stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กีฬาแบดมินตันในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012 – หญิงคู่
ผลการแข่งขัน > รอบแบ่งกลุ่ม > กลุ่ม เอ

| ทีม | Pld | W | L | SW | SL | Pts |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Jung Kyung-eun / Kim Ha-na (KOR) | 3 | 3 | 0 | 6 | 0 | DSQ |
|  Wang Xiaoli / Yu Yang (CHN) | 3 | 2 | 1 | 4 | 2 | DSQ |

|  Valeria Sorokina / Nina Vislova (RUS) | 3 | 1 | 2 | 2 | 4 | 1 |

|  Alexandra Bruce / Michelle Li (CAN) | 3 | 0 | 3 | 0 | 6 | 0 |
| ทีม 1> 28 กรกฎาคม, 19:05 | คะแนน> 28 กรกฎาคม, 19:05 | ทีม 2> 28 กรกฎาคม, 19:05 |
| --- | --- | --- |
|  Wang X / Yu Y (CHN) | 21–11 21–7 |  Bruce / Li (CAN) |
29 กรกฎาคม, 09:40
|  Jung K-e / Kim H-n (KOR) | 21–5 21–11 |  Bruce / Li (CAN) |
29 กรกฎาคม, 18:30
|  Wang X / Yu Y (CHN) | 21–6 21–9 |  Sorokina / Vislova (RUS) |
30 กรกฎาคม, 09:40
|  Jung K-e / Kim H-n (KOR) | 23–21 21–18 |  Sorokina / Vislova (RUS) |
31 กรกฎาคม, 08:30
|  Sorokina / Vislova (RUS) | 21–8 21–10 |  Bruce / Li (CAN) |
31 กรกฎาคม, 19:07
|  Wang X / Yu Y (CHN) | 14-21 11–21 |  Jung K-e / Kim H-n (KOR) |
ผลการแข่งขัน > รอบแบ่งกลุ่ม > กลุ่ม บี

| ทีม | Pld | W | L | SW | SL | Pts |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Cheng Wen-hsing / Chien Yu-chin (TPE) | 3 | 2 | 1 | 5 | 3 | 2 |
|  Mizuki Fujii / Reika Kakiiwa (JPN) | 3 | 2 | 1 | 4 | 3 | 2 |
|  Jwala Gutta / Ashwini Ponnappa (IND) | 3 | 2 | 1 | 4 | 3 | 2 |
|  Shinta Mulia Sari / Yao Lei (SIN) | 3 | 0 | 3 | 2 | 6 | 0 |
| ทีม 1> 28 กรกฎาคม, 15:20 | คะแนน> 28 กรกฎาคม, 15:20 | ทีม 2> 28 กรกฎาคม, 15:20 |
| --- | --- | --- |
|  Fujii / Kakiiwa (JPN) | 21–16 21–18 |  Gutta / Ponnappa (IND) |
28 กรกฎาคม, 20:15
|  Cheng W-h / Chien Y-c (TPE) | 18–21 21–15 21–15 |  Sari / Yao L (SIN) |
29 กรกฎาคม, 14:17
|  Fujii / Kakiiwa (JPN) | 16–21 21–10 21–19 |  Sari / Yao L (SIN) |
30 กรกฎาคม, 19:05
|  Cheng W-h / Chien Y-c (TPE) | 23–25 21–16 18–21 |  Gutta / Ponnappa (IND) |
31 กรกฎาคม, 13:09
|  Fujii / Kakiiwa (JPN) | 19–21 11–21 |  Cheng W-h / Chien Y-c (TPE) |
31 กรกฎาคม, 18:30
|  Sari / Yao L (SIN) | 16–21 15–21 |  Gutta / Ponnappa (IND) |
ผลการแข่งขัน > รอบแบ่งกลุ่ม > กลุ่ม ซี

| ทีม | Pld | W | L | SW | SL | Pts |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Ha Jung-eun / Kim Min-jung (KOR) | 3 | 3 | 0 | 6 | 1 | DSQ |
|  Meiliana Jauhari / Greysia Polii (INA) | 3 | 2 | 1 | 5 | 3 | DSQ |
|  Leanne Choo / Renuga Veeran (AUS) | 3 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 |
|  Michelle Edwards / Annari Viljoen (RSA) | 3 | 0 | 3 | 0 | 6 | 0 |
| ทีม 1> 28 กรกฎาคม, 14:17 | คะแนน> 28 กรกฎาคม, 14:17 | ทีม 2> 28 กรกฎาคม, 14:17 |
| --- | --- | --- |
|  Ha J-e / Kim M-j (KOR) | 21–8 21–7 |  Edwards / Viljoen (RSA) |
28 กรกฎาคม, 19:42
|  Jauhari / Polii (INA) | 21–11 20–22 21–7 |  Choo / Veeran (AUS) |
29 กรกฎาคม, 20:52
|  Choo / Veeran (AUS) | 21–9 21–7 |  Edwards / Viljoen (RSA) |
30 กรกฎาคม, 15:20
|  Jauhari / Polii (INA) | 21–18 21–10 |  Edwards / Viljoen (RSA) |
30 กรกฎาคม, 19:09
|  Ha J-e / Kim M-j (KOR) | 21–7 21–19 |  Choo / Veeran (AUS) |
31 กรกฎาคม, 20:19
|  Ha J-e / Kim M-j (KOR) | 18–21 21–14 21–12 |  Jauhari / Polii (INA) |
ผลการแข่งขัน > รอบแบ่งกลุ่ม > กลุ่ม ดี

| ทีม | Pld | W | L | SW | SL | Pts |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Christinna Pedersen / Kamilla Rytter Juhl (DEN) | 3 | 2 | 1 | 5 | 3 | 2 |

|  Tian Qing / Zhao Yunlei (CHN) | 3 | 2 | 1 | 4 | 2 | 2 |
|  Miyuki Maeda / Satoko Suetsuna (JPN) | 3 | 2 | 1 | 4 | 3 | 2 |
|  Poon Lok Yan / Tse Ying Suet (HKG) | 3 | 0 | 3 | 1 | 6 | 0 |

| ทีม 1> 28 กรกฎาคม, 09:07 | คะแนน> 28 กรกฎาคม, 09:07 | ทีม 2> 28 กรกฎาคม, 09:07 |
| --- | --- | --- |
|  Pedersen / Juhl (DEN) | 21–18 14–21 17–21 |  Maeda / Suetsuna (JPN) |
28 กรกฎาคม, 09:44
|  Tian Q / Zhao Y (CHN) | 21–11 21–12 |  Poon / Tse (HKG) |
29 กรกฎาคม, 09:44
|  Pedersen / Juhl (DEN) | 21–13 14–21 21–18 |  Poon / Tse (HKG) |
30 กรกฎาคม, 09:44
|  Tian Q / Zhao Y (CHN) | 21–16 21–17 |  Maeda / Suetsuna (JPN) |
31 กรกฎาคม, 09:40
|  Tian Q / Zhao Y (CHN) | 20–22 12–21 |  Pedersen / Juhl (DEN) |
31 กรกฎาคม, 14:15
|  Maeda / Suetsuna (JPN) | 21–15 21–19 |  Poon / Tse (HKG) |
ฟุตบอลในกีฬามหาวิทยาลัยโลกฤดูร้อน 2015

| ฟุตบอล  ในกีฬามหาวิทยาลัยโลกฤดูร้อน 2015 |
| --- | --- |
วันที่: 2-13 กรกฎาคม
ทีม: 16 (ชาย)   16 (หญิง)
← 20132017 →
การแข่งขันฟุตบอลในกีฬามหาวิทยาลัยโลกฤดูร้อน 2015 จะจัดแข่งขันระหว่างวันที่ 2-13 กรกฎาคม พ.ศ. 2558 ในควังจู, ประเทศเกาหลีใต้
ผลการแข่งขัน

| รายการ | เหรียญทอง | เหรียญเงิน | เหรียญทองแดง |
| --- | --- | --- | --- |
ชาย รายละเอียด: 
หญิง รายละเอียด:
ชาย

Sixteen teams will participate in the men's tournament.
ชาย > ทีม

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  Pool A  เกาหลีใต้   แคนาดา   อิตาลี   จีนไทเป |  Pool B  ฝรั่งเศส   แอฟริกาใต้   ยูเครน   เม็กซิโก |  Pool C  ญี่ปุ่น   บราซิล   มาเลเซีย   อิหร่าน |  Pool D  รัสเซีย   สาธารณรัฐไอร์แลนด์   อุรุกวัย   จีน   |
หญิง

Sixteen teams will participate in the women's tournament.
หญิง > ทีม

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  Pool A  เกาหลีใต้   ไอร์แลนด์   จีนไทเป   เช็กเกีย |  Pool B  เม็กซิโก   ญี่ปุ่น   รัสเซีย   โคลอมเบีย |  Pool C  บราซิล   จีน   โปแลนด์   เกาหลีเหนือ |  Pool D  แอฟริกาใต้   ฝรั่งเศส   แคนาดา   สหรัฐอเมริกา   |
แหล่งข้อมูลอื่น

| ด ค กกีฬามหาวิทยาลัยโลก |
| --- | --- | --- |
| ฤดูร้อน |  1959 ตูริน  1961 โซเฟีย  1963 ปอร์โตอาเลเกร  1965 บูดาเปสต์  1967 โตเกียว  1970 ตูริน  1973 มอสโก  1975 โรม  1977 โซเฟีย  1979 เม็กซิโกซิตี้  1981 บูคาเรสต์  1983 เอดมันตัน  1985 โกเบ  1987 ซาเกร็บ  1989 ดูสบูร์ก  1991 เชฟฟิลด์  1993 บัฟฟาโล  1995 ฟุกุโอกะ  1997 ซิซิลี  1999 ปาลมา เดอ มายอร์กา  2001 ปักกิ่ง  2003 แทกู  2005 อิซมีร์  2007 กรุงเทพฯ  2009 เบลเกรด  2011 เสินเจิ้น  2013 คาซาน  2015 กวางจู  2017 ไทเป  2019 เนเปิลส์  2021 เฉิงตู†  2023 เยคาเตรินเบิร์ก ‡  2025 ไรน์-รูห์ร  2027 ชุงชอง  2029 นอร์ทแคโรไลนา  |  |
| ฤดูหนาว |  1960  1962  1964  1966  1968  1970  1972  1975  1978  1981  1983  1985  1987  1989  1991  1993  1995  1997  1999  2001  2003  2005  2007  2009  2011  2013  2015  2017  2019  2021  2023  2025  |  |
 †เลื่อนออกไปเป็นปี ค.ศ. 2023 เนื่องจาก การระบาดทั่วของโควิด-19  ‡ถูกยกเลิกเนื่องจากการรุกรานยูเครนโดยรัสเซีย  §ถูกยกเลิกเนื่องจากการระบาดทั่วของไวรัสโควิด-19   FISU  Sports at the FISU World University Games  สรุปเหรียญรางวัลกีฬามหาวิทยาลัยโลกตลอดกาล  เหรียญรางวัลกีฬามหาวิทยาลัยโลกโดยประเทศเจ้าภาพ
ประเทศตองงาในโอลิมปิก

| ประเทศตองงา ในโอลิมปิก |
| --- | --- |

รหัสประเทศ: TGA
เอ็นโอซี: สมาคมกีฬาและคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติตองงา
เว็บไซต์: www.oceaniasport.com/tonga
เหรียญ อันดับ 134:  ทอง 0 เงิน 1 ทองแดง 0 รวม 1 
การเข้าร่วมในกีฬาฤดูร้อน
1984 1988 1992 1996 2000 2004 2008 2012 2016 2020 2024
การเข้าร่วมในกีฬาฤดูหนาว
2014 2018 2022
ประเทศตองงา เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกครั้งแรกในโอลิมปิกฤดูร้อน 1984 และได้ส่งนักกีฬาเข้าร่วมโอลิมปิกฤดูร้อนทุกครั้งตั้งแต่นั้นมา คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติของประเทศตองงา คือ สมาคมกีฬาและคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติตองงา เป็นผู้ทำหน้าที่ในการส่งนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขันโอลิมปิก ภายใต้รหัสประเทศ TGA
นับตั้งแต่ประเทศตองงาส่งนักกีฬาเข้าร่วมการแข่งขันโอลิมปิกครั้งแรก นักกีฬาตองงาได้รับเหรียญรางวัลรวมทั้งหมด 1 เหรียญ โดยแบ่งเป็น 0 เหรียญทอง 1 เหรียญเงิน และ 0 เหรียญทองแดง
สรุปเหรียญรางวัล

บทความหลัก: สรุปเหรียญรางวัลโอลิมปิกตลอดกาล
สรุปเหรียญรางวัล > โอลิมปิกฤดูร้อน

| ปีการแข่งขัน | นักกีฬา | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม | อันดับ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  ลอสแอนเจลิส 1984 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  โซล 1988 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  บาร์เซโลนา 1992 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  แอตแลนตา 1996 | 5 | 0 | 1 | 0 | 1 | 61 |
|  ซิดนีย์ 2000 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  เอเธนส์ 2004 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  ปักกิ่ง 2008 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  ลอนดอน 2012 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  รีโอเดจาเนโร 2016 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  โตเกียว 2020 | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  ปารีส 2024 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
 ลอสแอนเจลิส 2028: เหตุการณ์ในอนาคต
| รวม | รวม | 0 | 1 | 0 | 1 | 137 |
สรุปเหรียญรางวัล > โอลิมปิกฤดูหนาว

| ปีการแข่งขัน | นักกีฬา | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม | อันดับ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  โซชี 2014 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
|  พย็องชัง 2018 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
 ปักกิ่ง 2022: ไม่ได้เข้าร่วม
 มิลาน/กอร์ตีนา 2026: เหตุการณ์ในอนาคต
| รวม | รวม | 0 | 0 | 0 | 0 | − |
ดูเพิ่ม

ประเทศตองงาในพาราลิมปิก
รายชื่อผู้เชิญธงชาติตองงาในโอลิมปิก
รายชื่อนักกีฬาตองงาที่ได้รับเหรียญรางวัลโอลิมปิก
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
| ด ค ก ประเทศและดินแดนที่เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิก |
| --- | --- |
 ประเทศที่แข่งโอลิมปิกฤดูร้อน  ประเทศที่แข่งโอลิมปิกฤดูหนาว ประเทศเขตร้อน 
แอฟริกา:   แอลจีเรีย   แองโกลา   เบนิน   บอตสวานา   บูร์กินาฟาโซ   บุรุนดี   แคเมอรูน   กาบูเวร์ดี   แอฟริกากลาง   ชาด   คอโมโรส   สาธารณรัฐคองโก   สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก   จิบูตี   อียิปต์   อิเควทอเรียลกินี   เอริเทรีย   เอธิโอเปีย   กาบอง   แกมเบีย   กานา   กินี   กินี-บิสเซา   โกตดิวัวร์   เคนยา   เลโซโท   ไลบีเรีย   ลิเบีย   มาดากัสการ์   มาลาวี   มาลี   มอริเตเนีย   มอริเชียส   โมร็อกโก   โมซัมบิก   นามิเบีย   ไนเจอร์   ไนจีเรีย   รวันดา   เซาตูแมอีปริงซีป   เซเนกัล   เซเชลส์   เซียร์ราลีโอน   โซมาเลีย   แอฟริกาใต้   ซูดานใต้   ซูดาน   เอสวาตินี   แทนซาเนีย   โตโก   ตูนิเซีย   ยูกันดา   แซมเบีย   ซิมบับเว 
อเมริกา:   แอนทีกาและบาร์บิวดา   อาร์เจนตินา   อารูบา   บาฮามาส   บาร์เบโดส   เบลีซ   เบอร์มิวดา   โบลิเวีย   บราซิล   หมู่เกาะบริติชเวอร์จิน   แคนาดา (ฤดูร้อน • ฤดูหนาว)   หมู่เกาะเคย์แมน   ชิลี   โคลอมเบีย   คอสตาริกา   คิวบา   ดอมินีกา   สาธารณรัฐโดมินิกัน   เอกวาดอร์   เอลซัลวาดอร์   กรีเนดา   กัวเตมาลา   กายอานา   เฮติ   ฮอนดูรัส   จาเมกา   เม็กซิโก   นิการากัว   ปานามา   ปารากวัย   เปรู   ปวยร์โตรีโก   เซนต์คิตส์และเนวิส   เซนต์ลูเชีย   เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์   ซูรินาม   ตรินิแดดและโตเบโก   สหรัฐ (ฤดูร้อน • ฤดูหนาว)   อุรุกวัย   เวเนซุเอลา   หมู่เกาะเวอร์จิน 
เอเชีย:   อัฟกานิสถาน   บาห์เรน   บังกลาเทศ   ภูฏาน   บรูไน   กัมพูชา   จีน   ติมอร์-เลสเต   ฮ่องกง   อินเดีย   อินโดนีเซีย   อิหร่าน   อิรัก   ญี่ปุ่น   จอร์แดน   คาซัคสถาน  เกาหลี ( เกาหลีเหนือ  •   เกาหลีใต้  •  เกาหลี (รวมชาติ))   คีร์กีซสถาน   คูเวต   ลาว   เลบานอน   มาเลเซีย   มัลดีฟส์   มองโกเลีย   พม่า   เนปาล   โอมาน   ปากีสถาน   ปาเลสไตน์   ฟิลิปปินส์   กาตาร์   ซาอุดีอาระเบีย   สิงคโปร์   ศรีลังกา   ซีเรีย   จีนไทเป   ทาจิกิสถาน   ไทย   เติร์กเมนิสถาน   สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์   อุซเบกิสถาน   เวียดนาม   เยเมน 
ยุโรป:   แอลเบเนีย   อันดอร์รา   อาร์มีเนีย   ออสเตรีย   อาเซอร์ไบจาน   เบลารุส   เบลเยียม   บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา   บัลแกเรีย   โครเอเชีย   ไซปรัส   เช็กเกีย   เดนมาร์ก   เอสโตเนีย   ฟินแลนด์   ฝรั่งเศส   จอร์เจีย   เยอรมนี (ฤดูร้อน • ฤดูหนาว)   สหราชอาณาจักร   กรีซ   ฮังการี   ไอซ์แลนด์   ไอร์แลนด์   อิสราเอล   อิตาลี   คอซอวอ   ลัตเวีย   ลีชเทินชไตน์   ลิทัวเนีย   ลักเซมเบิร์ก   มาซิโดเนียเหนือ   มอลตา   มอลโดวา   โมนาโก   มอนเตเนโกร   เนเธอร์แลนด์   นอร์เวย์   โปแลนด์   โปรตุเกส   โรมาเนีย   รัสเซีย   ซานมารีโน   เซอร์เบีย   สโลวาเกีย   สโลวีเนีย   สเปน   สวีเดน   สวิตเซอร์แลนด์   ตุรกี   ยูเครน 
โอเชียเนีย:   อเมริกันซามัว   ออสเตรเลีย (ฤดูหนาว)   หมู่เกาะคุก   ฟีจี   กวม   คิริบาส   หมู่เกาะมาร์แชลล์   ไมโครนีเชีย   นาอูรู   นิวซีแลนด์   ปาเลา   ปาปัวนิวกินี   ซามัว   หมู่เกาะโซโลมอน   ตองงา   ตูวาลู   วานูวาตู 
อื่นๆ:   นักกีฬาอิสระ   นักกีฬาผู้ลี้ภัย 
อดีต:   ออสตราเลเชีย   โบฮีเมีย   อินเดียตะวันตก   ไต้หวัน   เชโกสโลวาเกีย  เยอรมนี ( เยอรมนีตะวันออก •  เยอรมนีตะวันตก •  เยอรมนี)   ทีมผสม   เนเธอร์แลนด์แอนทิลลีส   บอร์เนียวเหนือ  โรดีเชีย  รัสเซีย ( จักรวรรดิรัสเซีย •  สหภาพโซเวียต •  ทีมรวม •  นักกีฬาโอลิมปิกจากรัสเซีย •  อาร์โอซี)   ซาร์   เซอร์เบียและมอนเตเนโกร  เยเมน ( เยเมน •  เยเมนใต้)   ยูโกสลาเวีย
การให้วัคซีน

| การให้วัคซีน |
| --- | --- |
การแทรกแซง
เด็กกำลังรับวัคซีนโปลิโอชนิดกิน
ICD-9-CM: 99.3-99.5
การให้วัคซีน (อังกฤษ: vaccination) เป็นการรักษาทางการแพทย์อย่างหนึ่ง หมายถึงการให้สารที่เป็นแอนติเจน (วัคซีน) เข้าไปในร่างกาย เพื่อกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้สร้างภูมิคุ้มกันชนิดรับมา (adaptive immunity) เป็นแอนติบอดีที่มีความจำเพาะต่อเชื้อก่อโรคหนึ่งๆ ซึ่งจะสามารถป้องกันหรือลดความรุนแรงของโรคติดเชื้อได้ เมื่อมีสัดส่วนของประชากรที่ได้รับวัคซีนมากถึงระดับหนึ่งก็จะเกิดภูมิคุ้มกันหมู่ขึ้น ทำให้คนอื่นๆ ที่ไม่ได้รับวัคซีนหรือรับวัคซีนไม่ได้ ได้รับประโยชน์ในการป้องกันโรคจากผู้ที่มีภูมิคุ้มกันเหล่านี้ไปด้วย ประสิทธิผลของการให้วัคซีนนั้นได้รับการศึกษาอย่างกว้างขวางและเป็นที่ยืนยันแล้ว โดยพบว่าการให้วัคซีนเป็นวิธีการในการป้องกันโรคติดเชื้อที่ได้ผลดีที่สุด การมีภูมิคุ้มกันต่อเชื้อก่อโรคเป็นวงกว้างจากการให้วัคซีนนี้เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้มนุษยชาติสามารถกำจัดเชื้อโรคบางอย่างให้หมดไปได้ เช่น ฝีดาษ และอีกหลายเชื้อที่กำลังจะหมดไป เช่น โปลิโอ หัด และบาดทะยัก เป็นต้น
การปลูกฝีเพื่อป้องกันโรคฝีดาษเป็นความพยายามครั้งแรกๆ ในการป้องกันโรคติดเชื้อโดยมนุษย์ และวัคซีนโรคฝีดาษก็เป็นวัคซีนชนิดแรกของโลกที่ถูกผลิตตามมา โดยถูกผลิตขึ้นใน ค.ศ. 1796 โดยแพทย์ชาวอังกฤษชื่อเอ็ดเวิร์ด เจนเนอร์ แม้จะมีคนอีกไม่น้อยกว่า 6 คนได้ใช้หลักการเดียวกันนี้พยายามทำวัคซีนมาก่อนแล้วแต่เขาเป็นคนแรกที่ได้ตีพิมพ์หลักฐานการค้นพบ ประสิทธิภาพ และคำแนะนำในการผลิตวัคซีนนี้แก่สาธารณะ ต่อมาหลุยส์ ปาสเตอร์ได้นำแนวคิดนี้ไปพัฒนาแนวคิดว่าด้วยจุลชีววิทยา วิธีการสร้างภูมิคุ้มกันเช่นนี้ถูกเรียกว่าการให้วัคซีน (vaccination) เนื่องจากวิธีแรกๆ ในการผลิตวัคซีนนั้นทำจากไวรัสที่ทำให้เกิดการติดเชื้อในวัว (ภาษาลาตินว่า vacca) ฝีดาษเป็นโรคที่ติดต่อได้ง่ายและมีอันตรายถึงแก่ชีวิต ผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อจะเสียชีวิต 20-60% และเด็กจะเสียชีวิต 80% โรคนี้เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตของคนราว 300-500 ล้านคนในศตวรรษที่ 20 ก่อนที่จะถูกกำจัดหมดไปใน ค.ศ. 1979
ในบางสังคมยังมีข้อถกเถียงเรื่องการให้วัคซีนในหลายประเด็น ทั้งทางวิทยาศาสตร์ จริยธรรม การเมือง ความปลอดภัยทางการแพทย์ และทางศาสนา การบาดเจ็บจากวัคซีนนั้นเกิดขึ้นจริงแต่พบได้น้อยมาก ในสหรัฐอเมริกาผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการรับวัคซีนจะได้รับค่าชดเชยจากโครงการชดเชยการบาดเจ็บจากวัคซีนแห่งชาติ ความสำเร็จของการป้องกันโรคด้วยการให้วัคซีนในช่วงแรกทำให้ได้รับการยอมรับจากสังคม โครงการให้วัคซีนเป็นวงกว้างเช่นที่ทำโดยรัฐบาลนั้นมีส่วนสำคัญมากในการลดอุบัติการณ์ของการเกิดโรคติดเชื้อในหลายๆ พื้นที่
แหล่งข้อมูลอื่น

U.S. government Vaccine Research Center: Information regarding preventive vaccine research studies
The Vaccine Page เก็บถาวร 2009-04-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน links to resources in many countries.
Immunisation schedule for  the UK. Published by the UK Department of Health. เก็บถาวร 2014-07-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (PDF)
CDC.gov - 'National Immunization Program: leading the way to healthy lives', US Centers for Disease Control (CDC information on vaccinations)
CDC.gov  - 'Mercury and Vaccines (Thimerosal)', US Centers for Disease Control
CDC.gov - Vaccines timeline
Immunize.org - Immunization Action Coalition' (nonprofit working to increase immunization rates)
WHO.int - 'Immunizations, vaccines and biologicals: Towards a World free of Vaccine Preventable Diseases', World Health Organization (WHO's global vaccination campaign website)
Health-EU Portal เก็บถาวร 2011-08-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Vaccinations in the EU
History of Vaccines Medical education site from the College of Physicians of Philadelphia, the oldest medical professional society in the US
Images of vaccine-preventable diseases
| ด ค กInfectious disease and microbiology |
| --- | --- |
Disciplines and pathogens:  Bacteriology bacteria  Virology viruses  prions  Mycology fungi  Parasitology protozoa  helminths  Entomology ectoparasites
อำเภอลับแล

"ลับแล" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ลับแล (แก้ความกำกวม)
| อำเภอลับแล |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Laplae
ประตูสัญลักษณ์อำเภอลับแล
คำขวัญ: งามพระแท่นศิลาอาสน์ ถิ่นลางสาดรสดี เมืองพระศรีพนมมาศ แหล่งไม้กวาดตองกง ดงหอมแดงลือชื่อ งามระบือน้ำตกแม่พูล
แผนที่จังหวัดอุตรดิตถ์ เน้นอำเภอลับแล
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: อุตรดิตถ์
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 448.8 ตร.กม. (173.3 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 54,530 คน
 • ความหนาแน่น: 121.50 คน/ตร.กม. (314.7 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 53130
รหัสภูมิศาสตร์: 5308
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอลับแล ถนนศรีพนมมาศ ตำบลศรีพนมมาศ อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ รหัสไปรษณีย์ 53130
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
อำเภอลับแล เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นชุมชนโบราณมีมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย1 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เคยเสด็จมาเมื่อ ปี พ.ศ. 2444 ความเป็นมาของคำว่า “ลับแล” นั้น ตามข้อสันนิษฐานของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพว่า เดิมชาวเมืองแพร่ เมืองน่าน หนีข้าศึกและความเดือดร้อนมาซุ่มซ่อนตั้งชุมชนอยู่บริเวณนี้ เนื่องจากเป็นที่ป่ารก หลบซ่อนตัวง่ายและ ภูมิประเทศเป็นเมืองอยู่ในหุบเขามีที่เนินสลับกับที่ต่ำ คนต่างเมืองถ้าไม่คุ้นเคยกับภูมิประเทศจะหลงทางได้ง่าย
อำเภอลับแลนอกจากจะมีโบราณสถานที่น่าสนใจมากมายแล้ว ยังเป็นแหล่งผลิตสินค้าหัตถกรรมพื้นเมืองล้านนา เช่น ผ้าตีนจก ไม้กวาด เป็นแหล่งปลูกลางสาด และทุเรียนหลง-หลินลับแล ซึ่งเป็นผลไม้ที่มีชื่อเสียงของจังหวัด
ประวัติเมืองลับแล

จากหลักฐานศิลาจารึกเจดีย์พิหาร ขุดได้ที่หน้าวิหารวัดเจดีย์คีรีวิหาร ซึ่งมหาอำมาตย์ตรี พระยานครพระราม ส่งเข้าหอสมุดวชิรญาณ กรุงเทพฯ เมื่อปี พ.ศ. 2473 ศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร ให้ความเห็นว่าเนื้อหาจารึกน่าจะกล่าวตั้งแต่ครั้งเมื่อพระยาลิไทยขึ้นเสวยราชย์ เป็นหลักฐานหนึ่งที่ยืนยันว่าอาณาบริเวณเมืองลับแลปัจจุบัน เป็นชุมชนที่มีความเก่าแก่มาตั้งแต่สมัยอาณาจักรสุโขทัย
นอกจากนี้ ทางด้านเหนือและตะวันตกของเมืองกัมโพช มีภูมิประเทศเป็นป่าเขาสลับซับซ้อน มีบรรยากาศเยือกเย็นยามพลบค่ำแม้ตะวันจะยังไม่ตกดินก็จะมืดแล้ว เพราะมีดอยม่อนฤๅษีเป็นฉากกั้นแสงอาทิตย์ ป่านี้จึงได้ชื่อว่า "ป่าลับแลง" (แลง เป็นภาษาล้านนาแปลว่า เวลาเย็น) ต่อมาเพี้ยนเป็น "ลับแล" ซึ่งกลายมาเป็นชื่ออำเภอลับแลในสมัยปัจจุบัน
อย่างไรก็ดี ที่ตั้งของลับแลได้เป็นส่วนหนึ่งของเมืองทุ่งยั้งในอาณาจักรสุโขทัย จนในปี พ.ศ. 1981 เมืองทุ่งยั้ง ได้เจริญรุ่งเรืองขึ้นในฐานะเป็นเมืองหน้าด่านของอาณาจักรอยุธยา ที่ตั้งของลับแลก็ได้เป็นส่วนหนึ่งของเมืองทุ่งยั้งมาโดยตลอด
ในด้านชาติพันธ์คนลับแลที่ใช้ภาษาถิ่นล้านนานั้น จากข้อสันนิษฐานของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้สันนิษฐานจากชาติพันธ์และภาษาของผู้คนในที่ตั้งเมืองลับแลในปัจจุบัน ว่าเดิมเป็นชาวเมืองแพร่ เมืองน่าน หนีข้าศึกและความเดือดร้อนมาซุ่มซ่อนตั้งชุมชนอยู่บริเวณนี้ เนื่องจากเป็นที่ป่ารก หลบซ่อนตัวง่ายและ ภูมิประเทศเป็นเมืองอยู่ในหุบเขามีที่เนินสลับกับที่ต่ำ คนต่างเมืองถ้าไม่คุ้นเคยกับภูมิประเทศจะหลงทางได้ง่าย ประกอบกับตำนานท้องถิ่น ระบุว่าได้มีผู้คนจากอาณาจักรโยนกเชียงแสน อพยพหลบภัยสงครามเข้ามาตั้งรกรากอยู่บริเวณที่ราบเขาแถบลับแล และตั้งชื่อว่า บ้านเชียงแสน ต่อมาคนกลุ่มนั้นก็แยกย้ายกันไปหักล้างถางดงสร้างบ้านเมือง ขึ้นกระจัดกระจายตามที่ราบและไหล่เขาต่าง ๆ ซึ่งปรากฏว่าได้มีตำนานการอัญเชิญ เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร พระราชโอรสของพระเจ้าเรืองชัยธิราช จากอาณาจักรโยนกนาคนครเชียงแสน ถูกสร้างขึ้นอีกในช่วงหลัง ประกอบกับชุมชนลับแลมีการขยายตัวเพิ่มขึ้น ดังปรากฏหลักฐานการสร้างศาสนสถานวัดป่าสัก ซึ่งมีศิลปะเอกลักษณ์แบบอยุธยาผสมล้านนา ทำให้เมืองลับแล กลายเป็นชุมชนขนาดใหญ่ ที่มีผู้ใช้ภาษาถิ่นล้านนามาตั้งแต่สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์
ครั้นต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์ ในราว พ.ศ. 2444 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสเมืองอุตรดิตถ์ และได้เสด็จมาถึงเมืองลับแลในวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2444 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายศาลากลางจังหวัดจากเมืองพิชัยมาตั้งที่บางโพ และยุบเมืองทุ่งยั้งรวมกับลับแล และสถาปนาเมืองลับแลขึ้นเป็นอำเภอ ส่วนอาคารที่ทำการยังตั้งอยู่ที่เมืองทุ่งยั้ง บริเวณใกล้เวียงเจ้าเงาะ
ต่อมาพระพิศาลคีรี ได้ย้ายอาคารที่ทำการไปตั้งที่ม่อนจำศีลในปีเดียวกันนี้ (ห่างจากที่ว่าการ อำเภอปัจจุบันไปทางทิศเหนือประมาณ 1 กิโลเมตร) ครั้นถึง พ.ศ. 2457 สมัย พระศรีพนมมาศ (เมื่อครั้งเป็นหลวงศรีพนมมาศ) เห็นว่าห่างไกลจากตัวเมืองลำบากแก่ราษฎรไปติดต่อ ประกอบกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชประสงค์จะสงวนที่ ม่อนจำศีล เป็นที่ประดิษฐานพระเหลือ (พระพุทธรูปที่สร้างจากทองที่เหลือจากการหล่อพระพุทธชินราชที่จังหวัดพิษณุโลก) เพราะทรงเห็นว่าทิวทัศน์ของม่อนจำศีลคล้ายกับเมืองชวา จึงได้ย้ายอาคารที่ทำการจากม่อนจำศีล มาอยู่ที่ ม่อนสยามินทร์ (ชาวบ้านเรียกม่อนสามินทร์) เพราะเคยเป็นที่ตั้งพลับพลารับเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นที่ตั้งที่ว่าการอำเภอในปัจจุบัน
ศิลปะวัฒนธรรม

ชาวเมืองลับแลดั้งเดิม มีภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณ คือในชุมชนรอบพระบรมธาตุทุ่งยั้ง ตำบลทุ่งยั้ง ตำบลไผ่ล้อม ซึ่งเป็นเมืองโบราณที่ปรากฏหลักฐานในสมัยสุโขทัย และชุมชนเดิมในพื้นที่ตั้งตัวอำเภอลับแล ก่อนที่จะถูกทิ้งร้าง ปรากฏหลักฐานศิลาจารึกการสถาปนาพระธาตุเจดีย์พิหารในสมัยพระยาลิไทย สันนิษฐานว่าแถบที่ตั้งเมืองลับแลทั้งหมด เป็นชุมชนที่ใช้ภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณมาก่อนนับ ๗๐๐ ปี
ก่อนที่จะมีการอพยพชาวไทยวนจากอาณาจักรโยนกนาคนครเชียงแสนมาในสมัยหลัง ซึ่งปัจจุบันชาวไทยวนในอำเภอลับแลส่วนใหญ่อยู่ในเขตตอนเหนือของอำเภอ และที่ตั้งตัวอำเภอ ส่วนเขตทางใต้ของอำเภอลับแล ยังคงเป็นชุมชนภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณอยู่ ดังนั้นชาวลับแลจึงมีขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม ทั้ง 2 วัฒนธรรม คือชุมชนภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณ และชุมชนภาษาถิ่นล้านนา มีภาษาพูด ภาษาเขียน การแต่งกาย อาหารการกิน เป็นแบบล้านนา ที่มีใช้อยู่ในแถบล้านนาตะวันออก เช่น แพร่ น่าน เชียงราย และพะเยา เป็นต้น
บุคคลสำคัญ

เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร - วีรบุรุษในตำนานของลับแล ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นเจ้าชายมาจากเมืองโยนกเชียงแสน โดยท่านได้อพยพประชาชนส่วนหนึ่งมาตั้งถิ่นฐานในบริเวณบ้านใหม่เชียงแสน ตำบลฝายหลวงในปัจจุบัน และทางองค์การบริหารส่วนตำบลฝายหลวง ได้ทำการสร้างอนุสาวรีย์ของท่าน ไว้ที่บริเวณหน้าทางเข้าวัดม่อนอารักษ์
พระศรีพนมมาศ (ทองอิน แซ่ตัน) - อดีตนายอำเภอลับแลในสมัยรัชกาลที่ 5
ตำนานเมืองลับแล

เมืองลับแลนั้นเป็นอำเภอเล็ก ๆ แห่งหนึ่งในจังหวัดอุตรดิตถ์ แต่เดิมคงเป็นเมืองที่การเดินทางไปมาไม่สะดวก เส้นทางคดเคี้ยว ทำให้คนที่ไม่ชำนาญทางพลัดหลงได้ง่าย จนได้ชื่อว่าเมืองลับแล ซึ่งแปลว่า มองไม่เห็น มีเรื่องเล่ากันว่าคนมีบุญเท่านั้นจึงจะได้เข้าไปถึงเมืองลับแล
ตำนานนี้เล่ากันสืบมาว่า ครั้งหนึ่งมีชายคนหนึ่ง (น่าจะเป็นคนเมืองทุ่งยั้ง) เข้าไปในป่า ได้เห็นหญิงสาวสวยหลายคนเดินออกมา ครั้นมาถึงชายป่า นางเหล่านั้นก็เอาใบไม้ที่ถือมาไปซ่อนไว้ในที่ต่าง ๆ แล้วก็เข้าไปในเมือง ด้วยความสงสัยชายหนุ่มจึงแอบหยิบใบไม้มาเก็บไว้ใบหนึ่ง ตกบ่ายหญิงสาวเหล่านั้นกลับมา ต่างก็หาใบไม้ที่ตนซ่อนไว้ ครั้นได้แล้วก็ถือใบไม้นั้นเดินหายลับไป มีหญิงสาวคนหนึ่งหาใบไม้ไม่พบ เพราะชายหนุ่มแอบหยิบมา นางวิตกเดือดร้อนมาก ชายหนุ่มจึงปรากฏตัวให้เห็นและคืนใบไม้ให้ โดยมีข้อแลกเปลี่ยนคือ ขอติดตามนางไปด้วยเพราะปรารถนาจะได้เห็นเมืองลับแล หญิงสาวก็ยินยอม นางจึงพาชายหนุ่มเข้าไปยังเมืองซึ่งชายหนุ่มสังเกตเห็นว่าทั้งเมืองมีแต่ผู้หญิง นางอธิบายว่าคนในหมู่บ้านล้วนมีศีลธรรม ถือวาจาสัตย์ ใครประพฤติผิดก็ต้องออกจากหมู่บ้านไป ผู้ชายส่วนมากมักไม่รักษาวาจาสัตย์จึงต้องออกจากหมู่บ้านกันไปหมด แล้วนางก็พาชายหนุ่มไปพบมารดาของนาง ชายหนุ่มเกิดความรักใคร่ในตัวนางจึงขออาศัยอยู่ด้วย มารดาของหญิงสาวก็ยินยอม แต่ให้ชายหนุ่มสัญญาว่าจะต้องอยู่ในศีลธรรม ไม่พูดเท็จ ชายหนุ่มได้แต่งงานกับหญิงสาวชาวลับแลจนมีบุตรชายด้วยกัน 1 คน
วันหนึ่งขณะที่ภรรยาไม่อยู่บ้าน ชายหนุ่มผู้พ่อเลี้ยงบุตรอยู่ บุตรน้อยเกิดร้องไห้หาแม่ไม่ยอมหยุด ผู้เป็นพ่อจึงปลอบว่า "แม่มาแล้ว ๆ" มารดาของภรรยาได้ยินเข้าก็โกรธมากที่บุตรเขยพูดเท็จ เมื่อบุตรสาวกลับมาก็บอกให้รู้เรื่อง ฝ่ายภรรยาของชายหนุ่มเสียใจมากที่สามีไม่รักษาวาจาสัตย์ นางบอกให้เขาออกจากหมู่บ้านไปเสีย แล้วนางก็จัดหาย่ามใส่เสบียงอาหารและของใช้ที่จำเป็นให้สามี พร้อมทั้งขุดหัวขมิ้นใส่ลงไปด้วยเป็นจำนวนมาก จากนั้นก็พาสามีไปยังชายป่า ชี้ทางให้ แล้วนางก็กลับไปเมืองลับแล ชายหนุ่มไม่รู้จะทำอย่างไรก็จำต้องเดินทางกลับบ้านตามที่ภรรยาชี้ทางให้ ระหว่างทางที่เดินไปนั้น เขามีความรู้สึกว่าถุงย่ามที่ถือมาหนักขึ้นเรื่อย ๆ และหนทางก็ไกลมาก จึงหยิบเอาขมิ้นที่ภรรยาใส่มาให้ทิ้งเสียจนเกือบหมด ครั้นเดินทางกลับไปถึงหมู่บ้านเดิม บรรดาญาติมิตรต่างก็ซักถามว่าหายไปอยู่ที่ไหนมาเป็นเวลานาน ชายหนุ่มจึงเล่าให้ฟังโดยละเอียดรวมทั้งเรื่องขมิ้นที่ภรรยาใส่ย่ามมาให้แต่เขาทิ้งไปเกือบหมด เหลืออยู่เพียงแง่งเดียว พร้อมทั้งหยิบขมิ้นที่เหลืออยู่ออกมา ปรากฏว่าขมิ้นนั้นกลับกลายเป็นทองคำทั้งแท่ง ชายหนุ่มรู้สึกแปลกใจและเสียดาย จึงพยายามย้อนไปเพื่อหาขมิ้นที่ทิ้งไว้ ปรากฏว่าขมิ้นเหล่านั้นได้งอกเป็นต้นไปหมดแล้ว และเมื่อขุดดูก็พบแต่แง่งขมิ้นธรรมดาที่มีสีเหลืองทอง แต่ไม่ใช่ทองเหมือนแง่งที่เขาได้ไป เขาพยายามหาทางกลับไปเมืองลับแล แต่ก็หลงทางวกวนไปไม่ถูก จนในที่สุดก็ต้องละความพยายามกลับไปอยู่หมู่บ้านของตนตามเดิม