นางสาวเชียงใหม่
ประวัติ

เวทีการประกวดความงามของสาวงามเชียงใหม่นั้นสืบสาวไปได้ราวปี พ.ศ. 2473 ในงานรื่นเริงฤดูหนาวของจังหวัดเชียงใหม่ ณ โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย ซึ่งเป็นโรงเรียนรัฐบาลแห่งแรกของจังหวัดเชียงใหม่ ในขณะนั้น มีการประกวดสาวงามประจำท้องถิ่นโดยใช้ชื่อการประกวดว่า นางงามประจำร้าน กระทั่งต่อมาในปี พ.ศ. 2475 ประเทศไทยได้รับพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับแรก ในยุคนั้น งานเฉลิมฉลองรัฐธรรมนูญจะมีบทบาทต่อสังคม ประชาชน อย่างมาก ในพระนครจะมีการจัดงานเฉลิมฉลองขึ้นในช่วงประมาณวันที่ 8-12 ธันวาคม ของทุก ๆ ปี
ทั้งนี้ในปี พ.ศ. 2477 คณะกรรมการจัดงานฉลองรัฐธรรมนูญมีความประสงค์ที่จะสร้างสีสันและดึงดูดความสนใจจากประชาชนให้มาร่วมงานมากขึ้น จึงได้จะการประกวดนางงามขึ้นภายในงานฉลองรัฐธรรมนูญ โดยกำหนดชื่อของการประกวดว่า นางงามสยาม ทั้งนี้ ในปีเดียวกันนี้ จังหวัดเชียงใหม่ได้จัดงานรื่นเริงเพื่อเฉลิมฉลองรัฐธรรมนูญขี้นบ้าง โดยจัดให้มีการออกร้านของหน่วยงานราชการและเอกชนต่าง ๆ มากมาย พร้อมกันนั้นก็ได้เปลี่ยนชื่อการประกวดนางงามภายในงาน จากนางงามประจำร้าน เป็นการประกวดนางงามเชียงใหม่ ในปีนั้น มีสาวงามจากอำเภอต่าง ๆ ให้ความสนใจเข้าร่วมประกวดอย่างคึกคัก ในยุคนั้นผู้เข้าประกวดส่วนใหญ่มักจะมีอายุเพียง 16-17 ปี เท่านั้น มีการประกวดเพียงวันเดียว ไม่มีการคัดเลือกเป็นรอบๆ ดังเช่นสมัยนี้ การแต่งกายใส่ผ้าถุงห่มสไบ ไม่มีการแต่งหน้า ทำผม ไม่ใส่รองเท้า ต้องเดินเท้าเปล่า เกณฑ์การตัดสินจะดูหน้าตาและวัด X ส่วนเท่านั้น
หลังจากที่ได้รับตำแหน่ง นางงามเชียงใหม่ จะได้รับเงินรางวัล 100 บาท ในปีแรก ๆ รางวัลที่ได้รับจะเป็นเพียงสายสะพายประจำตำแหน่ง และขันน้ำพานรอง เท่านั้น โดยผู้ที่มอบรงวับ คือ ราชบุตร ณ เชียงใหม่ ต่อมาในปี พ.ศ. 2482 จึงได้เริ่มมีมงกุฎเป็นรางวัล ในการประกวดนางงามเชียงใหม่ โดยมีลักษณะเป็นแถบผ้ากำมะหยี่สีดำ ปักด้วยดิ้นเวลาสวมก็จะใช้ติดตะขอด้านหลัง มงกุฎนี้จะให้ผู้ดำรงตำแหน่งนางงามเชียงใหม่ครองเพียง 6 เดือน เท่านั้น จากนั้นจะต้องส่งมอบให้กับนางงามเชียงใหม่คนต่อไป ซึ่งมงกุฎปรากฏว่ามีผู้ที่ครอบครองอยู่เพียง 2 ท่านเท่านั้น คือ นางสาวบัวแก้ว อินทร์สุวรรณ นางงามเชียงใหม่ 2483 และนางสาวลมุน พันธ์มินทร์ นางงามเชียงใหม่ 2484 ได้เกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ขึ้นจึงต้องงดการประกวดไป
หลังจากหยุดการประกวดนางงามเชียงใหม่ไปเกือบ 10 ปี มีการรื้อฟื้นการประกวดขึ้นมาอีกครั้งในปี พ.ศ. 2492 และมีการเปลี่ยนชื่อในการประกวดจากนางงามเชียงใหม่ เป็นนางสาวเชียงใหม่แทน โดยมีสางงามจาก อ.สันกำแพง นางสาวสุมิตรา กัญชนะ เป็นผู้คว้าตำแหน่งนางสาวเชียงใหม่คนแรกในยุคที่สองนี้ไปครอง การประกวดในปีนั้นถือว่าประสบความสำเร็จอย่างมาก จนต้องขอความร่วมมือจากนางงามและคณะกรรมการว่าให้มีการประกาศผล 2 รอบ เพราะมีผู้ชมบางส่วนไม่สามารถเข้าไปชมในรอบแรก ต้องการจะดูรอบตัดสินอีกครั้ง การคัดเลือกสาวงามในยุคนี้ ช่วงแรกยังคงจัดขึ้นที่หอประชุมโรงเรียนยุพราชวิทยาลัยมีการจัดเวทีเป็นรูปตัวที่ประธานการดำเนินงาน คือ คุณชาย บุนนาค ผู้จัดการธนาคารออมสิน มีวงดนตรีเล่นเพลงประกอบการเดิน ส่วนมากใช้วงดนตรีของธนาคารออมสิน ซึ่งโด่งดังมากในสมัยนั้น เล่นเพลงนางฟ้าจำแลง ลีลาการเดินนิยมเดินแบบช้า (แบบสโลโมชั่น) เพลงที่ใช้ก็ดัดแปลงให้ช้าลงให้เข้ากับจังหวะการเดิน ผู้เข้าประกวดจะคัดเลิกเป็นรอบๆ รอบสุดท้ายเหลือ 3 คน จะมีการซ้อมเดินในตอนกลางวัน จึงต้องมีลูกเสือเดินถือร่มตาม ส่วนชุดที่ให้เดินเป็นชุดว่ายน้ำทั้งหมด โดยในสมัยนั้นจะเรียกว่า ชุดอาบน้ำ เป็นลักษณะชุดกระโปรง สั้น รัดรูป ผูกคอ และมีกางเกงอยู่ในข้างในอีกหนึ่งตัว ในปีต่อมา หอประชุมคับแคบลง จึงได้ย้ายการประกวดมาประกวดที่สนามฟุตบอลข้างๆ หอประชุมโรงเรียนยุพราช จัดเวทีเป็นรูปเกือกม้า ปีนั้น คุณทิม โชตนา นายช่างแขวงการทางเชียงใหม่ เป็นประธานการตัดสิน และพระองค์เจ้าพีรพงศ์ ภานุเดช เสด็จมาดูการประกวดด้วย นอกจากนี้สิ่งที่สร้างความฮือฮาให้การประกวดนางสาวเชียงใหม่ในปีนั้นเป็นอย่างมากก็คือ การที่เวทีสร้างอยู่ใกล้กับต้นงิ้ว แต่นายแพทย์อารี แสงสว่างวัฒนะ ผอ.โรงพยาบาลสวนปรุงในสมัยนั้น เห็นว่าเวทีอยู่ใต้ต้นงิ้วดูไม่ดี เลยขอแก้อาถรรพ์โดยการทำรูปขวานไปสับต้นงิ้วไว้เป็นสัญลักษณ์ว่าไปทำลายหนามงิ้วแล้ว ทำให้คนที่เข้ามาดูการประกวดสงสัย และเป็นที่ฮือฮาอย่างมาก ในปี พ.ศ. 2494 มีการริเริ่มจัดการประกวดนางสาวถิ่นไทยงาม โดยเปิดโอกาสให้สาวงามจาก 8 จังหวัดภาคเหนือ สามารถเข้ามาสมัครได้ เนื่องจากเวทีการประกวดนางสาวเชียงใหม่นั้นจะเปิดรับสมัครเฉพาะผู้ที่อยู่ในจังหวัดเชียงใหม่เท่านั้น ทั้งนี้ ผู้เข้าประกวดเวทีนางสาวเชียงใหม่สามารถลงสมัครเวทีนางสาวถิ่นไทยงามได้ แต่ผู้เข้าประกวดนางสาวถิ่นไทยงามจะไม่สามารถเข้าประกวดนางสาวเชียงใหม่ หากขาดคุณสมบัติดังกล่าว
ในปี พ.ศ. 2496 ประธานาธิบดี ซูกาโน่ ของฟิลิปปินส์เยือนประเทศไทย และได้เดินทางมาจังหวัดเชียงใหม่ ในครั้งนั้น นางสาวบัวเขียว โสมนัส ซึ่งเป็นนางสาวเชียงใหม่ ได้ให้การรับรองสร้างความประทับใจแก่ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ยิ่งนัก ซึ่งต่อมาเวลามีพระราชอาคันตุกะหรือแขกบ้านแขกเมืองที่มาเยือนจังหวัดเชียงใหม่ มักจะให้นางสาวเชียงใหม่เป็นผู้ให้การรับรองจนกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติและกลายเป็นภารกิจหนึ่งของนางสาวเชียงใหม่ในยุคต่อมา จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2498 ทางจังหวัดได้ย้ายการจัดงานรื่นเริงฤดูหนาวจังหวัดเชียงใหม่ ไปยังสนามกีฬาเทศบาลนครเชียงใหม่ จึงได้ย้ายเวทีการประกวดนางสาวเชียงใหม่ไปด้วยในช่วงนั้นการประกวดนางสาวเชียงใหม่ ถือเป็นหัวใจสำคัญของงานฤดูหนาว จนเกิดเป็นเรื่องล้อเลียนว่า หากงานฤดูหนาวปีไหนไม่มีการประกวดนางสาวเชียงใหม่ ปีนั้นประชาชนจะพากันเรียกงานฤดูหนาวว่าเป็น งานปอยหลวงวัดกู่เต้า (เนื่องจากสนามกีฬาเทศบาลอยู่ในบริเวณเดียวกับวัดกู่เต้า) ลักษณะของการจัดงานจะให้หน่วยงานรัฐหรือองค์กรต่างๆ เช่น สมาคมชมรมสโมสร เข้ามารับผิดชอบจัดงานเป็นปี ๆ ไป โยจะดูแลครอบคลุมทั้งงาน มิใช่แยกเป็นส่วน ๆ ดังเช่นปัจจุบันในส่วนของการจัดการประกวดนางสาวเชียงใหม่จะมีการล้อมรั้วอีกชั้น แล้วขายบัตรให้คนเข้าไปนั่งดู โดยบัตรมี 2 ราคา คือชั้นริงไซด์ จะมีเครื่องดื่มไว้บริการ และชั้นธรรมดา ประกวดกันประมาณ 5-6 คืน (งานฤดูหนาวสมัยนั้นมี 7 คืน) คืนแรกจะเป็นการเดินโชว์ตัว จากนั้นก็จะประกวดกันเป็นรอบ ๆ ไปจนถึงคืนสุดท้ายเป็นการตัดสิน ในส่วนของสื่อก็จะไห้ความสำคัญการการประกวดนางสาวเชียงใหม่อย่างมาก มิใช่เพียงสื่อท้องถิ่นเท่านั้น หากยังรวมถึงสื่อส่วนกลางจากกรุงเทพมหานครอีกด้วย ก่อนการประกวดจะมีการเผยแพร่รูปนางสาวเชียงใหม่มีการเขียนวิพากษ์วิจารณ์ว่าใครเป็นตัวเก็ง ในช่วงของการประกวดก็จะเอารูปนางงามไปลงนสพ.หน้าหนึ่งมีการติดตามการประกวดทุกวัน
สมัยนั้นงานฤดูหนาวของจังหวัดเชียงใหม่ เป็นงานที่หนาวจริงๆ หลังเวทีก็จะมีเตาอั้งโล่ให้นางงาม นั่งผิงไฟคลายหนาว ช่างภาพก็จะพยายามเข้าไปถ่ายรูปด้านหลังเวที เป็นการประกวดที่มีบรรยากาศคึกคัก มีการเชียร์ โดยแต่ละอำเภอก็จะพากันมาเชียร์นางงามของตนเอง ขณะนั้นไม่มีนางงามเดินสาย ผู้เข้าประกวดจะเป็นตัวแทนของแต่ละอำเภอ เป็นงานที่มีความสำคัญมากที่สุดของงานฤดูหนาวในช่วงปี 2514 มีการท้วงติงเกี่ยวกับความเหมาะสมของการแต่งกายของผู้เข้าประกวด ที่ต้องใส่ชุดว่ายน้ำเดินประกวด อย่างไรก็ตาม ปีนั้นยังคงมีการจัดการประกวดขึ้น โดยเลี่ยงไปใช้ชื่อการประกวดว่า ยอดพธูแผ่นดินทอง และให้ยกเลิกการใส่ชุดว่ายน้ำ โดยใส่ชุดไทยแทนจากนั้น ได้งดการประกวดลงอีครั้งในช่วงปี 2515-2518 และจัดการประกวดอีกครั้งในปี พ.ศ. 2519 โดยคุณปวีณา แสงศิริ สาวงามจากลำพูน เป็นผู้คว้ามงกุฎไปครอง จากนั้นงดการประกวดลงอีกครั้งจนถึงปี พ.ศ. 2526
จนกระทั่งปี พ.ศ. 2527 มีการริเริ่มจัดการประกวดนางสาวเชียงใหม่ขึ้นมาอีกครั้ง ในปี พ.ศ. 2529 สมัยผู้ว่าชัยยา พูนศิริวงศ์ ได้ติดต่อไปทางสโมสรไลออนส์เชียงใหม่ โฮสต์ ให้เข้ามาดำเนินการจัดงานฤดูหนาวและกาชาดจังหวัดเชียงใหม่รวมถึงการประกวดนางสาวเชียงใหม่ด้วย ในปีพ.ศ. 2530 ทางกองประกวดได้พาคณะผู้เข้าประกวดเดินทางไปประชาสัมพันธ์การประกวดนางสาวเชียงใหม่ที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งก็ได้รับการต้อนรับจากนสพ.ต่างๆ เป็นอย่างดี โดยเฉพาะนสพ.ไทยรัฐถึงกับเปิดห้องประชุมที่เพิ่งสร้างเสร็จใหม่ต้อนรับคณะผู้เข้าประกวดนางสาวเชียงใหม่เป็นคณะแรกเลยทีเดียว ในช่วงนั้น มีการถ่ายทอดสดทางสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 7 ทั้งนี้ เวทีการประกวดนางสาวเชียงใหม่ในขณะนั่นเป็นเวทีที่ยิ่งใหญ่และได้รับความสนใจอย่างมากเพราะเป็นรองเพียงแค่เวทีนางสาวไทยเท่านั้น
คอนเซ็ปต์ของการประกวดที่เป็นที่นิยมในช่วงนั้นก็จะเน้นความเป็นล้านนา เอกลักษณ์ของชาวเหนือ ในส่วนของการจัดกิจกรรมต่างๆ ก็มักจะเกี่ยวข้องกับการส่งเสริม วัฒนธรรมประเพณี ของชาวเหนือ ในปี พ.ศ. 2536 เริ่มมีบริษัทจากส่วนกลาง เข้ามาดำเนินการจักการประกวดคือ บริษัท มีเดีย ออฟ มีเดีย จำกัด ซึ้งหลังจากเสร็จสิ้นการประกวดแล้ว ผู้ที่ดำรงตำแหน่งนางสาวเชียงใหม่ในปีนั้น คือ ประภัสสร บุญญาภรณ์ ก็ได้ทำสัญญา เป็นนักแสดงกับทางบริษัท เป็นเวลา 1 ปี และหลังจากนั่นก็จะมีหน่วยงาน องค์กร หรือบริษัทในท้องถิ่น สลับกับริษัทจากส่วนกลาง เข้ามาดำเนินงาน สมัยก่อนเวทีนางสาวเชียงใหม่ได้รับการออกแบบอย่างสวยงามอลังการอย่างมาก ส่วนมากเป็นคอนเซ็ปต์เกี่ยวกับ สถานที่ท่องเที่ยวและวัฒนธรรมประเพณีของชาวเหนือ บางปีก็ถึงกับให้นางงามนั่งสะพานลื่นไหลลงมา หรือใช้ไฮโดรลิกหมุนขึ้นมาเพื่อเปิดตัวเลยทีเดียว ผู้จัดให้ความสำคัญกับการจัดงานอย่างมาก เป็นการจำลองแบบ มาจากร้านค้าจริงๆ ใช้เวลาสร้างร่วมเดือนเลยทำเดียว ในช่วงที่ทางองค์การบริหารส่วนจังหวัด โดยนายองค์กรบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ นายอุดรพันธ์ จันทรวิโรจน์ เข้ามาดูแลการจัดงานนั้นเป็นปีที่ฮือฮาอย่างมาก เนื่องจากการประกวดนางสาวเชียงใหม่ มีการให้เงินรางวัลสูงสุดเป็นประวัติกาล โดยให้เงินรางวัลแก่ผู้ที่ได้รับเลือกให้เป็นนางสาวเชียงใหม่ 300,000 บาทพร้อมรถยนต์เก๋งอีก 1 คัน และในปีนั้นมีการเปิดกว้างรับสมัครผู้เข้าประกวดทั่วประเทศ ทำให้มีสาวงามจากที่ต่าง ๆ เข้ามาร่วมประกวดอย่างคึกคัก และมีการถ่ายทอดสดทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 หลังจากที่มีการสร้างศาลากลางหลังใหม่ที่ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ได้ประมาณ 2 ปี ต่อมาก็มีการย้ายการจัดงานฤดูหนาวไปจัดภายในบริเวณสนามด้านหลังศาลากลางหลังใหม่ เนื่องจากสถานที่จัดงานเดิมนั้นอยู่ในอำเภอเมือง และการจัดงานแต่ละครั้งทำให้สนามกีฬาเสียหาย ยิ่งในช่วงหลังที่เพิ่มการจัดงานจาก 7 วัน เป็น 10 วัน ทำให้เกิคความเสียหายกับสนามกีฬาเป็นอย่างมาก หลังจากเสร็จงานแล้วก็ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพื่อซ่อมแซมสนามกีฬา สูญเสียงบประมาณไปเป็นอันมาก จึงมีความพยายามผลักดันให้มีการย้ายการจัดงานออกไปยังบริเวณด้านหลังศาลากลางและจัดเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน และในปี 2549 นี้ 70 กว่าปี แห่งความทรงจำบทบันทึกความงามของเอื้องเหนือกับการประกวดนางสาวเชียงใหม่ได้จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ ภายใต้แนวคิด 70 ปี นางสาวเชียงใหม่ ดอกเอื้องเวียงพิงค์ สายสัมพันธ์แห่งอารยธรรม ดำเนินงานโดย บริษัท แมค มีเดีย เชียงใหม่ จำกัด รับสมัครสาวเหนือ 8 จังหวัด ทั้งนี้ ความพิเศษของเวทีนางสาวเชียงใหม่ปี 2549 นี้คือการที่ทูลกระหม่อมหญิง อุบลรัตน์ราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ทรงประทานมงกุฎและถ้วยรางวัล ซึ่งเป็นที่น่าภาคภูมิใจและเป็นเกียรติยศอย่างสูงแก่คณะผู้จัดการประกวดและนางสาวเชียงใหม่
ปัจจุบันเวทีนางสาวเชียงใหม่ ได้สรรหาเพื่อเฟ้นหาตัวแทนร่วมประกวดมิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ ซึ่งมีหลายท่านที่สร้างผลงาน เช่น นฤมล สิทธิวัง นางสาวเชียงใหม่ 2562 เจ้าของตำแหน่ง Top 20 มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2019 , เทียน อัจฉรี บัวเขียว นางสาวเชียงใหม่ เจ้าของตำแหน่งรองอันดับ 1 มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2016, โบว์ สุภาภรณ์ ฤทธิพฤกษ์ นางสาวเชียงใหม่ 2560 เจ้าของตำแหน่งรองอันดับ 1 มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2017 ผู้ชนะคนล่าสุดคือ แก้วทิพย์ นรนิธิวรรณ