ธรณีกาล
การตั้งชื่อธรณีกาล

ชื่อของหน่วยธรณีกาลได้รับการกำหนดเพื่อให้สอดคล้องกับหน่วยลำดับชั้นหินที่มีหน่วยอายุทางธรณีวิทยาที่มีชื่อเดียวกัน เพียงแต่เปลี่ยนคำนำหน้า (เช่น หินบรมยุคฟาเนอโรโซอิก เป็น บรมยุคฟาเนอโรโซอิก) ชื่อของหินมหายุคในฟาเนอโรโซอิกถูกเลือกเพื่อสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในประวัติศาสตร์ของสิ่งมีชีวิตบนโลก ได้แก่ พาลีโอโซอิก (สิ่งมีชีวิตเก่า), มีโซโซอิก (สิ่งมีชีวิตกลาง), และ ซีโนโซอิก (สิ่งมีชีวิตใหม่) ชื่อของหินยุคมีที่มาหลายรูปแบบ บางส่วนระบุถึงตำแหน่งในลำดับเวลา (เช่น พาลีโอจีน) ขณะที่บางชื่อถูกตั้งตามลักษณะของวิทยาหิน (เช่น ครีเทเชียส), ภูมิศาสตร์ (เช่น เพอร์เมียน), หรือเป็นการตั้งชื่อตามชื่อชนเผ่า (เช่น ออร์โดวิเชียน) หินสมัยและหินกึ่งสมัยส่วนใหญ่ที่รู้จักในปัจจุบันจะถูกตั้งชื่อตามตำแหน่งในหินยุค/หินสมัย (ตอนต้น/กลาง/ปลาย) อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการการลำดับชั้นหินสากล (ICS) สนับสนุนให้หินสมัยและหินกึ่งสมัยใหม่ทั้งหมดได้รับการตั้งชื่อตามลักษณะภูมิศาสตร์ในบริเวณใกล้เคียงกับที่ตั้งแบบฉบับหรือชั้นหินประเภทที่ใช้เป็นมาตรฐาน นอกจากนี้ ชื่อของหินช่วงอายุต้องมีที่มาจากลักษณะภูมิศาสตร์ในบริเวณที่ตั้งแบบฉบับของชั้นหินนั้นด้วยเช่นกัน
เวลาก่อนแคมเบรียนมักเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า พรีแคมเบรียน (Precambrian) ซึ่งจัดเป็นอภิมหาบรมยุค (Supereon)
| ชื่อ | ช่วงเวลา | ระยะเวลา (ล้านปี) | นิรุกติศาสตร์ของชื่อ |
| --- | --- | --- | --- |
| ฟาเนอโรโซอิก | 541 ถึง 0 ล้านปีก่อน | 541 | มาจากคำในภาษากรีกว่า φανερός (phanerós, ฟาเนโรส) หมายถึง 'ชัดเจน' หรือ 'มากมาย' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| โพรเทอโรโซอิก | 2,500 ถึง 541 ล้านปีก่อน | 1959 | มาจากคำในภาษากรีกว่า πρότερος (próteros, โปรเตโรส) หมายถึง 'อดีต' หรือ 'ก่อนหน้า' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| อาร์เคียน | 4,000 ถึง 2,500 ล้านปีก่อน | 1500 | มาจากคำในภาษากรีกว่า αρχή (arche, อาร์คี) หมายถึง 'จุดเริ่มต้น, ต้นกำเนิด' |
| เฮเดียน | ~4,600 ถึง 4,000 ล้านปีก่อน | 600 | มาจากเฮดีส เทพในปรำปรากรีก |
| ชื่อ | ช่วงเวลา | ระยะเวลา (ล้านปี) | นิรุกติศาสตร์ของชื่อ |
| --- | --- | --- | --- |
| ซีโนโซอิก | 66 ถึง 0 ล้านปีก่อน | 66 | มาจากคำในภาษากรีกว่า καινός (kainós, เคโนส) หมายถึง 'ใหม่' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| มีโซโซอิก | 251.9 ถึง 66 ล้านปีก่อน | 185.902 | มาจากคำในภาษากรีกว่า μέσο (méso, เมโซ) หมายถึง 'กลาง' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| พาลีโอโซอิก | 541 ถึง 251.9 ล้านปีก่อน | 289.098 | มาจากคำในภาษากรีกว่า παλιός (palaiós, ปัลโลส) หมายถึง 'เก่า' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| นีโอโพรเทอโรโซอิก | 1,000 ถึง 541 ล้านปีก่อน | 459 | มาจากคำในภาษากรีกว่า νέος (néos, เนโอส) หมายถึง 'ใหม่' หรือ 'เยาว์', πρότερος (próteros, โปรเตโรส) หมายถึง 'อดีต' หรือ 'ก่อนหน้า' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| มีโซโพรเทอโรโซอิก | 1,600 ถึง 1,000 ล้านปีก่อน | 600 | มาจากคำในภาษากรีกว่า μέσο (méso, เมโซ) หมายถึง 'กลาง', πρότερος (próteros, โปรเตโรส) หมายถึง 'อดีต' หรือ 'ก่อนหน้า' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| แพลีโอโพรเทอโรโซอิก | 2,500 ถึง 1,600 ล้านปีก่อน | 900 | มาจากคำในภาษากรีกว่า παλιός (palaiós, ปัลโลส) หมายถึง 'เก่า', πρότερος (próteros, โปรเตโรส) หมายถึง 'อดีต' หรือ 'ก่อนหน้า' และ ζωή (zoḯ, โซอี) หมายถึง 'สิ่งมีชีวิต' |
| นีโออาร์เคียน | 2,800 ถึง 2,500 ล้านปีก่อน | 300 | มาจากคำในภาษากรีกว่า νέος (néos, เนโอส) หมายถึง 'ใหม่' หรือ 'เยาว์' และ ἀρχαῖος (arkhaîos, อาร์เคโอส) หมายถึง 'โบราณ' |
| มีโซอาร์เคียน | 3,200 ถึง 2,800 ล้านปีก่อน | 400 | มาจากคำในภาษากรีกว่า μέσο (méso, เมโซ) หมายถึง 'กลาง' และ ἀρχαῖος (arkhaîos, อาร์เคโอส) หมายถึง 'โบราณ' |
| พาลีโออาร์เคียน | 3,600 ถึง 3,200 ล้านปีก่อน | 400 | มาจากคำในภาษากรีกว่า παλιός (palaiós, ปัลโลส) หมายถึง 'เก่า' และ ἀρχαῖος (arkhaîos, อาร์เคโอส) หมายถึง 'โบราณ' |
| อีโออาร์เคียน | 4,000 ถึง 3,600 ล้านปีก่อน | 400 | มาจากคำในภาษากรีกว่า Ηώς (Iós, อีโอส) หมายถึง 'รุ่งอรุณ' และ ἀρχαῖος (arkhaîos, อาร์เคโอส) หมายถึง 'โบราณ' |
| ชื่อ | ช่วงเวลา | ระยะเวลา (ล้านปี) | นิรุกติศาสตร์ของชื่อ |
| --- | --- | --- | --- |
| ควอเทอร์นารี | 2.6 ถึง 0 ล้านปีก่อน | 2.58 | เสนอครั้งแรกโดยจูล เดนวยเยในปี พ.ศ. 2372 สำหรับตะกอนในแอ่งแซนของประเทศฝรั่งเศสที่ปรากฏใหม่กว่าหินเทอร์เทียรี |
| นีโอจีน | 23 ถึง 2.6 ล้านปีก่อน | 20.45 | มาจากคำในภาษากรีกว่า νέος (néos, เนโอส) หมายถึง 'ใหม่' หรือ 'เยาว์' และ γενεά (geneá, เยเนอา) หมายถึง 'การกำเนิด' หรือ 'การเกิด' |
| พาลีโอจีน | 66 ถึง 23 ล้านปีก่อน | 42.97 | มาจากคำในภาษากรีกว่า παλιός (palaiós, ปัลโลส) หมายถึง 'เก่า' และ γενεά (geneá, เยเนอา) หมายถึง 'การกำเนิด' หรือ 'การเกิด' |
| ครีเทเชียส | 145 ถึง 66 ล้านปีก่อน | ~79 | มาจาก Terrain Crétacé (เทอร็อง เครตาเซ) ถูกใช้เมื่อปี ค.ศ. 1822 โดยฌอง แบ็บทิสต์ ฌูเลียง โดมาลียูส ดาลัวในการอ้างอิงถึงชั้นกว้างของชอล์กภายในแอ่งปารีส โดยมีรากมาจากภาษาละติน crēta (เครตา) หมายถึง "ชอล์ก" |
| จูแรสซิก | 201.3 ถึง 145 ล้านปีก่อน | ~56.3 | ตั้งชื่อตามภูเขาจูลา ใช้เป็นครั้งแรกโดยอเล็คซันเดอร์ ฟ็อน ฮุมบ็อลท์ในวลีว่า 'Jura Kalkstein' (หินปูนจูลา) ในปี ค.ศ. 1799 ส่วนอเล็กซองเดรอะ บงนีอาต์เป็นบุคคลแรกที่ตีพิมพ์คำว่า Jurassic ในปี ค.ศ. 1829 |
| ไทรแอสซิก | 251.9 ถึง 201.3 ล้านปีก่อน | 50.602 | จากคำว่า Trias (ทรีอัส) ของฟรีดริช เอากุสต์ ฟ็อน อัลแบร์ทีในการอ้างอิงถึงการก่อตัวสามชุดในตอนใต้ของประเทศเยอรมนี |
| เพอร์เมียน | 298.9 ถึง 251.9 ล้านปีก่อน | 46.998 | ตั้งตามภูมิภาคในประวัติศาสตร์ นั่นคือ เขตปกครองเปียร์ม จักรวรรดิรัสเซีย |
| คาร์บอนิเฟอรัส | 358.9 ถึง 298.9 ล้านปีก่อน | 60 | หมายถึง 'การแบกถ่านหิน' มาจากภาษาละตินว่า carbō (คาร์โบ) หมายถึง ถ่าน และ ferō (เฟโร) หมายถึง การแบก, การอุ้ม |
| ดีโวเนียน | 419.2 ถึง 358.9 ล้านปีก่อน | 60.3 | ตั้งตามมณฑลเดวอน ประเทศอังกฤษ |
| ไซลูเรียน | 443.8 ถึง 419.2 ล้านปีก่อน | 24.6 | ตั้งตามเผ่าไซลูริสของชาวเคลต์ |
| ออร์โดวิเชียน | 485.4 ถึง 443.8 ล้านปีก่อน | 41.6 | ตั้งตามเผ่าออร์โดวิซของชาวเคลต์ |
| แคมเบรียน | 541 ถึง 485.4 ล้านปีก่อน | 55.6 | ตั้งตามแคมเบรีย ชื่อละตินของ Cymru หรือประเทศเวลส์ |
| อีดีแอคารัน | 635 ถึง 541 ล้านปีก่อน | ~94 | ตั้งตามเขาอีดีแอคารา โดยคำว่าอีดีแอคาราอาจเพี้ยนมาจากคำว่า 'ยาตา ตาการ์รา' ในภาษาคูยานี หมายถึง พื้นแข็งหรือเป็นหิน |
| ไครโอเจเนียน | 720 ถึง 635 ล้านปีก่อน | ~85 | มาจากคำในภาษากรีกว่า κρύος (krýos, ครีโอส) หมายถึง 'หนาว' และ γενεά (geneá, เยเนอา) หมายถึง 'การกำเนิด' หรือ 'การเกิด' |
| โทเนียน | 1,000 ถึง 720 ล้านปีก่อน | ~280 | มาจากคำในภาษากรีกว่า τόνος (tónos, โตโนส) หมายถึง 'ยืด' |
| สเทเนียน | 1,200 ถึง 1,000 ล้านปีก่อน | 200 | มาจากคำในภาษากรีกว่า στενός (stenós, สเตโนส) หมายถึง 'แคบ' |
| เอกเทเซียน | 1,400 ถึง 1,200 ล้านปีก่อน | 200 | มาจากคำในภาษากรีกว่า ἔκτᾰσῐς (éktasis, เอ็กตาซิส) หมายถึง 'การขยาย' |
| คาลิมเมียน | 1,600 ถึง 1,400 ล้านปีก่อน | 200 | มาจากคำในภาษากรีกว่า κάλυμμᾰ (kálumma, กาลิมมา) หมายถึง 'บดบัง' |
| สตาทีเรียน | 1,800 ถึง 1,600 ล้านปีก่อน | 200 | มาจากคำในภาษากรีกว่า σταθερός (statherós, สตาเทโรส) หมายถึง 'มั่นคง' |
| ออโรซีเรียน | 2,050 ถึง 1,800 ล้านปีก่อน | 250 | มาจากคำในภาษากรีกว่า ὀροσειρά (oroseirá, โอโรเซรา) หมายถึง 'เทือกเขา' |
| ไรเอเซียน | 2,300 ถึง 2,050 ล้านปีก่อน | 250 | มาจากคำในภาษากรีกว่า ῥύαξ (rhýax, รีอากซ์) หมายถึง 'ธารลาวา' |
| ไซดีเรียน | 2,500 ถึง 2,300 ล้านปีก่อน | 200 | มาจากคำในภาษากรีกว่า σίδηρος (sídiros, ซีดีโรส) หมายถึง 'เหล็ก' |
| ชื่อ | ช่วงเวลา | ระยะเวลา (ล้านปี) | นิรุกติศาสตร์ของชื่อ |
| --- | --- | --- | --- |
| โฮโลซีน | 0.012 ถึง 0 ล้านปีก่อน | 0.0117 | มาจากคำในภาษากรีกว่า ὅλος (hólos, โอโรส) หมายถึง 'ทั้งหมด' และ καινός (kainós, เคนอส) หมายถึง 'ใหม่' |
| ไพลสโตซีน | 2.58 ถึง 0.012 ล้านปีก่อน | 2.5683 | มาจากคำในภาษากรีกว่า πλεῖστος (pleîstos, พลีสโตส) หมายถึง 'ที่สุด' และ καινός (kainós, เคนอส) หมายถึง 'ใหม่' |
| ไพลโอซีน | 5.33 ถึง 2.58 ล้านปีก่อน | 2.753 | มาจากคำในภาษากรีกว่า πλείων (pleíōn, พลีออน) หมายถึง 'มากกว่า' และ καινός (kainós, เคนอส) หมายถึง 'ใหม่' |
| ไมโอซีน | 23.03 ถึง 5.33 ล้านปีก่อน | 17.697 | มาจากคำในภาษากรีกว่า μείων (meíōn, มีออน) หมายถึง 'น้อย' และ καινός (kainós, เคนอส) หมายถึง 'ใหม่' |
| โอลิโกซีน | 33.9 ถึง 23.03 ล้านปีก่อน | 10.87 | มาจากคำในภาษากรีกว่า ὀλίγος (olígos, โอลีโกส) หมายถึง 'เล็กน้อย' และ καινός (kainós, เคนอส) หมายถึง 'ใหม่' |
| อีโอซีน | 56 ถึง 33.9 ล้านปีก่อน | 22.1 | มาจากคำในภาษากรีกว่า ἠώς (ēōs, อีโอส) หมายถึง 'รุ่งอรุณ' และ καινός (kainós, เคนอส) หมายถึง 'ใหม่' ซึ่งหมายถึงการเริ่มต้นของชีวิตสมัยใหม่ในยุคนี้ |
| พาลีโอซีน | 66 ถึง 56 ล้านปีก่อน | 10 | คิดค้นโดยวิลเฮล์ม ฟิลิปป์ สคีมเปอร์ในปี 2417 โดยเป็นคำผสมระหว่าง พาลีโอ- + อีโอซีน แต่โดยผิวเผินแล้วมาจากคำในภาษากรีกว่า παλαιός (palaios, ปาเลโอส) หมายถึง 'เก่า' และ καινός (kainós, เคนอส) หมายถึง 'ใหม่' |
| ครีเทเชียสตอนปลาย | 100.5 ถึง 66 ล้านปีก่อน | 34.5 | ดูยุคครีเทเชียส |
| ครีเทเชียสตอนต้น | 145 ถึง 100.5 ล้านปีก่อน | 44.5 | ดูยุคครีเทเชียส |
| จูแรสซิกตอนปลาย  | 163.5 ถึง 145 ล้านปีก่อน | 18.5 | ดูยุคจูแรสซิก |
| จูแรสซิกตอนกลาง | 174.1 ถึง 163.5 ล้านปีก่อน | 10.6 | ดูยุคจูแรสซิก |
| จูแรสซิกตอนต้น  | 201.3 ถึง 174.1 ล้านปีก่อน | 27.2 | ดูยุคจูแรสซิก |
| ไทรแอสซิกตอนปลาย | 237 ถึง 201.3 ล้านปีก่อน | 35.7 | ดูยุคไทรแอสซิก |
| ไทรแอสซิกตอนกลาง  | 247.2 ถึง 237 ล้านปีก่อน | 10.2 | ดูยุคไทรแอสซิก |
| ไทรแอสซิกตอนต้น | 251.9 ถึง 247.2 ล้านปีก่อน | 4.702 | ดูยุคไทรแอสซิก |
| โลพินเจียน | 259.1 ถึง 251.9 ล้านปีก่อน | 7.198 | ตั้งชื่อตามเมืองเล่อผิง ประเทศจีน (มีการแปลงเป็นอังกฤษเป็นโลผิง) มีความหมายว่า 'ดนตรีอันสงบสุข' |
| กัวเดลูเปียน | 272.95 ถึง 259.1 ล้านปีก่อน | 13.85 | ตั้งชื่อตามเทือกเขากัวตาลูเปในอเมริกาตะวันตกเฉียงใต้ รากมาจากภาษาอาหรับ وَادِي ٱل (wādī al, วาดีอัล) หมายถึง 'หุบเขาแห่ง' และภาษาลาติน lupus (ลูปุส) หมายถึง 'หมาป่า' ซึ่งผ่านมาทางภาษาสเปน |
| ซิซูราเลียน | 298.9 ถึง 272.95 ล้านปีก่อน | 25.95 | มาจากภาษาลาติน cis- (ชีส) หมายถึง ก่อน + ภาษารัสเซีย Урал (Ural, อูราล) ซึ่งหมายถึงที่ลาดชันฝั่งตะวันตกของเทือกเขายูรัล |
| เพนซิลเวเนียนตอนบน | 307 ถึง 298.9 ล้านปีก่อน | 8.1 | ตั้งชื่อตามรัฐเพนซิลเวเนียของสหรัฐ มาจากชื่อของวิลเลียม เพน + ภาษาละติน silvanus (ซีลวานุส) หมายถึง ป่า + -ia |
| เพนซิลเวเนียนตอนกลาง | 315.2 ถึง 307 ล้านปีก่อน | 8.2 | ตั้งชื่อตามรัฐเพนซิลเวเนียของสหรัฐ มาจากชื่อของวิลเลียม เพน + ภาษาละติน silvanus (ซีลวานุส) หมายถึง ป่า + -ia |
| เพนซิลเวเนียนตอนล่าง | 323.2 ถึง 315.2 ล้านปีก่อน | 8 | ตั้งชื่อตามรัฐเพนซิลเวเนียของสหรัฐ มาจากชื่อของวิลเลียม เพน + ภาษาละติน silvanus (ซีลวานุส) หมายถึง ป่า + -ia |
| มิสซิสซิปเปียนตอนบน | 330.9 ถึง 323.2 ล้านปีก่อน | 7.7 | ตั้งชื่อตามแม่น้ำมิสซิสซิปปี มาจากภาษาโอจิบวี ᒥᐦᓯᓰᐱ (misi-ziibi) 'แม่น้ำใหญ่' |
| มิสซิสซิปเปียนตอนกลาง | 346.7 ถึง 330.9 ล้านปีก่อน | 15.8 | ตั้งชื่อตามแม่น้ำมิสซิสซิปปี มาจากภาษาโอจิบวี ᒥᐦᓯᓰᐱ (misi-ziibi) 'แม่น้ำใหญ่' |
| มิสซิสซิปเปียนตอนล่าง | 358.9 ถึง 346.7 ล้านปีก่อน | 12.2 | ตั้งชื่อตามแม่น้ำมิสซิสซิปปี มาจากภาษาโอจิบวี ᒥᐦᓯᓰᐱ (misi-ziibi) 'แม่น้ำใหญ่' |
| ดีโวเนียนตอนปลาย | 382.7 ถึง 358.9 ล้านปีก่อน | 23.8 | ดูยุคดีโวเนียน |
| ดีโวเนียนตอนกลาง | 393.3 ถึง 382.7 ล้านปีก่อน | 10.6 | ดูยุคดีโวเนียน |
| ดีโวเนียนตอนล่าง | 419.2 ถึง 393.3 ล้านปีก่อน | 25.9 | ดูยุคดีโวเนียน |
| พริโดลี | 423 ถึง 419.2 ล้านปีก่อน | 3.8 | ตั้งชื่อตามเขตอนุรักษ์ธรรมชาติ โฮโมลกา อะ พรีโดลี (Homolka a Přídolí) ใกล้ปราก เช็กเกีย |
| ลัดโลว | 427.4 ถึง 423 ล้านปีก่อน | 4.4 | ตั้งชื่อตามลัดโลว อังกฤษ |
| เวนล็อก | 433.4 ถึง 427.4 ล้านปีก่อน | 6 | ตั้งชื่อตามสันเวนล็อกในชรอปเชียร์ อังกฤษ |
| ลานโดเวอรี | 443.8 ถึง 433.4 ล้านปีก่อน | 10.4 | ตั้งชื่อตามลานโดเวอรี เวลส์ |
| ออร์โดวิเชียนตอนบน | 458.4 ถึง 443.8 ล้านปีก่อน | 14.6 | ดูยุคออร์โดวิเชียน |
| ออร์โดวิเชียนตอนกลาง | 470 ถึง 458.4 ล้านปีก่อน | 11.6 | ดูยุคออร์โดวิเชียน |
| ออร์โดวิเชียนตอนล่าง | 485.4 ถึง 470 ล้านปีก่อน | 15.4 | ดูยุคออร์โดวิเชียน |
| ฝูหรงเจียน | 497 ถึง 485.4 ล้านปีก่อน | 11.6 | มาจากภาษาจีนกลาง 芙蓉 (fúróng, ฝูหรง) 'ดอกบัว' มาจากสัญลักษณ์ของมณฑลหูหนาน |
| เมียวลิงเจียน | 509 ถึง 497 ล้านปีก่อน | 12 | ตั้งชื่อตามภูเขาเมี่ยวหลิง [zh] ภูเขาในมณฑลกุ้ยโจว ในภาษาจีนกลางหมายถึง ยอดอ่อนที่แทงออกมา |
| หินสมัยแคมเบรียน 2 (ไม่เป็นทางการ) | 521 ถึง 509 ล้านปีก่อน | 12 | ดูยุคแคมเบรียน |
| สมัยแตร์นูเวียน | 541 ถึง 521 ล้านปีก่อน | 20 | ตั้งชื่อตามเตร์-เนิร์ฟคำยืมของภาษาภาษาฝรั่งเศสของเกาะนิวฟันด์แลนด์ |