stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พ.ศ. 2294
วันถึงแก่กรรม

16 มิถุนายน - พระเจ้าหลวงติ๋นมหาวงศ์ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 51 และปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ ทรงปกครองนครน่าน ระหว่างปี พ.ศ. 2269 - พ.ศ. 2294 และทรงเป็นปฐมบรรพบุรุษแห่งราชสกุล ณ น่าน และราชสกุลเจ้านายเมืองน่าน สาขาอื่นๆ
พระมะเหลเถไถ

| พระมะเหลเถไถ |
| --- | --- |
กวี: คุณสุวรรณ
ประเภท: บทละคร
คำประพันธ์: กลอนบทละคร
ยุค: รัตนโกสินทร์
ปีที่แต่ง: รัชกาลที่ 4
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมวรรณศิลป์
พระมะเหลเถไถ เป็นกลอนบทละครที่ประพันธ์โดยคุณสุวรรณ ที่ประพันธ์ขึ้นตามจินตนาการและแต่งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 มีความแปลกที่แต่งขึ้นเป็นภาษาบ้าง ไม่เป็นภาษาบ้างปะปนกันไปแต่ต้นจนปลาย แต่ใครอ่านก็เข้าใจความได้ตลอดเรื่อง ถูกกล่าวหาในสมัยนั้นว่าแต่งเมื่อ  “เสียจริต”  หรือ  “มีสติฟุ้งซ่านผิดปกติ” เป็นเรื่องแปลกในวงการกวียุคนั้น
ส่วนใหญ่วางถ้อยคำที่ไม่เป็นภาษาไว้ใน 3 คำท้ายวรรคทุกวรรค กระบวนการแต่งกลอนบทละครก็ดำเนินไปตามธรรมเนียมการแต่งตามแบบฉบับของบทละคร มีการระบุชื่อเพลงที่ใช้ในการขับร้อง ขึ้นกลอนด้วยคำว่า  “เมื่อนั้น” “บัดนั้น” “มาจะกล่าวบทไป” มีบทสระสรงแต่งองค์ทรงเครื่องของตัวละคร  มีบทพรรณนาธรรมชาติ มีบทเกี้ยวพาราสี บทชมนาง เป็นต้น
เนื้อเรื่องกล่าวถึง พระมะเหลเถไถ โอรส ท้าวโปลากะปาหงัน และ นางตาลากะปาลัน แห่งเมืองกะโปลา เมื่อพระมเหลเถไถประพาสป่าพระอินทร์อุ้มสมจนได้นางตะแลงแกง พระธิดา ท้าวมะไล เป็นชายา ขณะที่เดินทางกลับ เกิดรบชิงนางกับเจ้ายักษ์มาลาก๋อย
ผลงานนี้สร้างชื่อเสียงแก่คุณสุวรรณเป็นอย่างมาก จนทำให้เป็นที่รู้จักทั้งในหมู่หญิงชาววังและชนชั้นสูงทั่วไป โดยบทละครทั้งพระมะเหลเถไถและอุณรุทร้อยเรื่อง ได้รับการตีพิมพ์ในสมุดที่เรียกว่า เรื่องพระมะเหลเถไถเรื่อง 1 กับอุณรุทร้อยเรื่อง
บทละครเรื่องนี้ยังเป็นวรรณกรรมที่วิพากษ์งานวรรณกรรมด้วยกันด้วย โดยล้อเลียนวรรณคดีแบบฉบับโดยเฉพาะบทละครใน เป็นที่สังเกตว่า คุณสุวรรณเลือกใช้คำที่ไม่มีความหมายในภาษาไทยมาใส่ในบทละครเป็นจำนวนมาก แต่ผู้อ่านยังสามารถเข้าใจเนื้อเรื่องจากบริบทแวดล้อมได้ การวิพากษ์ในส่วนนี้ คือ การใช้ภาษาชวามลายูในบทพระราชนิพนธ์เรื่องอิเหนา เนื่องจากบทประพันธ์เรื่องนี้ รัชกาลที่ 2 ทรงสรรคำและปรับคำจากภาษาชวามลายูมาใช้ในบทละครเป็นจำนวนมาก ต่อมาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชนิพนธ์ นิราชพระมเหลเถไถ เพื่อล้อบทละครเรื่องนี้
แหล่งข้อมูลอื่น

พระมะเหลเถไถฉบับเต็มในวิกิซอร์ซ
| ด ค กผลงานของคุณสุวรรณ |
| --- | --- |
กลอนเพลงยาว:  หม่อมเป็ดสวรรค์*  พระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ 
บทละคร:  พระพิรุณ*  พระมะเหลเถไถ  พระเอ็ดยง*  อุณรุทร้อยเรื่อง 
 * = ไม่แน่ชัด
พ.ศ. 2299

| --- | --- |
ศตวรรษ::  17  18  19
ปี::  2296  2297  2298  2299  2300  2301  2302
| --- | --- |
ปฏิทินสุริยคติไทย: 2299
ปฏิทินกริกอเรียน: 1756 MDCCLVI
Ab urbe condita: 2509
ปฏิทินอาร์มีเนีย: 1205 ԹՎ ՌՄԵ
ปฏิทินอัสซีเรีย: 6506
ปฏิทินบาไฮ: −88 – −87
ปฏิทินเบงกอล: 1163
ปฏิทินเบอร์เบอร์: 2706
ปีในรัชกาลอังกฤษ: 29 Geo. 2 – 30 Geo. 2
พุทธศักราช: 2300
ปฏิทินพม่า: 1118
ปฏิทินไบแซนไทน์: 7264–7265
ปฏิทินจีน: 乙亥年 (กุนธาตุไม้) 4452 หรือ 4392     — ถึง — 丙子年 (ชวดธาตุไฟ) 4453 หรือ 4393
ปฏิทินคอปติก: 1472–1473
ปฏิทินดิสคอร์เดีย: 2922
ปฏิทินเอธิโอเปีย: 1748–1749
ปฏิทินฮีบรู: 5516–5517
ปฏิทินฮินดู: 
 - วิกรมสมวัต: 1812–1813
 - ศกสมวัต: 1678–1679
 - กลียุค: 4857–4858
ปฏิทินโฮโลซีน: 11756
ปฏิทินอิกโบ: 756–757
ปฏิทินอิหร่าน: 1134–1135
ปฏิทินอิสลาม: 1169–1170
ปฏิทินญี่ปุ่น: Hōreki 6 (宝暦６年)
ปฏิทินจูเช: N/A
ปฏิทินจูเลียน: กริกอเรียนลบ 11 วัน
ปฏิทินเกาหลี: 4089
ปฏิทินหมินกั๋ว: 156 ก่อน ROC 民前156年
กล่องนี้:  ดู คุย แก้
พุทธศักราช 2299 ใกล้เคียงกับ
เมษายน ค.ศ. 1756 - มีนาคม ค.ศ. 1757
มหาศักราช 1678
ผู้นำ

พระมหากษัตริย์: สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ (พ.ศ. 2275 - พ.ศ. 2301)
เหตุการณ์

ค้นพบ ธาตุแมกนีเซียม
เกิดสงครามเจ็ดปี
วันเกิด

พระยาคำฟั่น (พิราลัย 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2368)
พ.ศ. 2207

| --- | --- |
ศตวรรษ::  16  17  18
ปี::  2204  2205  2206  2207  2208  2209  2210
| --- | --- |
ปฏิทินสุริยคติไทย: 2207
ปฏิทินกริกอเรียน: 1664 MDCLXIV
Ab urbe condita: 2417
ปฏิทินอาร์มีเนีย: 1113 ԹՎ ՌՃԺԳ
ปฏิทินอัสซีเรีย: 6414
ปฏิทินบาไฮ: −180 – −179
ปฏิทินเบงกอล: 1071
ปฏิทินเบอร์เบอร์: 2614
ปีในรัชกาลอังกฤษ: 15 Cha. 2 – 16 Cha. 2
พุทธศักราช: 2208
ปฏิทินพม่า: 1026
ปฏิทินไบแซนไทน์: 7172–7173
ปฏิทินจีน: 癸卯年 (เถาะธาตุน้ำ) 4360 หรือ 4300     — ถึง — 甲辰年 (มะโรงธาตุไม้) 4361 หรือ 4301
ปฏิทินคอปติก: 1380–1381
ปฏิทินดิสคอร์เดีย: 2830
ปฏิทินเอธิโอเปีย: 1656–1657
ปฏิทินฮีบรู: 5424–5425
ปฏิทินฮินดู: 
 - วิกรมสมวัต: 1720–1721
 - ศกสมวัต: 1586–1587
 - กลียุค: 4765–4766
ปฏิทินโฮโลซีน: 11664
ปฏิทินอิกโบ: 664–665
ปฏิทินอิหร่าน: 1042–1043
ปฏิทินอิสลาม: 1074–1075
ปฏิทินญี่ปุ่น: Kanbun 3 (寛文３年)
ปฏิทินจูเช: N/A
ปฏิทินจูเลียน: กริกอเรียนลบ 10 วัน
ปฏิทินเกาหลี: 3997
ปฏิทินหมินกั๋ว: 248 ก่อน ROC 民前248年
กล่องนี้:  ดู คุย แก้
พุทธศักราช 2207 ใกล้เคียงกับ
เมษายน ค.ศ. 1664 - มีนาคม ค.ศ. 1665
มหาศักราช 1586
พระอักโษภยพุทธะ

| พระอักโษภยพุทธะ |
| --- | --- |
พระอักโษภยพุทธะ ศิลปะธิเบต
สันสกฤต: อกฺโษภฺย
จีน: 阿閦如来 (āchùrúlái)
ญี่ปุ่น: 阿閦如来 (Ashuku Nyorai)
มองโกเลีย: ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ Хөдөлшгүй Ködelüsi ügei
ทิเบต: མི་བསྐྱོད་པ་ (mikyopa)
ข้อมูล
นับถือใน: วัชรยาน
พระลักษณะ: ความไม่หวั่นไหว
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
Renge-in Tanjō-ji
พระอักโษภยะพุทธะ เป็นพระธยานิพุทธะ 1 ใน 5 องค์ พระอักโษภยะพุทธะเป็นพระธยานิพุทธะ 1 ใน 5 องค์ พระนามหมายถึง"ไม่หวั่นไหว" ประทับทางทิศตะวันออกของพุทธมณฑล
พระกายสีน้ำเงิน รัศมีสีขาว
เป็นต้นตระกูลของพระโพธิสัตว์ตระกูลวัชระ
เป็นสัญลักษณ์แทนโพธิจิตในสรรพสัตว์ ถือดอกบัวที่เป็นสัญลักษณ์แห่งความกรุณา และระฆังที่หมายถึงอิตถีภาวะแห่งเมตตาและขันติ
ทรงช้างคู่สีน้ำเงิน อันเป็นสัญลักษณ์แห่งพลังมหาศาล พระโพธิสัตว์ตระกูลวัชระที่รู้จักกันดีคือพระวัชรปาณิโพธิสัตว์และพระกษิติครรภ์โพธิสัตว์พระวัชรปาณีโพธิสัตว์และพระกษิติครรภโพธิสัตว์
ความเชื่อ

พระองค์เป็นตัวแทนของปัญญาญาณดังกระจก คือส่องให้เห็นหมดทุกด้าน โดยไม่ปิดบังอำพราง ประจำอยู่ทิศตะวันออกในพุทธมณฑล มีลักษณะใกล้เคียงกับพระไวโรจนพุทธะ โดยอาจสลับตำแหน่งในพุทธมณฑลกันได้ ความเชื่อในคัมภีร์มรณะของทิเบต พระอักโษภยะจะปรากฏในวันที่ 2 พร้อมด้วยพระกษิติครรภ์โพธิสัตว์ ตัวแทนแห่งความสมบูรณ์และความงอกงามและพระเมตไตรยโพธิสัตว์
รูปลักษณ์

ท่าทางประจำพระองค์คือภูมิสปรศมุทรา ซึ่งเป็นการวางพระหัตถ์ซ้ายในรูปแบบการทำสมาธิ พระหัตถ์ขวาเหยียดออก นิ้วชี้ชี้ลงสัมผัสพื้นดินเพื่อแสดงการมีชัยเหนือมาร
เสียงประจำพระองค์คือเสียง "ฮัม" ซึ่งเป็นเสียงที่เกิดจากศูนย์ลมที่หัวใจ แสดงถึงการเชื่อมโยงสิ่งต่างๆ เป็นร่างแหอยู่ภายในยานเดียวกัน
สัญลักษณ์

สัญลักษณ์ประจำพระองค์คือคฑาเพชร ซึ่งสื่อถึงความมั่นคง ไม่คลอนแคลนของธรรมะ และความไม่หวั่นไหวของผู้บรรลุธรรม
พาหนะ

พาหนะของพระองค์คือช้าง ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความมั่นคง
ในทิเบตถือว่าช้างเป็นสัญลักษณ์ของสติปัญญา
พระแก้วเชียงแสน

บทความนี้เกี่ยวกับพระแก้วเชียงแสน สำหรับพระแก้วองค์อื่นๆ ดูที่ พระแก้ว
| พระแก้วเชียงแสน |
| --- | --- |

ชื่อเต็ม: พระแก้วเชียงแสน
ชื่อสามัญ: พระแก้วเชียงแสน
ประเภท: พระพุทธรูป
ศิลปะ: ปางสมาธิ
ความกว้าง: 20เซนติเมตร
ความสูง: 29 เซนติเมตร (ไม่รวมฐาน)
วัสดุ: แก้วผลึกขาวใส
สถานที่ประดิษฐาน: หอพระสุราลัยพิมาน พระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
ความสำคัญ: เป็นพระแก้วประจำรัชกาลที่ 4
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมพระพุทธศาสนา
พระแก้วเชียงแสน เป็นพระพุทธรูปแก้วผลึกใส ศิลปะแบบล้านนารุ่นหลัง ราวพุทธศตวรรษที่ 20 หน้าตักกว้าง 6.2 เซนติเมตร สูง 9.15 เซนติเมตร (ไม่รวมฐาน) โดยมีความสำคัญคือเป็นพระแก้วประจำรัชกาลที่ 4
ลักษณะ

พระแก้วเชียงแสนเป็นพระพุทธรูปศิลปะแบบล้านนารุ่นหลังราวพุทธศตวรรษที่ 19-20 ขนาดหน้าตักกว้าง 6.2 เซนติเมตร สูงเฉพาะองค์พระ 9.15 เซนติเมตร สูงจากฐานถึงพระรัศมี 15.6 เซนติเมตร สูงจากฐานถึงยอดฉัตร 29.3 เซนติเมตร วัสดุแก้วผลึกใส ฉัตรและฐานเป็นทองคำบุพลอยลงยาราชาวดี
พระแก้วเชียงแสนเป็นพระแก้วประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นพระพุทธรูปประทับนั่งแบบวีราสนะแสดงธยานะมุทรา โดยพระหัตถ์ขวาซ้อนเหนือพระหัตถ์ซ้าย พระพุทธรูปมีพระพักตร์ค่อนข้างกลม พระนลาฏค่อนข้างกว้าง พระขนงโก่ง พระเนตรเหลือบต่ำ พระนาสิกโด่งพระโอษฐ์เรียว พระกรรณยาวพระเศียรประดับด้วยครอบพระเศียรทองคำเม็ดพระศกประดับอัญมณีกับทั้งพระเกตุมาลาเป็นเปลวแหลม องค์พระพุทธรูปครองอุตราสงค์เรียบห่มเฉียงเปิดพระอังสาขวามีสังฆาฏิพาดบนพระอังสาซ้ายยาวจรดพระนาภี อุตราสงค์เรียบไม่มีริ้วเหมือนกับอุตราสงค์ที่ครองอยู่ นอกจากนี้องค์พระพุทธรูปยังทรงสังวาลทองประดับอัญมณีเฉวียงพระอังสาซ้ายอีกด้วย พระพุทธรูปประทับนั่งเหนือฐานปัทมาสน์อันประกอบด้วยแนวกลีบบัวหงายซ้อนกันสองแนวเหนือฐานแข้งสิงห์และผ้าทิพย์ล้วนจำหลักลายกับทั้งประดับอัญมณีหลากสีเป็นเครื่องประดับ พระพุทธรูปองค์นี้มีฉัตรทองคำลายฉลุ 5 ชั้นกางกั้นอยู่เบื้องบนประกอบ
พระแก้วประจำรัชกาล

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงยึดถือพระแก้วเชียงแสนเป็นพระแก้วประจำรัชกาล ดังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำรัสว่า
สำหรับแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงใช้พระนากสวาดิเรือนแก้วซึ่งได้มาแต่เมืองเวียงจันทน์ พระในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงใช้พระแก้วเชียงแสนเป็นพระของเดิม
จากพระราชดำรัสข้างต้นจึงสรุปได้ว่าพระแก้วประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว คือ พระแก้วเชียงแสนพระองค์นี้
นัมโพ

| นัมโพ |
| --- | --- |
เมืองที่มีสถานะพิเศษ
นัมโพ
นัมโพที่ตั้งในประเทศเกาหลีเหนือ
พิกัด: 38°44′N 125°24′E﻿ / ﻿38.733°N 125.400°E﻿ / 38.733; 125.400
ประเทศ:  เกาหลีเหนือ
ภูมิภาค: แฮโซ
จังหวัด: พย็องอันใต้
ประเภท: เมืองที่มีสถานะพิเศษ
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 829 ตร.กม. (320 ตร.ไมล์)
ประชากร (2008)
 • ทั้งหมด: 366,815 คน
เขตเวลา: UTC+8:30 (เวลามาตรฐานเกาหลี)
ภาพถ่ายทางอากาศ
นัมโพ (ฮันกึล: 남포특급시, ฮันจา: 南浦特級市) เป็นเมืองในจังหวัดพย็องอันใต้ ประเทศเกาหลีเหนือ เป็นเมืองที่ได้รับการปกครองโดยตรงตั้งแต่ ค.ศ. 1980 - ค.ศ. 2004 หลังจากนั้นก็ได้เปลี่ยนเป็นเมืองพิเศษมาจนถึงปัจจุบัน นัมโพอยู่ห่างจากเปียงยาง 50 กิโลเมตร ใกล้ปากแม่น้ำแทดง เดิมนั้นเป็นหมู่บ้านตกปลาขนาดเล็ก ต่อมาได้เป็นเมืองท่าที่สำคัญที่สุดในเกาหลีเหนือ
ภูมิศาสตร์

นัมโพอยู่ห่างจากปากแม่น้ำแทดงประมาณ 15 กิโลเมตร ตั้งอยู่ริมแม่น้ำแทดง
ภูมิอากาศ

| ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> เดือน | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ม.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ก.พ. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> มี.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> เม.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> พ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> มิ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ก.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ส.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ก.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ต.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> พ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ธ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของนัมโพ> ทั้งปี |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) | -2.2 (28) | 0.6 (33) | 6.7 (44) | 14.4 (58) | 20.6 (69) | 24.4 (76) | 26.7 (80) | 27.2 (81) | 23.3 (74) | 17.2 (63) | 8.9 (48) | 1.7 (35) | 14.12 (57.4) |
| อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย  °C (°F) | -7.8 (18) | -5.6 (22) | 0 (32) | 6.1 (43) | 12.2 (54) | 17.2 (63) | 21.1 (70) | 21.1 (70) | 16.1 (61) | 9.4 (49) | 2.2 (36) | -4.4 (24) | 7.31 (45.2) |
| หยาดน้ำฟ้า มม (นิ้ว) | 13 (0.5) | 13 (0.5) | 25 (1) | 43 (1.7) | 71 (2.8) | 81 (3.2) | 262 (10.3) | 221 (8.7) | 109 (4.3) | 43 (1.7) | 41 (1.6) | 20 (0.8) | 942 (37.1) |
แหล่งที่มา: Weatherbase
การแบ่งเขตการปกครอง

เขตวาอูโด (와우도구역/臥牛島區域)
เขตฮังกู (항구구역/港口區域)
เขตช็อลลีมา (천리마군; 千里馬郡)
เขตคังซอ (강서군; 江西郡)
เขตรยงกัง (룡강군/龍岡郡)
เขตแทอัน (대안군; 大安郡)
การคมนาคม

สนามบิน ทางรถไฟ และฟรีเวย์สามารถเชื่อมต่อระหว่างนัมโพกับเปียงยางได้ สถานีรถไฟนัมโพอยู่บนเส้นทางรถไฟสายพย็องนัม
สถานที่

มีมหาวิทยาลัยมากมายในนัมโพ เช่น Nampho University, Sohae University, Samgwang College, Sunhwa College, Nampho University of Medicine, Nampho University of Agriculture, Nampo College of Shipping Industry, Nampho Building Materials College และ Nampo University of Fisheries
ส่วนสถานที่ท่องเที่ยวนั้น ประกอบไปด้วย วาอูโดเพลเชอร์กราวด์, เขื่อนนัมโพ, สุสานคังซอ เป็นต้น
เมืองพี่น้อง

เทียนสิน, สาธารณรัฐประชาชนจีน
เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก, รัสเซีย
เชียอูเตมปัน, เม็กซิโก
แหล่งข้อมูลอื่น

| ด ค ก ภูมิภาคและเขตการปกครองของประเทศเกาหลีเหนือ |
| --- | --- | --- |
| ภูมิภาค |  คย็องกี  ควันโซ  ควันดง ย็องซอ  ย็องดง  ทงบุก ควันนัม  ควันบุก  ฮวังแฮ  |  |
| จังหวัด |  คังว็อน  ชากัง  พย็องอันใต้  พย็องอันเหนือ  รยังกัง  ฮวังแฮใต้  ฮวังแฮเหนือ  ฮัมกย็องใต้  ฮัมกย็องเหนือ  |  |
| นครปกครองโดยตรง |  เปียงยาง  |  |
| นครพิเศษ |  แคซ็อง  นัมโพ  ราซ็อน  |  |
| เขตบริหารพิเศษ※ |  เขตท่องเที่ยวเขาคุมกัง  เขตบริหารพิเศษชินอึยจู  เขตอุตสาหกรรมแคซ็อง  |  |
 หมายเหตุ: ※ ถูกยกเลิกแล้ว 
ฮีโรยูทไฮเวย์ เชื่อมต่อระหว่างกรุงเปียงยางกับเมืองนัมโพ
เขื่อนนัมโพ
ประภาคารสันดอนปากน้ำเจ้าพระยา

Lighthouse
| --- | --- |
th
ที่ตั้ง: ปากแม่น้ำเจ้าพระยา
พิกัด: 13°29′26″N 100°35′20″E﻿ / ﻿13.49056°N 100.58889°E﻿ / 13.49056; 100.58889
หอคอย
สร้างขึ้น: พ.ศ. 2413

แสงไฟ
เริ่มใช้งาน: 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2417
ปิดการใช้งาน: 1 ธันวาคม พ.ศ. 2472
ความสูงโฟกัส: 44 ฟุต (13 เมตร)
แหล่งกำเนิดแสง: เรือนตะเกียง
พิสัย: 10 ไมล์ (8.7 ไมล์ทะเล)
 
ประภาคารสันดอนปากน้ำเจ้าพระยา (อังกฤษ: Regent Lighthouse) เป็นประภาคารแห่งแรกในประเทศไทย ตั้งอยู่ที่ปากแม่น้ำเจ้าพระยา ใช้งานในปี พ.ศ. 2417 ถึง พ.ศ. 2472
ประวัติ

ประภาคารสันดอนปากน้ำเจ้าพระยา ควบคุมการก่อสร้างโดยสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ผู้สำเร็จราชการในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เปิดให้ใช้เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2417 ใช้มาจนถึงวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2472 รวมระยะเวลา 55 ปี 22 วัน
ในสมัยรัชกาลที่ 5 ปากแม่น้ำเจ้าพระยามีเรือเข้าออกจำนวนมาก อันเป็นผลมาจากการค้าขายกับต่างชาติที่มากขึ้นกว่าแต่ก่อน สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ใช้ทุนทรัพย์ส่วนตัวในการก่อสร้าง ซึ่งราชกิจจานุเบกษา เล่ม 1 กล่าวว่า ค่าก่อสร้างเป็นเงิน 225 ชั่ง 5 ตำลึง 5 สลึง (18,021.25 บาท) สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ได้ส่งพระสยามธุรพาห์ กุงสุลไทย ณ กรุงลอนดอน เป็นผู้ซื้อเรือนตะเกียงมายังสยาม
ระหว่างการก่อสร้างประภาคารได้เกิดทรุดตัวลง ทำให้ก่อสร้างช้ากว่ากำหนด หลังจากแก้ไขใหม่จนก่อสร้างเสร็จแล้ว สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ได้ยกให้เป็นสมบัติของแผ่นดิน ภาษาอังกฤษเรียกประภาคารแห่งนี้ว่า "รีเยนท์ไลท์เฮาส์" (Regent Lighthouse; ประภาคารผู้สำเร็จราชการ) หลักฐานของกรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ เรียก "ประภาคารสันดอนปากน้ำเจ้าพระยา" คนทั่วไปเรียก "กระโจมไฟสันดอน"
ประวัติ > หลังยุติการใช้งาน

ในช่วงปี พ.ศ. 2450 ได้มีการนำเรือทุ่นไฟมาใช้งานแทนที่ตัวประภาคาร แต่ต่อมาได้ยุติการใช้เรือเนื่องจากราคาการดูแลที่สูง และสร้างประภาคารหลังใหม่แทนที่ประภาคารสันดอนปากน้ำเจ้าพระยาในปี พ.ศ. 2479 ซึ่งอยู่จากจุดที่ตั้งเดิมและยุติการใช้งานเมื่อปี พ.ศ. 2502 และมีการก่อสร้างสถานีนำร่องของกรมเจ้าท่าขึ้นมาที่บริเวณสันดอนปากแม่น้ำเจ้าพระยา และใช้งานมาจนถึงปัจจุบัน
รายละเอียด

ประภาคารสันดอนปากน้ำเจ้าพระยา ข้อมูลตามราชกิจจานุเบกษาในขณะนั้นระบุว่าตั้งอยู่ในละติจูด 13 (ดีกรี) องศา 29 มินิศ (ลิปดา) 26 เสกัน (ฟิลิปดา) เหนือ นับข้างทิศตะวันออก ลอนยิศจุน 100 ดีกรี (องศา) 35 มินิศ (ลิปดา) 20 เสกัน (ฟิลิปดา) โดยตัวประภาคารสูงพ้นน้ำ 44 ฟุต มีแสงสว่างมองเห็นได้ไกล 10 ไมล์ และมีแหล่งกำเนิดแสงคือตะเกียง
ปัจจุบัน

ตำแหน่งปัจจุบันของประภาคาร ตั้งอยู่ในตำแหน่งเดิมคือละติจูดที่ 13 องศา 27 ลิปดา 26 ฟิลิปดาเหนือ ลองติจูด 100 องศา 35 ลิปดา 20 ฟิลิปดาตะวันออก มีจุดสังเกตคือทุ่นสีแดง หมายเลข 14 มองตั้งฉากกับแนวทุ่นไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือระยะทาง 2.5 กิโลเมตร คือตำแหน่งที่ตั้งของประภาคารสันดอนปากน้ำเจ้าพระยาในปัจจุบัน
พระอริยเวที (เขียน ฐิตสีโล)

| พระอริยเวที (เขียน ฐิตสีโล) |
| --- | --- |

ชื่ออื่น: พระอาจารย์เขียน,หลวงปู่เขียน,เจ้าคุณเขียน ป.ธ.9
ส่วนบุคคล
เกิด: 29 ตุลาคม พ.ศ. 2456 (90 ปี)
มรณภาพ: 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547
นิกาย: ธรรมยุตินิกาย
การศึกษา: น.ธ.เอก,ป.ธ.9
ตำแหน่งชั้นสูง
ที่อยู่: วัดรังสีปาลิวัน กาฬสินธุ์
บรรพชา: 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2470
อุปสมบท: 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2477
พรรษา: 69
ตำแหน่ง: อดีตเจ้าอาวาสวัดสุทธจินดาวรวิหาร จังหวัดนครราชสีมา   อดีตเจ้าอาวาสวัดรังสีปาลิวัน จังหวัดกาฬสินธุ์  อดีตเจ้าคณะจังหวัดนครราชสีมา ธรรมยุต
พระอริยเวที (หลวงปู่เขียน ฐิตสีโล),ป.ธ.9 (29 ตุลาคม พ.ศ. 2456 - 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547) เป็นพระภิกษุสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุตินิกาย ชาวจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ มีราชทินนามจารึกตามสัญญาบัตรว่า พระอริยเวที อดีตเจ้าอาวาสวัดสุทธจินดา จังหวัดนครราชสีมา,อดีตเจ้าอาวาสวัดรังสีปาลิวัน จังหวัดกาฬสินธุ์ และอดีตเจ้าคณะจังหวัดนครราชสีมา ธรรมยุต
เป็นพระเถราจารย์ผู้ปฏิบัติตามพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด เป็นที่น่าเคารพสักการบูชาของบรรดาศิษยานุศิษย์ ซึ่งเป็นที่ประจักษ์แก่พุทธศาสนิกชนทุกหมู่เหล่า รวมทั้ง เป็นเพื่อนสหธรรมิกกับสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก,ป.ธ.9 และพระธรรมวิสุทธิมงคล (บัว ญาณสมฺปนฺโน),ป.ธ.3 ตั้งแต่ครั้งสมัยที่ท่านทั้งสามยังมีอายุพรรษาไม่มากนัก
ประวัติ

พระอริยเวที (หลวงปู่เขียน ฐิตสีโล] ท่านมีนามเดิมว่า เขียน ภูสาหัส ท่านเกิดเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2456 ณ บ้านโพน ตำบลโพน อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ โยมบิดา-โยมมารดาชื่อ นายสังข์ และนางค้อม นามสกุลภูสาหัส เป็นพระเถราจารย์ผู้ปฏิบัติตามพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด เป็นที่น่าเคารพสักการบูชาของบรรดาศิษยานุศิษย์ ซึ่งเป็นที่ประจักษ์แก่พุทธศาสนิกชนทุกหมู่เหล่า  เมื่อมีอายุได้ 15 ปี ท่านได้ออกบรรพชาเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2470 ณ วัดสุทธจินดา อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา และอุปสมบทเมื่อมีอายุได้ 21 ปี เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2477 โดยมีสมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (อ้วน ติสฺโส) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระโพธิวงศาจารย์ (สังข์ทอง นาควโร) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระญาณดิลก (พิมพ์ ธมฺมธโร) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ หลังจากอุปสมบทแล้ว ท่านก็ออกศึกษาวิชาความรู้เพิ่มเติมจากพระอาจารย์อีกหลายท่าน จนท่านสามารถสอบไล่ได้เปรียญธรรม 9 ประโยค ในสำนักเรียนวัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพมหานคร ในปี พ.ศ. 2485 ซึ่งเป็นการสำเร็จการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีชั้นสูงสุดของคณะสงฆ์ไทย
ตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์

พ.ศ. 2485 ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสังฆสภา
พ.ศ. 2489 ได้รับแต่งตั้งเป็นพระอุปัชฌาย์
พ.ศ. 2490 ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดสุทธจินดา จังหวัดนครราชสีมา
พ.ศ. 2494 ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะจังหวัดนครราชสีมา (ธรรมยุต)
ลำดับสมณศักดิ์

พ.ศ. 2485 รับพระราชทานทรงตั้งเปรียญธรรม 9 ประโยค มีสมณศักดิ์ทางวิชาการเปรียญธรรม ที่ พระมหาเขียน ฐิตฺสีโล
พ.ศ. 2490 มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ในราชทินนามที่ พระอริยเวที
งานด้านการศึกษาสงฆ์

พ.ศ. 2478-พ.ศ. 2481 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมสำนักเรียนวัดสุทธจินดา และวัดศาลาทอง อ.เมือง จ.นครราชสีมา
พ.ศ. 2482 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมสำนักเรียนวัดบวรนิเวศวิหาร แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพฯ และสำนักเรียนวัดพระศรีมหาธาตุ แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพฯ
ในปี พ.ศ. 2487 หลวงปู่เขียน ได้เข้ากราบฟังธรรม ปฏิบัติธรรม ฝากตัวเป็นศิษย์ของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต หลังจากที่สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยคใหม่ ๆ โดย สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (อ้วน ติสฺโส) ได้นำไปฝาก ทั้งนี้ เพื่อประสงค์ให้หลวงปู่ท่านได้เป็นศาสนทายาทที่มีความหนักแน่นมั่นคง ทั้งด้านปริยัติธรรมและด้านปฏิบัติ เป็นแบบอย่างที่ดีแก่พระภิกษุสามเณรในภายภาคหน้า หลังจากที่ท่านได้ฟังธรรมและปฏิบัติได้ดีแล้ว ท่านจึงออกธุดงค์ กัมมัฏฐานไปตามป่าเขาลำเนาไพรในจังหวัดต่างๆ จนออกไปถึงประเทศลาว และแวะเวียนมาเข้ากราบฟังธรรมจากพระอาจารย์มั่นเป็นระยะ ๆ
หลวงปู่เขียน ทั้งอุทิศตน ทั้งบำเพ็ญปฏิบัติทางด้านประโยชน์ให่แก่ทางด้านพระพุทธศาสนาไม่น้อย ทั้งด้านการศึกษา ทางด้านการปกครอง ท่านปฏิบัติอย่างเคร่งครัด  ต่อมาหลวงปู่เขียนได้รับตำแหน่งเจ้าอาวาสรูปที่ 3 ของวัดสุทธจินดา เมื่อวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2490 ท่านได้บริหารวัด ช่วยสร้างสิ่งใหม่ ๆ ให้กับวัด ทั้งตั้งเป้าหมายสูง มีระเบียบกับสามเณรและภิกษุสงฆ์อย่างเคร่งครัด รวมทั้งมีการคดเลือกหมู่คณะให้ไปรับการอบรมเป็นนักเรียนครู และ นักเรียนการปกครอง  ที่วัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพฯ เพื่อให้กลับมาเป็นบุคลากรบริหารวัดช่วยเจ้าอาวาส อนุสรณ์สำคัญอีกอย่างหนึ่งคือ ท่านได้ริเริ่มก่อตั้งมูลนิธิ “สุทธจินดาราชสีมามูลนิธิ"  ต่อมาท่านก็เดินธุดงค์ออกไปยังถ้ำจนเป็นที่พอแก่กาลแล้ว จึงกลับมาสู่มาตุภูมิและสร้างวัดรังสีปาลิวันในปัจจุบัน เพื่อนำพระภิกษุสามเณร ประชาชนศึกษาธรรมและประพฤติธรรมจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต และได้ช่วยเหลืองานทางด้านพระพุทธศาสนา จนตราบกระทั่งมรณภาพเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547
ศิษยานุศิษย์คนสำคัญ

พระเทพมงคลวัชราจารย์ (เหลือง ฉนฺทาคโม)  อดีตที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์(ธรรมยุต) อดีตเจ้าอาวาสวัดกระดึงทอง (ธรรมยุต) ตำบลบ้านด่าน อำเภอบ้านด่าน จังหวัดบุรีรัมย์ ลูกศิษย์คนสำคัญในการจาริกธุดงควัตรแสวงหาโมกข์ธรรม
ปลาช่อนแอนดริว

| ปลาช่อนแอนดริว |
| --- | --- |


การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Actinopterygii
อันดับ:: Anabantiformes
วงศ์:: Channidae
สกุล:: Channa
สปีชีส์:: C.   andrao
ชื่อทวินาม
Channa andrao Britz, 2013

ปลาช่อนแอนดริว หรือ ปลาช่อนบลูอัสสัม (ชื่อวิทยาศาสตร์: Channa andrao) ปลาน้ำจืดขนาดเล็กชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลาช่อน (Channidae)
เป็นปลาช่อนขนาดเล็กอีกชนิดหนึ่ง มีความยาวเต็มที่ประมาณ 15-20 เซนติเมตร โดยพบแพร่กระจายพันธุ์เพียงเฉพาะบึงเลฟรากูรี่ ในเมืองจัลไพกูรี่ รัฐเบงกอลตะวันตก ประเทศอินเดีย เท่านั้น
โดยในอดีต ปลาช่อนแอนดริวมักจะถูกพบปะปนไปกับปลาช่อนเจ็ดสี (C. bleheri) ในฐานะของปลาสวยงามเสมอ ๆ จึงเคยได้ชื่อว่า "ปลาช่อนบลูเบลเฮอรี่" และได้ชื่อวิทยาศาสตร์อย่างไม่เป็นทางการต่าง ๆ เช่น C. sp. "Assam", C. sp. "Lal Cheng", C. sp. "blue bleheri" เป็นต้น เพราะมีความแตกต่างกันที่สีสันบนลำตัว โดยเฉพาะครีบหางที่ไม่มีลายสีแดง แต่จะเป็นสีน้ำเงิน และมีขอบครีบสีแดง มีครีบหลัง และครีบก้นสีน้ำเงินขนาดใหญ่กว่าปลาช่อนเจ็ดสีชัดเจน
มีพฤติกรรมการแพร่ขยายพันธุ์ด้วยการวางไข่แบบลอย และมีการดูแลลูกปลาอ่อน ได้รับการตั้งชื่อวิทยาศาสตร์เพื่อเป็นเกียรติแก่ แอนดริว เรา นักสำรวจปลาชาวอินเดีย
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Channa andrao ที่วิกิสปีชีส์
ปลาซักเกอร์กระโดงสูง

| ซักเกอร์กระโดงสูง |
| --- | --- |


การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Actinopterygii
อันดับ:: Siluriformes
วงศ์:: Loricariidae
สกุล:: Pterygoplichthys
สปีชีส์:: P.  gibbiceps
ชื่อทวินาม
Pterygoplichthys gibbiceps (Kner, 1854)

ชื่อพ้อง
 Ancistrus gibbiceps Kner, 1854    Glyptoperichthys gibbiceps (Kner, 1854)    Liposarcus altipinnis (Günther, 1864)
สำหรับสำหรับปลาซักเกอร์ชนิดอื่น ดูที่ ปลาซักเกอร์ครีบสูง
ปลาซักเกอร์กระโดงสูง ปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า En:Pterygoplichthys gibbiceps ในวงศ์ปลาซักเกอร์ (En:Loricariidae) ในอันดับปลาหนัง มีรูปร่างหน้าตาคล้ายปลาซักเกอร์ธรรมดา (En:Hypostomus plecostomus) แต่มีสีลำตัวที่อ่อนกว่า โดยมีพื้นสีเหลือง และมีจุดสีน้ำตาลเข้มกระจายไปทั่วทั้งตัว มีจุดเด่นคือ ครีบหลังที่สูงใหญ่ เมื่อแผ่ออกมาเต็มที่จะดูคล้ายใบเรือ อันเป็นที่มาของชื่อ
สามารถเปลี่ยนสีให้เข้มหรืออ่อนไปได้ตามวัย ขนาดเมื่อโตเต็มที่ราว 40-50 เซนติเมตร พบอาศัยเฉพาะแม่น้ำอเมซอนตอนบน และแม่น้ำโอริโนโคเท่านั้น
นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม ในประเทศไทยในระยะแรก ปลาซักเกอร์กระโดงสูงเมื่อถูกนำเข้ามามีราคาแพงมาก แต่ปัจจุบัน สามารถเพาะขยายพันธุ์ได้แล้ว ทำให้ราคาถูกลงมาก นับเป็นปลาในวงศ์ปลาซักเกอร์ประเภทสวยงามที่มีราคาถูกที่สุด และมีลักษณะใกล้เคียงกับปลาซักเกอร์ธรรมดามากที่สุด โดยมีรหัสทางการค้าว่า L083 หรือ L165
แหล่งข้อมูลอื่น

รูปและข้อมูลปลาซักเกอร์กระโดงสูง เก็บถาวร 2006-10-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Pterygoplichthys gibbiceps ที่วิกิสปีชีส์
พระอรรถวิมลบัณฑิต (โต๊ะ หิรัณยัษฐิติ)

| พระอรรถวิมลบัณฑิต |
| --- | --- |
เกิด: 22 มกราคม พ.ศ. 2425
ถึงแก่กรรม: 14 มกราคม พ.ศ. 2516 (90 ปี)
ยศตำรวจ: พันตำรวจเอก
พันตำรวจเอก พระอรรถวิมลบัณฑิต (โต๊ะ หิรัณยัษฐิติ) (22 มกราคม 2425- 14 มกราคม 2516) เป็นอดีตนายตำรวจชาวไทย อดีตผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อยตำรวจและโรงเรียนพลตำรวจ อดีตผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครศรีธรรมราช และอดีตผู้บังคับการตำรวจภูธรมณฑลนครสวรรค์ ต้นตระกูลหิรัณยัษฐิติ ได้รับพระราชทานขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยตำรวจเอก ขุนหาญทุระชน สารวัตรแขวง กรมพระตำรวจนครบาล มีศักดิ์เป็นปู่ทวดของ ชาย-ชาตโยดม หิรัณยัษฐิติ และมิค-บรมวุฒิ หิรัณยัษฐิติ 2 นักแสดงชื่อดัง
ประวัติ

พันตำรวจเอกพระอรรถวิมลบัณฑิต เกิดเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2425 ที่ ตำบลวัดน้อย อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี เป็นบุตรชายของนายเฉยและนางขำ หิรัณยัษฐิติ