stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ตาเหล่ออก

| ตาเหล่ออก |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: divergent squint, wall eyes

ตาขวาที่เหล่ออก
สาขาวิชา: จักษุวิทยา
ตาเหล่ออก
(อังกฤษ: Exotropia)
เป็นรูปแบบหนึ่งของอาการตาเหล่ที่ตาเบนออกด้านข้าง
โดยเป็นอาการตรงข้ามกับตาเหล่เข้า (esotropia)
คนที่ตาเหล่ออกมักจะเห็นภาพซ้อน (diplopia)
ตาเหล่ออกเป็นบางครั้งบางคราวมักจะเป็นเรื่องสามัญ
โดยอาการ Sensory exotropia (ตาเหล่ออกเหตุระบบรับความรู้สึก) จะเกิดเพราะสายตาไม่ดี
ส่วนอาการตาเหล่เข้าในวัยทารก (Infantile exotropia, congenital exotropia) จะเห็นได้ตั้งแต่ปีแรกของชีวิต และมีคนไข้จำนวนน้อยกว่าอาการอีกแบบที่เรียกว่า essential exotropia ซึ่งปกติจะปรากฏอย่างชัดเจนหลายปีต่อมา
สมรรถภาพของสมองในการเห็นวัตถุเป็น 3 มิติ จะขึ้นอยู่กับแนวตาที่ถูกต้อง
เมื่อตาทั้งสองอยู่ในแนวที่ถูกต้องและมองไปทีเป้าหมายเดียวกัน สมองซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับการเห็นจะรวมภาพจากทั้งสองตาเป็นภาพเดียวกัน
เมื่อตาข้างหนึ่งเหล่เข้า เหล่ออก เหล่ขึ้น หรือเหล่ลง สมองอาจเห็นเป็นสองภาพ
ซึ่งทำให้ไม่สามารถรู้ใกล้ไกลและเห็นเป็นภาพเดียวด้วยสองตา
คำภาษาอังกฤษมาจากคำภาษากรีก exo ซึ่งแปลว่า "ออกข้างนอก" และ trope ซึ่งแปลว่า "การหัน"
อาการ

อาการแรกสุดที่เห็นได้ปกติจะเป็นการเหล่ออกของตา
ซึ่งตอนแรกอาจเป็นบางครั้งบางคราว เกิดเมื่อเด็กกำลังฝันกลางวัน รู้สึกไม่สบาย หรือเหนื่อย
และอาจจะมองเห็นได้ง่ายเมื่อกำลังมองอะไรไกล ๆ
การหรี่ตาหรือการถู/ขยี้ตาบ่อย ๆ ก็เป็นอาการที่สามัญด้วย
เด็กอาจจะไม่พูดถึงการเห็นภาพซ้อน
และอาจปิดตาข้างหนึ่งเพื่อแก้ปัญหา
โดยทั่วไปแล้ว ความตาเหล่ออกจะเป็นมากขึ้นและเป็นนานขึ้น
เมื่อปัญหาเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตาจะเหล่ออกทั้งเมื่อมองวัตถุใกล้ ๆ หรือไกล ๆ
และถ้าไม่รักษา ตาจะเหล่ออกอยู่ตลอด ซึ่งทำให้เสียการเห็นใกล้ไกล
ในเด็กเล็ก ๆ ที่มีตาเหล่ทุกประเภท สมองจะเรียนรู้ไม่สนใจภาพที่มาจากตาซึ่งเข โดยเห็นแต่ภาพที่มาจากตาซึ่งดีกว่า
นี่เป็นอาการของตามัว/ตาขี้เกียจ และเป็นผลจากการเสียการเห็นภาพเดียวด้วยสองตา ซึ่งทำการรับรู้ใกล้ไกลให้พิการ
ในผู้ใหญ่ที่เกิดตาเหล่ การเห็นภาพซ้อนบางครั้งจะเกิดขึ้น เพราะสมองได้ฝึกรับรู้ภาพจากทั้งสองตาและไม่สามารถทิ้งข้อมูลจากตาที่ไม่ดีได้
นอกจากนั้นแล้ว ผู้ใหญ่ที่มีตาเหล่ออกตั้งแต่วัยเด็ก
สมองอาจจะได้ภาพจากทั้งสองตา แต่จะใช้ข้อมูลเพียงส่วนหนึ่งจากตาที่ไม่ดี
และดังนั้น จึงไม่เห็นภาพซ้อนและกลับเห็นภาพส่วนรอบนอกที่ดีขึ้นในตาข้างที่ไม่ดี
เหตุ

เหตุของตาเหล่ออกยังไม่ชัดเจน
ลูกตามีกล้ามเนื้อ 6 มัดที่ช่วยควบคุมการเคลื่อนไหว โดย 4 มัดขยับตาขึ้นและลง และ 2 มัดขยับตาไปทางซ้ายขวา
กล้ามเนื้อเหล่านี้จะต้องทำงานร่วมกันอย่างถูกต้องเพื่อสมองจะเห็นเป็นภาพเดียวจากทั้งสองตา
ถ้ามีกล้ามเนื้อมัดใดมัดหนึ่งทำงานได้ไม่สมบูรณ์ อาจจะมีอาการตาเหล่แบบใดแบบหนึ่งเกิดขึ้น
ตาเหล่จะสามัญมากกว่าในเด็กผู้มีโรคที่มีผลต่อสมอง เช่น อัมพาตสมองใหญ่ กลุ่มอาการดาวน์ ภาวะโพรงสมองคั่งน้ำ และเนื้องอกในสมอง
งานศึกษาหนึ่งพบว่า เด็กที่ตาเหล่ออกมีโอกาสเกิดโรคทางจิตเวชสามเท่ามากกว่าปกติ
การรักษา

การตรวจตาอย่างละเอียดรวมทั้งโครงสร้างภายในและการเคลื่อนไหวของตา จะช่วยให้แพทย์สามารถวินิจฉัยอาการตาเหล่ออกอย่างถูกต้อง
แม้แว่นตา ผ้าปิดตา การฝึกตา หรือปริซึม อาจลดหรือช่วยลดการตาเหล่ออกของเด็กบางคน แต่บ่อยครั้งก็ยังต้องผ่าตัด
มีรูปแบบสามัญของตาเหล่ออกที่รู้จักว่า convergence insufficiency ซึ่งตอบสนองได้ดีต่อการบำบัดสายตารวมทั้งการฝึกตา
เป็นอาการที่ตาทั้งสองไม่ทำงานร่วมกันเมื่อมองใกล้ ๆ เช่น เมื่ออ่านหนังสือ
แทนที่ตาจะเล็งไปที่วัตถุใกล้ ๆ ร่วมกัน ข้างหนึ่งกลับเหล่ออก
ส่วนอาการตาเหล่ออกต่อมา (Consecutive exotropia) เป็นตาเหล่ออกทีเกิดหลังจากตาเหล่เข้าที่เกิดก่อน
บ่อยที่สุดเกิดจากการผ่าตัดแก้ปัญหาตาเหล่เข้าที่ทำมากเกิน
ซึ่งสามารถแก้ได้ด้วยการผ่าตัดอีกหรือการบำบัดสายตา
โดยการบำบัดสายตาจะดีที่สุดเมื่ออาการตาเหล่ต่อมาเป็นเพียงบางครั้งบางคราว สลับข้าง และเป็นเพียงเล็กน้อย
(แต่ตาเหล่ออกต่อมาก็สามารถเกิดเองจากตาเหล่เข้า โดยไม่ต้องผ่าตัดหรือรักษาด้วยโบทูลินั่ม ท็อกซิน)
เพราะความเสี่ยงของการผ่าตัด และเพราะคนไข้ 35% จะต้องผ่าตัดอีก คนไข้จึงมักจะเลือกบำบัดสายตา (vision therapy) ก่อน
ซึ่งจะมีการบริหารฝึกตา
การผ่าตัดรักษาตาเหล่บ่อยครั้งจะแนะนำถ้าตาเหล่ออกมากกว่าครึ่งตลอดทั้งวัน หรือถ้าเป็นบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ
และก็แนะนำด้วยถ้าเด็กตาเหล่ออกมากเมื่ออ่านหนังสือหรือดูวัตถุใกล้ ๆ หรือถ้ามีหลักฐานว่า ตาทั้งสองเสียสมรรถภาพในการมองเห็นเป็นภาพเดียว
ถ้าไม่ผ่านเกณฑ์เหล่านี้ อาจจะเลื่อนการผ่าตัดเพื่อสังเกตการณ์ต่อไปโดยใส่หรือไม่ใส่แว่น และ/หรือให้ปิดผ้า
ในกรณีที่เป็นน้อยมาก มีโอกาสด้วยว่า อาจจะหายไปเองโดยให้เวลา
ผลสำเร็จในระยะยาวของการผ่าตัดรักษาอาการตาเหล่หลายอย่าง รวมทั้งตาเหล่ออกที่เป็นชั่วครั้งชั่วคราว ยังมีหลักฐานไม่ชัดเจน
และการผ่าตัดบ่อยครั้งมีผลเป็นอาการหนักขึ้นเนื่องจากทำเกิน
หลักฐานจากวรรณกรรมทางการแพทย์บอกนัยว่า การผ่าตัดที่ตาข้างเดียวมีผลดีกว่าการผ่าตัดทั้งสองข้าง สำหรับคนไข้ที่มีตาเหล่ออกเป็นบางครั้งบางคราว
การผ่าตัดแก้ตาเหล่ออกจะต้องผ่าเนื้อเยื่อที่ปกปิดตาเพื่อให้เข้าถึงกล้ามเนื้อตา
หลังจากนั้นก็จะจัดการกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าหมายเพื่อให้ตาสามารถขยับได้อย่างสมควร
การผ่าตัดจะทำโดยให้ยาสลบ
คนไข้จะฟื้นสภาพได้อย่างรวดเร็ว และโดยมากจะสามารถทำกิจกรรมปกติได้ภายในไม่กี่วัน
หลังจากผ่าตัด อาจจะต้องใส่แว่นสายตา และในกรณีจำนวนมาก จะต้องผ่าตัดเพิ่มเพื่อรักษาตาให้ตรง
ถ้าจำเป็นต้องผ่าตัดเด็ก ก็มักจะทำก่อนเข้าโรงเรียน
เพราะจะง่ายกว่าสำหรับเด็ก และให้โอกาสตาทำงานร่วมกันได้ดีมากกว่า
เหมือนกับการผ่าตัดอื่น ๆ ทั้งหมด ก็มีความเสี่ยงบ้าง
แต่การผ่าตัดรักษาตาเหล่ปกติจะปลอดภัยและได้ผล
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  "exotropia", ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑ ฉบับ ๒๕๔๕, (แพทยศาสตร์) ๑. ตาเหล่ออก = strabismus, divergent; strabismus, external และ walleye ๒. ตาเหล่ปรากฏออกนอก = strabismus, manifest divergent
↑  "Exotropia Origin". dictionary.com. สืบค้นเมื่อ 2015-07-21.
↑  
Mohney, BG; McKenzie, JA; Capo, JA; Nusz, KJ; Mrazek, D; Diehl, NN (Nov 2008). "Mental illness in young adults who had strabismus as children". Pediatrics. 122 (5): 1033-8 เ. doi:10.1542/peds.2007-3484. PMC 2762944. PMID 18977984.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  
"Eye Divergence In Children Triples Risk Of Mental Illness". Mayo Clinic. 2008-11-28.
↑  
McKenzie, J และคณะ (2009). "Prevalence and sex differences of psychiatric disorders in young adults who had intermittent exotropia as children". Arch Ophthalmol. 127: 743–47.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  B. Chorn; A. Steiner. "Optometric Vision Therapy in the Management of Consecutive Intermittent Exotropia with Dissociated Vertical Deviation and Anomalous Correspondence - A Case Study". Journal of Behavioral Optometry (JBO). Vol. 18 no. 6. (abstract เก็บถาวร 2014-09-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, full text เก็บถาวร 2014-09-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน)
↑  Senior, JD; Chandna, A; O'Connor, AR. "Spontaneous consecutive exotropia in childhood". Strabismus. 17: 33–6. doi:10.1080/09273970802678818. PMID 19301191.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  Hatt, SR; Gnanaraj, L (2013). "Interventions for intermittent exotropia". Cochrane Database Syst Rev. 5: CD003737. doi:10.1002/14651858.CD003737.pub3. PMC 4307390. PMID 23728647.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
แหล่งข้อมูลอื่น

What is Exotropia? Types, Treatments and Illustrations
Intermittent Exotropia and Convergence Insufficiency
FAQ: About Eye Muscle Surgery for Exotropia
University of Michigan
eMedicine on congenital exotropia
Rahul Bhola: Intermittent Exotropia. A major review, University of Iowa Healthcare
ตุลาการภิวัตน์

ตุลาการภิวัตน์ (อังกฤษ: judicial activism) ใช้เรียกกรณีที่อำนาจตุลาการต้องสงสัยว่าบังคับใช้กฎหมายตามความเชื่อส่วนบุคคลหรือการเมือง แทนที่จะอิงตามกฎหมายที่บัญญัติไว้ พจนานุกรมกฎหมายของแบล็ค ให้คำจำกัดความไว้ว่า "แนวคิดที่ตุลาการให้ความเชื่อส่วนบุคคลเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน นอกเหนือไปจากปัจจัยอื่น ๆ มาชี้นำการตัดสินของตน" ("philosophy of judicial decision-making whereby judges allow their personal views about public policy, among other factors, to guide their decisions.")
คำจำกัดความของตุลาการภิวัตน์นั้น สามารถสืบต้นกำเนิดไปได้ถึงทอมัส เจฟเฟอร์สันซึ่งวิจารณ์ตุลาการอย่างจอห์น มาร์แชลว่ามี "พฤติกรรมแบบเผด็จการ" (despotic behaviour) ส่วนผู้ใช้คำนี้เป็นคนแรกคืออาเธอร์ เชลสซิงเจอร์ จูเนียร์ โดยใช้วิจารณ์ศาลผ่านบทความชื่อ The Supreme Court: 1947. ในวารสารฟอร์ชูนฉบับมกราคม พ.ศ. 2490 คำว่า “ตุลาการภิวัตน์” นั้น ทำให้เกิดการถกเถียงมาแต่แรก โดย เครก กรีน ได้วิจารณ์เชลสซิงเจอร์ไว้ในบทความชื่อ An Intellectual History of Judicial Activism ว่า "การนำคำตุลาการภิวัตน์มาใช้ของเชลสซิงเจอร์นั้นกำกวมอย่างน่ากังขา ไม่เพียงแต่เขาจะอธิบายสิ่งที่เรียกว่าตุลาการภิวัตน์ไม่ได้ แต่เขายังไม่ยอมบอกด้วยว่าสิ่งนี้ดีหรือเลว"
กรณีที่ถูกกล่าวว่าเป็นตุลาการภิวัตน์อันมีชื่อเสียงก็คือในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา พ.ศ. 2543 เมื่อศาลสูงสหรัฐอเมริกาให้ยุติการนับคะแนนใหม่ของรัฐฟลอริดา และทำให้จอร์จ ดับเบิลยู. บุชได้รับชัยชนะเหนืออัล กอร์ไปโดยปริยาย
ส่วนในประเทศไทย ธีรยุทธ บุญมีบัญญัติศัพท์นี้หลังพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสในโอกาสที่พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้ประธานศาลปกครองสูงสุด (อักขราทร จุฬารัตน) และประธานศาลฎีกา (ชาญชัย ลิขิตจิตถะ) นำตุลาการศาลปกครองสูงสุดและผู้พิพากษาประจำศาล สำนักงานศาลยุติธรรม เฝ้าฯ ถวายสัตย์ปฏิญาณก่อนเข้ารับตำแหน่งหน้าที่ ณ พระตำหนักเปี่ยมสุข วังไกลกังวล เมื่อวันที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2549 เพื่อหาทางออกวิกฤตการณ์การเมืองไทย
แหล่งข้อมูลอื่น

อะไรคือ…“ตุลาการภิวัตน์” เก็บถาวร 2007-12-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ตำรวจรถไฟ

ตำรวจรถไฟ (อังกฤษ: Railway police , Railroad police) เป็นกลุ่มบุคคลที่มีหน้าที่ตรวจตราความเรียบร้อย, ความปลอดภัย และทรัพย์สินส่วนบุคคลในบริเวณสถานีรถไฟ รวมถึงทรัพย์สินภายในตู้บรรทุกของรถไฟ ตำรวจรถไฟมีอำนาจเต็มในการรักษาความปลอดภัยภายในสถานีรถไฟ ซึ่งในส่วนนี้ก็ต้องเป็นไปตามแต่ละประเทศ ในบางประเทศตำรวจรถไฟไม่ได้มีหน้าที่โดดเด่นกว่าตำรวจท้องที่ โดยตำรวจรถไฟจะมีหน้าที่เหมือนตำรวจรักษาความปลอดภัยทั่วไป แต่บางแห่งตำรวจรถไฟได้รับอำนาจเต็มในการรักษาความปลอดภัยมากกว่าตำรวจหน่วยอื่น ๆ
ในสหรัฐ และประเทศแคนาดา ตำรวจรถไฟจะมีหน้าที่ดูแลในส่วนของรถไฟชั้นที่หนึ่ง จนถึงระดับที่ลดลงตามลำดับชั้น ในบางประเทศหน่วยงานนี้จะเป็นลักษณะกองกำลังตำรวจภาคพื้นดินมากกว่าที่จะแยกตัวเป็นหน่วยงานอิสระ ในสหราชอาณาจักร อำนาจในการรักษาความปลอดภัยของสถานีรถไฟจะขึ้นอยู่กับสำนักงานตำรวจขนส่งสหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นตำรวจขนส่งในส่วนของภูมิภาคสหราชอาณาจักร มีหน้าที่รับผิดชอบรักษาความปลอดภัยทางรถไฟและสถานีรถไฟ พร้อมทั้งระบบขนส่งมวลชนทั่วทั้งสหราชอาณาจักร
แต่ละประเทศ > ไทย

กองบังคับการตำรวจรถไฟ เป็นหน่วยงานที่ดูแลพื้นที่ในส่วนบริเวณรถไฟของประเทศไทย มีหน้าที่รักษาความปลอดภัยของผู้ใช้บริการรถไฟทั่วประเทศ และจับกุมบุคคลที่มีหมายจับตามกฎหมายที่ใช้รถไฟเป็นพาหนะ ก่อตั้งขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีทั้งหมด 5 กองบังคับการ ผู้บังคับการกองบังคับการตำรวจรถไฟคนสุดท้าย คือ พลตำรวจตรี ชัยรพ จุณณวัตต์
แต่ละประเทศ > เยอรมนี

Bahnpolizei เป็นอดีตนามของสำนักงานตำรวจรถไฟเยอรมนีตะวันตก และอยู่ภายใต้การควบคุมของ Deutsche Bundesbahn บริษัทรถไฟของรัฐบาลกลาง เจ้าหน้าที่ของ Bahnpolizei มีหน้าที่รับผิดชอบในการสืบสวนในเขตอำนาจของตน, อาชญากรรมของผู้โดยสาร, การก่อการร้าย, การข่มขู่, การพ่นสีบนสถานที่ในเขตอำนาจของตน เช่น สถานีรถไฟ และรถไฟ, การก่อกวนทางสัญญาณ, การโกงตั๋ว, เหตุโจรกรรม, และการขโมยทรัพย์สินส่วนบุคคล, กระเป๋า หรือ สัมภาระ และยังมีการตรวจสอบเหตุรถไฟชนกัน / ยานพาหนะในสังกัด และการปล่อยสารพิษต่อมนุษย์
ใน ค.ศ. 1992 ต่อมา ภารกิจการรักษาความปลอดภัยในสถานีรถไฟถูกควบคุมโดย Bundesgrenzschutz (หน่วยพิทักษ์ชายแดนสหพันธ์) เกิดจากการรวมของหน่วยงาน Bahnpolizei กับหน่วยยามชายแดนสหพันธ์ เข้ารวมกัน ในส่วนของเยอรมนีตะวันออกนั้นได้มีหน่วยงานที่ชื่อว่า Transportpolizei คอยดูแลเหมือนกับตำรวจรถไฟในเยอรมนีตะวันตก ตั้งแต่ ค.ศ. 1990 Bundesgrenzschutz ได้ถูกเปลี่ยนชื่อมาเป็น Bundespolizei (ตำรวจสหพันธ์) เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 2005 และหน่วยงานนี้มีเขตอำนาจเต็มในการจัดการ หรือรักษาความปลอดภัยสถานีรถไฟเยอรมนีอย่างสมบูรณ์
แต่ละประเทศ > บราซิล

สำนักตำรวจรถไฟกลางแห่งบราซิล ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1852 ตามพระบรมราชโองการของจักรพรรดิเปดรูที่ 2 ทำให้สำนักตำรวจรถไฟกลางเป็นหน่วยงานตำรวจที่เก่าแก่ที่สุดของหน่วยตำรวจบังคับใช้กฎหมายของประเทศบราซิล มีการเรียกร้องจากข้อเสนอของวุฒิสมาชิกบราซิลในการปฏิรูปองค์การใหม่เนื่องจากการเสื่อมอำนาจขององค์การ โดยวุฒิสมาชิกเสนอด้วยเหตุผลว่าสำนักงานมีความจำเป็นต่อความมั่นคงแห่งชาติ
แต่ละประเทศ > เวียดนาม

มีหน่วยงานที่รับผิดชอบในประเทศเวียดนาม คือ กรมตำรวจจราจรเวียดนาม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกระทรวงรักษาความปลอดภัยสาธารณะ ร่วมกับสำนักงานควบคุมและรักษาความปลอดภัยของรถไฟ สำนักงานมีหน้าที่รักษาทางรถไฟ, ตรวจสอบมาตรฐานรถไฟ และรักษาความปลอดภัยในบริเวณสถานีรถไฟ
แต่ละประเทศ > อิตาลี

ตรากองป้องกันรถไฟอินเดีย (RPF)
ตุ่นจมูกดาว

| ตุ่นจมูกดาว |
| --- | --- |

ส่วนใบหน้าของตุ่นจมูกดาว
สถานะการอนุรักษ์
 ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Soricomorpha
วงศ์:: Talpidae
วงศ์ย่อย:: Scalopinae
เผ่า:: Condylurini Gill, 1875
สกุล:: Condylura Illiger, 1811
สปีชีส์:: C.  cristata
ชื่อทวินาม
Condylura cristata (Linnaeus, 1758)

ชนิดย่อย
 C. c. cristata (Linnaeus, 1758)  C. c. nigra Smith, 1940

แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ของตุ่นจมูกดาว
ตุ่นจมูกดาว (อังกฤษ: Star-nosed mole, ชื่อวิทยาศาสตร์: Condylura cristata) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กชนิดหนึ่ง ในอันดับตุ่น (Soricomorpha) จัดเป็นเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่อยู่ในสกุล Condylura แบ่งออกได้เป็น 2 ชนิดย่อย (ดูในตาราง)
ตุ่นจมูกดาว มีลักษณะทั่วไปคล้ายกับตุ่นชนิดอื่น ๆ  แต่มีส่วนหางยาว โดยลักษณะเฉพาะตัวที่ดูโดดเด่น คือ เส้นขนที่จมูกที่บานออกเป็นแฉก ๆ คล้ายดาว ซึ่งทำหน้าที่เป็นประสาทสัมผัส 22 เส้นอยู่รอบรูจมูก โดยมีปลายสัมผัสที่เส้นขนเหล่านี้มากมายราวถึงหนึ่งแสนจุด
ตุ่นจมูกดาว อาศัยอยู่ในบริเวณที่ราบลุ่มชื้นแฉะ ในบริเวณภาคตะวันออกของทวีปอเมริกาเหนือระหว่างแคนาดาและสหรัฐอเมริกา โดยพบไปถึงชายฝั่งทะเลในรัฐจอร์เจีย
โตเต็มวัยจะมีความยาวประมาณ 15-20 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 55 กรัม มีฟัน 44 ซี่ หากินด้วยการใช้กรงเล็บอันแข็งแรงขุดคุ้ยดินในพื้นที่ชุ่มน้ำหรือตะกอนลำธาร โดยใช้หนวดรอบจมูกคอยสอดส่องหา  อันได้แก่ สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก ๆ เช่น แมลงน้ำและตัวอ่อนชนิดต่าง ๆ, สัตว์จำพวกหอยและปลาหมึก เป็นต้น
ซึ่งประสาทสัมผัสรอบจมูกนี้มีความว่องไวมาก ทำให้ตุ่นจมูกดาวสามารถจับเหยื่อเพื่อกินได้ในเวลาเพียง 120 มิลลิวินาทีเท่านั้น
นอกจากนี้แล้ว ตุ่นจมูกดาวยังเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมที่สามารถดมกลิ่นใต้น้ำได้อีกด้วย โดยจะใช้หนวดสำรวจหาเหยื่อตามก้นแหล่งน้ำ โดยจะพ่นฟองอากาศออกมาจากรูจมูกหลายครั้ง เพื่อให้โมเลกุลกลิ่นในน้ำผสมกับอากาศ จากนั้นก็ทำการสูดหายใจเอาฟองอากาศกลับเข้าไปอย่างรวดเร็วด้วยความถี่ประมาณ 10 ครั้งต่อวินาทีเพื่อตรวจหากลิ่นของเหยื่อในน้ำ อีกทั้งยังเป็นตุ่นที่มีพฤติกรรมชอบใช้ชีวิตและหากินบนพื้นดินมากกว่าจะขุดโพรงอยู่ใต้ดินเหมือนเช่นตุ่นชนิดอื่น ๆ อีกด้วย
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Condylura cristata ที่วิกิสปีชีส์
ตูนแคน

| --- | --- |
ประเภท: บริษัท
อุตสาหกรรม: แอนิเมชัน 
ก่อตั้ง: ค.ศ. 1994
ผู้ก่อตั้ง: Paul Cadieux 
เลิกกิจการ: ค.ศ. 2014
สาเหตุ: ปิดแล้ว
สำนักงานใหญ่: มอนทรีออล, รัฐควิเบก, ประเทศแคนาดา
บุคลากรหลัก: พอล คาดิอูส, รองผู้ก่อตั้ง
บริการ: การผลิตแอนิเมชัน
บริษัทในเครือ: โปรดักชัน แชมป์เปียน (ปิดกิจการ)
ตูนแคน (อังกฤษ: Tooncan) เป็นบริษัทสตูดิโอแอนิเมชันในมอนทรีออล, รัฐควิเบก ประเทศแคนาดา ก่อตั้งโดยพอล คาดิอูส บริษัททำผลิต The Bellflower Rabbit ของเตแอ็ฟเอิง และ The Triplets of Belleville ของซิลเวน คูเมต
ตูอิ มานูอา เอลิซาลา

ตูอิ มานูอา เอลิซาลา
ตูอิ มานูอา เอลิซาลา อังกฤษ: Tui Manuʻa Elisala (ประมาณปี พ.ศ. 2442) (คศ.1899) ทรงเป็นผู้ปกครองดินแดนตูอิมานูอา ในช่วงประมาณพ.ศ. 2442 ตำแหน่งตูอิมานูอาถือเป็นตำแหน่งที่เก่าแก่ที่สุดในแถบดินแดนซามัวและโพลีนีเซีย
ตัวย่อตรรกะพจน์เอสเปรสโซ่

ตัวย่อตรรกะพจน์เอสเปรสโซ่ (อังกฤษ: Espresso heuristic logic minimizer) คือโปรแกรมที่มีขั้นตอนวิธีเอาลดรูปสมการบูลีนให้อยู่ในรูปที่เล็กที่สุด เพื่อลดความซับซ้อนของวงจรอิเล็คทรอนิกส์ เอสเปรสโซ่ถูกพัฒนาขึ้นที่ไอบืเอ็มโดยโรเบิร์ต เบรย์ตัน และเผยแพร่เมื่อปี พ.ศ. 2529 และได้ถูกพัฒนาต่อมาอีกหลายครั้ง
บทนำ

ปัจจุบันอุปกรณ์ดิจิทัลอิเล็กทรอนิกส์ได้เข้ามามีบทบาทอย่างมากในชีวิตประจำวัน ส่วนมากจะถูกฝังอยู่ในเครื่องใช้ไฟฟ้าต่างๆ ซึ่งจะประกอบด้วยบล็อกจำนวนมาก (อุปกรณ์แปลงค่าบูลลีนในวงจรดิจิทัล) เพื่อให้วงจรสามารถทำงานตรงตามความต้องการ โดยสรุปแล้วอุตสาหกรรมการผลิตอุปกรณ์ดิจิทัลอิเล็กทรอนิกส์เป็นการนำวิธีการทางลอจิกมาใช้อย่างมีประสิทธิภาพ
บทนำ > การออกแบบวงจรดิจิทัลลอจิก

ระบบดิจิทัลทุกระบบจะมีองค์ประกอบสำคัญสองอย่าง คือ หน่วยความจำทำหน้าที่เก็บข้อมูล และ ส่วนวงจรรวมทำหน้าที่แปลงข้อมูลที่หน่วยความจำเก็บไว้ เนื่องจากหน่วยความจำเป็นวงจรลอจิกมาตรฐานนำไปใช้คำนวณไม่ได้ ดังนั้นการออกแบบวงจรดิจิทัลจะลดลงเหลือเพียงออกแบบวงจรรวมเกตและการเชื่อมต่อเกต
โดยทั่วไปการสังเคราะห์วงจรลอจิกจากภาษาระดับสูงสามารถทำได้ด้วยมือ แต่ในการใช้งานส่วนใหญ่จะใช้คอมพิวเตอร์ในการสังเคราะห์ โดยในบทความนี้จะพูดถึงวิธีการออกแบบสำหรับวงจรลอจิกรวมแบบสั้นๆ
จุดเริ่มต้นในการออกแบบวงจรดิจิทัลลอจิก คือ วิเคราะห์ระบบทั้งวงจรที่จะสร้างเพื่อดูว่าต้องมีฟังก์ชันการทำงานใดบ้าง บางส่วนสามารถระบุได้ในรูปแบบขั้นตอนวิธีหรือโดยสมการลอจิก แต่อาจจะเขียนในรูปแบบของตารางค่าความจริงได้ เช่น ตารางสำหรับโปรแกรมควบคุม 7-Segment(ตัวแสดงผล 7 ส่วน) ที่ทำการแปลงรหัสไบนารีสำหรับค่าของเลขฐานสิบหลักเดียวไปเป็นสัญญาณที่ทำให้ส่วนของ 7-Segment สว่างตามลำดับ
| Digit Code Segments> เลข | ฐานสอง | A | B | C | D | E | F | G |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 000000 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 |
|  | 000001 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
|  | 000010 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 |
|  | 000011 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 |
|  | 000100 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 |
|  | 000101 | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 |
|  | 000110 | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
|  | 000111 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
|  | 001000 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
|  | 001001 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 |
การดำเนินการเริ่มต้นที่ขั้นตอนการลดขนาดประพจน์ลอจิก เพื่อลดความซับซ้อนของตารางค่าความจริงโดยการรวมประพจน์แยกไปเป็นประพจน์ผสมที่มีจำนวนพจน์ลดลง เช่น  (x\lor y)\land (x\lor z)=x\lor (y\land z) ขั้นต่อไป นำประพจน์ที่ลดขนาดลงได้ไปเขียนลงในแมป ซึ่งเป็นแมปพื้นฐานที่ใช้สำหรับหาค่าลอจิกที่เหมาะสมที่สุด
บทนำ > วิธีการลดรูปฟังก์ชันบูลีนด้วยมือ

วิธีการลดรูปฟังก์ชันบูลีนด้วยมือวิธีหนึ่งที่ทำได้ง่ายคือ การใช้แผนผังคาร์โนห์ (Karnaugh map) ซึ่งวิธีนี้จะยากและมีแนวโน้มที่จะผิดพลาดได้ และไม่เหมาะกับสมการบูลีนที่มีตัวแปรมากกว่า 6 ตัว และที่ใช้ได้จริงๆ นั้นใช้กับตัวแปรเพียง 4 ตัวเท่านั้น ในขณะที่สมการบูลีนตั้งต้นหนึ่งสมการ เมื่อผ่านการทำแผนผังคาร์โนห์สามารถให้คำตอบได้หลายแบบ แม้กระทั่งสมการที่ยากต่อการนำไปใช้ นอกจากนี้การใช้แผนผังคาร์โนห์ ยังไม่เหมาะที่จะนำไปใช้ในรูปแบบโปรแกรมคอมพิวเตอร์ แต่เนื่องจากฟังก์ชันลอจิกที่ใช้ในปัจจุบันมีตัวแปรจำนวนมาก การลดรูปด้วยมือทำได้ลำบากมากและยังมีความเสี่ยงสูงที่จะผิดพลาด จึงต้องใช้คอมพิวเตอร์ในการลดรูป
วิธีการแรกที่นิยมใช้กันมาก คือ วิธีทำเป็นตารางที่พัฒนาโดย ควีน-แมคคลัสกี้ เริ่มต้นโดยการเขียน minterm สำหรับฟังก์ชันที่มีการใช้งาน ในรูปของตารางค่าความจริงเรียงจากน้อยไปมาก จับคู่ minterm ที่มีจำนวนบิตต่างกันเพียง 1 บิต ซึ่งจะสามารถลดตัวแปรลงไปได้หนึ่งตัว (ลด Prime Implicant) ทำซ้ำไปเรื่อยๆ จนไม่สามารถจับคู่ต่อไปได้ นำผลที่ได้จากการลดตัวแปรในขั้นตอนที่ผ่านมาแล้ว มาทำการจับคู่ไปเรื่อยๆ จนไม่สามารถจับคู่ได้อีก (ลด Essentail Prime Implicant) จะได้สมการของบูลีนที่มีตัวแปรน้อยที่สุด
แม้ว่าขั้นตอนวิธีการของควีน-แมคคลัสกี้จะเหมาะที่จะนำไปทำเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์มาก แต่การหาคำตอบนั้นด้อยประสิทธิภาพในแง่ของเวลาที่ใช้ในการประมวลผลและการใช้หน่วยความจำ การเพิ่มตัวแปรเพียง 1 ตัวไปยังฟังก์ชันจะส่งผลให้ต้องเพิ่มเวลาที่ใช้ในการประมวลผลและการใช้หน่วยความจำ เกือบถึง 2 เท่า เพราะว่าความยาวของตารางค่าความจริงมีการเพิ่มขึ้นเป็นแบบเอกโพเนนเชียลกับจำนวนตัวแปร ดังนั้นยิ่งคำตอบที่ได้มีพจน์บูลีนมากขึ้น จำนวนบล็อกที่ต้องใช้ในวงจรก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย เป็นผลให้วิธีการของควีน-แมคคลัสกี้สามารถใช้ได้จริงเฉพาะงานบางอย่างเท่านั้น
วิธีการเอสเปรสโซ่

มีการเปลี่ยนแปลงขั้นตอนวิธีของเอสเปรสโซ่อย่างมากที่ถูกพัฒนาโดยเบรตันจากมหาลัยเบิร์กเลย์แคลิฟอร์เนีย แทนที่จะเขียนฟังก์ชันบูลีนในรูปของ minterm ตัวโปรแกรมจะทำการสร้าง cube แทนการเขียนพจน์ของฟังก์ชันบูลีนที่กำลังทำการลดรูปในรูปของ 1,0,x(don't care) แม้ว่าการลดรูปคำตอบไม่สามารถรับประกันว่าจะได้คำตอบที่อยู่ในรูปสั้นสุดจริง แต่เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีอื่นแล้ว วิธีนี้จะประสิทธิภาพมากกว่า เพราะมีการลดการใช้หน่วยความจำและระยะเวลาในการคำนวณ เหมือนกับที่ชื่อของวิธีการนี้คือเอสเปรสโซ่กาแฟที่ชงสดอย่างทันทีทันใด นอกจากนั้นยังมีการควบคุมอย่างหนักที่จำกัดจำนวนของตัวแปร จำนวนพจน์ของคำตอบที่ได้ และจำนวนบล็อกที่ต้องใช้ ซึ่งโดยทั่วไปตัวแปร 10 ตัว ก็จะให้คำตอบ 10 พจน์ที่พร้อมใช้งาน
เมื่อส่งตารางค่าความจริงที่จะใช้งานให้กับโปรแกรมเอสเปรสโซ่ ก็จะได้ตารางคำตอบที่ย่อแล้วกลับมา โดยคำตอบจะอยู่ในรูปของ ON-cover(ฟังก์ชันบูลีนที่คืนค่า 1) หรือไม่ก็ OFF-cover(ฟังก์ชันบูลีนที่คืนค่า 0) ของฟังก์ชัน ขึ้นอยู่กับว่าจะเลือกใช้ SoP หรือ PoS โดยปกติแล้ว product term จะใช้ฟังก์ชันเอาต์พุตร่วมกันมากเท่าที่จะใช้ได้ แต่โปรแกรมสามารถจองฟังก์ชันเอาต์พุตที่แยกกันแต่ละอันได้ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการสร้างอาเรย์ลอจิกสองมิติอย่างเช่น PLA (Programmable Logic Array) หรือ PAL (Programmable Array Logic)
วิธีการเอสเปรสโซ่ได้ถูกพิสูจน์แล้วว่า มันประสบความสำเร็จอย่างมากที่รวมขั้นตอนการลดรูปฟังก์ชันลอจิกเข้าด้วยกันเป็นเครื่องมือสังเคราะห์ลอจิกเสมือนจริงที่ทันสมัย สำหรับการนำฟังก์ชันไปใช้ใน Multi-level logic นั้น คำตอบที่ผ่านการลดรูปแล้วคือคำตอบที่เหมาะสมที่สุดแล้ว โดยการแยกตัวประกอบและทำตารางไปยังเซลล์ลอจิกพื้นฐานในเทคโนโลยีที่ต้องการทั้งที่เกี่ยกับ FPGA (Field Programmable Gate Array) หรือ ASIC (Application Specific Integrated Circuit)
วิธีการเอสเปรสโซ่ > ขั้นตอนการทำงาน

EXPAND (ขยาย implicant ให้มีขนาดใหญ่ที่สุด โดยคุณภาพของผลลัพธ์ขึ้นกับลำดับของการขยาย implicant)
ถ้า implicant ใดอยู่ภายใต้การขยายตัวของ implicant อื่นให้เอาออกจากการพิจารณา
IRREDUNDANT COVER (หา prime implicant จากขั้นตอนที่ 1. เหมือนกับวิธีควิน-แมคคลัสกี้)
REDUCE (ทำการลด prime implicant ให้มีขนาดเล็กที่สุด โดยยังคงครอบคลุม ON-set[กลุ่มที่ค่าความจริงเป็น 1 อยู่ติดกัน])
Loop ไปเริ่มขั้นตอนที่ 1. ใหม่ จนกว่าการทำงานครั้งใหม่นี้จะให้คำตอบที่ดีกว่าเก่า
วิธีการเอสเปรสโซ่ > รหัสเทียม

Epresso ( Fon, Fdc ) { // รับฟังก์ชันบูลีนในรูปของ ON-set กับ DC-set

Foff = Complement ( Fon, Fdc ); // สร้าง OFF-set จากฟังก์ชันที่รับเข้ามา เก็บไว้ใช้ต่อไป
F = Expand ( Fon, Foff ); // สร้าง cube อันแรก เก็บลง F
F = Irredundant ( F, Fdc ); // กำจัด cube ที่ซ้ำซ้อนออก
E = Essentials ( F, Fdc ); // หา essential implicant
F = F - E; // ลบ essential implicant ออกจากการทำงาน เพราะไม่สามารถย่อได้อีก
Fdc = Fdc - E; // แล้วนำ essential implicant ไปเก็บไว้ใน DC-set ชั่วคราว

While ( Cost ( F ) ) { // ทำอีกรอบเมื่อ F ยังลดลงเรื่อยๆ
F = Reduce ( F, Fdc );
F = Expand ( F, Foff );
F = Irredundant ( F, Fdc );
}

F = F + E; //เติม essential implicant ที่ลบออกกลับเข้ามา

return ( F ); // ส่ง essential implicant กลับ
}
วิธีการเอสเปรสโซ่ > ตัวอย่างการใช้งาน

f (A,B,C,D) = m (4,5,6,8,9,10,13) + d (0,7,15)

Espresso Input Espresso Output
.i 4 -- # inputs .i 4
.o 1 -- # outputs .o 1
.ilb a b c d -- input names .ilb a b c d
.ob f -- output name .ob f
.p 10 -- number of product terms .p 3
0100 1 -- A'BC'D' true 1-01 1 -- A C' D
0101 1 -- A'BC'D true 10-0 1 -- A B' D'
0110 1 -- A'BCD' true 01-- 1 -- A' B
1000 1 -- AB'C'D' true .e
1001 1 -- AB'C'D true
1010 1 -- AB'CD' true f = A C' D + A B' D' + A' B
1101 1 -- ABC'D true
0000 - -- A'B'C'D' don't care
0111 - -- A'BCD don't care
1111 - -- ABCD don't care
.e -- end of list
วิธีการเอสเปรสโซ่ > ซอฟต์แวร์ที่นำวิธีการเอสเปรสโซ่ไปใช้งาน > Minilog

คือ โปรแกรมลดรูปตรรกะพจน์ที่เอาวิธีการเอสเปรสโซ่ไปใช้งาน มันสามารถสร้างบล็อกที่เป็นเกตสองชั้นที่มีอินพุตและเอาต์พุตมากถึง 40 ตัว หรือสร้าง synchronous state machine ได้ถึง 256 สถานะ สามารถดาวน์โหลดโปรแกรมมินิลอคได้ที่ Publicad (โปรแกรมมินิลอคได้รวมอยู่ใน Publicad toolkit)
วิธีการเอสเปรสโซ่ > ซอฟต์แวร์ที่นำวิธีการเอสเปรสโซ่ไปใช้งาน > Logic Friday

คือโปรแกรมแจกฟรีบนวินโดวส์ที่ทำ GUI ให้กับเอสเปรสโซ่ ซึ่งผู้ใช้สามารถป้อนฟังก์ชันบูลีนได้หลายแบบ เช่น ตารางค่าความจริง, สมการ, แผนภาพเกต สามารถดาวน์โหลดโปรแกรมลอจิกฟรายเดย์ได้ที่ sontrak
วิธีการเอสเปรสโซ่ > Espresso sources

ต้นฉบับของโปรแกรมเอสเปรสโซ่สามารถใช้งานได้ที่เว็บไซต์ของมหาวิทยาลัยเบิร์กเลย์ ที่ Pubs/Downloads/Espresso
อ้างอิง, ดูเพิ่มเติม

http://webstaff.kmutt.ac.th/~iauaroen/ENE232/Minimization.pdf%5Bลิงก์เสีย%5D
http://www.kmitl.ac.th/~ksjirasa/Lecture/AdvDigital/lec01_add.pdf%5Bลิงก์เสีย%5D
http://www.engr.sjsu.edu/caohuut/EE270/Documents/Espresso.pdf%5Bลิงก์เสีย%5D
http://users.eecs.northwestern.edu/~haizhou/303/Lec03.ppt
แสดงจุดต่างๆ ของ จอดิจิทัล 7 ส่วน