stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
แกรนด์เธฟต์ออโต
ภาคเสริม > แกรนด์เธฟต์ออโต: ไวซ์ซิตี

เนื้อเรื่องเกมเริ่มขึ้นและดำเนินไปในปี พ.ศ. 2529 ในเมืองไวซ์ซิตี มีต้นแบบมาจากรัฐฟลอริดา รัฐไวซ์ ซิตี้ มีต้นแบบมาจากเมืองไมแอมี เนื้อเรื่องแบบผู้เล่นคนเดียว เกมนี้ถือว่าเป็นภาคต่อที่มีเนื้อเรื่องเชื่อมโยงกับภาคสามอยู่อย่างหลวมๆ และมีตัวละครจากภาคสามบางคนก็อยู่ในภาคนี้ด้วย แต่เป็นในขณะที่พวกเขาเหล่านั้นมีอายุน้อยกว่า
ภาคเสริม > แกรนด์เธฟต์ออโต: แซนแอนเดรียส์

ฉากของเกมอยู่ที่รัฐซานแอนเดรียส์ มีต้นแบบจากรัฐแคลิฟอร์เนียและเนวาดา รัฐซานแอนเดรียส์ประกอบด้วยเมืองใหญ่สามเมือง ได้แก่ ลอสซานตอส มีต้นแบบจากลอสแอนเจลิส ซานเฟียร์โร มีต้นแบบจากซานฟรานซิสโก และลาสเวนทูรัส มีต้นแบบจากลาสเวกัส เนื้อเรื่องแบบผู้เล่นคนเดียวเล่าเรื่องคาร์ล "ซีเจ" จอห์นสัน ซึ่งกลับมาบ้านที่ลอสซานตอสหลังแม่ถูกฆาตกรรม ซีเจพบเพื่อนเก่าและครอบครัวท่ามกลางความอลหม่าน และตลอดเนื้อเรื่องเขาพยายามจะก่อตั้งแก๊งเดิมของเขาอีกครั้ง ปะทะกับตำรวจ และค่อย ๆ ไขปริศนาฆาตกรรมแม่ของเขาจนได้ เนื้อเรื่องยึดตามเหตุการณ์จริงหลายเหตุการณ์ในลอสแอนเจลิส เช่น คู่ปรับระหว่างแก๊งข้างถนน บลัดส์ และคริปส์ โคเคนระบาดในยุค 1980 เหตุอื้อฉาวเกี่ยวกับหน่วยแรมพาร์ตในกรมตำรวจลอสแอนเจลิส และเหตุจลาจลในลอสแอนเจลิส พ.ศ. 2535
ภาคเสริม > แกรนด์เธฟต์ออโต แอดวานซ์

วางจำหน่ายในปี พ.ศ. 2547 สำหรับ เกมบอยแอ็ดวานซ์ เกมนี้ตั้งใจจะถูกพัฒนาเป็นเกมแปลงของ GTA3 ที่มีมุมมองจากด้านบนเช่นเดียวกับภาคแรกและภาคที่สองแต่ ท้ายที่สุดแล้ว มันกลายเป็นเกม GTA ที่มีเนื้อเรื่องใหม่ทั้งหมด รวมถึงตัวละครใหม่และตัวละครดั้งเดิม
ภาคเสริม > แกรนด์เธฟต์ออโต: ลิเบอร์ตีซิตีสตอรีส์

(Grand Theft Auto: Liberty City Stories) เกมกึ่งภาคต่อนี้จะออกวางจำหน่ายเพลย์สเตย์ชั่น พอร์เทเบิล (PSP)และ Playstation 2 ซึ่งจะดำเนินเรื่องในเมืองลิเบอร์ตี ซิตี้ ผ่านตัวละครเอกคือ โทนี่ ซิปริอานี ตัวละครหลักจาก แกรนด์เธฟต์ออโต III ซึ่งเป็นสมาชิกมาเฟียยศสูง รวมถึงเป็นสมุนมือขวาของ Salvatore Leone ที่สังกัดในแก๊งมาเฟียอิตาลี Leone Crime Family เกมนี้วางจำหน่ายในเดือน ตุลาคม พ.ศ. 2548 ในเวอร์ชัน PSP ส่วนเวอร์ชัน PS2 ได้วางจำหน่ายในเดือน มิถุนายน พ.ศ. 2549
ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2558 GTA ภาคนี้
ใด้ครบรอบ 10 ปี ได้จัดจำหน่ายใน IOS และ Android เรียบร้อยแล้ว
ภาคเสริม > แกรนด์เธฟต์ออโต: ไวซ์ซิตีสตอรีส์

เกมที่ดำเนินเนื้อเรื่องใน ไวซ์ ซิตี้ และปีพ.ศ. 2527 ตัวละครเอกของภาคนี้คือ วิคเตอร์ แวนซ์ ซึ่งเป็นน้องชายของตัวละครหลัก แลนซ์ แวนซ์ จากแกรนด์เธฟต์ออโต: ไวซ์ซิตีวางจำหน่ายในรูปแบบ เพลย์สเตย์ชั่น พอร์เทเบิล และ เพลย์สเตย์ชั่น 2
ภาคเสริม > แกรนด์เธฟออโต: ไชนาทาวน์วอส์

เป็นภาคที่เนื้อเรื่องเกื่ยวกับกลุ่มมาเฟียชาวจีน (ไชนาทาวน์) ที่ลงเครื่องพกพาเช่น นินเทนโด ดีเอส,โซนี่ พีเอสพี, ไอโอเอส,แอนดรอยด์
รายชื่อเกม

| ปี | ชื่อ † | ผู้พัฒนา | รูปแบบ> คอนโซล | รูปแบบ> คอมพิวเตอร์ | รูปแบบ> เครื่องพกพา | รูปแบบ> โทรศัพท์มือถือ | รูปแบบ> ดาวน์โหลด | ยุค |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | แกรนด์เธฟต์ออโต | ดีเอ็มเอ ดีไซน์, ทารันทูล่า สตูดิโอส์ | เพลย์สเตชัน | วินโดวส์, เอ็มเอส-ดอส | เกมบอยคัลเลอร์ |  | สตีม | 2 มิติ |
| 1999 | ลอนดอน, '69 | ดีเอ็มเอ ดีไซน์, ทารันทูล่า สตูดิโอส์,   ร็อกสตาร์ แคนาดา, รูนคราฟ | เพลย์สเตชัน | วินโดวส์, เอ็มเอส-ดอส |  |  |  | 2 มิติ |
| 1999 | ลอนดอน, '61 | ดีเอ็มเอ ดีไซน์, ทารันทูล่า สตูดิโอส์,   ร็อกสตาร์ แคนาดา, รูนคราฟ |  | วินโดวส์ |  |  |  | 2 มิติ |
| 1999 | แกรนด์เธฟต์ออโต 2 | ดีเอ็มเอ ดีไซน์, ทารันทูล่า สตูดิโอส์ | เพลย์สเตชัน, ดรีมแคสต์ | วินโดวส์ | เกมบอยคัลเลอร์ |  | สตีม | 2 มิติ |
| 2001 | แกรนด์เธฟต์ออโต III | ดีเอ็มเอ ดีไซน์, ร็อกสตาร์ เวียนนา | เพลย์สเตชัน 2, เอกซ์บอกซ์ | วินโดวส์,   โอเอสเทน |  | ไอโอเอส, แอนดรอยด์ | พีเอสเอ็น, สตีม | 3 มิติ |
| 2002 | แกรนด์เธฟต์ออโต: ไวซ์ซิตี | ร็อกสตาร์ นอร์ธ, ร็อกสตาร์ เวียนนา | เพลย์สเตชัน 2, เอกซ์บอกซ์ | วินโดวส์,   โอเอสเทน |  | ไอโอเอส, แอนดรอยด์ | พีเอสเอ็น, สตีม | 3 มิติ |
| 2004 | แอดวานซ์ | ดิจิตัล อิคลิพซ์ |  |  | เกมบอยแอ็ดวานซ์ |  |  | 3 มิติ |
| 2004 | แกรนด์เธฟต์ออโต: แซนแอนเดรียส์ | ร็อกสตาร์ นอร์ธ | เพลย์สเตชัน 2, เอกซ์บอกซ์ | วินโดวส์,   แม็คโอเอส เท็น |  | ไอโอเอส,แอนดรอยด์ | พีเอสเอ็น, เอ๊กซ์บีแอลเอ็ม,   สตีม | 3 มิติ |
| 2005 | ลิเบอร์ตี ซิตี้ สตอรีย์ส | ร็อกสตาร์ ลีดส์, ร็อกสตาร์ นอร์ธ | เพลย์สเตชัน 2 |  | พีเอสพี | ไอโอเอส,แอนดรอยด์ |  | 3 มิติ |
| 2006 | ไวซ์ ซิตี้ สตอรีย์ส | ร็อกสตาร์ ลีดส์, ร็อกสตาร์ นอร์ธ | เพลย์สเตชัน 2 |  | พีเอสพี |  |  | 3 มิติ |
| 2008 | แกรนด์เธฟต์ออโต IV | ร็อกสตาร์ นอร์ธ, ร็อกสตาร์ โตรอนโต | เพลย์สเตชัน 3, เอกซ์บอกซ์ 360 | วินโดวส์ |  |  | สตีม | เอชดี |
| 2009 |  เดอะ ลอสท์ แอนด์ แดมด์ | ร็อกสตาร์ นอร์ธ | เพลย์สเตชัน 3, เอกซ์บอกซ์ 360 | วินโดวส์ |  |  | สตีม | เอชดี |
| 2009 | ไชน่าทาวน์ วอรส์ | ร็อกสตาร์ นอร์ธ , ร็อกสตาร์ ลีดส์ |  |  | พีเอสพี, นินเทนโด ดีเอส | ไอโอเอส |  | เอชดี |
| 2009 | เดอะ บัลลาด ออฟ เกย์ โทนี่ | ร็อกสตาร์ นอร์ธ | เพลย์สเตชัน 3, เอกซ์บอกซ์ 360 | วินโดวส์ |  |  | สตีม | เอชดี |
| 2013 | แกรนด์เธฟต์ออโต V | ร็อกสตาร์ นอร์ธ | เพลย์สเตชัน 3, เพลย์สเตชัน 4, เอกซ์บอกซ์ 360, เอกซ์บอกซ์ วัน | วินโดวส์ |  |  | สตีม | เอชดี |
| 2025 | แกรนด์เธฟต์ออโต VI | ร็อกสตาร์ นอร์ธ | เพลย์สเตชัน 5, เอกซ์บอกซ์ซีรีส์เอกซ์และซีรีส์เอส | วินโดวส์ |  |  | ร็อกสตาร์ ลันเชอร์ | เอชดี |
 หมายเหตุ: † ทุกเกมจะขึ้นต้นด้วยชื่อ "แกรนด์เธฟต์ออโต"  1. ยังไม่กำหนดวันจำหน่ายอย่างเป็นทางการ
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  สหรัฐ  โปแลนด์ 
อื่น ๆ:  มิวสิกเบรนซ์ ซีรีส์
วังดยุกแห่งมานตัว

| วังดยุกแห่งมานตัว Palazzo Ducale di Mantova |
| --- | --- |
“ปราสาทเซนต์จอร์จ” ของวังดยุกแห่งมานตัว

ข้อมูลทั่วไป
ประเภท: วัง
เมือง: มานตัว
ประเทศ: อิตาลี
พิกัด:  45°9′37″N 10°47′56″E﻿ / ﻿45.16028°N 10.79889°E﻿ / 45.16028; 10.79889
เริ่มสร้าง: คริสต์ศตวรรษที่ 14 ถึง 17
จิตรกรรมฝาผนังโดยอันเดรีย มานเทนยา
วังดยุกแห่งมานตัว (อังกฤษ: Ducal palace, อิตาลี: Palazzo Ducale di Mantova) เป็นกลุ่มสิ่งก่อสร้างที่เป็นวังที่พำนักของดยุกแห่งมานตัวตั้งอยู่ที่มานตัวในประเทศอิตาลี วังดยุกสร้างราวระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 14 ถึง 17 ส่วนใหญ่สำหรับตระกูลกอนซากาเพื่อใช้เป็นที่พำนักในเมืองหลวงของอาณาจักรดยุก สิ่งก่อสร้างต่างๆ ภายในกลุ่มเชื่อมต่อกันโดยซุ้มระเบียง ลานภายใน และสวน และมีห้องทั้งหมดด้วยกัน 500 ห้องในเนื้อที่ทั้งหมดราว 34,000 ตารางเมตร สิ่งที่มีชื่อเสียงที่สุดของวังคืองานจิตรกรรมฝาผนังตกแต่งห้องเจ้าสาว (ห้องสมรส) ที่เขียนโดยอันเดรีย มานเทนยา
ประวัติ

ส่วนที่เก่าที่สุดของวังคือ “วังกัปตัน”  (Palazzo del Capitano) ที่สร้างเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษที่ 14 โดยกัปตันแห่งประชาชนจุยโด บวยนาโคสซิ (ตระกูลของจุยโดปกครองมานตัวระหว่าง ค.ศ. 1271 จนถึง ค.ศ. 1328) และ “วังใหญ่” (Magna Domus) ในปลายคริสต์ศตวรรษ บาร์โทลิโน ดา โนวาราผู้เป็นสถาปนิกทางการก่อสร้างสิ่งก่อสร้างทางการทหารคนสำคัญที่สุดคนหนึ่งของยุคนั้นเป็นผู้ก่อสร้าง “ปราสาทเซนต์จอร์จ”
“วังใหม่” (Domus Nova) มาสร้างเสร็จในอีกศตวรรษหนึ่งต่อมาโดยสถาปนิกลูคา ฟานเชลลิ (Luca Fancelli) ลูคาเป็นผู้รับผิดชอบในการสร้าง “ตำหนักใหม่” (Corte Nuova) ที่รวมทั้งชุดห้องพักของดยุกที่มีจิตรกรรมฝาผนังโดยจูลิโอ โรมาโน
ชาเปลซานตาบาร์บาราของวังสำหรับตระกูลกอนซากาออกแบบโดยจิโอวาน บัตติสตา แบร์ตานิที่สร้างระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 16 และ 17 สถาปนิกอันโตนิโอ มาเรีย วิอานิสร้างชุดห้องพักของวินเชนโซที่ 1 กอนซากา รวมทั้ง “ห้องเมตะมอร์ฟอร์ซิส”  และ “ระเบียงเอเลโอโนรา”
ตระกูลกอนซากาพำนักอยู่ในวังระหว่าง ค.ศ. 1328 จนถึง ค.ศ. 1707 เมื่อตระกูลมาสิ้นสุดลง หลังจากนั้นสิ่งก่อสร้างก็เสื่อมโทรมลงอย่างรวดเร็ว จนกระทั่งมาได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ในเป็นพิพิธภัณฑ์
สิ่งก่อสร้าง

ทางเข้าวังอยู่ทางด้านจตุรัสซอร์เดลโลซึ่งเป็นด้านของส่วนที่เก่าที่สุดของวัง --วังกัปตัน และ วังใหญ่ “บันไดดัชเชส” สร้างในคริสต์ศตวรรษที่ 17 และซ่อมแซมในปี ค.ศ. 1779 โดยเพาโล พอซโซที่นำไปยังห้องโมโรเนที่ตั้งตามชื่องานจิตรกรรมของจิตกรชาวเวโรนาโดเมนนิโค โมโรเน เป็นภาพ “การขับโบนาโคลซิในปี ค.ศ. 1328” (Expulsion of the Bonacolsi in 1328) (ฉากจากจตุรัสซอร์เดลโล) ชั้นล่างของวังกัปตันเป็นห้องแรกของจัวสตาลลาที่มีรายภาพเหมือนของตระกูลกอนซากา ที่เดิมติดต่อไปยังห้อง “ห้องเมตะมอร์ฟอร์ซิส” และ “ห้องพิซาเนลโล” ที่ตามมาด้วย หลังปี ค.ศ. 1433 อันโตนิโอ ปิซาโน ได้รับจ้างให้เขียนจิตรกรรมฝาผนังฉาก “การแข่งขัน” และอื่นๆ แต่เขียนไม่เสร็จ
ระเบียงใหม่สร้างในปี ค.ศ. 1778 โดยจูเซปเป ปิแอร์มารินิเพื่อเชื่อมห้องพักจัวสตาลลากับหัองพักของดยุก ที่เป็นที่ตั้งของฉากแท่นบูชาหลายแท่นที่สร้างตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 จนถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 โดยฟรานเชสโค บอร์กานิ, คาร์โล โบโนนิ, สปาโยเลตโตและอื่นๆ ระเบียงสิ้นสุดลงด้วย “ห้องนักขมังธนู” (Sala degli Arcieri)  ที่มีงานฉากแท่นบูชาฉากสำคัญโดยปีเตอร์ พอล รูเบนส์ ที่เดิมเป็นส่วนหนึ่งของบานพับภาพของวัดซานทิสสิมาทรินิตาในเมืองมานตัวเป็นภาพ “ตระกูลกอนซากาในการชื่นชมพระตรีเอกานุภาพ”
ห้องต่อมาเป็น “ห้องกระจก” (Galleria degli Specchi) ที่สร้างเป็นระเบียงเปิดตกแต่งเป็นศิลปะฟื้นฟูคลาสสิคระหว่างปี ค.ศ. 1773 ถึงปี ค.ศ. 1779 เพดานเป็นจิตรกรรมฝาผนังโดยลูกศิษย์สองคนของจุยโด เรนิ
ระเบียงภาพ

ด้านหน้า
หอระฆังของซานตาบาร์บารา
รายละเอียด
จิตรกรรมฝาผนังภายใน
ห้องเจ้าสาว
โดยอันเดรีย มานเทนยา
เพดาน
ห้องภาพสโปซิ
รายละเอียด
จิตรกรรมฝาผนัง
อันเดรีย มานเทนยา
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ วังดยุกแห่งมานตัว
Museum of Palazzo Ducale
The Ducal Palace เก็บถาวร 2009-04-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Society for the Ducal Palace เก็บถาวร 2008-12-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
สเตรย์ เอยูจี

|  สเตรย์ เอยูจี  |
| --- | --- |
Steyr AUG A1 with 508 mm (20.0 in) barrel
ชนิด: Bullpup assault rifle Carbine Squad automatic weapon Submachine gun
แหล่งกำเนิด: Austria
บทบาท
ประจำการ: 1978–present
ผู้ใช้งาน: See Users
สงคราม: See Conflicts
ประวัติการผลิต
ผู้ออกแบบ: Horst Wesp Karl Wagner Karl Möser
ช่วงการออกแบบ: 1977
บริษัทผู้ผลิต: Steyr Mannlicher Thales Australia, Lithgow Facility SME Ordnance
ช่วงการผลิต:  1978–present (Standard)  1988–present (Para)  2004–present (A3)  2007–present (A3 SF) 
แบบอื่น: See Variants
ข้อมูลจำเพาะ
มวล:  3.6 kg (7.9 lb) (Standard)  3.3 kg (7.3 lb) (Carbine)  3.2 kg (7.1 lb) (Subcarbine)  3.9 kg (8.6 lb) (HBAR)  3.3 kg (7.3 lb) (Para) 
ความยาว:  790 mm (31.1 in) (Standard)  690 mm (27.2 in) (Carbine)  630 mm (24.8 in) (Subcarbine)  900 mm (35.4 in) (HBAR)  665 mm (26.2 in) (Para) 
ความยาวลำกล้อง:  508 mm (20.0 in) (Standard)  407 mm (16.0 in) (Carbine)  350 mm (13.8 in) (Subcarbine)  621 mm (24.4 in) (HBAR)  420 mm (16.5 in) (Para) 

กระสุน:  5.56×45mm NATO  .300 AAC Blackout  9×19mm Parabellum 
การทำงาน: Gas-operated, rotating bolt
อัตราการยิง: 680–750 rounds/min
ความเร็วปากกระบอก: Standard rifle: 970 m/s (3,182 ft/s)
ระยะหวังผล: 300 เมตร (980 ฟุต)
พิสัยไกลสุด: 2,700 เมตร (8,900 ฟุต)
ระบบป้อนกระสุน:  5.56×45mm NATO: 30-, 42-round detachable box magazine, or STANAG magazine  9×19mm Parabellum: 25-, 32-round detachable MPi 69 box magazine 
ศูนย์เล็ง: Swarovski 1.5× telescopic sight, emergency battle sights, and Picatinny rail for various optics
สเตรย์ เอยูจี (เยอรมัน: Armee-Universal-Gewehr, แปลตรงตัว 'ปืนเล็กยาวกองทัพสากล') เป็นปืนเล็กยาวจู่โจมแบบบุลพัปของออสเตรีย ซึ่งบรรจุด้วยกระสุนขนาด 5.56×45มม. เนโท กระสุนขนาดกลาง (Intermediate cartridge) ถูกออกแบบในปี ค.ศ. 1960 โดย Steyr-Daimler-Puch, และผู้ผลิตปัจจุบันโดย Steyr Mannlicher GmbH & Co KG.
มันได้ถูกรับรองโดยกองทัพบกออสเตรียในปี ค.ศ. 1978 ในชื่อว่า เอสทีจี 77 (ชตูมเกเวร์ 77) โดยเข้ามาแทนที่ปืนไรเฟิลอัตโนมัติ เอสทีจี 58 กระสุนขนาด 7.62×51มม. เนโท (ปืนเอฟเอ็น ฟอลที่ถูกสร้างขึ้นโดยได้รับใบอนุญาต) ในการผลิตตั้งแต่ปี ค.ศ. 1978 เป็นอาวุธขนาดเล็กระดับมาตรฐานของบุนเดิสเชียร์(กองทัพออสเตรีย) และหน่วยตำรวจสหพันธรัฐออสเตรียหลายแห่ง และรุ่นต่าง ๆ ก็ถูกนำมาใช้โดยกองกำลังติดอาวุธของหลายสิบประเทศ โดยบางส่วนถูกใช้เป็นปืนเล็กยาวประจำการระดับมาตรฐาน
สเตรย์ เอยูจีนั้นถูกนำเข้าสู่สหรัฐซึ่งเริ่มขึ้นในปี ค.ศ. 1980 โดยรุ่น เอยูจี/เอสเอ(คำว่า เอสเอ หมายถึง กึ่งอัตโนมัติ) ประธานาธิบดีจอร์จ เอช. ดับเบิลยู. บุชได้สั่งแบนปืนเอยูจีผ่านทางคำสั่งบริหารภายใต้คำสั่งห้ามนำเข้าอาวุธจู่โจม ปี ค.ศ. 1989 หกปีหลังการถูกสั่งแบน ผู้ซื้อปืนเอยูจีได้รับการผ่อนผันโทษ เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงปรับแต่งในการออกแบบของปืนคาร์ไบนทำให้ได้รับอนุญาตให้นำเข้าได้อีกครั้ง การเปลี่ยนแปลงปรับแต่งซึ่งรวมถึงด้ามจับปืนพกที่ถูกเปลี่ยนมาเป็น thumbhole stock และปากกระบอกปืนแบบไม่มีเกลียวเพื่อป้องกันการเกิดแสงจากปากกระบอกปืน(flash hiders) และอุปกรณ์เก็บเสียงปืน การสั่งแบนได้ถูกยกเลิกในปี ค.ศ. 2004 และในปี ค.ศ. 2008 Steyr Arms ทำงานร่วมกับ Sabre Defense เพื่อผลิตชิ้นส่วนอย่างถูกกฏหมายในสหรัฐ
ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย

สถานการณ์ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย (มลายู: Pemberontakan di Thailand Selatan) หรือ ไฟใต้ หมายถึง ความขัดแย้งที่กำลังดำเนินอยู่ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในภาคใต้ของประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งสามจังหวัด คือ จังหวัดปัตตานี ยะลาและนราธิวาส ระหว่างรัฐไทยกับกลุ่มก่อความไม่สงบหลายกลุ่ม อย่างไรก็ดี บางครั้งมีการลุกลามมาถึงบางอำเภอของจังหวัดสงขลา และบางทีมีการโทษว่าการก่อการร้ายในกรุงเทพมหานครและจังหวัดภูเก็ตเป็นฝีมือของกลุ่มก่อความไม่สงบภาคใต้ด้วย
ภูมิภาคสามจังหวัดภาคใต้ดังกล่าวนั้นเดิมเป็นรัฐสุลต่านปตานีดารุสซาลามซึ่งปกครองตนเองมาก่อน จนเมื่อมีการกลืนวัฒนธรรมทำให้เกิดความขัดแย้งเริ่มตั้งแต่ปี 2491 เป็นการก่อกำเริบการแยกออกทางเชื้อชาติและศาสนาในภูมิภาคมลายูปัตตานี มีความรุนแรงเพื่อแบ่งแยกดินแดนระดับต่ำในภูมิภาคดังกล่าวหลายทศวรรษ แต่เหตุการณ์บานปลายหลังปี พ.ศ. 2544 โดยมีการกลับกำเริบในปี 2547 ระหว่างปี 2547–2554 มีผู้เสียชีวิต 4,500 คนและได้รับบาดเจ็บ 9,000 คน ลักษณะการก่อเหตุมีจุดมุ่งหมายเพื่อแก้แค้นมากขึ้น และเป็นการโจมตีไม่เลือกลดลง
กลุ่มก่อความไม่สงบในระยะแรกมีเป้าหมายเพื่อแยกตัวออกเป็นอิสระ เช่น BNPP และ PULO ผู้นำท้องถิ่นเรียกร้องอัตตาณัติระดับหนึ่งแก่ภูมิภาคปัตตานีอย่างต่อเนื่อง และขบวนการผู้ก่อการกำเริบแยกตัวออกบางส่วนเรียกร้องให้มีการเจรจาสันติภาพ อย่างไรก็ดี หลังความรุนแรงรอบใหม่ในปี 2544 แม้ยังไม่ทราบกลุ่มก่อความไม่สงบแน่ชัด แต่มีการชี้ว่า GMIP, BRN-C และ RKK (กลุ่มติดอาวุธของ BRN) เป็นผู้นำการก่อเหตุ ซึ่งบางรายงานระบุว่ากลุ่มเหล่านี้ไม่ได้ต้องการแยกตัวเป็นอิสระ แต่ต้องการทำให้ภูมิภาคปาตานีปกครองไม่ได้
สภาพ

ระหว่างปี 2547–2554 มีผู้เสียชีวิตกว่า 4,500 คน และได้รับบาดเจ็บกว่า 9,000 คนจากความไม่สงบ นับเป็นความขัดแย้งที่มียอดผู้เสียชีวิตสูงสุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในปี 2554 สถานการณ์กลายเป็นการคุมเชิงระดับต่ำ ส่วนใหญ่ลักษณะการก่อเหตุเป็นการประกบยิง แต่มีเหตุระเบิดแสวงเครื่องบ้างเฉลี่ย 12 ครั้งต่อเดือน มีเหตุการณ์ความรุนแรงกว่า 11,000 ครั้งและการวางระเบิดกว่า 2,000 ครั้ง
ข้างฝ่ายผู้ก่อความไม่สงบไม่มีข้อเรียกร้องทางการเมืองออกมาชัดเจนจึงบอกไม่ได้ว่าเหตุใดความไม่สงบจึงปะทุกลับมาอีกครั้ง อย่างไรก็ตาม ผู้สังเกตการณ์เสนอว่ามีการเปลี่ยนจากเป้าหมายด้านเชื้อชาติและชาติพันธุ์และแบ่งแยกดินแดนมาเป็นอิสลามิสต์หัวรุนแรง สถานที่ก่อเหตุย้ายจากป่าเข้ามาในหมู่บ้าน เมืองและนคร สภาพดังกล่าวทำให้มีการใช้กลุ่มนักรบขนาดเล็ก 5–10 คน กลางปี 2549 ตำรวจประเมินว่ามีนักรบ 3,000 คนปฏิบัติการใน 500 เซลล์ ทางการเชื่อว่าผู้ก่อความไม่สงบในเซลล์ในหมู่บ้านสองในสามจากทั้งหมด 1,574 แห่งในจังหวัดชายแดนภาคใต้ โครงสร้างแบบเซลล์นี้ทำให้ไม่ต้องใช้เงินทุนสนับสนุนมากนัก ผู้ก่อความไม่สงบบางส่วนใช้เงินทุนสนับสนุนจากการจ้างงานของตนเอง รายงานของกลุ่มวิกฤตระหว่างประเทศปี 2548 ระบุว่า ผู้ก่อเหตุเป็นเยาวชน เคร่งศาสนา ติดอาวุธไม่ดีและพร้อมสละชีพเพื่ออุดมการณ์ กลางปี 2548 ยอดผู้เสียชีวิตมุสลิมสูงกว่ายอดผู้เสียชีวิตพุทธ ซึ่งเชื่อว่ามุสลิมที่ตกเป็นเป้านั้นใกล้ชิดกับทางการไทยหรือค้านความคิดอิสลามิสต์
จากข้อมูลของศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ พบว่า ความถี่ของการก่อเหตุขึ้น ๆ ลง ๆ แต่สูงสุดในปี 2550 (2,409 เหตุการณ์) และ 2555 (1,851 เหตุการณ์) ซึ่งศูนย์ฯ ตั้งข้อสังเกตว่าความถี่ของเหตุการณ์อาจเพิ่มขึ้นและลดลงเป็นวัฏจักรโดยจะมีความถี่สูงสุดทุก 5 ปี ยอดผู้เสียชีวิตรายปีลดลงทุกปีนับแต่ปี 2556
| อันดับ   | พื้นที่   | จำนวนครั้ง   |
| --- | --- | --- |
| 1   | อำเภอเมือง จังหวัดยะลา   | 1,713   |
| 2   | อำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส   | 1,191    |
| 3   | อำเภอรามัน จังหวัดยะลา   | 1,099    |
| 4   | อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส   | 1,054    |
| 5   | อำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา   | 1,035    |
| 6   | อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี   | 1,016    |
| 7   | อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี   | 863    |
| 8   | อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี   | 840    |
| 9   | อำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี   | 790    |
| 10   | อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส   | 639 |
ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ตั้งข้อสังเกตว่าพื้นที่ที่มีการก่อเหตุสูงสุดเป็น 7 หัวเมืองประวัติศาสตร์เดิม อันประกอบด้วย เมืองปัตตานี ยะหริ่ง หนองจิก ยะลา รามัน สายบุรี และระแงะ
สภาพ > การก่อเหตุ

ส่วนใหญ่ผู้ก่อเหตุมุ่งเป้าไปยังกำลังความมั่นคงและสัญลักษณ์อำนาจของรัฐไทยอย่างข้าราชการ โรงเรียนและวัด แต่ผู้เสียชีวิตกว่า 90% เป็นพลเรือน มีการตัดศีรษะ แขวนคอและทุบตี มีการฆ่าผู้หญิง เด็ก ครูและพระสงฆ์ และมีการหายตัวอยู่เป็นนิจ
การโจมตีระยะแรก ๆ เป็นการประกบยิงใส่นายตำรวจที่ลาดตระเวนจากมือปืนหรือจักรยานยนต์ หลังปี 2544 ลักษณะการก่อเหตุบานปลายเป็นการโจมตีที่มีการประสานงานกันอย่างดีใส่สถานที่ตั้งของตำรวจ เช่น สถานีตำรวจและด่านตรวจ แล้วหลบหนีไปพร้อมกับขโมยอาวุธและเครื่องกระสุน ยุทธวิธีอื่นที่ใช้เพื่อเรียกชื่อเสียงจากความตื่นตระหนกและหวาดกลัว ได้แก่ การฆ่าพระสงฆ์ การวางระเบิดวัด การตัดศีรษะ การข่มขู่พ่อค้าหมูและลูกค้า ตลอดจนการวางเพลิงโรงเรียน ฆ่าครูและอำพรางศพ
จุดมุ่งหมายของการก่อเหตุมีลักษณะโจมตีไม่เลือกลดลง และเป็นการโจมตีแก้แค้นมากขึ้น โดยมีกำลังความมั่นคง ข้าราชการและมุสลิมสายกลางเป็นเป้าหมาย มีการใช้ระเบิดแสวงเครื่องขนาดใหญ่ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 5–10 กิโลกรัม สร้างขึ้นจากถึงแก๊สหุงต้ม หรือถังดับเพลิงบรรจุแอมโมเนียมไนเตรตซึ่งมีราคาถูก ระเบิดในภายหลังมีแนวโน้มใช้อุปกรณ์วิทยุจุดแทนโทรศัพท์เคลื่อนที่ และมีการใช้ระเบิดแสวงเครื่องแบบหน่วงเวลา (time-delayed) มากขึ้นเพื่อมุ่งเป้าไปยังผู้รับแจ้งเหตุ การลอบยิง ซึ่งอาจเป็นการซุ่มโจมตีหรือการยิงประกบจากมอเตอร์ไซค์ เป็นวิธีการฆ่าหลัก และเปลี่ยนมามีรูปแบบการแก้แค้นมากขึ้น ความรุนแรงระหว่างมุสลิมด้วยกันเป็นเรื่องการแก่งแย่งอำนาจมาโดยตลอด กลุ่มผู้ก่อความไม่สงบต้องการไล่พุทธออกจากพื้นที่ ส่วนพุทธที่เหลืออยู่อยู่ในพื้นที่ที่มีอาวุธแน่นหนา การก่อเหตุลอบวางเพลิงลดลง ส่วนหนึ่งเพราะมีทหารคุ้มครอง และบางส่วนเพราะมุสลิมไม่พอใจที่โรงเรียนถูกเผา ผู้ก่อความไม่สงบไม่เต็มใจยิงปะทะและมักเป็นไปเพื่อป้องกันตัว แต่มีแหล่งข่าวระบุว่ามีการยิงปะทะยืดเยื้อเฉลี่ยเดือนละ 4 ครั้ง
ในปี 2561 การโจมตีกำลังความมั่นคงลดลงเหลือ 1–2 ครั้งต่อเดือน ยุทธวิธีที่นิยมใช้ยังเป็นการวางระเบิดริมถนนและการยิง มีการใช้ระเบิดท่อเหล็ก เครื่องยิงลูกระเบิดเอ็ม79 และปืนเล็กยาวเอ็ม16 ในการก่อเหตุ
เบื้องหลัง > ภูมิหลังประวัติศาสตร์

ดูเพิ่ม: ปาตานี
อดีตรัฐสุลต่านปาตานีซึ่งกินอาณาเขตสามจังหวัดชายแดนใต้ของไทยปัจจุบัน ได้แก่ จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา จังหวัดนราธิวาส ตลอดจนบางส่วนของจังหวัดสงขลาที่อยู่ใกล้เคียง และส่วนตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศมาเลเซียส่วนที่อยู่ปลายคาบสมุทรมลายูปัจจุบันถูกราชอาณาจักรรัตนโกสินทร์พิชิตในปี พ.ศ. 2328 สนธิสัญญาอังกฤษ–สยาม พ.ศ. 2452 ยืนยันการปกครองของสยามเหนือดินแดนดังกล่าว ทว่า ก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 20 รัฐบาลรัตนโกสินทร์ปล่อยให้ดินแดนดังกล่าวมีอำนาจปกครองตัวเองเป็นส่วนใหญ่ รวมทั้งการคงกฎหมายอิสลาม จนในปี 2486 จอมพล แปลก พิบูลสงคราม ริเริ่มกระบวนการแผลงเป็นไทย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อกลืนวัฒนธรรมชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศ รวมทั้งชาวปาตานี ในปี 2487 มีการใช้บังคับกฎหมายแพ่งของไทยในภูมิภาคปาตานีแทนการปกครองแบบอิสลามท้องถิ่นเดิม หลักสูตรในโรงเรียนมีการทบทวนให้ยึดไทยเป็นศูนย์กลาง และสอนเป็นภาษาไทย ศาลมุสลิมตามประเพณีถูกแทนที่ด้วยศาลแพ่งที่รัฐบาลกลางในกรุงเทพมหานครเห็นชอบ การกลืนวัฒนธรรมแบบบังคับนี้เป็นที่ระคายเคืองต่อชาวมาเลย์ปาตานี
ในปี 2490 หะยีสุหลง ผู้ก่อตั้งขบวนการประชาชนปาตานี เริ่มการรณรงค์ร้องทุกข์ โดยเรียกร้องอัตตาณัติ สิทธิทางภาษาและวัฒนธรรม และการใช้กฎหมายอิสลาม ในเดือนมกราคม 2491 สุหลงถูกจับฐานกบฏร่วมกับผู้นำท้องถิ่นอื่น และถูกตราว่าเป็น "ผู้แบ่งแยกดินแดน" ในเดือนเมษายน 2491 เกิดการปะทะกันระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐและชาวบ้านไทยมุสลิมเชื้อสายมลายู เรียก กบฏดุซงญอ ต่อมา สุหลงได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำในปี 2495 ก่อนหายตัวไปภายใต้พฤติการณ์น่าสงสัยในปี 2497
ผู้นำปาตานีปฏิเสธการรับรองว่าเป็นชนกลุ่มน้อยชาติพันธุ์ และตอบโต้นโยบายของรัฐบาลไทย ขบวนการชาตินิยมปาตานีเริ่มเติบโตขึ้นโดยได้รับแรงบันดาลใจจากอุดมการณ์อย่างนิยมนัสเซอร์ (Nasserism) ในคริสต์ทศวรรษ 1950 โดยในปี 2502 อดุลย์ ณ สายบุรีก่อตั้งขบวนการแนวร่วมปลดแอกแห่งชาติปัตตานี (BNPP) ซึ่งเป็นกลุ่มกบฏมลายูกลุ่มแรก ตามมาด้วยองค์กรปลดปล่อยสหปัตตานี (PULO) ในปี 2511 ณ เวลาการก่อตั้ง เป้าหมายของกลุ่มชาตินิยมเหล่านี้ได้แก่การแยกตัวออก มีการเน้นสู่การต่อสู้ด้วยอาวุธสู่รัฐเอกราชซึ่งชาวปาตานีสามารถใช้ชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรีโดยไม่ถูกบังคับด้วยค่านิยมวัฒนธรรมต่างด้าว
หลังจากนั้นมีการกำเนิดกลุ่มแบ่งแยกดินแดนหลายกลุ่มในภาคใต้ แม้มีอุดมการณ์ต่างกันแต่ส่วนใหญ่มีเป้าหมายแบ่งแยกดินแดนร่วมกัน ล้วนใช้ความรุนแรงเพื่อบรรลุเป้าหมาย มีการกำหนดรูปแบบการโจมตีที่ตั้งของตำรวจและทหาร เช่นเดียวกับโรงเรียนและสถานที่ราชการ อย่างไรก็ดี ประสิทธิภาพของกลุ่มเหล่านี้จำกัดด้วยความขัดแย้งภายในและการขาดความเป็นหนึ่งเดียวกัน
ขอบเขตของความไม่สงบลดลงอย่างมากในปลายคริสต์ทศวรรษ 1990 เนื่องจากไม่มีกลุ่มพูโล และรัฐบาลไทยเริ่มเพิ่มงบประมาณในพื้นที่และเพิ่มความเข้าใจในท้องถิ่น จนมีการตั้งศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอบต.) เพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าว อย่างไรก็ดี รัฐบาลไทยดำเนินการช้าในการยกฐานะทางเศรษฐกิจในพื้นที่และยังมีการปิดกั้นชาวมลายูมุสลิมในธุรกิจและการปกครองท้องถิ่น จนมีการยุบ ศอบต.
ความรุนแรงรอบใหม่เริ่มขึ้นในปลายปี 2544 หลังจากนั้นระดับความไม่สงบค่อย ๆ สูงขึ้นในช่วงสองปีถัดมา จนต้นปี 2547 มีปฏิบัติการปล้นอาวุธจากค่ายทหารในจังหวัดนราธิวาส แม้ยังไม่อาจทราบตัวการแน่ชัดและไม่มีข้อเรียกร้องเป็นรูปธรรม แต่มีการระบุว่ากลุ่มที่ได้รับฟื้นฟูอย่าง ขบวนการมูจาฮีดีนอิสลามปัตตานี (GMIP), บีอาร์เอ็น โคออร์ดิเนต (BRN-C) และฝ่ายติดอาวุธตามอ้าง รุนดากุมปูลันเกอจิล (RKK) เป็นหัวหอกการก่อการกำเริบใหม่นี้
เบื้องหลัง > ปัจจัยทางเศรษฐกิจ

มีการอ้างว่าความยากจนและปัญหาเศรษฐกิจ เป็นปัจจัยหนึ่งเบื้องหลังการก่อการกำเริบด้วย อย่างไรก็ตาม ข้อมูลส่อความว่าภาคใต้ไม่ได้มีปัญหาความยากจน ภาคใต้มีสุขภาพและการเคหะติดอันดับต้น ๆ ของประเทศ ในแง่ของดัชนีความสำเร็จของมนุษย์นั้น จังหวัดภาคใต้ติดอันดับทั้งต้นและท้าย ในแง่ของรายได้ครัวเรือน ห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้ติดอันดับครึ่งบนของประเทศ ยกเว้นจังหวัดปัตตานี อย่างไรก็ดี จังหวัดดังกล่าวมีปัญหาเรื่องการว่างงานและการกระจายรายได้
เบื้องหลัง > ปัจจัยทางการศึกษา

ในระบบโรงเรียนปอเนาะ (Ponok) ของไทย พบว่ามีบางโรงเรียนที่มีเป้าหมายการแบ่งแยกดินแดน หรือการทำสงครามศักดิ์สิทธิ์ เพื่อตอบโต้รัฐบาลไทย ที่ชาวมุสลิมมลายูในพื้นที่เชื่อว่ากดขี่ข่มเหงพวกเขาชัดเจน ระบบโรงเรียนดังกล่าวถูกกลุ่มแบ่งแยกดินแดนหัวรุนแรงแทรกซึม แล้วเผยแพร่ลัทธิอุดมการณ์ ซึ่งหน่วยข่าวกรองกองทัพบก ระบุว่า โรงเรียนสอนศาสนากลายเป็นแหล่งบ่มเพาะสมาชิกใหม่ของกลุ่มต่าง ๆ และหัวหน้ากลุ่มแบ่งแยกดินแดนนั้น ก็สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนปอเนาะ
ขบวนการ

บทความหลัก: รายชื่อขบวนการแบ่งแยกดินแดนปัตตานี
ขบวนการแนวร่วมปฏิวัติแห่งชาติมลายูปัตตานี (BRN) ควบคุมกำลังก่อความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้มากที่สุด ขบวนการดังกล่าวมีโครงสร้างแบบแบ่งเป็นส่วนซึ่งให้สมาชิกมีอัตตาณัติและความยืดหยุ่นในการลงมือ มีสภาปกครองเรียก สภาองค์กรนำ (Dewan Pimpinan Parti หรือ DPP) มีสมาชิกเกือบ 10,000 คน ซึ่งร่วมสายข่าว ผู้สนับสนุนและผู้เห็นใจด้วย ในเดือนมกราคม 2560 ดุนเลาะ แวะมะนอเป็นผู้นำกลุ่มแทนสะแปอิง บาซอ ดุนเลาะเป็นที่ทราบกันว่าเป็นสายแข็ง และหลังเขาดำรงตำแหน่งผู้นำ การก่อเหตุในปี 2561 แสดงให้เห็นว่ามีการวางแผนอย่างดีโดยมีการวางระเบิดหลายจุดประสานงานกัน ผู้ก่อความไม่สงบในประเทศไทยมีอุดมการณ์ต่างจากรัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ เพราะต้องการตั้งมาตุภูมิของตนเอง ไม่ใช่รัฐเคาะลีฟะฮ์ข้ามชาติ นอกจากนี้ผู้ก่อความไม่สงบในประเทศไทยยังไม่ใช้วิธีโจมตีฆ่าตัวตาย ไม่เลือกเป้าหมายหรือโจมตีเน้นยอดผู้เสียชีวิตมากเพราะเกรงว่าจะเสียผู้สนับสนุน
ขบวนการผู้ก่อความไม่สงบเองก็ไม่มีเอกภาพและมีหลายกลุ่มแยกเช่นเดียวกับรัฐ ผู้อาวุโสและมีประสบการณ์มากกว่ามักมีแรงจูงใจชาตินิยมและศาสนามากกว่า ส่วนนักรบท้องถิ่นด้อยอาวุโสมีความสัมพันธ์กับเครือข่ายอาชญากรท้องถิ่นมากกว่า
| ระดับ   | ลักษณะ   |
| --- | --- |
จือแว "ตัวจริง"  : อุดมการณ์เข้มแข็ง ฝึกอย่างดี ไม่ยุ่งกับกิจกรรมผิดกฎหมาย มีความรู้  
จือแว "ระดับสอง"  : พวกหัวรุนแรง "ดี" ไม่ยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด ค้าไม้ผิดกฎหมาย ปฏิบัติตามคำสั่ง  
จือแว "ระดับสาม"  : พวกหัวรุนแรง "ไม่ดี" ซื้อขายยาเสพติด เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจผิดกฎหมาย ปฏิบัติการอิสระ  
โจร  : ใช้ยาเสพติด ปล้น ฆ่าไม่เลือก
กลุ่มก่อความไม่สงบปัจจุบันประกาศญิฮัดและไม่ใช่กลุ่มแบ่งแยกดินแดนอีกต่อไป ส่วนใหญ่มีสายแข็งซาลาฟีเป็นหัวหน้า ซึ่งมีเป้าหมายสุดขั้วและข้ามชาติ อย่างรัฐเคาะลีฟะฮ์อิสลาม โดยไม่มีอัตลักษณ์วัฒนธรรมปาตานีหรือชาตินิยม กลุ่มญิฮัดซาลาฟีเป็นปรปักษ์ต่อมรดกทางวัฒนธรรมและวัตรของมุสลิมมลายูตามประเพณีโดยกล่าวหาว่าทั้งสองสิ่งนี้ไม่เป็นอิสลาม กลุ่มนี้ไม่เดือดร้อนเกี่ยวกับการเป็นชาติเอกราช แต่เป้าหมายคือทำให้ภูมิภาคปาตานีปกครองไม่ได้