เพียงความเคลื่อนไหว
ลักษณะเด่น

งานเนาวรัตน์มีลักษณะเด่นเฉพาะตัวในข้อที่ว่า เขาสามารถถ่ายทอดความคิดและความรู้สึกออกมาอย่างนุ่มนวลดังนั้น เนาวรัตน์จึงมิได้เขียนบทกวีการเมืองจากทฤษฎีหรือตรรกะ แต่เริ่มต้นจากความรู้สึกลึกซึ้งต่อเหตุการณ์ทั้งหลาย ที่ระเบิดออกมาจากภายใน ในเพียงความเคลื่อนไหว เนาวรัตน์ระบายความรู้สึกของเขาออกมาจากความกดดันของเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ชั่วเหยี่ยวกระหยับปีกกลางเปลวแดด |  | ร้อนที่แผดก็ผ่อนเพลาพระเวหา |
| พอใบไม้ไหวพลิกริกริกมา |  | ก็รู้ว่าวันนี้มีลมวก |
จาก ลมวก นี้ เนาวรัตน์นำคลี่คลายเหตุการณ์ตอนจบบทกวี เพียงความเคลื่อนไหว ว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| พอเสียงร่ำรัวกลองประกาศกล้า |  | ก็รู้ว่าวันพระมาอีกหน |
| พอปืนเปรี้ยงแปลบไปในมณฑล |  | ก็รู้ว่าประชาชนจะชิงชัย |
— หน้า 55
ภาพ เหยี่ยวกระหยับปีกกลางเปลวแดด ในวรรคแรกนั้นเป็นประสบการณ์จริง ของเนาวรัตน์ ขณะที่เขาอยู่ภาคใต้ ซึ่งเขาคิดวรรคอันทรงพลังนี้ขึ้นมา แต่ยังไม่รู้ว่าเหตุการณ์นี้ควรนำไปเปรียบกับอะไร จนกระทั่งเกิดเหตุการณ์ 14 ตุลาคม จึงรู้ว่าถึงเวลาของ ลมวกแล้ว นี่คือประสบการณ์ของกวีที่มีความหมายต่อการสร้างสรรค์งานของเขา
จากผลงาน เพียงความเคลื่อนไหว ทำให้เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ได้รับรางวัลซีไรท์ ในปี พ.ศ. 2523 คณะกรรมการตัดสินในปีนั้นกล่าวว่า
ความสามารถในการใช้รูปแบบกวีนิพนธ์ของเขานั้น  เป็นที่ยอมรับอยู่แล้ว เขาเป็นศิลปินผู้เชี่ยวชาญทั้งในด้านฉันทลักษณ์ตามแบบแผน และทั้งด้านเพลงพื้นบ้านถึงขนาดที่เรียกว่า ในเพลงกล่อมเด็ก เนาวรัตน์ก็อาจสอดสาระทางการเมือง และสังคมที่ร้อนแรงได้
| ด ค กรายชื่อวรรณกรรมสัญชาติไทยที่ได้รับรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียนเรียงตามปี |
| --- | --- |
ลูกอีสาน (พ.ศ. 2522) ·  เพียงความเคลื่อนไหว (พ.ศ. 2523) ·  ขุนทอง เจ้าจะกลับเมื่อฟ้าสาง (พ.ศ. 2524) ·  คำพิพากษา (พ.ศ. 2525) ·  นาฏกรรมบนลานกว้าง (พ.ศ. 2526) ·  ซอยเดียวกัน (พ.ศ. 2527) ·  ปูนปิดทอง (พ.ศ. 2528) ·  ปณิธานกวี (พ.ศ. 2529) ·  ก่อกองทราย (พ.ศ. 2530) ·  ตลิ่งสูง ซุงหนัก (พ.ศ. 2531) ·  ใบไม้ที่หายไป : กวีนิพนธ์แห่งชีวิต (พ.ศ. 2532) ·  อัญมณีแห่งชีวิต (พ.ศ. 2533) ·  เจ้าจันท์ผมหอม นิราศพระธาตุอินทร์แขวน (พ.ศ. 2534) ·  มือนั้นสีขาว (พ.ศ. 2535) ·  ครอบครัวกลางถนน (พ.ศ. 2536) ·  เวลา (พ.ศ. 2537) ·  ม้าก้านกล้วย (พ.ศ. 2538) ·  แผ่นดินอื่น (พ.ศ. 2539) ·  ประชาธิปไตยบนเส้นขนาน (พ.ศ. 2540) ·  ในเวลา (พ.ศ. 2541) ·  สิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคน (พ.ศ. 2542) ·  อมตะ (พ.ศ. 2543) ·  บ้านเก่า (พ.ศ. 2544) ·  ความน่าจะเป็น (พ.ศ. 2545) ·  ช่างสำราญ (พ.ศ. 2546) ·  แม่น้ำรำลึก (พ.ศ. 2547) ·  เจ้าหงิญ (พ.ศ. 2548) ·  ความสุขของกะทิ (พ.ศ. 2549) ·  โลกในดวงตาข้าพเจ้า (พ.ศ. 2550) ·  เราหลงลืมอะไรบางอย่าง (พ.ศ. 2551) ·  ลับแล, แก่งคอย(พ.ศ. 2552) ·  ไม่มีหญิงสาวในบทกวี (พ.ศ. 2553)  ·  แดดเช้าร้อนเกินกว่าจะนั่งจิบกาแฟ (พ.ศ. 2554) ·  คนแคระ (พ.ศ. 2555) ·  หัวใจห้องที่ห้า (พ.ศ. 2556)  ·  อสรพิษและเรื่องอื่นๆ (พ.ศ. 2557)  ·  ไส้เดือนตาบอดในเขาวงกต (พ.ศ. 2558) ·  นครคนนอก (พ.ศ. 2559)  ·  สิงโตนอกคอก (พ.ศ. 2560) ·  พุทธศักราชอัสดงกับทรงจำของทรงจำของแมวกุหลาบดำ (พ.ศ. 2561) ·  ระหว่างทางกลับบ้าน (พ.ศ. 2562) ·  คืนปีเสือและเรื่องเล่าของสัตว์อื่น ๆ (พ.ศ. 2563) ·  เดฟั่น (พ.ศ. 2564)  ·  จนกว่าโลกจะโอบกอดเราเอาไว้ (พ.ศ. 2565)  ·  ด้วยรักและผุพัง (พ.ศ. 2566) ·  กี่บาด (พ.ศ. 2567)
| ด ค กหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน ประเภทบันเทิงคดี |
| --- | --- |
กวีนิพนธ์และบทละคร:  ประชุมโคลงโลกนิติ (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร)  เสภาศรีธนญชัยเชียงเมี่ยง (ไม่ทราบผู้แต่ง)  นิราศหนองคาย (หลวงพัฒนพงศ์ภักดี)  สามัคคีเภทคำฉันท์ (ชิต บุรทัต)  มัทนะพาธา (พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว)  โคลงกลอนของครูเทพ (เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี)  บทละครเรื่องพระลอ (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์)  ขอบฟ้าขลิบทอง (อุชเชนี)  เราชะนะแล้ว, แม่จ๋า. (นายผี)  บทกวีของเปลื้อง วรรณศรี (เปลื้อง วรรณศรี)  บทกวีของจิตร ภูมิศักดิ์ (จิตร ภูมิศักดิ์)  จงเป็นอาทิตย์เมื่ออุทัย (ทวีปวร)  กวีนิพนธ์ของอังคาร กัลยาณพงศ์ (อังคาร กัลยาณพงศ์)  ขอบกรุง (ราช รังรอง)  เพียงความเคลื่อนไหว (เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์) 
นวนิยาย:  ละครแห่งชีวิต (หม่อมเจ้าอากาศดำเกิง รพีพัฒน์)  กามนิต (เสฐียรโกเศศ, นาคะประทีป)  ดำรงประเทศ (เวทางค์)  ผู้ชนะสิบทิศ (ยาขอบ)  หนึ่งในร้อย (ดอกไม้สด)  บางระจัน (ไม้ เมืองเดิม)  หญิงคนชั่ว (ก. สุรางคนางค์)  พล นิกร กิมหงวน (ป. อินทรปาลิต)  ปักกิ่ง - นครแห่งความหลัง (สด กูรมะโรหิต)  เราลิขิต - บนหลุมศพวาสิฏฐี (ร. จันทพิมพะ)  เมืองนิมิตร (หม่อมราชวงศ์นิมิตรมงคล นวรัตน)  แม่สายสะอื้น (อ. ไชยวรศิลป์)  พัทยา (ดาวหาง)  แผ่นดินนี้ของใคร (ศรีรัตน์ สถาปนวัฒน์)  มหาบัณฑิตแห่งมิถิลานคร (แย้ม ประพัฒน์ทอง)  ปีศาจ (เสนีย์ เสาวพงศ์)  สี่แผ่นดิน (หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช)  ทุ่งมหาราช (มาลัย ชูพินิจ)  แลไปข้างหน้า (ศรีบูรพา)  เสเพลบอยชาวไร่ ('รงค์ วงษ์สวรรค์)  จดหมายจากเมืองไทย (โบตั๋น)  เขาชื่อกานต์ (สุวรรณี สุคนธา)  สร้างชีวิต (หลวงวิจิตรวาทการ)  ตะวันตกดิน (กฤษณา อโศกสิน)  สร้อยทอง (นิมิตร ภูมิถาวร)  พิราบแดง (สุวัฒน์ วรดิลก)  ลูกอีสาน (คำพูน บุญทวี) 
เรื่องสั้น:  นิทานเวตาล (พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์)  จับตาย :รวมเรื่องเอก (มนัส จรรยงค์)  เรื่องสั้นของ ป. บูรณปกรณ์ (ชีวิตจากมุมมืด, ดาวเงิน) (ป. บูรณปกรณ์)  เสาชิงช้า, เอแลนบารอง และเรื่องสั้นอื่น ๆ ของ ส. ธรรมยศ (ส. ธรรมยศ)  พลายมลิวัลลิ์และเรื่องสั้นบางเรื่อง (ถนอม มหาเปารยะ)  ผู้ดับดวงอาทิตย์ และเรื่องสั้นอื่น ๆ (จันตรี ศิริบุญรอด)  ยุคทมิฬ และเรื่องสั้นอื่น ๆ ของอิศรา อมันตกุล (อิศรา อมันตกุล)  เรื่องสั้นชุดเหมืองแร่ (อาจินต์ ปัญจพรรค์)  ฟ้าบ่กั้น (ลาว คำหอม)  ชุดเพื่อนนักเรียนเก่า "เพื่อนเก่า" (เสนอ อินทรสุขศรี)  รวมเรื่องสั้นบางเรื่องของฮิวเมอร์ริสต์ (ฮิวเมอร์ริสต์)  ฉันจึงมาหาความหมาย (วิทยากร เชียงกูล)  คนบนต้นไม้ (นิคม รายยวา) 
| ด ค กหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน ประเภทสารคดี |
| --- | --- |
ประวัติศาสตร์:  ประวัติกฎหมายไทย (ร. แลงกาต์)  นิทานโบราณคดี (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ)  โฉมหน้าศักดินาไทย (จิตร ภูมิศักดิ์)  กบฏ ร.ศ. 130 (เหรียญ ศรีจันทร์, เนตร พูนวิวัฒน์  เจ้าชีวิต (พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงศ์)  ศาสไทยในอดีต (ประยุทธ สิทธิพันธ์)  ประวัติศาสตร์ไทยสมัย 2352-2453 ด้านสังคม (ชัย เรืองศิลป์)  สังคมไทยในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ 2325-2416 (หม่อมราชวงศ์อคิน รพีพัฒน์) 
การเมือง:  ทรัพยศาสตร์ (พระยาสุริยานุวัตร)  เบื้องหลังการปฏิวัติ 2475 (กุหลาบ สายประดิษฐ์)  ความเป็นอนิจจังของสังคม (ปรีดี พนมยงค์)  ท่านปรีดี รัฐบุรุษอาวุโส ผู้วางแผนเศรษฐกิจไทยคนแรก (เดือน บุนนาค)  โอ้ว่าอาณาประชาราษฎร (สนิท เจริญรัฐ)  ไทยกับสงครามโลกครั้งที่สอง (ดิเรก ชัยนาม)  สันติประชาธรรม (ป๋วย อึ๊งภากรณ์)  ห้าปีปริทัศน์ (สุลักษณ์ ศิวรักษ์)  วันมหาปีติ วารสาร อมธ. ฉบับพิเศษ 14 ตุลาคม 2516 (องค์การบริหารกิจกรรมนักศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) 
ศิลปะ:  วรรณคดีและวรรณคดีวิจารณ์ (วิทย์ ศิวะศิริยานนท์)  ประติมากรรมไทย (ศิลป์ พีระศรี)  วรรณสาส์นสำนึก (สุภา สิริมานนท์)  วิทยาวรรณกรรม (พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์)  ความงามของศิลปะไทย (น. ณ ปากน้ำ)  ภาษากฎหมายไทย (ธานินทร์ กรัยวิเชียร)  วรรณไวทยากร ชุมนุมบทความทางวิชาการ ฉบับวรรณคดี (เจตนา นาควัชระ, หม่อมหลวงบุญเหลือ เทพยสุวรรณ)  แสงอรุณ 2 (แสงอรุณ รัตกสิกร) 
สังคมวิทยา, มานุษยวิทยา และประวัติศาสตร์สังคม:  พระราชพิธีสิบสองเดือน (พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว)  สาส์นสมเด็จ (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ,  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์)  30 ชาติในเชียงราย (บุญช่วย ศรีสวัสดิ์)  เทียนวรรณ (สงบ สุริยินทร์)  กาเลหม่านไต (บรรจบ พันธุเมธา)  นิทานชาวไร่ (สวัสดิ์ จันทนี  ภารตวิทยา (กรุณา กุศลาสัย, เรืองอุไร กุศลาสัย)  ฟื้นความหลัง (พระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ))  ความเป็นมาของคำสยาม, ไทย, ลาว และขอม  และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ (จิตร ภูมิศักดิ์)  อัตชีวประวัติ หม่อมศรีพรหมา กฤดากร (หม่อมศรีพรหมา กฤดากร ณ อยุธยา)  80 ปีในชีวิตข้าพเจ้า (กาญจนาคพันธุ์) 
ศาสนา:  พระประวัติตรัสเล่า (สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส)  พระไตรปิฎก สำหรับประชาชน (สุชีพ ปุญญานุภาพ)  ปัญญาวิวัฒน์ (สมัคร บุราวาศ)  พุทธธรรม (ป.อ. ปยุตฺโต)  อิทัปปัจจยตา (พุทธทาสภิกขุ) 
ธรรมชาติ:  หนังสือแสดงกิจจานุกิจ (เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค))  แพทยศาสตร์สงเคราะห์ (คณะกรรมการแพทย์หลวงในรัชกาลที่ 5)  ธรรมชาตินานาสัตว์ (บุญส่ง เลขะกุล)  ขบวนการแก้จน (ประยูร จรรยาวงศ์)