stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร
พระโอรส พระธิดา

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร เสกสมรสกับหม่อมเจ้าพร้อมเพราพรรณ วุฒิชัย (ราชสกุลเดิม ดิศกุล; 9 ธันวาคม พ.ศ. 2431 - 4 กันยายน พ.ศ. 2467) พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2449 มีพระโอรส-ธิดา ดังนี้
หม่อมเจ้าทรงวุฒิไชย วุฒิชัย (27 มีนาคม พ.ศ. 2454 - 27 ธันวาคม พ.ศ. 2484) เสกสมรสกับคันธรสรังษี แสงมณี (เดิม: หม่อมเจ้าคันธรสรังษี รพีพัฒน์; 5 มีนาคม พ.ศ. 2459 - 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2526)
หม่อมเจ้าอุทัยเฉลิมลาภ วุฒิชัย (11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2457 - 18 สิงหาคม พ.ศ. 2501) เสกสมรสกับพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิมลฉัตร (ราชสกุลเดิม ฉัตรชัย; 27 มิถุนายน พ.ศ. 2464 - 5 ธันวาคม พ.ศ. 2552)
หม่อมเจ้าสุวภาพเพราพรรณ สวัสดิวัตน์ (14 มกราคม พ.ศ. 2459 - 20 กันยายน พ.ศ. 2530) เสกสมรสกับหม่อมเจ้านนทิยาวัด สวัสดิวัตน์ (25 เมษายน พ.ศ. 2452 – 18 ตุลาคม พ.ศ. 2501)
หม่อมเจ้าหญิงโต (30 มีนาคม พ.ศ. 2460 - 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2463)
หม่อมเจ้าชายพอ (24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2462 - 1 มีนาคม พ.ศ. 2463)
หม่อมเจ้าชาย (ยังไม่มีพระนาม; 14 ตุลาคม พ.ศ. 2463 – 20 ตุลาคม พ.ศ. 2463)
และมีพระโอรส-ธิดา กับหม่อมประพันธ์ วุฒิชัย ณ อยุธยา (สกุลเดิม ชะตารุ่ง; 4 มีนาคม พ.ศ. 2452 - 27 ธันวาคม พ.ศ. 2526) ดังนี้
หม่อมเจ้าไกรสิงห์ วุฒิชัย (29 เมษายน พ.ศ. 2472 - 3 มีนาคม พ.ศ. 2519)
วุฒิสวาท อนุมานราชธน (8 ตุลาคม พ.ศ. 2473 - 23 มกราคม พ.ศ. 2557) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับพลตำรวจเอกเสริม จารุรัตน์ ต่อมาหย่าและสมรสใหม่กับเอ็ดมันด์ ไครฟฟ์ และญาณิน อนุมานราชธน
วุฒิเฉลิม วุฒิชัย (ประสูติ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2477) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับวิรัช ณ สงขลา และอี. มอกัน กิลเบอร์ต ต่อมาทรงหย่า
วุฒิวิฑู พี. เทอเสน (2 ธันวาคม พ.ศ. 2479 - 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับหม่อมราชวงศ์วิภากร รพีพัฒน์ และเคอร์ท โบรป พี. เทอเสน
พระเกียรติยศ

| ธรรมเนียมพระยศของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร |
| --- | --- |
ธงประจำพระอิสริยยศ
ตราประจำพระองค์
การทูล: ใต้ฝ่าพระบาท
การแทนตน: ข้าพระพุทธเจ้า
การขานรับ: พ่ะย่ะค่ะ/เพคะ
พระเกียรติยศ > พระอิสริยยศ

พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ (5 ธันวาคม พ.ศ. 2426 – 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)
พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ (23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 – 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455)
พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นสิงหวิกรมเกรียงไกร (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455 – 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2463)
พระเจ้าน้องยาเธอ กรมขุนสิงหวิกรมเกรียงไกร (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2463 – 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468)
พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมขุนสิงหวิกรมเกรียงไกร (26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 – 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474)
พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร (8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 – 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2478)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร (10 กรกฎาคม พ.ศ. 2478 – 18 ตุลาคม พ.ศ. 2490)
พระเกียรติยศ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2449 –  เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ (ม.จ.ก.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2474 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ (น.ร.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2455 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 1 ปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ (ป.จ.ว.)
พ.ศ. 2456 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พ.ศ. 2451 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
พ.ศ. 2461 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี ชั้นที่ 2 มหาโยธิน (ม.ร.)
พ.ศ. 2451 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 5 ชั้นที่ 2 (จ.ป.ร.2)
พ.ศ. 2453 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 6 ชั้นที่ 3 (ว.ป.ร.3)
พ.ศ. 2469 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 7 ชั้นที่ 2 (ป.ป.ร.2)
พ.ศ. 2489 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 ชั้นที่ 1 (อ.ป.ร.1)
พ.ศ. 2449 –  เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา (ร.ด.ม.(ศ))
พ.ศ. 2460 –  เหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการแผ่นดิน (ร.ด.ม.(ผ))
พระเกียรติยศ > พระยศ

| พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร |
| --- | --- |
รับใช้:  ไทย
แผนก/สังกัด: กองทัพบกสยาม กองทัพเรือสยาม กองเสือป่า
ชั้นยศ:  พลเอก  พลเรือเอก  นายหมวดเอก
พระเกียรติยศ > พระยศ > พระยศทหาร

พลเอก
พลเรือเอก
พระเกียรติยศ > พระยศ > พระยศเสือป่า

นายหมวดเอก
พงศาวลี

ศาลกรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร ในวังสะพานขาว
ตราราชสกุลวุฒิชัย
ซอน ซาน

ซอน ซาน
ซอน ซาน (เขมร: សឺន សាន สืน สาน; 5 ตุลาคม พ.ศ. 2454 - 19 ธันวาคม พ.ศ. 2543) เป็นนักการเมืองชาวกัมพูชาที่ต่อต้านคอมมิวนิสต์เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 24 ของกัมพูชา (พ.ศ. 2510 – 2511) และต่อมาเป็นประธานสมัชชาแห่งชาติ (พ.ศ. 2536) ตำแหน่งเต็มยศของเขาคือ สมเด็จบวรเศรษฐาธิบดี ซอน ซาน (ภาษาเขมร: សម្តេចបវរសេដ្ឋាធិបតី សឺន សាន)
ชีวิตช่วงแรก

ซอน ซาน เกิดที่กรุงพนมเปญ ครอบครัวของเขามีภูมิหลังเป็นชาวแขมร์กรอม ทั้งพ่อแม่ของเขามาขากจังหวัดจ่าวิญในเวียดนาม ซอน ซัท พ่อของเขาอพยพมาสู่กัมพูชาก่อนซอน ซานเกิดเพื่อมาทำงานให้กับพระสีสุวัตถิ์ สุภานุวงศ์ ซอน ซานศึกษาในพนมเปญก่อนจะไปศึกษาต่อที่ปารีส จบการศึกษาด้านเศรษฐศาสตร์จาก École des Hautes Études Commerciales de Paris ปารีส ใน พ.ศ. 2476 และได้ไปศึกษาภาษาอังกฤษในลอนดอนเป็นเวลาสั้น ๆ และกลับสู่กัมพูชาใน พ.ศ. 2478 จากนั้นกลับมาทำงานให้กับหน่วยงานของรัฐบาล ดูแลเกี่ยวกับด้านการค้า ที่จังหวัดเปรยแวง และจังหวัดพระตะบอง และเข้าร่วมในคณะกรรมการเศรษฐกิจที่เดินทางไปโตเกียวใน พ.ศ. 2484
นักการเมือง

เขาเป็นผู้สนับสนุนพรรคประชาธิปไตยและได้เป็นรองประธานในสภารัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในรัฐบาลของพระสีสุวัตถิ์ ยุทธวงศ์ระหว่าง พ.ศ. 2489 – 2490 หลังจากพระสีสุวัตถ์ ยุทธวงศ์สิ้นพระชนม์ เขาได้เป็นรองประธานต่อจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2491 และได้เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศระหว่างเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2493 ถึงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2494 จนกระทั่งพรรคประชาธิปไตยสลายตัวใน พ.ศ. 2495 เขาลาออกจากผู้นำพรรค เข้าเป็นสมาชิกพรรคสังคมและเข้าร่วมรัฐบาล ได้เป็นประธานธนาคารแห่งชาติกัมพูชาระหว่าง พ.ศ. 2507 – 2509
กักบริเวณและลี้ภัย

หลังรัฐประหาร พ.ศ. 2513 เขาถูกกักบริเวณที่บ้านก่อนจะลี้ภัยไปฝรั่งเศส ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2513 เขาเดินทางไปปักกิ่งเพื่อพยายามประสานระหว่างพระนโรดม สีหนุ และลน นล โดยการสนับสนุนจากฝรั่งเศสและจีน แต่ไม่ประสบความสำเร็จ จนกระทั่งมีการประกาศตั้งสาธารณรัฐเขมรในเดือนตุลาคม
กลับสู่กัมพูชา

ซอน ซานเป็นผู้ก่อตั้งแนวร่วมปลดปล่อยแห่งชาติประชาชนเขมร ใน พ.ศ. 2521 เพื่อรวมผู้อพยพที่ต่อต้านคอมมิวนิสต์ตามแนวชายแดนไทย เป็นกองกำลังต่อต้านรัฐบาลคอมมิวนิสต์ที่มีเวียดนามหนุนหลัง ซึ่งต่อมาได้ร่วมมือกับกองทัพแห่งชาติเจ้าสีหนุเพื่อเป็นกลุ่มต่อต้านที่ไม่ใช่คอมมิวนิสต์ ต่อมา ใน พ.ศ. 2525   จัดตั้งรัฐบาลแนวร่วมแห่งกัมพูชาประชาธิปไตยหรือรัฐบาลผสมกัมพูชาประชาธิปไตยหรือแนวร่วมเขมรสามฝ่ายร่วมกับพรรคกัมพูชาประชาธิปไตยของพล พต โดยซอน ซานดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ในช่วง พ.ศ. 2523 – 2533 ซอน ซานได้รับการสนับสนุนทางการเงินและอาวุธอย่างจำกัดจากสหรัฐเพื่อต่อต้านโซเวียตและเวียดนามในกัมพูชา
หลังการเจรจาไกล่เกลี่ยโดยสหประชาชาติ และมีการลงนามในข้อตกลงสันติภาพปารีสในปี พ.ศ. 2534 ซอน ซานได้ก่อตั้งพรรคการเมืองชื่อพรรคประชาธิปไตยเสรีนิยมชาวพุทธ (Buddhist Liberal Democratic Party) ในการเลือกตั้งทั่วไป พ.ศ. 2536 พรรคนี้ได้รับเลือกตั้ง 10 ที่นั่ง และเข้าร่วมรัฐบาลผสม ซึ่งเป็นเสียงข้างน้อยในรัฐบาลผสม โดยดำรงตำแหน่งประธานรัฐสภากัมพูชาเป็นระยะเวลาสั้น ๆ ช่วงเดือนมิถุนายน-ตุลาคม พ.ศ. 2536 ในปี พ.ศ. 2540 ซอน ซานได้เกษียณตัวเองทางการเมืองเนื่องจากปัญหาทางสุขภาพ และเดินทางไปใช้ชีวิตกับครอบครัวในกรุงปารีส จนกระทั่งเสียชีวิตด้วยวัย 89 ปี ในปี พ.ศ. 2543
แม่น้ำหาน

| แม่น้ำหาน Hán Jiāng |
| --- | --- |
มุมมองใน เมืองแต้จิ๋ว
ชื่อท้องถิ่น: 韩江
ที่ตั้ง
ประเทศ: สาธารณรัฐประชาชนจีน
มณฑล: กวางตุ้ง, ฝูเจี้ยน, เจียงซี
นครระดับจังหวัด: เหมย์โจว, เมืองแต้จิ๋ว, ซัวเถา
ลักษณะทางกายภาพ

ต้นน้ำ: Mount Qixingdong (ต้นน้ำของแม่น้ำเหมย์)
 • ตำแหน่ง: อำเภอจื่อจิน เหอหยวน มณฑลกวางตุ้ง
 
ปากน้ำ: ทะเลจีนใต้
 • ตำแหน่ง: ซัวเถา มณฑลกวางตุ้ง
ความยาว: 410 km (250 mi)
พื้นที่ลุ่มน้ำ: 30,112 km2 (11,626 sq mi)

อัตราการไหล:  
 • เฉลี่ย: 870 m3/s (31,000 cu ft/s)
 • ต่ำสุด: 33 m3/s (1,200 cu ft/s)
 • สูงสุด: 13,300 m3/s (470,000 cu ft/s)
 
ลุ่มน้ำ
ลำน้ำสาขา:  
 • ซ้าย: แม่น้ำเหมย์
 • ขวา: แม่น้ำทิง, แม่น้ำเหมย์ถาน
แม่น้ำหาน (จีนตัวย่อ: 韩江; จีนตัวเต็ม: 韓江; พินอิน: Hán Jiāng) ตั้งอยู่ทางตะวันออกของมณฑลกวางตุ้ง ประเทศจีน มีความยาวรวมประมาณ 470 กิโลเมตร เป็นแม่น้ำที่ยาวที่สุดเป็นอันดับสองในมณฑลกวางตุ้ง รองจากแม่น้ำจู และเป็นแม่น้ำสายเดียวที่มีพื้นที่ลุ่มน้ำหลักและปากแม่น้ำทั้งหมดไหลลงสู่ทะเลอยู่ภายในมณฑลกวางตุ้ง กระแสน้ำหลักของแม่น้ำหานที่อยู่ในมณฑลกวางตุ้งนี้เกิดจากแม่น้ำสาขาหลักสองสายคือ แม่น้ำเหมย์ แม่น้ำทิง และลำน้ำสาขาสั้น ๆ คือ แม่น้ำเหมย์ถาน มาบรรจบที่ซานเหอป้า (三河坝) อำเภอต้าปู้ เมืองเหมย์โจว แล้วไหลลงใต้ผ่านเมืองแต้จิ๋ว และผ่านสามเหลี่ยมปากแม่น้ำฮั่นในเขตเฉิงไห่และเขตหลงหูของซัวเถาเข้าสู่ทะเลจีนใต้
ชาวแต้จิ๋วเรียกแม่น้ำสายนี้ว่า "แม่น้ำแม่"
ประวัติ

ก่อนสมัยราชวงศ์ถัง แม่น้ำหานถูกเรียกว่า แม่น้ำปีศาจ (恶溪) (เอ้อซี หรือ ลำน้ำเอ้อ (จีนตัวย่อ: 恶溪; จีนตัวเต็ม: 惡溪; พินอิน: È Xī แปลตามตัว แม่น้ำที่ดุร้าย)) หรือ แม่น้ำจระเข้ (鳄溪) (ในที่นี้หมายถึง ความดุร้ายของจระเข้ ซึ่งออกเสียง เอ้อ เช่นเดียวกัน) (จระเข้ในภาษาจีนคือ เอ้อยฺหวี (จีนตัวย่อ: 鳄鱼; จีนตัวเต็ม: 鱷魚; พินอิน: èyú))
ต่อมาเมื่อหาน ยฺวี่ (韩愈 ) นักเขียน กวี และข้าราชการของราชวงศ์ถัง ถูกลดตำแหน่งและถูกเนรเทศไปประจำที่เมืองชายแดนห่างไกลในขณะนั้นคือ เมืองแต้จิ๋ว ภายหลังหาน ยฺวี่ได้สร้างระบบชลประทาน ขุดลอกแม่น้ำหาน และจัดระเบียบแม่น้ำที่ไหลเชี่ยวและน้ำท่วมบ่อยนี้ใหม่ทำให้กลายเป็นแม่น้ำที่มีคุณประโยชน์ต่อริมสองฝั่ง (ตามเรื่องเล่าพื้นบ้านระบุว่า หาน ยฺวี่ ได้สั่งให้ดำเนินการกวาดล้างตะโขง (Hanyusuchus) ทั้งหมดในแม่น้ำออกไป) และรวมทั้งยังได้ปฏิรูประบบการศึกษาของภูมิภาคเฉาช่าน (แต้ซัว) อย่างจริงจัง ผู้คนจึงเปลี่ยนชื่อแม่น้ำเป็นแม่น้ำหาน (韩江; หานเจียง) และภูเขาอีกแห่งหนึ่งเป็นเขาหาน (韩山; หานชาน) เพื่อเป็นเกียรติแก่คุณูปการที่เขามีต่อภูมิภาคนี้
พื้นที่ลุ่มน้ำ

ต้นน้ำ (แม่น้ำสาขา) ของแม่น้ำหานคือ แม่น้ำเหมย์ ซึ่งมีต้นน้ำทางตะวันออกเฉียงใต้ของอำเภอจื่อจิน เหอหยวน มณฑลกวางตุ้ง, แม่น้ำทิง ซึ่งมีต้นน้ำทางตอนเหนือของเหมย์โจวและบางส่วนในมณฑลฝูเจี้ยนทางตะวันตก และแม่น้ำเหมย์ทาน ซึ่งมีต้นน้ำจากภูเขาแนวสันปันน้ำทางตอนใต้ของฝูเจี้ยน ต้นน้ำสาขาทั้งสามมาบรรจบกันที่เมืองซานเหอป้า อำเภอต้าปู้ ก่อตัวเป็นแม่น้ำหานซึ่งมีลำธารสายหลักยาว 470 กิโลเมตร โดยไหลลงใต้ผ่านเฉาโจว (แต้จิ๋ว) และไหลลงสู่ทะเลโดยแบ่งออกเป็นแม่น้ำสายย่อยหลายสายคือ แม่น้ำเป่ย์ซี (北溪) (หรือเรียก แม่น้ำตงหลี่), แม่น้ำตงซี (东溪) (หรือเรียก แม่น้ำเหลียนหยาง) และแม่น้ำซีซี (西溪) ซึ่งแบ่งออกอีกเป็นสามสาขาย่อยคือ แม่น้ำเหมย์ซี, แม่น้ำซินจิน และแม่น้ำไว่ชา
แม่น้ำหานมีแม่น้ำสาขาอื่นตลอดลำน้ำ 53 สาย มีพื้นที่อ่างเก็บกักน้ำมากกว่า 100 ตารางกิโลเมตรในพื้นที่ลุ่มน้ำในมณฑลกวางตุ้ง และครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำของแม่น้ำสาขาต่าง ๆ เช่น แม่น้ำอู่หฺวา, แม่น้ำหนิงเจียง, แม่น้ำฉือคู, แม่น้ำทิง, แม่น้ำเหม่ย์ถาน เป็นต้น ซึ่งมีพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาของแต่ละสายมากกว่า 1,000 ตารางกิโลเมตร
แม่น้ำหานเป็นระบบแม่น้ำที่ใหญ่เป็นอันดับสองในมณฑลกวางตุ้ง โดยมีพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งสิ้น 30,112 ตารางกิโลเมตร โดยมากกว่าร้อยละ 70 อยู่ในมณฑลกวางตุ้ง และประมาณร้อยละ 30 อยู่นอกกวางตุ้ง โดยพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาที่ใหญ่ที่สุดสองแห่งคือ พื้นที่ลุ่มแม่น้ำทิงซึ่งคิดเป็น 11,802 ตารางกิโลเมตร พื้นที่ของลุ่มแม่น้ำเหมย์ที่ 13,929 ตารางกิโลเมตร รวมทั้งพื้นที่ลุ่มน้ำในส่วนปลายน้ำในดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอีก 1,035 ตารางกิโลเมตร แม่น้ำหานมีปริมาณน้ำมากเทียบกับแม่น้ำอื่น เช่นแม่น้ำหวย โดยแม่น้ำหานมีพื้นที่ลุ่มน้ำเพียงร้อยละ 18 ของแม่น้ำหวย แต่ปริมาณน้ำจะเท่ากับร้อยละ 85 ของแม่น้ำหวย
ระเบียงภาพ

แผนที่เขตเฉิงไห่ในสมัยราชวงศ์หมิง แสดงแนวเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำหาน และปากแม่น้ำต่าง ๆ ของแม่น้ำนี้
ชาวบ้านกำลังถีบระหัดวิดน้ำบนฝั่งซ้ายของแม่น้ำหานช่วงก่อนถึงซัวเถา
ทิวทัศน์ยามค่ำของแม่น้ำสาขาของแม่น้ำหาน (แม่น้ำเหมย์) ที่เหมย์โจว
สะพานกว่างจี้ ทอดข้ามแม่น้ำหานที่เมืองแต้จิ๋ว
ทิวทัศน์ของแม่น้ำหานและเมืองแต้จิ๋ว มองจากวัดหานยฺวี่
ภาพถ่ายทางอากาศของแม่น้ำหาน
พระราชพงศาวลีพระมหากษัตริย์รัฐเกอดะฮ์

พระราชพงศาวลีพระมหากษัตริย์รัฐเกอดะฮ์พบได้ในตำรามลายูดั้งเดิมสองแห่ง อันแรกคือฮีกายัตมะโรงมหาวงศ์ พงศาวดารที่เขียนขึ้นในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 และ อัตตารีค ซาลาซีละฮ์ เกอดะฮ์ ('พงศาวลีแห่งเกอดะฮ์') ประวัติศาสตร์ที่ได้รับการรับรองจากราชวงศ์ซึ่งตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1928 อย่างไรก็ตาม บันทึกเหล่านี้ไม่ได้ให้ลำดับวงศ์ตระกูลของผู้ปกครองรัฐเกอดะฮ์ยุคแรกที่สอดคล้องกัน โดยฮีกายัตรายงานว่า ผู้นำคนแรกของเกอดะฮ์คือมะโรง มหาวงศ์ ส่วนซาลาซีละฮ์ระบุว่าผู้นำคนแรกของเกอดะฮ์คือเดอร์บาร์ ราจาที่ 1 ผู้มีต้นตระกูลจากเปอร์เซียในคริสต์ศตวรรษที่ 9
ถึงกระนั้น ฮีกายัตและซาลาซีละฮ์มีความคล้ายคลึงกับบางส่วน โดยส่วนสำคัญที่สุดคือทั้งสองตำราระบุว่าผู้นำคนแรกที่เข้ารีตอิสลามใช้พระนามว่า สุลต่านมูซัฟฟาร์ ชะฮ์ แม้ว่าพระนามเดิมของพระองค์นั้นต่างจากพระนามปัจจุบันก็ตาม ฮีกายัตระบุว่า ราจา พระองค์มหาวงศ์ (Raja Phra Ong Mahawangsa) เป็นบุคคลที่เข้ารับอิสลามคนแรก ส่วนซาลาซีละฮ์ระบุว่าบุคคลนั้นคือเดอร์บาร์ ราจาที่ 2 พระราชพงศาวลีนี้อิงจากซาลาซีละฮ์ที่ได้รับการรับรองจากราชวงศ์ ตามธรรมเนียมเกอดะฮ์ จุดเริ่มต้นของรัชสมัยสุลต่านมุดซัฟฟาร์ ชะฮ์ที่ 1 โดยทั่วไปอยู่ใน ค.ศ. 1136
บรรณานุกรม

Ahmad Sarji Abdul Hamid (2011), The Encyclopedia of Malaysia, vol. 16 - The Rulers of Malaysia, Editions Didier Millet, ISBN 978-981-3018-54-9
Buyong Adil (1980), Sejarah Kedah (History of Kedah), Dewan Bahasa dan Pustaka.
อำเภอมินามิไซตามะ

พื้นที่ในอดีตของอำเภอมินามิไซตามะ (สีเขียว: เมืองมิยาชิโระ, สีเหลืองอ่อน: พื้นที่ที่ต่อมาถูกผนวกเข้ากับเขตการปกครองอื่น)
อำเภอมินามิไซตามะ (ญี่ปุ่น: 南埼玉郡; โรมาจิ: Minami-Saitama-gun; อำเภอไซตามะใต้) เป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ในจังหวัดไซตามะ ประเทศญี่ปุ่น
ณ วันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 2024 อำเภอมินามิไซตามะมีจำนวนประชากรประมาณ 33,753 คน มีขนาดพื้นที่ทั้งหมด 15.95 ตารางกิโลเมตร มีความหนาแน่นของประชากร 2,116 คนต่อตารางกิโลเมตร
เทศบาล

เมืองมิยาชิโระ
เส้นเวลา

ค.ศ. 1871 (ระลอกแรกของการควบรวมจังหวัด): ส่วนหนึ่งของอำเภอไซตามะที่ต่อมากลายเป็นอำเภอมินามิไซตามะ ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดไซตามะโดยสมบูรณ์ ซึ่งชื่อของจังหวัดตั้งตามชื่ออำเภอไซตามะ
ค.ศ. 1879 (การฟื้นฟูและจัดระเบียบอำเภอในระบบแคว้นให้เป็นอำเภอภายใต้การปกครองของจังหวัด): อำเภอไซตามะแบ่งออกเป็นอำเภอไซตามะเหนือ (คิตะ-) และไซตามะใต้ (มินามิ-) โดยตั้งที่ว่าการอำเภอไซตามะใต้ที่เมืองอิวัตสึกิ
ค.ศ. 1889 (การควบรวมเมืองและหมู่บ้านครั้งใหญ่ในยุคเมจิและการประกาศใช้ระบบเทศบาล): อำเภอมินามิไซตามะแบ่งย่อยออกเป็น 6 เมือง และ 44 หมู่บ้าน
ค.ศ. 1923: ยุบสภาอำเภอมินามิไซตามะ
ค.ศ. 1926: ยุบที่ว่าการอำเภอมินามิไซตามะ และกลายเป็นเพียงหน่วยการปกครองทางภูมิศาสตร์
3 พฤศจิกายน ค.ศ. 1954
เมืองอิวัตสึกิได้รับยกฐานะเป็นนคร
เมืองโคชิงายะจัดตั้งขึ้นโดยการควบรวม 2 เมือง และ 8 หมู่บ้าน
1 มกราคม ค.ศ. 1955 - เมืองวาชิโนมิยะรวมกับหมู่บ้านซากูราดะที่อยู่ในอำเภอคิตากัตสึชิกะ เพื่อจัดตั้งเป็นเมืองวาชิโนมิยะในอำเภอคิตากัตสึชิกะ
20 กรกฎาคม ค.ศ. 1955 - หมู่บ้านมมมะและซูกะควบรวมกันเพื่อจัดตั้งเป็นเมืองมิยาชิโระ
1 สิงหาคม ค.ศ. 1955 - หมู่บ้านคาวายานางิรวมเข้ากับเมืองโซกะที่อยู่ในอำเภอคิตาอาดาจิ (ปัจจุบันเป็นนครโซกะ)
3 พฤศจิกายน ค.ศ. 1955 - บางส่วนของเมืองโซกะในอำเภอคิตาอาดาจิ รวมเข้ากับเมืองโคชิงายะ
1 มกราคม ค.ศ. 1956 - บางส่วนของนครอิวัตสึกิรวมเข้ากับเมืองฮาซูดะ
28 กันยายน ค.ศ. 1956
บางส่วนของหมู่บ้านฮาจิโจได้รวมเข้ากับหมู่บ้านยาวาตะและชิโอโดมาริ เพื่อจัดตั้งเป็นหมู่บ้านยาชิโอะ
ส่วนที่เหลือของหมู่บ้านฮาจิโจรวมเข้ากับเมืองโซกะที่อยู่ในอำเภอคิตาอาดาจิ
3 พฤศจิกายน ค.ศ. 1958 - เมืองโคชิงายะได้รับการยกฐานะเป็นนคร
1 ตุลาคม ค.ศ. 1964 - หมู่บ้านยาชิโอะได้รับการยกฐานะเป็นเมือง
1 ตุลาคม ค.ศ. 1971 - เมืองคูกิได้รับการยกฐานะเป็นนคร
15 มกราคม ค.ศ. 1972 - เมืองยาชิโอะได้รับการยกฐานะเป็นนคร
1 ตุลาคม ค.ศ. 1972 - เมืองฮาซูดะได้รับการยกฐานะเป็นนคร
23 มีนาคม ค.ศ. 2010 - เมืองโชบุกับเมืองคูริฮาชิและวาชิมิยะซึ่งอยู่ในอำเภอคิตากัตสึชิกะ ได้รวมเข้ากับนครคูกิเดิม เพื่อจัดตั้งเป็นนครคูกิแห่งใหม่
1 ตุลาคม ค.ศ. 2012 - เมืองชิราโอกะได้รับการยกฐานะเป็นนคร ทำให้อำเภอมินามิไซตามะเหลือเพียง 1 เทศบาล คือ เมืองมิยาชิโระ
แผนที่ 5 อำเภอในภาคตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัดไซตามะใน ค.ศ. 1889 แสดงเทศบาล (ตัวเลข) และสมาคมเทศบาล (โชซงคูมิไอ; ตัวอักษร) ของอำเภอไซตามะใต้ สีต่าง ๆ แสดงถึงเขตเทศบาลในปัจจุบัน (ค.ศ. 2011) เลข 1 แสดงถึงเมืองอิวัตสึกิ ซึ่งเป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอ ส่วนเมืองมิยาชิโระ (สีเขียว) ซึ่งเป็นเทศบาลแห่งสุดท้ายที่เหลืออยู่หลังจากการควบรวมเทศบาลครั้งใหญ่ในยุคเฮเซ จัดตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1955 โดยการควบรวมหมู่บ้านมมมะ (百間村; เลข 39) และหมู่บ้านซูกะ (須賀村; เลข 40)
ประเทศมอลโดวาในโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2018

ประเทศมอลโดวา เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน ครั้งที่ 2 ค.ศ. 2018 (พ.ศ. 2561) ที่กรุงบัวโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา ระหว่างวันที่ 6-18 ตุลาคม พ.ศ. 2561 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติมอลโดวาเป็นผู้ทำหน้าที่ในการส่งนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขันจำนวน 17 คน ใน 10 ชนิดกีฬา ผลการแข่งขันครั้งนี้ประเทศมอลโดวาได้รับเหรียญรางวัลแบ่งเป็น 2 เหรียญทอง 0 เหรียญเงิน และ 0 เหรียญทองแดง รวมทั้งหมด 2 เหรียญ
กรีฑา

บทความหลัก: กีฬากรีฑาในโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2018
ผลการแข่งขันดังนี้ :
| นักกีฬา | รายการ | Stage 1> ผล | Stage 1> อันดับ | Stage 2> ผล | Stage 2> อันดับ | รวม | รวม> อันดับ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Nina Capaţina | Girls' shot put | 17.09 | 4 | 17.42 | 3 | 34.51 | 4 |
ดูเพิ่ม

ประเทศมอลโดวาในโอลิมปิก
รายชื่อผู้เชิญธงชาติมอลโดวาในโอลิมปิกเยาวชน
รายชื่อนักกีฬามอลโดวาที่ได้รับเหรียญรางวัลโอลิมปิกเยาวชน
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
| ด ค กประเทศที่เข้าร่วมแข่งขันโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2018 ที่ บัวโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา |
| --- | --- | --- |
| แอฟริกา |   แอลจีเรีย   แองโกลา   เบนิน   บอตสวานา   บูร์กินาฟาโซ   บุรุนดี   แคเมอรูน   กาบูเวร์ดี   แอฟริกากลาง   ชาด   คอโมโรส   สาธารณรัฐคองโก   สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก   จิบูตี   อียิปต์   อิเควทอเรียลกินี   เอริเทรีย   เอธิโอเปีย   กาบอง   แกมเบีย   กานา   กินี   กินี-บิสเซา   โกตดิวัวร์   เคนยา   เลโซโท   ไลบีเรีย   ลิเบีย   มาดากัสการ์   มาลาวี   มาลี   มอริเตเนีย   มอริเชียส   โมร็อกโก   โมซัมบิก   นามิเบีย   ไนเจอร์   ไนจีเรีย   รวันดา   เซาตูแมอีปริงซีป   เซเนกัล   เซเชลส์   เซียร์ราลีโอน   โซมาเลีย   แอฟริกาใต้   ซูดานใต้   ซูดาน   เอสวาตินี   แทนซาเนีย   โตโก   ตูนิเซีย   ยูกันดา   แซมเบีย   ซิมบับเว  |  |
| อเมริกา |   แอนทีกาและบาร์บิวดา   อาร์เจนตินา   อารูบา   บาฮามาส   บาร์เบโดส   เบลีซ   เบอร์มิวดา   โบลิเวีย   บราซิล   หมู่เกาะบริติชเวอร์จิน   แคนาดา   หมู่เกาะเคย์แมน   ชิลี   โคลอมเบีย   คอสตาริกา   คิวบา   ดอมินีกา   สาธารณรัฐโดมินิกัน   เอกวาดอร์   เอลซัลวาดอร์   กรีเนดา   กัวเตมาลา   กายอานา   เฮติ   ฮอนดูรัส   จาเมกา   เม็กซิโก   นิการากัว   ปานามา   ปารากวัย   เปรู   ปวยร์โตรีโก   เซนต์คิตส์และเนวิส   เซนต์ลูเชีย   เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์   ซูรินาม   ตรินิแดดและโตเบโก   สหรัฐ   อุรุกวัย   เวเนซุเอลา   หมู่เกาะเวอร์จิน  |  |
| เอเชีย |   อัฟกานิสถาน   บาห์เรน   บังกลาเทศ   ภูฏาน   บรูไน   กัมพูชา   จีน   ติมอร์-เลสเต   ฮ่องกง   อินเดีย   อินโดนีเซีย   อิหร่าน   อิรัก   ญี่ปุ่น   จอร์แดน   คาซัคสถาน   คีร์กีซสถาน   คูเวต   ลาว   เลบานอน   มาเลเซีย   มัลดีฟส์   มองโกเลีย   พม่า   เนปาล   เกาหลีเหนือ   โอมาน   ปากีสถาน   ปาเลสไตน์   ฟิลิปปินส์   กาตาร์   ซาอุดีอาระเบีย   สิงคโปร์   เกาหลีใต้   ศรีลังกา   ซีเรีย   จีนไทเป   ทาจิกิสถาน   ไทย   เติร์กเมนิสถาน   สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์   อุซเบกิสถาน   เวียดนาม   เยเมน  |  |
| ยุโรป |   แอลเบเนีย   อันดอร์รา   อาร์มีเนีย   ออสเตรีย   อาเซอร์ไบจาน   เบลารุส   เบลเยียม   บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา   บัลแกเรีย   โครเอเชีย   ไซปรัส   เช็กเกีย   เดนมาร์ก   เอสโตเนีย   ฟินแลนด์   ฝรั่งเศส   จอร์เจีย   เยอรมนี   สหราชอาณาจักร   กรีซ   ฮังการี   ไอซ์แลนด์   ไอร์แลนด์   อิสราเอล   อิตาลี   คอซอวอ   ลัตเวีย   ลีชเทินชไตน์   ลิทัวเนีย   ลักเซมเบิร์ก   มาซิโดเนีย   มอลตา   มอลโดวา   โมนาโก   มอนเตเนโกร   เนเธอร์แลนด์   นอร์เวย์   โปแลนด์   โปรตุเกส   โรมาเนีย   รัสเซีย   ซานมารีโน   เซอร์เบีย   สโลวาเกีย   สโลวีเนีย   สเปน   สวีเดน   สวิตเซอร์แลนด์   ตุรกี   ยูเครน  |  |
| โอเชียเนีย |   อเมริกันซามัว   ออสเตรเลีย   หมู่เกาะคุก   ฟีจี   กวม   คิริบาส   หมู่เกาะมาร์แชลล์   ไมโครนีเชีย   นาอูรู   นิวซีแลนด์   ปาเลา   ปาปัวนิวกินี   ซามัว   หมู่เกาะโซโลมอน   ตองงา   ตูวาลู   วานูวาตู  |  |
| อื่นๆ |   ทีมผสม  |  |
ระหัด

ระหัดวิดน้ำ ประเทศญี่ปุ่น ปัจจุบันเหลืออยู่ไม่เกิน 30 ชิ้น
ระหัดวิดน้ำใช้แรงถีบ ไต้หวัน ประเทศจีน ปีค.ศ. 1915
ระหัดวิดน้ำใช้แรงถีบ ประเทศจีน ปี 1911
ระหัดวิดน้ำแบบไม่มีราง ในประเทศอินเดีย
ระหัด (อังกฤษ: Rahat หรือ Chain Pump) เป็นเครื่องชักน้ำหรือวิดน้ำ ประกอบด้วย โครงราง เพลา (กงระหัด) ใบระหัดหรือโซ่ระหัด (คล้ายสายพาน โซ่จักรยาน) โดยทั่วไปรางและใบระหัดทำจากไม้ ใช้มือหมุน ใช้ถีบด้วยเท้า หรือใช้แรงสัตว์ หรือใช้แรงกลแปลงจากกระแสน้ำหรือลม ใช้ในการชลประทานเพื่อการกสิกรรมทั่วไปที่ต้องอาศัยน้ำสำหรับทำการเพาะปลูก โดยเฉพาะการทำนาต้องดึงน้ำขังต้นข้าวจนกระทั่งก่อนข้าวออกรวงจึงดึงน้ำออก ชาวนาจะปลูกข้าวในฤดูฝนปีละครั้ง เรียกว่า ข้าวนาปี แต่เมื่อมีการชลประทานดีขึ้นจะปลูกข้าวนอกฤดูฝนอีกด้วย ซึ่งเรียกว่า นาปรัง การใช้ระหัดวิดน้ำมีความสำคัญต่อการทำนาในสมัยก่อนมาก
ประวัติ

สำหรับการเพาะปลูกในช่วงที่ยังไม่มีเครื่องยนต์ที่ใช้กับเครื่องจักรกลการเกษตร ชาวนาจะใช้โพงหรือระหัดวิดน้ำเข้าแปลงนา การใช้ โพง (หรือเรียก ชงโลง ที่ทําด้วยไม้ขุด หรือสานด้วยไม้ไผ่ให้มีรูปร่างคล้ายช้อนมี ด้ามยาว) วิดน้ำได้ครั้งละไม่มากนัก และต้องออกแรงมากเนื่องจากต้องวิดน้ำและเหวี่ยงข้ามคันนาไปอีกข้างหนึ่ง เพื่อประหยัดแรงจึงได้คิดวิธีวิดน้ำหรือชักน้ำ โดยการใช้เครื่องจักรกลแบบชักน้ำอย่างต่อเนื่องอย่างระหัดขึ้นแทน ในระยะแรกใช้แรงมือหมุน ต่อมาการชักน้ำด้วยมือไม่เพียงพอกับการทำไร่นามีขนาดใหญ่ ต้องเปลี่ยนมาใช้การทุ่นแรงโดยปรับเพลาหมุนที่แปลงแรงถีบของคนหลายคน หรือแรงสัตว์แทน หรืออาจใช้แรงกลจากกังหันซึ่งสามารถชักน้ำได้เป็นเวลานานกว่าและต่อเนื่องโดยไม่ต้องเฝ้าดูแลตลอดเวลา
สันนิษฐานว่าระหัดถูกประดิษฐ์ขึ้นครั้งแรกในประเทศจีน (เรียก 水转翻车 Shuǐ zhuǎn fānchē) หรือ อินเดีย โดยอาจพัฒนาแนวคิดในการประดิษฐ์ระหัดมาจาก “กังหันวิดน้ำ” ที่อาจจะเกิดขึ้นก่อน ระหัด กังหันน้ำเป็นเครื่องวิดน้ำหรือเครื่องชักน้ำคล้ายกับระหัด ใช้ตักน้ำหรือชักน้ำที่อยู่ในระดับต่ำขึ้นมายังที่สูง โดยใช้กระแสน้ำหมุนวงล้อขนาดใหญ่ที่ทําด้วยไม้ มักจะตั้งไว้ริมตลิ่งที่มีน้ำไหล ให้ขนาดของวงล้อใหญ่สูงกว่าระดับตลิ่งเพื่อให้น้ำไหลลงไปตามรางรับน้ำที่ทอดไปสู่บริเวณที่ต้องการน้ำ บนขอบของวงล้อมีภาชนะสําหรับตักน้ำ ซึ่งมีหลักฐานว่าเริ่มจากในอียิปต์โบราณ อาหรับ หรือเปอร์เซีย (เรืยก Noria) กังหันวิดน้ำนี้ในประเทศไทยอาจเรียกว่า ระหัดวง หรือ หลุก
ในประเทศอินเดีย ระหัดมีชื่อเรียกในภาษาฮินดีและอูรดูว่า Rahat (ราหัท) หรือ Rehat เป็นเครื่องชักน้ำคล้ายระหัดคือมีสายโซ่ที่เรียงด้วยกระบอกน้ำหลายใบ แต่ไม่มีราง ใช้ชักน้ำด้วยแรงคนหรือสัตว์ในแนวดิ่งจากบ่อน้ำที่มีความลึกค่อนข้างมาก
ในประเทศไทยไม่มีหลักฐานที่จะค้นคว้าหรืออ้างอิงได้แน่นอนว่า คนไทยใช้ระหัดหรือได้รับการแนะนำให้รู้จักในประเทศเพื่อนบ้านใกล้เคียงรวมทั้งประเทศไทยตั้งแต่สมัยใด คําว่า “ระหัด” ที่ปรากฏในหนังสืออักขราภิธานศรับท์ ของ ดร.แดนนิช แบรดเลย์ หรือหมอบรัดเลย์ที่พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2416 เขียนว่า “ระหัศ อย่างหนึ่ง เป็นของเครื่องใช้บีบเยื่อฝ้ายให้เล็ดออกเสีย นั้น, อย่างหนึ่งเป็นเครื่องวิดน้ำเข้านา”  จากหลักฐานดังกล่าวนี้แสดงว่า ระหัดเป็นเครื่องวิดน้ำที่คนไทยใช้กันมาอย่างน้อยร้อยปีเศษแล้ว
ลักษณะ

ระหัดในประเทศไทยมักทำด้วยไม้สักเนื่องจากทนน้ำ ระหัดมีส่วนประกอบที่สำคัญ คือ รางน้ำ ใบระหัด และกงระหัด
โครงรางน้ำ โดยมากใช้ไม้สักทำเป็นโครง มีความยาวประมาณ 3 – 6 เมตร ใช้ไม้แผ่นบาง ๆ ตีประกบทั้ง 2 ข้าง ให้รางน้ำซีกข้างบนโปร่ง ด้านล่างตีไม้ทึบ รางน้ำมีความสูงประมาณ 30 – 50 เซนติเมตร รางเป็นชั้นเดียว หรือสองชั้นหากรางมีความยาวมากซึ่งต้องแยกใบระหัดทั้งสองทางออกจากกัน
ใบระหัด โซ่ระหัด หรือลูกระหัด เป็นไม้แผ่นบางแบนเพื่อดันน้ำเข้าไปตามราง เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า จำนวน 30 – 40 ใบ กว้างประมาณ 8 – 10 เซนติเมตร ยาวประมาณ 12 – 15 เซนติเมตร เข้าเดือยใบระหัดแต่ละใบโดยใช้สลักตอกให้แกนใบยึดซึ่งกันและกัน ใบระหัดยึดคล้องกันแบบลูกโซ่ มีความยาวประมาณ 2 เท่า ของรางน้ำ ระหัดวิดน้ำอาจมีขนาดสั้นและยาวตามความต้องการของผู้ใช้
เพลา หรือกงระหัด หรือจักรระหัด มี 2 ชิ้นหัวและท้ายราง เป็นท่อนไม้วงกลมใช้ไม้หรือเหล็กเป็นแกน เจาะรูหลวม ๆ ให้หมุนได้สะดวก มีลักษณะคล้ายฟันเฟือง 6 หรือ 8 ซึ่ หมุนสับกันเป็นวง ทำหน้าที่ชักดึงให้ใบระหัดเคลื่อนหมุนได้ด้วยแรงหมุน แรงที่หมุนเพลานี้อาจต่อเข้ากับมือหมุน 2 ข้างจะทำเป็นแกนมีที่จับ เจาะรูยึดกับแกนเพลา ใช้หมุนโดยการดึงสลับข้างกัน มือหมุนอาจต่อกับไม้ชักอีกทีเพื่อทุ่นแรง (คล้ายการถีบจักรยาน) ข้อจํากัดของระหัดมือที่ คือ ต้องใช้แรงคนซึ่งไม่สามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่องและยาวนาน จึงพัฒนาโดยต่อการฉุดเพลาเข้ากับแรงอื่น ได้แก่ เท้าถีบ หรือเพลาเดิน หรือใช้แรงสัตว์เทียมกับล้อเพลาที่มีฟันเฟืองผ่านแรง หรือใช้แรงกลแปลงจากกระแสน้ำหรือลม หรือเครื่องยนต์เป็นตัวฉุด และมีรางขนาดใหญ่ขึ้น
เวลาใช้จะวางระหัดด้านปลายจุ่มไปในน้ำให้เอียงทอดไปบนคันนา ซึ่งมีความลาดชันไม่มากเกิน ดึงมือหมุนทีละข้างสลับกันไปเรื่อย ๆ แกนเพลาเมื่อหมุนแล้วจะทำให้ฟันเฟืองและใบระหัดหมุนตาม ใบระหัดจะพุ้ยน้ำหรือตักน้ำขึ้นมาในรางและไหลออกตรงช่องมือหมุน การวิดระหัดอาจใช้คนเดียวหรือ 2 คน ช่วยกันหมุน ซึ่งทำให้ผ่อนแรงได้มากการใช้ระหัดวิดน้ำนอกจากใช้เพื่อการเพาะปลูกแล้ว ยังใช้วิดน้ำหาปลาได้อีกด้วย
ปัจจุบันในประเทศไทยไม่นิยมใช้ระหัดวิดน้ำในการกสิกรรมแล้ว โดยส่วนมากเกษตรกรหันมาใช้เครื่องสูบน้ำเข้ามาแทน แต่อาจพบเห็นได้ในนาเกลือซึ่งเป็นระหัดที่ีใช้แรงกลแปลงจากกระแสลม