stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Genwit อัจฉริยะพันธุ์ใหม่
รูปแบบรายการ > เกมที่ 2 > 2 Minutes Challenge

เกมนี้ใช้ในรอบรองชนะเลิศ เพื่อให้ผู้เข้าแข่งขันสะสมค่าพลังเพิ่ม ผู้เข้าแข่งขันทั้ง 2 ทีมจะต้องตอบคำถาม 6 ข้อ จากทั้งหมด 8 ข้อ โดยก่อนเริ่มตอบคำถาม จะมีบัตรตัวช่วย 8 ใบ ให้ทั้ง 2 ทีมสุ่มหยิบทีมละ 3 ใบ โดยแต่ละทีมจะไม่เห็นบัตรตัวช่วยของทีมตรงข้าม โดยบัตรตัวช่วยทั้งหมด มีดังนี้
เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ตลอดข้อ (มี 4 ใบ, ใช้ข้อไหนก็ได้)
เปลี่ยนคำถาม (ใช้ได้ในข้อของตนเท่านั้น)
สะท้อนคำถามกลับ (ใช้ได้ในกรณีทีมตรงข้ามโยนคำถามเท่านั้น)
ลดเวลาคิดฝ่ายตรงข้าม 30 วินาที (ใช้ข้อไหนก็ได้)
เพิ่มเวลาคิด 30 วินาที (ใช้ข้อไหนก็ได้)
หลังจากได้บัตรตัวช่วยแล้ว ทีมที่มีค่าพลังมากกว่าจะได้เลือกคำถามก่อน ซึ่งคำถามที่ได้จะยังไม่สมบูรณ์ หลังจากนั้นจะต้องตัดสินใจว่า จะเล่นเอง หรือโยนให้ทีมตรงข้ามเล่น หลังจากนั้นพิธีกรจะอ่านคำถามเต็ม เมื่ออ่านจบแล้ว จะมีเวลา 3 วินาที ในการตัดสินใจเลือกใช้หรือไม่ใช้ตัวช่วยในข้อนั้น ๆ หลังจากนั้นทั้ง 2 ทีม จะมีเวลาหาคำตอบ 2 นาที เมื่อหมดเวลา ทีมที่เล่นคำถามนั้น ๆ จะต้องตอบทันที หากตอบผิด ทีมตรงข้ามจะสามารถขโมยคำถามมาตอบได้ โดยในแต่ละข้อมีค่าพลังดังนี้
หากทีมที่ได้คำถามเลือกเล่นเอง แล้วตอบถูก จะได้รับค่าพลัง 5 หน่วยพลัง แต่หากตอบผิดแล้วทีมตรงข้ามตอบถูก จะได้รับค่าพลัง 3 หน่วยพลัง
หากทีมที่ได้คำถามเลือกโยน แล้วทีมตรงข้ามตอบถูก จะได้รับค่าพลัง 5 หน่วยพลัง แต่หากตอบผิด ทีมที่โยนคำถามจะได้รับค่าพลัง 3 หน่วยพลังทันที และหากตอบถูกอีก จะได้รับค่าพลังเพิ่มอีก 3 หน่วยพลัง รวมเป็น 6 หน่วยพลัง
รูปแบบรายการ > เกมที่ 2 > 3 Minutes Challenge

เกมนี้ใช้ในรอบชิงชนะเลิศ เพื่อให้ผู้เข้าแข่งขันสะสมค่าพลังเพิ่ม ผู้เข้าแข่งขันทั้ง 2 ทีมจะต้องตอบคำถามจำนวน 5 ข้อ โดยมีเวลาหาคำตอบ 3 นาที ซึ่งระหว่างหาคำตอบในแต่ละข้อ เวลาจะนับถอยหลังเรื่อย ๆ และค่าพลังจะลดลงตามจำนวนเวลาที่ใช้ไป ตั้งแต่ 10 -> 7 -> 5 -> 3 -> 1 หน่วยพลัง ตามลำดับ หากตอบถูก จะได้รับค่าพลังตามจำนวนเวลาที่ตอบได้ แต่หากตอบผิด จะหมดสิทธิ์ตอบคำถามในข้อนั้น ๆ แต่ทีมตรงข้ามยังสามารถตอบคำถามได้ภายในเวลาที่เหลืออยู่ตามค่าพลังข้างต้น
รูปแบบรายการ > เกมที่ 3: Final Battle

เกมนี้ใช้ในรอบแรก รอบก่อนรองชนะเลิศ และรอบรองชนะเลิศ โดยทั้ง 2 ทีมจะได้ตอบคำถามในโจทย์เดียวกันพร้อมกันทั้งทีม หลังจากพิธีกรอ่านคำถามจบแล้ว ในบางตอน อาจารย์ที่ปรึกษาจะมอบสูตรการคำนวณเป็นตัวช่วยให้ทั้ง 2 ทีม หลังจากนั้น
ในรอบแรก จะมีการประมูล (Bid Battle) สิ่งของเกี่ยวกับโจทย์ จำนวน 3 ชิ้น โดยใช้ค่าพลังที่เหลือเป็นตัวประมูล (แต่ในกรณีที่มีเพียงทีมเดียวที่มีค่าพลังเหลืออยู่ ของทั้ง 3 ชิ้นจะเป็นของทีมที่มีค่าพลังโดยอัตโนมัติ) หลังจากประมูลแล้ว ทั้ง 2 ทีมจะได้หาคำตอบ โดยสามารถใช้เครื่องมือจากห้องปฏิบัติการได้ตลอดการไขปริศนา และสามารถใช้ตัวช่วยพิเศษ "Search" โดยการสืบค้นข้อมูลผ่านอินเทอร์เน็ตเพิ่มเติมได้ แต่ต้องจ่ายครั้งละ 5 หน่วยพลัง และมีเวลา 1 นาทีในการสืบค้นในแต่ละครั้ง
ในรอบก่อนรองชนะเลิศ จะไม่มีการประมูล โดยทั้ง 2 ทีมจะได้หาคำตอบทันที ซึ่งค่าพลังที่เหลือจะใช้สำหรับจ่ายค่าสินค้าในห้องปฏิบัติการตามราคาของอุปกรณ์แต่ละชิ้นที่แต่ละทีมต้องการ รวมถึงการซื้อกล่องสุ่มในราคากล่องละ 3 หน่วยพลัง
ในรอบรองชนะเลิศ จะผนวกรวมเกม Scene Analysis เข้ามาด้วย โดยจำลองเหตุการณ์สมมุติขึ้น ทั้ง 2 ทีมจะต้องใช้หลักการสเตมศึกษามาใช้สืบหาความจริงให้ถูกต้อง และจะมีการใช้ค่าพลังตามที่สะสมมาใน 2 เกมแรก ดังนี้
การจ่ายค่าสินค้าในห้องปฏิบัติการตามราคาของอุปกรณ์แต่ละชิ้นที่แต่ละทีมต้องการ
เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ตลอดเกม 10 หน่วยพลัง
Search 2 นาที ครั้งละ 5 หน่วยพลัง
การสอบถามนักแสดงในเหตุการณ์สมมุติ 1 หน่วยพลัง/คำถาม
หากทีมใดได้คำตอบแล้วสามารถกดปุ่มเพื่อตอบคำถามได้ทุกเมื่อ และเมื่อมีการกดปุ่ม อีกทีมจะต้องหยุดหาคำตอบทันที หากตอบผิด เกมจะดำเนินต่อ และจะต้องคิดหาคำตอบใหม่ แต่ยังได้สิทธิ์ตอบใหม่ได้เรื่อย ๆ จนกว่าจะมีทีมที่กดปุ่มและตอบคำถามถูกต้อง ทีมที่ตอบคำถามถูกก่อนจะเป็นทีมผู้ชนะประจำสัปดาห์ทันที และได้ผ่านเข้ารอบต่อไป รวมถึงได้เล่นในเกม Escape Room เพื่อรับทุนการศึกษาเป็นรางวัลพิเศษ
รูปแบบรายการ > เกมที่ 4: Escape Room

ผู้เข้าแข่งขันทุกคนในทีมผู้ชนะประจำสัปดาห์ จะต้องเข้าไปถอดรหัส 4 หลัก เพื่อออกมาจากห้อง Escape Room ซึ่งมีธีมที่เปลี่ยนแปลงในทุกสัปดาห์ให้สำเร็จ โดยไม่ได้ยินเสียงของพิธีกรและอาจารย์ที่อยู่ด้านนอก ซึ่งระยะเวลาที่ทั้งทีมสามารถใช้ได้ในเกมนี้จะขึ้นอยู่กับจำนวนค่าพลังที่เหลืออยู่ทั้งหมด (แต่จะได้เพิ่มอีก 5 หน่วยพลังก่อนเริ่มภารกิจ Escape Room) และจะถูกหัก 1 หน่วยพลัง/นาที ทั้งนี้ สามารถกดรหัสผ่านได้เรื่อย ๆ โดยไม่ถูกลงโทษใด ๆ ทั้งสิ้น จนกว่าค่าพลังจะหมด แต่จะมีระดับความยากมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามรอบที่ลึกขึ้น หากสามารถถอดรหัสได้ทันเวลา จะได้รับรางวัลพิเศษเป็นทุนการศึกษาจากบางจาก คอร์ปอเรชั่น ดังนี้
รอบแรก = 20,000 บาท
รอบก่อนรองชนะเลิศ = 50,000 บาท
รอบรองชนะเลิศ = 100,000 บาท
ในรอบชิงชนะเลิศ มีการปรับรูปแบบเกมใหม่ทั้งหมด โดยแบ่งห้อง Escape Room ออกเป็น 2 ห้อง ที่เป็นรูปแบบเดียวกัน ซึ่งทั้ง 2 ทีมจะต้องใช้ค่าพลังที่เหลืออยู่ซื้อสินค้าในห้องปฏิบัติการตามราคาของอุปกรณ์แต่ละชิ้นให้ครบทั้งหมด โดยทีมที่มีค่าพลังน้อยกว่าจะให้เก็บตัวก่อน และให้ทีมที่มีค่าพลังมากกว่าไปเลือกซื้อสินค้าก่อนเพื่อความยุติธรรม หลังจากนั้น ทั้ง 2 ทีมจะต้องเข้าไปเล่นเกมในห้อง Escape Room พร้อมกัน โดยจะต้องไขรหัส 5 กล่องให้สำเร็จ เพื่อให้ได้จิกซอว์ 5 ชิ้นสำหรับตีความเป็นรหัส 4 ตัว โดยไม่มีการจำกัดเวลาแบบรอบก่อน ๆ แต่จะจำกัดจำนวนสิทธิ์ในการกดรหัสที่ 3 ครั้ง หากกดผิดครบ 3 ครั้ง ระบบคอมพิวเตอร์จะล็อก และทีมนั้นจะไม่สามารถกดรหัสได้จนกว่าจะหมด 5 นาทีดังกล่าว ทีมที่ถอดรหัสได้สำเร็จก่อนจะเป็นทีมที่ชนะเลิศประจำฤดูกาลนั้น ๆ ทันที ได้รับถ้วยรางวัลพระราชทานจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และทุนการศึกษา 1,000,000 บาท จากบางจาก คอร์ปอเรชั่น ส่วนทีมที่ได้รับรางวัลรองชนะเลิศจะได้รับทุนการศึกษา 500,000 บาท จากบางจาก คอร์ปอเรชั่น เช่นกัน
รูปแบบรายการ > Mini Game

เป็นเกมพิเศษสำหรับให้ผู้เข้าแข่งขันสะสมค่าพลังเพิ่ม โดยจะกำหนดตัวเลข 4 ตัว และผู้เข้าแข่งขันใช้สัญลักษณ์ได้เพียง + - * / () เท่านั้น ในการสร้างสมการที่มีคำตอบเป็น 24 ให้ได้มากที่สุด โดยจะได้รับ 1 หน่วยพลัง/1 สมการที่ถูกต้อง โดยมีเวลา 2 นาที เกมนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในกรณีที่ทางรายการประเมินว่ามีทีมที่มีค่าพลังไม่เพียงพอที่จะเล่นต่อในเกมต่อไปได้อย่างน้อย 1 ทีม และสามารถเกิดขึ้นได้เพียง 1 ครั้งต่อ 1 แมทช์เท่านั้น
การแข่งขัน > รอบก่อนรองชนะเลิศ

| ตอน | สาย | ทีมที่เข้าแข่งขัน> ชื่อทีม | ทีมที่เข้าแข่งขัน> โรงเรียน | ทีมที่เข้าแข่งขัน> จังหวัด | ค่าพลัง (Energy)> เริ่ม | ค่าพลัง (Energy)> จบ | กล่องสุ่ม | ทีมที่ชนะ> ชื่อทีม | ทีมที่ชนะ> โรงเรียน | ทีมที่ชนะ> จังหวัด | Escape Room> ธีม | Escape Room> รหัส | Escape Room> ผล |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ep.9 | B | ดาวบดินทร | โรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) | กรุงเทพมหานคร | 19 | 8 |  ได้เพิ่ม 3 หน่วยพลัง ได้คูปองซื้อของฟรี 1 อย่าง  | M-WITTY | โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ | จังหวัดนครปฐม | เวทีหมอลำ | 8105 |  สำเร็จ |
| Ep.9 | B | M-WITTY | โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ | จังหวัดนครปฐม | 24 | 0 |  เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ 2 นาที  | M-WITTY | โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ | จังหวัดนครปฐม | เวทีหมอลำ | 8105 |  สำเร็จ |
| Ep.10 | C | ROSA HYBRID | โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย | กรุงเทพมหานคร | 22 | 0 |  ได้คูปองซื้อของฟรี 1 อย่าง จำกัดบริเวณคู่แข่งได้ 1 คนตลอดเกม ได้เพิ่ม 2 หน่วยพลัง  | ROSA HYBRID | โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย | กรุงเทพมหานคร | ป้ายรถเมล์ | 8105 |  สำเร็จ |
| Ep.10 | C | SAMSEN STEM SQUAD | โรงเรียนสามเสนวิทยาลัย | กรุงเทพมหานคร | 19 | 4 |  เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ 2 นาที (2 ใบ)  | ROSA HYBRID | โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย | กรุงเทพมหานคร | ป้ายรถเมล์ | 8105 |  สำเร็จ |
| Ep.11 | D | BM SCI JUNIOR | โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช | จังหวัดอุบลราชธานี | 17 | 7 |  ห้ามคู่แข่ง 1 คนพูดตลอดเกม Search ฟรี 2 นาที ได้คูปองซื้อของ 1 แถม 1 ได้คูปองซื้อของฟรี 1 อย่าง  | BM​ SCI JUNIOR | โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช | จังหวัดอุบลราชธานี | กราฟิตี | 8105 |  สำเร็จ |
| Ep.11 | D | KUSOLOGY | โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ | กรุงเทพมหานคร | 23 | 0 |  เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ 2 นาที (2 ใบ) Search ฟรี 2 นาที  | BM​ SCI JUNIOR | โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช | จังหวัดอุบลราชธานี | กราฟิตี | 8105 |  สำเร็จ |
| Ep.12 | A | TRIAMMO SAPIENS | โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา | กรุงเทพมหานคร | 17 | 4 |  เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ 2 นาที  | KVISTEMATIC | โรงเรียนกำเนิดวิทย์ | จังหวัดระยอง | ร้านกาแฟ ซูโดกุ | 5555 |  สำเร็จ |
| Ep.12 | A | KVISTEMATIC | โรงเรียนกำเนิดวิทย์ | จังหวัดระยอง | 32 | 8 |  ได้คูปองซื้อของฟรี 1 อย่าง ได้เพิ่ม 3 หน่วยพลัง ได้คูปองซื้อของ 1 แถม 1 ห้าม​คู่แข่ง​ 1 คนใช้มือตลอดเกม  | KVISTEMATIC | โรงเรียนกำเนิดวิทย์ | จังหวัดระยอง | ร้านกาแฟ ซูโดกุ | 5555 |  สำเร็จ |
หมายเหตุ:
1 2  ได้รับเพิ่ม 5 หน่วยพลังสำหรับเล่นในรอบ Escape Room
การแข่งขัน > รอบรองชนะเลิศ

| ตอน | ทีมที่เข้าแข่งขัน> ชื่อทีม | ทีมที่เข้าแข่งขัน> โรงเรียน | ทีมที่เข้าแข่งขัน> จังหวัด | ทีมที่เข้าแข่งขัน> สาย | ค่าพลัง (Energy)> เริ่ม | ค่าพลัง (Energy)> จบ | ตัวช่วย | ทีมที่ชนะ> ชื่อทีม | ทีมที่ชนะ> โรงเรียน | ทีมที่ชนะ> จังหวัด | Escape Room> ธีม | Escape Room> รหัส | Escape Room> ผล |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ep.13 | M-WITTY | โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ | จังหวัดนครปฐม | B | 47 | 7 |  ลดเวลาคิดฝ่ายตรงข้าม 30 วินาที เพิ่มเวลาคิด 30 วินาที สะท้อนคำถามกลับ  | M-WITTY | โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ | จังหวัดนครปฐม | ห้องใต้ติน ราก | 4212 |  สำเร็จ |
| Ep.13 | BM SCI JUNIOR | โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช | จังหวัดอุบลราชธานี | D | 36 | 6 |  เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ตลอดข้อ (3 ใบ) Search 2 นาที  | M-WITTY | โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ | จังหวัดนครปฐม | ห้องใต้ติน ราก | 4212 |  สำเร็จ |
| Ep.14 | ROSA HYBRID | โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย | กรุงเทพมหานคร | C | 32 | 6 |  ลดเวลาคิดฝ่ายตรงข้าม 30 วินาที เพิ่มเวลาคิด 30 วินาที สะท้อนคำถามกลับ  | KVISTEMATIC | โรงเรียนกำเนิดวิทย์ | จังหวัดระยอง | ผี | 7143 |  ไม่สำเร็จ |
| Ep.14 | KVISTEMATIC | โรงเรียนกำเนิดวิทย์ | จังหวัดระยอง | A | 40 | 0 |  เรียกสมาชิกคนที่ 5 ลงมาช่วยได้ตลอดข้อ (2 ใบ) เปลี่ยนคำถาม Search 2 นาที  | KVISTEMATIC | โรงเรียนกำเนิดวิทย์ | จังหวัดระยอง | ผี | 7143 |  ไม่สำเร็จ |
หมายเหตุ:
ตัวเอน คือ ตัวช่วยในรอบ Final Battle
สีแดง คือ ตัวช่วยที่ไม่ได้ใช้
↑  ได้รับเพิ่ม 5 หน่วยพลังสำหรับเล่นในรอบ Escape Room
การแข่งขัน > รอบชิงชนะเลิศ

| ตอน | ทีมที่เข้าแข่งขัน> ชื่อทีม | ทีมที่เข้าแข่งขัน> โรงเรียน | ทีมที่เข้าแข่งขัน> จังหวัด | ทีมที่เข้าแข่งขัน> สาย | ค่าพลัง (Energy) | Escape Room> ธีม | Escape Room> รหัส | Escape Room> ผล |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ep.15 | M-WITTY | โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ | จังหวัดนครปฐม | B | 21 | รามเกียรติ์ | 1808 | 1 ! ชนะเลิศ |
| Ep.15 | KVISTEMATIC | โรงเรียนกำเนิดวิทย์ | จังหวัดระยอง | A | 40 | รามเกียรติ์ | 1808 | 2 ! รองชนะเลิศ |
รางวัล

| ปี | รางวัล | สาขา | ผล | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2568 | รางวัลนาฏราช ครั้งที่ 16 | เกมโชว์และการแข่งขันยอดเยี่ยม | รอผล |  |
ดูเพิ่ม

วิทยสัประยุทธ์
Sci Fighting วิทย์สู้วิทย์
พระสูตรมหายาน

มหากรุณาจิตธารณีสูตร (大悲心陀羅尼經) หรือ สหัสภุชสหัสเนตรอวโลกิเตศวรโพธิสัตวไวปุลยสัมปุรณอกิญจนมหากรุณาจิตธารณีสูตร (千手千眼觀世音菩薩廣大圓滿無礙大悲心陀羅尼經)
พระสูตรมหายาน คือพระสูตรส่วนกลาง ที่ใช้ร่วมกันของฝ่ายมหายานเอง ไม่ว่าจะอุปสมบทจากสายวินัยนิกายใดก็ตาม โดยเนื้อหาพระสูตร จะมีมติหรือความเชื่อเป็นแบบมหายาน ที่เกี่ยวข้องกับพระโพธิสัตว์ หรือการบำเพ็ญเพื่อเป็นพระพุทธเจ้า หรือ อธิบายพุทธภาวะแบบมหายาน และรวมไปถึงพระสูตรแบบตันตรยานในชั้นหลังด้วย
มหายานสูตร มีหลากหลาย แรกเริ่มนั้น ไม่ได้จัดเป็นหมวดหมู่อย่างเคร่งครัดแบบในอาคมสูตร มีพระสูตรเอกเทศอีกจำนวนมาก มหายานสูตร บางครั้งเรียกว่า ไวปุลยสูตร โดย มหาปรัชญาปารมิตาศาสตร์ อธิบายว่า พระสูตรนี้มีมากมายนับไม่ถ้วน เป็นพระสูตรที่ประกาศไว้เพื่อการตรัสรู้อันบริบูรณ์สูงสุด และแม้จะเป็นส่วนที่ใช้ร่วมกันของฝ่ายมหายานก็จริง แต่พระสูตรมหายานบางพระสูตร คณะสงฆ์บางแห่งอาจจะมีใช้หรือไม่มี ก็ได้ หรือ อาจจะยอมรับหรือไม่ยอมรับ
แต่ละพระสูตรในแต่ละคณะสงฆ์ อาจจะให้ความสำคัญไม่เท่ากัน เพราะมหายานในอินเดีย มีสำนักคิดด้านพุทธปรัชญามหายาน อยู่ 2 สำนักใหญ่ คือ
มาธยมิกะ หรือ ศูนยวาท
โยคาจาร หรือ วิชญานวาท
ทั้งสองนี้ มีข้อเชื่อ และข้ออภิธรรมที่ถือต่างกันอยู่
และเมื่อสมัยที่พุทธศาสนาเข้าไปในเอเชียตะวันออก ปรากฏมีการแยกนิกาย จากการยึดถือมหายานสูตร โดยยึดถือปฏิบัติเอาพระสูตรใดพระสูตรหนึ่งเป็นพิเศษ หรือถือเอาพระสูตรบางพระสูตรอย่างเป็นเอกเทศ และละทิ้งพระสูตรส่วนอื่น ๆ แล้วตั้งเป็นนิกายก็มี
การจำแนก มหายานสูตร เป็นหมวดหมู่มีการจำแนกหลายแบบ ทั้งจำแนกแบบชุดต้นฉบับสันสกฤตที่ขุดค้นเจอหรือที่เหลืออยู่ หรือแบบทิเบต และแบบจีน ซึ่งแต่ละแบบก็มีการจัดพระสูตรลงหมวดในแต่ละยุคไม่เหมือนกัน แต่ในที่นี้จะผสานแบบต่าง ๆ พอเป็นประเภทใหญ่ให้เห็นภาพกัน มีอยู่ 9 หมวดดังนี้
หมวด ชาตกะและอวทาน
หมวด ปรัชญาปารมิตา
หมวด สัทธรรมปุณฑรีกะ
หมวด อวตังสกะ
หมวด รัตนกูฎ
หมวด นิรวาณ
หมวด มหาสันนิบาต
หมวด สูตรสันนิบาต
หมวด ตันตระ
ลลิตวิสตระไวปุลยสูตร พระสูตรประเภทชาตกะและอวทาน ฉบับคัดลอกของกัปตันน็อกซ์ (Captain William Douglas Knox : East India Company) จาก British Library
พระสูตร > หมวด ชาตกะและอวทาน

ในที่นี้หมายเอาเฉพาะ ชาดก อวทาน ที่ว่าด้วยพุทธประวัติ อดีตชาติของพระพุทธเจ้าพระองค์ต่าง ๆ และประวัติบุคคลหรือพระโพธิสัตว์ แบบมหายานเท่านั้น คือ ประเภท มหายานชาดกสูตร โพธิสัตวาวทาน
มีพระสูตรสำคัญ คือ ลลิตวิสตระไวปุลยสูตร หรือ มหานิทานสูตร
พระสูตร > หมวด ปรัชญาปารมิตา

ปรัชญาปารมิตา คือ หมวดพระสูตรแห่งปัญญาบารมี เป็นหมวดมหายานสูตรในยุคแรก ๆ ที่มีขนบความคิดแบบมหายานเต็มรูป โดยพระสูตรที่เก่าแก่ที่สุดคือ อัษฏสาหัสริกาปรัชญาปารมิตา
หมวดปรัชญาปารมิตา เป็นพระสูตรมหายานขนาดใหญ่ มีหลายสูตร ที่ว่าด้วย ปัญญาบารมี อันเป็นข้อบารมีที่สำคัญหนึ่งของพระโพธิสัตว์ ที่จะทำให้เข้าใจความเป็นไปของปรากฎการณ์ของธรรมชาติทั้งปวง คือหลักศูนยตา
มีพระสูตรสำคัญ คือ มหาปรัชญาปารมิตาสูตร
พระสูตร > หมวด สัทธรรมปุณฑรีกะ

สัทธรรมปุณฑรีกะ คือ หมวดพระสูตรแห่งดอกบัวขาวแห่งธรรมที่แท้จริงอันประเสริฐ เป็นหมวดพระสูตรที่ว่าด้วย ยานทั้งสาม มี สาวกยาน ปัจเจกพุทธยาน และโพธิสัตวยาน มีเป้าหมายอย่างเดียวคือ พุทธยาน ภาวะนี้ทุกคนเข้าถึงได้ไม่มีข้อยกเว้น เป็นหมวดเล็กบางแบบจำแนกไว้ในชุมนุมมหายานสูตร (สูตรสันนิบาต)
มีพระสูตรสำคัญ คือ สัทธรรมปุณฑรีกสูตร
พระสูตร > หมวด อวตังสกะ

อวตังสกะ คือ หมวดพระสูตรอันประดับตกแต่งด้วยดอกไม้นานาชนิดเรียงร้อยเข้าด้วยกัน เป็นมหายานสูตร หมวดขนาดใหญ่ เนื้อหาหลัก ๆ ประกอบด้วย อวตังสกสูตร คัณฑวยูหสูตร ทศภูมิกสูตร ว่าด้วย ทุกสรรพสัตว์มีพุทธภาวะเสมอกัน สรรพสิ่งรวมอยู่ด้วยกันโดยธรรมธาตุจริงแท้หนึ่งเดียวเสมอกัน และกล่าวถึงคุณลักษณะของพระไวโรจนพุทธเจ้าในแง่มุมต่าง ๆ ที่มีต่อธรรมธาตุ และเรื่องราวการจาริกธรรมของสุธนกุมาร ในการเรียนรู้ในทางของโพธิสัตว์ ผ่านประสบการณ์กับบุคคลต่าง ๆ
จุดประสงค์ของหมวดนี้คือ เพื่อนำสรรพสัตว์ทั้งหลายเข้าถึงพระภูมิแห่งโพธิสัตว์ ทั้ง 10 ขั้น โดยลำดับ เพื่อพัฒนาโพธิจิตให้บรรลุสู่พุทธภูมิอันสูงสุด
มีพระสูตรสำคัญ คือ พุทธาวตังสกะมหาไวปุลยสูตร
พระสูตร > หมวด รัตนกูฎ

รัตนกูฎ คือ พระสูตรกองแห่งอัญมณี เป็นหมวดรวบรวมมหายานสูตร หลายพระสูตร ที่เกี่ยวกับการบำเพ็ญปฏิบัติในแบบของพระโพธิสัตว์ พระสูตรประกอบในหมวดส่วนมาก เป็นลักษณะประเภทคัมภีร์แบบปริปฤจฉาและนิรเทศ คือ มีการถามตอบ และอธิบายขยายความเป็นเรื่อง ๆ
โดยภาพรวมกล่าวถึง คำอธิบายต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับ ความเชื่อพื้นฐานของมหายานธรรม มีเรื่องที่น่าสนใจเช่น การอธิบายถึงการบำเพ็ญบารมีในข้อต่าง ๆ แบบมหายาน อธิบายถึงพุทธเกษตร พุทธภาวะ อันตรภพ รวมไปถึงข้อวินิฉัยเรื่องศีลโพธิสัตว์ เป็นต้น
มีพระสูตรสำคัญ คือ มหารัตนกูฎสูตร
พระสูตร > หมวด นิรวาณ

นิรวาณ คือ พระสูตรที่เกี่ยวกับเหตุการณ์ ในช่วงพระพุทธเจ้าปรินิพพานแบบมหายาน (ไม่เกี่ยวกับมหาปรินิรวาณสูตร ในอาคมสูตร) อธิบายเกี่ยวกับ พุทธธาตุ ธรรมกาย ตถาคตครรภ์ เป็นพระสูตรหมวดเล็ก บางแบบจำแนกไว้ในชุมนุมมหายานสูตร (สูตรสันนิบาต)
มีพระสูตรสำคัญ คือ มหาปรินิรวาณสูตร
พระสูตร > หมวด มหาสันนิบาต

มหาสันนิบาต คือ หมวดพระสูตรการชุมนุมใหญ่ กหมายถึงการชุมนุมของพระโพธิสัตว์ ในหมวดนี้จะเป็นพระสูตรที่เกี่ยวกับคำสอนของพระพุทธเจ้ากับพระโพธิสัตว์องค์ต่าง ๆ หรือเป็นพระสูตรเอกเทศของพระโพธิสัตว์องค์นั้น ๆ โดยตรง
มีพระสูตรสำคัญ คือ มหาไวปุลยมหาสันนิปาตสูตร
พระสูตร > หมวด สูตรสันนิบาต

สูตรสันนิบาต คือชุมนุมพระสูตร เป็นส่วนที่รวมพระสูตรเล็ก ๆ น้อย ๆ เรื่องราวเบ็ดเตล็ด หรือมหายานสูตรที่เป็นพระสูตรเอกเทศ ที่ไม่ถูกจัดไว้หมวดอื่น ๆ ก่อนหน้า มีพระสูตรจำนวนมาก มีเนื้อหาพอสังเขปดังนี้
พระสูตรเกี่ยวกับแนวคิดและหลักการมหายาน
พระสูตรเกี่ยวกับการบำเพ็ญเป็นพระโพธิสัตว์
พระสูตรเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าหรือพระโพธิสัตว์องค์ใดองค์หนึ่ง
พระสูตรเกี่ยวกับฌานและสมาธิ
พระสูตรเกี่ยวกับศีล การปลงอาบัติและการสารภาพผิด
มีพระสูตรที่เป็นที่รู้จักกันหลายพระสูตร เช่น วิมลเกียรตินิรเทศสูตร ลังกาวตารสูตร เป็นต้น
พระสูตร > หมวด ตันตระ

พระสูตรอันเกี่ยวของกับพุทธตันตระ ในแขนงต่าง ๆ เช่น คุยหยาน มนตรยาน รหัสยาน สหัชยาน
เป็น พระสูตรลึกลับประกอบด้วยงานประเภทสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติทางพุทธศาสนาที่มี การประกอบพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ หรือการภาวนาแบบพิเศษต่าง ๆ เช่น ธารณี มนตร์ สาธนะ มณฑล โยคะ ธารณี มุทรา สิทธิ อภิเษก
มีพระสูตรสำคัญ คือ มหาไวโรจนาภิสัมโพธิ ไวปุลยสูตร เรียกสั้น ๆ ว่า มหาไวโรจนสูตร
แหล่งอ้างอิง

https://blog.thai-sanscript.com/mahayanasutra/
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20  "มหายานสูตร พระสูตรฝ่ายมหายาน สารบบที่ ๒ - Thai-Sanscript". 2023-01-31.
อัษฏสาหัสริกาปรัชญาปารมิตาสูตร พระสูตรประเภทปรัชญาปารมิตา สมัยราชวงศ์ปาละ เบงกอลจาก Met Museum
สัทธรรมปุณฑรีกสูตร ส่วนนิทานปริวรรต พระสูตรประเภทสัทธรรมปุณฑรีกะ จาก British Library
คัณฑวยูหสูตร พระสูตรประเภทอวตังสกะ จาก San Diego Museum of Art
มหารัตนกูฎสูตรกาศยปะปริวรรต เมืองโขตาน จากงาน : On the Trail of Texts Along the Silk Road (Kyoto, 2009)
มหาปรินิรวาณสูตร พระสูตรประเภทนิรวาณ พิพิธภัณฑ์พระราชวังแห่งชาติกู้กง เมืองไทเป
มหาไวปุลยมหาสันนิปาตสูตร พระสูตรประเภทมหาสันนิบาต จากแม่พิมพ์แกะไม้ ในพระไตรปิฎกเกาหลี วัดแฮอินซา สมบัติชาติเกาหลี
วิมลเกียรตินิรเทศสูตร พระสูตรประเภทสูตรสันนิบาต ของบรรณาการที่อาณาจักรต้าหลี่ส่งไปยังจักรวรรดิจีน Met Museum
มหาไวโรจนาภิสัมโพธิไวปุลยสูตร พระสูตรประเภทตันตระ หรือที่ญี่ปุ่นเรียกว่า Dainichi kyō คัมภีร์นี้เป็นคัมภีร์ที่สำคัญที่สุดของนิกายชินงอน หรือ มนตรยานในญี่ปุ่น จาก พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติโตเกียว
สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตูที่ 1 แห่งเอธิโอเปีย

สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตูที่ 1 แห่งเอธิโอเปีย (Zewditu I, Zawditu หรือ Zauditu; อักษรกีเอส:ዘውዲቱ ; 29 เมษายน พ.ศ. 2419 - 2 เมษายน พ.ศ. 2473) ทรงเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถแห่งเอธิโอเปียตั้งแต่พ.ศ. 2459 ถึงพ.ศ. 2473 ทรงเป็นประมุขแห่งรัฐที่เป็นสตรีพระองค์แรกแห่งรัฐที่เป็นที่รู้จักอย่างสากลในทวีปแอฟริกาในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 และ 20 พระนางเป็นที่จดจำในฐานะทรงเป็นผู้ทำการต่อต้านการปฏิรูปของเจ้าชายตาฟารี มาคอนเนน (ต่อมาคือ สมเด็จพระจักรพรรดิเฮลี เซลาสซีที่ 1 แห่งเอธิโอเปีย) และพระนางทรงอุทิศเพื่อพระศาสนาอย่างแรงกล้า
ช่วงต้นพระชนม์ชีพ

เจ้าหญิงประสูติในวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2419 เจ้าหญิงได้รับการแบ็ฟติสท์ในพระนาม อัสคารา มาเรียม (แปลว่า "Askal of Mary" เป็นชื่อดอกไม้ชนิดหนึ่ง) แต่ทรงใช้พระนามจริงว่า เซาดีตู (ซึ่งมักถูกเข้าใจผิดว่ามีพระนามว่า จูดิธ [Judith] ในภาษาอังกฤษ) พระนางเป็นพระราชธิดาใน เนกัส (กษัตริย์) เมเนลิกแห่งชีวา ซึ่งทรงเป็นสมเด็จพระจักรพรรดิเมเนลิกที่ 2 แห่งเอธิโอเปียในอนาคต พระราชมารดาของพระนางคือ เวย์ซิโร (ท่านผู้หญิง) อาเบชี เป็นท่านผู้หญิงแห่งวอลโล และเป็นพระชายาของเนกัสเมเนลิกเพียงชั่วครู่ พระราชมารดาของพระนางทรงแยกทางกับเนกัสเมเนลิกเมื่อเจ้าหญิงเซาดีตูยังทรงพระเยาว์  และเจ้าหญิงทรงได้รับการอบรมเลี้ยงดูจากพระราชบิดาและพระชายาอีกองค์หนึ่งของพระบิดาคือ บัฟฟานา หลังจากนั้นเนกัสเมเนลิกทรงอภิเษกสมรสกับเตย์ตู เบตุล แต่พระองค์ไม่มีพระโอรสธิดากับพระนางเตย์ตู เบย์ตุล เนกัสเมเนลิกมีพระโอรสธิดาซึ่งเป็นที่รู้จัก 3 พระองค์ได้แก่ เจ้าหญิงเซาดีตู, พระโอรส เจ้าชายอัสเฟา วอซเซน ซึ่งสิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์ และพระราชธิดาอีกพระองค์คือ เจ้าหญิงชีวา เร็กกา ซึ่งเป็นพระราชมารดาใน เจ้าชายลิจ อิยาซู ซึ่งในที่สุดเจ้าชายจะเป็นรัชทายาทของจักรพรรดิเมเนลิก อย่างไรก็ตามสมเด็จพระจักรพรรดิยังทรงสนิทสนมกับเจ้าหญิงเซาดีตู ซึ่งพระนางทรงมีความสัมพันธ์อันดีกับพระมารดาเลี้ยงคือ สมเด็จพระจักรพรรดินีเตย์ตู และทรงเป็นส่วนหนึ่งของราชสำนักของพระราชบิดาในชั่วพระชนม์ชีพส่วนใหญ่ของพระนาง
ในปีพ.ศ. 2429 เจ้าหญิงเซาดีตูในพระชนมายุ 10 ชันษา ทรงอภิเษกสมรสกับ ราส อารายา เซลาสซี โยฮันเนส พระราชโอรสและทรงเป็นองค์รัชทายาทในสมเด็จพระจักรพรรดิโยฮันเนสที่ 4 แห่งเอธิโอเปีย เป็นการอภิเษกสมรสทางการเมืองซึ่งถูกจัดการเมื่อเนกัสเมเนลิกทรงยอมรับในพระราชอำนาจของสมเด็จพระจักรพรรดิโยฮันเนส ในที่สุดสมเด็จพระจักรพรรดิโยฮันเนสและเนกัสเมเนลิกทรงขัดแย้งกันอีกครั้ง ซึ่งเนกัสเมเนลิกทรงก่อการกบฏต่อต้านพระราชอำนาจของสมเด็จพระจักรพรรดิโยฮันเนส พระชนม์ชีพการอภิเษกสมรสของเจ้าหญิงเซาดีตูไม่มีพระโอรสและพระธิดาร่วมกัน เนื่องจากยังทรงพระเยาว์เกินกว่าที่จะอภิเษกสมรส ถึงแม้ว่าพระสวามีของพระนางจะมีพระโอรสกับสตรีอื่น เมื่ออารายา เซลาสซีสิ้นพระชนม์ในปีพ.ศ. 2431
พระนางทรงออกจากเมืองเมเคเลและทรงกลับไปยังราชสำนักของพระราชบิดาในชีวา แม้ว่าเนกัสเมเนลิกกับสมเด็จพระจักรพรรดิโยฮันเนสจะทรงเป็นอริต่อกัน เจ้าหญิงเซาดีตูทรงจัดการกับความขัดแย้งให้ทั้งสองพระองค์มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน
เจ้าหญิงเซาดีตูทรงอภิเษกสมรสครั้งที่ 2 กับ ราส กักซา เวลเล กักซา เวลเลเป็นพระราชนัดดาในพระนางเตย์ตู พระมารดาเลี้ยงของเจ้าหญิงเซาดีตู เจ้าหญิงเซาดีตูทรงมีความสัมพันธ์ที่ดีกับพระนางเตย์ตู แต่การสร้างความสัมพันธ์ทางตรงกับทั้งสองสามารถทำให้ความสัมพันธ์แนบแน่นขึ้นได้ ไม่มีพระชนม์ชีพในการสมรสของพระนางเมื่อครั้งก่อน การอภิเษกสมรสของเจ้าหญิงเซาดีตูกับกักซา เวลเลคาดว่าเป็นไปอย่างมีความสุข
รัชสมัย > กลอุบายทางการเมือง

ในขณะที่ชนชั้นสูงเอธิโอเปียซึ่งเป็นพวกอนุรักษนิยมโดยทั่วไปได้รับการสนับสนุนจากสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตู ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้แสดงความกระตือรือร้นน้อยเกี่ยวกับพระญาติของพระนางซึ่งมีมากมาย สมเด็จพระจักรพรรดินี พระพันปีหลวงเตย์ตู เบตุล
พระมารดาเลี้ยงของพระนางเซาดีตูและเป็นพระปิตุจฉาในพระสวามีของพระนาง ได้เสด็จออกจากเมืองหลวงหลังการสวรรคตของสมเด็จพระจักรพรรดิเมเนลิกที่ 2 แต่ยังทรงมีความคลางแคลงพระทัยจากการที่ทรงทำการเล่นพรรคเล่นพวกอย่างเห็นได้ชัดซึ่งพระนางทรงกระทำการเป็นประจำในรัชสมัยของอดีตพระราชสวามี จากความพยายามที่จะขจัดอิทธิพลของสมเด็จพระจักรพรรดินี พระพันปีหลวง กลุ่มชนชั้นสูงได้กระทำการแต่งตั้งพระนัดดาของพระนาง (เจ้าชาย[ราส] กักซา เวลเล พระสวามีของสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตู) ให้ไปเป็นข้าหลวงปกครองในที่ห่างไกลเพื่อขจัดเจ้าชายออกจากอิทธิพลในราชสำนัก การกระทำการครั้งนี้ถือเป็นการต่อต้านสมเด็จพระจักรพรรดินี พระพันปีหลวงเตย์ตู เบตุลแทนที่จะต่อต้านสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตูซึ่งเชื่อว่าสร้างความขุ่นเคืองพระทัยสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตูอย่างมาก สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตูยังต้องทรงทนรับความรู้สึกผิดต่อการที่ทรงยึดพระราชบัลลังก์มาจากสมเด็จพระจักรพรรดิอิยาซู ซึ่งขณะนี้คือ เจ้าชายลิจ อิยาซู ผู้ซึ่งพระราชบิดาของพระนางมีพระราชประสงค์ให้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระองค์ ในขณะที่พระนางทรงเชื่อว่าการยึดอำนาจสมเด็จพระจักรพรรดิอิยาซูเป็นสิ่งที่จำเป็น พระนางทรงมีความเคารพในพระราชบิดาของพระนางอย่างมาก และไม่ทรงมีความสุขจากการที่ขัดพระราชประสงค์ของพระราชบิดา การที่ทรงต้องแยกจากพระราชสวามีและทรงรู้สึกผิดต่อการยึดราชบัลลังก์สมเด็จพระจักรพรรดิอิยาซูทำให้พระนางเซาดีตูไม่ทรงมีความสุขในขณะที่ดำรงเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถ เป็นที่น่าสนใจแม้ว่า อดีตสมเด็จพระจักรพรรดิอิยาซูทรงปฏิบัติต่อพระนางอย่างน่ารังเกียจ แต่พระนางทรงให้ความรักและเอ็นดูอดีตสมเด็จพระจักรพรรดิอิยาซู พระราชนัดดาองค์นี้ยิ่ง และมีการกล่าวกันว่าทรงร่ำไห้อย่างข่มขื่นพระราชหฤทัยเมื่อมีการกล่าวว่าพระนางได้กลายเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีนาถในขณะที่พระราชนัดดาของพระนางทรงถูกบัพพาชนียกรรมจากการที่ทรงเลิกศรัทธาในศานาคริสต์ สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถเซาดีตูทรงพยายามละออกจากความรับผิดชอบหลัก ๆ เหล่านี้อย่างมากขึ้นโดยทรงเข้าสู่โลกทางธรรมโดยการถือศีลอดและการสวดมนต์ จากการที่ทรงเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณที่ทรงได้รับการสืบทอดมา เจ้าชายราสตาฟารี มาคอนเนนจึงสามารถเข้ามามีอำนาจและอิทธิพลในราชสำนักได้