เศรษฐกิจญี่ปุ่น
เศรษฐกิจ > โครงสร้าง

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ญี่ปุ่นได้รับความบอบช้ำจากสงครามเป็นอย่างมาก แต่ก็สามารถฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็วเพราะปัจจัยหลายอย่างเช่นการทำงานที่ดีของรัฐบาล แรงงานที่ถูกและมีคุณภาพ อัตราการออมและการลงทุนที่สูง ในช่วงระหว่าง พ.ศ. 2500-2520 เป็นช่วงที่เศรษฐกิจญี่ปุ่นเติบโตอย่างมาก อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจที่แท้จริงในช่วงพุทธทศวรรษที่ 2500, 2510 และ 2520 เฉลี่ยร้อยละ 10, 5 และ 4 ตามลำดับ โดยได้รับการช่วยเหลือทางเศรษฐกิจจากสหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ช่วงต้นพุทธทศวรรษที่ 2510 ญี่ปุ่นประสบปัญหาค่าเงินเยนแข็งตัวจนทำให้บริษัทจำนวนมากย้ายฐานการผลิตออกไปนอกประเทศ หลังจากเกิดฟองสบู่แตกต้นพุทธทศวรรษที่ 2530 เศรษฐกิจก็เริ่มชะลอตัว และส่งผลต่อเนื่องตลอดพุทธทศวรรษที่ 2530 รัฐบาลพยายามกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยวิธีต่าง ๆ แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ และยังถูกซ้ำเติมจากผลกระทบของเศรษฐกิจชะลอตัวในปี พ.ศ. 2543  สภาพเศรษฐกิจหลังจากปี พ.ศ. 2548 ดูเหมือนจะฟื้นตัวขึ้นจากตัวเลขการขยายตัวของจีดีพีที่สูงขึ้น แต่ญี่ปุ่นก็กลับประสบปัญหาอีกครั้งเมื่อเกิดวิกฤติทางการเงินที่ส่งผลกระทบไปทั่วโลก แม้ว่าธุรกิจภาคการเงินของญี่ปุ่นได้รับผลกระทบน้อยมากเมื่อเทียบกับประเทศอื่น ๆ เพราะทศวรรษแห่งภาวะเศรษฐกิจซบเซาที่ทำให้ญี่ปุ่นระมัดระวังในการลงทุนมากขึ้น แต่การที่ญี่ปุ่นพึ่งพาการส่งออกรถยนต์และสินค้าอิเล็กทรอนิกส์มากเกินไปก็ส่งผลกระทบรุนแรงต่อเศรษฐกิจ และทำให้เกิดปัญหาการว่างงานเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
ญี่ปุ่นมีเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับที่ 3 ของโลก รองจากสหรัฐอเมริกาและจีน เมื่อวัดด้วยจีดีพีก่อนปรับอัตราเงินเฟ้อ (ประมาณ 4.5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ)  และอันดับที่ 4 รองจากจีน สหรัฐ และอินเดีย เมื่อวัดด้วยอำนาจการซื้อ ญี่ปุ่นมีกำลังการผลิตที่สูง และเป็นประเทศต้นกำเนิดของผู้ผลิตชั้นนำที่ก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น รถยนต์ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจักร เหล็กกล้า โลหะนอกกลุ่มเหล็ก เรือ สารเคมี
จากข้อมูลใน พ.ศ. 2548 แรงงานของประเทศญี่ปุ่นมีจำนวน 66.7 ล้านคน ญี่ปุ่นมีอัตราว่างงานที่ต่ำคือประมาณร้อยละ 4 ค่าจีดีพีต่อชั่วโมงการทำงานอยู่ในอันดับที่ 20 ของโลกใน พ.ศ. 2548 และเป็นอันดับ 1 ของเอเชีย บริษัทใหญ่ของญี่ปุ่นหลายแห่งมีชื่อเสียงไปทั่วโลก เช่นโตโยต้า โซนี่ เอ็นทีที โดโคโม แคนนอน ฮอนด้า ทาเคดา นินเทนโด นิปปอน สตีล และ เซเว่น อีเลฟเว่น ญี่ปุ่นเป็นต้นกำเนิดของธนาคารที่ใหญ่ที่สุดหลายแห่ง ตลาดหลักทรัพย์โตเกียวซึ่งมักจะเป็นที่รู้จักเพราะดัชนีนิเคอิมีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลกเมื่อวัดด้วยมูลค่าตลาด
ญี่ปุ่นมีลักษณะเฉพาะในการทำธุรกิจหลายอย่าง เช่นเคเระสึหรือระบบเครือข่ายบริษัทจะมีอิทธิพลในเชิงธุรกิจ การจ้างงานตลอดชีวิตและการเลื่อนขั้นตามความอาวุโสจะพบเห็นได้ทั่วไป บริษัทที่มีความสัมพันธ์ทางธุรกิจจะถือหุ้นของกันและกัน ผู้ถือหุ้นมักจะไม่มีบทบาทกับการบริหารของบริษัท แต่ในปัจจุบันญี่ปุ่นเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงออกจากระบบเก่า ๆ เหล่านี้
ใน พ.ศ. 2548 พื้นที่ที่ใช้ในการเกษตรกรรมมีเพียงร้อยละ 12.6 และมีประชากรที่ประกอบการเกษตรเพียงร้อยละ 6.6เท่านั้น ผลผลิตทางการเกษตรที่ผลิตได้มากเมื่อเทียบกับประเทศอื่น ๆ ได้แก่ ไหม กะหล่ำปลี ข้าว มัน และชา เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ญี่ปุ่นต้องพึ่งพาการนำเข้าอาหารถึงร้อยละ 60 จึงเป็นประเทศที่มีอัตราการเลี้ยงตนเองค่อนข้างต่ำ ในระยะหลังกระแสความกังวลเรื่องความปลอดภัยของอาหารทำให้ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตในประเทศเป็นที่ต้องการมากขึ้น
ญี่ปุ่นอยู่ในอันดับที่ 29 จาก 190 ประเทศในดัชนีความง่ายในการทำธุรกิจปี 2562 ญี่ปุ่นมีภาคส่วนสหกรณ์ขนาดใหญ่ รวมถึงสหกรณ์ผู้บริโภคที่ใหญ่ที่สุดและสหกรณ์การเกษตรที่ใหญ่ที่สุดในโลก ณ ปี 2561 ญี่ปุ่นอยู่ในอันดับที่สูงในด้านความสามารถในการแข่งขันและเสรีภาพทางเศรษฐกิจ อยู่ในอันดับ 6 ในรายงานการแข่งขันระดับโลกสำหรับปี 2558–2559
ตารางต่อไปนี้แสดงตัวชี้วัดทางเศรษฐกิจหลักในปี 1980–2021 (โดยเจ้าหน้าที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศประมาณการในปี 2022–2027) อัตราเงินเฟ้อต่ำกว่า 5% เป็นสีเขียว
| ปี | จีดีพี (ล้าน US$ ความเท่าเทียมของกำลังซื้อ) | จีดีพีต่อหัว (US$ ความเท่าเทียมของกำลังซื้อ) | จีดีพี (ล้าน US$ ตัวเงิน) | จีดีพีต่อหัว (US$ ตัวเงิน) | อัตราเติบโตของจีดีพี (จริง) | อัตราเงินเฟ้อ (ร้อยละ) | การว่างงาน (ร้อยละ) | หนี้สาธารณะ (ร้อยละของจีดีพี) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1980 | 1,068.1 | 9,147.0 | 1,127.9 | 9,659.0 | 3.2% | 7.8% | 2.0% | 47.8% |
| 1981 | 1,218.4 | 10,358.1 | 1,243.8 | 10,574.4 | 4.2% | 4.9% | 2.2% | 52.9% |
| 1982 | 1,336.5 | 11,283.0 | 1,157.6 | 9,772.8 | 3.3% | 2.8% | 2.4% | 57.8% |
| 1983 | 1,437.8 | 12,054.5 | 1,268.6 | 10,636.5 | 3.5% | 1.9% | 2.7% | 63.6% |
| 1984 | 1,556.7 | 12,967.1 | 1,345.2 | 11,205.4 | 4.5% | 2.3% | 2.7% | 65.6% |
| 1985 | 1,690.0 | 13,989.8 | 1,427.4 | 11,815.8 | 5.2% | 2.0% | 2.6% | 68.3% |
| 1986 | 1,781.4 | 14,667.9 | 2,121.3 | 17,466.7 | 3.3% | 0.6% | 2.8% | 74.0% |
| 1987 | 1,911.8 | 15,666.3 | 2,584.3 | 21,177.8 | 4.7% | 0.1% | 2.9% | 75.7% |
| 1988 | 2,113.5 | 17,246.0 | 3,134.2 | 25,575.1 | 6.8% | 0.7% | 2.5% | 71.8% |
| 1989 | 2,303.0 | 18,719.6 | 3,117.1 | 25,336.2 | 4.9% | 2.3% | 2.3% | 65.5% |
| 1990 | 2,506.1 | 20,302.7 | 3,196.6 | 25,896.0 | 4.9% | 3.1% | 2.1% | 63.0% |
| 1991 | 2,679.4 | 21,620.8 | 3,657.3 | 29,511.8 | 3.4% | 3.3% | 2.1% | 62.2% |
| 1992 | 2,763.7 | 22,222.4 | 3,988.3 | 32,069.1 | 0.8% | 1.7% | 2.2% | 66.6% |
| 1993 | 2,814.6 | 22,558.2 | 4,544.8 | 36,425.2 | -0.5% | 1.3% | 2.5% | 72.7% |
| 1994 | 2,899.9 | 23,177.4 | 4,998.8 | 39,953.2 | 0.9% | 0.7% | 2.9% | 84.4% |
| 1995 | 3,038.6 | 24,224.0 | 5,545.6 | 44,210.2 | 2.6% | -0.1% | 3.2% | 92.5% |
| 1996 | 3,191.2 | 25,385.0 | 4,923.4 | 39,164.3 | 3.1% | 0.1% | 3.4% | 98.1% |
| 1997 | 3,278.1 | 26,014.1 | 4,492.4 | 35,651.3 | 1.0% | 1.7% | 3.4% | 105.0% |
| 1998 | 3,272.8 | 25,903.3 | 4,098.4 | 32,436.9 | -1.3% | 0.7% | 4.1% | 116.0% |
| 1999 | 3,307.9 | 26,131.3 | 4,636.0 | 36,622.9 | -0.3% | -0.3% | 4.7% | 129.5% |
| 2000 | 3,476.3 | 27,409.2 | 4,968.4 | 39,173.0 | 2.8% | -0.7% | 4.7% | 135.6% |
| 2001 | 3,568.4 | 28,068.3 | 4,374.7 | 34,410.7 | 0.4% | -0.7% | 5.0% | 145.1% |
| 2002 | 3,625.5 | 28,457.7 | 4,182.8 | 32,832.3 | 0.0% | -0.9% | 5.4% | 154.1% |
| 2003 | 3,753.8 | 29,410.9 | 4,519.6 | 35,410.2 | 1.5% | -0.3% | 5.2% | 160.0% |
| 2004 | 3,938.9 | 30,836.4 | 4,893.1 | 38,307.1 | 2.2% | 0.0% | 4.7% | 169.5% |
| 2005 | 4,135.7 | 32,372.7 | 4,831.5 | 37,819.1 | 1.8% | -0.3% | 4.4% | 174.3% |
| 2006 | 4,321.8 | 33,831.1 | 4,601.7 | 36,021.9 | 1.4% | 0.3% | 4.1% | 174.0% |
| 2007 | 4,504.5 | 35,257.9 | 4,579.7 | 35,847.2 | 1.5% | 0.0% | 3.8% | 172.8% |
| 2008 | 4,534.6 | 35,512.2 | 5,106.7 | 39,992.1 | -1.2% | 1.4% | 4.0% | 180.7% |
| 2009 | 4,303.9 | 33,742.5 | 5,289.5 | 41,469.8 | -5.7% | -1.3% | 5.1% | 198.7% |
| 2010 | 4,534.1 | 35,535.2 | 5,759.1 | 45,135.8 | 4.1% | -0.7% | 5.1% | 205.7% |
| 2011 | 4,629.4 | 36,215.1 | 6,233.1 | 48,760.9 | 0.0% | -0.3% | 4.6% | 219.1% |
| 2012 | 4,799.6 | 37,628.8 | 6,272.4 | 49,175.1 | 1.4% | 0.0% | 4.3% | 226.1% |
| 2013 | 5,021.6 | 39,436.8 | 5,212.3 | 40,934.8 | 2.0% | 0.3% | 4.0% | 229.6% |
| 2014 | 5,034.5 | 39,604.1 | 4,897.0 | 38,522.8 | 0.3% | 2.8% | 3.6% | 233.5% |
| 2015 | 5,200.9 | 40,959.3 | 4,444.9 | 35,005.7 | 1.6% | 0.8% | 3.4% | 228.4% |
| 2016 | 5,159.7 | 40,640.5 | 5,003.7 | 39,411.4 | 0.8% | -0.1% | 3.1% | 232.5% |
| 2017 | 5,248.4 | 41,409.0 | 4,930.8 | 38,903.3 | 1.7% | 0.5% | 2.8% | 231.4% |
| 2018 | 5,408.4 | 42,755.4 | 5,040.9 | 39,850.4 | 0.6% | 1.0% | 2.4% | 232.3% |
| 2019 | 5,485.4 | 43,459.1 | 5,120.3 | 40,566.3 | -0.4% | 0.5% | 2.4% | 236.3% |
| 2020 | 5,295.1 | 42,075.4 | 5,031.6 | 39,981.5 | -4.6% | 0.0% | 2.8% | 259.4% |
| 2021 | 5,606.6 | 44,671.3 | 4,932.6 | 39,301.1 | 1.7% | -0.2% | 2.8% | 262.5% |
| 2022 | 6,110.0 | 48,812.8 | 4,300.6 | 34,357.9 | 1.7% | 2.0% | 2.6% | 263.9% |
| 2023 | 6,456.7 | 51,809.1 | 4,410.0 | 35,385.9 | 1.6% | 1.4% | 2.4% | 261.1% |
| 2024 | 6,652.7 | 53,633.3 | 4,568.7 | 36,832.8 | 1.3% | 1.0% | 2.4% | 260.3% |
| 2025 | 6,839.5 | 55,411.7 | 4,811.6 | 38,982.7 | 0.9% | 1.0% | 2.4% | 260.7% |
| 2026 | 7,002.5 | 57,025.8 | 5,010.0 | 40,799.8 | 0.5% | 1.0% | 2.4% | 262.0% |
| 2027 | 7,167.5 | 58,684.7 | 5,172.1 | 42,347.0 | 0.4% | 1.0% | 2.4% | 263.4% |