ยอเซ็ฟ ติซอ

ประธานาธิบดีสาธารณรัฐสโลวักตั้งแต่ ค.ศ. 1939 ถึง ค.ศ. 1945
| สาธุคุณยอเซ็ฟ ติซอ |
| --- | --- |
ติซอ เมื่อ ป. ค.ศ. 1936

ประธานาธิบดีสาธารณรัฐสโลวัก
ดำรงตำแหน่ง 26 ตุลาคม ค.ศ. 1939 – 4 เมษายน ค.ศ. 1945
ก่อนหน้า: สถาปนาตำแหน่ง
ถัดไป: ยกเลิกตำแหน่ง
นานกรัฐมนตรีภูมิภาคปกครองตนเองสโลวาเกีย
ดำรงตำแหน่ง 7 ตุลาคม ค.ศ. 1938 – 9 มีนาคม ค.ศ. 1939
ก่อนหน้า: สถาปนาตำแหน่ง
ถัดไป: วอยเต็ค ตูกา
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย การดูแลสังคม และสาธารณสุขสโลวาเกีย
ดำรงตำแหน่ง 1 ธันวาคม ค.ศ. 1938 – 20 มกราคม ค.ศ. 1939
ก่อนหน้า: ตัวเอง
ถัดไป: ตัวเอง
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยสโลวาเกีย
ดำรงตำแหน่ง 7 ตุลาคม ค.ศ. 1938 – 1 ธันวาคม ค.ศ. 1938
ก่อนหน้า: สถาปนาตำแหน่ง
ถัดไป: ตัวเอง
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขและพลศึกษา เชโกสโลวาเกีย
ดำรงตำแหน่ง 27 มกราคม ค.ศ. 1927 – 8 ตุลาคม ค.ศ. 1929
ก่อนหน้า: ยาน ชราแม็ก
ถัดไป: ยาน ชราแม็ก
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 13 ตุลาคม ค.ศ. 1887(1887-10-13) น็อจบิตซ์แช ราชอาณาจักรฮังการี จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
เสียชีวิต: 18 เมษายน ค.ศ. 1947(1947-04-18) (59 ปี) บราติสลาวา เชโกสโลวาเกีย
สาเหตุการเสียชีวิต: การประหารชีวิตด้วยการแขวนคอ
พรรคการเมือง: ประชาชนสโลวัก
วิชาชีพ: นักการเมือง เคลอจี บาทหลวงคาทอลิก
ลายมือชื่อ: 

ยอเซ็ฟ กัชปาร์ ติซอ (สโลวัก: Jozef Gašpar Tiso; 13 ตุลาคม ค.ศ. 1887 – 18 เมษายน ค.ศ. 1947) เป็นนักการเมืองและบาทหลวงคาทอลิกชาวสโลวัก ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสาธารณรัฐสโลวักที่ 1 ซึ่งเป็นรัฐบริวารของนาซีเยอรมนีในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองตั้งแต่ ค.ศ. 1939 ถึง ค.ศ. 1945 โดยหลังจากสงครามใน ค.ศ. 1947 เขาถูกประหารชีวิตในข้อหาทรยศชาติที่กรุงบราติสลาวา
เขาเกิดเมื่อ ค.ศ. 1887 ในครอบครัวชาวสโลวักซึ่งอาศัยอยู่ที่เมืองน็อจบิตซ์แช (บิตชาในปัจจุบัน) ซึ่งขณะนั้นยังเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรฮังการี ติซอได้เรียนภาษาจำนวนมากในช่วงชีวิตการเรียนของเขา รวมถึงภาษาฮิบรูและภาษาเยอรมัน เขาได้รับการแนะนำให้กับบาทหลวงตั้งแต่อายุยังน้อย และช่วยต่อสู้กับความยากจนและโรคติดสุราเรื้อรังในดินแดนสโลวาเกีย ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 1918 เขาเข้าร่วมพรรคประชาชนสโลวัก (Slovenská ľudová strana) และกลายเป็นหัวหน้าพรรคใน ค.ศ. 1938 ภายหลังจากการเสียชีวิตของอันเดรย์ ฮลินกา จากนั้นเมื่อวันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 1939 สมัชชาสโลวักในบราติสลาวามีมติเป็นเอกฉันท์ให้รับรองกฎหมาย 1/1939 ซึ่งเปลี่ยนสถานะจากสาธารณรัฐสโลวักปกครองตนเอง (ยังเป็นส่วนหนึ่งของเชโกสโลวาเกีย) เป็นประเทศเอกราช สองวันหลังจากนาซีเยอรมนียึดครองพื้นที่ส่วนที่เหลือของดินแดนเช็ก รัฐในอารักขาโบฮีเมียและมอเรเวียจึงได้ประกาศจัดตั้งขึ้น
ยอเซ็ฟ ติซอ ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเขตปกครองตนเองสโลวาเกีย (ภายใต้กฎหมายเชโกสโลวาเกีย) กลายเป็นนายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐสโลวัก และในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1939 เขาได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดี
ติซอให้ความร่วมมือกับเยอรมนีในการเนรเทศชาวยิว โดยมีการเนรเทศชาวยิวสโลวักจำนวนมากเข้าสู่ค่ายมรณะและค่ายกักกันในเยอรมนีและโปแลนด์ ในขณะที่ชาวยิวในสโลวาเกียบางส่วนถูกสังหารทันที การเนรเทศดำเนินการตั้งแต่วันที่ 25 มีนาคม ค.ศ. 1942 ถึงวันที่ 20 ตุลาคม ค.ศ. 1942 นำไปสู่การจราจลของพลพรรคต่อต้านฟาสซิสต์เริ่มดำเนินขึ้น กระทั่งเกิดการก่อการกำเริบชาติสโลวาเกียในช่วงฤดูร้อน ค.ศ. 1944 ซึ่งถูกเจ้าหน้าที่ทหารของเยอรมนีปราบปรามอย่างราบคาบ โดยมีผู้นําหลายคนถูกประหารชีวิต ด้วยเหตุนี้ ทำให้เมื่อวันที่ 30 กันยายน ค.ศ. 1944 มีการเนรเทศชาวยิวอีกครั้ง โดยได้เนรเทศเพิ่มอีก 13,500 ราย
เมื่อกองทัพแดงโซเวียตรุดหน้าสู่ดินแดนส่วนสุดท้ายของสโลวาเกียตะวันตกในเดือนเมษายน ค.ศ. 1945 ติซอได้ลี้ภัยไปยังออสเตรียและเยอรมนี ที่ซึ่งกองทหารอเมริกันได้จับกุมเขาแล้วส่งผู้ร้ายข้ามแดนกลับไปยังเชโกสโลวาเกียที่ฟื้นฟูใหม่ เขาถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานกบฏ ทรยศต่อการก่อการกำเริบชาติ และให้ความร่วมมือกับพวกนาซี ติซอถูกประหารชีวิตด้วยการแขวนคอใน ค.ศ. 1947 และอัฐิถูกฝังที่บราติสลาวา โดยใน ค.ศ. 2008 อัฐิของเขาจึงย้ายไปฝังที่ห้องใต้ดินในอาสนวิหารที่เมืองญิตรา ประเทศสโลวาเกีย