stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ศาสนามาณีกีแบบจีน
ความเชื่อ

ลัทธิมาณีกีแบบจีนเป็นศาสนาที่มีลักษณะแบบเอกเทวนิยม มุ่งมาดปรารถนาให้บูชาพระเจ้าเพียงองค์เดียวเรียกว่า ซ่างตี้ (上帝 "มหาเทพ"), หมิงซุน (明尊 "ผู้สว่างไสว") หรือเจินเฉิน (真神 "ผู้เที่ยงแท้") พวกเขาเชื่อว่าพระเจ้าเป็นพระผู้สร้างสิ่งต่าง ๆ จากจิตวิญญาณที่มีชีวิตของพระองค์เอง ก่อให้เกิดสรรพสิ่งที่มีชีวิตเช่นมนุษย์ ซึ่งรวมไปถึงพระมณี (摩尼) หรือเรียกว่า พระมานีพุทธจรัสแสง ซึ่งเป็นศาสดา ผู้ถือว่าตนเองเป็นผู้เผยแพร่พระวจนะคนสุดท้าย ต่อจากอาดัม โซโรอัสเตอร์ พระพุทธเจ้า และพระเยซู ซึ่งพระมณีมองว่าเป็นการเผยแผ่ศาสนาก่อนหน้านี้ เป็นการเผยแผ่แค่จำเพาะกลุ่มชนย่อย ๆ เท่านั้น ไม่สู้แพร่หลายนัก
ศาสนามาณีกีนับถือแสงสว่างเป็นตัวแทนแห่งความดีต่อสู้กับความมืดซึ่งเป็นตัวแทนของความชั่ว จึงบูชาแสงสว่างเช่นเดียวกับศาสนาโซโรอัสเตอร์ มีคำสอนที่ได้รับอิทธิพลจากศาสนาพุทธอย่างสูงมาตั้งแต่แรกเริ่ม ทั้งยังปรับปรุงคติความเชื่อให้เข้ากับบริบททางวัฒนธรรมของจีนจนมีรูปแบบเฉพาะ บรรดาสาวกของศาสนามาณีกีนำคำศัพท์และสัญลักษณ์ในศาสนาพุทธที่ประชาชนคุ้นเคยไปใช้ ดังจะพบว่าภาพเทวดาของมาณีกีมีลักษณะคล้ายพระโพธิสัตว์คือประทับสมาธิบนดอกบัว การสร้างประโยคและวลีของคัมภีร์ทางศาสนามีความใกล้เคียงกับพระสูตรในศาสนาพุทธอย่างยิ่ง และพบจารึกที่ตุนหวงที่ระบุข้อความไว้ว่า พระเยซูก็เป็นพุทธะ พระมณีก็เป็นพุทธะ ในเวลาต่อมาทั้งศาสนาพุทธ ศาสนามาณีกี ลัทธิเต๋า และศาสนาคริสต์นิกายเนสเทอเรีย มีการหยิบยืมคำสอนทางศาสนาของกันและกันไปปรับใช้ จนศาสนามาณีกีในจีนซึ่งได้รับอิทธิพลจากคำสอนในศาสนาพุทธมากอยู่แล้วยิ่งมีความเป็นพุทธมากขึ้น ทำนองเดียวกันกับศาสนามาณีกีในยุโรปที่ได้รับอิทธิพลจากศาสนาคริสต์มากจนถูกกลืนกลายไปเช่นกัน
ศาสนิกชนมาณีกีล้วนนุ่งขาวห่มขาว กินมังสวิรัติตามศาสดา บูชาพระอาทิตย์และพระจันทร์ เคารพเตียวก๊กและศาสดามณี หลังสิ้นยุคราชวงศ์ถัง ศาสนามาณีกียังคงดำรงอยู่และส่งอิทธิพลศาสนาพื้นบ้านจีนก่อให้เกิดเป็นลัทธิใหม่ เช่น ลัทธิเมตไตรย (弥勒教) และลัทธิบัวขาว (白蓮教) แต่ตัวศาสนามาณีกีเองกลับผสานกลมกลืนไปกับศาสนาพุทธและลัทธิเต๋าไปเสีย ดังพบว่ามีการแปลเอกสารมาณีกีเป็นสำนวนทางพุทธศาสนา ส่วนพระมณีซึ่งเป็นศาสดานั้นถูกชาวจีนเรียกว่า พระพุทโธภาส (光明佛, 光佛 "พระพุทธเจ้าแห่งแสงสว่าง") เพราะมีประวัติใกล้เคียงกับพระโคตมพุทธเจ้า ในเวลาเดียวกัน ลัทธิเต๋าได้ออกคัมภีร์ ฮว่าหูจิง (化胡經 "คัมภีร์เปลี่ยนศาสนาของพวกอนารยชน") ที่ระบุว่าเล่าจื๊อกลับชาติมาเกิดเป็นพระมณี รวมทั้งมีการแปลงคำสอนให้ศาสนิกชนต่อต้านอำนาจที่ไม่ชอบธรรม ทำให้มาณีกีหรือเม้งก่าถูกเพ่งเล็งและปราบปรามมาตลอด
ธรรมเนียม

ปัจจุบันชาวบ้านในเมืองเฉวียนกู่ (钱库) มณฑลเจ้อเจียง ยังคงปฏิบัติตนตามประเพณีมาณีกีในวันที่ 1 และ 15 ในช่วงปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติสืบทอดลงมา ทั้งนี้เฉวียนกู่เคยเป็นศูนย์กลางของศาสนามาณีกีในจีน และยังตั้งอยู่ใกล้กับวัดเฉ่าอัน ซึงเป็นวัดมาณีกีแห่งสุดท้ายที่เหลืออยู่ซึ่งถูกแปรเป็นวัดพุทธไปแล้ว โดยชาวเมืองเฉวียนกู่มีธรรมเนียมปฏิบัติที่สำคัญ ดังนี้
รับประทานมังสวิรัติในวันดังกล่าว อาหารที่รับประทานส่วนใหญ่จะเป็นผักดอง ผักใบเขียว ดอกไม้จีน เห็ดต่าง ๆ และอาหารอื่น ๆ เช่น น้ำมันจากสัตว์ เป็นต้น
เผาเครื่องหอมถวายสักการะ
เว้นการใช้อุจจาระหรือปัสสาวะเพื่อทำปุ๋ย ช่วง ค.ศ. 1980–1990 เกษตรกรจะวางถังใส่น้ำปัสสาวะที่ข้างถนนเพื่อให้รถสัญจรไปมาได้ ถ้าถังใกล้เต็มต้องรีบนำไปทิ้ง โดยเฉพาะก่อนวันที่ 1 และ 15 ในช่วงปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติ ชาวบ้านต้องทำการตรวจสอบถัง หากพบว่าใกล้เต็มแล้วให้รีบนำไปทิ้งแม้ฝนจะตกก็ตาม
หลีกเลี่ยงการเดินทางในวันดังกล่าว แต่ปัจจุบันธรรมเนียมนี้คลายความเข้มงวดไปแล้ว
ชาวบ้านถือว่าวันดังกล่าวเป็นวันมงคลสำหรับกิจกรรมสำคัญต่าง ๆ เช่น นัดพบแพทย์ เปิดกิจการ หรือจัดพิธีสมรส ซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูงและใช้เวลานาน ชาวบ้านในเฉวียนกู่มีวลีติดปากว่า "ไม่ต้องพลิกหนังสือเรียนมัธยมในวันแรกและวันที่สิบห้า" คือนักเรียนในท้องถิ่นจะหยุดเรียนวันสำคัญดังกล่าวนั่นเอง
นอกจากวันสำคัญดังกล่าวแล้ว ชาวประมงในท้องถิ่นยังมีประเพณี กินข้าวขาววันละสามคำ ซึ่งมีความหมายว่า รับประทานอาหารมังสวิรัติสามมื้อต่อวัน ซึ่งคล้ายกับกิจกรรมต้อนรับของชาวมาณีกีในอำเภอเซี่ยผู่ (霞浦) มณฑลฝูเจี้ยน ที่บูชาหลิน เผิง โดยเกษตรกรชาวเซี่ยผู่จะนำข้าวขาวสามถ้วยขนาดน้อยมาบูชาเทพยดา และมีธรรมเนียมการสวมเครื่องแต่งกายสีขาวล้วนสำหรับไว้ทุกข์แก่ผู้ล่วงลับ ซึ่งตกทอดมาจากการแต่งกายของผู้ที่นับถือศาสนามาณีกีในอดีตที่จะสวมชุดและมงกุฎสีขาวล้วน พวกเขายังคงนับถือดวงอาทิตย์และดวงจันทร์อย่างเหนียวแน่น แต่ชาวบ้านจะเรียกว่า พระพุทธสุริโยภาส (Sunlight Buddha) และ พระพุทธจันทโรภาส (Moonlight Buddha)
ในประเทศไทย ชาวไทยเชื้อสายจีนยังสวมชุดขาว และรับประทานอาหารเจ อันเป็นธรรมเนียมที่ตกทอดมาจากลัทธิเม้งก่า ที่โรงเจเปาเก็งเต๊ง ตำบลงิ้วราย อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม มีเทวรูปและรูปวาดของกวงเทียงฮุกโจ้ว (หรือ กองเทียนฮุด ในสำเนียงฮกเกี้ยน) ชื่อมีความหมายว่า "พระพุทธสว่างฟ้า" หรือ "พระพุทธจรัสนภา" ซึ่งคมกฤช อุ่ยเต็กเค่ง แสดงความเห็นว่าอาจเป็นรูปเคารพของพระมณี ศาสดาของศาสนามาณีกีมากกว่าจะเป็นพระพุทธเจ้าในคติมหายาน
เอกสารทางศาสนา

เอกสารทางศาสนามาณีกีที่บ่งถึงหลักคำสอนและพิธีกรรมเป็นสิ่งที่หายากมาก องค์ความรู้ทางศาสนามาณีกีในจีนยุคปัจจุบันศึกษาและอ้างอิงจากเอกสารเก่าก่อนสิ้นคริสต์ศตวรรษที่ 9 จำนวนสามเล่ม ได้แก่ พระคัมภีร์มาณีกีที่ขาดหาย เพลงสวดมาณีกีท่อนล่าง (摩尼教下部讚) และ สรุปพิธีกรรมของพระมณีพุทโธภาสจากตุนหวง (敦煌本摩尼光佛教法仪略的)
เอกสารชิ้นแรก พระคัมภีร์มาณีกีที่ขาดหาย เป็นเอกสารทางศาสนาที่ยังอยู่ในสภาพสมบูรณ์ แต่เนื้อหาในช่วงแรกขาดหายไปสองสามบรรทัด เนื้อหาภายในเอกสารสอดคล้องกับเอกสารมาณีกีที่พบในประเทศอื่น ๆ ซึ่งกล่าวถึงพระมณีพุทโธภาสตอบคำถามกับศิษย์ชื่อ อาโถ (ตรงกับชื่อ Addā) เกี่ยวกับจักรวาลวิทยาตามความเชื่อมาณีกีและหลักศีลธรรมจรรยา โดยอธิบายถึงการสร้างจักรวาลและมนุษย์ด้วยอำนาจแห่งแสง และต่อสู้กับเจ้าแห่งความมืด จนในที่สุดแสงสว่างก็มีชัยชนะเหนือความมืดทั้งปวง มีการใช้ภาพสัญลักษณ์ต้นไม้ และการจาระไนการนับกลางวันกลางคืนแบบเดียวกับเอกสารมาณีกีฉบับคอปติก และภาพวาดมีลักษณะใกล้เคียงกับเอกสารมาณีกีฉบับตุรกีมากที่สุด เมื่อ ค.ศ. 1983 แวร์แนร์ ซุนแดร์มันน์ (Werner Sundermann) ระบุว่า เอกสารมาณีกีฉบับจีน แปลมาจากฉบับตุรกีและซ็อกเดียที่เอเชียกลาง ซึ่งคัดลอกมาจากฉบับพาร์เทียซึ่งเป็นต้นฉบับ
เอกสารชิ้นที่สอง เพลงสวดมาณีกีท่อนล่าง (摩尼教下部讚) ประกอบด้วยเนื้อเพลงสวดจำนวน 30 เพลง เข้าใจว่าเป็นการแปลมาจากภาษาพาร์เทียเป็นภาษาจีนโดยตรง เพราะบางบทเป็นภาษาพาร์เทียตามต้นฉบับ ซึ่งชาวจีนฮั่นไม่สามารถเข้าใจเนื้อหาได้ ท้ายหนังสือจบด้วยการขอพรจากพระเป็นเจ้า ทั้งนี้เอกสารนี้ถูกแปลและเรียบเรียงในเมืองตูร์ปัน ปัจจุบันอยู่ในเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์
และเอกสารชิ้นที่สาม สรุปพิธีกรรมและคำสอนของพระมณีพุทโธภาสจากตุนหวง (敦煌本摩尼光佛教法仪略的) อธิบายถึงเรื่องราวเบื้องประสูติของพระมณีพุทโธภาสที่อิงมาจากพุทธประวัติมาโดยตรง หลังจากนั้นมีการสรุปคำสอนมาณีกี ในย่อหน้าแรกระบุว่าเริ่มเขียนเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ. 731 ตรงกับยุคราชวงศ์ถัง และในตอนถัดมามีการระบุว่าเล่าจื๊อ ศาสดาของลัทธิเต๋า กลับชาติมาเกิดเป็นพระมณี
แหล่งข้อมูลอื่น

Chinese Manichaeism
ภาพเทพีดรุโณภาส เทพีแห่งแสงสว่าง
ภาพนักบวชมาณีกีเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 8-9 ที่เมืองเกาชาง
ภาพพระพุทธเยซู คริสต์ศตวรรษที่ 10
ภาพสี่ศาสดาพยากรณ์ ได้แก่ พระมณี โซโรอัสเตอร์ พระพุทธเจ้า และพระเยซู
วัดเฉ่าอัน ศาสนสถานของศาสนามาณีกีที่ยังหลงเหลืออยู่ในประเทศจีน
ภาพเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 13-14 เป็นภาพพระมณี รับสารจากโซโรอัสเตอร์ พระเยซู และพระพุทธเจ้า ตามหลักจักรวาลวิทยามาณีกี
เอตเทลอออต

หนังสือพิมพ์รายวันในภาษาเปอร์เซีย
| --- | --- |
ตราสัญลักษณ์หนังสือพิมพ์
ประเภท: รายวัน
รูปแบบ: พิมพ์, ออนไลน์
เจ้าของ: Iran Chap Organisation
ผู้ก่อตั้ง: Abbas Masoudi
ผู้เผยแพร่: Iran Chap Organisation
บรรณาธิการ: Mohmoud Doai
ก่อตั้งเมื่อ: 10 กรกฎาคม 1926; 98 ปีก่อน (1926-07-10)
นโยบายทางการเมือง: อนุรักษนิยม
สำนักงานใหญ่: เตหะราน ประเทศอิหร่าน
เว็บไซต์: ettelaat.com
เอตเทลอออต (เปอร์เซีย: اطلاعات, อักษรโรมัน: Ettelâ'ât; แปลว่า ข้อมูล) เป็นหนังสือพิมพ์รายวันภาษาเปอร์เซียที่ตีพิมพ์ในประเทศอิหร่าน โดยเป็นหนึ่งในสิ่งตีพิมพ์ที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศ และเป็นหนังสือพิมพ์ภาษาเปอร์เซียที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังดำเนินการอยู่ โดยมีจุดยืนอนุรักษนิยม และเน้นด้านการเมือง วัฒนธรรม สังคม และเศรษฐกิจ ก่อนการปฏิวัติใน ค.ศ. 1979 หนังสือพิมพ์นี้มีความเกี่ยวข้องกับ Abbas Masoudi (ค.ศ. 1895–1974) ผู้ก่อตั้งคนสำคัญ
หัวข้อข่าวโคมัยนีได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีอิหร่าน (ค.ศ. 1981)
ข้อมูล

Parvin, Nasserddin (1998). "EṬṬELĀʿĀT". Encyclopaedia Iranica, Vol. IX, Fasc. 1. pp. 58–62.
แฆลีลี (จังหวัดฟอร์ส)

| แฆลีลี |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
แฆลีลี
พิกัด: 27°38′15″N 53°18′01″E﻿ / ﻿27.63750°N 53.30028°E﻿ / 27.63750; 53.30028
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: เกรอช
อำเภอ: กลาง
ตำบล: แฆลีลี
ประชากร (2559)
 • ทั้งหมด: 1,582 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แฆลีลี (เปอร์เซีย: خلیلی) เป็นหมู่บ้านในตำบลแฆลีลี อำเภอกลาง เทศมณฑลเกรอช จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2559 หมู่บ้านนี้มีประชากร 1,582 คนใน 461 ครัวเรือน
แคแรจ

| แคแรจ |
| --- | --- |
เมือง
แคแรจในฤดูหนาว เดือนมกราคม พ.ศ. 2551
แคแรจที่ตั้งเมืองแคแรจในประเทศอิหร่าน
พิกัด: 35°50′08″N 51°00′37″E﻿ / ﻿35.83556°N 51.01028°E﻿ / 35.83556; 51.01028
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: แอลโบร์ซ
เทศมณฑล: แคแรจ
อำเภอ: กลาง
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 858 ตร.กม. (331 ตร.ไมล์)
ความสูง: 1,312 เมตร (4,304 ฟุต)
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 1,973,470 คน
 • ความหนาแน่น: 2,300 คน/ตร.กม. (6,000 คน/ตร.ไมล์)
 • อันดับประชากร: ที่ 5
เขตเวลา: UTC+03:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+04:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
รหัสพื้นที่: 026
แคแรจ (เปอร์เซีย: کرج) เป็นเมืองหลักของจังหวัดแอลโบร์ซ ประเทศอิหร่าน ตั้งอยู่ห่างจากเตหะรานทางตะวันตกประมาณ 20 กิโลเมตร (12 ไมล์) มีประชากรประมาณ 1.97 ล้านคน จากสำมะโนประชากรปี พ.ศ. 2559 เมืองนี้เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสี่ในประเทศอิหร่านรองจากแมชแฮด, เตหะราน และเอสแฟฮอน
แครีม โมอ์แทแมดี

| แครีม โมอ์แทแมดี |
| --- | --- |


รัฐมนตรีว่าการกระทรวงไปรษณีย์โทรเลขและโทรคมนาคม
ดำรงตำแหน่ง 1 มีนาคม พ.ศ. 2517 – 5 มกราคม พ.ศ. 2522
นายกรัฐมนตรี: แอมีร์แอบบอส โฮเวย์ดา   แจมชีด ออมูซกอร์   แจอ์แฟร์ แชรีฟเอมอมี   โกลอมเรซอ แอซฮอรี
ก่อนหน้า: แฟธอลลอฮ์ ซอทอเด
ถัดไป: ลอตแฟลี ซอมีมี
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2471 บาโบล รัฐจักรพรรดิอิหร่าน
เสียชีวิต: 26 ธันวาคม พ.ศ. 2561 (90 ปี) เตหะราน อิหร่าน
พรรคการเมือง: พรรคแรสทอฆีซ

แครีม โมอ์แทแมดี (เปอร์เซีย: کریم معتمدی) เป็นนักการเมืองชาวอิหร่านและรัฐมนตรีกระทรวงไปรษณีย์โทรเลขและโทรคมนาคมในสมัยพระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวีและเขาเป็นหนึ่งในเจ้าหน้าของระบอบของราชวงศ์ปาห์ลาวีที่เชื่อถือมากที่สุด
เขาเกิดเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2471 ในบาโบลและเขาเรียนระดับเตรียมอุดมศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษาและหลังจากนั้นเขาไปเรียนด้านวิศวกรที่ปารีสต่อมาเป็นลอนดอนและเบอร์ลิน
ก่อนที่เขาจะมาดำรงตำแหน่งและเขาเป็นผู้อำนวยการแผนกโทรศัพท์ในนาจาฟและเตหะรานและต่อมาในวันศุกร์ที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2517 เขาได้รับแต่งตั้งจากนายกรัฐมนตรีแอมีร์แอบบอส โฮเวย์ดาให้เป็นรัฐมนตรีกระทรวงไปรษณีย์โทรเลขและโทรคมนาคม และต่อมาในวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2520 เขาเป็นรัฐมนตรีกระทรวงไปรษณีย์โทรเลขและโทรคมนาคมในคณะรัฐมนตรีของแจมชีด ออมูซกอร์
และต่อมาในวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2521 เขาเป็นรัฐมนตรีกระทรวงไปรษณีย์โทรเลขและโทรคมนาคมในคณะรัฐมนตรีของแจอ์แฟร์ แชรีฟเอมอมี และต่อมาเมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2521 เมื่อมีการประชุมคณะรัฐมนตรีฉุกเฉินและเขาเป็นหนึ่งในรัฐมนตรีที่คัดค้านการใช้ประกาศกฎอัยการศึกเซ็นเซอร์ช่องสัญญาณโทรคมนาคมเขาเชื่อว่าการสื่อสารโดยเสรีเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานของชาวอิหร่าน
ต่อมาเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521 เขาเป็นรัฐมนตรีกระทรวงไปรษณีย์โทรเลขและโทรคมนาคมในคณะรัฐมนตรีของพลเอก โกลอมเรซอ แอซฮอรี และดำรงตำแหน่งจนกระทั่งชอพูร์ แบฆทียอร์เป็นนายกรัฐมนตรีและเลือกคณะรัฐมนตรีใหม่ทั้งหมดในช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2522
และในขณะเดียวกันเขายังคงอยู่อิหร่านซึ่งหลังการปฏิวัติอิหร่านเขาก็ถูกจับกุมและถูกคุมขังในเรือนจำกัสร์เป็นเวลาสี่เดือนและเรือนจำเอวินเป็นเวลาสองเดือนและต่อมาศาลปฏิวัติอิสลามได้ปล่อยตัวเขาออกจากเรือนจำ
และต่อมาเขาวางแผนที่จะออกจากอิหร่านและเขากลับปฏิเสธที่จะหนีไปและเขาอยู่ในอิหร่านจนกระทั่งเสียชีวิตที่โรงพยาบาลในเตหะรานเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2561 ด้วยอายุ 90 ปี
แจวอรอน

| แจวอรอน |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
แจวอรอน
พิกัด:  29°19′04″N 57°00′17″E﻿ / ﻿29.31778°N 57.00472°E﻿ / 29.31778; 57.00472
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: เคร์มอน
เทศมณฑล: รอโบร์
อำเภอ: แฮนซอ
ตำบล: แจวอรอน
ประชากร (2016)
 • ทั้งหมด: 652 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
แจวอรอน (เปอร์เซีย: جواران) เป็นหมู่บ้านในตำบลแจวอรอน อำเภอแฮนซอ เทศมณฑลรอโบร์ จังหวัดเคร์มอน ประเทศอิหร่าน
จากสำมะโนแห่งชาติ ค.ศ. 2006 หมู่บ้านนี้มีประชากร 804 คนใน 213 ครัวเรือน (ขณะนั้นอยู่ในอดีตอำเภอรอโบร์ เทศมณฑลบอฟต์) จากนั้นในสำมะโน ค.ศ. 2011 มีประชากรลดลงเหลือ 653 คนใน 215 ครัวเรือน ซึ่งเป็นช่วงที่ตัวอำเภอแยกออกจากเทศมณฑลเดิมแล้วเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของเทศมณฑลรอโบร์ และสำมะโนล่าสุดใน ค.ศ. 2016 หมู่บ้านมีประชากร 652 คนใน 269 ครัวเรือน ถือเป็นหมู่บ้านที่มีประชากรมากที่สุดในตำบลที่มีชื่อเดียวกัน
เอสแฟนด์

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
<<              เอสแฟนด์              >>

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | (30) |  |  |  |  |  |
1403 SH
เอสแฟนด์ (เปอร์เซีย: اسفند, ออกเสียง: [esˈfænd]) เป็นเดือนที่ 12 และเดือนสุดท้ายในปฏิทินฮิจเราะห์สุริยคติ ปฏิทินทางการของประเทศอิหร่านและประเทศอัฟกานิสถาน โดยปกติเดือนนี้มี 29 วัน และในปีอธิกสุรทินมี 30 วัน[ต้องการอ้างอิง] เดือนนี้เริ่มต้นในเดือนกุมภาพันธ์และสิ้นสุดในเดือนมีนาคมตามปฏิทินกริกอเรียน[ต้องการอ้างอิง] เอสแฟนด์มีชื่อในภาษาดารีว่า ฮูต และในภาษาปาทานว่า กาบ
เอสแฟนด์เป็นเดือนที่สามและเดือนสุดท้ายในฤดูหนาว ถัดจากเดือนนี้เป็นเดือนแฟร์แวร์ดีน
เหตุการณ์

13 - 1328 - พิธีเปิดเอเชียนเกมส์ 1951ที่นิวเดลี ประเทศอินเดีย
3 - 1366 - การก่อกบฎอัสเกรันในสหภาพโซเวียต - จุดเริ่มต้นของความขัดแย้งนากอร์โน-คาราบัค
29 - 1373 - การโจมตีสถานีรถไฟใต้ดินโตเกียวด้วยก๊าซซาริน
20 - 1389 - แผ่นดินไหวในประเทศญีปุ่น - ภัยพิบัติฟูกูชิมะ
แชฮ์รีแวร์ (ประเทศอิหร่าน)

| แชฮ์รีแวร์ |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
แชฮ์รีแวร์
พิกัด: 38°19′50″N 48°11′44″E﻿ / ﻿38.33056°N 48.19556°E﻿ / 38.33056; 48.19556
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: แอร์แดบีล
เทศมณฑล: แอร์แดบีล
อำเภอ: กลาง
ตำบล: แซร์ดอเบ
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 474 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แชฮ์รีแวร์ (เปอร์เซีย: شهريور) เป็นหมู่บ้านในตำบลแซร์ดอเบ อำเภอกลาง เทศมณฑลแอร์แดบีล จังหวัดแอร์แดบีล ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 หมู่บ้านนี้มีประชากร 474 คนใน 118 ครัวเรือน
แชฮ์บอซเบก

| แชฮ์บอซเบก |
| --- | --- |
หมู่บ้าน
แชฮ์บอซเบก
พิกัด: 33°34′24″N 47°48′43″E﻿ / ﻿33.57333°N 47.81194°E﻿ / 33.57333; 47.81194
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: โลเรสถาน
เทศมณฑล: โดว์เร
อำเภอ: เชเกนี
ตำบล: เทชแคน
ประชากร (2549)
 • ทั้งหมด: 284 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แชฮ์บอซเบก (เปอร์เซีย: شهبازبك) เป็นหมู่บ้านในตำบลเทชแคน อำเภอเชเกนี เทศมณฑลโดว์เร จังหวัดโลเรสถาน ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 หมู่บ้านนี้มีประชากร 284 คนใน 59 ครัวเรือน
แชฮ์เรพีร์

| แชฮ์เรพีร์ |
| --- | --- |
เมือง
แชฮ์เรพีร์
พิกัด: 28°18′38″N 54°20′05″E﻿ / ﻿28.31056°N 54.33472°E﻿ / 28.31056; 54.33472
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: ฟอร์ส
เทศมณฑล: แซร์รีนแดชต์
อำเภอ: อีแซดฆวอสต์
ประชากร (สำมะโน พ.ศ. 2559)
 • ทั้งหมด: 8,927  คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามตรฐานอิหร่าน)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+4:30 (เวลาออมแสงอิหร่าน)
แชฮ์เรพีร์ (เปอร์เซีย: شهرپير) เป็นเมืองและเมืองหลักในอำเภออีแซดฆวอสต์ เทศมณฑลแซร์รีนแดชต์ จังหวัดฟอร์ส ประเทศอิหร่าน จากสำมะโน พ.ศ. 2549 เมืองนี้มีประชากร 7,161 คนใน 1,549 ครัวเรือน
เจ้าหญิงอัชราฟ ปาห์ลาวี

| เจ้าหญิงอัชราฟ ปาห์ลาวี |
| --- | --- |

เจ้าหญิงแห่งอิหร่าน
ประสูติ: 26 ตุลาคม พ.ศ. 2462 เตหะราน ประเทศอิหร่าน
สิ้นพระชนม์: 7 มกราคม พ.ศ. 2559 (96 ปี) นิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา
พระสวามี: อาลี กอวัม (2480–2485; หย่า) อะห์มัด ชาฟิก (2487–2502; หย่า) เมห์ดี บูเชห์รี  (2503–2559; สิ้นพระชนม์)
พระบุตร: ชาห์ราม ปาห์ลาวี-นียา ชาห์ริยาร์ ชาฟิก อาซาเดห์ ชาฟิก
ราชวงศ์: ปาห์ลาวี
พระราชบิดา: เรซา ชาห์ ปาห์ลาวี
พระราชมารดา: ตาจญ์ อัล-โมลูก อัยรุมลู
เจ้าหญิงอัชราฟ ปาห์ลาวี (เปอร์เซีย: اشرف پهلوی Ashraf Pahlavī; 26 ตุลาคม พ.ศ. 2462 — 7 มกราคม พ.ศ. 2559) เป็นพระราชธิดาในพระเจ้าชาห์ เรซา ปาห์ลาวี กับสมเด็จพระราชินีตาจญ์ อัล-โมลูก และเป็นพระขนิษฐาฝาแฝดของพระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี ชาห์องค์สุดท้ายแห่งอิหร่าน
พระประวัติ

เจ้าหญิงอัชราฟ ปาห์ลาวี เป็นพระราชธิดาในพระเจ้าชาห์ เรซา ปาห์ลาวี กับสมเด็จพระราชินีตาจ อัล-โมลูก ประสูติเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2462 ณ กรุงเตหะราน ประเทศอิหร่าน มีพระเชษฐภคินีคือเจ้าหญิงชามส์ พระเชษฐาฝาแฝดคือชาห์โมฮัมหมัด เรซา และพระอนุชาคือเจ้าชายอาลี เรซา
โดยภายหลังพระเชษฐาฝาแฝดของพระองค์ได้เถลิงถวัลยราชสมบัติเป็นชาห์แห่งอิหร่านและชาห์พระองค์สุดท้ายของอิหร่าน นอกจากนี้เจ้าหญิงอัชราฟสามารถรับสั่ง ภาษาเปอร์เซีย ภาษาอังกฤษ และภาษาฝรั่งเศสได้
เสกสมรส

เจ้าหญิงอัชราฟ ทรงเสกสมรสทั้งหมด 3 ครั้ง โดยครั้งแรก เจ้าหญิงอัชราฟได้เสกสมรสกับกับอาลี กอวัม ชาวชีราส ประเทศอิหร่าน ทั้งคู่มีโอรส 1 องค์ คือ ชาห์ราม กอวัม แต่เจ้าหญิงได้ทรงหย่า พระโอรสของเจ้าหญิงจึงใช้พระราชสกุลปาห์ลาวี-นียา
ต่อมาเจ้าหญิงได้เสกสมรสอีกครั้งกับอะหมัด ชาฟิก ชาวอียิปต์ โดยทั้งคู่มีพระบุตร 2 พระองค์ คือ ชาห์ริยาร์ ชาฟิก และอาซาเดห์ ชาฟิก และท้ายที่สุด เจ้าหญิงก็เสกสมรสกับเมห์ดี บูเชห์รี แต่ไม่มีพระบุตร อย่างไรก็ตามเจ้าหญิงอัชราฟยังประทับลี้ภัยในนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ส่วนเมห์ดี บูเชห์รีนั้น พำนักอยู่ในปารีส ประเทศฝรั่งเศส ทั้งคู่จึงมิค่อยได้มีโอกาสได้พบกัน
ในปี 2523 จูดี เคลเมสรุด (Judy Klemesrud) นักหนังสือพิมพ์จากหนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทม์ ได้มาสัมภาษณ์เจ้าหญิงอัชราฟ เจ้าหญิงตรัสว่า "ฉันไม่ใช่แม่ที่ดี เพราะในชีวิตของฉัน ฉันไม่เคยทำให้ลูก ๆ มีความสุขเลย"
สิ้นพระชนม์

เจ้าหญิงอัชราฟสิ้นพระชนม์ที่นิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2559 สิริพระชันษา 96 ปี ทั้งนี้รอเบิร์ต เอฟ. อาร์เมา (Robert F. Armao) ที่ปรึกษาส่วนพระองค์ ให้การว่าสาเหตุแห่งการสิ้นพระชนม์คือ "ความชราภาพ" และกล่าวว่า เจ้าหญิงสิ้นพระชนม์อย่างสงบในลักษณะบรรทม ณ พระตำหนักแห่งหนึ่งในยุโรปและไม่บ่งว่าเป็นประเทศใด โดยให้เหตุผลด้านความปลอดภัยในครอบครัวของพระองค์
งานพระนิพนธ์

เจ้าหญิงอัชราฟ ปาห์ลาวี มีพระปรีชาสามารถในด้านการนิพนธ์หนังสือ โดยเจ้าหญิงได้นิพนธ์หนังสือไว้ 3 เล่ม โดย 2 เล่มแรก ตีพิมพ์ที่ประเทศอังกฤษ และอีก 1 เล่ม ตีพิมพ์ที่ประเทศฝรั่งเศส คือ
Faces in a Mirror: Memoirs from Exile ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2523
Jamais Resignee ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2524
Time for Truth ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2538
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ส่วนพระองค์
เจ้าหญิงอัชราฟ และพระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี พระเชษฐาฝาแฝด
แชฮ์รีแวร์

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
<<           แชฮ์รีแวร์           >>

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |  |  |  |  |
1403 SH
แชฮ์รีแวร์ (เปอร์เซีย: شهریور, ออกเสียง: [ʃæhɾiːˈvæɾ]) เป็นเดือนที่หกในปฏิทินฮิจเราะห์สุริยคติ มี 31 วัน โดนเริ่มต้นในเดือนสิงหาคมจนถึงกันยายนตามปฏิทินกริกอเรียน[ต้องการอ้างอิง] ชื่อในภาษาดารีเรียกว่า ซอนโบลา ส่วนภาษาปาทานเรียกว่า วากัย
แชฮ์รีแวร์เป็นเดือนที่สามและเดือนสุดท้ายในฤดูร้อน ถัดจากเดือนนี้คือเมฮร์
เอเรียน มอยเอด

| เอเรียน มอยเอด |
| --- | --- |
เกิด:  (1980-04-15) 15 เมษายน ค.ศ. 1980 (44 ปี) เตหะราน, ประเทศอิหร่าน
ศิษย์เก่า: มหาวิทยาลัยอินเดียน่า (B.A.)
อาชีพ: นักแสดง นักเขียน ผู้กำกับ
ปีปฏิบัติงาน: 2002–ปัจจุบัน
คู่สมรส: คริสซี่ ชิลด์ส]]
บุตร: 2 คน
เอเรียน มอยเอด (อังกฤษ: Arian Moayed; เปอร์เซีย: آرین مؤید, เกิด 15 เมษายน พ.ศ. 2523) เป็นนักแสดง นักเขียน และผู้กำกับชาวอิหร่าน-อเมริกัน มอยเอดได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลโทนีอวอร์ด สาขานักแสดงนำชายยอดเยี่ยมจากการแสดงของเขาในเรื่อง เสือเบงกอลในสวนสัตว์แบกแดด และยังแสดงในภาพยนตร์เรื่อง เดอะฮิวแมนส์ ซึ่งได้รับรางวัลโทนี่อีกด้วย มอยเอดมีชื่อเสียงจากบทบาท สตีวี ฮอสเซนิ ในละครของเอชบีโอเรื่อง ซัคเซสชัน และต่อมารับบทเป็น ท็อดด์ สโปเดก ในละครของเน็ตฟลิกซ์เรื่อง อินเวนติงแอนนา
แหล่งข้อมูลอื่น

เอเรียน มอยเอด ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
วอเตอร์เวลล์
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ศิลปิน:  รางวัลเอมมี
แชเบสแทร์

| แชเบสแทร์ شبستر |
| --- | --- |
นคร
แชเบสแทร์
พิกัด:  38°10′48″N 45°42′14″E﻿ / ﻿38.18000°N 45.70389°E﻿ / 38.18000; 45.70389
ประเทศ:  อิหร่าน
จังหวัด: อาเซอร์ไบจานตะวันออก
เทศมณฑล: แชเบสแทร์
อำเภอ: กลาง
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: Seyed Bagher Mousavian
ประชากร (2559)
 • ทั้งหมด: 22,181 คน
เขตเวลา: UTC+3:30 (เวลามาตรฐานอิหร่าน)
แชเบสแทร์ (เปอร์เซีย: شبستر) เป็นนครในอำเภอกลาง เทศมณฑลแชเบสแทร์ จังหวัดอาเซอร์ไบจานตะวันออก ประเทศอิหร่าน และทำหน้าที่เป็นเมืองหลักของเทศมนฑล
จากสำมะโน พ.ศ. 2549 นครนี้มีประชากร 13,857 คนใน 3,989 ครัวเรือน จากนั้นในสำมะโน พ.ศ. 2554 ประชากรในนครนี้เพิ่มขึ้นเป็น 15,663 คนใน 4,824 ครัวเรือน และสำมะโนล่าสุดใน พ.ศ. 2559 นครนี้มีประชากร 22,181 คนใน 7,004 ครัวเรือน
เกาะเกชม์

| ชื่อท้องถิ่น: قشم |
| --- | --- |
ภาพถ่ายดาวเทียมของเกาะเกชม์ สิงหาคม ค.ศ. 2000
แผนที่แสดงตำแหน่งของเกาะเกชม์และบริเวณโดยรอบ
เกชม์ที่ตั้งเกาะเกชม์ในประเทศอิหร่านแสดงแผนที่ประเทศอิหร่านเกชม์ที่ตั้งเกาะเกชม์ในอ่าวเปอร์เซียแสดงแผนที่อ่าวเปอร์เซีย
ภูมิศาสตร์
ที่ตั้ง: ช่องแคบฮอร์มุซ
พิกัด: 26°41′43″N 55°37′06″E﻿ / ﻿26.69528°N 55.61833°E﻿ / 26.69528; 55.61833
พื้นที่: 1,491 ตารางกิโลเมตร (576 ตารางไมล์)
ความยาว: 135 กม. (83.9 ไมล์)
ความกว้าง: 40 กม. (25 ไมล์)
การปกครอง
อิหร่าน
จังหวัด: โฮร์โมซกอน
เทศมณฑล: เกชม์
อำเภอ: กลาง
เมืองใหญ่สุด: เกชม์ (ประชากร 26,807 คน)
ประชากรศาสตร์
ประชากร: 148,993 (2016)
ความหนาแน่น: 67.07/กม.2 (173.71/ตารางไมล์)
เกาะเกชม์ (เปอร์เซีย: قشم, เสียงอ่านภาษาเปอร์เซีย: [ɢeʃm]) เป็นเกาะรูปร่างคล้ายลูกศรในประเทศอิหร่าน ตั้งอยู่ในช่องแคบฮอร์มุซโดยมีช่องแคบคลาเรนซ์หรือช่องแคบฆูรอนในอ่าวเปอร์เซียกั้นออกจากแผ่นดินใหญ่ (26°50′N 56°0′E﻿ / ﻿26.833°N 56.000°E﻿ / 26.833; 56.000) เกาะเกชม์เป็นเกาะที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในประเทศอิหร่านและในอ่าวเปอร์เซีย
ภูมิศาสตร์

เกาะเกชม์ตั้งอยู่ในช่องแคบฮอร์มุซในอ่าวเปอร์เซียห่างจากชายฝั่งตอนใต้ของประเทศอิหร่านไม่กี่กิโลเมตร อยู่ตรงข้ามกับเมืองท่าสำคัญได้แก่แบนแดร์แอบบอสและแบนแดร์ฆอมีร์ ตัวเกาะมีความยาวประมาณ 135 กิโลเมตร และที่ตั้งของเกาะเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญเนื่องจากอยู่ใกล้กับท่าเรือต่างประเทศสำคัญสองแห่งได้แก่เคาะศ็อบ ประเทศโอมาน (ประมาณ 60 กิโลเมตร) และมินาอ์รอชิด สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (180 กิโลเมตร) ส่วนที่กว้างที่สุดของเกาะกว้าง 40 กิโลเมตร ในขณะที่ส่วนที่แคบที่สุดของเกาะกว้าง 9.4 กิโลเมตร เกาะมีพื้นที่ 1491 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมีขนาดใหญ่เกือบสองเท่าของประเทศบาห์เรน เมืองใหญ่ที่สุดบนเกาะได้แก่เมืองเกชม์ซึ่งตั้งอยู่ทางปลายด้านตะวันออกสุดของเกาะอยู่ห่างจากแบนแดร์แอบบอสประมาณ 22 กิโลเมตร ในขณะที่จุดที่อยู่ใกล้กับแผ่นดินใหญ่มากที่สุดห่างจากแผ่นดินใหญ่ประมาณ 2 กิโลเมตร
อุณหภูมิเฉลี่ยบนเกาะวัดได้ประมาณ 27 °C โดยอากาศจะอบอุ่นในช่วงเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคม และจะหนาวเย็นในช่วงเดือนตุลาคมถึงมกราคม ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยวัดได้ประมาณ 183.2 มิลลิเมตร
เกาะเกชม์มีเมืองและหมู่บ้านตั้งอยู่รวมกัน 59 แห่ง และประชากรรวมบนเกาะเท่ากับ 117,774 (สำมะโน ค.ศ. 2011) ประชากรท้องถิ่นทำอาชีพประมง ต่อเรือดาวะ ค้าขาย และให้บริการ และมีประชากรบางส่วนที่เป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหาร คนงานในโรงงาน และนักศึกษาประมาณ 30,000 คน โดยได้มีการวางแผนที่จะสร้างสะพานเชื่อมเกาะเกชม์เข้ากับแผ่นดินใหญ่ของประเทศอิหร่าน
เกาะเกชม์เป็นที่ตั้งแหล่งท่องเที่ยวสำคัญหลายแห่ง
ภูมิศาสตร์ > ถ้ำเกลือแนแมกดอน

ถ้ำเกลือแนแมกดอนมีความยาว 6.58 กิโลเมตร และเป็นถ้ำเกลือที่ยาวที่สุดเท่าที่มีการค้นพบ ที่ถ้ำแห่งนี้มีการทำเหมืองเกลือหินและกำมะถัน ซึ่งชื่อ "แนแมกดอน" มาจากคำว่า "แนแมก" ที่แปลว่าเกลือในภาษาเปอร์เซีย ถ้ำนี้เกิดขึ้นจากโดมเกลือก่อตัวในชั้นหินซึ่งสามารถสืบย้อนไปได้ถึงช่วงปลายบรมยุคโพรเทอโรโซอิก ถ้ำเกลือแนแมกดอนยังเป็นแหล่งศึกษาด้านธรณีที่สำคัญในอุทยานธรณีของยูเนสโก และยังได้รับการเสนอชื่อเพื่อพิจารณาให้เป็นแหล่งมรดกโลกด้วย
ประวัติศาสตร์

หลักฐานการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์บนเกาะเกชม์ที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ค้นพบย้อนไปได้ถึงยุคหินเก่า โดยมีการขุดพบเครื่องใช้จากยุคหินเก่าที่ Bam-e Qeshm ในขณะที่หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่กล่าวถึงเกาะเกชม์นั้นสามารถสืบย้อนไปถึงสมัยก่อนอิสลามกาล สันนิษฐานว่าเกาะเกชม์คือเกาะที่ทอเลมีเรียกว่าอเล็กซานเดรียหรืออาราเซีย (Book 6, Chap. IV) ในศตวรรษที่ 2 (สากลศักราช) และที่อัมมีอานุส มาร์เซลลีนุสเรียกว่าอเล็กซานเดรีย (xxiii.6.42) ในศตวรรษที่ 4
ที่ตั้งของเกาะเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญบริเวณปากอ่าวเปอร์เซีย ทำให้เกาะเกชม์ถูกโจมตีบ่อยครั้งทั้งจากชาวเอลาม ชาวอุมัยยะฮ์ และชาวอับบาซียะฮ์ ไปจนถึงชาวโปรตุเกสและชาวอังกฤษ ในสมัยจักรวรรดิซาเซเนียนเกาะนี้มีชื่อเรียกว่า Abarkawan และเป็นส่วนหนึ่งของแคว้น Ardashir-Khwarrah หลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่าเกาะเกชม์เป็นสถานีการค้าและนำทางที่สำคัญ เศรษฐกิจของเกาะเฟื่องฟูอย่างมากในสมัยเดย์แลมียอนและสมัยบูแย ซึ่งในสมัยนั้นจะมีเรือสินค้าเดินทางระหว่างเกาะเกชม์ไปยังจีน อินเดีย และแอฟริกา
ในคัมภีร์ไบเบิลฉบับของจอห์น คาสเซลล์อ้างว่าเกาะเกชม์เป็นที่ตั้งของสวนเอเดน
ประวัติศาสตร์ > อิหร่านแอร์ เที่ยวบินที่ 655

ในวันที่ 3 กรกฎาคม ค.ศ. 1988 เครื่องบินโดยสารแอร์บัส เอ300 ของสายการบินอิหร่านแอร์ เที่ยวบินที่ 655 ถูกขีปนาวุธของกองทัพเรือสหรัฐยิงตกทางใต้ของเกาะเกชม์ ผู้โดยสารและลูกเรือทั้ง 290 เสียชีวิตทั้งหมด จุดที่เครื่องตกอยู่ห่างจากชายฝั่งด้านใต้ของเกาะประมาณ 2.5 กิโลเมตร
แหล่งข้อมูลอื่น

About Qeshm Island เก็บถาวร 2021-09-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (Qeshm Island Global Geopark)
"The forgotten land of colours: a trip through Iran's Persian Gulf". The Guardian. 26 May 2015.
ชายหาดบนเกาะเกชม์
ป้ายหลุมศพในปราสาทโปรตุเกสบนเกาะเกชม์