สนธิสัญญาญี่ปุ่น–สยาม พ.ศ. 2440
เหตุการณ์สืบเนื่อง > สยามเจรจายกเลิกสนธิสัญญาไม่เป็นธรรม

การร่างกฎหมายตามอย่างสมัยใหม่ของสยามยังคงดำเนินไป เจ้าพระยาอภัยราชา (โรลังยัคมินส์) กราบทูลลากลับและถึงแก่กรรมที่ประเทศเบลเยี่ยมบ้านเกิดในพ.ศ. 2445 ในพ.ศ. 2448 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯทรงแต่งตั้งให้ฌอร์ฌ ปาดู (Georges Padoux) นักกฎหมายชาวฝรั่งเศส เป็นผู้นำคณะกรรมการร่างกฎหมาย ในพ.ศ. 2451 สยามประกาศใช้"กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. 127"เป็นกฎหมายสมัยใหม่ฉบับแรกของสยาม ทำให้สยามสามารถริเริ่มการเจรจาผ่อนปรนยกเลิกสิทธิสภาพนอกอาณาเขตที่ได้เคยให้แก่ชาติตะวันตกไว้ได้ ในสนธิสัญญาฝรั่งเศส–สยาม พ.ศ. 2449 สยามยกพระตะบอง เสียมเรียบ ศรีโสภณ ให้แก่ฝรั่งเศส โดยมีข้อแลกเปลี่ยนว่าให้สัปเยกหรือคนในบังคับของฝรั่งเศสที่เป็นชาวเอเชียได้แก่ชาวลาว ชาวกัมพูชา ชาวเวียดนาม และชาวจีน ในสยาม ที่ได้จดทะเบียนนับแต่วันที่ทำสัญญานั้น ให้ขึ้นศาลสยาม ต่อมาสนธิสัญญาอังกฤษ-สยาม พ.ศ. 2452 (Anglo-Siamese Treaty of 1909) สยามยกไทรบุรี กลันตัน ตรังกานู และปะลิส ให้แก่อังกฤษ โดยมีหนึ่งในข้อแลกเปลี่ยนคืออังกฤษยินยอมให้สัปเยกของอังกฤษในสยาม ไม่ว่าจะเป็นชาวยุโรปอังกฤษแท้หรือชาวเอเชียได้แก่ชาวพม่าและเงี้ยวไทใหญ่ในสยาม ที่ได้ลงทะเบียนนับแต่วันที่ทำสัญญานั้น ขึ้นศาลสยามอยู่ภายใต้กฎหมายสยามทั้งหมด ในสนธิสัญญาพ.ศ. 2452 นี้ อังกฤษได้เสียสละยกเลิกสิทธิสภาพนอกอาณาเขตคืนให้แก่สยามเกือบทั้งหมด คงเหลือเพียงข้อบังคับที่ให้มีผู้พิพากษาชาวอังกฤษนั่งศาลด้วย และอำนาจของกงสุลอังกฤษที่สามารถแทรกแซงการพิจารณาคดีได้ตามสมควรเท่านั้น
สยามเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่หนึ่งในฝ่ายสัมพันธมิตร ทำให้หลังจากสงครามสยามมีสิทธิและอำนาจในการเจรจายกเลิกสนธิสัญญาไม่เป็นธรรมที่ได้ทำไว้กับชาติตะวันตกเมื่อห้าสิบปีก่อนหน้า สยามสามารถยกเลิกสนธิสัญญาไม่เป็นธรรมที่เคยทำไว้กับเยอรมันนีและออสเตรีย-ฮังการี ได้ทันทีเนื่องจากเป็นชาติที่แพ้สงคราม รัฐบาลสยามมุ่งเน้นการเจรจายกเลิกสนธิสัญญาไม่เป็นธรรมกับสหรัฐก่อน เนื่องจากเป็นชาติที่ทรงอำนาจที่สุดหลังจากสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง สหรัฐแจ้งจุดยืนเดียวกับที่เคยใช้กับญี่ปุ่นเมื่อสี่สิบปีก่อนหน้านี้ ว่าสหรัฐจะยอมแก้ไขสนธิสัญญาก็ต่อเมื่อสยามได้ประกาศใช้กฎหมายสมัยใหม่ได้ครบถ้วนแล้วเท่านั้น ในขณะนั้นสยามกำลังอยู่ในขั้นตอนการร่างกฎหมายแพ่งและพาณิชย์และทยอยประกาศใช้ยังไม่แล้วเสร็จ ส่วนอังกฤษและฝรั่งเศสก็คอยดูท่าทีของสหรัฐ จนสุดท้ายสหรัฐได้ยอมทำสนธิสัญญาฉบับใหม่กับสยามในพ.ศ. 2463 ยกเลิกสนธิสัญญาในอดีตทั้งหมด ยกเลิกข้อกำหนดภาษีสินค้าขาเข้าและยกเลิกสิทธิสภาพนอกอาณาเขต คืนอธิปไตยทางการคลังและการศาลให้แก่สยาม แต่สหรัฐยังคงสงวนสิทธิ์ในการให้กงสุลเข้าแทรกแซงคดีตามสมควร จนกว่าสยามจะประกาศใช้กฎหมายอย่างสมบูรณ์
พ.ศ. 2466 สยามและญี่ปุ่นทำสนธิสัญญาฉบับใหม่ เรียกว่า"หนังสือสัญญาระหว่างกรุงสยามกับญี่ปุ่น" ที่กรุงเทพเมื่อ 10 มีนาคม พ.ศ. 2466 (นับแบบใหม่ พ.ศ. 2467) ในรัชกาลที่ 6 โดยมียาดะ โชโนซูเกะ (Yada Chōnosuke, 矢田 長之助) เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำสยาม เป็นผู้แทนฝ่ายญี่ปุ่น และหม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ เทวกุล ทรงเป็นผู้แทนฝ่ายสยาม ยกเลิกข้อตกลงในสนธิสัญญาฉบับเดิมที่ได้ทำเมื่อพ.ศ. 2440 นี้ จัดตั้งความสัมพันธ์ระหว่างญี่ปุ่นและสยามอย่างเท่าเทียม
สนธิสัญญาที่สยามได้ทำกับสหรัฐในพ.ศ. 2463 ได้กลายเป็นต้นแบบในการทำสนธิสัญญาใหม่กับชาติอื่นๆ พระยากัลยาณไมตรี ฟรานซิส โบวส์ แซร์ (Francis Bowes Sayre) ศาสตราจารย์ด้านเนติศาสตร์ชาวอเมริกันจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด เป็นผู้แทนสยามเดินทางไปทวีปยุโรปในพ.ศ. 2467 เพื่อเจรจาทำสนธิสัญญาใหม่กับประเทศต่างในยุโรป สยามได้ทำสนธิสัญญาใหม่กับฝรั่งเศสและอังกฤษในพ.ศ. 2468 ซึ่งชาติเหล่านี้ยังคงสงวนสิทธิ์ในการให้กงสุลเข้าแทรกแซงได้ จนกระทั่งสยามสามารถประกาศใช้กฎหมายทั้งหมดโดยสมบูรณ์ในพ.ศ. 2478 สมัยคณะราษฎร สยามจึงเริ่มเจรจายกเลิกสิทธิสภาพนอกอาณาเขตอย่างสมบูรณ์ในพ.ศ. 2480 กับชาติตะวันตกทีละประเทศ ดำเนินการจนถึงพ.ศ. 2481 จึงเสร็จสิ้น ถือว่าสยามสามารถยกเลิกสิทธิสภาพนอกอาณาเขตได้อธิปไตยทางการศาลคืนมาอย่างสมบูรณ์