stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปราสาทสมโบร์ไพรกุก

| เขตปราสาทสมโบร์ไพรกุก แหล่งโบราณคดีแห่งอีศานปุระ * |
| --- | --- |
  แหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก
ปราสาทสมโบร์ไพรกุก
พิกัด: 12°52′54″N 105°54′20″E﻿ / ﻿12.88167°N 105.90556°E﻿ / 12.88167; 105.90556﻿ (Temple Zone of Sambor Prei Kuk, Archaeological Site of Ancient Ishanapura)
ประเทศ:  กัมพูชา
ประเภท: มรดกทางวัฒนธรรม
เกณฑ์พิจารณา: (ii), (iii), (vi)
อ้างอิง: 1532
ประวัติการขึ้นทะเบียน
ขึ้นทะเบียน: 2560 (คณะกรรมการสมัยที่ 41)
* ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีแหล่งมรดกโลก ** ภูมิภาคที่จัดแบ่งโดยยูเนสโก
| ปราสาทสมบูรณ์ไพรคุก ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក |
| --- | --- |
อุทยานประวัติศาสตร์
แผนที่ปราสาท
ปราสาทสมบูรณ์ไพรคุกที่ตั้งในกัมพูชา
พิกัด:  12°52′15″N 105°2′35″E﻿ / ﻿12.87083°N 105.04306°E﻿ / 12.87083; 105.04306
ประเทศ: กัมพูชา
จังหวัด: กำปงธม
สรุก: ปราสาทสมบูรณ์
ฆุม: สมบูรณ์
ภูมิ: สมบูรณ์
ผู้ก่อตั้ง: อีศานวรรมัมที่ 1
เขตเวลา: UTC+07:00 (ยูทีซีกำปงธม)
นครที่ใกล้ที่สุด: กำปงธม
ปราสาทสมบูรณ์ไพรคุก (เขมร: ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក บฺราสาทสํบูรไพฺรคุก) หรือไทยมักเขียนว่า ปราสาทสมโบร์ไพรกุก เป็นโบราณสถานในจังหวัดกำปงธม (ខេត្តកំពង់ធំ เขตฺตกํพง่ธํ) ประเทศกัมพูชา อยู่ห่างจากเมืองกำปงธม (ក្រុងកំពង់ធំ กฺรุงกํพง่ธํ) เมืองเอกของจังหวัดกำปงธม ไปทางเหนือราว 30 กิโลเมตร อยู่ห่างจากเมืองพระนครไปทางตะวันออกราว 176 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากราชธานีพนมเปญ (រាជធានីភ្នំពេញ ราชธานีภฺนํเพญ) ไปทางเหนือราว 206 กิโลเมตร ปัจจุบันเป็นแต่ซากปรักหักพัง มีอายุย้อนหลังไปถึงสมัยเจนละ ซึ่งเป็นสมัยก่อนพระนคร เพราะเคยเป็นที่ตั้งเมืองชื่อ อีศานปุระ (ឦឝានបុរ อีศานบุร) ที่พระเจ้าอีศานวรรมันที่ 1 (ឦឝានវម៌្មទី១ อีศานวรฺมฺมที ๑) พระมหากษัตริย์เจนละ ทรงสถาปนาขึ้นเป็นเมืองหลวงในคริสต์ศตวรรษที่ 7
ปราสาทสมบูรณ์ไพรคุกตั้งอยู่บนฝั่งตะวันออกของทะเลสาบ (ទន្លេសាប ทนฺเลสาบ) ใกล้กับแม่น้ำสทึงแสน (ស្ទឹងសែន สฺทึงแสน) อาคารในพื้นที่ปราสาทนั้นแบ่งได้เป็นสามกลุ่มหลัก แต่ละกลุ่มมีกำแพงอิฐล้อมรอบเป็นสี่เหลี่ยม และไม่ได้สร้างขึ้นพร้อมกัน กลุ่มทางเหนือและทางใต้นั้นสร้างขึ้นก่อนเพื่อน โดยสร้างขึ้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 7 ตามรับสั่งของพระเจ้าอีศานวรรมัมที่ 1 จึงถือกันว่า พระเจ้าอีศานวรรมัมที่ 1 เป็นผู้สถาปนาปราสาทสมบูรณ์ไพรคุกนี้ ส่วนกลุ่มตรงกลางสร้างขึ้นภายหลัง
อาคารต่าง ๆ ในพื้นที่ปราสาทมีลักษณะของสถาปัตยกรรมในสมัยก่อนพระนคร วางแผนผังไม่ซับซ้อน วัสดุหลักที่ใช้ก่อสร้างคืออิฐ แต่บางจุดก็ใช้หินทราย จุดเด่นของสถาปัตยกรรม ประกอบด้วย ปราสาทย่อยหลายหลัง, หอทรงแปดเหลี่ยม, ศิวลึงค์กับโยนี, สระและฝาย, รวมถึงประติมากรรมรูปสิงห์
ใน ค.ศ. 2017 ยูเนสโกประกาศให้ปราสาทสมบูรณ์ไพรคุกเป็นแหล่งมรดกโลก แต่พื้นที่นี้เคยฝังระเบิดไว้ในช่วงสงคราม และน่าจะยังถอดออกไม่หมด
กลุ่มอาคาร

อาคารต่าง ๆ ในพื้นที่ปราสาทนั้นแบ่งออกเป็นสามกลุ่มตามทิศที่ตั้ง ดังนี้
กลุ่มเหนือ มีศูนย์กลางอยู่ที่ปราสาทสมบูรณ์ (ប្រាសាទសំបូរ บฺราสาทสํบูร) ซึ่งสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 7 เพื่อถวายคัมภีเรศวร (Gambhireshvara) อวตารร่างหนึ่งของพระศิวะ
กลุ่มใต้ มีศูนย์กลางอยู่ที่ปราสาทยายพันธ์ (ប្រាសាទយាយព័ន្ บฺราสาทยายพันฺธ) ซึ่งสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 7 เพื่อถวายพระศิวะเช่นกัน มีเทวาลัยย่อย 22 หลัง
กลุ่มกลาง มีศูนย์กลางอยู่ที่ปราสาทบุราม (ប្រាសាទបុរាម บฺราสาทบุราม) แต่มักเรียกกันว่า "ปราสาทโต" (ប្រាសាទតោ; "ปราสาทสิงโต") เพราะมีประติมากรรมรูปสิงห์อันเลื่องชื่ออยู่ อาคารกลุ่มนี้สร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 9 มีเทวาลัยย่อย 18 แห่ง และมีตึกที่เรียกว่า "อาศรมฤๅษี" (Ashram Issey) เป็นจุดเด่นอีกจุด
อาคารแต่ละกลุ่มกินพื้นที่ราว 1,000 เอเคอร์ และมีกำแพงอิฐล้อมรอบสองชั้น
ประวัติ

พระเจ้าอีศานวรรมัมที่ 1 เสวยราชย์เป็นพระมหากษัตริย์แห่งเจนละในช่วง ค.ศ. 616–637 โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่อีศานปุระ ซึ่งก็คือปราสาทสมบูรณ์ไพรคุกนี้เอง จารึกหลักหนึ่งซึ่งสร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าอีศานวรรมัมที่ 1 เรียกขานพระองค์ว่า "ราชาธิราชผู้ปกครองสุวรรณภูมิ" (King of Kings, who rules over Suvarnabhumi) จึงมีผู้เสนอว่า ที่จริงแล้ว "สุวรรณภูมิ" อาจตั้งอยู่ในกัมพูชาก็ได้ อนึ่ง ช่วงที่เสวยราชย์ พระเจ้าอีศานวรรมัมที่ 1 ทรงส่งราชทูตคณะหนึ่งไปยังราชสำนักสุย (隋朝) แห่งจีน และเอกสารจีนบันทึกด้วยว่า เมื่อสิ้นรัชศกหย่งฮุย (永徽) ของจักรพรรดิเกาจง (高宗) แห่งราชวงศ์ถัง (唐朝) ซึ่งตรงกับ ค.ศ. 650–656 เจนละสามารถพิชิตรัฐต่าง ๆ ในภาคตะวันตกเฉียงเหนือซึ่งเคยส่งบรรณาการให้จีนได้
ต่อมา เมื่อพระเจ้าชัยวรรมันที่ 1 (ជ័យវរ្ម័នទី១ ชัยวรฺมันที ๑) แห่งเจนละ สิ้นพระชนม์ และพระธิดา คือ พระนางชยเทวี (ជយទេវី) ขึ้นครองราชย์ต่อ เจนละก็ตกอยู่ในความวุ่นวายทางการเมืองจนแตกแยกออกเป็นรัฐย่อยต่าง ๆ ศูนย์กลางการปกครองก็ย้ายจากอีศานปุระไปยังสัมภุปุระ (សម្ភុបុរ สมฺภุบุร) แต่ก็นำไปสู่การก่อตั้งจักรวรรดิเขมรในเวลาต่อมา
ศาสนา

ปราสาทนี้สร้างถวายพระศิวะ เพราะเจนละในช่วงนั้นนับถือไศวนิกาย ซึ่งเป็นนิกายหนึ่งของศาสนาฮินดูที่ถือพระศิวะเป็นใหญ่ และบูชาศิวลึงค์ (อวัยวะเพศชายของพระศิวะ) ควบคู่กับโยนี (อวัยวะเพศหญิงศักติ)
แม้ไศวนิกายจะเป็นศาสนาที่นับถือกันในเจนละ แต่ปราสาทนี้ก็มีองค์ประกอบจากนิกายอื่นของศาสนาฮินดู และจากศาสนาอื่นอย่างศาสนาพุทธ ปรากฏอยู่ด้วย
รูป

Group C and Prasat Boram or Prasat Tao.
The two lions at Prasat Boram.
Lintel from Sambo Prei Kuk at Guimet Museum, Paris.
Yeai Poeun Temple.
Temple N7.
Vajimukha (horse-headed deity) from temple N7 at the Guimet Museum.
Temple S1.
S1 Yeai Poeun Temple
Prasat Boram
Prasat Boram S1 Sanctuary. Sambor Prei Kuk.
Interior Temple S1.
Interior Temple S1.
Temple N18.
Temple N16.
มาร์ชสาธารณรัฐเขมร

สำหรับเพลงชาติกัมพูชาในสมัยอื่นๆ ดูที่ เพลงชาติกัมพูชา (แก้ความกำกวม)
| --- | --- |
ដំណើរសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ​ฎํเณีรสาธารณรฎฺฐแขฺมร
เพลงชาติของ สาธารณรัฐเขมร
เนื้อร้อง: มอม โบเจียนี
ทำนอง: มอม โบเจียนี
รับไปใช้: พ.ศ. 2513
เลิกใช้: พ.ศ. 2518
การบันทึกเสียงเพลงบรรเลงมาร์ชสาธารณรัฐเขมร
มาร์ชสาธารณรัฐเขมร (เขมร: ​ដំណើរសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ​ฎํเณีรสาธารณรฎฺฐแขฺมร) เป็นชื่อของเพลงชาติของประเทศกัมพูชาในยุคสาธารณรัฐเขมร ตั้งแต่ พ.ศ. 2513 – พ.ศ. 2518 ประพันธ์โดยศาสตราจารย์ มอม โบเจียนี (លោកសាស្ត្រាចារ្យ ម៉ម បូជានី) ซึ่งเป็นนายกศาลาดุริยดนตรี (នាយកសាលាតុរ្យតន្ត្រី) แห่งกลุ่มมหาวิทยาลัยวิจิตรศิลปะ ในสมัยที่ท่าน ฮาง ทุน ฮัก (ហង្ស ធុន ហាក់) เป็นอธิการบดี
เพลงนี้มีชื่อภาษาอังกฤษว่า "The March of The Khmer Republic" และมีชื่อภาษาฝรั่งเศสว่า "La Marche de la République Khmère"
เนื้อร้อง

| อักษรเขมร | ปริวรรตเป็นอักษรไทย | คำแปล |
| --- | --- | --- |
|  ជនជាតិខ្មែរល្បីពូកែមួយក្នុងលោក  មានជ័យជោគកសាងប្រាសាទសិលា  ឤរ្យធម៌ខ្ពស់បវរជាតិសាសនា  កេរ្តិ៍ដូនតាទុកលើភពផែនដី។ |  ชนชาติแขฺมรลฺบีพูแกมัวยกฺนุงโลก  มานชัยโชคกสางบฺราสาทสิลา  อารยธร̲ร̲มขฺพส̍บวรชาติสาสนา  เกรฺติ์ฎูนตาทุกเลีภพแผนฎีฯ |  ชนชาติเขมรลือชื่อเก่งที่หนึ่งในโลก  มีชัยโชคก่อสร้างปราสาทศิลา  อารยธรรมสูงบวรชาติศาสนา  มรดกยายตาไว้ยกภพแผ่นดิน |
|  ខ្មែរក្រោកឡើង  ខ្មែរក្រោកឡើង  ខ្មែរក្រោកឡើង  តស៊ូដំកើងសាធារណរដ្ឋ |  แขฺมรโกฺรกเฬิง  แขฺมรโกฺรกเฬิง  แขฺมรโกฺรกเฬิง  ตสูฎํเกิงสาธารณรฎฺฐ |  เขมรลุกขึ้น  เขมรลุกขึ้น  เขมรลุกขึ้น  ต่อสู้เถลิงสาธารณรัฐ |
|  ខ្មាំងលុកចូល  ខ្មែរប្រយុទ្ធ  មិនតក់ស្លុត  យកជ័យបំផុត ជូនជាតិខេមរា  ឯករាជ្យភ្លឺថ្លាជាមហាប្រទេសតទៅ។ |  ขฺมำงลุกจูล  แขฺมรบฺรยุทฺธ  มินตก̍สฺลุต  ยกชัยบํผุต ชูนชาติเขมรา  เอกราชฺยภฺลืถฺลาชามหาบฺรเทสตเทาฯ |  ศัตรูบุกรุกเข้า  เขมรประยุทธ์  ไม่ตกใจ  เอาชัยที่สุดมอบชาติเขมรา  เอกราชสว่างใสเป็นมหาประเทศต่อไป |
แหล่งข้อมูลอื่น

เก็บถาวร 29 กันยายน 2007 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กเพลงชาติกัมพูชา |
| --- | --- | --- |
|  นครราช (ตั้งแต่ ค.ศ. 1941)  มาร์ชสาธารณรัฐเขมร (ค.ศ. 1970-1975)  สิบเจ็ดเมษามหาโชคชัย (ค.ศ. 1975-1979)  เพลงชาติสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชา (ค.ศ. 1979-1993)  |  นครราช (ตั้งแต่ ค.ศ. 1941)  มาร์ชสาธารณรัฐเขมร (ค.ศ. 1970-1975)  สิบเจ็ดเมษามหาโชคชัย (ค.ศ. 1975-1979)  เพลงชาติสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชา (ค.ศ. 1979-1993)  |  |
วัดปทุมวดีราชวราราม

| วัดปทุมวดีราชวราราม |
| --- | --- |
វត្តបទុមវតីរាជវរារាម
พระอุโบสถวัดปทุมวดีราชวราราม
ศาสนา
ศาสนา: ศาสนาพุทธ นิกายเถรวาท
ที่ตั้ง
ที่ตั้ง: พนมเปญ
ประเทศ: กัมพูชา
ตำแหน่งที่ตั้งในประเทศกัมพูชา
พิกัดภูมิศาสตร์: 11°33′34″N 104°55′54″E﻿ / ﻿11.55944°N 104.93167°E﻿ / 11.55944; 104.93167
สถาปัตยกรรม
ผู้ก่อตั้ง: พระบรมราชา (เจ้าพระยาญาติ)
เสร็จสมบูรณ์: พ.ศ. 1985
วัดปทุมวดีราชวราราม (เขมร: វត្តបទុមវតីរាជវរារាម) หรือ "วัดปทุมวดี" (ในภาษาเขมรออกเสียงว่า วัดโบตุมโวเด็ย) เป็นพระอารามหลวงฝ่ายธรรมยุติกนิกายของประเทศกัมพูชา ตั้งอยู่ที่ถนนออกญาซัวร์ สรุน 7 สังกัดจตุมุข ขัณฑ์โดนเปญ ราชธานีพนมเปญ ประเทศกัมพูชา ทางทิศใต้ของพระบรมราชวังจตุมุขสิริมงคล ฝั่งตะวันตกของสวนสาธารณะวัดปทุม
ประวัติ

วัดปทุมวดีราชวรารามเป็นวัดเก่า สร้างขึ้นในสมัยพระบรมราชา (เจ้าพระยาญาติ) เมื่อ พ.ศ. 1985 ถือเป็นวัดแห่งหนึ่งที่มีความสำคัญที่สุดและเก่าแก่ที่สุดของราชธานีพนมเปญ เดิมวัดนี้มีชื่อว่า "วัดขปวบตายอง" หรือ "วัดตายอง" ต่อมาได้กลายเป็นวัดร้างไปตามกาลเวลา  ในปี พ.ศ. 2409 พระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายราชธานีจากกรุงอุดงค์มีชัยมาตั้งอยู่ที่จตุมุข (พนมเปญ) และก่อสร้างพระบรมราชวังจตุมุขสิริมงคล เวลานั้นได้มีการสถาปนาคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกายขึ้นในประเทศกัมพูชาแล้ว วัดขปวบตายองจึงได้รับการบูรณะให้เป็นพระอารามหลวง จากนั้นจึงโปรดเกล้าฯ ให้อาราธนาสมเด็จพระสุคนธาธิบดี (ปาน ปญฺญาสีโล) และพระสงฆ์ธรรมยุติกนิกายจากวัดศาลาคู (วัดอ็อมปึลเบ็ย) มาประทับที่วัดนี้ วัดขปวบตายองที่ได้รับการบูรณะใหม่ครั้งนี้ได้ปลูกบัวไว้ในคูของวัดถึง 3 มุม จึงพระราชทานชื่อวัดใหม่โดยอาศัยสระบัวเหล่านั้นเป็นนิมิตว่า "วัดปทุมวดีราชวราราม"
วัดปทุมวดีราชวรารามเป็นสถานที่จำพรรษาของสมเด็จพระสังฆราชฝ่ายธรรมยุติกนิกายแห่งประเทศกัมพูชาตลอดมา จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2518 ในสมัยรัฐบาลกัมพูชาประชาธิปไตยของเขมรแดง วัดจึงถูกทิ้งร้าง เนื่องจากในยุคนั้นเขมรแดงได้ห้ามการนับถือและประกอบพิธีกรรมทางศาสนาต่างๆ ทั้งหมด เมื่อฝ่ายเขมรเฮง สัมริน ขับไล่รัฐบาลเขมรแดงและจัดตั้งรัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชาขึ้นมาแล้ว ศาสนาพุทธในประเทศกัมพูชาจึงได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้ง ในเวลานั้นไม่ได้มีการแบ่งแยกเป็นคณะสงฆ์มหานิกายและธรรมยุติกนิกาย แต่จัดการปกครองรวมกันเป็นคณะสงฆ์กัมพูชาคณะเดียว พระสงฆ์คณะมหานิกายจึงได้เข้าไปจำพรรษาอยู่ที่วัดปทุมวดีราชวรารามด้วย  เมื่อคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกายได้รับการฟื้นฟูขึ้นในกัมพูชาอีกครั้งในปี พ.ศ. 2535 ภายใต้พระบรมราชูปถัมภ์ของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ พระสงฆ์คณะธรรมยุติกนิกายจึงกลับเข้าไปจำพรรษาที่วัดปทุมวดีราชวรารามตามเดิม โดยต้องแบ่งพื้นที่ของวัดให้แก่พระสงฆ์คณะมหานิกายที่เข้าไปอยู่ในพระอารามในสมัยรัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชาได้จำพรรษาต่อไป
ปัจจุบันวัดปทุมวดีราชวรารามเป็นศูนย์กลางการบริหารกิจการศาสนาพุทธฝ่ายธรรมยุติกนิกายในประเทศกัมพูชา มีสมเด็จพระอภิสิริสุคนธามหาสังฆราชาธิบดี (บัวร์ กรี) สมเด็จพระสังฆราชฝ่ายธรรมยุติกนิกาย ทรงเป็นเจ้าอาวาสวัดปทุมวดีราชวราราม และสมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดี (นนท์ แงด) สมเด็จพระสังฆนายกฝ่ายมหานิกาย (ฐานะเทียบเท่าเจ้าคณะใหญ่ของคณะสงฆ์ไทย) เป็นผู้นำคณะสงฆ์มหานิกายภายในวัด
อัฐิของบุคคลสำคัญในกรุงพนมเปญและนักการเมืองกัมพูชาจำนวนมากได้บรรจุไว้ที่นี่  อนึ่ง วัดแห่งนี้ยังเป็นสถานที่ตั้งพระศพเพื่อบำเพ็ญพระราชกุศล และจัดงานพระราชทานเพลิงพระศพสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ในพระราชวงศ์กัมพูชาที่มีศักดิ์ไม่ถึงชั้นงานพระเมรุกลางเมืองอีกด้วย
ระเบียงภาพ

สมเด็จพระอภิสิริสุคนธามหาสังฆราชาธิบดี (บัวร์ กรี) สมเด็จพระสังฆราชฝ่ายธรรมยุติกนิกายของกัมพูชาองค์ปัจจุบัน สถิต ณ วัดปทุมวดีราชวราราม กรุงพนมเปญ
ฟองมัน

| อักษรไทย |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
๏
รูปพยัญชนะ
| ก | ข | ฃ | ค | ฅ | ฆ | ง | จ |
| ฉ | ช | ซ | ฌ | ญ | ฎ | ฏ | ฐ |
| ฑ | ฒ | ณ | ด | ต | ถ | ท | ธ |
| น | บ | ป | ผ | ฝ | พ | ฟ | ภ |
| ม | ย | ร | ล | ว | ศ | ษ | ส |
|  |  | ห | ฬ | อ | ฮ |  |  |
รูปสระ
| ะ | –ั | า | –ํ | –ิ | ' | " |  |
| –ุ | –ู | เ | โ | ใ | ไ | –็ |  |
| อ | ว | ย | ฤ | ฤๅ | ฦ | ฦๅ |  |
รูปวรรณยุกต์
|  |  | –่ | –้ | –๊ | –๋ |  |  |
เครื่องหมายอื่น ๆ
|  |  | –์ | –๎ | –ฺ |  |  |  |
เครื่องหมายวรรคตอน
|  |  | ฯ | ฯลฯ | ฯลฯ | ๆ |  |  |
|  |  | ๏ | ๚ | ๛ | ┼ |  |  |
ฟองมัน หรือ ตาไก่ (๏) เป็นเครื่องหมายวรรคตอนที่นิยมใช้ในหนังสือไทยสมัยโบราณ ใช้เมื่อขึ้นต้นบท ตอน หรือเรื่อง ทั้งคำประพันธ์ร้อยกรองและร้อยแก้ว โดยไม่จำเป็นต้องย่อหน้าหรือขึ้นบรรทัดใหม่ อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันนี้นิยมใช้ฟองมันเมื่อขึ้นต้นบทร้อยกรองเท่านั้น
นอกจากเครื่องหมายฟองมันที่เป็นรูปวงกลมแล้ว ในสมัยโบราณยังนิยมใช้เครื่องหมาย ฟองมันฟันหนู ( ๏”) นั่นคือ มีเครื่องหมาย ฟันหนู (") วางอยู่บนฟองมัน ใช้กำกับเมื่อจะขึ้นต้นบท หรือตอน โดยมีชื่อเรียกอื่นอีก เช่น ฟันหนูฟองมัน หรือ ฝนทองฟองมัน บางแห่งใช้เครื่องหมายวงกลมเล็ก ( ๐”) มีฟันหนูวางอยู่ข้างบน เรียกว่า ฟองดัน ก็มี
รูปแบบ

เครื่องหมายฟองมันที่พบทั้งหมด มี 3 แบบ คือ
วงกลมวงเดียว
วงกลม 2 วงซ้อนกัน
วงกลมและมีจุดตรงกลาง
แบบแรกพบในสมัยสุโขทัย  สองแบบหลังพบในสมัยอยุธยา ส่วนในสมัยรัตนโกสินทร์พบทั้ง 3 แบบ
ในสมัยสุโขทัยจะมีการเขียนอักษรอยู่ 2 ลักษณะ คือ เขียนเรียงต่อไปจนจบเรื่องโดยไม่มีการเว้นวรรค หรือ มีการเว้นวรรคควบคู่กับการใช้เครื่องหมายฟองมัน ศิลาจารึกที่พบว่ามีการใช้เครื่องหมายเหล่านี้ อาทิ
ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง (ด้านที่ 3 และ 4), ศิลาจารึกวังชิ้น, ศิลาจารึกนครชุม, ศิลาจารึกเขาสุมณกูฏ, ศิลาจารึกวัดช้างล้อม, ศิลาจารึกวัดลำปางหลวง
การใช้ฟองมันสมัยสุโขทัยมีดังนี้
ใช้คั่นข้อความต่างภาษากัน เช่น ขึ้นต้นภาษาบาลีพอจะแปลเป็นภาษาไทยก็ใช้ฟองมันคั่นไว้ หรือเมื่อจบภาษาไทยจะขึ้นภาษาบาลีก็คั่นข้อความไว้
ใช้นำหน้าข้อความตอนใหม่ คือเขียนติดกันไปเรื่อย ๆ เมื่อขึ้นความตอนใหม่ก็คั่นด้วยฟองมัน แล้วเขียนต่อเลย ไม่ขึ้นบรรทัดใหม่หรือย่อหน้าใหม่
ใช้นำหน้าข้อความที่เป็นกฎหมายแต่ละมาตรา โดยจะใช้ฟองมันคั่นข้อความแล้วตามด้วยมาตรา เช่น "...ไว้กลางเมือง ๐ มาตราหนึ่ง..."
ใช้นำหน้าข้อความที่กล่าวถึงศักราช เช่น "...สรรพานตราย ๐ สักราชแก่พระเจ้า..."
ใช้นำหน้ารายการต่าง ๆ เพื่อแยกออกเป็นส่วน ๆ เช่น "...๐ จรามขันอันหนึ่ง ๐ ฟูก้อนหนึ่ง ๐ หมอนอันหนึ่ง ๐ บังงาอันหนึ่ง ๐ ...."
ใช้แยกคำที่มีรูปเดียวกันและอยู่ชิดกัน เช่น "...ญิบหมื่นสี่พันหกสิบเดือน ๐ เดือนอันพระได้เป็นพระพุท..."
ใช้แยกอักษรซึ่งมีรูปเดียวกันและอยู่ชิดกัน เช่น "...กระทำบุนยธรรมบ่ขาดสักเมื่อ ๐ อยู่ในสองแควได้เจ็ดเข้า..."
ในสมัยอยุธยามีการเพิ่มการใช้สำหรับเริ่มเรื่องขึ้นมา และสมัยต้นรัตนโกสินทร์ใช้สำหรับนำหน้าข้อย่อยแต่ละข้อเพิ่มขึ้น
ชื่ออื่นที่ปรากฏในเอกสารเก่านอกจากฟองมันแล้วมี ฟองมัณฑ์ ฟองมันท์ ฟองดัน ตาไก่ ตานกแก้ว
ฟองมันไม่มีปรากฏบนแป้นพิมพ์ภาษาไทย แต่มีอยู่ในรหัสอักขระ TIS 620 ที่ 0xEF (239) และรหัสยูนิโคดที่ U+0E4F
ฟองมันในภาษาอื่น

ภาษาอื่นที่ใช้ฟองมันคือภาษาเขมร (៙) มีชื่อเรียกว่า กุกฺกุฎเนตฺร (เขมร: កុក្កុដនេត្រ) หรือ แภนฺกมาน่ (เขมร: ភ្នែក​មាន់) ซึ่งแปลว่า ตาไก่ ใช้เมื่อขึ้นต้นบทเหมือนกับภาษาไทย ปัจจุบันใช้น้อย
ไดซูเกะ ซาโต

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 ซาโต กับทีมชาติฟิลิปปินส์
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  ไดซูเกะ เคามันเดย์ ซาโต
วันเกิด:   (1994-09-20) 20 กันยายน ค.ศ. 1994 (30 ปี)
สถานที่เกิด:  ดาเบา ประเทศฟิลิปปินส์
ส่วนสูง:  1.70 m (5 ft 7 in)
ตำแหน่ง:  แบ็กซ้าย
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  One Taguig
หมายเลข:  66
สโมสรเยาวชน
2007–2012:  อูราวะ เรดไดมอนส์
สโมสรวิทยาลัย
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2013 |  มหาวิทยาลัยเซ็นได |   |   |
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2014–2016 |  โกลบอล |  31 |  (5) |
| 2016–2017 |  ปอลีเตนีคายาช |  24 |  (0) |
| 2017 |  ฮอร์เซนส์ |  3 |  (0) |
| 2018–2019 |  เซปซิสเฟนตูกอร์จ |  44 |  (0) |
| 2019–2021 |  เมืองทอง ยูไนเต็ด |  17 |  (1) |
| 2021 |  สุพรรณบุรี |  14 |  (0) |
| 2022 |  ราชบุรี มิตรผล |  14 |  (0) |
| 2022–2024 |  เปอร์ซิบ บันดุง |  44 |  (2) |
| 2024 |  Davao Aguilas |  10 |  (0) |
| 2024– |  One Taguig |  0 |  (0) |
ทีมชาติ‡
| 2014 |  ฟิลิปปินส์ อายุไม่เกิน 21 ปี |  3 |  (0) |
| 2014– |  ฟิลิปปินส์ |  60 |  (3) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 4 พฤษภาคม ค.ศ. 2024 ‡ ข้อมูลการลงเล่นและประตูให้แก่ทีมชาติล่าสุด ณ วันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 2024
ไดซูเกะ เคามันเดย์ ซาโต (ฟิลิปปินส์: Daisuke Caumanday Sato; เกิด 20 กันยายน พ.ศ. 2537) เป็นนักฟุตบอลชาวฟิลิปปินส์เชื้อสายญี่ปุ่น เล่นในตำแหน่งแบ็กซ้าย ปัจจุบันเขาได้ลงเล่นให้กับทีมชาติฟิลิปปินส์
ชีวิตส่วนตัว

ซาโต เกิดที่ดาเบา ประเทศฟิลิปปินส์ โดยมีมารดาเป็นชาวฟิลิปปินส์และบิดาเป็นชาวญี่ปุ่น ในช่วงวัยเด็กเขาได้เข้าร่วมทีมชุดเยาวชนของอูราวะ เรดไดมอนส์
สโมสร > โกลบอล

โกลบอล สโมสรในฟิลิปปินส์ฟุตบอลลีก ได้เปิดตัวเขาเป็นผู้เล่นใหม่ในวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2557
สโมสร > ปอลีเตนีคายาช

ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559 เขาได้เข้าร่วมทดสอบกับปอลีเตนีคายาช สโมสรในลีกาอึนตึย โดยเขาได้เล่นให้กับสโมสรใน 5 นัดกระชับมิตร ซึ่งได้ลงเป็นผู้เล่นตัวจริง 1 นัดและเป็นผู้เล่นสำรอง 4 นัด โดยการแข่งขันเป็นผลชนะ 1 นัดและเสมอ 4 นัด หลังจากนั้นหัวหน้าผู้ฝึกสอนได้ประทับใจการฟอร์มการเล่น ทำให้เขาได้รับสัญญา 4 ปีจากสโมสร
ในวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2559 ซาโต ได้ลงเล่นในนัดที่พบกับดีนาโมบูคาเรสต์ โดยแพ้ 3–1 อย่างไรก็ตาม เขาเป็นผู้เล่นชาวฟิลิปปินส์คนแรกที่ได้เล่นในลีกโรมาเนีย
สโมสร > ฮอร์เซนส์

ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2560 ฮอร์เซนส์ สโมสรในเดนิชซูเปอร์ลีกา ได้ดึงตัวเขาไปร่วมทีมด้วยสัญญา 3 ปี อย่างไรก็ดี ในวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2560 ได้มีการประกาศว่าซาโตได้ยกเลิกสัญญากับทางสโมสร ทำให้เขาได้ลงเล่นไปเพียง 4 นัดเท่านั้น
สโมสร > เซปซิ

หลังจากไม่ประสบความสำเร็จในเดนิชซูเปอร์ลีกา เขาได้กลับมายังโรมาเนียอีกครั้ง ในวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2561 ได้มีการยืนยันว่า ซาโต ได้เซ็นสัญญากับเซปซิสเฟนตูกอร์จ อย่างไรก็ดี เขาได้ออกจากทีมไปในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2562
สโมสร > เอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด

“กิเลนผยอง” เอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด เปิดตัว ไดสุเกะ ซาโตะ วิงแบ็คซ้ายทีมชาติฟิลิปปินส์ เข้ามาสมาชิกใหม่อย่างเป็นทางการในวันที่24 มิถุนายน ที่เอสซีจี สเตเดียม ซึ่งเป็นการเสริมทัพช่วงเลกสองในโควต้าอาเซียน
"ไดซึเกะ ซาโตะ"สามารถยิงประตูแรกในสีเสื้อเมืองทองใน เอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด เปิดบ้านเอาชนะ สุพรรณบุรี เอฟซี 4-1
ทีมชาติ

ซาโต ลงเล่นให้กับทีมชาติครั้งแรกในนัดกระชับมิตรที่พบกับเนปาล ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2557 และได้จ่ายบอลให้เพื่อนร่วมทีมทำประตูได้อีกด้วย อีกทั้งยังเป็นส่วนหนึ่งของทีมในการแข่งขันเอเอฟซีชาเลนจ์คัพ 2014 และช่วยให้ทีมชาติฟิลิปปินส์ได้อันดับรองชนะเลิศจากการแข่งขัน
ซาโต ได้ทำประตูให้กับทีมชาติครั้งแรกในนัดที่แพ้เมียนมา 2–3 ในการแข่งขันฟิลิปปินส์พีชคัพ 2014 ต่อมาเขาได้ทำประตูที่สองของเขาให้กับทีมชาติด้วยลูกยิงไกลในนัดกระชับมิตรกับกัมพูชา
สถิติ > สโมสร

| สโมสร | ฤดูกาล | ลีก | ลีก> ลงเล่น | ลีก> ประตู | ถ้วย> ลงเล่น | ถ้วย> ประตู | ทวีป> ลงเล่น | ทวีป> ประตู | อื่น ๆ> ลงเล่น | อื่น ๆ> ประตู | รวม> ลงเล่น | รวม> ประตู |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| โกลบอล | 2014 | ดิวิชัน 1 | 14 | 3 | — | — | — | — | ? | 1 | 14 | 4 |
| โกลบอล | 2015 | ดิวิชัน 1 | 14 | 1 | 0 | 1 | 6 | 0 | 5 | 0 | 25 | 2 |
| โกลบอล | 2016 | ดิวิชัน 1 | 3 | 1 | 0 | 0 | — | — | 1 | 1 | 4 | 2 |
| โกลบอล | รวม | รวม | 31 | 5 | 0 | 1 | 6 | 0 | 6 | 2 | 43 | 8 |
| ปอลีเตนีคายาช | 2016–17 | ลีกาอึนตึย | 24 | 0 | 2 | 0 | — | — | — | — | 26 | 0 |
| ปอลีเตนีคายาช | รวม | รวม | 24 | 0 | 2 | 0 | — | — | — | — | 26 | 0 |
| ฮอร์เซนส์ | 2017–18 | เดนิชซูเปอร์ลีกา | 3 | 0 | 1 | 0 | — | — | — | — | 4 | 0 |
| ฮอร์เซนส์ | รวม | รวม | 3 | 0 | 1 | 0 | — | — | — | — | 4 | 0 |
| เซปซิสเฟนตูกอร์จ | 2017–18 | ลีกาอึนตึย | 16 | 0 | — | — | — | — | — | — | 16 | 0 |
| เซปซิสเฟนตูกอร์จ | 2018–19 | ลีกาอึนตึย | 27 | 0 | 1 | 0 | — | — | — | — | 28 | 0 |
| เซปซิสเฟนตูกอร์จ | รวม | รวม | 43 | 0 | 1 | 0 | — | — | — | — | 44 | 0 |
| รวมทั้งหมด | รวมทั้งหมด | รวมทั้งหมด | 101 | 5 | 4 | 1 | 6 | 0 | 6 | 2 | 117 | 8 |
สถิติ > ประตูทีมชาติ

| #> ค.ศ. 2014 | วันที่> ค.ศ. 2014 | สถานที่> ค.ศ. 2014 | พบกับ> ค.ศ. 2014 | ประตู> ค.ศ. 2014 | ผลการแข่งขัน> ค.ศ. 2014 | การแข่งขัน> ค.ศ. 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | 6 กันยายน | รีซัลเมโมเรียลสเตเดียม, มะนิลา |  พม่า | 1–1 | 2–3 | ฟิลิปปินส์พีชคัพ 2014 |
| 2. | 14 พฤศจิกายน | รีซัลเมโมเรียลสเตเดียม, มะนิลา |  กัมพูชา | 1–0 | 3–0 | กระชับมิตร |
ค.ศ. 2017
| 3. | 13 มิถุนายน | ปามีร์สเตเดียม, ดูชานเบ |  ทาจิกิสถาน | 4–2 | 4–3 | เอเชียนคัพ 2019 รอบคัดเลือก |
เกียรติประวัติ > ทีมชาติ

เอเอฟซีชาเลนจ์คัพ 2014: รองชนะเลิศ
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลของ ไดซูเกะ ซาโต ที่ ซ็อกเกอร์เวย์
ไดซูเกะ ซาโต ที่ National-Football-Teams.com
เขมรเสรี

เขมรเสรี (เขมร: ខ្មែរសេរី; อักษรโรมัน: Khmer Serei) เป็นขบวนการที่ก่อตั้งโดย เซิง งอกทัญในไทยและเวียดนามใต้ภายใต้การสนับสนุนของสหรัฐอเมริกา เพื่อต่อต้านกองโจรคอมมิวนิสต์ในกัมพูชา  ขบวนการเขมรเสรีมีการเชื่อมโยงกับขบวนการของชาวขแมร์กรอมในเวียดนามใต้อย่างหลวม ๆ โดยทหารของสองกลุ่มนี้ได้รับการฝึกจากสหรัฐอเมริกาเหมือนกัน ในช่วงที่เฟื่องฟูสุดเมื่อราว พ.ศ. 2505 มีทหารประมาณ 8,000 คน
หลังการปฏิวัติของลอน นอล เซิง งอกทัญได้แยกตัวออกมาเมื่อ พ.ศ. 2515 และลี้ภัยไปเวียดนามใต้ เมื่อเวียดนามใต้พ่ายแพ้ เซิง งอกทัญถูกจับ ทหารของเขมรเสรีในเวียดนามใต้ถูกเวียดนามเหนือปราบ ส่วนในกัมพูชาถูกเขมรแดงปราบ เหลือเพียงกองกำลังบางส่วนอยู่ตามแนวเทือกเขาพนมดงรัก และในค่ายผู้อพยพตามชายแดนไทย ทหารเขมรเสรีบางส่วนเข้าร่วมกับแนวร่วมปลดปล่อยชาติเขมรของซอนซาน เซิง งอกทัญผู้ก่อตั้งเสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2520
รัฏฐาภิบาลผสมกัมพูชาประชาธิปไตย

รัฏฐาภิบาลผสมกัมพูชาประชาธิปไตย (เขมร: រដ្ឋាភិបាលចម្រុះកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ รฎฺฐาภิบาลจมฺรุะกมฺพุชาบฺรชาธิบเตยฺย; อังกฤษ: Coalition Government of Democratic Kampuchea: CGDK) เป็นการรวมตัวของกลุ่มการเมืองในกัมพูชาได้แก่เขมรแดง ภายใต้การนำของเขียว สัมพันและพล พต แนวร่วมปลดปล่อยแห่งชาติประชาชนเขมรของซอนซาน และพรรคฟุนซินเปกของสมเด็จพระนโรดม สีหนุ เพื่อจัดตั้งรัฐบาลผสมกัมพูชาประชาธิปไตยใน พ.ศ. 2525 โดยการผลักดันของกระทรวงการต่างประเทศของไทย สหรัฐและจีน โดยมีสมเด็จพระนโรดม สีหนุ เป็นผู้นำอย่างเป็นทางการ รัฏฐาภิบาลผสมกัมพูชาประชาธิปไตยเป็นตัวแทนของกัมพูชาในสหประชาชาติตั้งแต่ พ.ศ. 2525 – 2535 ทั้งนี้ เขมรแดงได้ยุบพรรคคอมมิวนิสต์กัมพูชาไปตั้งแต่ พ.ศ. 2524
เมื่อพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีได้ดำเนินนโยบายเปลี่ยนสนามรบให้เป็นสนามการค้า ทำให้นำไปสู่การเจรจากับเวียดนามจนเวียดนามถอนทหารออกจากกัมพูชาจนหมดใน พ.ศ. 2532 ต่อมาเมื่อเกิดการเจรจาสันติภาพกัมพูชา เขมรแดงเกิดความหวาดระแวงว่าการเข้าร่วมในข้อตกลงปารีสอาจเป็นกลลวงให้วางอาวุธเพื่อจับตัวไปดำเนินคดีฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ เขมรแดงจึงถอนตัวออกจากการเจรจาสันติภาพและไม่เข้าร่วมการเลือกตั้ง รวมถึงไม่ยอมปลดอาวุธและไม่ยอมให้ประชาชนในเขตของตนลงทะเบียนเพื่อเข้าร่วมการเลือกตั้งใน พ.ศ. 2536 ทำให้สหประชาชาติคว่ำบาตรเขมรแดง รัฏฐาภิบาลผสมกัมพูชาประชาธิปไตยจึงยุติลง
ประวัติศาสตร์

บทความหลัก: เหตุปะทะชายแดนไทย–เวียดนาม
อ่านเพิ่ม

Jeldres, Julio A (2005). Volume 1 – Shadows Over Angkor: Memoirs of His Majesty King Norodom Sihanouk of Cambodia. Phnom Penh: Monument Books. ISBN 974-92648-6-X.
Osborne, Milton E (1994). Sihanouk Prince of Light, Prince of Darkness. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-1639-1.
Mehta, Harish C. (2001). Warrior Prince: Norodom Ranariddh, Son of King Sihanouk of Cambodia. Singapore: Graham Brash. ISBN 981-218-086-9.
เขียว สัมพัน. ประวัติศาสตร์กัมพูชากับบทเรียนที่ผ่านมาของข้พเจ้า. อภิญญา ตะวันออก แปล. กทม. มติชน. 2549
พวงทอง ภวัครพันธุ์. 2552. สงคราม การค้าและชาตินิยมในความสัมพันธ์ระหว่างไทย-กัมพูชา. กทม. มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์. หน้า 41 – 84
แหล่งข้อมูลอื่น

รัฐบาลและการเมืองในกัมพูชา- Coalition Government of Democratic Kampuchea
ค่ายผู้อพยพตามแนวชายแดนของสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชา; 2522-2527
อังแกบบอบ

| --- | --- |
ชื่ออื่น: อั่วกบ, กบยัดอั่ว, กบยัดไส้
มื้อ: อาหารหลัก
แหล่งกำเนิด: ประเทศกัมพูชา · ประเทศไทย
ภูมิภาค: เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ส่วนผสมหลัก: กบนา, กระเทียม, ข่า, ตะไคร้, ใบมะกรูด, พริก, หอมแดง, พริกไทย, ใบกะเพรา
 ตำราอาหาร: อังแกบบอบ
อังแกบบอบ หรือ ก็องแกบบอบ (เขมร: កង្កែបបោប, กงแกบโบบ) บ้างเรียก กบยัดไส้ หรือ กบยัดอั่ว เป็นอาหารที่ทำจากกบย่างยัดไส้ด้วยสมุนไพร นิยมรับประทานในช่วงวันสารทเขมร หรือที่เรียกว่าแซนโฎนตา โดยเป็นอาหารพื้นบ้านในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างหรืออีสานใต้ของประเทศไทย และยังพบในสำรับอาหารชาวเขมรในประเทศกัมพูชา เรียก ก็องแกบบก โดยชื่ออังแกบบอบเป็นภาษาเขมรถิ่นไทย แปลว่า "กบยัดไส้"
ส่วนประกอบสำหรับการทำอังแกบบอบ ได้แก่ กบนา, กระเทียม, ข่า, ตะไคร้, ใบมะกรูด, พริก, หอมแดง, พริกไทย, ใบกะเพรา โดยจะแบ่งกบเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งจับไปตัดหัว ขา ควักเครื่องในออก แล้วล้างให้สะอาด ส่วนกบอีกส่วนหนึ่งจะนำมาโรยเกลือและสับให้ละเอียดเพื่อทำเนื้อส่วนนี้มายัดไส้ (บางแห่งอาจผสมเนื้อไก่ลงไปด้วยเล็กน้อย) จากนั้นโขลกสมุนไพรทั้งหมดให้ละเอียดแล้วมาผสมคลุกเคล้าเข้ากับเนื้อกบสับเพื่อดับคาว เมื่อเข้ากันดีแล้วก็จะทำการยัดไปในช่องท้องของกบ แล้วนำไปย่างให้สุก เมื่อสุกอาจทากะทิที่ผสมเครื่องปรุงรสเพื่อทำให้กลิ่นหอมขึ้น และเมื่อย่างไม่ควรใช้ไฟแรง เพราะอาจทำให้ท้องกบแตก ดูไม่น่ารับประทาน ส่วน ก็องแกบบก ของประเทศกัมพูชา จะมีกรรมวิธีต่างไปบ้าง คือจะลอกหนังกบออก จากนั้นจะนำเนื้อกบมาสับและผสมกับเครื่องปรุงหลายชนิด ก่อนยัดใส่ในหนังตามเดิม แต่ส่วนผสมนั้นจะไม่ใส่พริกแบบอีสานใต้ของไทย หากแต่ใส่ถั่วลิสงลงไปแทน ก่อนนำไปหนีบไม้ย่างให้สุก
ในประเทศไทย อังแกบบอบมีขายทั่วไปริมข้างทางแถบชุมชนเชื้อสายเขมรในอีสานใต้ โดยเฉพาะในเขตจังหวัดสุรินทร์ และจะขายดีในช่วงเทศกาลสารทเขมร หรือที่เรียกว่าแซนโฎนตา เพราะผู้คนจะหวนกลับภูมิลำเนาเพื่อทำบุญให้แก่บรรพชนผู้ล่วงลับ
พระมหาอุปราช

พระมหาอุปราช เป็นตำแหน่งรัชทายาท พบในประเทศพม่า กัมพูชา ล้านนา ลาว และสยาม
พม่า

ในประเทศพม่า เรียกตำแหน่งรัชทายาทว่ามหาอุปราชาอโนก์ระปะอิมแซะมิน (မဟာဥပရာဇာအနောက်ရပအိမ်ရှေ့မင်း) เรียกโดยย่อว่า อิมแซะมิน (အိမ်ရှေ့မင်း, สัทอักษรสากล: [èiɴʃḛ mɪ́ɴ]) อินแปลว่าวัง แซะแปลว่าหน้า มินแปลว่าเจ้า รวมความแปลว่าเจ้าวังหน้า เป็นพระอิสริยยศสูงสุดรองจากพระมหากษัตริย์ และจะได้สืบราชสมบัติต่อไป
กัมพูชา

ตำแหน่ง อุปราช (เขมร: ឧបរាជ) หรือเรียกอย่างทางการว่า สมเด็จพระอุปราช (សម្តេចព្រះឧបរាជ) หรือ สมเด็จพระมหาอุปราช (សម្តេចព្រះមហាឧបរាជ្យ) เป็นตำแหน่งที่อยู่รองลงมาจากพระมหากษัตริย์แห่งกรุงกัมพูชา โดยทรงมีหน้าที่ควบคุมและจัดการข้าราชการน้อยใหญ่