอายุเพียงหนึ่งปี นางเหลียง น่า (梁妠) มารดาของหลิว ปิ่ง และเหลียง จี้ (梁冀) พี่ชายของนางเหลียง น่า จึงเข้าครอบงำราชการบ้านเมืองทั้งปวง นางเหลียง น่า มีใจซื่อสัตย์ต่อแผ่นดิน แต่เหลียง จี้ ตรงกันข้าม ราษฎรจึงเดือดร้อนแสนเข็ญ
ครั้นปี 145 หลิว ปิ่ง วายชนม์โดยไม่ปรากฏเหตุ อายุได้สามปี นางเหลียง น่า จึงยกหลิว จวั่น (劉纘) ญาติของหลิว ปิ่ง ขึ้นเป็นกษัตริย์องค์ถัดมา
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิฮั่นชง |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จักรพรรดิฮั่นชุนตี้ |  | จักรพรรดิจีน  (ค.ศ. 144–145) |  | จักรพรรดิฮั่นจื่อตี้ |
| ด ค กจักรพรรดิราชวงศ์ฮั่น |
| --- | --- | --- |
ราชวงศ์ฮั่น
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก |  เกาจู่  ฮุ่ย  จักรพรรดินีลฺหวี่ เฉียนเฉ่า  โฮ่วเฉ่า  เหวิน  จิง  อู่  เจา  หลิว เฮ่อ  เซฺวียน  ยฺเหวียน  เฉิง  ไอ  ผิง  หรูจึ  | 漢 |
| (ราชวงศ์ซิน) |  (หวัง หมั่ง)  | 漢 |
| กบฏลู่หลินและกบฏคิ้วแดง |  เกิงฉื่อ  หลิว เผินจึ  | 漢 |
| ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก |  กวังอู่  หมิง  จาง  เหอ  ชาง  อัน  เป่ย์เซียงโหว  ชุน  ฉง  จื้อ  หฺวัน  หลิง (เลนเต้)  หลิว เปี้ยน (หองจูเปียน)  เซี่ยน (เหี้ยนเต้)  | 漢 |
เซี่ย → ชาง → โจว → ฉิน → ฮั่น → สามก๊ก → จิ้น / สิบหกรัฐ → เหนือ / ใต้ → สุย → ถัง → สิบรัฐ → เหลียว / ซ่ง / เซี่ยตะวันตก / จิน → หยวน → หมิง → ชิง → สาธารณรัฐจีน / สาธารณรัฐประชาชนจีน
จาวาสคริปต์เอนจิน

จาวาสคริปต์เอนจิน (JavaScript engine) เป็นส่วนประกอบซอฟต์แวร์ที่รันรหัสต้นทางในภาษา จาวาสคริปต์ เอนจินจาวาสคริปต์ในยุกแรกเป็นเพียงอินเทอร์พรีเตอร์ แต่เอ็นจิ้นสมัยใหม่ใช้การแปลแบบทันท่วงทีเพื่อประสิทธิภาพที่ดีขึ้น
โดยทั่วไปแล้วจาวาสคริปต์เอนจิน ได้รับการพัฒนาโดยผู้จำหน่ายเว็บเบราว์เซอร์ และเบราว์เซอร์หลัก ๆ ทุกตัวก็มีจาวาสคริปต์เอนจินแถมมาด้วย เพื่อทำงานร่วมกับ เร็นเดอริงเอนจิน ผ่าน Document Object Model
การใช้จาวาสคริปต์เอนจิน ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเบราว์เซอร์ เช่น วี8 เป็นองค์ประกอบหลักของระบบรันไทม์ Node.js และ Deno
เนื่องจากเอ็กมาสคริปต์เป็นข้อกำหนดมาตรฐานของจาวาสคริปต์ จาวาสคริปต์เอนจินจึงอาจเรียกได้ในอีกชื่อหนึ่งว่า เอ็กมาสคริปต์เอนจิน ด้วยการถือกำเนิดของ WebAssembly เอ็นจิ้นบางตัวยังสามารถรันรหัสเหล่านั้นในกระบะทรายเดียวกันกับรหัสจาวาสคริปต์ทั่วไปได้
ความเป็นมา

จาวาสคริปต์เอนจินตัวแรกถูกสร้างขึ้นโดย Brendan Eich ในปี 1995 สำหรับ เน็ตสเคป แนวิเกเตอร์ มันเป็นอินเทอร์พรีเตอร์พื้นฐานสำหรับภาษาที่ Eich คิดค้นขึ้นใหม่ (เอนจิ้นดังกล่าวได้พัฒนาเป็นเอ็นจิ้นสไปเดอร์มังกี้ (SpiderMonkey) ในเวลาต่อมา โดยสไปเดอร์มังกี้นั้นยังคงใช้ใน Firefox)
จาวาสคริปต์เอนจินสมัยใหม่ตัวแรกคือวี8ซึ่งสร้างโดยกูเกิลมาเพื่อกูเกิล โครม วี8 เปิดตัวโดยเป็นส่วนหนึ่งของกูเกิล โครม ในปี 2008 และประสิทธิภาพก็ดีกว่าเอนจินรุ่นก่อน ๆ มาก   นวัตกรรมที่สำคัญคือการแปลแบบทันท่วงทีซึ่งสามารถปรับปรุงเวลาดำเนินการได้อย่างมาก
ผู้จำหน่ายเบราว์เซอร์รายอื่น ๆ จำเป็นต้องยกเครื่องเอนจินของพวกเขาเพื่อแข่งขันในตลาดได้ Apple พัฒนาเครื่องยนต์ Nitro สำหรับเบราว์เซอร์ Safari ซึ่งมีประสิทธิภาพดีกว่ารุ่นก่อนถึง 30%  Mozilla ใช้ประโยชน์จาก Nitro บางส่วนเพื่อปรับปรุงเอ็นจินสไปเดอร์มังกี้ของตัวเอง
ตั้งแต่ปี 2017 เอ็นจินเหล่านี้ได้เพิ่มการรองรับ WebAssembly ซึ่งช่วยให้สามารถใช้ไฟล์สั่งทำการที่แปลโปรแกรมไว้ล่วงหน้าสำหรับส่วนที่ต้องการประสิทธิภาพของสคริปต์เพจได้
เอนจินที่มีชื่อเสียง

วี8 จากกูเกิลเป็นจาวาสคริปต์เอนจินที่ใช้มากที่สุด กูเกิล โครมและเบราว์เซอร์ที่ใช้โครเมียมอื่น ๆ มากมายใช้งานวี8 เช่นเดียวกับโปรแกรมประยุกต์ที่สร้างด้วย CEF, Electron หรือ เฟรมเวิร์ก อื่น ๆ ที่ฝัง Chromium การใช้งานอื่น ๆ ได้แก่ ระบบรันไทม์ Node.js และ Deno
สไปเดอร์มังกี้ได้รับการพัฒนาโดย Mozilla เพื่อใช้ใน Firefox และตัวแยกส้อมชองมัน GNOME Shell ใช้สไปเดอร์มังกี้เพื่อรองรับส่วนขยาย
JavaScriptCore เป็นเอนจินของ Apple สำหรับเบราว์เซอร์ Safari เบราว์เซอร์ที่ใช้ WebKit อื่น ๆ และระบบรันไทม์ของ Bun ก็ใช้เบราว์เซอร์นี้เช่นกัน KJS จาก KDE เป็นจุดเริ่มต้นในการพัฒนา
จักร (Chakra) เป็นเอนจินของ Internet Explorer นอกจากนี้ยังได้รับการแยกส้อมโดย Microsoft มาเพื่อใช้ในไมโครซอฟท์ เอดจ์ตัวเดิม แต่ภายหลังไมโครซอฟท์ เอดจ์ถูกสร้างขึ้นใหม่โดยใช้โครเมียมจึงใช้วี8 เป็นเอนจิน
ขนาดคลื่นพื้นผิว

มาตราขนาดคลื่นพื้นผิว ( M_{s}) เป็นหนึ่งในมาตราแสดงขนาดที่ใช้ในวิทยาแผ่นดินไหว เพื่ออธิบายขนาดของแผ่นดินไหว มาตราดังกล่าวใช้ค่าที่ได้จากการวัดคลื่นพื้นผิวเรลีย์ ซึ่งเดินทางตามชั้นบนสุดของผิวโลกเป็นหลัก ปัจจุบันมาตราดังกล่าวใช้ในสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นมาตรฐานแห่งชาติ (GB 17740-1999) ในการจัดหมวดหมู่แผ่นดินไหว
ในปี พ.ศ. 2489 เบโน กูเทนเบิร์ก กำหนดต้นแบบของมาตราขนาดคลื่นพื้นผิวซึ่งวัดขนาดและคาบของคลื่นพื้นผิวและมุมจากศูนย์กลางการสั่นสะเทือน โดยมีพื้นฐานจากมาตราขนาดท้องถิ่น (มาตราริกเตอร์,  M_{L}) เพื่อพัฒนาความละเอียดในแผ่นดินไหวที่มีขนาดใหญ่ขึ้น  ต่อมาในปี พ.ศ. 2505 วิต การนิก (Vít Kárník) ได้กำหนดสูตรสำหรับการประเมินทั่วไปของมาตราขนาดคลื่นพื้นผิว และในปี พ.ศ. 2510 สมาคมนานาชาติด้านแผ่นดินไหวและฟิสิกส์ภายในโลก (IASPEI) แนะนำให้ใช้เป็นวิธีการวัดมาตรฐานสำหรับขนาดของแผ่นดินไหว
นิยาม

สูตรใช้คำนวณขนาดคลื่นพื้นผิว คือ
M=\log _{10}({\frac {A}{T}})_{\text{max}}+\sigma (\Delta )
โดย A เป็นค่าการกระจัดอนุภาคสูงสุดในคลื่นตัวกลาง (เวกเตอร์ผลรวมของการกระจัดแนวดิ่งทั้งสอง) หน่วยเป็นไมโครเมตร, T เป็นคาบในหน่วยวินาที, Δ เป็นระยะทางจากจุดเหนือศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหว หน่วยเป็นองศา และ
\sigma (\Delta )=1.66\cdot \log _{10}(\Delta )+3.5
ตาม GB 17740-1999 การกระจัดแนวดิ่งทั้งสองจะต้องถูกวัดในเวลาเดียวกัน หรือภายใน 1/8 ของคาบ หากการกระจัดทั้งสองมีคาบแตกต่างกัน ผลรวมถ่วงน้ำหนักจะต้องนำมาคิดด้วย
T={\frac {T_{N}A_{N}+T_{E}A_{E}}{A_{N}+A_{E}}}
โดย  A_{N} เป็นการกระจัดตามแนวเหนือ-ใต้ หน่วยเป็นไมโครเมตร,  A_{E} เป็นการกระจัดตามแนวตะวันออก-ตะวันตก หน่วยเป็นไมโครเมตร,  T_{N} เป็นคาบที่สอดคล้องกับ  A_{N} หน่วยเป็นวินาที และ  T_{E} เป็นคาบที่สอดคล้องกับ  A_{E} หน่วยเป็นวินาที
การศึกษาอื่น

วลาดีเมียร์ โทบีอัส (Vladimír Tobyáš) และ ไรน์ฮาร์ด มิตทาก (Reinhard Mittag) เสนอความสัมพันธ์ของมาตราขนาดคลื่นพื้นผิวกับมาตราขนาดท้องถิ่น  M_{L} โดยใช้
สมการอื่น ๆ รวมถึงสามสมการที่ได้รับการปรับปรุง ซึ่งเสนอโดย เฉิน จวิ้นเจี๋ย (CHEN Junjie) และคณะ:
และ
คุณสมบัติ

มาตราขนาดคลื่นพื้นผิว เป็นไปตามลักษณะและค่าการประเมินของมาตราขนาดท้องถิ่น และเพิ่มขึ้นในอัตราแบบลอการิทึมเมื่อปริมาณพลังงานของแผ่นดินไหวเพิ่มขึ้น ดังนั้นเมื่อขนาดของแผ่นดินไหวที่แน่นอนถูกวัดโดยใช้มาตราขนาดคลื่นพื้นผิวและมาตราขนาดท้องถิ่น จึงเกือบจะได้ค่าเดียวกัน
มาตราขนาดคลื่นพื้นผิวไม่จำเป็นต้องมีค่าการแก้ไขสำหรับแต่ละจุดสังเกต ซึ่งแตกต่างจากมาตราขนาดท้องถิ่น แต่ขนาดที่วัดได้มีแนวโน้มที่จะลู่เข้าสู่ค่าที่วัดได้จากมาตราขนาดของท้องถิ่นในแผ่นดินไหวขนาดใหญ่  ด้วยเหตุนี้จึงใช้สำหรับการรายงานขนาดในทันที แต่จะใช้มาตราขนาดโมเมนต์เพื่อรายงานขนาดที่แน่นอนอีกครั้งในกรณีที่เกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่
ดูเพิ่ม

Seismic magnitude scales (ภาษาอังกฤษ)
แหล่งข้อมูลอื่น

รายการฐานข้อมูล Surface wave magnitude จากวิกิสนเทศ
Wallace, Robert E., บ.ก. (1991). "The San Andreas Fault System, California (Professional Paper 1515)". USGS. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-05-03. สืบค้นเมื่อ 2008-09-14. {{cite journal}}: Cite journal ต้องการ |journal= (help)
Visual Glossary - magnitude - USGS
Earthquake Size
เบโน กูเทนเบิร์ก
ผู้พัฒนาต้นแบบ
ของมาตรา
ขนาดคลื่นพื้นผิว
จาวาบีนส์

จาวาบีนส์ (JavaBeans) เป็นคลาสที่เขียนขึ้นด้วยภาษาจาวาอย่างสอดคล้องกับสัญนิยมเฉพาะอย่าง ใช้สำหรับห่อหุ้มอ็อบเจกต์จำนวนมากให้อยู่ในอ็อบเจกต์เดียว (Bean) ซึ่งสามารถส่งเวียนไปรอบๆได้ดีกว่าอ็อบเจกต์เดี่ยวๆ
สัญนิยมของจาวาบีน

Object class ที่จะทำหน้าที่เป็นคลาสจาวาบีนนั้น ต้องเป็นไปตามสัญนิยมเกี่ยวกับการตั้งชื่อเมท็อด การสร้างเมท็อด และพฤติกรรมของเมท็อด สัญนิยมเหล่านี้ทำให้ Object class มีเครื่องมือที่สามารถใช้งาน แทนที่ และติดต่อจาวาบีนได้
สัญนิยมที่จำเป็นได้แก่ :
คลาสของต้องมีตัวสร้างที่เป็น Public และ No-argument ซึ่งทำให้สามารถสร้างกรณีตัวอย่างโดยตรวจแก้และกระตุ้นกรอบงานได้โดยง่าย
คลาสควรมีคุณสมบัติที่สามารถเข้าถึงได้โดยใช้เมท็อด Get Set และอื่นๆได้ตามสัญนิยมการตั้งชื่อมาตรฐาน ซึ่งทำให้ตรวจสอบและปรับปรุงสถานะของ Bean ตามกรอบงานได้โดยอัตโนมัติ
คลาสควรจะทำให้เป็นอนุกรมได้ ซึ่งทำให้โปรแกรมและกรอบงานสามารถบันทึก เก็บ และฟื้นฟูสถานะของ Bean ใน VM และรูปแบบที่เป็นอิสระจากแพลตฟอร์มได้อย่างน่าเชื่อถือ
คลาสไม่ควรมีเมท็อด Event-handling ที่จำเป็นใดๆ
ตัวอย่างของจาวาบีนส์

// PersonBean.java

public class PersonBean implements java.io.Serializable {
    
    private String name;
    private boolean deceased;

    // No-arg constructor (takes no arguments).
    public PersonBean() {
    }

    public String getName() {
        return this.name;
    }
    public void setName(String name) {
        this.name = name;
    }

    // Different semantics for a boolean field (is vs. get)
    public boolean isDeceased() {
        return this.deceased;
    }
    public void setDeceased(boolean deceased) {
        this.deceased = deceased;
    }
}
// TestPersonBean.java

public class TestPersonBean {
    public static void main(String[] args) {

        PersonBean person = new PersonBean();
        person.setName("Bob");
        person.setDeceased(false);

        // Output: "Bob [alive]"
        System.out.print(person.getName());
        System.out.println(person.isDeceased() ? " [deceased]" : " [alive]");
    }
}
การหมุนแถวลำดับ

การหมุนอาร์เรย์ (อังกฤษ: Array Rotation) คือ การหมุนเปลี่ยนสลับข้อมูลภายใน array ให้หมุนสลับข้อมูลของตำแหน่งแรกถึงตำแหน่งที่เลือกไปไว้ถัดจากข้อมูลข้างหลังที่ไม่ได้เลือก เช่น
- ให้ค่าที่เลือกเป็น 3
[1, 2, 3, 4, 5]     =>     [4, 5, 1, 2, 3]
หลักการทำงาน

1. เช็ควนลูปของตำแหน่ง start < end ไหม เพื่อที่จะเข้าลูปทำการหมุนสลับตำแหน่งและทุกครั้งที่เข้าลูปก่อนออกต้องให้ค่า start +1 , end -1 เพื่อเช็คในการวนลูปครั้งต่อไป
2. เริ่มทำงานโดยการเข้าฟังก์ชันสลับข้อมูลและเช็คการวนลูปจากข้อ 1 เพื่อการหมุนสลับข้อมูลตำแหน่งแรกถึงตำแหน่งที่เลือกคือ 0 ถึง count-1 ก่อน โดยจะสลับจากตำแหน่งท้ายสุดมาไว้ตำแหน่งแรกและตำแหน่งแรกไปไว้ท้ายเรียงไปตามลำดับจนออกจากลูป
3. เข้าฟังก์ชันต่อไปโดยการหมุนสลับข้อมูลและเช็คการวนลูปจากข้อ 1 เพื่อทำการหมุนสลับข้อมูลของตำแหน่งที่อยู่หลังตำแหน่งที่เลือกในตอนแรกคือ count ถึง len_array-1 โดยจะเหมือนการหมุนเพื่อเปลี่ยนตำแหน่งข้อมูล
4. เข้าฟังก์ชันสุดท้ายโดยการหมุนสลับข้อมูลและเช็คการวนลูปจากข้อ 1 เพื่อทำการหมุนสลับข้อมูลตำแหน่งแรกถึงตำแหน่งสุดท้ายของข้อมูลใน array คือ 0 ถึง len_array–1 จะเป็นการหมุนสลับข้อมูลทั้งหมดให้ข้อมูลหลังตำแหน่งที่เลือกมาอยู่หน้าและข้อมูลตำแหน่งที่เลือกไปต่อท้ายข้อมูลนั้น
การทำงาน

กำหนดให้
start  คือ ตำแหน่งเริ่มต้นของค่าการหมุน
end   คือ ตำแหน่งที่จบของค่าการหมุน
len_array   คือ จำนวนความยาวของ array
array     คือ ข้อมูลที่ต้องการนำมาหมุน
count  คือ ค่าตำแหน่งที่เลือกเพื่อทำการหมุน
temp  คือ ตัวว่างเปล่าที่เอาไว้สลับที่ข้อมูล
การทำงาน > ตัวอย่างการทำงาน > ครั้งที่ 1

ให้ array = [1, 2, 3, 4, 5]
len_array = 5
count = 3
เริ่มจากการเข้าฟังก์ชันแรกในการหมุน swap(array, 0, count-1)
start = 0
end = 2
การทำงาน > ตัวอย่างการทำงาน > ครั้งที่ 1 > Round 1 :

while  0 < 2 :
	temp = array[0]
	array[0] = array[2]
	array[2] = temp
	start += 1
	end -= 1
การสลับจะเป็น
[1, 2, 3, 4, 5]
[3, 2, 1, 4, 5]
start = 1
end = 1
start = end ทำให้ออกจากลูป
การทำงาน > ตัวอย่างการทำงาน > ครั้งที่ 2 > Round 1 :

ทำให้ array = [3, 2, 1, 4, 5]
len_array = 5
count = 3
เริ่มจากการเข้าฟังก์ชันที่สองในการหมุน swap(array, count, len_array-1)
start = 3
end = 4
while  3 < 4 :
	temp = array[3]
	array[3] = array[4]
	array[4] = temp
	start += 1
	end -= 1
การสลับจะเป็น
[3, 2, 1, 4, 5]
[3, 2, 1, 5, 4]
start = 4
end = 3
start > end ทำให้ออกจากลูป
การทำงาน > ตัวอย่างการทำงาน > ครั้งที่ 3 > Round 1 :

ทำให้ array = [3, 2, 1, 5, 4]
len_array = 5
count = 3
เริ่มจากการเข้าฟังก์ชันสุดท้ายในการหมุน swap(array, 0, len_array - 1)
start = 0
end = 4
while  0 < 4 :
	temp = array[0]
	array[0] = array[4]
	array[4] = temp
	start += 1
	end -= 1
การสลับจะเป็น
[3, 2, 1, 5, 4]
[4, 2, 1, 5, 3]
start = 1
end = 3
start < end ทำให้เข้าลูปต่อไปได้
การทำงาน > ตัวอย่างการทำงาน > ครั้งที่ 3 > Round 2 :

ทำให้ array = [4, 2, 1, 5, 3]
len_array = 5
count = 3
เริ่มจากการเข้าฟังก์ชันแรกในการหมุน swap(array, 0, len_array - 1)
start = 1
end = 3
while  1 < 4 :
	temp = array[1]
	array[1] = array[3]
	array[3] = temp
	start += 1
	end -= 1
การสลับจะเป็น
[4, 2, 1, 5, 3]
[4, 5, 1, 2, 3]
start = 2
end = 2
start = end ทำให้ออกจากลูป
เข้าหมดทุกฟังก์ชันแล้ว จะได้ข้อมูลสุดท้ายที่หมุนออกมา return array  =>  [4, 5, 1, 2, 3]
Code

ตัวอย่างการเขียนโปรแกรมด้วย ภาษาไพทอน (Python)
def ArrayRotation(array,  count):
	len_array = len(array)
	swap(array, 0, count-1)
	swap(array,  count,  len_array-1)
	swap(array,  0,  len_array - 1)
	return array
def swap( array, start, end ):
	while start < end:
        	temp = array[start]
        	array[start] = array[end]
        	array[end] = temp
	  	start += 1
	   	end -= 1
Code > Big O

เนื่องจากการนำฟังก์ชันไปทำการวนลูป 3 รอบ ทำให้ได้สมการเป็น
O(n) * O(n)  * O(n) = O(n^3)
ซึ่งทำให้ Big O ของ Code นี้เป็น  O(n^3)
Code > Big O > Best Case

เป็นกรณีที่ดีที่สุดในการทำงาน คือ มีข้อมูลของ array เพียงแค่ 1 ข้อมูลหรือไม่มีเลยจะทำให้ไม่มีการเปรียบเทียบค่าเพื่อหมุนสลับและไม่ต้องทำงานมากทำการทำงานมีความรวดเร็ว จะได้ Big O นี้เป็น O(1)
Code > Big O > Worst Case

เป็นกรณีที่แย่ที่สุดในการทำงาน คือ มีข้อมูลของ array มีจำนวนมากทำให้ต้องทำงานหลายครั้งและเข้าทุกฟังก์ชันเพื่อทำกาหมุนสลับข้อมูลจำนวนเยอะทำให้การทำงานเกิดความล่าช้าจึงทำให้ได้ Big O นี้เป็น O(n)
จางโจว

| จางโจว 漳州市 เจียงจิว |
| --- | --- |
นครระดับจังหวัด
วัดใหญ่ผู่โถว (浦头大庙)
ที่ตั้งของนครจางโจวภายใต้การปกครองของมณฑลฝูเจี้ยน
จางโจวที่ตั้งในประเทศจีน
พิกัด (รัฐบาลท้องถิ่นนครจางโจว): 24°30′47″N 117°38′49″E﻿ / ﻿24.513°N 117.647°E﻿ / 24.513; 117.647
ประเทศ: สาธารณรัฐประชาชนจีน
มณฑล: ฝูเจี้ยน
ศูนย์กลาง: เขตเซียงเฉิง (芗城区)
พื้นที่
 • ทั้งจังหวัด: 12,882.27 ตร.กม. (4,973.87 ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 2,590.23 ตร.กม. (1,000.09 ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 4,290.84 ตร.กม. (1,656.70 ตร.ไมล์)
ประชากร (2020)
 • ทั้งจังหวัด: 5,054,328 คน
 • ความหนาแน่น: 390 คน/ตร.กม. (1,000 คน/ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 596,165 คน
 • ความหนาแน่นเขตเมือง: 230 คน/ตร.กม. (600 คน/ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 7,284,148 คน
 • ความหนาแน่นรวมปริมณฑล: 1,700 คน/ตร.กม. (4,400 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+8 (มาตรฐานจีน)
รหัสไปรษณีย์: 363000
รหัสพื้นที่: 596
รหัส ISO 3166: CN-FJ-06
GDP: 2016
 • รวม: CNY 312.534 พันล้าน (US$47.052 พันล้าน)
 • ต่อหัว: CNY 62,196 (US$9,364)
 • เติบโต:  11.0%
ป้ายทะเบียนรถ: 闽E
ภาษาถิ่น: ภาษาหมิ่นใต้ ถิ่นจางโจว
สัญลักษณ์:  
 • ต้นไม้: Cinnamomum camphora
 • ดอกไม้: Narcissus tazetta
เว็บไซต์: zhangzhou.gov.cn
จางโจว (จีน: 漳州) หรือในภาษาฮกเกี้ยนเรียก เจียงจิว เป็นนครระดับจังหวัดในมณฑลฝูเจี้ยน สาธารณรัฐประชาชนจีน มีอาณาเขตติดกับหลงหยาน เฉวียนโจว เซี่ยเหมิน ช่องแคบไต้หวัน และมณฑลกวางตุ้ง ในการสำรวจสำมะโนประชากรปี 2020 พื้นที่ทั้งหมดของจางโจวมีประชากรอาศัยอยู่ 5,054,328 คน เขตตัวเมืองของจาวโจว ซึ่งได้แก่ เขตเซียงเฉิง หลงเหวิน หลงไห่ และฉางไท่ บวกกับเขตใจกลางเมืองของเซี่ยเหมินซึ่งมีประชากร 2,120,178 คน รวมกันเป็นเขตมหานครเดียวที่มีประชากรประมาณ 7,284,148 คน (2020)
เขตการปกครอง

จางโจวประกอบด้วย 4 เขต และ 7 อำเภอ ดังนี้
เขตเซียงเฉิง (芗城区)
เขตหลงเหวิน (龙文区)
เขตหลงไห่ (龙海区)
เขตฉางไท่ (长泰区)
อำเภอตงชาน (东山县)
อำเภอหฺวาอาน (华安县)
อำเภอหนานจิ้ง (南靖县)
อำเภอผิงเหอ (平和县)
อำเภอยฺหวินเซียว (云霄县)
อำเภอจางผู่ (漳浦县)
อำเภอเจ้าอาน (诏安县)
ประชากรศาสตร์

ภาษาหลักของชาวฮกเกี้ยนในจังหวัดจางโจว คือ ภาษาฮกเกี้ยนถิ่นจางโจว ซึ่งเป็นภาษาถิ่นของภาษาฮกเกี้ยน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของภาษาหมิ่นใต้ ในกลุ่มภาษาจีนหมิ่น อย่างไรก็ตาม ภาษาที่ใช้ในหน่วยงานรัฐ การศึกษา และธุรกิจที่เป็นทางการจะเป็นภาษาจีนกลาง
อีกทั้งยังมีผู้พูดภาษาแคะในพื้นที่ชนบททางทิศตะวันตกและทิศใต้ของจางโจว
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ เก็บถาวร 2008-04-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ในภาษาจีน)
Historic US Army map of Zhangzhou, 1945
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  VIAF 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
อื่น ๆ:  IdRef