เรื่องอื้อฉาวการลงทุนแมดอฟฟ์
การสืบสวนในครั้งก่อน ๆ > สัญญาณเตือน

นักวิเคราะห์นอกสถาบันได้แสดงความวิตกกังวลเกี่ยวกับบริษัทของแมดอฟฟ์เป็นเวลาหลายปีแล้ว
ครั้งแรกที่สำคัญเกิดขึ้นในปี 2543 เมื่อนายแฮร์รี่ มาโกโปโลส ผู้เป็นนักวิเคราะห์การเงินและผู้จัดการดูแลบัญชีหลักทรัพย์ที่บริษัทบริหารหลักทรัพย์อีกแห่งหนึ่ง คือ Rampart Investment Management ได้แจ้ง SEC ถึงความสงสัยของตน
คือ เมื่อปีก่อนหน้านั้น บริษัทได้พบว่า บริษัทการเงินซึ่งเป็นลูกค้าของตนบริษัทหนึ่ง ได้ลงทุนเป็นวงเงินสำคัญกับแมดอฟฟ์
เจ้านายของนายมาโกโปโลสจึงสั่งให้เขาออกแบบบริการที่สามารถได้ผลกำไรเหมือนกับของแมดอฟฟ์
แต่ว่า นายมาโกโปโลสสรุปได้เกือบทันทีว่า ตัวเลขของแมดอฟฟ์เป็นไปไม่ได้
และหลังจากที่พยายามและไม่สามารถเลียนแบบผลกำไรของแมดอฟฟ์โดยใช้ข้อมูลตลาดหลักทรัพย์ในอดีต นายมาโกโปโลสจึงสรุปว่า นี่เป็นการฉ้อฉล
เขาได้แจ้ง SEC โดยมีมูลฐานที่งานวิเคราะห์ผลกำไรของแมดอฟฟ์ของตนว่า เป็นไปไม่ได้ที่แมดอฟฟ์จะให้ผลกำไรที่ว่าตามกลยุทธ์ที่แมดอฟฟ์อ้างว่าตนใช้
ตามความคิดของนายมาโกโปโลส จะสามารถอธิบายผลกำไรที่ได้โดยสองวิธีเท่านั้น ซึ่งก็คือ แมดอฟฟ์ซื้อขายหุ้นในทุนของตนก่อนดำเนินการซื้อขายหุ้นตามคำสั่งลูกค้าในฐานเป็นนายหน้า (front running) หรือว่า ธุรกิจบริหารหลักทรัพย์เป็นการฉ้อฉลแบบพอนซี่ขนาดยักษ์
แต่ว่า สิ่งที่แจ้งต่อ SEC รวมทั้งการแจ้งต่อมาอีก 3 ครั้ง ไม่ได้ทำให้เกิดปฏิกิริยาใด ๆ จาก SEC
ในช่วงที่นายมาโกโปโลสแจ้ง SEC เป็นครั้งแรก แมดอฟฟ์บริหารหลักทรัพย์เพียงประมาณ 3-6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 120,552 - 241,105 ล้านบาท) ซึ่งแม้แต่ในตอนนั้นก็เป็นกองทุนบริหารความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดในโลกอยู่แล้ว
งานวิเคราะห์ที่มีรายละเอียดมากที่สุดของนายมาโกโปโลสเป็นการแจ้งต่อ SEC เป็นครั้งที่ 3 ซึ่งเขียนเป็นบันทึกมี 17 หน้าโดยมีหัวเรื่องว่า "กองทุนบริหารความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดในโลกเป็นการฉ้อฉล (The World's Largest Hedge Fund is a Fraud)"
เขายังได้คุยกับหนังสือพิมพ์ The Wall Street Journal เกี่ยวกับธุรกิจพอนซี่ในปี 2549 แต่บรรณาธิกากลับตัดสินใจไม่ติดตามเรื่อง
บันทึกแสดงสิ่งที่ผิดสังเกต 30 รายการตลอด 174 เดือน (ประมาณ 14 ปี) ของการซื้อขายหลักทรัพย์ของแมดอฟฟ์
และสิ่งที่ผิดสังเกตมากที่สุดก็คือ แมดอฟฟ์แสดงรายการขาดทุนเพียงแค่ 7 เดือนใน 14 ปีเหล่านี้ และการขาดทุนแทบไม่มีความสำคัญทางสถิติ
ซ่งเป็นการได้ผลกำไรที่เพิ่มขึ้นแบบเกือบเป็นเส้นตรง
นายมาโกโปโลสชี้ว่า ตลาดไม่มีความแน่นอนจนกระทั่งว่า การได้ผลเช่นนี้เป็นไปไม่ได้
เมื่อนายมาโกโปโลสให้ความต่อหน้ารัฐสภา เขากล่าวว่านี้เหมือนกับนักกีฬาเบสบอลที่มีสถิติการตี .966 ในปีนั้น "แต่ไม่มีใครสงสัยว่าโกง"
ส่วนหนึ่งของบันทึกสรุปว่า "เบอร์นี่ แมดอฟฟ์ เป็นผู้บริหารกองทุนบริหารความเสี่ยงที่ไม่ลงทะเบียนที่ใหญ่ที่สุดในโลก
เขาจัดตั้งธุรกิจโดยเป็นกองทุนของกองทุน และให้บริษัทอื่น ๆ ติดป้ายว่าเป็นกองทุนของตนเอง แต่ตัวเบอร์นี่เป็นคนบริหารอย่างลับ ๆ โดยใช้กลยุทธ์ split-strike conversion และได้รายได้เพียงแต่ค่านายหน้าซื้อขายในอัตราที่เก็บเป็นความลับ
ถ้านี่ไม่ใช่การหลีกเลี่ยงการควบคุมทางกฎหมาย ผมก็ไม่รู้ว่าอะไรจะเป็น"
นายมาโกโปโลสได้ประกาศว่า การบริหารจัดการทรัพย์ที่ไม่ซับซ้อนของแมดอฟฟ์ ถ้าไม่เป็นธุรกิจพอนซี่ก็เป็นการซื้อขายหุ้นในทุนของตนก่อนดำเนินการซื้อขายให้ลูกค้าอื่น ๆ (front running)
แล้วสรุปว่า น่าจะเป็นการฉ้อฉลแบบพอนซี่
ในปี 2544 นักข่าวการเงินผู้หนึ่งเขียนบทความให้หนังสือพิมพ์ Barron's มีหัวเรื่องว่า "ไม่ถาม ไม่ต้องบอก"
ซึ่งตั้งข้อสงสัยในความลึกลับของแมดอฟฟ์ และว่าเขาสามารถได้ผลกำไรที่สม่ำเสมอเช่นนี้ได้อย่างไร
เธอรายงานว่า "ผู้ลงทุนกับแมดอฟฟ์ได้แต่พูดเพ้อกับผลงานของเขา แม้ว่า จะไม่เข้าใจว่าเขาทำได้อย่างไร โดยมีผู้ลงทุนทีพึงพอใจอย่างยิ่งบอกหนังสือพิมพ์ว่า 'แม้แต่คนที่รู้ดีที่สุดก็ไม่สามารถบอกได้ว่าเขาทำอะไร'"
ทั้งบทความของ Barron's และจดหมายข่าว MarHedge แสดงนัยว่า แมดอฟฟ์ต้องซื้อขายหุ้นของทุนตนเองก่อนดำเนินการซื้อขายหุ้นตามคำสั่งของลูกค้าทั่วไปเพื่อที่จะได้ผลกำไรเช่นนี้
กองทุนที่ลงทุนกับเขาไม่ได้รับอนุญาตให้บอกว่าเขาเป็นคนบริหารทรัพย์ให้กองทุนในใบโฆษณา
เมื่อมีนักลงทุนใหญ่สนใจจะลงทุนกับเขา แต่ต้องตรวจสอบบันทึกเพื่อสร้างความมั่นใจ เขาก็จะปฏิเสธแล้วกล่าวว่าเขาต้องการเก็บกลยุทธ์โดยเฉพาะของเขาให้เป็นความลับ
และโดยการขายหุ้นที่มีอยู่แล้วเก็บเป็นเงินสดในช่วงท้ายของระยะการรายงาน แมดอฟฟ์จึงไม่ต้องส่งรายการหลักทรัพย์ที่มีให้กับ SEC ซึ่งเป็นวิธีการที่แปลก
แมดอฟฟ์ปฏิเสธคำขอให้บุคคลภายนอกตรวจสอบโดยอ้างเหตุแห่งความลับ และว่านี่เป็นหน้าที่โดยตรงของน้องชายของเขาคือ ปีเตอร์ ซึ่งเป็นกรรมการฝ่ายปฏิบัติตามกฎหมาย
นายมาโกโปโลสภายหลังให้การต่อรัฐสภาสหรัฐอเมริกาว่า เพื่อที่จะให้ผลกำไร 12% แก่ลูกค้า แมดอฟฟ์ต้องได้ผลกำไร 16% เพื่อที่จะให้ค่าธรรมเนียม 4% ต่อผู้บริหารทุนที่ส่งทุนต่อให้แมดอฟฟ์ โดยผู้บริหารทุนจะเป็นผู้หาเหยื่อรายใหม่ ๆ และจะ "ทำเป็นมองไม่เห็นอะไร ไม่ซักไซ้อะไรมากเกินไป"
นอกจากนั้นแล้ว ยังมีความสงสัยเกี่ยวกับบริษัทตรวจบัญชีของแมดอฟฟ์ ซึ่งเป็นบริษัทมีพนักงาน 2 คน และมีผู้ตรวจบัญชีเพียงแค่คนเดียวคือนายเดวิด ฟรีลิง ซึ่งก็เป็นเพื่อนใกล้ชิดของครอบครัวแมดอฟฟ์ นอกจากนั้นแล้ว นายฟรีลิงยังเป็นผู้ลงทุนในกองทุนของแมดอฟฟ์ ซึ่งเป็นความขัดแย้งทางผลประโยชน์แบบโต้ง ๆ
ในปี 2550 บริษัทให้คำปรึกษา Aksia LLC แนะนำลูกค้าไม่ให้ลงทุนกับแมดอฟฟ์ โดยกล่าวว่า เป็นไปไม่ได้ที่บริษัทเล็ก ๆ จะสามารถให้บริการต่อบริษัทขนาดยักษ์เช่นของแมดอฟฟ์ได้
โดยปกติแล้ว กองทุนบริหารความเสี่ยงจะเก็บหุ้นไว้ที่บริษัทหลักทรัพย์ ซึ่งอาจจะเป็นธนาคารใหญ่หรือบริษัทนายหน้า ที่ทำหน้าที่เป็นผู้ซื้อขายหลักให้กับกองทุน ทำให้บุคคลภายนอกสามารถตรวจสอบหลักทรัพย์ที่กองทุนเป็นเจ้าของอยู่จริง ๆ ได้
แต่ว่า บริษัทของแมดอฟฟ์มีธุรกิจทั้งเป็นผู้บริหารกองทุนและเป็นนายหน้าซึ่งดำเนินการการซื้อขายได้เอง
และเป็นเรื่องแปลกอย่างน่าขันว่า แมดอฟฟ์ซึ่งเป็นคนบุกเบิกการค้าขายหุ้นแบบอิเล็กทรอนิกส์ กลับปฏิเสธที่จะให้ลูกค้าสามารถเข้าถึงบัญชีของตนออนไลน์ได้
คือเขาส่งรายงานการบัญชีให้ต่อลูกค้าทางไปรษณีย์
ซึ่งไม่เหมือนกับกองทุนบริหารความเสี่ยงโดยมากที่ส่งอีเมลล์ให้ลูกค้าดาวน์โหลดรายงานบัญชี เพื่อความสะดวกของลูกค้า
ในปี 2546 ผู้ดำเนินการกองทุนบริหารความเสี่ยงของอีกบริษัทหนึ่งตั้งข้อสงสัยและเตือนเพื่อนร่วมงานไม่ให้ลงทุนกับแมดอฟฟ์ โดยสรุปว่า นักธุรกิจชั้นนำจะทำงานเพื่อส่วนแบ่งเล็ก ๆ น้อย ๆ ของเงินที่ได้ไปทำไม
อีกประการหนึ่ง ในปี 2546 บริษัท Renaissance Technologies "ซึ่งอาจเป็นบริษัทกองทุนบริหารความเสี่ยงที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในโลก" ได้ลดการลงทุนกับแมดอฟฟ์ลง 50% แล้วในที่สุดก็ถอนทุนโดยสิ้นเชิง เพราะสงสัยเกี่ยวกับความสม่ำเสมอของผลที่ได้ เกี่ยวกับค่าบริหารทุนที่ต่ำมากเทียบกับทุนบริหารความเสี่ยงอื่น ๆ และความเป็นไปไม่ได้ของกลยุทธ์ที่แมดอฟฟ์อ้าง เพราะว่า จำนวนการค้าขายสัญญาอนาคต (option) ที่ปรากฏในตลาด ไม่สัมพันธ์กับจำนวนเงินที่แมดอฟฟ์บริหาร
คือ จำนวนการค้าขายสัญญาแสดงว่า แมดอฟฟ์บริหารทุนประมาณ 750 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่มีการคำนวณว่าเขาบริหารทุนกว่า 1,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
และนี่จะเป็นไปได้ก็ต่อเมื่อแมดอฟฟ์เป็นคนซื้อขายสัญญาที่สำเร็จราคาขายในช่วงราคาที่มีการเคลื่อนไหวมากที่สุดทั้งหมดในตลาด
มีผู้จัดตั้งบริษัทวิจัยกองทุนบริหารความเสี่ยงคนหนึ่งให้ข้อสังเกตว่า แมดอฟฟ์ "มีเดือนที่ขาดทุนเพียงแค่ 5 เดือนตั้งแต่ปี 2539"
และว่า "คุณไม่สามารถที่จะดำเนินการเป็นเวลา 10 หรือ 15 ปีโดยมีเดือนขาดทุนเพียงแค่ 3-4 เดือน มันเป็นเรื่องเป็นไปไม่ได้"
ในปี 2544 หัวหน้าบรรณาธิการของจดหมายข่าว MARHedge เขียนบทความที่เขาสัมภาษณ์ผู้ค้าขายหลักทรัพย์ที่ไม่เชื่อว่า แมดอฟฟ์ค้าขายได้กำไรเป็นเวลา 72 เดือนต่อ ๆ กัน ซึ่งเป็นเรื่องที่เป็นไปได้ยาก
แต่ลูกค้าระดับสถาบันเช่น Fairfield Greenwich Group (ซึ่งเป็นสถาบันที่ขาดทุนมากที่สุดจากการฉ้อฉล) และธนาคารเอกชน Union Bancaire Privée (ประเทศสวิตเซอร์แลนด์) อ้างว่า ตนสามารถได้รายละเอียดพิเศษเพื่อประเมินและวิเคราะห์รายได้รายจ่ายของกองทุนของแมดอฟฟ์แต่ก็ไม่ได้พบอะไรผิดปกติ
แม้แต่ธนาคารกลางของประเทศไอร์แลนด์ก็ล้มเหลวที่จะพบความผิดปกติของกองทุน เมื่อเขาได้เงินจากกองทุนของประเทศและต้องให้ข้อมูลเป็นจำนวนมากซึ่งควรเพียงพอที่จะให้เจ้าหน้าที่ค้นพบการฉ้อฉลเป็นเวลายาวนานก่อนหน้าที่แมดอฟฟ์จะถูกจับกุมในปลายปี 2551