stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ลายวงกต
วงกตเป็นลวดลาย

ในสมัยโบราณวงกตที่ไม่ซับซ้อนเท่าใดนักก็เริ่มเป็นที่ใช้กันมาตั้งแต่ยุคกลาง พื้นโมเสกของโรมันก็จะใช้เส้นวกวนง่ายเป็นลวดลายริมขอบ ที่มีลักษณะเป็นเหลี่ยมแต่ก็ยังมองเห็นได้ว่ามาจากลายวงกต และกลางภาพก็มักจะเป็นภาพของมิโนทอร์ ลวดลายของโรมันค่อยพัฒนาซับซ้อนขึ้นจนกลายเป็นสี่ชั้นที่มาเป็นที่รู้จักกันว่าเป็นทรงวงกตยุคกลาง วงกตยังคงมีความเกี่ยวพันกับความตายและการหวนกลับมาอย่างมีชัย ที่ ฮาดรูเมทัมในแอฟริกาเหนือ (ปัจจุบัน Sousse) ที่บรรจุศพของครอบครัวโรมันมีพื้นเป็นวงกตสี่ชั้นโดยมีมิโนทอร์ที่กำลังจะสิ้นใจอยู่กลางภาพ ที่มีคำจารึกว่า “HICINCLUSUS.VITAMPERDIT” หรือ “ถูกจำขังอยู่ที่นี่, มิโนทอร์สิ้นชีพ”(Kerenyi, fig.31).
วงกตของยุคกลางและวงกตปริศนา

การออกแบบวงกตของยุคกลางมารุ่งเรืองที่สุดระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 12 ถึง 13 เมื่อมีการสร้างวงกตขนาดใหญ่บนพื้นมหาวิหารแบบกอธิคโดยเฉพาะที่มหาวิหารโนเทรอดามแห่งชาร์ทร์, มหาวิหารโนเทรอดามแห่งแรงส์ และ มหาวิหารโนเทรอดามแห่งอาเมียงส์ ทางตอนเหนือของฝรั่งเศส และที่มหาวิหารเซียนาในทัสกานีในอิตาลี วงกตเหล่านี้อเดิมอาจจะสร้างขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์นัยยะของกรุงเยรูซาเลม ผู้ทำการสักการะก็มักจะเดินสวดมนต์เวียนตามทางบนพื้นวงกต  แต่ก็ไม่มีหลักฐานสนับสนุนสมมุติฐานนี้
วงกตบนพื้นมหาวิหารเชื่อกันว่าเป็นที่มาของการออกแบบวงกตหญ้า (Turf maze) ในอังกฤษเช่น “The Old Maze” ที่มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 40 ฟุตที่วิง, รัทแลนด์ที่เชื่อกันว่าสร้างมาตั้งแต่ยุคกลาง หรือวงกตหญ้าจูเลียนส์เบาเวอร์ ที่มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 43 ฟุตที่อาร์เธอร์ มีกล่าวถึงในหนังสือเกี่ยวกับลิงคอล์นเชอร์ว่าสร้างโดยนักบวชในคริสต์ศตวรรษที่ 12 แต่ใน “Lincolnshire Directory of 1872” ของไวท์กล่าวว่าสร้างมาตั้งแต่สมัยโรมันสำหรับเป็นส่วนหนึ่งของการเล่นเกม
ในช่วงเวลาเดียวกันนั้นก็ได้มีการสร้างวงกตราว 500 วงหรือกว่านั้นที่ไม่เกี่ยวข้องกับศาสนาในสแกนดิเนเวีย วงกตเหล่านี้มักจะสร้างกันตามริมฝั่งทะเลโดยการวางหินเป็นลวดลายแบบวงกตคลาสสิกง่ายๆ และมักจะมีชื่อต่างๆ ที่แปลแล้วออกมาเป็น “วงกตเมืองทรอย” (Troy Town) ที่เชื่อกันว่าเป็นวงกตที่สร้างโดยหมู่บ้านชาวประมง เพื่อดักโทรลล์หรือลมในขดวงกตเพื่อให้การเดินทางไปหาปลาปลอดภัย นอกจากนั้นก็ยังมีวงกตที่พบที่หมู่เกาะซิลลีย์แต่ก็ไม่วงใดที่เก่าเท่ากับที่พบที่สแกนดิเนเวีย
การใช้หรือการสร้างวงกตก็อาจจะมีลักษณะหรือใช้วัสดุหลายอย่างที่รวมทั้งลายสลักหิน, วงกตคลาสสิก, วงกตยุคกลาง, ทางเท้า, หญ้า และ ตะกร้า และปรากฏในบริเวณต่างๆ ทั่วโลกตั้งแต่ในทวีปอเมริกาไปจนถึงเอเชีย
วงกตสมัยใหม่

ในช่วงปีที่ผ่านมาเมื่อไม่นานมานี้ก็ได้มีการรื้อฟื้นความนิยมกันในสัญลักษณ์วงกตกันขึ้นมาอีก ที่เป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสิ่งก่อสร้างโดยเฉพาะที่วิลเลนพาร์คที่มิลตันคีนสในสหราชอาณาจักร,  มหาวิหารเกรซที่ซานฟรานซิสโก หรือ “Labyrinth in Shed 16” ที่ มอนทรีออล และ จตุรัสทรินิตีในโทรอนโตในประเทศแคนาดา
หรือเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างวิดีโอเกมเป็นจำนวนมากที่ใช้วงกต และวงกตปริศนาเป็นหัวใจของเกม
นักเขียนชาวอาร์เจนตินาฮอเฮ ลุยส์ บอร์เจสหลงมนต์เสนห์ของวงกตและใช้ความคิดนี้หลายครั้งในการเขียนเรื่องสั้นหลายเรื่อง การใชวงกตของบอร์เจสเป็นแรงบันดาลใจให้แก่นักเขียนผู้อื่นเช่นอุมแบร์โต เอโคใน “The Name of the Rose”, มาร์ค ซี. แดเนียลลิวสกี ใน “House of Leaves” หรือในหนังสือแฟนตาซี  “The Chronicles of Amber” โดย โรเจอร์ เซลาซนี ที่ใช้วงกตชื่อ “the Pattern” ที่ว่าถ้าผู้ใดได้เดินเข้าไปแล้วก็มีอำนาจที่จะเคลื่อนระหว่างโลกสองโลกได้ หรือในภาพยนตร์อาวองการ์ดที่ใช้จอหลายจอในเรื่อง “In the Labyrinth” นักเขียนชาวออสเตรเลียซารา ดักกลาสใช้ความคิดเกี่ยวกับวงกตในหนังสือชุด The Troy Game ที่วงกตที่สร้างในครีตเป็นวงกตหนึ่งของโลกยุคโบราณที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นแหล่งของพลังอำนาจทางเวทมนตร์
ลายวงกตใช้ในงานวิจิตรศิลป์ร่วมสมัยเช่นในงาน “Dam and Ocean” โดยปิเอต์ มงดริอง (ค.ศ. 1915), “วงกต” โดย โคอัน มีโร (ค.ศ. 1923), “Minotauromachia” โดยปาโบล ปีกัสโซ (ค.ศ. 1935), “Relativity” โดย เมาริทส์ คอร์เนเลียส เอสเชอร์ (ค.ศ. 1953), “วงกต” โดย ฟรีเดนส์ไรค์ ฮุนเดอร์วาสเซอร์ (ค.ศ. 1957), “Logological Cabinet” โดย ฌอง ดูบูเฟต์ (ค.ศ. 1970), “Connemara” โดย ริชาร์ด ลอง (ค.ศ. 1971), “Earth Maze” โดย โจ ทิลสัน (ค.ศ. 1975), “Chain Link Maze” โดย ริชาร์ด ไฟลสค์เนอร์ (ค.ศ. 1978), “Atlantis Anamorphosis'” โดย อิสท์วาน โอรอสซ์ (ค.ศ. 2000), “วงกต” โดย ดมิทรี ราคอฟ (ค.ศ. 2003) และ “Labyrinthine projection” โดย โม มอราลเลส (ค.ศ. 2000)
ความหมายทางวัฒนธรรม

วัตถุประสงค์ของการสร้างวงกตของสมัยก่อนประวัติศาสตร์เชื่อกันว่าเพื่อเป็นกับดักวิญญาณ/สิ่งชั่วร้าย หรืออาจจะเป็นทางในการเต้นรำฉลองประเพณี (ritual dance) เมื่อมาถึงยุคกลางวงกตก็กลายเป็นสัญลักษณ์ของเส้นทางสู่พระเจ้าที่เป็นเส้นทางอันชัดแจ้งที่นำไปสู่พระเจ้าที่อยู่ตรงศูนย์กลาง และ การกำเนิด (ทางเข้า)
วงกตอาจจะเป็นสัญลักษณ์ของการจาริกแสวงบุญ ผูทำการจาริกก็จะเดินตามทางที่นำไปสู่การไถ่บาป และ ความรู้แจ้ง ผู้ศรัทธาส่วนใหญ่ผู้ไม่มีทุนทรัพย์ในการเดินทางไปแสวงบุญยังสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ ก็จะใช้วงกตแทนการเดินทางดังว่าได้ ต่อมาความสำคัญของวงกตทางศาสนาก็ลดถอยลง และ กลายมาเป็นเครื่องมือสำหรับการบันเทิงแทนที่ แต่กระนั้นคุณค่าทางด้านจิตวิญญาณของวงกตก็ได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้งเมื่อไม่นานมานี้
วงกตที่สร้างขึ้นใหม่ในปัจจุบันมักจะสร้างในคริสต์ศาสนสถาน หรือ ในอุทยาน นอกจากนั้แล้วก็ยังใช้ใน mystics สมัยใหม่เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้เข้าถึงภาวะฌาณได้ การเดินตามทางที่ลดเลี้ยวทำให้ผู้เดินลืมโลกภายนอกและสร้างความสงบภายในจิตได้
ระเบียงภาพ

งานโมเสกของโรมันโบราณเป็นภาพเธเซียสและมิโนทอร์
สวิตเซอร์แลนด์
ลายวงกตของยุคกลาง
Chakravyuha
ผู้เดินตามลายวงกตบนพื้น
มหาวิหารโนเทรอดามแห่งชาร์ทร์
วงกตแรกๆ ที่พบ
ที่จารึกบนแผ่นดินเหนียว
จากไพลอส
มิโนทอร์ในวงกต
โมเสกโรมันที่ Conímbriga
ในโปรตุเกส
ภาพร่างโดย
วิลลาร์ด เดอ โอเนอคูร์ต
ราว ค.ศ. 1230
วงกตบนผนัง
มหาวิหารลูคคา, อิตาลี
ภาพเจริโคในพระคัมภีร์ฟาร์ฮี
คริสต์ศตวรรษที่ 14
บาซิลิกาแซงต์เควนแต็ง
ฝรั่งเศส
มหาวิหารโนเทรอดามแห่งอาเมียงส์
ฝรั่งเศส
วงกตหิน
เกาะ Blå Jungfrun
(Blue Virgin)
สวีเดน
วงกตหกชั้นแบบคลาสสิก
ไม่ทราบอายุ
ทินทาเจล
คอร์นวอลล์, สหราชอาณาจักร
วงกตหญ้าขนาดเล็กที่นอร์ธยอร์คเชอร์
วงกตหญ้าที่รัทแลนด์
อังกฤษ
ภาพเหมือนชาย
บาร์โทโลเมโอ เวเนโต
ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16
มิโนทอร์กลางวงกต
เครื่องประดับ
คริสต์ศตวรรษที่ 16
วงกตเอดินบะระห์
George Square Gardens
เอดินบะระห์
สกอตแลนด์
วงกตอนุสรณ์เหตุการณ์
วินาศกรรม 11 กันยา
บอสตัน
บรรณานุกรม

Hermann Kern, Through the Labyrinth, ed. Robert Ferré and Jeff Saward, Prestel, 2000, ISBN 3-7913-2144-7.  (This is an English translation of Kern's original German monograph Labyrinthe published by Prestel in 1982.)
Penelope Reed Doob, The Idea of the Labyrinth: from Classical Antiquity through the Middle Ages, Cornell University Press, 1992, ISBN 0-80142-393-7.
Herodotus, The Histories, Newly translated and with an introduction by Aubrey de Sélincourt, Harmondsworth, England, Penguin Books, 1965.
Karl Kereny, Dionysos: Archetypal Image of Indestructible Life, Princeton University Press, 1976.
Helmut Jaskolski, The Labyrinth: Symbol of Fear, Rebirth and Liberation, Shambala, 1997.
Adrian Fisher & Georg Gerster, The Art of the Maze, Weidenfeld & Nicolson, 1990. ISBN 0-297-83027-9.
Jeff Saward, Labyrinths and Mazes, Gaia Books Ltd, 2003, ISBN 1-85675-183-X.
Jeff Saward, Magical Paths, Mitchell Beazley, 2002, ISBN 1-84000-573-4.
W.H. Matthews, Mazes and Labyrinths: Their History and Development, Longmans, Green & Co., 1922. Includes bibliography. Dover Publications reprint, 1970, ISBN 0-486-22614-X.
Andrew Stewart, One Hundred Greek Sculptors: Their Careers and Extant Works.
Henning Eichberg, 2005: "Racing in the labyrinth? About some inner contradictions of running." เก็บถาวร 2008-03-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน In: Athletics, Society & Identity. Imeros, Journal for Culture and Technology, 5:1) Athen: Foundation of the Hellenic World, 169-192.
Edward Hays, The Lenten Labyrinth: Daily Reflections for the Journey of Lent, Forest of Peace Publishing, 1994.
ดูเพิ่ม

วงกตปริศนา
วงกตหญ้า
วงกตข้าวโพด
วงธัญพืช
ปริศนา
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ลายวงกต
Labyrinthos เก็บถาวร 2006-02-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน maintained by Jeff Saward
The Labyrinth Society
Through Mazes to Mathematics Exposition by Tony Phillips, SUNY
Maze classification Extensive classification of labyrinths and algorithms to solve them.
IRRGARTENWELT.DE Lars O. Heintel's collection of handdrawn labyrinths and mazes
Labyrinthe in Deutschland Website (in German) with diagrams and photos of virtually all the public labyrinths in Germany.
Mystery Labyrinth German website (in German and English) with descriptions, animations, links, and especially photos of (mostly European) labyrinths.
British turf labyrinths by Marilyn Clark.  Photos and descriptions of the surviving historical turf mazes in Britain.
Jo Edkins's Maze Page เก็บถาวร 2009-05-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน An early website providing a clear overview of the territory and suggestions for further study.
"Die Kretische Labyrinth-Höhle" by Thomas M. Waldmann, rev. 2009 (in German, English, French, and Greek).  Description of a labyrinthine artificial cave system near Gortyn, Crete, widely considered the original labyrinth on Crete.  (Presentation somewhat amateurish – including <blink> tags – but many detailed photos.)
SpiralZoom.com an educational website about the science of pattern formation, spirals in nature, and spirals in the mythic imagination & labyrinths.
Guerrilla Labyrinths Light-weight site by David Brazzeal, who creates "occasional" labyrinths.
The Geometry of History, Tessa Morrison, U. of Newcastle, Australia.  An attempt to extend Phillips's topological classification to more general unicursal labyrinths.
งานแกะสลักเป็นภาพนักรบ Abhimanyu เข้า chakravyuha – Hoysaleswara temple ที่ Halebidu ในอินเดีย
วงกตที่แอบบีแทร็พพิสต์, วอลโลเนีย, เบลเยียม
วงกตที่เซนต์แลมแบร์ทัสที่มิงโกลสไฮม์ในเยอรมนี
วงกตบนพื้นภายในมหาวิหารเกรซที่ซานฟรานซิสโก
สมัชชาวาลิสและฟูตูนา

| สมัชชาวาลิสและฟูตูนา  Assemblée territoriale des îles Wallis-et-Futuna (ฝรั่งเศส) Fono fakatelituale o Uvea mo Futuna  |
| --- | --- |

ประเภท
ประเภท: ระบบสภาเดี่ยว 
ผู้บริหาร
ประธานสภา: นีวาเลตา โลแอ, USPWF  ตั้งแต่ 26 พฤศจิกายน ค.ศ. 2020 
โครงสร้าง
สมาชิก: 20 ที่นั่ง

กลุ่มการเมือง: ฝ่ายรัฐบาล (11)   ฝ่ายเสียงข้างมาก (11) ฝ่ายค้าน (9)   ฝ่ายเสียงข้างน้อย (9) 
การเลือกตั้ง
ระบบการเลือกตั้ง: ระบบสัดส่วนแบบบัญชีรายชื่อ
การเลือกตั้งครั้งล่าสุด: 26 มีนาคม ค.ศ. 2017
ที่ประชุม
 มาตา-อูตู ตาฮีตี
เว็บไซต์
www.wallis-et-futuna.gouv.fr/Services-de-l-Etat-et-du-Territoire/Les-services-de-l-Assemblee-Territoriale
สมัชชาวาลิสและฟูตูนา (ฝรั่งเศส: L'Assemblée territoriale des îles Wallis et Futuna, ฟากาอูเวอาและฟูตูนา: Fono fakatelituale o Uvea mo Futuna) เป็นสภานิติบัญญัติระบบสภาเดี่ยวแห่งวาลิสและฟูตูนา ซึ่งเป็นอาณานิคมโพ้นทะเลของสาธารณรัฐฝรั่งเศส สภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวน 20 คน (13 คน สำหรับวาลิส และ 7 คน สำหรับฟูตูนา) มีวาระ 5 ปี ซึ่งมาจากการเลือกตั้งทางตรงในระบบสัดส่วนแบบบัญชีรายชื่อ ซึ่งมาจากเขตเลือกตั้งแบบมีผู้แทนหลายคน
สนามกีฬามารากานัง

| --- | --- |
สนามกีฬามารากานังในปี 2557 

ชื่อเต็ม: สนามกีฬามารากานัง
ที่ตั้ง: รีโอเดจาเนโร, บราซิล
ขนส่งมวลชน: Maracanã Station: SuperVia/Rio de Janeiro Metro
เจ้าของ: รัฐรีโอเดจาเนโร
ความจุ: 78,639
สถิติผู้ชม: 199,854  16 กรกฎาคม 1950 ฟุตบอลโลก 1950 อุรุกวัย 2-1 บราซิล
ขนาดสนาม: 105 x 68
พื้นผิว: หญ้า
การก่อสร้าง
ลงเสาเข็ม: 2 สิงหาคม 1948
เปิดใช้สนาม: 16 มิถุนายน 1950
ปรับปรุง: 2000, 2006, 2013
สถาปนิก: Waldir Ramos, Raphael Galvão, Miguel Feldman, Oscar Valdetaro, Pedro Paulo B. Bastos, Orlando Azevedo, Antônio Dias Carneiro
การใช้งาน
ฟุตบอลทีมชาติบราซิล (1950–ปัจจุบัน) ฟลาเม็งกู (ซีรีเอ) (1950–ปัจจุบัน) สโมสรฟุตบอลฟลูมิเนนเซ่ (ซีรีเอ) (1950–ปัจจุบัน)
สนามกีฬามารากานัง (โปรตุเกส: Estádio do Maracanã) หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า สนามกีฬานักหนังสือพิมพ์มารีอู ฟิลยู (Estádio Jornalista Mário Filho) เป็นสนามฟุตบอลในเมืองรีโอเดจาเนโร ประเทศบราซิล ถือเป็นหนึ่งในสนามฟุตบอลที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยชื่อของสนามนั้นมาจากชื่อย่านมารากานังที่อยู่โดยรอบ สนามมารากานังเป็นสนามเหย้าของสโมสรฟุตบอล 4 สโมสร ได้แก่ ฟลาเม็งกู (Flamengo), บอตาโฟกู (Botafogo), ฟลูมีเนงซี (Fluminense) และวัสกู ดา กามา (Vasco da Gama)
เริ่มก่อสร้างเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม ค.ศ. 1948 เปิดใช้งานอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน ค.ศ. 1950 เพื่อใช้ในการแข่งขันฟุตบอลโลก 1950 โดยใช้ในพิธีเปิดและปิด (โดยนัดเปิดสนามมีผู้เข้าชมมากถึง 199,854 คน นับว่ามากที่สุดในโลกเท่าที่เคยมีการบันทึกสถิติมา) โดยมีความจุเริ่มต้น 200,000 คน แต่ภายหลังได้ลดลงเนื่องจากการปรับปรุงให้มีการติดตั้งที่นั่ง โดยปัจจุบันมีความจุ 73,916 ที่นั่ง  เนื่องจากมีเหตุการณ์อัฒจรรย์ถล่มเมื่อปี ค.ศ. 1992 ทำให้มีผู้เสียชีวิต 3 คน  และถ้ารวมที่ยืนด้วยจะจุได้ 103,022 คน
มารากานังเป็นสนามหนึ่งในการแข่งขันฟุตบอลโลก 2014 และในรอบรอบชิงชนะเลิศ และเป็นสนามในการแข่งขันฟุตบอลรอบชิงชนะเลิศในโอลิมปิกฤดูร้อน 2016 และเป็นสถานที่จัดพิธีเปิดและปิดโอลิมปิกครั้งเดียวกันนี้
แหล่งข้อมูลอื่น

แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ สนามกีฬามารากานัง
ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
22°54′44″S 43°13′49″W﻿ / ﻿22.912167°S 43.230164°W﻿ / -22.912167; -43.230164
รายละเอียดสนามกีฬา เก็บถาวร 2018-10-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (โปรตุเกส)
| ด ค กสนามกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน |
| --- | --- |
 สนามกีฬาโอลิมปิก  อุทยานโอลิมปิก  หมู่บ้านโอลิมปิก 
ฤดูร้อน:  1896 สนามกีฬาพานาธิเนอิก  1900 วีละโดรมแว็งเซน  1904 สนามฟรานซิส (เซนต์หลุยส์)  1908 สนามกีฬาไวต์ซิตี  1912 สนามกีฬาโอลิมปิกสต็อกโฮล์ม  1920 สนามกีฬาโอลิมปิก (แอนต์เวิร์ป)  1924 สนามกีฬาโอลิมปิกอีฟว์ ดูว์ มานัวร์  1928 สนามกีฬาโอลิมปิก (อัมสเตอร์ดัม)  1932 โคลิเซียมอนุสรณ์แห่งลอสแอนเจลิส  1936 โอลึมพีอาชตาดีอ็อน (เบอร์ลิน)  1948 สนามกีฬาเวมบลีย์ (1923)  1952 สนามกีฬาโอลิมปิกเฮลซิงกิ  1956 สนามคริกเก็ตเมลเบิร์น  1960 สตาดีโอโอลิมปีโก  1964 สนามกีฬาแห่งชาติ (โตเกียว)  1968 สนามกีฬาโอลิมปิกมหาวิทยาลัย  1972 โอลึมพีอาชตาดีอ็อน (มิวนิก)  1976 สนามกีฬาโอลิมปิก (มอนทรีออล)  1980 สนามกีฬาลุจนีกี  1984 โคลิเซียมอนุสรณ์แห่งลอสแอนเจลิส  1988 สนามกีฬาโอลิมปิกโซล  1992 สนามกีฬาโอลิมปิกยูอิส กุมปัญส์  1996 สนามกีฬาโอลิมปิกศตวรรษ  2000 สนามกีฬาออสเตรเลีย  2004 สนามกีฬาโอลิมปิก (เอเธนส์)  2008 สนามกีฬาแห่งชาติปักกิ่ง  2012 สนามกีฬาโอลิมปิก (ลอนดอน)  2016 สนามกีฬามารากานัง  2020 กรีฑาสถานแห่งชาติญี่ปุ่น  2024 สตาดเดอฟร็องส์  2028 โคลิเซียมอนุสรณ์/สนามกีฬาอินเกิลวูด  2032 แลงพาร์ก 
| สนามกีฬาแพนอเมริกันเกมส์ |
| --- | --- |
 บัวโนสไอเรส 1951 ·  เม็กซิโกซิตี 1955 ·  ชิคาโก 1959 ·  เซาเปาลู 1963 ·  วินนิเพก 1967 ·  กาลิ 1971 ·  เม็กซิโกซิตี 1975 ·  ซานฮวน 1979 ·  การากัส 1983 ·  อินเดียแนโพลิส 1987 ·  ฮาวานา 1991 ·  มาร์เดลปลาตา 1995 ·  วินนิเพก 1999 ·  ซานโตโดมิงโก 2003 ·  รีโอเดจาเนโร 2007 ·  กวาดาลาฮารา 2011 ·  โทรอนโต 2015 ·  ลิมา 2019 ·  ซานเตียโก 2023 ·  ลิมา 2027
| ด ค กสนามแข่งขันนัดชิงชนะเลิศในฟุตบอลโลก |
| --- | --- |
 Estadio Centenario (1930)  Stadio Nazionale PNF (1934)  สนามกีฬาโอลิมปิกอีฟว์ ดูว์ มานัวร์ (1938)  สนามกีฬามารากานัง (1950)  Wankdorf Stadium (1954)  Råsunda Stadium (1958)  สนามกีฬาแห่งชาติฆูลิโอ มาร์ติเนซ ปราดาโนส (1962)  สนามกีฬาเวมบลีย์ (1966)  อัซเตกา (1970)  โอลึมพีอาชตาดีอ็อน (1974)  สนามกีฬาอันโตนิโอ เบสปูซิโอ ลิเบร์ติ (1978)  สนามกีฬาซานเตียโก เบร์นาเบว (1982)  อัซเตกา (1986)  สตาดีโอโอลิมปีโก (1990)  Rose Bowl (1994)  สตาดเดอฟร็องส์ (1998)  สนามกีฬานานาชาติโยโกฮามะ (2002)  โอลึมพีอาชตาดีอ็อน (2006)  ซอกเกอร์ซิตี (2010)  สนามกีฬามารากานัง (2014)  สนามกีฬาลุจนีกี (2018)  สนามกีฬานานาชาติลูซัยล์ (2022)  สนามกีฬาเมตไลฟ์ (2026)  TBD (2030)  TBD (2034)
รายพระนามพระมหากษัตริย์โปรตุเกส

|  สมเด็จพระราชาธิบดี แห่งราชอาณาจักรโปรตุเกส |
| --- | --- |
ราชาธิปไตยในอดีต


ตราแผ่นดินราชอาณาจักรโปรตุเกส

พระเจ้ามานูแวลที่ 2 พระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสองค์สุดท้าย
 
ปฐมกษัตริย์: อาฟงซู เอ็งรีกึช
สถานพำนัก: พระราชวังเบเลม, ลิสบอน  ราชอาณาจักรโปรตุเกส
เริ่มระบอบ: 26 กรกฎาคม พ.ศ. 1682 (ค.ศ. 1139)
สิ้นสุดระบอบ: 4 ตุลาคม พ.ศ. 2453 (ค.ศ. 1910; 771 ปี 70 วัน)
ผู้อ้างสิทธิ์: เจ้าชายดูอาร์ตึ ปียู ดยุกแห่งบรากังซา
รายพระนามพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกส พระบรมราชอิศริยยศเริ่มขึ้นตั้งแต่โปรตุเกสประกาศอิสรภาพจากราชอาณาจักรเลออน ภายใต้การนำของอาฟงซู เอ็งรีกึช ผู้ซึ่งประกาศตั้นตนเป็นกษัตริย์แห่งโปรตุเกสในปี พ.ศ. 1682 และปกครองระบอบราชาธิปไตยเรื่อยมาจนกระทั่งเกิดการประกาศสาธารณรัฐโปรตุเกส ในวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2453 ซึ่งเป็นรัชสมัยของพระเจ้ามานูแวลที่ 2 แห่งโปรตุเกส พระองค์ต้องเสด็จลี้ภัยจากผู้นิยมสาธารณรัฐ ถือว่าเป็นจุดสิ้นสุดของระบอบกษัตริย์ของโปรตุเกส พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 1 ทรงได้รับการประกาศเป็นกษัตริย์อย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 1686 โดยสมเด็จพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 7 แห่งคาสตีลและเลออน และในปี พ.ศ. 1722 ทรงได้รับการประกาศจากสมเด็จพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 3
ราชวงศ์อาวิช (ราชวงศ์โจแอนนีน) พ.ศ. 1928 - ราวพ.ศ. 2123

ราชวงศ์ที่ลำดับที่ 2 ของโปรตุเกส เป็นที่รู้จักกันในนามราชวงศ์อาวิซ ซึ่งสถาปนาขึ้นโดย ฌูเอา หัวหน้าคณะอัศวินแห่งอาวิซ และได้ตั้งตนเป็นสมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 1 แห่งโปรตุเกส โดยพระองค์เป็นพระโอรสนอกสมรสของสมเด็จพระเจ้าเปดรูที่ 1
โดยราชวงศ์นี้ได้กำเนิดขึ้นหลังจากการสวรรคตของสมเด็จพระเจ้าฟือร์นังดูที่ 1ในปี พ.ศ. 1926 และตามด้วยการได้รับชัยชนะของชาวโปรตุเกสในการต่อสู้ที่อัลจูบาร์รอตาในปี พ.ศ. 1928 โดยชนะกองทัพของสมเด็จพระเจ้าฆวนที่ 1 แห่งกัสติยา ซึ่งอ้างสิทธิในราชบัลลังก์โปรตุเกส หลังจากการสงครามนี้สมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 1 จึงได้รับการยอมรับในฐานะกษัตริย์แห่งโปรตุเกสอย่างเป็นทางการในเดือนเมษายน พ.ศ. 1928
ในช่วงราชวงศ์นี้นักประวัติศาสตร์ได้ถือว่าเป็นยุคที่รุ่งเรืองที่สุดของโปรตุเกสและเป็นรัฐที่บ่งบอกถึงความมั่นคงของยุโรป การขยายอาณาจักรครั้งแรกเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 1958 โดยสามารถเข้ายึดเซวตาในแอฟริกาหนือ และตามมาด้วยการริเริ่มออกสำรวจและการล่าอาณานิคมในแอฟริกา,เอเชีย และบราซิล โดยรวมกันเป็นจักรวรรดิโปรตุเกสซึ่งรุ่งเรืองสูงสุดในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้ามานูแวลที่ 1 แห่งโปรตุเกส และเริ่มต้นเข้าจุดเสื่อมในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 3 แห่งโปรตุเกส
สมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 3 สวรรคตใน พ.ศ. 2100 พระราชนัดดาจึงได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระเจ้าซึบัชตีเยาแห่งโปรตุเกส แต่พระองกลับค์สวรรคตในสมรภูมิคซาร์ เอล เคอบีร์ โดยมีพระชนมายุเพียง 24 พรรษาและไม่มีพระโอรสธิดา พระปัยกาของพระองค์ซึ่งมีพระชนมายุ 66 พรรษาจึงต้องครองราชย์สืบต่อ ซึ่งมีพระนามว่าสมเด็จพระเจ้าเอ็งรีกึแห่งโปรตุเกส โดยเป็นพระคาร์ดินัลด์ และได้สวรรคตลงในอีก 2 ปีถัดมาโดยปราศจากมีพระโอรสธิดา ราชบัลลลังก์ได้ว่างลงและมีพระราชวงศ์ได้มาอ้างสิทธิในราชบัลลังก์ได้แก่ อิงฟังตากาตารีนา ดัชเชสแห่งบรากังซา, พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน, รานุชิโอที่ 1 ฟาร์เนส ดยุคแห่งปาร์มา และเจ้าชายอังตอนียู รองอธิการแห่งคาร์โต
ในปี พ.ศ. 2123 เจ้าชายอังตอนียูได้เดินทางไปในหลายเมืองของโปรตุเกสและตั้งตนเป็นสมเด็จพระเจ้าอังตอนียูแห่งโปรตุเกส ซึ่งเป็นเวลา 20 วันก่อนที่พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปนจะยกทัพบุกโปรตุเกสและสามารถกำจัดผู้สนับสนุนพระเจ้าอังตอนียูในการต่อสู้ที่อัลคานทารา แต่พระเจ้าอังตอนียูยังทรงปกครองประเทศจากหมู่เกาะอะโซเรสจนกระทั่งถึง พ.ศ. 2126 นับตั้งแต่ พ.ศ. 2123 ถือว่าราชวงศ์อาวิชได้มาถึงจุดสิ้นสุด แต่นักประวัติศาสตร์ยังคงขัดแย้งในเรื่องการครองราชย์ของพระเจ้าอังตอนียู รวมถึงยังเป็นที่ถกเถียงในการนับว่าพระองค์เป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์อาวิช
ราชวงศ์อาวิช (ราชวงศ์โจแอนนีน) พ.ศ. 1928 - ราวพ.ศ. 2123 > ราชวงศ์อาวิซ

| พระปรมาภิไธย | พระปรมาภิไธย | พระราชสมภพ | อภิเษกสมรสและรัชทายาท | สวรรคต |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 1 แห่งโปรตุเกส (João I of Portugal)  6 เมษายน พ.ศ. 1928 - 14 สิงหาคม พ.ศ. 1979 |  | 14 เมษายน พ.ศ. 1901 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าเปดรูที่ 1 แห่งโปรตุเกสกับตึเรซา โลเร็งซู | เจ้าหญิงฟิลิปปาแห่งแลงคาสเตอร์ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 1930 มีรัชทายาท 9 พระองค์ | 14 สิงหาคม พ.ศ. 1979 ลิสบอน พระชนมายุ 75 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าดูวาร์ตึแห่งโปรตุเกส (Duarte of Portugal)  14 สิงหาคม พ.ศ. 1979 - 9 กันยายน พ.ศ. 1981 |  | 31 ตุลาคม พ.ศ. 1934 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 1 แห่งโปรตุเกสกับเจ้าหญิงฟิลิปปาแห่งแลงคาสเตอร์ | อินฟันตาเลโอนอร์แห่งอารากอน 22 กันยายน พ.ศ. 1971 มีรัชทายาท 9 พระองค์ | 9 กันยายน พ.ศ. 1981 โตมาร์ พระชนมายุ 46 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าอาฟงซูที่ 5 แห่งโปรตุเกส (Afonso V of Portugal)  9 กันยายน พ.ศ. 1981 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2020 ครั้งที่ 1 |  | 15 มกราคม พ.ศ. 1975 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าดูวาร์ตึแห่งโปรตุเกสกับอินฟันตาเลโอนอร์แห่งอารากอน | อิงฟังตาอีซาแบลแห่งกูอิงบรา 6 พฤษภาคม พ.ศ. 1990 มีรัชทายาท 3 พระองค์  อินฟันตาฆัวนาแห่งกัสติยา 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2018 ไม่มีรัชทายาท | 22 สิงหาคม พ.ศ. 2024 ลิสบอน พระชนมายุ 49 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 2 แห่งโปรตุเกส (João II of Portugal)  11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2020 - 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2020 ครั้งที่ 1 |  | 3 มีนาคม พ.ศ. 1998 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าอาฟงซูที่ 5 แห่งโปรตุเกสกับเจ้าหญิงอิซาเบลลาแห่งกูอิงบรา | อิงฟังตาลียูโนร์แห่งวีเซว 22 มกราคม พ.ศ. 2014 มีรัชทายาท 1 พระองค์ | 25 ตุลาคม พ.ศ. 2038 ปอร์ติมาว พระชนมายุ 40 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าอาฟงซูที่ 5 แห่งโปรตุเกส (Afonso V of Portugal)  9 กันยายน พ.ศ. 1981 - 22 สิงหาคม พ.ศ. 2024 ครั้งที่ 2 |  | 15 มกราคม พ.ศ. 1975 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าดูวาร์ตึแห่งโปรตุเกสกับอินฟันตาเลโอนอร์แห่งอารากอน | อิงฟังตาอีซาแบลแห่งกูอิงบรา 6 พฤษภาคม พ.ศ. 1990 มีรัชทายาท 3 พระองค์  อินฟันตาฆัวนาแห่งกัสติยา 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2018 ไม่มีรัชทายาท | 22 สิงหาคม พ.ศ. 2024 ลิสบอน พระชนมายุ 49 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 2 แห่งโปรตุเกส (João II of Portugal)  11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2020 - 25 ตุลาคม พ.ศ. 2038 ครั้งที่ 2 |  | 3 มีนาคม พ.ศ. 1998 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าอาฟงซูที่ 5 แห่งโปรตุเกสกับเจ้าหญิงอิซาเบลลาแห่งกูอิงบรา | อิงฟังตาลียูโนร์แห่งวีเซว 22 มกราคม พ.ศ. 2014 มีรัชทายาท 1 พระองค์ | 25 ตุลาคม พ.ศ. 2038 ปอร์ติมาว พระชนมายุ 40 พรรษา |
ราชวงศ์อาวิช (ราชวงศ์โจแอนนีน) พ.ศ. 1928 - ราวพ.ศ. 2123 > ราชวงศ์อาวิซ-เบจา

| พระปรมาภิไธย | พระปรมาภิไธย | พระราชสมภพ | อภิเษกสมรสและรัชทายาท | สวรรคต |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สมเด็จพระเจ้ามานูแวลที่ 1 แห่งโปรตุเกส (Manuel I of Portugal)  25 ตุลาคม พ.ศ. 2038 - 13 ธันวาคม พ.ศ. 2064 |  | 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2012 พระโอรสในอิงฟังตึฟือร์นังดู ดยุกแห่งวีเซวกับอิงฟังตาเบยาตริช ดัชเชสแห่งวีเซว | เจ้าหญิงอิซาเบล เจ้าหญิงแห่งอัสตูเรียส 30 กันยายน พ.ศ. 2040 มีรัชทายาท 1 พระองค์  อินฟันตามาริอาแห่งอารากอน 30 ตุลาคม พ.ศ. 2043 มีรัชทายาท 10 พระองค์  อาร์ชดัชเชสเอเลโอโนเรอแห่งออสเตรีย อินฟันตาแห่งกัสติยา 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2061 มีรัชทายาท 2 พระองค์ | 13 ธันวาคม พ.ศ. 2064 ลิสบอน พระชนมายุ 52 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าฌูเอาที่ 3 แห่งโปรตุเกส (João III of Portugal)  13 ธันวาคม พ.ศ. 2064 - 11 มิถุนายน พ.ศ. 2100 |  | 7 มิถุนายน พ.ศ. 2045 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ามานูแวลที่ 1 แห่งโปรตุเกสกับอินฟันตามาริอาแห่งอารากอน | อาร์ชดัชเชสคาธารีนาแห่งออสเตรีย อินฟันตาแห่งกัสติยา 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2068 มีรัชทายาท 9 พระองค์ | 11 มิถุนายน พ.ศ. 2100 พระราชวังลิเบรลา ลิสบอน พระชนมายุ 55 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าซึบัชตีเยาแห่งโปรตุเกส (Sebastião of Portugal)  11 มิถุนายน พ.ศ. 2100 - 4 สิงหาคม พ.ศ. 2121 |  | 20 มกราคม พ.ศ. 2094 พระโอรสในเจ้าชายฌูเอา มานูแวล เจ้าชายแห่งโปรตุเกสกับอาร์ชดัชเชสโยฮันนาแห่งออสเตรีย | ไม่อภิเษกสมรส | 4 สิงหาคม พ.ศ. 2121 คชาร์ เอล เคอบีร์ มอร็อคโค พระชนมายุ 24 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าเอ็งรีกึแห่งโปรตุเกส (Henrique of Portugal)  27 สิงหาคม พ.ศ. 2121 - 31 มกราคม พ.ศ. 2123 |  | 31 มกราคม พ.ศ. 2055 พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ามานูแวลที่ 1 แห่งโปรตุเกสกับอินฟันตามาริอาแห่งอารากอน | ไม่อภิเษกสมรส | 31 มกราคม พ.ศ. 2123 อัลเมริม พระชนมายุ 68 พรรษา |
| สมเด็จพระเจ้าอังตอนียูแห่งโปรตุเกส (António of Portugal)  24 กรกฎาคม พ.ศ. 2123 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2123(บนแผ่นดินใหญ่โปรตุเกส) 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2123 - 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2126(ในหมู่เกาะอะโซเรส) ยังเป็นที่ถกเถียง |  | พ.ศ. 2074 พระโอรสในอิงฟังตึลูอิช ดยุคแห่งเบฌากับไวโอเลนเต โกเมซ | อานา บาร์บอซา มีรัชทายาท 1 พระองค์ | 26 สิงหาคม พ.ศ. 2138 อะโซเรส พระชนมายุ 64 พรรษา |