stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ป่องรู้กลิ่น
หน้าที่ > การยับยั้งในชั้น external plexiform

interneuron ในชั้น external plexiform รวมทั้ง granule cell จะส่งสัญญาณป้อนกลับแบบยับยั้ง (feedback inhibition) แก่เซลล์รีเลย์ คือ เซลล์ไมทรัลและ tufted cell
และก็ส่งสัญญาณยับยั้งจากเซลล์ข้าง ๆ (lateral inhibition) แก่เซลล์รีเลย์ด้วย
การยับยั้งเช่นนี้สำคัญต่อการได้กลิ่นเพราะมันช่วยแยกแยะกลิ่นโดยลดการตอบสนองต่อกลิ่นพื้นฐาน และเพิ่มความต่างของข้อมูลขาเข้าจากเซลล์รับกลิ่น
การยับยั้งการตอบสนองของเซลล์รีเลย์โดย interneuron ต่าง ๆ จะอำนวยการแยกแยะกลิ่นและการแปลผลในระดับสูงขึ้น โดยควบคุมข้อมูลขาออกของป่องรับกลิ่น
เพราะการเพิ่มขั้ว (hyperpolarization) ที่เป็นผลจากการยับยั้งเนื่องกับการได้กลิ่น จะแต่งการตอบสนองของเซลล์ไมทรัลเพื่อให้เฉพาะเจาะจงต่อกลิ่นหนึ่ง ๆ ยิ่งขึ้น
เดนไดรต์ส่วนฐานของเซลล์รีเลย์จะเชื่อมกับ interneuron ที่เรียกว่า granule cell ซึ่งบางทฤษฎีแสดงว่า อำนวยการยับยั้งจากข้าง ๆ ระหว่างเซลล์รีเลย์
ไซแนปส์ระหว่างเซลล์รีเลย์กับ granule cell อยู่ในรูปแบบที่มีน้อยคือเดนไดรต์-เดนไดรต์ (dendro-dendritic) โดยทั้งสองฝั่งของไซแนปส์ต่างก็เป็นเดนไดรต์ที่สื่อประสาท
ในกรณีเฉพาะนี้ เซลล์รีเลย์จะหลั่งสารสื่อประสาทแบบเร้าคือ กลูตาเมต และ granule cell จะหลั่งสารสื่อประสาทแบบยับยั้งคือ กรดแกมมาอะมิโนบิวทีริก (GABA)
เพราะการสื่อสารแบบเกิดได้ทั้งสองทางเช่นนี้ เซลล์รีเลย์จึงอาจยับยั้งแม้ตนเอง (auto-inhibition) และยับยั้งเซลล์ไมทรัลข้าง ๆ ได้ด้วย (lateral inhibition)
กล่าวอีกอย่างก็คือ ชั้น granule cell จะได้รับสัญญาณแบบเร้าผ่านกลูตาเมตจากเดนไดรต์ส่วนฐานของเซลล์ไมทรัลและ tufted cell
ส่วน granule cell เองก็จะหลั่งสาร GABA ซึ่งมีผลยับยั้งเซลล์รีเลย์
ยังไม่ชัดเจนว่า การยับยั้งจากเซลล์ข้าง ๆ มีผลอะไร แต่อาจเป็นการเพิ่มอัตราส่วนของสัญญาณต่อสัญญาณรบกวน (signal-to-noise ratio) ของข้อมูลกลิ่น โดยยับยั้งการตอบสนองในอัตราพื้นฐานของเซลล์รอบ ๆ ที่ไม่ได้รับสิ่งเร้าหรือสิ่งเร้าที่อ่อน
ซึ่งช่วยในการแยกแยะกลิ่น
งานวิจัยอื่น ๆ แสดงนัยว่า การยับยั้งข้าง ๆ ทำให้ตอบสนองต่อกลิ่นในรูปแบบต่าง ๆ กัน ซึ่งช่วยในการแปลผลและรับรู้กลิ่นต่าง ๆ
ยังมีหลักฐานด้วยว่าสารสื่อประสาท acetylcholine ซึ่งมาจากเซลล์ประสาทแบบ cholinergic ในระบบประสาทกลางระดับสูงขึ้น มีผลเพิ่มการลดขั้วของ granule cell ทำให้มันเร้าได้ง่ายขึ้น ซึ่งก็มีผลยับยั้งเซลล์รีเลย์มากขึ้น
ซึ่งทำให้ข้อมูลกลิ่นจากป่องรับกลิ่นเฉพาะเจาะจงมากขึ้นและสามารถแยกแยะได้ดีขึ้น
การแปลผลในขั้นต่อ ๆ ไป

ป่องรับกลิ่นส่งข้อมูลเพื่อแปลผลต่อ ทั้งโดยตรงและโดยอ้อมไปยังอะมิกดะลา, orbitofrontal cortex (OFC), และฮิปโปแคมปัส
ซึ่งมีบทบาทเกี่ยวกับอารมณ์ ความจำ และการเรียนรู้
ป่องรับกลิ่นหลักจะเชื่อมกับอะมิกดะลาโดยตรงกับส่วนเฉพาะ ๆ ในอะมิกดะลา 
(คือ cortical nuclei ของอะมิกดะลาทั้งส่วนหน้าและหลัง)
ส่วนฮิปโปแคมปัสจะเชื่อมกับป่องผ่าน Entorhinal cortex
การแปลผลในขั้นต่อ ๆ ไป > อะมิกดะลา

ข้อมูลเพิ่มเติม: ระบบรู้กลิ่น § อะมิกดะลา
การเรียนรู้แบบเชื่อมโยง (Associative learning) ซึ่งเชื่อมกลิ่นและการตอบสนองทางพฤติกรรมจะเกิดที่อะมิกดะลา
กลิ่นสามารถเป็นตัวเสริมแรงหรือตัวตัดแรงเมื่อกำลังเรียนรู้กลิ่นคู่กับประสบการณ์ที่ดีหรือไม่ดี ไม่ว่าจะโดยทางพฤติกรรมหรือทางอารมณ์
จนกระทั่งตัวกลิ่นเองสามารถทำให้เกิดการตอบสนองทางอารมณ์เอง
การแปลผลในขั้นต่อ ๆ ไป > ฮิปโปแคมปัส

ข้อมูลเพิ่มเติม: ระบบรู้กลิ่น § ฮิปโปแคมปัส
ฮิปโปแคมปัสช่วยให้สามารถจำและเรียนรู้เกี่ยวกับกลิ่นได้ เช่น การสัมพันธ์กลิ่นกับความรู้สึกที่ดี ๆ 
ข้อมูลกลิ่นที่ฮิปโปแคมปัสยังช่วยสร้างความจำอาศัยเหตุการณ์ (episodic memory) อีกด้วย เช่น การได้กลิ่นอาจช่วยให้ระลึกถึงเหตุการณ์ในอดีตได้
การแปลผลในขั้นต่อ ๆ ไป > Orbitofrontal cortex

ข้อมูลเพิ่มเติม: ระบบรู้กลิ่น § orbitofrontal cortex
ข้อมูลกลิ่นจะส่งไปยังเปลือกสมองส่วนรับกลิ่น (olfactory cortex) ซึ่งก็จะส่งข้อมูลต่อไปยัง orbitofrontal cortex (OFC)
OFC มีบทบาทต่อความสัมพันธ์ระหว่างกลิ่นกับความรู้สึกที่ดี ๆ ด้วย เพราะเป็นส่วนที่ประเมินค่าของรางวัล เช่น คุณค่าทางโภชนาการของอาหาร
OFC ยังส่งข้อมูลต่อไปยัง anterior cingulate cortex ซึ่งมีบทบาทเกี่ยวกับความอยากอาหาร
อนึ่ง OFC ยังสัมพันธ์กลิ่นกับสิ่งเร้าอื่น ๆ อีกด้วย เช่น รสชาติ
การรับรู้และการแยกแยะกลิ่นก็เกี่ยวข้องกับ OFC ด้วย
กำเนิดประสาทในผู้ใหญ่

ข้อมูลเพิ่มเติม: ระบบรับกลิ่น § กำเนิดประสาทในผู้ใหญ่, และ กำเนิดประสาท
ป่องรับกลิ่นบวกกับ dentate gyrus ส่วน subventricular zone และ subgranular zone ของฮิปโปแคมปัส เป็นโครงสร้างสามอย่างในสมองที่ได้พบกำเนิดเซลล์ประสาท (neurogenesis) อย่างต่อเนื่องในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่โตแล้ว
แม้เซลล์ประสาทรับกลิ่นก็สามารถเกิดใหม่จากเซลล์ต้นกำเนิดซึ่งอยู่ที่ฐานของเยื่อรับกลิ่น ดังนั้น แอกซอนของเซลล์รับกลิ่นก็จะงอกใหม่ไปที่ป่องรับกลิ่นด้วย
แม้จะมีการทดแทนสร้างแอกซอนของเซลล์รับกลิ่นและ interneuron อยู่เสมอ ๆ เซลล์ที่ส่งสัญญาณต่อ (คือเซลล์ไมทรัลและ tufted cell) ซึ่งมีไซแนปส์กับโครงสร้างเหล่านั้น ก็ไม่ใช่ว่าจะเปลี่ยนแปลงได้[ต้องการอ้างอิง]
แต่กระบวนการที่ให้กำเนิดประสาทในเขตนี้ ก็ยังเป็นประเด็นการศึกษาอยู่
การแพทย์

ความเสียหายต่อป่องรับกลิ่นมีผลเป็นภาวะเสียการรู้กลิ่น (anosmia) ในซีกร่างกายเดียวกัน
ข้อมูลเพิ่มเติม: ระบบรู้กลิ่น § สัตว์ตัวแบบโรคซึมเศร้า
งานศึกษาสัตว์ตัวแบบสำหรับโรคซึมเศร้า ได้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างป่องรับกลิ่นกับอารมณ์และความจำ
คือ การผ่าเอาป่องรับกลิ่นในหนูออก จะมีผลเป็นความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมที่คล้ายกับของคนไข้โรคซึมเศร้า
ดังนั้น นักวิจัยจึงใช้หนูที่ผ่าเอาป่องรับกลิ่นออกเพื่อศึกษายาแก้ซึมเศร้า
วิวัฒนาการ

การเปรียบเทียบโครงสร้างของป่องรับกลิ่นในบรรดาสัตว์มีกระดูกสันหลังต่าง ๆ เช่น กบพันธุ์ Lithobates pipiens และหนูหริ่งบ้านแสดงว่า
ทั้งหมดมีแบบคล้าย ๆ กัน (คือ มีชั้น 5 ชั้นที่มีนิวเคลียสของเซลล์หลัก ๆ 3 อย่าง ดูที่โครงสร้าง)
แม้แมลงวันทองก็มีศูนย์การแปลผลกลิ่นที่มีโครงสร้างคล้าย ๆ กัน คือ antennal lobe
โดยอธิบายได้อย่างหนึ่งว่า ป่องรับกลิ่นของสัตว์มีกระดูกสันหลังและ antennal lobe ของแมลงมีโครงสร้างคล้ายกันก็เพราะเป็นการแก้ปัญหาซึ่งดีที่สุดสำหรับการแปลผลที่ต้องทำในระบบรับกลิ่น และดังนั้น จึงวิวัฒนาการขึ้นต่างหาก ๆ ในไฟลัมต่าง ๆ ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่ทั่วไปเรียกว่า วิวัฒนาการเบนเข้า (convergent evolution)
อย่างไรก็ดี วิวัฒนาการของป่องรับกลิ่นในมนุษย์อาจมีประโยชน์ในด้านต่าง ๆ ดังที่นักวิชาการได้ยกประเด็นไว้ว่า
การเพิ่มขนาดของสมองเมื่อเทียบกับขนาดร่างกาย คือกระบวนการ encephalization จะสัมพันธ์อย่างแนบแน่นกับวิวัฒนาการของมนุษย์
แต่แม้สายพันธุ์วิวัฒนาการทางกรรมพันธุ์ที่ต่างกัน คือ นีแอนเดอร์ทาลและมนุษย์ที่มีกายวิภาคปัจจุบัน ก็ได้สร้างสปีชีส์มนุษย์ที่มีสมองใหญ่ใกล้ ๆ กัน
ดังนั้น ความเข้าใจเกี่ยวกับวิวัฒนาการของสมองมนุษย์ควรจะรวมงานวิจัยเรื่องการจัดระเบียบของสมองใหญ่โดยเฉพาะ ซึ่งอาจสะท้อนโดยรูปร่างของสมองที่เปลี่ยนไป
ในงานนี้ เราถือเอาประโยชน์จากความประสานกันทางพัฒนาการระหว่างสมองและฐานกะโหลกที่เป็นมูลฐาน เพื่อตรวจสอบสมมติฐานของวิวัฒนาการสมองในมนุษย์สกุล Homo
การวิเคราะห์ค่าวัดสัณฐานตามลักษณะทางเลขาคณิตใน 3 มิติของรูปร่างกะโหลกศีรษะภายใน ได้แสดงรายละเอียดความเปลี่ยนแปลงทางวิวัฒนาการของ Homo sapiens ที่ไม่เคยกล่าวถึงมาก่อน
คือ ป่องรับกลิ่นที่ใหญ่กว่า, orbitofrontal cortex ที่กว้างกว่าโดยเปรียบเทียบ, และ temporal lobe poles ที่ใหญ่ขึ้นและยื่นไปข้างหน้ามากขึ้น ทั้งหมดดูเหมือนจะเป็นเอกลักษณ์ของมนุษย์ปัจจุบัน
การจัดระเบียบสมองเช่นนี้ นอกจากจะมีผลทางกายภาพต่อรูปร่างของกะโหลกศีรษะโดยทั่วไป ก็อาจมีส่วนต่อวิวัฒนาการของสมรรถภาพทางการเรียนรู้และทางสังคมใน H. sapiens ด้วย ซึ่งการได้กลิ่นที่ดีกว่าและผลของมันโดยนัยทางประชาน ทางประสาท และทางพฤติกรรม ก็อาจเป็นปัจจัยที่จนกระทั่งบัดนี้ได้ประเมินค่าต่ำไป
ดูเพิ่ม

Phantosmia
เชิงอรรถและอ้างอิง > บรรณานุกรม

Buck, Linda B; Bargmann, Cornelia I (2013a). "32 - Smell and Taste: The Chemical Senses".  ใน Kandel, Eric R; Schwartz, James H; Jessell, Thomas M; Siegelbaum, Steven A; Hudspeth, AJ (บ.ก.). Principles of Neural Science (5th ed.). United State of America: McGraw-Hill. pp. 712-735. ISBN 978-0-07-139011-8.
Doty RL; Saito K; Bromley SM (2008). "4.46 - Disorders of Taste and Smell". The Senses: A Comprehensive Reference. Vol. 4. Academic Press. pp. 859–887. doi:10.1016/B978-012370880-9.00132-8. ISBN 978-0-12-370880-9.
Purves D; Augustine GJ; Fitzpatrick D; Hall WC; LaMantia A-S; McNamara JO; White LE, บ.ก. (2008a). "15 - The Chemical Senses". Neuroscience (4th ed.). Sunderland (MA): Sinauer Associates. ISBN 978-0-87893-697-7.
Zufall F; Leinders-Zufall T; Puche AC (2008). "4.43 - Accessory Olfactory System". The Senses: A Comprehensive Reference. Vol. 4. Academic Press. pp. 783–814. doi:10.1016/B978-012370880-9.00128-6. ISBN 978-0-12-370880-9.
อ่านเพิ่ม

Shepherd, G. The Synaptic Organization of the Brain, Oxford University Press, 5th edition (November, 2003).  ISBN 0-19-515956-X
Halpern, M; Martínez-Marcos, A (2003). "Structure and function of the vomeronasal system: An update" (PDF). Progress in Neurobiology. 70 (3): 245–318. doi:10.1016/S0301-0082(03)00103-5. PMID 12951145. S2CID 31122845. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2017.
Ache, BW; Young, JM (2005). "Olfaction: Diverse species, conserved principles". Neuron. 48 (3): 417–30. doi:10.1016/j.neuron.2005.10.022. PMID 16269360. S2CID 12078554.
แหล่งข้อมูลอื่น

ภาพสมองตัดแต่งสีซึ่งรวมส่วน "Olfactory bulb" at the BrainMaps project
"Anatomy diagram: 13048.000-1". Roche Lexicon - illustrated navigator. Elsevier. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 1 มกราคม 2014.
Glomerular Response Archive Leon & Johnson UC Irvine  เก็บถาวร 1 มกราคม 2006 ที่ archive.today
Olfactory Systems Laboratory at University of Utah
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน :  Terminologia Anatomica 
ข้อมูลกลิ่นที่ส่งจากเซลล์ประสาทรับกลิ่นไปยังชั้นโกลเมอรูลัส ของป่องรับกลิ่นในซีกร่างกายเดียวกัน
ช่องกะโหลกศีรษะหล่อจากซากดึกดำบรรพ์ของไทแรนโนซอรัส ซึ่งแสดงป่องรับกลิ่นขนาดใหญ่ (โครงสร้างด้านซ้าย)
เพลงมหาชัย

| --- | --- |
โน้ตเพลงมหาชัย ทางสากล ฉบับเผยแพร่โดยคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี ตามมติคณะรัฐมนตรีลงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2546
ทำนอง: สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์, พ.ศ. 2438 (129 ปี)
รับไปใช้: 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 (เพลงชาติโดยพฤตินัย)
เลิกใช้: 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2475 (เพลงชาติโดยพฤตินัย)

ตัวอย่างเสียง
เพลงมหาชัย (บรรเลง)ไฟล์ ช่วยเหลือ
 
เพลงมหาชัย เป็นเพลงเกียรติยศสำหรับพระบรมวงศ์ ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ใช้เป็นเพลงเดินธงในพิธีการสำคัญทางทหาร และใช้บรรเลงในการอวยพร
ประวัติ

เพลงมหาชัยเดิมเป็นเพลงไทยอัตราสองชั้น มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ใช้บรรเลงคู่กับเพลงมหาฤกษ์ในโอกาสอันเป็นมงคลต่าง ๆ จนเรียกขานกันโดยทั่วไปว่า "มหาฤกษ์-มหาชัย" ต่อมาสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เพลงนี้บรรจุอยู่ในเพลงปี่พาทย์ เรื่องเวียนเทียน หรือทำขวัญ เป็นเพลงในลำดับที่ 5 ที่เริ่มจาก เพลงนางนาค แล้วออก เพลงมหาฤกษ์ มหากาล สังข์น้อย มหาชัย ดอกไม่ไทร และดอกไม้ไพร ตามลำดับ   นอกจากนี้เพลงมหาชัย ยังปรากฏอยู่ในเพลงตับมโหรี เรื่องทำขวัญครั้งกรุงเก่า โดยเป็นเพลงในลำดับที่ 6 ซึ่งมี พัดชา นางนาค นางนกครวญ สรรเสริญพระจันทร์ มอญแปลง มหาชัย มโนราห์โอด ราโค หงส์ไซร้ดอกบัว เนรปาตี
ใน พ.ศ. 2438 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ขณะทรงดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม ทรงพระนิพนธ์เพลงมหาชัยทางสากลขึ้นจากเพลงมหาชัยแบบดั้งเดิมของไทย แล้วประทานให้พระยาวาทิตบรเทศนำไปเรียบเรียงประสานเสียงสำหรับแตรวงทหารบรรเลงเป็นเพลงเดิน และทรงให้ มร.ยาคอบ ไฟต์ (บิดาของพระเจนดุริยางค์) เรียบเรียงดนตรีสำหรับให้แตรวงทหารม้าบรรเลงด้วยเครื่องดนตรีทองเหลือง (Brass Band) ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ได้ทรงนำเพลงนี้มาแก้ไขปรับปรุงใหม่ให้รัดกุมยิ่งขึ้น โดยให้วงดุริยางค์ทหารบกและทหารเรือบรรเลงกันเป็นเพลงเคารพหรือเพลงคำนับพระบรมวงศ์ที่มีศักดิ์ไม่ถึงสมเด็จพระบรมราชินี
เพลงมหาชัยทางสากลที่ใช้เป็นเพลงคำนับนี้ใช้บรรเลงอย่างเดียว ไม่มีคำร้อง รัฐบาลไทยได้จัดเพลงนี้ให้เป็น 1 ใน 6 เพลงสำคัญของแผ่นดิน ตามมติคณะรัฐมนตรีลงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2546
การบรรเลง

เพลงมหาชัยใช้เป็นเพลงเกียรติยศของพระบรมวงศ์ที่มีศักดิ์ต่ำกว่า สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี หรือก็คือได้รับพระราชทานเศวตฉัตรตั้งแต่ 5 ชั้นลงมา ซึ่งในปัจจุบันนี้ ได้แก่
สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี
ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ
สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา
สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล
นอกจากนี้ ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ยังได้รับสิทธิให้ใช้เพลงนี้เป็นเพลงคำนับด้วยเช่นกัน
เพลงมหาชัย ยังใช้บรรเลงเมื่อผู้เป็นประธานหรือแขกเกียรติยศสูงสุดของงานมาถึง และเมื่อผู้เป็นประธานของงานกล่าวคำปราศรัยจบ และใช้บรรเลงในงานรับรองบุคคลสำคัญ งานสโมสรสันนิบาต การดื่มอวยพรเลี้ยงคณะทูตเพื่อกระชับสัมพันธไมตรีระหว่างชาติ
ในพิธีการทางทหาร เพลงมหาชัยจะใช้บรรเลงเป็นเพลงเดินธง ในขณะที่ทำการเชิญธงชัยเฉลิมพลเข้าประจำที่หน้าพลับพลาที่ประทับ ในพิธีถวายสัตย์ปฏิญาณตนและสวนสนามของทหารรักษาพระองค์ และ ในกิจการลูกเสือ เพลงมหาชัยจะใช้บรรเลงเป็นเพลงเดินธง ในขณะที่ทำการเชิญธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือประจำจังหวัด ในงานพิธีสำคัญทางกิจการลูกเสือ ด้วยเช่นกัน หมู่เชิญธงจะเดินในท่าเดินเปลี่ยนสูงระหว่างทำการเชิญธงจนกว่าหมู่เชิญธงที่เข้าร่วมพิธีดังกล่าวทุกหมู่จะเข้าประจำที่ทั้งหมด
การดัดแปลง > เพลงชาติมหาชัย

ในช่วงการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 คณะราษฎรได้นำเอาเพลงมหาชัย (ทางร้องแบบไทยเดิม) มาใช้เป็นเพลงปฏิวัติ มีชื่อว่า "เพลงชาติมหาชัย" โดยใช้คำร้องของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี  เพลงนี้แต่งขึ้นเพื่อใช้ขับร้องและบรรเลงปลุกเร้าใจประชาชน ก่อให้เกิดความรักชาติและสร้างความสามัคคี ในระหว่างที่มีการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองทำนองเดียวกันกับเพลงปฏิวัติอื่น ๆ และมีความคิดจะใช้เพลงนี้เป็นเพลงสำหรับชาติในลักษณะเดียวกับเพลง La Marseillaise ของฝรั่งเศส แต่ไม่ได้รับความนิยมจากประชาชน ภายหลังจึงได้เปลี่ยนมาใช้เพลงชาติไทยฉบับประพันธ์ทำนองโดยพระเจนดุริยางค์ แทน[ต้องการอ้างอิง]
จากการค้นคว้าของ ดร.สุกรี เจริญสุข ได้จัดเพลงนี้ให้เป็นเพลงชาติ (National anthem) ลำดับที่ 4 ของประเทศไทย[ต้องการอ้างอิง]
เนื้อเพลงชาติมหาชัยมีดังนี้
การดัดแปลง > เพลงปลุกใจ

พลตรี หลวงวิจิตรวาทการได้แต่งเนื้อร้องใส่ทำนองเพลงมหาชัย เพื่อใช้เป็นเพลงประกอบบทละครปลุกใจให้รักชาติ ขับร้องหมู่โดยนักร้องกรมศิลปากร มีเนื้อร้องดังต่อไปนี้
(พูด)

ไปเถอะยอดรัก 

ไปรบสู้เสียสละ 

เพื่อประเทศชาติที่รักของเรา



(ดนตรีขึ้นเพลงมหาชัย)



(พูด)

ขอไทยเราอยู่เป็นไทย		ขอไทยเราอยู่คู่ฟ้า

ขอปวงหมู่ประชา		ไทยเป็นสุขและสมบูรณ์พูนผล

ใครกล้ามาผจญ		จงให้ศัตรูทุกคนแพ้ภัยมลายไป



(ร้องทำนองเพลงมหาชัยทางสากล) 

ขอไทยเราอยู่เป็นไทย		ขอไทยเราอยู่คู่ฟ้า

ขอปวงหมู่ประชา		ไทยเป็นสุขและสมบูรณ์พูนผล

ใครกล้ามาผจญ		จงให้ศัตรูทุกคนแพ้ภัยมลายไป
การดัดแปลง > บทร้องโดย เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์

ในปี พ.ศ. 2550 เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ได้ประพันธ์เนื้อร้องบทหนึ่งโดยใส่ทำนองตามเพลงมหาชัยทางสากล ปรากฏความดังต่อไปนี้
| --- | --- |

   ขอชัยมงคล: โปรดจงอยู่ดำรง
คงยิ่งใหญ่ในแผ่นดิน: ภูมิพื้นถิ่น ภูมิพลัง
ไทยทุกเหล่า เผ่าสยาม: ชยะสิทธิ์ สิทธิ์ชัย ทุกยาม
ชยะศักดิ์สยามยืนยง: สิ่งประสงค์จงเจริญ
ผองไทยรักแผ่นดินไทย: รวมใจร่วมฝ่าเผชิญ
เดินสู่สมัยไทยสากล: บนแผ่นดินถิ่นสยาม
ชยะสิทธิ์ สิทธิ์ชัย ทุกยาม: ชยะศักดิ์สยามยืนยง
ขอมงคลมหาชัย: ชโย
เพลงมหาชัยซึ่งขับร้องด้วยบทร้องข้างต้น ได้มีการบันทึกเสียงอยู่ในซีดีชุด บันทึกเสียงเพลงเกียรติยศ - National Music "Songs of Honor" โดยวงดุริยางค์ฟีลฮาร์โมนิกแห่งประเทศไทย มหาวิทยาลัยมหิดล ปรากฏเป็นเพลงลำดับที่ 4 จากทั้งทมด 13 เพลง ในซีดีชุดนี้
แหล่งข้อมูลอื่น > หนังสือและบทความ

ฟรานซีส นันตะสุคนธ์. (2567). “มหาชัย”: ประวัติศาสตร์เพลงสยามผ่านเอกสารโน๊ตเพลง. วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์. 11(2): 30-58.
แหล่งข้อมูลอื่น > แหล่งข้อมูลออนไลน์

เพลงสำคัญของแผ่นดินจากเว็บไซต์ กรมประชาสัมพันธ์เก็บถาวร 2008-07-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ฟังเพลงสำคัญของแผ่นดิน บรรเลงโดยวงดนตรีต่างๆ จาก เว็บไซต์ของสำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ เก็บถาวร 2007-06-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ประวัติเพลงมหาฤกษ์-มหาชัย[ลิงก์เสีย] จากดนตรีไทยดอตคอม
ฟังเพลงมหาชัย (เพลงปลุกใจ) เก็บถาวร 2007-06-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ผลงานของหลวงวิจิตรวาทการ ที่ http://www.thaidances.com/ เก็บถาวร 2018-08-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
แม่แบบ:เพลงสำคัญของแผ่นดิน
ควัมปติ (บันทึกเหตุการณ์)

| --- | --- |

ประเทศ: พม่า
ภาษา: มอญ (ต้นฉบับ) อังกฤษ
ชุด: พงศาวดารมอญ
ประเภท: บันทึกเหตุการณ์, ประวัติศาสตร์
วันที่พิมพ์: ราว ค.ศ. 1710 ถึงราว ค.ศ. 1820
ควัมปติ (พม่า: ဂဝံပတိ; บาลี: Gavaṃpati) เป็นบันทึกเหตุการณ์เสริมภาษามอญที่ครอบคลุมประวัติศาสตร์ยุคแรกในตำนาน แฮร์รี่ ลีโอนาร์ด ชอร์โต ระบุอายุของต้นฉบับใบลานที่ยังหลงเหลืออยู่เพียงฉบับเดียวว่าประมาณปี ค.ศ. 1710 และแปลเป็นภาษาอังกฤษในบทความของเขาที่ชื่อว่า "Gavampati Tradition" อย่างไรก็ตาม ไมเคิล ออง-ทวิน บ่งชี้ว่าคำศัพท์บางคำในบทความนั้นมาจากต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 อย่างชัดเจนในบางส่วนหรือทั้งหมดของควัมปติ อาจถูกเพิ่มเข้ามาในระหว่างหรือไม่นานหลังจากสงครามอังกฤษ–พม่าครั้งที่หนึ่ง
บรรณานุกรม

Aung-Thwin, Michael A. (2005). The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma (illustrated ed.). Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 9780824828868.
ชินชิยาหางยาว

| ชินชิยาหางยาว |
| --- | --- |

ชินชิยาหางยาวในสภาพแวดล้อมภายในบ้าน
สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
CITES Appendix I (CITES)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
โดเมน:: Eukaryota
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Rodentia
วงศ์:: Chinchillidae
สกุล:: Chinchilla
สปีชีส์:: C.  lanigera
ชื่อทวินาม
Chinchilla lanigera Bennett, 1829


  แผนที่การกระจายพันธุ์ของชินชิยาหางยาว ใน ค.ศ. 2016
ชื่อพ้อง
 Mus laniger  Chinchilla velligera  Cricetus chinchilla  Lommus lanigera  Cricetus lanigera
ชินชิยาหางยาว (สเปน: chinchilla de cola larga), ชินชิยาชิลี (chinchilla chilena), ชินชิยาชายฝั่ง (chinchilla costera) หรือ ชินชิยาน้อย (chinchilla menor) เป็นสัตว์แทะชนิดหนึ่งจากสองชนิดในสกุลชินชิยา อีกชนิดคือชินชิยาหางสั้น ทั้งสองชนิดกลายเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ในธรรมชาติเนื่องจากถูกมนุษย์ล่าเอาขนนุ่มของพวกมันมาโดยตลอด ชินชิยาที่เลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงมีอยู่ 3 พันธุ์ ได้แก่ ลาปลาตา โกสตินา และราตอน เชื่อกันว่าสายพันธุ์เลี้ยงเหล่านี้ได้รับการพัฒนาพันธุ์มาจากชินชิยาหางยาว
ในอดีตมีรายงานการพบชินชิยาหางยาวตั้งแต่เมืองตัลกา (35°30'S) ของชิลี ไปทางทิศเหนือจนถึงเปรู และไปทางทิศตะวันออกจากเนินเขาชายฝั่งชิลี ตามภูเขาลูกเตี้ย ๆ แต่พอถึงช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 ก็ไม่พบชินชิยาหางยาวทางตอนใต้ของแม่น้ำโชอาปาในชิลีตอนกลางแล้ว ณ ค.ศ. 1996 เหลือประชากรสัตว์ชนิดนี้กระจายพันธุ์ในธรรมชาติใกล้กับเมืองอิยาเปล (31°38'S, 71°06'W) ในเขตสงวนแห่งชาติลัสชินชิยัส และใกล้กับเมืองลาอิเกรา (29°33'S, 71°04'W) ห่างจากเมืองโกกิมโบไปทางทิศเหนือประมาณ 100 กิโลเมตร
พระเจนดุริยางค์ (ปิติ วาทยะกร)

| ศาสตราจารย์ เสวกโท พระเจนดุริยางค์ (ปีติ วาทยะกร) ท> ช. ท.ม. ต.จ.ว. ว.ป.ร. ๔ ป.ป.ร. ๕ ภ.ป.ร. ๔ |
| --- | --- |

เกิด: ปิเตอร์ ไฟท์ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2426 จังหวัดพระนคร ประเทศสยาม
ถึงแก่กรรม: 25 ธันวาคม พ.ศ. 2511 (85 ปี) จังหวัดพระนคร ประเทศไทย
ภรรยาเอก: เบอร์ธา, บัวคำ และลิ้ม
บุตร: 10 คน
บิดามารดา: จาคอบ ไฟท์ (บิดา) ทองอยู่ (มารดา)
ลายมือชื่อ

ศาสตราจารย์ เสวกโท พระเจนดุริยางค์ (ปีติ วาทยะกร) ท.ช. ท.ม. ต.จ.ว. ว.ป.ร. ๔ ป.ป.ร. ๕ ภ.ป.ร. ๔  (ชื่อเดิม ปิเตอร์ ไฟท์ (Peter Feit); 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2426 – 25 ธันวาคม พ.ศ. 2511) หรือ ปิเตอร์ ไฟท์ วาทยะกร เป็นขุนนางชาวไทย
พระเจนดุริยางค์เป็นบุคคลสำคัญในวงการดนตรีของประเทศไทย ผู้ริเริ่มการบันทึกเพลงไทยเดิมด้วยโน้ตสากลโดยเทียบเสียงให้ตรงกับเครื่องดนตรีไทยทุกชิ้น เรียกว่า เพลงไทยประสานเสียง (Thai Music Harmony) ของ กรมศิลปากร
เป็นอาจารย์วิชาดนตรีผู้ทุ่มเทสนับสนุนศิษย์เอก ครูเอื้อ สุนทรสนาน และครูชลหมู่ ชลานุเคราะห์ (นักเชลโล่ ,ผู้เรียบเรียงและอำนวยเพลงวงดุริยางค์สากลกรมศิลปากร) ครูประสาน สุทัศน์ ณ อยุธยา (นัก Cello, Double Bass และผู้เรียบเรียงเสียงประสานแห่งวงดุริยางค์สากลกรมศิลปากร) รวมทั้งเป็นผู้วางรากฐานวงดุริยางค์ทหารอากาศ และวงดุริยางค์ตำรวจ
ประวัติ > วัยต้น

เกิดที่ตำบลบ้านทะวาย อำเภอบ้านทะวาย จังหวัดพระนคร เป็นบุตรของนายจาคอบ ไฟท์ (Jacob Feit หรือ Veit) ชาวอเมริกันเชื้อสายเยอรมัน กับนางทองอยู่ ชาวไทยเชื้อสายมอญ มีภรรยาสามคนคือ นางเบอร์ธา, นางบัวคำ และนางลิ้ม มีบุตรธิดารวมทั้งสิ้น 10 คน
เริ่มเข้าเรียนหนังสือที่โรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก เมื่อ พ.ศ. 2433 จบการศึกษาหลักสูตรภาษาฝรั่งเศสและภาษาอังกฤษเมื่อ พ.ศ. 2433
เริ่มเรียนดนตรีกับบิดาเมื่ออายุ 10 ขวบ ต่อจากนั้นได้ศึกษาดนตรีด้วยตนเองมาโดยตลอดจนมีความรู้และความชำนาญอย่างแตกฉาน และได้เดินทางไปศึกษาต่อมหาวิทยาลัยดนตรีเฟรเดริก ชอแป็ง ที่กรุงวอร์ซอ ประเทศโปแลนด์
ประวัติ > วัยหนุ่ม

สมัครเข้าเป็นครูโรงเรียนอัสสัมชัญขณะอายุได้ 18 ปี เมื่อ พ.ศ. 2444 หลังจากนั้นอีกสองปีจึงเข้ารับราชการในกรมรถไฟหลวง กระทั่งได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น ขุนเจนรถรัฐ เมื่อวันที่ 30 มีนาคม พ.ศ. 2456
วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2460 พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้โอนมาเป็นผู้ช่วยปลัดกรมเครื่องสายฝรั่ง กรมมหรสพพร้อมกับรับพระราชทานยศชั้นหุ้มแพรต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงเจนดุริยางค์ เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2460 ในตำแหน่งครูวงเครื่องสายฝรั่งหลวง และทำหน้าที่ผู้สอนวิชาดนตรีสากลให้สามัคยาจารยสมาคมและผลักดันให้วิชาขับร้อง (ด้วยโน้ต) เป็นวิชาเลือกในการสอบเลื่อนวิทยฐานะทั้งชุดของครูประถมและครูมัธยม
ต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระเจนดุริยางค์ ถือศักดินา 600 เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2465
พ.ศ. 2477 วงเครื่องสายฝรั่งหลวงที่กำกับดูแลอยู่ ได้โอนย้ายสังกัดไปยังกรมศิลปากร และส่งผลต่อหน้าที่การงานโดยตรง คือ การประพันธ์ทำนองเพลงชาติไทย ทำให้ต้องถูกออกจากราชการ โดยกล่าวหาว่า รับราชการมาเป็นระยะเวลา 30 ปี
ประวัติ > วัยปลาย

ปี พ.ศ. 2480 กรมศิลปากรได้ส่งท่านไปศึกษาดูงานเกี่ยวกับการดนตรีเป็นระยะเวลา 10 เดือน และได้ร่างโครงการการศึกษาวิชาดนตรีตามแบบอารยประเทศเสนอต่อกรมศิลปากร แต่ถูกปฏิเสธ
โอนสังกัดไปสอนในวงดุริยางค์ทหารอากาศและเข้ารับราชการเมื่อ พ.ศ. 2483 เมื่ออายุได้ 57 ปี จนเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. 2486 หลังเกษียณอายุราชการแล้ว ได้รับเชิญจากกรมศิลปากรอีกครั้ง เป็นอาจารย์ในมหาวิทยาลัยศิลปากร โดยดำรงตำแหน่ง ศาสตราจารย์การดนตรี เพื่อปรับปรุงวงดุริยางค์สากลของกรมศิลปากร
ต่อมาวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2488 ได้รับพระบรมราชานุญาตให้กลับคืนมีบรรดาศักดิ์ดังเดิม
ปี พ.ศ. 2497 ได้ลาออกจากกรมศิลปากร และกรมตำรวจได้ขอยืมตัวให้ไปช่วยก่อตั้งวงดุริยางค์สากลกรมตำรวจและทำงานด้านดนตรี จนถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2511 สิริ อายุได้ 85 ปี 5 เดือน
ผลงาน

ประพันธ์ทำนองเพลงชาติไทย
ประพันธ์ทำนอง เพลงเถลิงศก
ริเริ่มสร้าง เพลงไทยประสานเสียง (Thai Music Harmony) สำหรับการบรรเลงเพลงไทยด้วยเครื่องดุริยางค์สากล โดยเคาะระนาดเทียบเสียงโน้ตสากลทุกตัวเพื่อให้เสียงตรงต้นฉบับเพลงไทยเดิมอย่างไม่ผิดเพี้ยน เป็นเอกลักษณ์ของเพลงไทยเดิมที่บรรเลงด้วยวงดุริยางค์สากล กรมศิลปากร
ประพันธ์เพลงไทยประสานเสียงเพลง ศรีอยุธยา ประกอบภาพยนตร์ เรื่อง พระเจ้าช้างเผือก (2484) บทและอำนวยการสร้างโดย นายปรีดี พนมยงค์ บ้านไร่นาเรา (2485) ของกองภาพยนตร์กองทัพอากาศ ทุ่งมหาเมฆ
เรียบเรียงทำนองเพลงไทยประสานเสียง ได้แก่ แขกเชิญเจ้า ปฐม ต้นบรเทศ ขับไม้บัณเฑาะว์ พม่ารำขวาน ธรณีกรรแสง/พสุธากรรแสง พม่าประเทศ ฯลฯ  รวมทั้งเพลงประกอบการแสดง /ละครเวที
เรียบเรียงใหม่บรรเลงโดยวงออร์เคสตรา เช่น สายสมร
เรียบเรียงตำราวิชาดนตรีสากลเป็นภาษาไทย เช่นทฤษฎีการดนตรีตอนต้น การประสานเสียงเบื้องต้น รวมทั้ง ตำราประสานเสียง 3 เล่มจบ
บรรดาศักดิ์

30 มีนาคม พ.ศ. 2456 ขุนเจนรถรัฐ ถือศักดินา 400
22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2460 หลวงเจนดุริยางค์
30 ธันวาคม พ.ศ. 2465 พระเจนดุริยางค์ ถือศักดินา 600
ยศและตำแหน่ง

นายเวรกองเดินรถ
29 สิงหาคม 2458 – รองอำมาตย์โท
31 กรกฎาคม 2459 – รองอำมาตย์เอก
24 สิงหาคม พ.ศ. 2460 - ผู้ช่วยปลัดกรมเครื่องสายฝรั่ง กรมมหรสพ
24 สิงหาคม พ.ศ. 2460 - หุ้มแพร
8 ธันวาคม พ.ศ. 2460 - นายหมู่ใหญ่ ครูแตรวง
4 มกราคม พ.ศ. 2462 - จ่า
20 กุมภาพันธ์ 2462 – นายหมวดตรี
9 เมษายน พ.ศ. 2463 - ปลัดกรมดนตรีฝรั่งหลวง
21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2463 - นายหมวดโท
นายหมวดเอก
1 มกราคม 2466 – รองหัวหมื่น
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พระเจนดุริยางค์ (ปิติ วาทยะกร) ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

พ.ศ. 2499 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 2 ทวีติยาภรณ์ช้างเผือก (ท.ช.)
พ.ศ. 2495 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 2 ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย (ท.ม.)
พ.ศ. 2496 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ต.จ.ว.)
พ.ศ. 2469 –  เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา (ร.ด.ม.(ศ))
พ.ศ. 2472 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
พ.ศ. 2468 –  เหรียญศารทูลมาลา (ร.ศ.ท.)
พ.ศ. 2462 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 6 ชั้นที่ 4 (ว.ป.ร.4)
พ.ศ. 2469 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 7 ชั้นที่ 5 (ป.ป.ร.5)
พ.ศ. 2496 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 4 (ภ.ป.ร.4)
พ.ศ. 2454 –  เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 6 (ร.ร.ศ.6)
พ.ศ. 2468 –  เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 7 (ร.ร.ศ.7)
พ.ศ. 2475 –  เหรียญเฉลิมพระนคร 150 ปี (ร.ฉ.พ.)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ

ฝรั่งเศส :
พ.ศ. 2468 –  เครื่องอิสริยาภรณ์วิชาการการศึกษา ชั้นที่ 2