เทพเจ้าอียิปต์โบราณ
ลักษณะเฉพาะเทพเจ้าอียิปต์โบราณ > บทบาท

เทพีไอซิสทรงเป็นพระเทพีมารดาและผู้ทรงอุปถัมภ์ของกษัตริย์ จากรูปทรงอุ้มฟาโรห์เซติที่ 1ไว้บนพระเพลาของพระองค์
เทพีมุตกำลังทรงพยาบาลฟาโรห์เซติที่ 1 ตามที่ปรากฏบนจารึกในห้องโถงอันโอ่อ่าห้องที่สองของวิหารเก็บพระบรมศพของพระองค์ในอไบดอส
ตัวอย่างเทพในศาสนาฮินดู (จากบน): พระวิษณุ พระพิฆเนศ พระศิวะ พระทุรคา พระกาลี และพระสรัสวดี เทพอียิปต์ส่วนใหญ่เป็นตัวแทนของปรากฏการณ์ทางธรรมชาติหรือทางสังคม ซึ่งกล่าวกันโดยทั่วไปว่าเทพเจ้าทั้งหลายไม่ดำรงอยู่ในปรากฏการณ์ดังกล่าว แต่จะสถิตอยู่ในธรรมชาติแทน ประเภทของปรากฏการณ์ที่เทพเจ้าทรงเป็นตัวแทนนั้น ได้แก่ สถานที่และวัตถุทางกายภาพ ตลอดจนแนวคิดและแรงที่เป็นนามธรรม เช่น เทพชู ซึ่งเป็นเทพเจ้าแห่งอากาศทั้งหมดของโลก เทพีเมเรตเซเกอร์ ซึ่งทรงปกครองพื้นที่สุสานหลวงแห่งธีบส์ และเทพซิอา ซึ่งทรงเป็นบุคลาธิษฐานของการรับรู้ที่เป็นนามธรรม เทพเจ้าที่สำคัญมักเกี่ยวข้องกับปรากฏการณ์หลายประเภท ตัวอย่างเช่น เทพคนุมทรงเป็นเทพเจ้าแห่งเกาะเอเลแฟนไทน์ที่อยู่ท่ามกลางแม่น้ำไนล์ ซึ่งเป็นแม่น้ำที่มีความสำคัญต่ออารยธรรมอียิปต์ พระองค์ได้รับการยกย่องจากการสร้างน้ำท่วมในแม่น้ำไนล์ประจำปี ซึ่งให้ปุ๋ยแก่พื้นที่เพาะปลูกของดินแดนอียิปต์ และบางทีอาจจะเป็นผลพลอยได้จากที่ทรงมีหน้าที่ให้ชีวิต ว่ากันว่าพระองค์ทรงสร้างสิ่งมีชีวิตทั้งหมดโดยปั้นรูปร่างของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นบนวงล้อของช่างปั้นหม้อ เทพเจ้าสามารถมีส่วนร่วมในบทบาทเดียวกันในธรรมชาติ เช่น เทพรา, เทพอาตุม, เทพเคปริ, เทพฮอรัส และเทพอื่น ๆ ทำหน้าที่เป็นเทพแห่งดวงอาทิตย์ ถึงแม้ว่าจะมีหน้าที่หลากหลาย แต่เทพเจ้าส่วนใหญ่ก็มีบทบาทสำคัญเหมือนกัน นั่นคือการรักษามาอัต ซึ่งเป็นระเบียบสากลที่เป็นหลักการสำคัญของศาสนาอียิปต์โบราณและทรงเป็นบุคลาธิษฐานในฐานะเทพี ถึงกระนั้นเทพบางพระองค์ก็เป็นตัวแทนของการรบกวนมาอัต โดยเทพที่โดดเด่นที่สุด คือ เทพอะเปป ซึ่งเป็นพลังแห่งความโกลาหล และคุกคามอย่างต่อเนื่องที่จะทำลายล้างระเบียบของจักรวาล และเทพเซธ เป็นเทพที่คลุมเครือของสังคมศักดิ์สิทธิ์ที่สามารถต่อสู้กับความวุ่นวายและปลุกระดมความวุ่นวายได้
ไม่ใช่ทุกทุกสิ่งถูกมองว่าเป็นเทพเจ้า ถึงแม้ว่าเทพเจ้าหลายพระองค์จะเกี่ยวข้องกับแม่น้ำไนล์ แต่กลับไม่ปรากฏเทพเจ้าพระองค์ใดที่แสดงให้เห็นในลักษณะที่เทพราทรงเป็นบุคลาธิษฐานของพระอาทิตย์ และปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นระยะเวลาสั้นๆ เช่น ปรากฏการณ์รุ้งกินน้ำหรือสุริยุปราคาก็ไม่ได้เป็นตัวแทนใดของเทพเจ้า รวมทั้งไฟ น้ำ หรือส่วนประกอบอื่นๆ ของโลก
บทบาทของเทพแต่ละพระองค์นั้นมีความลื่นไหล และเทพแต่ละพระองค์ก็ทรงสามารถพัฒนาธรรมชาติเพื่อรับลักษณะใหม่ได้ เป็นผลให้บทบาทของเทพเจ้าเป็นเรื่องยากที่จะจัดหมวดหมู่หรือให้คำจำกัดความ ถึงแม้จะมีความลื่นไหลในบทบาท แต่เหล่าทวยเทพก็ทรงมีความสามารถและอิทธิพลที่จำกัด แม้แต่เทพเจ้าผู้สร้างก็ทรงไม่สามารถไปถึงขอบเขตของจักรวาลที่พระองค์ทรงสร้างขึ้นมาได้ และแม้แต่เทพีไอซิส แม้ว่าพระองค์จะถูกกล่าวว่าเป็นเทพเจ้าที่ฉลาดที่สุด แต่ก็กลับไม่ได้เป็นสัพพัญญู (ผู้รู้ทุกสิ่งทุกอย่าง) อย่างไรก็ตาม ริชาร์ด เอช. วิลกินสันได้โต้แย้งว่าข้อความบางส่วนจากสมัยราชอาณาจักรใหม่ตอนปลายที่บันทึกว่า เมื่อความเชื่อเกี่ยวกับเทพเจ้าอามุนได้พัฒนาขึ้น พระองค์กลับทรงมีความคิดที่จะเข้าใกล้ความเป็นสัพพัญญูและอุตรภาพ (การอยู่ทั่วไปทุกหนทุกแห่ง) และก้าวข้ามขีดจำกัดของโลกในแบบที่เทพเจ้าพระองค์อื่นทำไม่ได้
เทพเจ้าที่ทรงมีขอบเขตจำกัดและเชี่ยวชาญที่สุด มักจะเรียกว่า "เทพเจ้ารอง" หรือ "ปีศาจ" ในงานเขียนสมัยใหม่ ถึงแม้ว่าจะไม่มีคำจำกัดความที่ชัดเจนสำหรับคำศัพท์เหล่านี้ก็ตาม ปีศาจบางตัวได้เป็นผู้พิทักษ์สถานที่บางแห่ง โดยเฉพาะในดูอัต ซึ่งเป็นดินแดนแห่งความตาย ผู้อื่นที่ท่องไปในโลกมนุษย์และดูอัต ไม่ว่าจะเป็นคนรับใช้และผู้ส่งสารของเทพเจ้าที่ยิ่งใหญ่กว่าหรือเป็นวิญญาณเร่ร่อนที่ก่อให้เกิดความเจ็บป่วยหรือความโชคร้ายอื่น ๆ ในหมู่มวลมนุษย์ ส่วนตำแหน่งของปีศาจในลำดับชั้นของเทพเจ้านั้นไม้ได้ถูกจำกัด เดิมทีแล้วเทพผู้คุ้มครองอย่างเบสและทาเวเรต ซึ่งทรงมีบทบาทเล็กน้อยที่มีลักษณะคล้ายปีศาจ แต่เมื่อเวลาผ่านไปก็กลับได้รับอิทธิพลเป็นอย่างมาก และสิ่งที่น่ากลัวที่สุดในดูอัต ซึ่งถูกมองว่าน่ารังเกียจและเป็นอันตรายต่อมนุษย์ ตลอดประวัติศาสตร์อียิปต์ก็ถูกมองว่าเป็นสมาชิกที่ต่ำต้อยโดยพื้นฐานในสังคมแห่งสวรรค์ และเป็นตัวแทนที่ตรงกันข้ามกับเทพเจ้าหลักที่เป็นประโยชน์และเป็นผู้ทรงให้ชีวิต ถึงกระนั้นเทพผู้เป็นที่เคารพสูงสุดในบางครั้งยังสามารถแก้แค้นมนุษย์หรือเทพเจ้าซึ่งกันและกันได้ โดยแสดงด้านที่เหมือนกับปีศาจและทำให้ขอบเขตระหว่างปีศาจกับเทพเจ้าจางไป