stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ประวัติศาสตร์จังหวัดภูเก็ต
รัตนะ > สมัยอาณาจักรสุโขทัย

พ่อขุนรามคำแหงมหาราชแห่งอาณาจักรสุโขทัยทรงแผ่พระราชอาณาเขตออกกว้างขวางครอบคลุมพื้นที่ประเทศไทยภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคกลางได้เป็นส่วนใหญ่ แล้วแผ่อำนาจลงมาทางใต้ และมีชัยชนะเหนืออาณาจักรศิริธรรมนครในพ.ศ. 1825
ภูเก็จ ซึ่งเป็นบริวารของนครศรีธรรมราชในลักษณะของ"เมืองประเทศราช" กล่าวคือ ทางสุโขทัยมิได้ส่งเชื้อพระวงศ์หรือข้าราชการลงมาปกครองหากแต่ปล่อยให้เจ้านครศรีธรรมราชปกครองอยู่เช่นเดิม โดยต้องจัดส่ง"ส่วย"เป็นเครื่องราชบรรณาการต่อกรุงสุโขทัยอย่างสม่ำเสมอมิให้ขาดตอน "ส่วย"ซึ่งมีความสำคัญในสมัยนั้นจากนครศรีธรรมราชและภูเก็จก็คือ ดีบุก ที่สุโขทัยต้องการมากสำหรับการหล่อพระพุทธรูปและเทวรูปทองสัมฤทธิ์ ทองสัมฤทธิ์ที่ใช้หล่อพระพุทธรูปและเทวรูปต่างๆนั้นต้องใช้ดีบุกผสมกับทองแดงหรือทองคำ สุโขทัยสามารถชนะนครศรีธรรมราชก็เท่ากับว่าได้แหล่งดีบุกแหล่งใหญ่เข้าไว้ในอำนาจการสร้างศิลปะทางปฏิมากรรมด้วยทองสัมฤทธิ์จึงขยายตัวอย่างรวดเร็วและอย่างมีคุณค่า
ผลจากการที่สุโขทัยเข้าปกครองภาคใต้ หรือศิริธรรมนครและเมืองบริวารในฐานะเมืองประเทศราช จากพ.ศ. 1823 - พ.ศ. 1921รวมเวลาประมาณ 98 ปี ทำให้ได้แลกเปลี่ยนศิลปวัฒนธรรมระหว่างภาคใต้และภาคอื่นๆในอาณาจักรทำให้มีการผสมผสานกลมกลืนกัน เป็นพื้นฐานให้สามรถรวมกันเข้าเป็นอาณาจักรไทยในเวลาต่อมา ภูเก็จหรือเกาะถลางในสมัยนั้นเป็นที่รู้จักและสนใจของชาวไทย ตลอดจนชาวต่างชาติมากขึ้นด้วย ทำให้เกิดการพัฒนาทางประวัติศาสตร์ทั้งในด้านการเมือง ด้านเศรษฐกิจ และสังคมในเวลาต่อมา
สมัยกรุงศรีอยุธยา ชาวต่างประเทศในภูเก็ต และเหตุการณ์สำคัญต่างๆ

กรุงสุโขทัย มีอำนาจปกครองเหนือดินแดนนครศรีธรรมราช และหัวเมืองต่างๆทางคาบสมุทรมลายูเพียง 98 ปีก็สูญเสียเอกราชให้แก่อาณาจักรกรุงศรีอยุธยา เมื่อปีพ.ศ. 1921ในรัชสมัยสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพะงั่ว) แห่งกรุงศรีอยุธยา ภูเก็จได้ตกเป็นเมืองขึ้นของกรุงศรีอยุธยาเช่นเดียวกับเมืองอื่นๆ ในสมัยอยุธยาชื่อภูเก็ต ยังมิได้ปรากฏขึ้นในทางราชการไทยมีแต่เพียงชื่อ เกาะถลาง เมืองถลางเท่านั้น แต่เอกสารหลักฐานบางฉบับเรียกว่า เกาะภูเก็ต เมืองภูเก็ต เกาะแห่งนี้ชาวต่างประเทศรู้จักกันในชื่อ จังซีลอน หรือ อุยังซาลอน ชาวต่างประเทศได้เดินทางเข้ามาในภูเก็ตมากในสมัยนี้ ส่วนมากจะเป็นการค้าขายสินค้าต่างๆแลกกับแร่ดับุกและของป่านานาประเภท รวมทั้งทรัพยากรทางทะเลเช่น อำพันทอง ไข่มุก เป็นต้น ชาวต่างประเทศพวกนั้นได้แก่
สมัยกรุงศรีอยุธยา ชาวต่างประเทศในภูเก็ต และเหตุการณ์สำคัญต่างๆ > เหตุการณ์สำคัญในภูเก็ต สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย > เจ้าเมืองถลางถูกประหารชีวิต

เกิดขึ้นในตอนปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา รัชสมัยสมเด็จพระเพทราชา มีเจ้าเมืองถลางคนหนึ่งชื่อ พระยาสุรินทราชา (จอมสุริน) เจ้าเมืองผู้นี้ตั้งเมืองอยู่ที่บ้านลี้พอนคือ บ้านลิพอนในปัจจุบัน พงศาวดารเมืองถลาง ในประชุมพงศาวดารหอสมุดแห่งชาติได้กล่าวถึงคำให้การของชาวถลางเมื่อ พ.ศ. 2384 ได้ให้ความย้อนหลังขึ้นไปในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลายคือเหตุการณ์ครั้งนั้นคงเกิดขึ้นประมาณพ.ศ. 2233 หรือ พ.ศ. 2234 ซึ่งอยู่ในรัชสมัยของพระเพทราชาและทรงทำการปราบชาวฝรั่งเศสและผู้เอาใจฝรั่งเศสอย่างรุนแรง พงศาวดารเมืองกล่าวว่า"...ฝ่ายบ้านลี้พอนจอมสุรินคิดมิชอบ จะตั้งตัวเป็นใหญ่ มีตราออกมาให้จับจอมสุรินฆ่าเสีย เพราะเป็นโทษขบถต่อแผ่นดินสิ้นเชื้อผู้ดีเมืองถลางว่าง พระยาถลางคางเซ้ง ชาวกรุงออกมาเป็นเจ้าเมือง..."
เจรินี ได้กล่าวไว้ในหนังสือ"เค้าเงื่อนประวัติศาสตร์ถลาง" (Historical Retrospect of Junkceylon Island) ว่า หลังจากฝรั่งเศสได้รับการแต่งตั้งจากกรุงศรีอยุธยา 2 คน ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช การเปลี่ยนแปลงของประเทศไทยในระยะต่อมาก็ได้ชาวจีนได้รับการแต่งตั้งมาเป็นเจ้าเมืองถลาง เป็นข้อสันนิษฐานว่าน่าจะเป็น พระยาถลางคางเซ้งในคำให้การของชาวถลางในพงศาวดารถลาง ราชทินนามน่าจะเป็นพระยาสุรินทราชาตามยศและตำแหน่งเดิม แต่ชาวบ้านนิยมเรียกระบุชื่อเพื่อมิให้สับสน
สมัยกรุงศรีอยุธยา ชาวต่างประเทศในภูเก็ต และเหตุการณ์สำคัญต่างๆ > เหตุการณ์สำคัญในภูเก็ต สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย > ชาวถลางปล้นเรืออังกฤษ

เกิดขึ้นในปลายรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าเอกทัศซึ่งราชการบ้านเมืองในกรุงศรีอยุธยาอ่อนแอลง เนื่องจากการแย่งชิงราชบัลลังก์ระหว่างพระเจ้าเอกทัศกับสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร และมีการสงครามระหว่างพม่าเข้ามาติดพันอีกด้วย ความระส่ำระสายในแผ่นดินจึงเกิดไปทั่ว ตามจดหมายเหตุชาวฝรั่งเศสชื่อ มองซิเออร์ บรีโกต์เขียนถึงผู้อำนวยการคณะต่างประเทศของฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2305 ความตอนหนึ่งว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | "...ตั้งแต่ครั้งสมัยก่อนๆมาพระราชโองการของพระเจ้าแผ่นดินเท่ากับกฎหมายในเมืองนี้ ครั้งมาบัดนี้เจ้านายผู้หญิงทุกองค์ก็มีอำนาขเท่ากับพระเจ้าแผ่นดินและข้าราชการก็ต้องเปลี่ยนกันอยู่เสมอ แต่ก่อนๆมาผู้ที่มีความผิดฐานขบถฆ่าคนตายและเอาไฟเพาบ้านเรือนต้องรับพระราชอาญาถึงประหารชีวิต แต่มาบัดนี้ความโลภของเจ้านายผู้หญิงได้เปลี่ยนการลงโทษความผิดชนิดนี้เพียงแต่ริบทรัพย์และทรัพย์ที่ริบไว้ได้ต้องตกเป็นสมบัติของเจ้าหญิงเหล่านี้ทั้งสิ้น ฝ่ายข้าราชการเห็นความโลภของเจ้านายผู้หญิงเป็นตัวอย่าง ก้หาหนทางที่จะหาประโยชน์บ้าง ถ้าผู้ใดเป็นถ้อยความแล้ว ข้าราชการเหล่านี้ก็คิดหาประโยชน์จากคู่ความให้ได้มากที่สุดที่จะเอาได้ การทำเช่นนี้ก็ปิดความหาให้พระเจ้าแผ่นดินทรงทราบไม่ แต่ถ้าห่างพระเนตรพระกรรณออกไปแล้ว ข้าราชการเหล่านี้ก็ลักขโมยอย่างไม่กลัวทีเดียว เมื่อปีกลายนี้ข้าราชการที่เมืองภูเก็ตได้ปล้นเรืออังกฤษลำหนึ่งซึ่งได้หนีจากเมืองเบงกอลมาพักที่ภูเก็ตเพื่อหนีท่านเค้าน์ เดซแตง เมื่อปีนี้พวกข้าราชการเมืองภูเก็ตได้แนะนำให้เรืออังกฤษลำหนึ่ง เข้าไปซ่อมแซมเรือที่ฝั่งเมืองแตร์แฟม (Terre Ferme) ใกล้เมืองโตยอง (Teyon) ซึ่งเป็นเมืองที่เข้ารีตมากที่สุดในแถบเกาะภูเก็ตนี้ ครั้นเรืออังกฤษได้ไปทอดที่เมืองแตร์แฟม พวกไทยและมลายูกับข้าราชการได้รู้กัน จึงได้ฟันแทงพวกอังกฤษและขึ้นปล้นเรือเก็บสินค้าในเรือไปจนหมดสิ้น ฝ่ายข้าราชการเมืองภูเก็ตได้ใส่ร้ายผู้เข้ารีตในเมืองโตยองเป็นคนปล้นและทำร้ายเรืออังกฤษ ลงท้ายสุดพวกเข้ารีตเหล่านี้พลอยฉิบหายไปเปล่าๆ ยังมีบาทหลวงคณะฟรังซิซแกลเป็นชาติโปรตุเกสคนหนึ่งได้ตายด้วยความตรอมใจและถูกทรมาน เพราะเจ้าพนักงานเมืองภูเก็ตได้จับบาทหลวงคนนี้ขังไว้ในระหว่างพิจารณาความเกือบเดือนหนึ่ง" | ” |
เมืองแตร์แฟม (Terre Ferme) ในจดหมายฉบับนี้ เป็นภาษาฝรั่งเศสและแปลเป็นภาษาอังกฤษได้ว่า dry land, mainland, solid ground ซึ่งสัณนิฐานว่า  น่าจะเป็นบ้านดอน หรือไม่ก็เป็นตัวเมืองภูเก็ตในปัจจุบัน  เพราะมีคลองสายใหญ่และลึกพอที่จะให้เรือเทียบท่าได้ เมืองภูเก็ตในฉบับนี้คือเมืองถลางทั้งหมด ส่วนเมืองโตยอง (Teyon) สันนิษฐานว่าคือ"บ้านตลาดนั่งยอง" ตำบลฉลองในปัจจุบัน ซึ่งสมัยก่อนมีคลองใหญ่และลึกเช่นเดียวกับบ้านท่าแครง
สมัยกรุงศรีอยุธยา ชาวต่างประเทศในภูเก็ต และเหตุการณ์สำคัญต่างๆ > ตระกูลของท้าวเทพกระษัตรี (ปลายอาณาจักรกรุงศรีอยุธยา)

ท้าวเทพกระษัตรีเป็นบุตรีของจอมร้างบ้านเคียน เจ้าเมืองถลางในสมัยนั้น ซึ่งมีการเกี่ยวดองทางเครือญาติกับพระปลัด (หนู) เมืองนครศรีธรรมราช พงศาวดารได้กล่าวไว้ว่า เจ้าเมืองถลางจอมร้าง มีพี่ช่ยร่วมบิดาต่างมารดาอยู่คนหนึ่งชื่อ จอมเฒ่าบ้านดอน เป็นเจ้าเมืองถลางบ้านดอน สองพี่น้องมีความรักใคร่กลมเกลียวมาก จอมเฒ่ายังมีชื่อที่ชาวถลางเรียกขานไว้คือ จอมทองคำ จอม่ทองคำน่าจะเป็นชื่อจริงบเพราะมีบุตรชายชื่อ ทองพูน ได้เป็นพระยาถลางหลังจากเมืองถลางชนะศึกพม่า ปีพ.ศ. 2328 แล้ว
โดยประเพณีไทยโบราณนั้น เมื่อผู้ชายเข้าพิธีสมรส ก็จะต้องไปอยู่บ้านฝ่ายหญิง หม่อมศรีภักดีภูธรบุตรจอมนายกองเมืองตะกั่วทุ่งเมื่อเข้าพิธีสมรสกับคุณจัน (นามเดิมของท้าวเทพกระษัตรี) บุตรีจอมร้างบ้านตะเคียนเมืองถลาง จึงต้องมาอยู่บ้านของฝ่ายภรรยา ซึ่งเป็นการเหมาะสมเนื่องจากจะได้ช่วยราชการเมืองของจอมร้าง ในขณะที่สูงอายุ แต่มีเพียงบุตรีคนโตคือคุณจันเท่านั้นที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงในการปกครองบ้านเมืองเพราะบุตรชายคือ คุณอาดและคุณเรืองยังอยู่ในวัยเด็กมาก ไม่อาจช่วยงานราชการได้ แต่หม่อมศรีภักดีภูธรบุญน้อย พอมีบุตรกับคุณจันได้ 2 คนคือ คุณปรางบุตรีและคุณเทียน หม่อมศรีภักดีถึงแก่กรรม คุณจันจึงตกเป็นพุ่มหม้าย
ขณะนั้นกรุงศรีอยุธยากำลังระส่ำระสายด้วยการผลัดแผ่นดินจากสมเด็จพระเจ้าบรมโกศเป็นพระเจ้าอุทุมพร แล้วเปลี่ยนเป็นพระเจ้าเอกทัศและกลับเปลี่ยนเป็นพระเจ้าอุทุมพรอีกครั้งหนึ่ง เพื่อทำการสู้ศึกกับพม่า ซึ่งยกทัพเข้ามาโจมตีกรุงศรีอยุธยายืดเยื้อติดต่อกันนับตั้งแต่พ.ศ. 2301 จนถึงพ.ศ. 2310 อันเป็นปีที่กรุงศรีอยุธยาล่มสลาย
สมัยกรุงศรีอยุธยา ชาวต่างประเทศในภูเก็ต และเหตุการณ์สำคัญต่างๆ > ปัญหาในเมืองถลาง

พระยาพิมลขัน เจ้าเมืองกระบุรี ซึ่งมีบรรดาศักดิ์เพียงเป็นพระกระในครั้งนั้น หนีศึกพม่าลงมาเข้ากับเจ้านครศรีธรรมราชคนใหม่ เจ้านครฯจึงส่งให้มาช่วยราชการเมืองถลางแทนหม่อมศรีภักดีที่ถึงแก่อนิจกรรมลง โดยตอนนั้นคุณหญิงจันตกเป็นพุ่มหม้าย พระกระได้รับสถาปนาขึ้นเป็นพระยาพิมลอัยา (ขัน) และได้สมรสกับคุณหญิงจันในเวลาต่อมา (พ.ศ. 2314)
เมื่อสิ้นบุญจอมร้างบ้านเคียน ก็เกิดปัญหาเรื่องมรดกในเมืองถลาง ว่าผู้ใดควรจะได้สืบทายาทความเป็นเจ้าเมืองต่อไป พระยาพิมลขันว่าที่สามีคุณหญิงจันซึ่งได้ช่วยราชการมานานพอควรและสูงด้วยวัยวุฒิ สมควรแก่เจ้าเมืองถลางในครั้งนั้น แต่เนื่องจากไม่ใช่ทายาทสายตรงของจอมร้าง ซึ่งมีบุตรชาย 2 คน และมีหลานชายคือ คุณเทียน ผู้มีสายสกุลของหม่อมศรีภักดี สายสกุลเมืองนคร คุณหญิงจันไม่ยอมให้มรดกเมืองถลางตกอยู่กับพระยาพิมลว่าที่สามีใหม่ เพราะเกรงข้อครหาที่ว่าหลงใหลว่าที่สามียิ่งกว่าน้องชายร่วมสายโลหิตเดียวกันคือ คุณอาด และคุณเรือง เป็นเหตุให้พระยาพิมลขันเกิดความน้อยใจจึงแยกตัวจากถลางไปยังนครศรีธรรมราชอีกครั้ง และได้ย้ายไปยังเมืองพัทลุง
คุณอาด บุตรจอมร้าง ผู้เป็นน้องชายของคุญหญิงจันก็ได้รับการยกย่องขึ้นเป็นเจ้าเมือง ชาวบ้านเรียกว่า"พระยาถลาง (อาด)" ส่วนน้องชายที่ชื่อเรือง ก็ได้เป็นพระพลจางวานด่าน (เรือง)ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยเจ้าเมืองถลาง แต่ว่าราชการไม่นานถูกโจรยิงเสียชีวิต โจรสลัดแขกชาวไทรบุรีได้บุกเข้ายึดเมืองถลางไว้ระยะหนึ่งแต่ชาวถลางเชื้อสายไทยไม่ยอมอยู่ใต้อำนาจแขกไทรบุรี จึงทำการส้องสุมกำลังไว้ที่บ้านสาคูและบ้านไม้ขาว และยึดเมืองคินมาได้สำเร็จภายในคืนเดียว ซึ่งเป็นคืนวันสารทของชาวถลาง มีการชุมนุม แห่กระจาดพืชพันธุ์ผลไม้ และอาหารแห้งไปทำบุญ โดยซ่อนอาวุธในกระจาดและภาพสัตว์ต่างๆ รวมกำลังกันจู่โจมที่พักเจ้าเมืองชาวไทรบุรี ฝ่ายแขกตั้งตัวไม่ทันจึงเร่งรีบลงเรือหนีไป การขับไล่แขกมลายูครั้งนี้ พระยายกบัตร (ชู) เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงใหญ่ในครั้งนี้ จึงได้รับแต่งตั้งจากเจ้านครศรีธรรมราชที่แข็งเมืองต่อกรุงศรีอยุธยาให้เป็นเจ้าเมืองถลาง ชื่อว่า"พระยาถลาง (ชู)"
สมัยกรุงธนบุรี

เมื่อกรุงศรีอยุธยาล่มสลายในปีพ.ศ. 2310 ก่อให้เกิดความแตกแยกกันขึ้นในระหว่างข้าราชการและขุนนาง ฝ่ายเมืองนครศรีธรรมราชนั้น เจ้าพระยานครพระยาไชยาธิเบศร์ก็ถูกเรียกตัวเข้าไปช่วยราชการงานศึกที่กรุงศรีอยุธยา แล้วถึงแก่อนิจกรรมไม่ได้กลับมาที่นครศรีธรรมราชอีก พระปลัด (หนู)จึงเห็นเป็นโอกาสเหมาะที่จะประกาศอิสรภาพแก่นครศรีธรรมราช ซึ่งเคยเป็นเมืองอิสระแต่ครั้นโบราณกาล จึงตั้งตนเป็นใหญ่ขึ้นตั้งแต่ พ.ศ. 2307 และได้เกลี้ยกล่อมหัวเมืองปักษ์ใต้ให้เข้าเป็นพวกด้วย
สมัยกรุงธนบุรี > ต้นรัชสมัยธนบุรีและการค้นพบแหล่งแร่ดีบุก

ครั้งล่วงปีพ.ศ. 2312 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงตีชุมนุมเจ้านครศรีธรรมราชได้ โปรดให้เจ้านราสุริยวงศ์มาเป็นเจ้าเมืองนครศรีธรรมราชในปีนั้นมีการเปลี่ยนเจ้าเมืองในเมืองบริวารของนครศรีธรรมราชหลายคน
การค้าแร่ดีบุกนั้น ปรากฏว่า ชาวอังกฤษชื่อ กัปตันฟรานซิส ไลท์ พ่อค้าในสังกัดบริษัทอินเดียตะวันออก ได้นำเรือกำปั่นแวะเวียนมาทำการค้าขายที่เมืองถลางตั้งแต่ปีพ.ศ. 2315 จนได้แต่งงานกับฆญิงสาวชาวถลางลูกครึ่งโปรตุเกสชื่อ มาร์ตินา โรเซลล์ กัปตันฟรานซิส ไลท์ได้สร้างที่พักอาศัยและสำนักงานที่บ้านท่าเรือ
ระหว่างปีพ.ศ. 2312 ถึง พ.ศ. 2314 พระยาพิมลขันถูกกุมตัวเอาตัวเข้าไปรับราชการที่ธนบุรี คุณหญิงจันตกพุ่มหม้ายอยู่ที่เมืองถลางในฐานะสามัญชน พร้อมด้วยน้องสาวชื่อ มุก ลูกสาวคนโตชื่อ ปราง และบุตรชายคนโตชื่อ เทียน ต้องพยายามกอบกู้ชื่อเสียงฐานะที่เคยรุ่งเรืองแล้วกลับถดถอยลง ด้วยการค้าดีบุกกับชาวต่างชาติ โดยผ่านเจ้าเมืองถลาง
เมื่อปีพ.ศ. 2314 - พ.ศ. 2315 กับตันฟรานซิส ไลท์ ได้เข้าไปขอพระบรมราชานุญาตจากสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี เพื่อตั้งสำนักงานผูกขาดแร่ดีบุกเมืองถลางที่บ้านท่าเรือ ซึ่งก็ได้รับพระบรมราชานุญาต เนื่องจากพระเจ้ากรุงธนบุรีมีพระราชดำริที่จะฟื้นฟูฐานะเมืองไทยหลังสงคราม ซึ่งประสบปัญหาข้าวยากหมากแพง การค้าแร่ดีบุกจึงเป็นหนทางช่วยเหลืออันมีประโยชน์อย่างแท้จริงทางหนึ่ง ฝ่ายพระยาพิมลนั้น ขณะรับราชการทรงเป็นผู้จงรักภักดีทำให้พระเจ้ากรุงธนบุรีทรงไว้วาวพระทัยมาก จึงโปรดให้พระยาพิมลขันออกมากำกับดูแลการค้าแร่ระหว่างเมืองถลางกับกัปตันฟรานซิส ไลท์ ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2314 สืบมาจนได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองถลาง ในปีพ.ศ. 2319 จึงได้กลับมายังถลางใช้ชีวิตร่วมกับคุณหญิงจันและมีบุตรด้วยกัน เป็นบุตรหญิงชื่อ ทอง ซึ่งต่อมาได้นำเข้าไปถวายตัวในรัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชเมื่อพ.ศ. 2330 โปรดสถาปนาเป็นเจ้าจอมมารดาทอง ประสูติพระธิดาพระองค์หนึ่ง พระนามว่า พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิงอุบล เมื่อพ.ศ. 2334
ระหว่างที่คุณหญิงจันและครอบครัสทำการค้าที่เมืองถลางนั้น คุณเทียน ผู้เป็นบุตรได้ค้นพบแหล่งดีบุกขนาดใหญ่ในบริเวญป่าดงดิบอันอุดมด้วยแม่น้ำลำธาร บริเวณนี้อยู่ที่ บ้านตะปำ (สะปำ) พระยาพิมลขันเห็นว่าเป็น ผลประโยชน์แก่แผ่นดินอย่างที่ไม่เคยมีปรากฏมาก่อนจึงนำความขึ้นกราบบังคมทูลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีตามประเพณี ส่งผลให้คุณเทียนได้รับการแต่งตั้งเป็น เจ้าเมืองภูเก็จ มีราชทินนามว่า เมืองภูเก็ต ส่วนคุณหญิงจันเมื่อบุตรทำความดีความชอบ จึงได้รับการเลื่อนขึ้นเป็น ท่านผู้หญิงจัน
สมัยกรุงธนบุรี > บรรดาศักดิ์และการค้าดีบุก

ครั้นล่วงถึงปี พ.ศ. 2319 เจ้านราสุริยวงศ์ ผู้ครองนครศรีธรรมราชถึงแก่พิราลัย สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงเห็นว่าเจ้านครที่ถูกนำตัวไปธนบุรีประพฤติดีตลอดด้วยความจงรักภัคดี พระองค์จึงสถาปนาเจ้านครขึ้นเป็นเจ้าประเทศราชครองเมืองนครศรีธรรมราช โปรดเกล้าฯให้เจ้าพระยาอินทวงศา อัครมหาเสนาบดี ออกมาพระราชทานมอบเมืองให้เจ้านคร เสร็จแล้วโปรดให้อยู่ชำระว่ากล่าวเร่งรัดส่วยอากรในเมืองนครและทั่วแคว้น
เจ้พระยาอินทวงศา มาตั้งวังอยู่ที่ปากพระฝั่งเมืองตะกั่วทุ่ง เพื่ออดูแลเร่งรัดภาษีดีบุก อันเป็นภาษีสำคัญของหัวเมืองฝั่งตะวันตก พระยาพิมลขันซึ่งเคยภักดีต่อเจ้านครแต่เดิม ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ใหม่ตามตำแหน่งเจ้าเมืองถลางว่า "พระยาสุรินทราชา (พระยาพิมลขัน) " ในการกลับมาของพระยาสุรินทราชา (พระยาพิมลขัน) นั้น ได้แต่งตั้งกรมการเมืองถลางขึ้นใหม่หลายคนและมีตำแหน่ง "พระยาทุกขราช" หรือตำแหน่งที่ปรึกษาหรือปลัดเมือง ในสมัยนั้นคือ พระยาทุกขราช (ทองพูน) บุตรจอมเฒ่าผู้มีอำนาจเสมอเมืองถลางที่บ้านดอน พระยาทุกขราช (ทองพูน) เป็นปลัดเมืองถลางอยู่ระหว่างพ.ศ. 2319 จนถึง พ.ศ. 2327 ซึ่งต่อมาได้รับการแต่งตั้งจากเจ้าพระยาฦๅราชนิกูลธรรมไตรโลก ข้าหลวงผู้มีอำนาจสำเร็จราชการหัวเมืองฝั่งตะวันตกในสมัยรัตนโกสินทร์ ให้ขึ้นเป็น ผู้ว่าราชการเมืองถลางแทนพระยาสุรินทราชา (พระยาพิมลขัน) ซึ่งถูกถอนจากการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง
เมืองถลางปีพ.ศ. 2320 ถึง พ.ศ. 2325 มีการค้าขายดีบุกเป็นอันมาก การซื้อหาอาวุธปืนจากต่างประเทศ โดยใช้ดีบุกเป็นสินค้าแลกเปลี่ยน
สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ > กบฏอั้งยี่

1 มูลเหตุที่ผลักดันให้กรรมกรจีนก่อการกบฏขึ้นที่เมืองภูเก็ตเมื่อปี พ.ศ. 2419 นั้นมีอยู่หลายประการเช่น ราคาดีบุกตกต่ำ นโยบายการคลังที่ตึงตัวของรัฐบาล ราคาประมูลภาษีอากรสูงเกินไปและ กรรมกรจีนไม่ได้รับความเป็นธรรม เป็นต้น
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด เก็บถาวร 2013-11-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ข้อมูลเรื่องราวท่องเที่ยวภูเก็ต
ตราประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช แสดงภาพตราสิบสองนักษัตรล้อมพระบรมธาตุเจดีย์
พ่อขุนรามคำแหงมหาราชแห่งอาณาจักรสุโขทัย
อัศวินแห่งโชมงต์ทูลเกล้าฯ ถวายพระราชสารจากพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แด่สมเด็จพระนารายณ์
พระยาราชกปิตัน ฟรานซิส ไลท์
ยุทธการที่ปอร็องแบแซ็ง

ยุทธการที่ปอร็องแบแซ็ง ยังเป็นที่รู้จักกันคือ ปฏิบัติการอูเบอร์รี่ เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 7-8 มิถุนายน ค.ศ. 1944 ที่ท่าเรือประมงขนาดเล็กทางด้านตะวันตกของ Arromanches ในช่วงการยกพลขึ้นบกที่นอร์ม็องดีในสงครามโลกครั้งที่สอง หมู่บ้านนี้อยู่ระหว่างหาดโอมาฮาไปยังตะวันตกในภาคกองทัพน้อยสหรัฐที่ 5 และหาดโกลด์ไปยังตะวันออกในภาคกองทัพน้อยอังกฤษที่ 30 ด้วยเป้าหมายในช่วงปฏิบัติการโอเวอร์ลอร์ด ป้อมปราการท่าเรือได้ถูกยึดโดยหน่วยทหารคอมมานโด(ราชนาวิกโยธิน) ที่ 47 ของกองพลน้อยปฏิบัติการพิเศษที่ 4
ปริศนา (แก้ความกำกวม)

ปริศนา อาจหมายถึง
เกมปริศนา (puzzle)
ปริศนาคำทาย (riddle)
เกมตอบคำถาม (quiz)
สิ่งพิมพ์

นิตยสารในเครือ ปริศนา
ปริศนา นวนิยายของ ว. ณ ประมวลมารค
บุคคล

ปริศนา พรหมสุรางค์
ปริศนา พรายแสง
ปริศนา ชบาไพร
ปริศนา วงศ์ศิริ (ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น ปฤษณา วงษ์ศิริ)
พัซเซิล

ปริศนา ตามคำแปลของ พัซเซิล (Puzzle) นอกจาก เกมปริศนาทั่วไป อาจหมายถึง
มิลเลนเนียมพัซเซิล (Millennium_Puzzle) มิลเลนเนียมไอเท็ม จากการ์ตูน Yu-Gi-Oh!
พัซเซิล > บุคคลและตัวละคร

พัซเซิล (Puzzle) ตัวละครใน ตำนานแห่งนาร์เนีย โดย ซี. เอส. ลิวอิส
อักษรไขว้ หรือ เกมถอดรหัส (encryption) ในความหมายตามข้อบังคับของรัฐ
พัซเซิล > ภาพยนตร์

พัซเซิล (Puzzle) ภาพยนตร์เกาหลี เขียนบทและกำกับโดย เทกวง คิม (Tae-kyeong Kim) (2006)
พัซเซิล > ดนตรี

Puzzle อัลบั้มที่สี่โดยวงดนตรีชาวสกอต บิฟฟี ไคโร (Biffy Clyro) (2007)
Puzzle อัลบั้มโดยวงดนตรีแนวเพลงป๊อป ตาฮิติ 80 (Tahiti 80) (1999)
Puzzle อัลบั้มเปิดตัวโดยวงดนตรีแนวเพลงร็อก ดาด้า (dada) (1992)
Puzzle อัลบั้มโดย เกลนนา แนนนินิ (Gianna Nannini) (1986)
Puzzle อัลบั้มโดยวงดนตรีแนวเพลงร็อก เดอะซีดดี อาร์เคสตรา (The Seedy Arkestra) (1997)
ริดเดิล

ปริศนา ตามคำแปลของ ริดเดิล (Riddle) นอกจาก ปริศนาคำทายทั่วไป อาจหมายถึง
ปริศนาโลก (World riddle) ของ เฟรดริช เนียตซ์ชี (Friedrich Nietzsche) หมายถึง ชีวิต
ปริศนาของสฟิงซ์ (Riddle of Sphinx)
เพลงปริศนา (The Riddle Song)
ริดเดิล > บุคคลและตัวละคร

อัลเมดา ริดเดิล (Almeda Riddle) (1898-1986) นักร้องแนวเพลงโฟลกชาวอเมริกัน
จอร์จ อาร์. ริดเดิล (George R. Riddle) (1817-1867) นักกฎหมายและนักการเมืองชาวอเมริกัน
เจฟ ซี. ริดเดิล (Jeff C. Riddle) (1863-1941) นักประวัติศาสตร์อินเดียนแดงในช่วง สงครามโมด็อก (Modoc War)
เจเรมี ริดเดิล (Jeremy Riddle) นักดนตรี
จอห์น พอล ริดเดิล (John Paul Riddle) (1901-1989) ผู้ร่วมก่อตั้ง มหาวิทยาลัยการบินเอ็มบรี-ริดเดิล
จอห์นนี่ ริดเดิล (Johnny Riddle) (1905-1998) นักเบสบอลชาวอเมริกัน
เนลสัน ริดเดิล (Nelson Riddle) (1921-1985) ผู้นำวงดนตรี
โรเบิร์ต เอ็ม. ริดเดิล (Robert M. Riddle) (1812 - 1858) นายกเทศมนตรีของพิตส์เบิร์กเพนซิลเวเนีย
ซามูเอล ดี. ริดเดิล (Samuel D. Riddle) (1861-1951) เจ้าของฟาร์ม Glen Riddle Farm
สติว ริดเดิล (Stu Riddle) นักฟุตบอลชาวนิวซีแลนด์
ธีโอเดต โปป ริดเดิล (Theodate Pope Riddle) (1867-1946) สถาปนิกชาวอเมริกัน
โทบี ริดเดิล (Toby Riddle) (1848-1920) นักแปลภาษา ภาษาโมด็อก
ครอบครัวริดเดิ้ล ((Riddle family) ใน แฮร์รี่ พอตเตอร์ โดย เจ. เค. โรว์ลิง
ริดเดลอร์ (Riddler) วายร้ายใน แบทแมน
ริดเดิล > สถานที่

ริดเดิล ไอดาโฮ
ริดเดิล อินเดียน่า
ริดเดิล โอเรกอน เมืองใน ดักลาสคันทรี
มหาวิทยาลัยการบินเอ็มบรี-ริดเดิล (Embry-Riddle Aeronautical University) วิทยาลัยเอกชนหลักสูตร 4 ปี พร้อมหอพักในฟลอริดาและอะริโซนา
ริดเดิล > ภาพยนตร์

Riddles ชื่อตอนจากละครชุด สตาร์แทรค วอยเอเจอร์ (Star Trek: Voyager)
ริดเดิล > ดนตรี

เดอะริดเดิล (The Riddle) อัลบั้มโดย นิค เคิร์สชอว์ (Nik Kershaw) และเพลงในอัลบั้ม (1984)
เดอะริดเดิล (The Riddle) เพลงเด่นจากอัลบั้ม ทูไลตส์ (Two Lights)โดย ไฟว์ฟอร์ไฟติง (Five for Fighting) (2006)
Riddle เพลงเด่นจากอัลบั้ม มาสเตอร์พีซ เธียเตอร์ (Masterpiece Theatre) โดย เอน โวก ฟรอม (En Vogue From) (2000)
เดอะริดเดิล (Riddle) อัลบั้ม และเพลงในอัลบั้ม โดย โทมัส ลีบ (Thomas Leeb) (1999)
ริดเดิล > ความหมายอื่น

ริดเดิล (Riddling กระบวนการในการผลิต สปาร์คลิง ไวน์ (sparkling wine)
ดูเพิ่ม

ปรัศนี (question mark)
คำถาม (question)
ปัญหา (problem)
มาจูโร

ทัศนียภาพทางทะเลเมืองมาจูโร
มาจูโร มีประชากรประมาณ 25400 คน (พ.ศ. 2547) ซึ่งป็นเมืองหลวงของสาธารณรัฐหมู่เกาะมาร์แชลล์ มาจูโรเป็นที่ตั้งของท่าเรือและสนามบินนานาชาติของสาธารณรัฐหมู่เกาะมาร์แชลล์ ที่ทำการรัฐบาลอยู่ทางตะวันออกของมาจูโร  มาจูโรมีพิกัดทางภูมิศาสตร์อยูที่ 7°7'30" เหนือ, 171°4' ตะวันออก มาจูโรมีพื้นที่ที่เป็นที่ดิน 9.7 ตร.กม. แต่ที่เหลือเป็นลากูนทั้งหมดถึง 295 ตร.กม. กีฬาที่เป็นที่นิยมของหมู่เกาะปะการังมาจูโรคือ ตกปลาและดำน้ำ
พระราชบัญญัติพิพิธภัณฑ์ (ญี่ปุ่น)

กฏหมายญี่ปุ่นที่เกี่ยวข้องกับพิพิธภัณฑ์
| พระราชบัญญัติพิพิธภัณฑ์ 博物館法 Hakubutsukan Hō |
| --- | --- |
อาคารสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
สภานิติบัญญัติแห่งชาติ
เขตที่ครอบคลุม: ญี่ปุ่น
วันตรา: พ.ศ. 2494
วันมีผล: พ.ศ. 2495
การแก้ไขเพิ่มเติม
แก้ไขครั้งล่าสุดในปี พ.ศ. 2551
กฏหมายที่เกี่ยวข้อง
พระราชบัญญัติการศึกษาขั้นพื้นฐาน (教育基本法) พระราชบัญญัติสังคมศึกษา (社会教育法) พระราชบัญญัติสถาบันมรดกทางวัฒนธรรมแห่งชาติ  (独立行政法人国立文化財機構法) พระราชบัญญติห้องสมุด (図書館法) ระเบียบการบังคับใช้ตามพระราชบัญญัติพิพิธภัณฑ์  (博物館法施行規則) มาตรฐานที่ดีเกี่ยวกับการจัดตั้งและดำเนินการพิพิธภัณฑ์สาธารณะ  (公立博物館の設置及び運営上の望ましい基準)
สถานะ: ยังมีผลอยู่
พระราชบัญญัติพิพิธภัณฑ์ (ญี่ปุ่น: 博物館法; โรมาจิ: Hakubutsukan Hō) เป็นกฎหมายญี่ปุ่นที่ครอบคลุมเรื่องที่เกี่ยวข้องกับพิพิธภัณฑ์ของประเทศ กฎหมายตราขึ้นในฐานะกฎหมายหมายเลข 285 ในปี พ.ศ. 2494 และแก้ไขครั้งล่าสุดในปี พ.ศ.  2551
ดูเพิ่ม

พิพิธภัณฑ์ประจำจังหวัด
สมาคมพิพิธภัณฑ์ญี่ปุ่น (日本博物館協会) (JAM)
แหล่งข่อมูลอื่น

(ในภาษาอังกฤษ) Museum Act (UNESCO Database of National Cultural Heritage Laws)
(ในภาษาอังกฤษ) Present Status of Museums in Japan (Agency for Cultural Affairs; includes an English translation of the Museum Act)
(ในภาษาญี่ปุ่น) Museum Act (e-gov.go.jp)
(ในภาษาญี่ปุ่น) Museums (Agency for Cultural Affairs)
มาชุลี

| --- | --- |
แม่น้ำโทริยะในมาชุลี
Majuli
ภูมิศาสตร์
ที่ตั้ง: แม่น้ำพรหมบุตร
พิกัด: 26°57′0″N 94°10′0″E﻿ / ﻿26.95000°N 94.16667°E﻿ / 26.95000; 94.16667
พื้นที่: 352 ตารางกิโลเมตร (136 ตารางไมล์)
ระดับสูงสุด: 84.5 ม. (277.2 ฟุต)
การปกครอง
India
รัฐ: อัสสัม
อำเภอ: มาชุลี
ประชากรศาสตร์
ประชากร: 167,304 (2011)
ความหนาแน่น: 300/กม.2 (800/ตารางไมล์)
กลุ่มชาติพันธุ์: มิซิง, เทวรี, ไกพรรต, โสโนวาลกจารี, โกจ, อาหม, สุติยะ, กลิตา, พรหมิณ
ข้อมูลอื่น ๆ
เขตเวลา: IST (UTC+5:30)
PIN: 785102, 785104, 785105, 785110, 785106
รหัสโทรศัพท์: 03775
ทะเบียนรถ: AS-29
มาชุลี (อักษรโรมัน: Mājuli, Majuli, mazuli) เป็นเกาะกลางแม่น้ำในแม่น้ำพรหมบุตร รัฐอัสสัม ประเทศอินเดีย ได้รับการจัดตั้งเป็นอำเภอที่เป็นอำเภอเกาะแห่งแรกของอินเดียตั้งแต่ปี 2016 ในทศวรรษ 1790s เกาะนี้มีขนาด 1,300 km2 (500 sq mi) และลดลงเหลือ 1,255 ตารางกิโลเมตร (485 ตารางไมล์) ในต้นศตวรรษที่ 20 ก่อนจะมีการกัดเซาะจนในปี 2014 เกาะเหลือขนาดเพียง 352 ตารางกิโลเมตร (136 ตารางไมล์) เกาะมาชุลีขนาดลดลงเนื่องพร้อมกับแม่น้ำพรหมบุตรมีขนาดที่กว้างขึ้น
เกาะนี้เกิดจากการแยกสายย่อยของแม่น้ำพรหมบุตรเป็นเขรกูติยะศูตี (Kherkutia Xuti) แม่น้ำสาขา และแม่น้ำสุพันสิริ เกาะมาชุลีสามารถเข้าถึงได้ทางเรือข้ามฟากจากโชรหัต ซึ่งตั้งอยู่ห่างไป 300-400 กิโลเมตรทางตะวันออกของคุวาหาฏี เปาะมาชุลีเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรมของชาวอัสสัมกลุ่มลัทธิไศวะใหม่
ในปี 2004 เกาะมาชุลีได้รับกาขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกเบื้องต้นของยูเนสโก
ปัสสาวะ

ตัวอย่างปัสสาวะมนุษย์
ปัสสาวะ (ภาษาปากว่า ฉี่ หรือ เยี่ยว) เป็นของเสียในรูปของเหลวที่ร่างกายขับถ่ายออกมาโดยไต ด้วยกระบวนการกรองจากเลือดและขับออกทางท่อปัสสาวะ ซึ่งเป็นผลจากกระบวนการสร้างและสลายในระดับเซลล์ (cellular metabolism) แล้วทำให้เกิดสารประกอบไนโตรเจนที่เป็นของเสียจำนวนมาก ซึ่งจำเป็นต้องกำจัดออกจากกระแสเลือด
พิษ

ปัสสาวะไม่เป็นพิษ แม้ปัสสาวะประกอบด้วยสารเคมีที่ร่างกายไม่ต้องการ ซึ่งสามารถทำให้ระคายเคืองผิวหนังและตาได้ แต่ถ้าหากผ่านกระบวนการกรองที่เหมาะสม จะสามารถสกัดน้ำออกมาเป็นน้ำดื่มได้ อย่างเช่นน้ำดื่มของนักบินอวกาศ
ลักษณะเฉพาะ

ปัสสาวะทั่วไปอาจมีสีแตกต่างกันตั้งแต่ใสไม่มีสีจนถึงสีอำพันเข้ม ขึ้นอยู่กับระดับความอวบน้ำ (hydration) ของร่างกายและองค์ประกอบอื่น ๆ
ลักษณะเฉพาะ > การวิเคราะห์ทางเคมี

นักชีวเคมีได้วิจัยสารต่าง ๆ ในปัสสาวะพบว่า 95% เป็นน้ำ 2.5 % เป็นยูเรีย อีก 2.5% เป็นสารอื่น ๆ 
ถ้าแยกส่วนประกอบที่เป็นมิลลิกรัมออกมาในน้ำปัสสาวะ 100 ซีซี จะพบว่ามี
Urea Nitrogen	     682 มิลลิกรัม
Urea			1,459 มิลลิกรัม
Creatinin Nitrogen	36 มิลลิกรัม
Creatinin		97 มิลลิกรัม
Uric acid nitrogen	12.30 มิลลิกรัม
Uric acid		36.90 มิลลิกรัม
Amino nitrogen	9.70 มิลลิกรัม
Ammonia nit		57 มิลลิกรัม
Sodium		212 มิลลิกรัม
Potassium		137 มิลลิกรัม
Calcium		19.50 มิลลิกรัม
Magnesium		11.30 มิลลิกรัม
Chloride		314 มิลลิกรัม
Total sulphate	91 มิลลิกรัม
Inorganic sulphate	83 มิลลิกรัม
Inorganic phosphate	127 มิลลิกรัม
ลักษณะเฉพาะ > สีที่ผิดปกติ

สีน้ำตาล เกิดจากการดื่มน้ำน้อย ทำให้มีของเสียปะปนกับปัสสาวะมาก ปรกติต้องดื่มน้ำมาก ๆ จึงจะทำให้ปัสสาวะมีสีใส
ลักษณะเฉพาะ > กลิ่น

ปัสสาวะของคนเราและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมล้วนมีกลิ่นคาวเพราะมีกรดยูเรียอยู่ภายในปัสสาวะ
ลักษณะเฉพาะ > ความเป็นกรดเบส

โดยทั่วไปปัสสาวะจะค่อนข้างมีความเป็นกรดอยู่เล็กน้อย pH ประมาณ 6.0 แต่ก็อาจมีค่าเป็นกลางหรือเป็นด่างเล็กน้อยก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำที่ดื่ม ประเภทอาหาร และยาที่บริโภค โดยช่วงอ้างอิงของค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ของปัสสาวะนั้นจะอยู่ที่ 4.6 – 8.0 ส่วนสาเหตุที่ทำให้ปัสสาวะปกติมีความเป็นกรดเล็กน้อยนั้นก็เนื่องมาจากร่างกายขับไฮโดรเจนไออน (H+ ion) ออกมาทางน้ำปัสสาวะเพื่อรักษาสมดุลของกรดเป็นด่างในร่างกายนั่นเอง
ปัสสาวะในทางการแพทย์ > การตรวจสอบ

การตรวจน้ำตาลในปัสสาวะเราสามารถใช้สารละลายเบเนดิกต์ตวจสอบได้
ปัสสาวะในทางการแพทย์ > ยุคโบราณ

ในสมัยโบราณ ชาวโรมัน ใช้ปัสสาวะในการเป็นสารฟอกขาวเสื้อผ้าและฟัน
ในสกอตแลนด์ เคยใช้ปัสสาวะในการป้องกันผ้าขนสัตว์หดตัว
ประวัติศาสตร์

แต่เดิมมาคนยุคโบราณคิดว่าสีเหลืองของปัสสาวะมาจากแร่ทองคำ นักเล่นแร่แปรธาตุสมัยนั้นได้ใช้เวลานานมากในการที่สกัดเอาแร่ทองคำออกมาจากปัสสาวะให้ได้  แต่ความพยายามดังกล่าวกลับทำให้เกิดการค้นพบฟอสฟอรัสขาว ซึ่งค้นพบโดยนักเล่นแร่แปรธาตุชาวเยอรมัน วิคเตอร์ แวนาโนวิกซ์ (Victor Wernanowicz) ใน พ.ศ. 2212 (ค.ศ. 1669) ขณะที่เขากำลังกลั่นปัสสาวะหมัก และใน พ.ศ. 2316 (ค.ศ. 1773) อิแลร์ รูแอลล์ อิแลร์ มาแรง รูแอลล์ (Hilaire Marin Rouelle) ชาวฝรั่งเศส มีชีวิตอยู่ใน ค.ศ. 1718 – 1779 รู้จักกันในนาม "เลอ กาเด" (le cadet) (ซึ่งหมายความว่า "ผู้น้อง") ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้เรียกเพื่อให้แตกต่างจากพี่ชายที่ชื่อ กิวลูมม์ ฟรองซัว รูแอลล์ (Guillaume-François Rouelle) ซึ่งเป็นนักเคมีเหมือนกับตัวเขาเอง ใน ค.ศ. 1773 เขาได้ค้นพบสารประกอบอินทรีย์ชนิดใหม่จากการต้มปัสสาวะจนแห้งซึ่งเรียกว่า ยูเรีย