จังหวัดอุตรดิตถ์

"อุตรดิตถ์" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ อุตรดิตถ์ (แก้ความกำกวม)
| จังหวัดอุตรดิตถ์ |
| --- | --- |
จังหวัด
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Changwat Uttaradit
จากซ้ายไปขวา บนลงล่าง:  อุทยานแห่งชาติภูสอยดาว  อุทยานแห่งชาติต้นสักใหญ่  อนุสาวรีย์คู่บารมีกู้แผ่นดิน  วัดพระฝางสวางคบุรีมุนีนาถ  พระสัมพุทธมุนีสิริอุตรดิตถ์มหาปฏิมากร  ประตูเมืองลับแล  บ่อเหล็กน้ำพี้  เขื่อนสิริกิติ์ 
   ธง ตรา
คำขวัญ: เหล็กน้ำพี้ลือเลื่อง เมืองลางสาดหวาน บ้านพระยาพิชัยดาบหัก ถิ่นสักใหญ่ของโลก
แผนที่ประเทศไทย จังหวัดอุตรดิตถ์เน้นสีแดงแผนที่ประเทศไทย จังหวัดอุตรดิตถ์เน้นสีแดง
ประเทศ:  ไทย
การปกครอง
 • ผู้ว่าราชการ : ศิริวัฒน์ บุปผาเจริญ   (ตั้งแต่ พ.ศ. 2566) 
 • นายก อบจ. : ชัยศิริ ศุภรักษ์จินดา   (ตั้งแต่ พ.ศ. 2547) 
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 7,838.592 ตร.กม. (3,026.497 ตร.ไมล์)
อันดับพื้นที่: อันดับที่ 25
ประชากร (พ.ศ. 2566)
 • ทั้งหมด: 439,629 คน
 • อันดับ: อันดับที่ 59
 • ความหนาแน่น: 56.08 คน/ตร.กม. (145.2 คน/ตร.ไมล์)
 • อันดับความหนาแน่น: อันดับที่ 70
รหัส ISO 3166: TH-53 
ชื่อไทยอื่น ๆ: บางโพธิ์ท่าอิฐ, พิชัย, ท่าเหนือ, เมืองลับแล
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
 • ต้นไม้: สัก
 • ดอกไม้: ประดู่บ้าน
 • สัตว์น้ำ: ปลาตะโกก
ศาลากลางจังหวัด
 • ที่ตั้ง: ถนนประชานิมิตร ตำบลท่าอิฐ อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ 53000
 • โทรศัพท์: 0 5541 1977
 • โทรสาร: 0 5541 1537, 0 5541 1977
เว็บไซต์: http://www.uttaradit.go.th
 
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
อุตรดิตถ์ (ไทยถิ่นเหนือ: ᩏᨲ᩠ᨲᩁᨯᩥᨲ᩠ᨳ᩺, อุตฺตรดิตฺถ์) เป็นจังหวัดหนึ่งตั้งอยู่ทางภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย ได้ชื่อว่าเมืองท่าแห่งทิศเหนือ ในอดีตเป็นหัวเมืองชุมนุมการค้าที่ใหญ่ที่สุดและสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในภาคเหนือ อุตรดิตถ์นั้นเป็นเมืองที่เรียกว่าเป็นเมืองรอยต่อทางวัฒนธรรม ทั้งวัฒนธรรมสยาม วัฒนธรรมล้านนา และวัฒนธรรมล้านช้าง มีเมืองโบราณในพื้นที่ 12 เมือง อันได้แก่ เมืองพิชัย เมืองทุ่งยั้ง เมืองตรอน เมืองน้ำปาด เมืองลับแล เมืองด่านนางพูน เมืองบางโพ เมืองพิพัต เมืองปัตตาบูร เมืองพิมูน เมืองฝาง และเมืองขุนกัน เมืองโบราณเหล่านี้ล้วนมีเอกสารเก่าแก่รองรับ เอกสารที่สำคัญที่สุดคือเอกสารทูตตอบในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชพ.ศ. 2224 และแผนที่โบราณของชาวต่างชาติหลายฉบับ
| --- | --- |

จังหวัดอุตรดิตถ์
"อุตรดิตถ์"  ในภาษาไทย (บน) และในคำเมืองอักษรธรรมล้านนา (ล่าง)
ชื่อภาษาไทย
อักษรไทย: อุตรดิตถ์
อักษรโรมัน: Uttaradit
ชื่อคำเมือง
อักษรธรรมล้านนา: ᩏᨲ᩠ᨲᩁᨯᩥᨲ᩠ᨳ᩺
อักษรไทย: อุตฺตรดิตฺถ์
 
เดิมทีตัวเมืองอุตรดิตถ์ในปัจจุบันนี้เป็นเพียงตำบลชื่อ "บางโพธิ์ท่าอิฐ" แต่เพราะบางโพธิ์ท่าอิฐซึ่งอยู่ริมฝั่งขวาของแม่น้ำน่านมีความเจริญรวดเร็ว เพราะเป็นท่าเรือขนถ่ายสินค้าสำคัญในหัวเมืองฝ่ายเหนือดังนั้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระองค์จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ย้ายเมืองหลักมาจากเมืองพิชัยมายังตำบลบางโพธิ์ท่าอิฐ และยกฐานะขึ้นเป็นเมือง "อุตรดิตถ์" ซึ่งมีความหมายว่า ท่าน้ำแห่งทิศเหนือของสยามประเทศ  ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมืองอุตรดิตถ์มีความเจริญขึ้น เมืองอุตรดิตถ์จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นจังหวัด
จังหวัดอุตรดิตถ์ตั้งอยู่ทางใต้สุดของภาคเหนือ โดยสภาพภูมิศาสตร์จังหวัดอุตรดิตถ์เป็นจังหวัดที่มีภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นภูเขาและที่สูงสลับซับซ้อน ซึ่งจะอยู่ทางตอนเหนือและทางตะวันออกของจังหวัด เนื่องจากทำเลที่ตั้งดังกล่าวจึงทำให้จังหวัดอุตรดิตถ์มีอากาศค่อนข้างร้อนอบอ้าวในฤดูร้อน มีอากาศฝนเมืองร้อนเฉพาะฤดูฝน และมีช่วงฤดูแล้งคั่นอยู่อย่างชัดเจนตั้งแต่ประมาณกลางเดือนตุลาคมถึงเดือนพฤษภาคม เดือนที่ร้อนที่สุดคือเดือนเมษายน จังหวัดอุตรดิตถ์ได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันออกเฉียงใต้เป็นส่วนใหญ่ มรสุมตะวันออกเฉียงใต้ปกติจะมีแหล่งกำเนิดบริเวณทะเลอันดามัน ทำให้จังหวัดอุตรดิตถ์มีช่วงฤดูฝนกินระยะเวลาตั้งแต่เดือนพฤษภาคมจนถึงเดือนกันยายน โดยเดือนกันยายนเป็นเดือนที่มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยสูงที่สุด
ประชากรส่วนใหญ่กว่าร้อยละ 99.66 นับถือศาสนาพุทธนิกายเถรวาท โดยประกอบอาชีพทางด้านการเกษตรกรรมเป็นหลัก โดยใช้พื้นที่ในการทำการเกษตรประมาณร้อยละ 26.70 ของพื้นที่ทั้งหมด นอกจากนี้ ยังประกอบอาชีพทางด้านปศุสัตว์ รวมทั้งมีการทำพืชไร่ปลูกผลไม้นานาชนิด โดยผลไม้ที่ขึ้นชื่อของจังหวัดอุตรดิตถ์คือลางสาด
ส่วนการเดินทางมายังจังหวัดอุตรดิตถ์สามารถใช้เส้นทางได้หลายเส้นทาง ทั้งทางรถไฟ ทางรถโดยสารประจำทาง และทางรถยนต์ส่วนบุคคล สำหรับการเดินทางโดยเครื่องบิน จังหวัดอุตรดิตถ์เคยมีท่าอากาศยาน 1 แห่ง สำหรับการเดินทางพาณิชย์ แต่ปัจจุบันได้ยกเลิกไปแล้ว
สถานที่สำคัญภายในจังหวัดนั้น มีทั้งแหล่งโบราณสถาน เช่น วัดพระแท่นศิลาอาสน์ วัดพระฝางสว่างคบุรีมุนีนาถ วัดพระยืนพุทธบาทยุคล วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง ซากเมืองโบราณสมัยอาณาจักรสุโขทัย แหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ เช่น อุทยานแห่งชาติภูสอยดาว อุทยานแห่งชาติต้นสักใหญ่ อุทยานแห่งชาติลำน้ำน่าน และแหล่งท่องเที่ยวอีกมากมาย ทั้งน้ำตก เขื่อนสิริกิติ์ วัด พระพุทธรูปสำคัญของจังหวัด เป็นต้น