ท่าทอง
ประวัติ > ปรับเปลี่ยนฟื้นฟู

พระวิสูตรสงครามรามภักดี (ต้นตระกูล เทือกสุบรรณ, วิชัยดิษฐ, แสงเดช,เปรมกระสินธุ์) ผู้ก่อตั้งอำเภอเมืองจังหวัดสุราษฎร์ธานี (บ้านดอน) ในปัจจุบัน
เมืองท่าทองหลังจากถูกพม่าเผาทำลาย กรมพระราชวังบวรฯ ได้ให้นายสมซึ่งเป็นข้าหลวงเดิมได้รับแต่งตั้งเป็นหลวงวิเศษภักดีเป็นผู้รั้งเมืองท่าทองแทนเจ้าเมืองคนเดิม นายจ่ายวดและหลวงวิเศษได้พาบริวารเดินทางจากไชยามาเมืองท่าทอง ผ่านบ้านมะขามเตี้ย บ้านแหลมวัง ทุ่งกง บ้านตะเหอะ และหัวเมืองกำแพงกระแดะ ได้พักค้างคืนเพื่อสอบถามความเป็นมา และศึกษาภูมิประเทศไปด้วยตลอดทาง จากกระแดะไปจนถึงเมืองท่าทอง หลวงวิเศษได้เห็นสภาพบ้านเมืองเหมือนเมืองร้าง บ้านเรือนวัดวาอารามไม่เหลือแม้แต่น้อยผู้คนก็ไม่มีไม่รู้ไปอยู่ที่ไหน มีแต่ซากศพที่ล้มตายจากการสู้รบเมื่อ 2 เดือนก่อน ปนอยู่กับกองเถ้าถ่าน น้ำในคลองท่าทองไม่เหมาะที่จะบริโภคใช้สอยเพราะอาจเกิดโรคระบาดได้ ประกอบกับข้าวปลาอาหารก็ไม่สามารถหาได้ เพราะถูกพม่าเผาสิ้น จึงเห็นว่าไม่เหมาะที่จะตั้งเมืองที่คลองท่าทองอีก จึงพาบริวารเดินทางกลับมาพักค้างคืนที่คลองกระแดะที่ค่ายร้าง เมื่อคราวพม่าไปตีเมืองท่าทองซึ่งอยู่ฝั่งขวาของคลองกะแดะตรงข้ามกับบ้านวัดไทร ในท้องที่แขวงพลายวาส ใกล้หัวเมืองกำแพงกระแดะ ที่เป็นหัวเมืองหนึ่งของเมืองนครศรีธรรมราชเช่นเดียวกับเมืองท่าทอง
หลวงวิเศษได้ปรับปรุงค่ายร้างที่คลองกระแดะเป็นบ้านพักและเป็นที่ว่าราชการชั่วคราว การที่อยู่ที่กระแดะนั้นเพราะเห็นว่าไม่ไกลจากตัวเมืองท่าทองมากนัก สามารถที่จะดำเนินการช่วยเหลือราษฎรที่หนีภัยสงครามให้กลับมาอยู่ที่เดิมกันใหม่ต่อไปได้ ตัวเมืองท่าทองแม้ถูกเผาแต่ที่ดินยังมีให้ทำมาหากินต่อไปได้ อีกประการหนึ่งการตั้งอยู่ที่คลองกะแดะอยู่ใกล้ชุมชนกระแดะย่อมหาอาหารจากหัวเมืองกำแพงกระแดะและท้องที่ใกล้เคียงสะดวกกว่าที่อื่น ครั้นจัดสถานที่พักและที่ว่าราชการแล้ว หลวงวิเศษจึงเรียกกรมเมืองและนายแขวงมาพิจารณาปรับปรุงเมืองตำแหน่งที่ขาดหายไปก็ตั้งคนใหม่มาให้ครบพร้อมให้สืบหาพระวิสูตรสงครามเจ้าเมืองคนก่อนและครอบครัว นายจ่ายวดบุตรคนโตของพระวิสูตรสงครามได้พาน้องๆคือหม่อมมาก แม่บุญคง แม่แถม แม่ฉิม หม่อมราม เข้าพบหลวงวิเศษ ส่วนแม่นกตายเมื่อคราวแหกค่ายพม่า หลวงวิเศษได้อุปการะบุตรของเจ้าเมืองคนก่อนตามสมควรต่อมาได้ยกแม่แถมเป็นภรรยาแล้วสร้างบ้านให้อยู่ในบ้านกระแดะของหัวเมืองกำแพงกระแดะ ส่วนท่านพระครูเจ้าคณะเมืองเมื่อสืบพบแล้วก็ได้นิมนต์มาอยู่ที่วัดในบ้านกระแดะ หลวงวิเศษได้ปรับปรุงใหม่ใช้เป็นวัดถือน้ำ วัดนี้ตั้งอยู่ที่ถนนจึงเรียกวัดถนนหรือวัดหนุน พระที่อยู่ที่วัดถนน ได้มีการศึกษาและปฏิบัติกิจวัตรเช่นเดียวกับวัดกำแพง ซึ่งเป็นวัดสำคัญของหัวเมืองกำแพงกระแดะ และไม่ไกลมากนักมีวัดสำคัญอีกวัดหนึ่งคือวัดคูหา ในท้องที่หัวเมืองหัวหมากลำงาย
ศึกพม่าครั้งนี้ทำให้ราษฎรเมืองท่าทองต้องประสบภัยความอดอยากเกือบทั่วไปเพราะพม่ายกมาถึงในเดือนสาม ราษฎรส่วนใหญ่ยังเก็บข้าวไม่เสร็จ ที่เก็บมาไว้แล้วพม่าก็เอาไปเป็นเสบียงเสียสิ้น สัตว์เลี้ยงก็ถูกพม่าจับเอาไปกินจนหมด
การฟื้นฟูเมืองครั้งแรก โดยอาศัยพระภิกษุช่วยชักนำ ให้กลับมาอยู่ใหม่ คนยังหวาดกลัวและเสียขวัญ ในตัวเมืองยังมีซากศพตากแดดตากฝนเป็นที่อุจาดตา พระภิกษุจึงเป็นฝ่ายนำราษฎรมาดำเนินการ ฝ่ายบ้านเมืองเป็นผู้อุปการะราษฎร ได้พระเป็นที่พึ่งทางใจจึงทยอยกันกลับมาทำนาให้ทันตามฤดูกาล โดยสร้างที่พักกันเป็นกลุ่มๆ ชั่วคราวพร้อมทั้งจัดที่พักให้พระใกล้ๆ กัน งานแรกคือจัดการเก็บซากศพทั้งไทยและพม่าเผาให้หมด โดยนำไปรวมไว้แห่งเดียวกันสถานที่แห่งนั้นสันนิษฐานว่าเป็นวัดศพหรือวัดประสบในปัจจุบัน เมื่อเก็บศพไปเผาแล้วก็ทำพิธีขจัดบาปเคราะห์แล้วสวดพุทธมนต์ใหญ่เป็นมงคลแก่บ้านเมืองให้ราษฎรมีกำลังใจทำมาหากินต่อไป ครั้งเสร็จจากนาก็ช่วยกันสร้างเสนาสนะให้กับวัดต่างๆ จำนวนมาก
ต่อมาพระท่าทองที่หนีไปอยู่หลังสวน ทราบว่าแม่แถมยังมีชีวิตอยู่และเป็นภรรยาของเจ้าเมืองคนใหม่ จึงให้บ่าวมาบอกแม่แถมให้ไปนำเงินทองที่ซ่อนไว้มาทำบุญ แม่แถมจึงนำเงินทองนี้มาปฏิสังขรณ์วัดถนนที่กระแดะและสร้างวัดเหนา หลวงวิเศษอยู่ที่กระแดะแล้ว ได้ไปสร้างไร่นาเพื่อเลี้ยงตนและครอบครัวที่ชายทุ่ง ใกล้ฝั่งทะเลอ่าวท่านาทิศเหนือของบ้านกระแดะบริเวณนั้นคงเรียกกันว่าไร่หลวงวิเศษ ต่อมาเมื่อหลวงวิเศษเลิกไร่ไปอยู่มะขามเตี้ย มีราษฎรไปตั้งบ้านเรือนอยู่จึงเรียกไร่หลวงมาจนทุกวันนี้ ส่วนทุ่งฝ่ายตะวันออกของคลองกะแดะในท้องที่พลายวาส มีคูชักน้ำจากคลองกะแดะไปเข้านาในทุ่งนี้ เรียกกันว่าคูหลวงสันนิษฐานว่า คงเรียกว่าคูหลวงวิเศษนานเข้าเรียกสั้นลงว่าคูหลวงหรือไม่ก็เป็นคูของบ้านเมืองหรือของหลวงจึงเรียกคูหลวง
เมืองท่าทองตั้งอยู่ที่คลองกระแดะ ทำให้หัวเมืองกำแพงกระแดะเจริญ มีถนนไปยังท่าน้ำหน้าบ้านวัดไทร ที่หน้าบ้านวัดไทรเป็นท่าเรือข้ามฟากไปมา ระหว่างหัวเมืองกะแดะกับที่ตั้งบ้านหลวงวิเศษ ซึ่งใช้เป็นที่ว่าราชการเมืองท่าทอง ทำให้มีเรือมารับส่งสินค้าและมีร้านขายของต่างๆ เป็นที่พักสินค้าเช่นข้าวเปลือกก็มีขึ้นที่ท่าหน้าบ้านวัดไทร เกิดเป็นชุมชนกระแดะ
หัวเมืองกำแพงกะแดะ ตามตำนานกล่าวว่าเจ้าพระยาศรีธรรมโศกราชซึ่งครองเมืองนครศรีธรรมราช เมื่อประมาณ พ.ศ. 1840 ได้ส่งคนมาพัฒนาบ้านเมืองที่กระแดะ เช่นว่าให้นายไชย นายจันนำคนมาทำนาที่กระแดะ ให้นายง้อ นายทองอยู่สร้างวัดกระแดะและสร้างพระวิหาร เป็นต้น เจ้าพระยาศรีธรรมโศกราชเป็นพี่ชายของเจ้ากุมารซึ่งเป็นเจ้าเมืองท่าทองในคราวนั้นด้วย หัวเมืองกำแพงกระแดะส่งส่วยหวายสะเดียงต่อเมืองนครศรีธรรมราช แสดงให้เห็นว่ากระแดะเป็นหัวเมืองของเมืองนครศรีธรรมราชมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย แต่ความเป็นชุมชนของกระแดะสันนิษฐานว่า ได้มีมาตั้งแต่สมัยศรีวิชัยเป็นอย่างน้อยเพราะปรากฏว่าที่วัดกำแพง ซึ่งเป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองมาแต่โบราณ ที่เรียกวัดกำแพงคงเรียกตามชื่อท้องถิ่นคือกำแพงกระแดะ และต่อมาได้ทำการผูกพัทธสีมาใหม่เมื่อประมาณ พ.ศ. 2470 และได้เปลี่ยนเป็นวัดกาญจนารามตั้งแต่นั้นมา มีโบราณสถานโบราณวัตถุสมัยศรีวิชัยคือพระเจดีย์และพระพิมพ์ทำด้วยดินดิบ (เจดีย์ตั้งอยู่หลังโบสถ์แต่หักพังชำรุดมาก ทางวัดได้รื้อไปหมดสิ้นราว พ.ศ. 2505 ในการรื้อครั้งนั้นเล่ากันว่าได้พบพระพิมพ์ทำด้วยดินดิบบรรจุอยู่ในเจดีย์จำนวนหนึ่ง พระพิมพ์ในสมัยศรีวิชัยจะไม่เหมือนกับสมัยอื่นเพราะจะทำด้วยดินดิบไม่เผาไฟเพราะการทำพระพิมพ์นี้ ลูกศิษย์จะเก็บเอากระดูกของอาจารย์มาโขลกผสมกับดินและไม่นิยมเผาไฟ เพราะเห็นว่าสรีระได้ถูกเผาไปครั้งหนึ่งแล้วจึงไม่ควรนำมาเผาอีก)
หัวเมืองกำแพงกระแดะเป็นหัวเมืองชั้น 6 มีหัวหน้าปกครองมีบรรดาศักดิ์เป็นขุนไชยภักดีมีอัตราข้าราชการตามทำเนียบ 7 นายคือ
1. ขุนไชยภักดี นายที่หรือหัวเมือง ศักดินา 400
2. หมื่นธรรมรักษ์บุรี รองหัวเมือง ศักดินา 200
3. หมื่นแสน สมุห์บัญชี ศักดินา 200
4. หมื่นไกร สมุห์บัญชี ศักดินา 200
5. หมื่นราม สมุห์บัญชี ศักดินา 200
6. หมื่นหาญ สารวัตร ศักดินา 200
7. หมื่นราชภักดี นายอำเภอ ศักดินา 200
หลวงวิเศษ (สม) ตั้งบ้านว่าราชการเมืองอยูที่คลองกะแดะจนดำเนินการช่วยเหลือให้ราษฎรที่เมืองท่าทอง กลับมาทำมาหากินที่เมืองท่าทองตามเดิม เมื่อเห็นว่าราษฎรมีความเป็นปกติสุขตามสมควรแล้วจึงคิดอ่านที่จะตั้งเมืองท่าทองให้เป็นหลักฐานอย่างถาวรต่อไป หลวงวิเศษเห็นว่าคลองท่าทองไม่เหมาะที่จะตั้งเมืองใหม่เพราะอยู่ไกลจากเขตแดนตะวันตกมาก คือจากคลองพุมดวงมาคลองท่าทองเป็นระยะทางประมาณ 300กิโลเมตร ราษฎรในท้องที่ตะวันตกจึงอยู่ไกลจากตัวเมืองมาก เจ้าหน้าที่ดูแลยากไม่ทั่วถึง ส่วนที่คลองกะแดะที่ตั้งเมืองชั่วคราวอยู่ห่างไกลพื้นที่ฝ่ายตะวันตกและเป็นคลองขนาดเล็ก เรือที่ค้าขายกับตัวเมืองเข้าออกไม่สะดวก คลองท่าเพชรเป็นคลองใหญ่มีทำเลที่ดีแต่มีช่วงสั้นทางต้นน้ำมีคนอยู่น้อย ส่วนแม่น้ำหลวงเป็นแม่น้ำกว้างลึกและยาวไกล ทางต้นน้ำมีหัวเมืองของเมืองนครศรีธรรมราชอยู่หลายเมือง ถ้าตั้งเมืองทางตอนล่างก็จะอยู่ปากทางเข้าไปยังหัวเมืองต่างๆ ย่อมมีโอกาสค้าขายได้ประโยชน์จากหัวเมืองเหล่านั้นด้วย แต่ชายฝั่งเป็นที่ลุ่มมาก หลวงวิเศษจึงไปตั้งบ้านเมืองที่คลองมะขามเตี้ย ซึ่งอยู่ใกล้เส้นทางคมนาคมระหว่างด่านท่าข้ามกับเมืองท่าทองมาแต่โบราณ
เมื่อสร้างจวนเป็นที่อยู่อาศัยและเป็นที่ว่าราชการเมือง สร้างศาลากลางเป็นที่พิจารณาคดีและประชุมกรมการ สร้างตารางขังนักโทษอันเป็นอาคารสำคัญสำหรับเมืองครบถ้วนแล้ว ได้สร้างวัดไว้หน้าเมือง เรียกว่าวัดหน้าเมืองไว้เป็นที่ถือน้ำ ใน พ.ศ. 2336 จึงได้ย้ายครอบครัวจากคลองกะแดะ มาอยู่ที่เมืองใหม่ที่คลองมะขามเตี้ยพร้อมท่านพระครูเจ้าคณะเมือง ก็ย้ายจากวัดถนนที่บ้านกะแดะมาอยู่ที่วัดหน้าเมืองด้วยเช่นกัน เมื่อหลวงวิเศษรายงานการสร้างเมืองใหม่ให้แก่เจ้าเมืองนครศรีธรรมราชทราบแล้ว ได้มีใบบอกไปกราบบังคมทูลรัชการที่ 1 ให้ทรงทราบ จึงโปรดให้เรียกเมืองท่าทองตามเดิมและพระราชทานสัญญาบัตรให้หลวงวิเศษ(สม) เป็นพระวิสูตรสงครามรามภักดี หรือพระท่าทองเหมือนเจ้าเมืองคนก่อน
เมืองท่าทองตั้งอยู่มะขามเตี้ยนานกว่า 60 ปีมีเหตุการณ์สำคัญคือ การส่งกำลังไปสู้รบที่เมืองไทรบุรี เมืองไทรบุรี เป็นเมือง12นักษัตรของนครศรีธรรมราชและเป็นเมืองขึ้นของนครศรีธรรมราชมาตั้งแต่สมัยศรีวิชัย จนถึงสมัยอยุธยาเมืองนครศรีธรรมราชและไทรบุรีก็ขึ้นตรงต่อกรุงศรีอยุธยาสมัยรัตนโกสินทร์เมืองไทรบุรีขึ้นตรงกับกรุงเทพ โดยเมืองนครศรีธรรมราชเป็นผู้ดูแล ต่อมาสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 2 ทราบข่าวว่าพระยาไทรบุรีคิดร้ายกับไทย จึงให้พระยานครน้อยทำการสืบสวนหาความจริงพระยานครน้อยไปตั้งอู่ต่อเรือที่สตูลเพื่อคุมเชิงและสืบข่าว ทราบว่าเจ้าพระยาไทรบุรีคิดร้ายต่อไทยจริง โดยคบคิดกับพม่ามาทำร้ายไทย สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวตรัสให้มีท้องตรา เรียกพระยาไทรบุรีปะแงรันมาแก้ข้อกล่าวหา พระยาไทรบุรีปฏิเสธแล้วตั้งแข็งเมือง จึงโปรดให้พระยานครน้อยเป็นแม่ทัพถืออาญาสิทธิ์เกณฑ์กำลังจากเมืองไชยา เมืองพัทลุง เมืองสงขลา รวมทั้งเมืองท่าทอง ได้ส่งกำลังไปร่วมปราบกบฏด้วยเมืองไทรบุรีถูกตีแตก พระยาไทรบุรีหลบหนีไปอยู่เกาะปีนังอันเป็นเขตปกครองของอังกฤษ เมืองท่าทองได้นำเชลยศึกมาไว้ที่บ้านดอนหมุ่ย ริมฝั่งขวาของคลองท่าเพชรส่วนหนึ่ง ต่อมาสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรด ให้พระยานครน้อยออกแบบต่อเรือรบที่สามารถทำการรบได้คล่องทั้งในทะเลและแม่น้ำลำคลอง ไว้ต่อสู้กับญวน พระยานครน้อย ได้ออกแบบเป็นเรือหัวปากปลาท้ายกำปั้นแปลง ปากกว้าง 3 วา 1 ศอก ยาว 11 วา มีแจวสองข้างกราบเรือตลอดลำ และได้รับพระราชทานชื่อว่า เรือมหาพิชัยฤกษ์ และโปรดให้เสนาบดี เจ๊สัว เจ้าภาษี นายอากร รับไปทำตามอย่างอีก 30 ลำ พระราชทานค่าสร้างลำละ 30 ชั่ง โดยพระยานครน้อย ได้มาตั้งกองต่อเรือที่บ้านดอน ชายฝั่งขวาของแม่น้ำหลวง อันเป็นตัวเมืองสุราษฎร์ธานีในปัจจุบัน ซึ่งอยู่ใกล้ปากคลองมะขามเตี้ยอันเป็นทางไปสู่เมืองท่าทอง ตั้งบ้านอยู่บริเวณกลางดอน ถัดมาทางใต้เป็นที่อยู่อาศัยของราษฎร เมื่อมีกองต่อเรือก็ทำให้เป็นหมู่บ้านใหญ่เรียกว่าบ้านดอน สาเหตุที่พระยานครน้อยมาตั้งกองเรือที่บ้านดอนเพราะอยู่ใกล้เมืองท่าทอง สะดวกในการจัดหาอาหารเลี้ยงคนจำนวนมาก เมืองท่าทองมีช่างต่อเรืออยู่มาก ประกอบกับมีไม้ชนิดดีอยู่ในป่าที่ไม่ไกลจากบ้านดอน ตัดแล้วล่องมาที่บ้านดอนได้สะดวก เมื่อต่อเรือเสร็จแล้วจัดส่งเข้ากรุงเทพฯเป็นระยะทางใกล้กว่าที่อื่น ในระหว่างทำการควบคุมการต่อเรืออยู่นั้น เจ้าพระยานครน้อยได้สร้างเรือพระที่นั่งถวายสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นเรือรบขนาดปากกว้าง 3 วาทำด้วยไม้อย่างดีขัดตกแต่งทั้งภายในและภายนอก ใช้เวลาสร้าง 7 ปีจึงสำเร็จนำขึ้นทูลเกล้าถวาย ได้รับพระราชทานนามว่าเรือพระที่นั่งอมรแมนสวรรค์
ใน พ.ศ. 2373 ตนกูเด่นหลานเจ้าพระยาไทรบุรีปะแงรัน ได้รวมพรรคพวกเข้าชิงเมืองไทรบุรี พระยาอภัยธิเบศวร์เจ้าเมืองไทรบุรีและปลัดเมืองถูกอาวุธกบฏบาดเจ็บ จึงถอยมาที่เมืองพัทลุงเจ้าพระยานครน้อย จึงมีใบบอกเข้ากรุงเทพฯและได้รวมกำลังเมืองนคร พัทลุง ท่าทองเข้าร่วมช่วยรบด้วย โดยกองทัพนครเข้าล้อมไว้หมดพวกกบฏตั้งหลักสู้อยู่ในตัวเมือง เรือรบอังกฤษช่วยปิดปากน้ำไทรบุรีพวกกบฏหนีไปทางเรือไม่ได้ ตนกูเด่นกับพวกหัวหน้าไม่มีทางหนีรอดจึงฆ่าตัวตาย พระยาอภัยธิเบศวร์จึงเป็นเจ้าเมืองไทรบุรีต่ออีกวาระหนึ่ง พ.ศ. 2381 เกิดกบฏไทรบุรีอีกครั้งหนึ่ง ผู้นำกบฏคือตนกูหมัดสะอัด เป็นหลานพระยาไทรบุรีอีกคนหนึ่ง ได้สมคบกับหวันมาลีหัวหน้าโจรสลัดที่เกาะยาว ถือโอกาสตอนที่พระยานครน้อยกับพระยาสงขลา ไปราชการทำพระเมรุพระศพสมเด็จพระศรีสุลาลัยที่กรุงเทพฯ ยกไปตีเมืองไทรบุรีและเมืองตรังได้ แล้วเตรียมจะไปตีเมืองสงขลาด้วย ส่วนเจ้าเมืองไทรบุรีหลบหนีมาอยู่ที่เมืองพัทลุง พระยาพัทลุงผู้รักษาการเมืองนครศรีธรรมราชจึงมีใบบอกไปยังกรุงเทพฯและเตรียมป้องกันเมืองพัทลุง เมื่อพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทราบก็โปรดให้พระยานครน้อยและพระยาสงขลาและพระยาไชยากลับมารักษาเมือง พร้อมจัดกองทัพเรือลงมาสนับสนุนโดยพระราชทานเรือพระที่นั่งอมรแมนสวรรค์ ให้เป็นเรือของแม่ทัพโดยมีทหารจากเมืองราชบุรี เพชรบุรี ประจวบฯ ชุมพร รวม 5,000เศษมาสมทบที่เมืองสงขลา ประกอบกับช่วงนั้นเจ้าเมืองพังงาถึงแก่กรรม จึงโปรดให้พระยาไชยาไปรักษาเมืองพังงาและหัวเมืองฝ่ายตะวันตก พระยานครน้อย ได้จัดกำลังไปปราบกบฏที่ไทรบุรี และยึดเมืองไทรบุรีและเมืองตรังกลับคืนมาได้ ตนกูหมัดสะอัดหนีออกนอกเมือง หวันมาลีกับนายแท่น ที่ยึดเมืองตรังอยู่ทราบข่าวว่ากบฏแพ้จึงกวาดต้อนผู้คนลงเรือไปอยู่ที่เกาะนางกาวี พระยาศรีพิพัฒน์แม่ทัพใหญ่นำทัพเรือมาช่วยเมืองสงขลา ปรากฏว่าปราบกบฏได้หมดแล้ว เจ้าพระนานครน้อยเกิดเป็นลมปัจจุบันป่วยอยู่ 3 วันก็ถึงแก่อสัญกรรม จึงให้พระเสน่หามนตรี(น้อยกลาง)เป็นพระยานครศรีธรรมราช ให้ตนกูอาหนุ่มน้องชายเจ้าเมืองไทรบุรีเป็นเจ้าเมืองไทรบุรี เจ้าพระยาอภัยธิเบศวร์เป็นเจ้าเมืองพังงา ให้พระปลัดจุ้ย ปลัดเมืองพัทลุงเป็นพระยาพัทลุง ส่วนที่เมืองท่าทอง พระท่าทองเดชหรือหลวงเทพพิทักษ์สุนทร (เดช) เป็นเจ้าเมืองที่คลองมะขามเตี้ยจนถึง พ.ศ. 2399 ก็พ้นจากหน้าที่ จากนั้นเมืองท่าทองที่มะขามเตี้ยก็เลิกร้างไป