ประเทศญี่ปุ่น

ประเทศบนเกาะในเอเชียตะวันออก
"ญี่ปุ่น" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ญี่ปุ่น (แก้ความกำกวม)
| ประเทศญี่ปุ่น 日本国 (ญี่ปุ่น) Nippon-koku หรือ Nihon-koku |
| --- | --- |
   ธงชาติ     ตราแผ่นดิน  
เพลงชาติ: ญี่ปุ่น: 君が代; โรมาจิ: Kimigayo "ขอจงครองราชย์ยาวนานตลอดไป"
ตราประทับของญี่ปุ่น  大日本國璽 (Dai Nihon Kokuji)  ตราประทับแห่งชาติมหาประเทศญี่ปุ่น   
  ดินแดนของประเทศญี่ปุ่น   ดินแดนในข้อพิพาท แต่ไม่ได้ควบคุม
เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: กรุงโตเกียว 35°41′N 139°46′E﻿ / ﻿35.683°N 139.767°E﻿ / 35.683; 139.767
ภาษาราชการ: ญี่ปุ่น
เดมะนิม: ชาวญี่ปุ่น
การปกครอง: รัฐเดี่ยว ระบบรัฐสภา ราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ

• จักรพรรดิ : จักรพรรดินารูฮิโตะ
• นายกรัฐมนตรี : ชิเงรุ อิชิบะ
 
สภานิติบัญญัติ: รัฐสภา
• สภาสูง: ราชมนตรีสภา
• สภาล่าง: สภาผู้แทนราษฎร
ก่อตั้ง

• ก่อตั้งราชวงศ์จักรพรรดิ : 11 กุมภาพันธ์ 660 BC
• รัฐธรรมนูญเมจิ : 29 พฤศจิกายน ค.ศ. 1890
• รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน : 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1947
 
พื้นที่
• รวม: 377,975 ตารางกิโลเมตร (145,937 ตารางไมล์) (อันดับที่ 62)
• แหล่งน้ำ (%): 1.4 (ใน ค.ศ. 2015)
ประชากร
• 2022 ประมาณ:  124,840,000  (อันดับที่ 11)
• สำมะโนประชากร 2020: 126,226,568
• ความหนาแน่น: 334 ต่อตารางกิโลเมตร (865.1 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 24)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : 2023 (ประมาณ)
• รวม:  6.456 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 4)
• ต่อหัว:  51,809 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 36)
จีดีพี (ราคาตลาด) : 2023 (ประมาณ)
• รวม:  4.410 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 3)
• ต่อหัว:  35,385 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 28)
จีนี (2018):  33.4 ปานกลาง
เอชดีไอ (2021):  0.925 สูงมาก · อันดับที่ 19
สกุลเงิน: เยนญี่ปุ่น (¥)
เขตเวลา: UTC+09:00 (เวลามาตรฐานญี่ปุ่น)
ขับรถด้าน: ซ้าย
รหัสโทรศัพท์: +81
รหัส ISO 3166: JP
โดเมนบนสุด: .jp
ญี่ปุ่น (ญี่ปุ่น: 日本; โรมาจิ: Nihon/Nippon; ทับศัพท์: นิฮง/นิปปง) ชื่ออย่างเป็นทางการ ประเทศญี่ปุ่น (ญี่ปุ่น: 日本国; โรมาจิ: Nihon-koku/Nippon-koku; ทับศัพท์: นิฮงโกกุ/นิปปงโกกุ) เป็นรัฐเอกราชหมู่เกาะในเอเชียตะวันออก ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกนอกฝั่งตะวันออกของแผ่นดินใหญ่เอเชีย ทางตะวันตกติดคาบสมุทรเกาหลีและประเทศจีนโดยมีทะเลญี่ปุ่นกั้น ส่วนทางทิศเหนือติดประเทศรัสเซีย มีทะเลโอค็อตสค์เป็นเส้นแบ่งแดน และทางทิศใต้ติดกับทะเลจีนตะวันออก, ทะเลฟิลิปปิน และประเทศไต้หวัน หมู่เกาะญี่ปุ่นประกอบด้วยเกาะหลักจำนวน 4 เกาะ ได้แก่ ฮนชู, ฮกไกโด, ชิโกกุ และคีวชู รวมทั้งหมู่เกาะอื่น ๆ อีกประมาณ 14,125 เกาะ บนพื้นที่ 377,975 ตารางกิโลเมตร ด้วยจำนวนประชากรประมาณ 123 ล้านคนใน พ.ศ. 2568 จึงถือเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับ 11 ของโลก
เมืองหลวงและเมืองที่มีขนาดใหญ่ที่สุดคือกรุงโตเกียวซึ่งมีประชากรประมาณ 14 ล้านคน และหากนับรวมประชากรในเขตอภิมหานครโตเกียว จะมีจำนวนมากถึง 37 ล้านคนในปี 2567 และด้วยมูลค่าจีดีพีที่สูงถึง 2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ จึงทำให้กรุงโตเกียวเป็นมหานครที่ใหญ่ที่สุดในโลกทั้งแง่ของจำนวนประชากรและขนาดเศรษฐกิจ ประเทศญี่ปุ่นประกอบด้วย 47 จังหวัดใน 8 ภูมิภาค พื้นที่กว่าสามในสี่เป็นภูเขาและปกคลุมด้วยป่าไม้จำนวนมาก พื้นที่ส่วนใหญ่เหมาะสำหรับการทำเกษตรกรรมโดยมีประชากรหนาแน่นบริเวณที่ราบชายฝั่งตะวันออก ที่ตั้งของประเทศยังอยู่ในบริเวณวงแหวนไฟ ส่งผลให้หมู่เกาะต่าง ๆ มีแนวโน้มเผชิญแผ่นดินไหวและสึนามิบ่อยครั้ง
การวิจัยทางโบราณคดีระบุว่ามีมนุษย์อาศัยในดินแดนปัจจุบันตั้งแต่ยุคหินญี่ปุ่น หรือประมาณ 36,000 ปีก่อนคริสตกาล การกล่าวถึงญี่ปุ่นเป็นลายลักษณ์อักษรครั้งแรกปรากฏในบันทึกของราชสำนักจีนตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 1 ในช่วงระหว่างศตวรรษที่ 4 ถึงศตวรรษที่ 6 อาณาจักรทั้งหมดรวมกันเป็นปึกแผ่นภายใต้การปกครองของจักรพรรดิและราชวงศ์ โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่นาระก่อนจะย้ายไปที่เฮอังเกียวในเวลาต่อมา ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 12 ญี่ปุ่นถูกปกครองด้วยระบบทหารเจ้าขุนมูลนายโชกุนซึ่งปกครองในพระปรมาภิไธยจักรพรรดิ และการครอบงำของนักรบซามูไร ภายหลังช่วงเวลาแห่งความแตกแยกในยุคเซ็งโงกุ ประเทศเข้าสู่ระยะแยกอยู่โดดเดี่ยวอันยาวนานในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 17 ซึ่งยุติใน พ.ศ. 2396 เมื่อกองเรือสหรัฐบังคับให้ประเทศญี่ปุ่นเปิดต่อโลกตะวันตก หลังความขัดแย้งและการก่อการกำเริบภายในเกือบสองทศวรรษ จักรพรรดิได้อำนาจทางการเมืองคืนใน พ.ศ. 2411 ผ่านการช่วยเหลือของหลายตระกูลจากโชชูและซัตสึมะ และมีการสถาปนาจักรวรรดิญี่ปุ่นซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของยุคเมจิและรัฐธรรมนูญเมจิ และเริ่มมีการพัฒนาอุตสาหกรรมในช่วงเวลานี้ ชัยชนะในสงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่ง, สงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่น และสงครามโลกครั้งที่หนึ่งทำให้ญี่ปุ่นขยายจักรวรรดิระหว่างสมัยแสนยานิยมเพิ่มขึ้น สงครามจีน-ญี่ปุ่นครั้งที่สอง พ.ศ. 2480 ขยายเป็นบางส่วนของสงครามโลกครั้งที่สองใน พ.ศ. 2484 ซึ่งญี่ปุ่นมีบทบาทสำคัญในฝ่ายอักษะ ในระหว่างสงครามญี่ปุ่นเป็นชาติมหาอำนาจหนึ่งเดียวในเอเชียก่อนจะยุติลงสิ้นเชิงใน พ.ศ. 2488 ด้วยความพ่ายแพ้ในสงครามแปซิฟิกและการทิ้งระเบิดปรมาณูของฝ่ายสัมพันธมิตรซึ่งนำไปสู่การยอมจำนน ส่งผลให้ญี่ปุ่นตกอยู่ภายใต้การยึดครองของสัมพันธมิตร ภายหลังสงครามยุติ ญี่ปุ่นกลายเป็นหนึ่งในชาติที่มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจเร็วที่สุดในโลก และกลายเป็นพันธมิตรหลักนอกเนโทของสหรัฐอเมริกาในเวลาต่อมา
ประเทศญี่ปุ่นถือระบอบการปกครองแบบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญพร้อมด้วยระบบสองสภา โดยมีสมเด็จพระจักรพรรดิเป็นประมุขแห่งรัฐและสภานิติบัญญัติจากการเลือกตั้งซึ่งเรียกว่า สภานิติบัญญัติแห่งชาติ ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในประเทศมหาอำนาจของโลก และเป็นประเทศเดียวในทวีปเอเชียที่เป็นสมาชิกกลุ่ม 7 แม้ว่ารัฐธรรมนูญจะกำหนดห้ามพฤติการณ์แห่งสงครามโดยนิตินัย ทว่าญี่ปุ่นยังมีกองกำลังป้องกันตนเอง และเป็นหนึ่งในกองกำลังที่มากด้วยแสนยานุภาพที่สุดของโลก ญี่ปุ่นเป็นประเทศพัฒนาแล้ว และหนึ่งในชาติที่มีผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (ราคาตลาด) สูงที่สุดของโลก ทั้งยังเป็นผู้นำโลกในด้านอุตสาหกรรมยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ มีส่วนสำคัญในด้านวิทยาศาสตร์, เทคโนโลยี และนวัตกรรม รวมทั้งเป็นหนึ่งในชาติที่ประชากรมีการศึกษาสูงที่สุดของโลก ญี่ปุ่นมีมาตรฐานการครองชีพและดัชนีการพัฒนามนุษย์สูง และอัตราการคาดหมายคงชีพสูงที่สุดในโลกทว่ากำลังประสบปัญหาอัตราการเจริญพันธุ์ต่ำในปัจจุบัน วัฒนธรรมญี่ปุ่นยังเป็นที่รู้จักไปทั่วโลก เช่น อาหาร, ศิลปะ, ดนตรี, วัฒนธรรมประชานิยม รวมถึงอุตสาหกรรมบันเทิง เช่น ภาพยนตร์, มังงะ, อนิเมะ, เพลง และวิดีโอเกม