stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กรดน้ำส้ม
การผลิต > คาร์บอนิลเลชันของเมทานอล

กรดแอซิติกส่วนใหญ่มาจากการทำปฏิกิริยาคาร์บอนิลเลชันของเมทานอล โดยเมทานอลทำปฏิกิริยากับคาร์บอนมอนอกไซด์เกิดเป็นกรดแอซิติกตามสมการ
กระบวนการนี้มีไอโอโดมีเทนเป็นสารตัวกลาง และเกิดขึ้นในสามขั้นตอน จำเป็นต้องใช้คาร์บอนิลโลหะสำหรับปฏิกิริยาคาร์บอนิเลชัน (ขั้นที่ 2)
CH3OH + HI → CH3I + H2O
CH3I + CO → CH3COI
CH3COI + H2O → CH3COOH + HI
มีกระบวนการที่เกี่ยวข้องกันสองกระบวนการสำหรับปฏิกิริยาคาร์บอนิเลชันของเมทานอล ได้แก่ กระบวนการมอนซานโตที่มีโรเดียมเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา และกระบวนการคาติวาที่มีอิริเดียมเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา กระบวนการคาติวานี้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและมีประสิทธิภาพมากกว่า และเริ่มใช้กันแพร่หลายมากกว่ากระบวนการมอนซานโตแล้ว มีการใช้น้ำเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาในกระบวนการทั้งสอง แต่กระบวนการคาติวาใช้น้ำน้อยกว่า ดังนั้นปฏิกิริยาการเลื่อนน้ำ-แก๊สจะถูกระงับ และเกิดผลิตภัณฑ์ข้างเคียงน้อยกว่า
เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสภาพกระบวนการ แอซิติกแอนไฮไดรด์อาจถูกผลิตขึ้นจากสถานที่ผลิตเดียวกันโดยใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาโรเดียม
การผลิต > อ็อกซิเดชันของอะเซตัลดีไฮด์

ก่อนมีการใช้กระบวนการมอนซานโตในเชิงพาณิชย์ กรดน้ำส้มส่วนใหญ่ผลิตขึ้นจากปฏิกิริยาอ็อกซิเดชันของอะเซตัลดีไฮด์ ปัจจุบันกระบวนการนี้ยังเป็นวิธีการผลิตที่สำคัญที่สุดเป็นอันดับที่ 2 แม้ปกติจะไม่สามารถแข่งขันกับปฏิกิริยาคาร์บอนิเลชันของเมทานอลได้ อะเซตัลดีไฮด์นี้สามารถผลิตได้จากปฏิกิริยาไฮเดรชันของอะเซทีลีน ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่ใช้กันมากที่สุดในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20
องค์ประกอบแนฟทาเบาถูกอ็อกซิไดซ์อย่างรวดเร็วโดยอ็อกซิเจนหรืออากาศเกิดเป็นเปอร์อ็อกไซด์ ซึ่งย่อยสลายเป็นกรดน้ำส้ม ดังสมการเคมีที่แสดงด้วยบิวเทน
ปฏิกิริยาอ็อกซิเดชันดังกล่าวต้องใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาโลหะ เช่น เกลือแนฟทีเนตของแมงกานีส โคอลต์และโครเมียม
ตรงแบบจะมีการดำเนินปฏิกิริยาที่อุณหภูมิและความดันที่ออกแบบมาให้มีอุณหภูมิสูงสุดที่เป็นไปได้ ขณะที่ยังให้บิวเทนมีสถานะของเหลว สภาพปฏิกิริยาตรงแบบคือ อุณหภูมิ 150 °C และความดัน 55 บรรยากาศ อาจมีผลิตภัณฑ์ข้างเคียงเกิดขึ้นได้ เช่น บิวทาโนน เอทิลแอซิเตด กรดฟอร์มิกและกรดโพรไพโอนิก ผลิตภัณฑ์ข้างเคียงเหล่านี้ยังสามารถขายได้ราคาดี และอาจมีการปรับเปลี่ยนสภาวะของปฏิกิริยาเพื่อให้ผลิตสารเหล่านี้มากขึ้นได้ตามต้องการ อย่างไรก็ดี หากต้องการแยกกรดน้ำส้มจากผลิตภัณฑ์ข้างเคีคยงเหล่านี้จะทำให้กระบวนการมีต้นทุนสูงขึ้น
ภายใต้สภาวะที่คล้ายกันและใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาอย่างเดียวกันกับที่ใช้ในปฏิกิริยาอ็อกซิเดชันของบิวเทน อ็อกซิเจนในอากาศสามารถอ็อกซิไดซ์อะเซตัลดีไฮด์เพื่อผลิตกรดน้ำส้มได้
ปฏิกิริยานี้เมื่อใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาสมัยใหม่สามารถมีอัตราผลิตกรดน้ำส้มกว่าร้อยละ 95 ผลิตภัณฑ์ข้างเคียงที่สำคัญ คือ เอทิลแอซิเตด กรดฟอร์มิกและฟอร์มัลดีไฮด์ ทั้งหมดมีจุดหลอมเหลวต่ำกว่ากรดน้ำส้มและสามารถแยกได้อย่างรวดเร็วโดยการกลั่น
การผลิต > ออกซิเดชันของเอทีลีน

อะเซตัลดีไฮด์อาจเตรียมได้จากเอทีลีนด้วยกระบวนการวักเคอร์ แล้วจึงอ็อกซิไดซ์ตามปฏิกิริยาข้างต้น
ในสมัยหลัง บริษัทเคมี โชวะเด็งโกะ ซึ่งเปิดโรงอ็อกซิเดชันเอทีลีนในจังหวัดโออิตะของญี่ปุ่นในปี 1997 เป็นผู้ขายการแปลงเอทีลีนเป็นกรดน้ำส้มโดยใช้ขั้นตอนเดียวและมีราคาถูกกว่า กระบวนการดังกล่าวมีตัวเร่งปฏิกิริยาโลหะพัลเลเดียม เพิ่มเติมจากกรดเฮเทอโรพอลี เช่น กรดซิลิโกทังสติก กระบวนการคล้ายกันยังใช้ตัวเร่งปฏฺิกิริยาโลหะเดียวกันกับกรดซิลิโกทังสติกและซิลิกา
คาดกันว่าปฏิกิริยานี้แข่งขันได้กับปฏิกิริยาคาร์บอนิเลชันของเมทานอลสำหรับโรงผลิตขนาดเล็กกว่า (1–2.5 แสนตันต่อปี) ขึ้นกับราคาเอทีลีนในท้องถิ่นนั้น ๆ วิธีการนี้จะอาศัยการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีอ็อกซิเดชันเร่งปฏิกิริยาด้วยแสงเจาะจงแบบใหม่สำหรับอ็อกซิเดชันของเอทีลีนและอีเทนแบบเลือกเป็นกรดน้ำส้ม กระบวนการอ็อกซิเดชันแบบเลือกนี้ต่างจากตัวเร่งปฏิกิริยาอ็อกซิเดชันแบบเดิมตรงที่ใช้แสงยูวีเพื่อผลิตกรดน้ำส้มที่อุณหภูมิและความดันโดยรอบ
การผลิต > การหมักแบบใช้อ็อกซิเจน

ในประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ของมนุษย์ใช้แบคทีเรียในสกุล Acetobacter ผลิตกรดน้ำส้ม ในรูปของน้ำส้มสายชู เมื่อมีอ็อกซิเจนเพียงพอ แบคทีเรียเหล่านี้สามารถผลิตน้ำส้มสายชูได้ได้จากอาหารที่มีแอลกอฮอลหลายอย่าง อาหารที่ใช้เลี้ยงแบคทีเรียกันทั่วไป ได้แก่ ไซเดอร์แอปเปิล ไวน์ และธัญพืช มอลต์ ข้าวหรือมันฝรั่งบดหมัก ปฏิกิริยาเคมีรวมที่เกิดขึ้นจากแบคทีเรียดังกล่าว คือ
เมื่อใส่ Acetobacter ลงในสารละลายแอลกอฮอลเจือจาง แล้วเก็บรักษาไว้ในที่อบอุ่นและอากาศถ่ายเท จะเกิดน้ำส้มสายชูเมื่อเวลาผ่านไปไม่กี่เดือน วิธีการผลิตน้ำส้มสายชูระดับอุตสาหกรรมจะเร่งกระบวนการนี้โดยการเพิ่มปริมาณอ็อกซิเจนให้แก่แบคทีเรีย
น้ำส้มสายชูที่เกิดจากการหมักในยุคแรก ๆ อาจเกิดขึ้นหลังข้อผิดพลาดในกระบวนการผลิตไวน์ ถ้ามีการหมักน้ำผลไม้คั้นใหม่หรือไวน์ใหม่ (must) ที่อุณหภูมิสูงเกิดไป แบคทีเรีย Acetobacter จะเพิ่มจำนวนมากกว่ายีสต์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในองุ่น เมื่อมีอุปสงค์สำหรับน้ำส้มสายชูมากขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการประกอบอาหาร การแพทย์ และการสุขาภิบาล ผู้ผลิตไวน์จึงรู้จักใช้สารอินทรีย์อื่นในการผลิตน้ำส้มสายชูในฤดูร้อนก่อนองุ่นสุกและพร้อมแปรรูปเป็นไวน์ ทว่าวิธีการนี้ใช้เวลานาน และไม่ประสบความสำเร็จเสมอไป เพราะไม่เข้าใจกระบวนการ
กระบวนการผลิตน้ำส้มสายชูเชิงการค้าสมัยใหม่แรก ๆ คือ "วิธีเร็ว" หรือ "วิธีเยอรมัน" ซึ่งริเริ่มขึ้นในปี 1823 ในกระบวนการนี้ การหมักจะเกิดขึ้นในหอคอยที่อัดแน่นด้วยแผ่นไม้หรือถ่าน อาหารที่มีแอลกอฮอลจะถูกเทลงมาจากยอดหอคอย และเปิดให้อากาศเข้าได้จากด้านล่างด้วยการพาตามธรรมชาติหรือบังคับ กระบวนการนี้มีปริมาณอากาศเพิ่มขึ้นช่วยย่นเวลาการเตรียมน้ำส้มสายชูจากหลายเดือนลงเหลือหลายสัปดาห์
ปัจจุบันน้ำส้มสายชูส่วนใหญ่ผลิตในการเพาะเลี้ยงในถังใต้น้ำ ซึ่งมีการอธิบายครั้งแรกในปี 1949 โดย Otto Hromatka และ Heinrich Ebner ในวิธีการนี้จะมีการหมักแอลกอฮอลในถังที่มีการคนหรือกวนอยู่ตอลดเวลา และมีการใส่อ็อกซิเจนโดยอัดอากาศผ่านสารละลาย การใช้วิธีการสมัยใหม่นี้ทำให้น้ำส้มสายชูที่มีกรดน้ำส้ม 15% สามารถผลิตได้ในเวลา 24 ชั่วโมงในกระบวนการครั้งหนึ่ง หรืออาจถึง 20% ในกระบวนการ 60 ชั่วโมง
การใช้งาน > ไวนิลแอซีเตตโมโนเมอร์

กรดแอซิติกถูกใช้ในการผลิตไวนิล แอซีเตตโมโนเมอร์ (vinyl acetate monomer) ในปี 2008 การผลิตสารชนิดนี้ถูกคาดการว่าบริโภคกรดแอซิติกจำนวนหนึ่งส่วนสามของการผลิตกรดแอซิติกของโลก ปฏิกิริยานี้เริ่มจากการนำสารในสถานะแก๊ส เอทิลีน ออกซิเจน และกรดแอซีติก มาผ่านด้วยตัวเร่งปฏิกิริยาแพลเลเดียม The reaction consists of ethylene and acetic acid with oxygen over a palladium catalyst, conducted in the gas phase.
ไวนิล แอซีเตดสามารถรวมตัวเป็นลูกโซ่และกลายเป็นพอลิไวนิล แอซีเตตหรือพอลิเมอร์อื่น ๆ ซึ่งเป็นวัตถุดิบในการผลิตสีและกาว
การใช้งาน > การผลิตเอสเตอร์

เอสเทอร์หลักของกรดแอซิติกเช่น เอทิลแอซิเตต (ethyl acetate) เอ็น-บิวทิลแอซิเตต (n-butyl acetate) ไอโซบิวทิลแอซีเตต (isobutyl acetate) โพรพิวแอซีเตต (propyl acetate) ถูกใช้เป็นตัวทำละลายสำหรับหมึก สี และน้ำยาเคลือบ โดยทั่วไปแอซิติกเอสเทอร์เหล่านี้จะถูกผลิตด้วยปฏิกิริยาเร่งระหว่างกรดแอซิติกและแอลกอฮอล์:
แต่ทว่าเอสเทอร์ส่วนมากถูกผลิตด้วยปฏิกิริยา Tishchenko โดยใช้แอซีทาลดีไฮด์ (acetaldehyde) นอกจากนี้เอสเทอร์แอซิเตตถูกใช้เป็นตัวทำละลายสำหรับไนโตรเซลลูโลส (nitrocellulose) สีพ่นอะคริลิคแลคเกอร์ น้ำยาล้างเคลือบผิวไม้ และสีทาไม้ ไกลคอลโมโนอีเธอร์ (glycol monoethers) ถูกผลิตโดยใช้เอทิลีนออกไซด์ (ethylene oxide) หรือโพรพิวลีนออกไซด์ (propylene oxide) กับแอลกอฮอล์ และเพื่อมาทำปฏิกิริยากับกรดแอซิติก สามผลิตภัณฑ์หลักจากปฏิกิริยานี้คือ เอทิลีนไกลคอลโมโนเอทิลอีเธอร์แอซิเตต (glycol monoethyl ether acetate, EEA) เอทิลีนไกลคอลโมโนบิวทิลอีเธอร์แอซิเตต (thylene glycol monobutyl ether acetate, EBA) และโพรไพลีนไกลคอลโมโนเมททิลอีเธอร์แอซิเตต (propylene glycol monomethyl ether, PMA, หรือ PGMEA เป็นชื่อที่นิยมใช้ในกระบวนการผลิตสารกึ่งตัวนำ โดยมีสารนี้เป็นตัวทำละลาย) ร้อยละ 15 ถึง 20 ของกรดแอซิเตกทั้งหมดถูกใช้เพื่อการผลิตสารนี้ อีเธอร์แอซิเตต เช่น EEA ถูกพบว่ามีผลอันตรายต่อการสืบพันธุ์ของมนุษย์
การใช้งาน > แอซิติกแอนไฮดรายด์

แอซิติกแอนไฮดรายด์ (acetic anhydride) เกิดจากการควบแน่นของสองโมเลกุลของกรดแอซิติก เนื่องจากสารชนิดนี้มีการใช้งานที่หลากหลาย ร้อยละ 25 ถึง 30 ของกรดแอซิติกทั้งหมดถูกใช้เพื่อการผลิตสารชนิดนี้ โดยขั้นตอนในการผลิตแอซิติกแอนไฮดรายด์มีการดึงโมเลกุลน้ำออกจากกรดแอซิติกในอุณภูมิ 700- ถึง 750 °C  เพื่อให้โมเลกุลมีโครงสร้างเป็นคีทีน (ketene) หลังจากนั้นคีทีนจะทำปฏิกิริยากรดแอซิติกเพื่อผลิตแอนไฮดรายด์:
แอซิติกแอนไฮดรายด์สามารถทำหน้าที่เป็นสารเพิ่มกลุ่มแอเซทิล (acetylation agent) เพราะฉะนั้นแล้วแอซิติกแอนไฮดรายด์ถูกใช้ในการผลิตเส้นใยแอซีเตต (cellulose acetate) ซึ่งเป็นเส้นใยสังเคราะห์ที่ใช้สำหรับผลิตแผ่นถ่ายรูป แอซิติกแอนไฮดรายด์ยังถูกใช้สำหรับผลิตเฮโรอีนและสารประกอบอื่น ๆ
ปฏิกิริยาทางเคมี > สารอินทรีย์

กรดแอซิติกสามารถทำปฏิกิริยาทั่วไปของกรดคาร์บอกซิลิก เมื่อทำปฏิกิริยากับสารละลายเบสทั่วไปจะให้เกลือแอซิเตตกับน้ำ (เช่น CH3COOH + NaOH → CH3COONa + H2O) หากใช้เบสที่แก่มาก (เช่นพวกออร์กาโนลิเทียม) อาจเกิดการเสียโปรตอนที่ตำแหน่งอัลฟาคาร์บอนด้วย (เช่น  CH3COOH + 2CH3Li → LiCH2COOLi + 2CH4) การทำปฏิกิริยารีดักชันกรดแอซิติกให้แอเซตาลดีไฮด์และเอทานอลตามลำดับ กรดแอซิติกสามารถเกิดเป็นอนุพันธ์กรดคาร์บอกซิลิก เช่นแอซิติลคลอไรด์และแอซิติกแอนไฮดรายด์ รวมถึงการเกิดเอสเทอร์กับเอไมด์ เมื่อกรดแอซิติกถูกให้ความร้อนสูงกว่า 440 °C จะสลายตัวให้คาร์บอนไดออกไซด์กับมีเทน หรือคีทีนกับน้ำ:
CH3COOH → CH4 + CO2
CH3COOH → CH2=C=O + H2O
ปฏิกิริยาทางเคมี > ปฏิกิริยาทางเคมีกับสารอนินทรีย์

กรดแอซิติกมีฤทธิ์กัดกร่อนพอประมาณต่อโลหะ เช่นแมกนีเซียม สังกะสี และเหล็ก เกิดเป็นแก๊สไฮโดรเจนกับเกลือแอซิเตต:
Mg + 2 CH3COOH → (CH3COO)2Mg + H2
สำหรับโลหะอะลูมิเนียม สามารถสร้างชั้นของอะลูมิเนียมออกไซด์ซึ่งทนกรดเคลือบผิวเอาไว้ ในการขนส่งกรดแอซิติกจึงมักบรรจุในภาชนะอะลูมิเนียม
เกลือแอซิเตตสามารถเตรียมได้อีกวิธี โดยการทำปฏิกิริยาระหว่างกรดแอซิติกกับเบสที่เหมาะสม เช่นปฏิกิริยาระหว่างน้ำส้มสายชูกับผงฟู:
NaHCO3 + CH3COOH → CH3COONa + CO2 + H2O
เกลือแอซิเตตทดสอบได้โดยการทำปฏิกิริยากับสารละลายไอเอิร์น(III)คลอไรด์ ให้สารเชิงซ้อนสีแดงเข้ม ซึ่งจะจางหายไปเมื่อทำให้สารละลายเป็นกรด อีกวิธีการทดสอบที่ว่องไวกว่า คือการใช้แลนทานัมไนเตรต ไอโอดีน และแอมโมเนีย ซึ่งจะให้สารละลายสีฟ้า นอกจากนี้การให้ความร้อนแก่เกลือแอซิเตตกับอาร์เซนิกไตรออกไซด์จะให้คาโคดิลออกไซด์ ซึ่งมีกลิ่นเหม็น
ปฏิกิริยาทางเคมี > สารอนุพันธ์อื่น

เกลือแอซิเตตที่มีความสำคัญทางพาณิชย์เช่น
โซเดียมแอซิเตต ใช้ในอุตสาหกรรมสิ่งทอและเป็นสารกันบูด (E262)
คอปเปอร์(I)แอซิเตต ใช้เป็นผงสีและสารฆ่าเชื้อรา
อะลูมิเนียมแอซิเตต และไอเอิร์น(II)แอซิเตต  ใช้เป็นมอร์แดนต์
แพลเลเดียม(II)แอซิเตต ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาในเคมีอินทรีย์ เช่น ปฏิกิริยาเฮค
กรดแอซิติกที่ถูกเติมแฮโลเจนที่มีความสำคัญทางพาณิชย์เช่น
กรดคลอโรแอซิติก ใช้ในการสังเคราะห์สีย้อมคราม
กรดโบรโมแอซิติก นำไปทำปฏิกิริยาเอสเทอริฟิเคชันได้เอทิลโบรโมแอซิเตต ซึ่งเป็นรีเอเจนต์
กรดไตรฟลูออโรแอซิติก เป็นรีเอเจนต์ในเคมีอินทรีย์
กรดแอซิติกประมาณร้อยละ 5 - 10 ของกำลังผลิตทั่วโลกใช้ในการสังเคราะห์อนุพันธ์เหล่านี้
ดูเพิ่ม

กรดแอซิติก (หน้าข้อมูล)
หมู่อะเซติล, หมู่ CH3-CO
กรดในไวน์
แอซิเตต
แหล่งข้อมูลอื่น

International Chemical Safety Card 0363
National Pollutant Inventory – Acetic acid fact sheet
NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
Method for sampling and analysis
29 CFR 1910.1000, Table Z-1 (US Permissible exposure limits)
ChemSub Online: Acetic acid
Calculation of vapor pressure, liquid density, dynamic liquid viscosity, surface tension of acetic acid
Acetic acid bound to proteins in the PDB
Swedish Chemicals Agency. Information sheet – Acetic Acid
Process Flow sheet of Acetic acid Production by the Carbonylation of Methanol
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น 
ไซคลิกไดเมอร์ (cyclic dimer) ของกรดแอซิติก; เส้นประ สีเขียว แทนพันธะไฮโดรเจน
ด่านเบิ่ว

| --- | --- |
ชายชาวเวียดนามกำลังเล่นด่านเบิ่ว
ด่านเบิ่ว (เวียดนาม: đàn bầu) เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องสายของประเทศเวียดนามและถือเป็นเครื่องดนตรีประจำชาติ มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนาน นอกจากนี้ด่านเบิ่วยังเป็นเครื่องดนตรีที่มีเอกลักษณ์เป็นอย่างมาก เนื่องด้วยเป็นเครื่องดนตรีที่ชนิดเครื่องสายที่มีเพียงสายเดียวเท่านั้น สายจะถูกตรึงด้วยตะปูและผู้เล่นจะใช้มือหนึ่งข้างในการดีดเพื่อสร้างเสียง ฉะนั้นการเล่นด่านเบิ่วจึงถูกเล่นแบบโมโนคอร์ดหรือเล่นแบบคอร์ดเดียว โดยอาศัยความสามารถของผู้เล่นในการสร้างเสียงที่แตกต่างออกมาให้กลมกลืน ด่านเบิ่วจึงถือว่าเป็นเครื่องดนตรีที่ต้องอาศัยความชำนาญของผู้เล่นเป็นอย่างมาก
ประวัติ

ประวัติศาสตร์ความเป็นมาด่านเบิ่วนั้น พบว่ามีการจดบันทึกและกล่าวถึงไว้ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1770 เป็นต้นมา แต่อย่างไรก็ตาม นักวิชาการหลายคนเชื่อและสันนิษฐานไว้ว่าด่านเบิ่วมีความเก่าแก่มากกว่านั้น โดยอาจมีอายุมากกว่าหนึ่งพันปีหรือมากกว่านั้นเลยทีเดียว
ตำนานของด่านเบิ่วมักมีการเล่าขานกันว่า มีต้นกำเนิดมาจากหญิงตาบอดคนหนึ่งที่เล่นเครื่องดนตรีชิ้นนี้เพื่อยังชีพแก่ครอบครัวของนางในช่วงที่สามีต้องไปออกศึกสงคราม และไม่ว่าตำนานดังกล่าวจะเป็นเรื่องจริงหรือไม่ แต่ก็มีหลักฐานค่อนข้างแน่ชัดว่าด่านเบิ่วมีที่มาจากนักดนตรีตาบอด จนกระทั่งในเวลาปัจจุบัน ด่านเบิ่วได้ถือว่าเป็นเครื่องดนตรีที่สำคัญของดนตรีพื้นบ้านเวียดนามเลยทีเดียว และด้วยการเล่นที่ต้องอาศัยความชำนาญนี้เอง ทำให้จำนวนคนที่สามารถเล่นด่านเบิ่วได้ทั้งหมดมีจำนวนไม่มากนัก แต่ด่านเบิ่วก็ยังถือว่าเป็นเครื่องดนตรีที่นิยมเล่นกันในประเทศเวียดนาม ในบางครั้งก็ถูกนำไปประยุกต์ใช้ร่วมกับการแสดงต่างๆ เช่น การขับบทกลอน เป็นต้น ในยุคสมัยใหม่ด่านเบิ่วได้ถูกปรับปรุงให้ร่วมสมัยมากขึ้น โดยมีการนำมาเล่นร่วมกับดนตรีร่วมสมัยอย่าง ดนตรีป็อปของเอเชียและดนตรีร็อกอีกด้วย
ลักษณะ

ในสมัยโบราณ ด่านเบิ่วหนึ่งชิ้นจะประกอบด้วยส่วนประกอบทั้งหมด 4 ส่วนด้วยกัน ได้แก่ กระบอกไม้ไผ่อันเล็ก ๆ (เส้นผ่าศูนย์กลาง 3 มิลลิเมตร) หนึ่งอัน, กะลามะพร้าวผ่าครึ่งหนึ่งอัน, แผ่นไม้ขนาดสี่เหลี่ยม (ยาวประมาณ 100-120 เซนติเมตร กว้างประมาณ 10-15 เซนติเมตร) และสายเอ็นหนึ่งเส้น โดยแผ่นไม้และกระบอกไม้ไผ่จะถูกยึดติดกันเป็นมุมฉาก สายเอ็นนั้นจะถูกขึงไว้กับกระบอกไม้ไผ่และยึดไว้กับปลายของแผ่นไม้ ส่วนกะลามะพร้าวจะถูกทำให้ยึดติดกับแท่งไม้อ่อนเพื่อเป็นการสะท้อนให้เสียงก้องกังวานขึ้น
ลักษณะ > โครงสร้างโดยคร่าว

ในปัจจุบันนี้แผ่นไม้ถูกปรับเปลี่ยนให้มีความละเอียดอ่อนมากขึ้น โดยมีส่วนประกอบสองส่วนด้วยกันคือแผ่นไม้อ่อนและแผ่นไม้แข็ง ซึ่งประกอบด้วยไม้แข็งในส่วนของด้านข้าง และไม้อ่อนในส่วนของตรงกลาง นอกจากนี้สายของด่านเบิ่วในปัจจุบันได้มีการใช้สายเช่นเดียวกับกีตาร์ไฟฟ้าแทนสายเอ็นแบบดั้งเดิม  และกะลามะพร้าว ได้มีการใช้ไม้ที่ออกแบบเป็นรูปร่างต่าง ๆ เช่น เขาควาย ปากน้ำเต้า แทนกะลาผ่าครึ่ง แต่ไม่ได้มีความสำคัญอะไรเพราะใช้เพียงเพื่อความสวยงามเท่านั้น ส่วนกระบอกไม้ไผ่อันเล็กได้รับการปรับเปลี่ยนให้มีรูปทรงที่สวยงามขึ้น คือมีสีดำบ้างน้ำตาลบ้าง มีปลายหางที่โค้งงอสวยงาม และสามารถจับโยกเพื่อปรับความหย่อนตึงของสายได้
การเล่น

หากมองเพียงผิวเผินการเล่นด่านเบิ่วอาจดูง่ายดายเนื่องจากเป็นเครื่องดนตรีที่มีเพียงสายเส้นเดียว แต่ที่จริงแล้ว การเล่นด่านเบิ่วต้องอาศัยทั้งความละเอียดและความชำนาญของผู้เล่นเป็นอย่างมากจึงจะได้เสียงที่ไพเราะออกมา ในการเล่นด่านเบิ่ว ผู้เล่นจะใช้มือซ้ายจับแท่งไม้ที่ทำจากไม้ไผ่กระบอกเล็กเป็นคันโยกเพื่อปรับความหย่อนตึงของสาย ส่วนมือขวาจะใช้ดีดสาย โดนนิ้วชี้และนิ้วโป้งจับตัวดีดที่คล้ายแผ่นดีดสายของกีตาร์ในการดีดให้เกิดเสียง ด้วยสาเหตุที่มีเพียงสายเดียวแต่สามารถทำเสียงได้หลายเสียง หลายตัวโน้ต ทำให้ต้องอาศัยความชำนาญของผู้เล่นในการลงน้ำหนักทั้งดีดสาย ดึงสายและหย่อนสาย เรียกได้ว่าเป็นเครื่องดนตรีที่ต้องอาศัยความละเอียดอ่อนเป็นอย่างมาก
ปลายอนหอย

| ปลายอนหอย |
| --- | --- |

ชนิด H. leptorhynchus

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Actinopterygii
อันดับ:: Siluriformes
วงศ์:: Pangasiidae
สกุล:: Helicophagus Bleeker, 1858

ชนิดต้นแบบ
Helicophagus typus Bleeker, 1858
ชนิด
 ดูในรายละเอียด
ปลายอนหอย หรือ ปลาสวายหนู เป็นสกุลของปลากระดูกแข็งน้ำจืดในอันดับปลาหนังในวงศ์ปลาสวาย (Pangasiidae) จำพวกหนึ่ง ใช้ชื่อสกุลว่า Helicophagus (/เฮ-ลิ-โช-ฟา-กัส/)
มีรูปร่างโดยรวม คือ เหมือนปลาในสกุล Pangasius แต่ว่ามีรูปร่างที่เล็กและเพรียวบางกว่าอย่างเห็นได้ชัด ปากมีความกว้างน้อยกว่า หัวเล็ก ตามีขนาดเล็ก  หนวดทั้ง 2 คู่ยาวถึงช่องเปิดเหงือก  มีความยาวลำตัวโดยเฉลี่ยประมาณ 1 ฟุต
มีพฤติกรรมจะกินอหารแต่เฉพาะสัตว์จำพวกหอย ทั้งหอยฝาเดียวและหอยสองฝา โดยจะกินเข้าไปทั้งตัว และถ่ายออกมาเป็นเศษซากของเปลือกหอย
พบเพียง 3 ชนิดเท่านั้น โดยพบกระจายพันธุ์อยู่เฉพาะในเขตซุนดา มีเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่พบได้ในประเทศไทยและภูมิภาคอินโดจีน ได้แก่
Helicophagus leptorhynchus Ng & Kottelat, 2000
Helicophagus typus Bleeker, 1858
Helicophagus waandersii Bleeker, 1858
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Helocophagus ที่วิกิสปีชีส์
ฮอลอดอมอร์

| ฮอลอดอมอร์ในยูเครน Голодомо́р в Украї́ні |
| --- | --- |
ชาวนาที่ประสบทุพภิกขภัยในคาร์กิวเมื่อ ค.ศ. 1933
ประเทศ: สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน สหภาพโซเวียต
สถานที่: ภาคกลางและภาคตะวันออกของยูเครน
ยุค: ค.ศ. 1932–1933
เสียชีวิตรวม: ประมาณ 3.5 ล้านคน
สังเกตการณ์:  16 ประเทศถือเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์  6 ประเทศถือเป็นความผิดทางอาญาในการปกครองของสตาลิน  องค์กรระหว่างประเทศ 5 แห่งถือเป็นโศกนาฏกรรมหรืออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ 
ความช่วยเหลือ: รัฐไม่รับของบรรเทาทุกข์ต่างประเทศ แต่นำเมล็ดธัญพืช 176,200 ถึง 325,000 ตันแจกจ่ายเป็นอาหารและของบรรเทาทุกข์ในเดือนกุมภาพันธ์ถึงกรกฎาคม ค.ศ. 1933
ฮอลอดอมอร์ (ยูเครน: Голодомо́р, ออกเสียง: [ɦolodoˈmɔr]; มาจาก мори́ти го́лодом, 'ฆ่าด้วยความหิวโหย') หรือที่รู้จักกันในชื่อ การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ด้วยทุพภิกขภัยในยูเครน มหาทุพภิกขภัย หรือ การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยูเครน ค.ศ. 1932–1933 เป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยูเครนด้วยการปล่อยให้อดอาหารในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครนในระหว่างปี ค.ศ. 1932 ถึง ค.ศ. 1933 โดยเหตุการณ์ครั้งนั้นคร่าชีวิตชาวยูเครนพื้นเมืองไปหลายล้านคนเนื่องจากภาวะทุพภิกขภัยที่เกิดขึ้นอย่างหนักซึ่งเป็นไปอย่างสงบโดยไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในประวัติศาสตร์ยูเครน
Recognition of the Holodomor as a genocide:   Officially recognized as an act of genocide
  Officially condemned as an act of extermination
  Officially not recognized as an act of genocide
คำว่าฮอลอดอมอร์มีความหมายที่เน้นเกี่ยวกับภาวะทุพภิกขภัยที่เกิดขึ้นจากมนุษย์โดยตั้งใจ เช่น การปฏิเสธความช่วยเหลือจากภายนอก การริบอาหารภายในครัวเรือน และการจำกัดการเคลื่อนย้ายของประชากร ประเด็นที่ว่าฮอลอดอมอร์เป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์หรือไม่นั้นยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ เนื่องจากเป็นสาเหตุให้เกิดภาวะทุพภิกขภัยและการตายโดยตั้งใจ นักวิชาการบางส่วนเชื่อว่าเหตุการณ์นี้ถูกวางแผนโดยโจเซฟ สตาลิน เพื่อป้องกันการประกาศเอกราชของยูเครน การสูญเสียในครั้งนี้ได้ถูกนำไปเปรียบเทียบกับในเหตุการณ์ฮอโลคอสต์ อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์บางส่วนโต้แย้งว่าเหตุการณ์ในครั้งนี้ถือเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
อ่านเพิ่ม > คำประกาศและนิติกรรม

U.S. Commission on the Ukraine Famine. 19 April 1988. "Findings of the Commission on the Ukraine Famine" (Report to Congress).
United Nations. 2003. Joint Statement on the Great Famine of 1932–1933 in Ukraine (Holodomor)
Address of the Verkhovna Rada to the Ukrainian nation on commemorating the victims of Holodomor 1932–1933 (in Ukrainian)
แหล่งข้อมูลอื่น

"Holodomor Museum website". สืบค้นเมื่อ 20 January 2021.
"Holodomor survivors share their stories". สืบค้นเมื่อ 20 January 2021.
"Harvard Ukrainian Research Institute's MAPA Digital Atlas of Ukraine focus on the history of the Holodomor". สืบค้นเมื่อ 20 January 2021.
"Gareth Jones' international exposure of the Holodomor, plus many related background articles". สืบค้นเมื่อ 5 July 2006.
(ในภาษายูเครน) Famine in Ukraine 1932–1933 เก็บถาวร 7 กุมภาพันธ์ 2020 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the Central State Archive of Ukraine (photos, links)
Stanislav Kulchytsky, Italian Research on the Holodomor, October 2005.
Stanislav Kulchytsky, "Why did Stalin exterminate the Ukrainians? Comprehending the Holodomor. The position of Soviet historians" – Six-part series from Den: Part 1, Part 2, Part 3, Part 4, Part 5, Part 6; Kulchytsky on Holodomor 1–6
(ในภาษายูเครนและรัสเซีย) Valeriy Soldatenko, "A starved 1933: subjective thoughts on objective processes", Dzerkalo Tyzhnia, Kyiv, Ukraine, 28 June – 4 July 2003. Available online[ลิงก์เสีย]
(ในภาษายูเครนและรัสเซีย) Stanislav Kulchytsky's articles in Dzerkalo Tyzhnia, Kyiv, Ukraine
"How many of us perish in Holodomor on 1933", 23 November 2002 – 29 November 2002. Available online[ลิงก์เสีย]
"Reasons of the 1933 famine in Ukraine. Through the pages of one almost forgotten book" 16–22 August 2003. Available online[ลิงก์เสีย]
"Reasons of the 1933 famine in Ukraine-2", 4 October 2003 – 10 October 2003. Available online[ลิงก์เสีย]
"Demographic losses in Ukraine in the twentieth century", 2 October 2004 – 8 October 2004. Available online[ลิงก์เสีย]
"Holodomor-33: Why and how?" 25 November – 1 December. Available online[ลิงก์เสีย]
Ukraine Famine Revelations from the Russian Archives at the Library of Congress
Sergei Melnikoff, Photos of Holodomor gulag.ipvnews.org
The General Committee decided this afternoon not to recommend the inclusion of an item on the seventy-fifth anniversary of the Great Famine (Holodomor) of 1932–1933 in Ukraine. www.un.org
Nicolas Werth Case Study: The Great Ukrainian Famine of 1932–1933 / CNRS – France
Holodomor – Famine in Soviet Ukraine 1932–1933 archived from kiev.usembassy.gov
Famine in the Soviet Union 1929–1934 – collection of archive materials rusarchives.ru
Holodomor: The Secret Holocaust in Ukraine – official site of the Security Service of Ukraine, www.sbu.gov.ua
CBC program about the Great Hunger archived from www.cbc.ca
Murphy, Caryle (1 October 1983). "Ukrainian Americans Commemorate Famine in Homeland 50 Years Ago". The Washington Post. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 15 March 2012.
People's war 1917–1932 by Kyiv city organization "Memorial" archived from www.narodnaviyna.org.ua
Oksana Kis, Defying Death Women's Experience of the Holodomor, 1932–1933 www.academia.edu
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ 
อื่น ๆ:  สารานุกรมของยูเครนสมัยใหม่  สารานุกรมอินเทอร์เน็ตของยูเครน  IdRef
มหาสงครามวินาศสตาลินกราด

| มหาสงครามวินาศสตาลินกราด |
| --- | --- |

กำกับ: ฟิโอดอร์ บอนดาร์ชุค
เขียนบท: Ilya Tilkin Sergey Snezhkin
อำนวยการสร้าง: Alexander Rodnyansky Dmitriy Rudovskiy Sergey Melkumov Natalia Gorina Steve Schklair (3D Producer)
นักแสดงนำ: Petr Fedorov Yanina Studilina Dmitriy Lysenkov Aleksey Barabash Andrey Smolyakov Maria Smolnikova  Vladimir Kurlovich  โทมัส เคร็ทชมัน Heiner Lauterbach Daniel Moorehead
กำกับภาพ: Maksim Osadchiy
ตัดต่อ: Natalia Gorina
ดนตรีประกอบ: Angelo Badalamenti
บริษัทผู้สร้าง: Art Pictures Studio Non-Stop Production 
ผู้จัดจำหน่าย: รัสเซีย Sony Pictures Releasing และ โคลัมเบียพิคเจอร์ส สหรัฐ: โคลัมเบียพิคเจอร์ส
วันฉาย:   27 กันยายน ค.ศ. 2013 (2013-09-27) (วอลโกกราด)  10 ตุลาคม ค.ศ. 2013 (2013-10-10) (รัสเซีย)  31 ตุลาคม ค.ศ. 2013 (2013-10-31) (จีน)  21 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2014 (2014-02-21) (อังกฤษ)  28 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2014 (2014-02-28) (สหรัฐ) 
ความยาว: 131 นาที
ประเทศ: รัสเซีย
ภาษา: รัสเซีย เยอรมัน
ทุนสร้าง: $30 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ทำเงิน: $68,075,573 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
มหาสงครามวินาศสตาลินกราด (รัสเซีย: Сталинград) เป็นภาพยนตร์แนวสงครามจากประเทศรัสเซีย กำกับโดย ฟิโอดอร์ บอนดาร์ชุค เป็นภาพยนตร์รัสเซียเรื่องแรกที่สร้างขึ้นโดยใช้เทคโนโลยี IMAX 3D และถ่ายทำด้วยกล้อง 3ality Technica's TS-5 and Stereoscopic Image Processor และเป็นภาพยนตร์เรื่องยาวภาษารัสเซียเรื่องแรกที่ผลิตโดยใช้รูปแบบ IMAX ภาพยนตร์เข้าฉายครั้งแรกในเดือนกันยายน ที่นครวอลโกกราด (ชื่อเดิม "สตาลินกราด") และทั่วประเทศรัสเซียในเดือนตุลาคม ก่อนที่จะออกฉายในต่างประเทศในเดือนต่อมา  ภาพยนตร์ยังได้รับการคัดเลือกในฐานะภาพยนตร์ของประเทศรัสเซียให้เข้าชิงรางวัลสาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยมในงานประกาศผลรางวัลออสการ์ ครั้งที่ 86 แต่ไม่ผ่านการคัดเลือก มหาสงครามวินาศสตาลินกราด ได้รับรางวัล I3DS (International 3D and Advanced Imaging Society) Jury Award สำหรับประเทศรัสเซียในปี 2014
แหล่งข้อมูลอื่น

Stalingrad ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
Stalingrad ที่รอตเทนโทเมโทส์
มหาสงครามวินาศสตาลินกราด ที่บ็อกซ์ออฟฟิศโมโจ
Stalingrad ที่เมทาคริติก
Deserted “Stalingrad” movie set[ลิงก์เสีย]
มะพลับพรุ

| มะพลับพรุ |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Eudicots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Asterids
อันดับ:: Ericales
วงศ์:: Ebenaceae
สกุล:: Diospyros
สปีชีส์:: D. siamang
ชื่อทวินาม
Diospyros siamang Bakh.

มะพลับพรุ (ชื่อวิทยาศาสตร์: Diospyros siamang) เป็นพืชในวงศ์มะพลับ (Ebenaceae) กระจายพันธุ์ทางใต้ของคาบสมุทรมลายู เกาะสุมาตราและเกาะบอร์เนียว เป็นไม้ยืนต้น สูง 30-40 เมตร เรือนยอดเป็นพุ่มทรงสูงแตกกิ่งชั้นเดียว โคนต้นมีพูพอนสูงถึง 1 เมตร ใบหนาเป็นรูปรีถึงรูปไข่ กว้าง 4-9 เซนติเมตร ยาว 8-20 เซนติเมตร ผิวใบเกลี้ยง ปลายใบมนถึงเป็นติ่งแหลม โคนใบสอบถึงมนกลม ดอกเพศผู้สีเขียวอ่อนถึงเหลืองนวล เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร เกิดบนช่อสั้น ๆ ตามซอกใบ เกสรเพศผู้ 12-15 อัน ดอกเพศเมียเกิดบนช่อสั้น ๆ ตามปลายกิ่ง ผลรูปไข่ปลายตัด กว้างประมาณ 2.5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 3.5 เซนติเมตร มีขนคลุมหนาแน่น มี 8 เมล็ด
ซองเกาะ

| --- | --- |
ซองเกาะ คริสต์ศตวรรษที่ 19
เครื่องสาย
ประเภท:  เครื่องสาย (ดีด)
Hornbostel–Sachs classification: 322 322.1 พิณเปิด – พิณไม่มีเสา 322.11 พิณโค้ง (ระนาบของสายตั้งฉากกับพื้นผิวของตัวสะท้อนเสียง ส่วนคอจะโค้งออกจากตัวสะท้อนเสียง) 
เครื่องดนตรีที่เกี่ยวข้อง
 พิณเปอร์เซีย พิณกัมพูชา พิณโค้ง T'na หรือ na den
ภาพถ่ายการเล่นซองเกาะ ปี ค.ศ. 1900
สองนักดนตรีหญิงเล่นเพลงโดยซองเกาะอย่างชำนาญ ณ เมืองมัณฑะเลย์
ซองเกาะ (พม่า: စောင်းကောက်; เอ็มแอลซีทีเอส: caung:kauk; ออกเสียง: [sáʊ̯ɰ̃.ɡaʊ̯ʔ]; มอญ: စံၚ်, [cɔŋ]) หรือที่รู้จักกันในชื่อ พิณพม่า เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องสายของประเทศพม่า มีลักษณะเป็นพิณโค้งคล้ายกับคันธนู ซองเกาะได้รับการยกย่องให้เป็นเครื่องดนตรีประจำชาติพม่า เนื่องจากมีความโดดเด่นตรงที่เป็นเครื่องดนตรีที่เก่าแก่มาก และกล่าวกันว่าเป็นพิณ (แบบพิณฝรั่ง) เพียงชนิดเดียวที่ยังหลงเหลืออยู่ในทวีปเอเชีย