stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
รายชื่อบุคคลที่ถูกประหารชีวิตด้วยการยิงเป้าในประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2478-2530

ในปีพ.ศ. 2477 ได้มีการแก้ไขกฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ.127 โดยเปลี่ยนวิธีการประหารชีวิตจากการตัดศีรษะเป็นการยิงด้วยปืน และเปลี่ยนผู้มีอำนาจการสั่งโทษจากพระมหากษัตริย์เป็นเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ โดยประกาศใช้กฎหมายนั้นเมื่อวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2478 ต่อมาเมื่อมีการประกาศใช้ประมวลกฎหมายอาญาในปี พ.ศ. 2499 ยังคงให้ใช้การยิงด้วยปืนเป็นวิธีการประหารชีวิต ปืนที่ใช้ในการประหารชีวิตตั้งแต่ปีพ.ศ. 2478 - พ.ศ. 2527 คือเอ็มเพ 18 หรือ เบิร์กมันน์ เอ็มเพ 18 ซึ่งใช้ในการประหารชีวิตสิบเอกสวัสดิ์ มะหะหมัด เมื่อวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2478 ในเวลาต่อมาได้มีการเปลี่ยนปืนกลมือจากเบิร์กมันน์เป็นเฮคแลร์อุนด์คอค เอ็มเพ 5 หรือ ปืนกลมือเอ็มพี 5 เอสดี 3 และใช้เป็นครั้งแรกในปีพ.ศ. 2527 และเฮคแลร์อุนด์คอค เอ็มเพ 5ถูกใช้จนกระทั่งการประหารชีวิตสุดใจ ชนะซึ่งเป็นบุคคลสุดท้ายที่ถูกประหารชีวิตด้วยการยิงเป้า
หลังจากการประหารชีวิตสมโภชน์ ชื่นชม, ไพริน ณ วันดี, คำพัน อรรถศรี และ สุวรรณ คำภูษา เมื่อวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2530 ในความผิดฐานฆาตกรรม ประเทศไทยได้ไม่มีการประหารชีวิตเป็นเวลาเกือบ 9 ปี ก่อนจะกลับมาประหารชีวิตใหม่อีกครั้งในปี พ.ศ. 2539 โดยเป็นการประหารชีวิตพรหมมาศ หรือจุ่น เลื่อมใส เมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2539 และมีการประหารชีวิตอีก 42 ครั้งหลังจากพรหมมาศ ในปี พ.ศ. 2546 รัฐบาลได้มีการเสนอแก้พ.ร.บ. แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 16) พ.ศ. 2546 โดยแก้ไขมาตรา 19 ว่า " ผู้ใดต้องโทษประหารชีวิต ให้ดำเนินการด้วยวิธีฉีดยาหรือสารพิษให้ตาย"ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาโดยเริ่มมีผลบังคับใช้ในวันที่ 19 กันยายน 2546 โดยเป็นการเปลี่ยนวิธีการประหารชีวิตจากการยิงเป้าเป็นการฉีดสารพิษ
รายชื่อบุคคลที่ถูกยิงเป้าตั้งแต่ปีพ.ศ.2478 - พ.ศ 2520

นี่คือรายชื่อบุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยเพชฌฆาตของกรมราชทัณฑ์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2478 - พ.ศ.2530 โดยไม่รวมถึงการประหารชีวิตนอกเรือนจำโดยเพชณฆาตซึ่งเป็นตำรวจหรือทหาร หลังจากการแก้ไขประมวลกฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ.127 ว่าด้วยการประหารชึวิตจากการ "ให้เอาไปตัดศีรษะเสีย" เป็น "ให้เอาไปยิงเสียให้ตาย" ในปี พ.ศ. 2477 ซึ่งรายชื่อดังกล่าวถูกรวบรวมตามข้อมูลที่บันทึกไว้โดยเรือนจำกลางบางขวางและเผยแพร่ผ่านทางเฟสบุ๊ค แฟนคลับยุทธ บางขวาง เมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2558 โดยอรรถยุทธ พวงสุวรรณ อดีตเจ้าพนักงานอบรมและฝึกวิชาชีพชำนาญงาน เรือนจำกลางบางขวาง และเป็นอดีตพี่เลี้ยงนักโทษประหาร
รายชื่อบุคคลที่ถูกยิงเป้าในช่วงปีพ.ศ. 2520 - พ.ศ. 2530

หลังจากธานินทร์ กรัยวิเชียร ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี ได้มีการใช้มาตรา 21 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพ.ศ.2519 ต่อมาพลเรือเอกสงัด ชลออยู่ได้ทำรัฐประหารธานินทร์ กรัยวิเชียรแล้วให้พลเอกเกรียงศักดิ์ ชมะนันท์ ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี ได้มีการใช้มาตรา 27 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพ.ศ.2520 และ มาตรา200 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพ.ศ.2521 ซึ่งนายกรัฐมนตรีจะมีอำนาจที่จะสั่งการหรือกระทำใดๆก็ได้ เช่นประหารชีวิตในกรณีที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์ในการระงับหรือปราบปรามการกระทำอันเป็นการบ่อนทำลายความมั่นคงของราชอาณาจักร หรือราชบัลลังก์ หรือการกระทำอันเป็นการบ่อนทำลาย ก่อกวน หรือคุกคามความสงบที่เกิดขึ้นภายในหรือมาจากภายนอกราชอาณาจักร โดยการประหารชีวิตในท้องที่เกิดเหตุในช่วงเวลาดังกล่าวต่างจากการประหารชีวิตโดยอำนาจมาตรา 17 ซึ่งการประหารโดยอำนาจมาตรา 17 จะเกิดในที่สาธารณะ และดำเนินการโดยเพชฌฆาตที่เป็นทหารหรือตำรวจ ส่วนการประหารชีวิตในช่วงการใช้มาตรา 21 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพ.ศ.2519 จนถึง มาตรา200 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพ.ศ.2521 การประหารชีวิตตามคำสั่งนายกรัฐมนตรีในท้องที่เกิดเหตุจะเกิดขึ้นภายในเรือนจำของจังหวัดท้องที่เกิดเหตุ และประหารชีวิตโดยเพชฌฆาตจากกรมราชฑัณฑ์ แต่การประหารชีวิตมาตรา 27 จะดำเนินการภายในเรือนจำกลางบางขวางเท่านั้น
หลังจากการประหารชีวิตพลทหารสายทอง แสงแก้ว เมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2522 ที่เรือนจำจังหวัดอุดรธานี การประหารชีวิตถัดจากนั้นทั้งหมดได้เกิดที่เรือนจำกลางบางขวางจนถึงปัจจุบัน หลังจากการประหารชีวิตคำพัน อรรถศรี และ สุวรรณ คำภูษา เมื่อวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2530 ในความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อน ก่อนจะว่างเว้นการประหารชีวิตไปเกือบ 9 ปี ก่อนจะกลับมาประหารชีวิตใหม่อีกครั้งในปี พ.ศ. 2539 โดยเป็นการประหารชีวิตพรหมมาศ หรือจุ่น เลื่อมใส อายุ 38 ปี เมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2539
ข้อมูลประชากร

| ประเภทของศาล | ประเภทของศาล |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ศาลทั่วไป | 124 |  |  |  |  |  |
| ศาลทหาร | 79 |  |  |  |  |  |
| ศาลพิเศษ | 23 |  |  |  |  |  |
| คำสั่งนายกรัฐมนตรี | 48 |  |  |  |  |  |
| เพศ | เพศ | เพศ |  |  |  |  |
| ชาย | 274 |  |  |  |  |  |
| หญิง | 2 |  |  |  |  |  |
| สถานที่ประหารชีวิต | สถานที่ประหารชีวิต | สถานที่ประหารชีวิต |  |  |  |  |
| เรือนจำกลางบางขวาง | 263 |  |  |  |  |  |
| เรือนจำจังหวัดท้องที่เกิดเหตุ | 12 |  |  |  |  |  |
| ป้อมพระจุลจอมเกล้า | 1 |  |  |  |  |  |
หมวดหมู่ความผิด
| ความผิดต่อชีวิต | 230 |  |  |  |  |  |
| ยาเสพติด | 12 |  |  |  |  |  |
| ข่มขืนโดยเหยื่อไม่เสียชีวิต | 2 |  |  |  |  |  |
| ความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ | 4 |  |  |  |  |  |
| ความผิดต่อความมั่นคงของรัฐภายในราชอาณาจักร | 23 |  |  |  |  |  |
| ความผิดต่อความมั่นคงของรัฐภายนอกราชอาณาจักร | 4 |  |  |  |  |  |
| กระทำการอันเป็นคอมมิวนิสต์ | 1 |  |  |  |  |  |
| ปีที่ประหารชีวิต | ปีที่ประหารชีวิต | ปีที่ประหารชีวิต |  |  |  |  |
| 2478 - 2480 | 2 |  |  |  |  |  |
| 2481 - 2490 | 86 |  |  |  |  |  |
| 2491 - 2500 | 9 |  |  |  |  |  |
| 2501 - 2510 | 59 |  |  |  |  |  |
| 2511 - 2520 | 52 |  |  |  |  |  |
| 2521 - 2530 | 65 |  |  |  |  |  |
| นายกรัฐมนตรี | นายกรัฐมนตรี | นายกรัฐมนตรี |  |  |  |  |
| พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) | 4 |  |  |  |  |  |
| แปลก พิบูลสงคราม | 93 |  |  |  |  |  |
| สฤษดิ์ ธนะรัชต์ | 42 |  |  |  |  |  |
| สัญญา ธรรมศักดิ์ | 16 |  |  |  |  |  |
| ธานินทร์ กรัยวิเชียร | 11 |  |  |  |  |  |
| สงัด ชลออยู่ | 3 |  |  |  |  |  |
| เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ | 14 |  |  |  |  |  |
| เปรม ติณสูลานนท์ | 52 |  |  |  |  |  |
ดูเพิ่ม

กบฏในประเทศไทย
โทษประหารชีวิตในประเทศไทย
รายชื่อผู้หญิงที่ถูกประหารชีวิตในประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2477
รายชื่อบุคคลที่ถูกประหารชีวิตด้วยการยิงเป้าในประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2539
รายชื่อบุคคลที่ถูกประหารชีวิตในที่สาธารณะตามคำสั่งนายกรัฐมนตรีโดยทหารและตำรวจ
การประหารชีวิตด้วยการยิง
เรือนจำกลางบางขวาง
ทัณฑสถานหญิงกลาง
ลิงก์จากภายนอก

ราชกิจจานุเบกษา ฉบับพิเศษ เล่ม ๒๕ ลงวันที่ ๑ มิถุนายน ร.ศ. ๑๒๗ (พ.ศ. ๒๔๕๑) ซึ่งลงประกาศกฎหมายลักษณอาญา ประมวลกฎหมายสมัยใหม่ฉบับแรกของประเทศสยาม
กระบวนการสู่การกระทำความผิดในคดีฆาตกรรมของนักโทษประหาร หน้าที่ 67
การซ้อนทับจับวางของวาทกรรมทัณฑวิทยา: วงศาวิทยาของการใช้โทษประหารและความรุนแรงเพื่อการลงทัณฑ์ในประวัติศาสตร์ไทย
คำสั่งประหารชีวิตหมั่นโคก บุญประเสริฐ,อยู่ จาก และเตี้ย จันทรา
คำสั่งประหารชีวิตอัศวิน พูลเต่า
คำสั่งประหารวิชิต ปานนท์,อุดร อัมรินทร์ และสมพร สีม่วง
คำสั่งประหารดอน เกิดเป็ง
คำสั่งประหารชีวิตปังจอง แซ่อึ้ง
คำสั่งของนายกรัฐมนตรีที่ 10/2521 (คำสั่งประหารคำหล้า คำลือวงศ์)
คำสั่งประหารชีวิตซิม ผึงหว่า และฮีเซียม แซ่เฮ้ง
คำสั่งประหารชีวิตแสวง อินปรางค์
คำสั่งนายกรัฐมนตรีโดยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 200 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521 (คำสั่งประหารชีวิตกิ่งแก้ว ลอสูงเนิน, ปิ่น พึ่งญาติ และเกษม สิงห์ลา)
คำสั่งนายกรัฐมนตรี ที่ 4/2522 ตามมาตรา 200 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521 (คำสั่งประหารชีวิตสมคิด ศรีบัวขาว, นิยม แก้วมาตย์, คำสิงห์ อาจหาญ และสายทอง แสงแก้ว)
ลิงก์จากภายนอก > บันทึกการประหารชีวิตซึ่งถูกบันทึกไว้โดยเรือนจำกลางบางขวางและเผยแพร่ผ่านทางเฟสบุ๊ค โดยอรรถยุทธ พวงสุวรรณ

นักโทษประหารด้วยการยิงเป้ารายที่1-41
นักโทษประหารด้วยการยิงเป้ารายที่42-83
นักโทษประหารด้วยการยิงเป้ารายที่84-123
นักโทษประหารด้วยการยิงเป้ารายที่124-162
นักโทษประหารด้วยการยิงเป้ารายที่163-201
นักโทษประหารด้วยการยิงเป้ารายที่202-240
นักโทษประหารด้วยการยิงเป้ารายที่241-280
บรรณานุกรม

เชาวเรศน์ จารุบุณย์ (2549). The Last Executioner Memoirs of Thailand's Last Executioner (ภาษาอังกฤษ). Maverick House. ISBN 9781905379262.
'เชาวเรศน์ จารุบุณย์ (2549). เพชฌฆาตคนสุดท้ายเล่มที่ 1. กรุงเทพ: ดอกหญ้า 2000. ISBN 9789749244463.
'เชาวเรศน์ จารุบุณย์ (2553). บันทึก.....แดนประหาร คุกบางขวาง. กรุงเทพ: ดอกหญ้า 2000. ISBN 9789746907576.
'เชาวเรศน์ จารุบุณย์ (2553). ปิดตำนาน เพชฌฆาต. กรุงเทพ: Thinkplus. ISBN 978-974-235-886-0.
อรรถยุทธ พวงสุวรรณ (2565). คำสารภาพสุดท้ายของนักโทษประหาร. กรุงเทพ: เพชรประกาย. ISBN 9786165786645.
แหล่งข้อมูลอื่น

“ประถม เครือเพ่ง” ชีวิตเพชฌฆาตมัจจุราชคนเป็น l บุคคลในตำนาน EP10
เส้นทางสู่ความตายของนักโทษประหาร | ทอล์คในตำนาน ซีซั่น 4
การยิงเป้าของประเทศไทย
รายชื่อตัวละครในคาแรคเตอร์ผู้พิทักษ์

บทความหลัก: คาแรคเตอร์ผู้พิทักษ์
รายชื่อตัวละครในคาแรคเตอร์ผู้พิทักษ์ เป็นรายชื่อของตัวละครการ์ตูนจากมังงะและอนิเมะเรื่อง "คาแรคเตอร์ผู้พิทักษ์" (Shugu Chara!)
ดูเพิ่ม

คาแรคเตอร์ผู้พิทักษ์
นาตาลี เกลโบวา

| นาตาลี เกลโบวา |
| --- | --- |
เกลโบวาในการประกวดนางงามจักรวาล 2005
สารนิเทศภูมิหลัง
เกิด: 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 (43 ปี) นาตาเลีย วลาดีมีรอฟนา เกลโบวา
คู่สมรส: ภราดร ศรีชาพันธุ์ (สมรส 2007; หย่า 2011) ดีน เคลลี (สมรส 2016; หย่า 2024)
บุตร: 1
อาชีพ: นางแบบ นางงาม พิธีกร นักเขียน
ปีที่แสดง: 2005-ปัจจุบัน
นาตาลี เกลโบวา (อังกฤษ: Natalie Glebova; รัสเซีย: Наталья Глебова; เกิด 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1981) เป็นนางแบบ นักเขียน พิธีกร และนางงามชาวแคนาดาเชื้อสายรัสเซีย โดยได้รับตำแหน่งนางงามจักรวาล 2005 ที่จัดขึ้นในประเทศไทย โดยเธอเป็นผู้เข้าประกวดคนที่สองจากประเทศแคนาดาที่ได้รับเลือกเป็นนางงามจักรวาล และยังเคยเป็นตัวแทนส่งเสริมภาพลักษณ์ของบุญรอดบริวเวอรี่, หอแว่น และเครื่องสำอางบีเอสซี
ประวัติ

เกิด 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 ที่เมืองทุปเซ่, ดินแดนครัสโนดาร์, สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย, สหภาพโซเวียต (ปัจจุบัน ประเทศรัสเซีย) อายุ 43 ปี เติบโตที่เมืองโทรอนโต ประเทศแคนาดา เธอจบการศึกษาระดับปริญญาตรีในสาขาพาณิชยศาสตร์ มหาวิทยาลัยไรเยอร์สัน (Ryerson University) มีความสามารถเล่นเปียโนดนตรีคลาสสิก และเล่นยิมนาสติก
ผลงานในประเทศไทย

ภายหลังการประกวดนางงามจักรวาล การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยว่าจ้างให้นาตาลี เกลโบวา เป็นตัวแทนเผยแพร่วัฒนธรรมของประเทศไทย เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว  มีการถ่ายภาพยนตร์โฆษณาพร้อมกับครอบครัวของนาตาลี เผยแพร่วัฒนธรรมการไหว้ ออกเผยแพร่ในประเทศต่างๆ
สินค้าบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปว่าจ้างนาตาลีเป็นนางแบบโฆษณา และพิมพ์รูปนาตาลีบนหีบห่อบะหมี่ทุกชิ้น ทั้งที่ขายในประเทศไทย และส่งออกไปต่างประเทศ
ตั้งแต่กรกฎาคม พ.ศ. 2549 นาตาลี เกลโบวา เป็นแบรนด์แอมบาสเดอร์ ให้กับ บริษัท สิงห์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด โดยเซ็นสัญญา 1 ปี จากนั้น นาตาลีใช้ชีวิตอยู่ในประเทศไทยเป็นส่วนใหญ่ โดยใช้ชื่อเล่นว่า ฟ้า และทำธุรกิจผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับสุขภาพและความงาม โดยเปิดบริษัทชื่อ บริษัทฟ้า เกลโบวา อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด
ชีวิตส่วนตัว

เคยสมรสกับภราดร ศรีชาพันธุ์ นักเทนนิสชื่อดัง เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 และกำหนดแต่งงานวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 ที่โรงแรมโอเรียนเต็ล แต่ปัจจุบันได้เลิกรากันแล้ว  ต่อมาสมรสกับดีน เคลลี ชาวปานามา ปัจจุบันได้เลิกรากันแล้ว และมีบุตรสาวชื่อ มายา คลอดเมื่อวันที่  9 เมษายน พ.ศ. 2559 (8 ปี)
แหล่งข้อมูลอื่น

new official web site by Natalie Glebova
Healthy Happy Beautiful - Book by Natalie Glebova
Fans Club
รายละเอียดส่วนตัวจากเว็บไซต์นางงามจักรวาล เก็บถาวร 2005-06-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
รูปภาพอื่น ๆ ของนาตาลี เกลโบวา เก็บถาวร 2005-06-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Natalie Glebova - Magazines Gallery เก็บถาวร 2014-12-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Natalie Glebova - Internet Movie Database
| ก่อนหน้า |  | นาตาลี เกลโบวา |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เวเนสซา ฟิชเชอร์ |  | มิสยูนิเวิร์สแคนาดา   (ค.ศ. 2005) |  | อลิซ ปานีเกียน |
| เจนนิเฟอร์ ฮอว์กินส์ |  | นางงามจักรวาล  (ค.ศ. 2005) |  | ซูเลย์กา ริเวรา เมนโดซา |
ประเทศบรูไน
ศัพทมูลวิทยา

ตามประวัติศาสตร์ท้องถิ่น บรูไนได้รับการก่อตั้งโดยอาวัง อาลัก เบอตาตาร์ ภายหลังเป็นสุลต่านมูฮัมมัด ชะฮ์ ผู้ครองราชย์ประมาณ ค.ศ. 1400 พพระองค์ย้ายจากการังในเขตเติมบูรงไปยังชะวากทะเลแม่น้ำบรูไน ค้นพบบรูไน ตามตำนานระบุว่า เมื่อขึ้นบก พระองค์ทรงอุทานว่า Baru nah (แปลแบบหลวม ๆ ว่า "นั่นไง!" หรือ "นี่") ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ "Brunei" พระองค์เป็นผู้นำมุสลิมองค์แรกของบรูไน ก่อนที่จักรวรรดิบรูไนจะรุ่งเรืองภายใต้ราชวงศ์โบลเกียห์ที่เป็นมุสลิม เชื่อกันว่าบรูไนเคยอยู่ภายใต้การปกครองของผู้นำพุทธ
ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 มีการเปลี่ยนชื่อเป็น "Barunai" โดยอาจได้รับอิทธิพลจากศัพท์ภาษาสันสกฤตว่า "วรุณ" (वरुण) แปลว่า "กะลาสี" คำว่า "Borneo" ก็มีที่มาเดียวกัน
ประวัติศาสตร์

บทความหลัก: ประวัติศาสตร์บรูไน
บรูไนเป็นที่รู้จักและมีอำนาจมากในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 14 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 16 โดยมีอาณาเขตครอบครองส่วนใหญ่ของเกาะบอร์เนียวและส่วนหนึ่งของหมู่เกาะซูลู มีชื่อเสียงทางการค้า สินค้าส่งออกที่สำคัญในสมัยนั้น ได้แก่ การบูร พริกไทย และทองคำ
หลังจากนั้นบรูไนเสียดินแดนและเสื่อมอำนาจลงเนื่องจากสเปน และเนเธอร์แลนด์ได้แผ่อำนาจเข้ามา
จนถึงสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 19 ในปี พ.ศ. 2431 (ค.ศ. 1888) ด้วยความวิตกว่าจะต้องเสียดินแดนต่อไปอีก บรูไนจึงได้ยินยอมเข้าอยู่ภายใต้อารักขาของอังกฤษ และต่อมาในปี พ.ศ. 2449 (ค.ศ. 1906) บรูไนได้ลงนามในสนธิสัญญายินยอมอยู่เป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษอย่างเต็มรูปแบบ
ในปี พ.ศ. 2472 (ค.ศ. 1929) บรูไนสำรวจพบน้ำมันและแก๊สธรรมชาติที่เมืองเซรีอา ทำให้บรูไนมีฐานะมั่งคั่งในเวลาต่อมา
ในปี พ.ศ. 2505 (ค.ศ. 1962) ได้มีการเลือกตั้ง ซึ่งพรรคประชาชนบอร์เนียว (Borneo People’s Party) ได้รับชัยชนะอย่างท่วมท้น แต่ถูกกีดกันไม่ให้จัดตั้งรัฐบาล ต่อมาจึงได้ยึดอำนาจจากสุลต่าน แต่สุลต่านทรงได้รับความช่วยเหลือจากกองทหารกูรข่าที่กองทัพบกอังกฤษส่งมาจากสิงคโปร์ หลังจากนั้นได้มีการประกาศภาวะฉุกเฉิน และต่ออายุทุก ๆ 2 ปี เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
หลังจากที่อยู่ภายใต้อารักขาของอังกฤษมาถึง 95 ปี บรูไนก็ได้รับเอกราชเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2527 (ค.ศ. 1984)
ภูมิศาสตร์

บรูไนเป็นประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ประกอบด้วย 2 ส่วนที่ไม่ติดกัน ซึ่งมีพื้นที่บนเกาะบอร์เนียวรวม 5,765 ตารางกิโลเมตร (2,226 ตารางไมล์) มีขนาดชายฝั่งถัดจากทะเลจีนใต้ 161 กิโลเมตร (100 ไมล์) และมีชายแดนติดกับมาเลเซีย 381 กิโลเมตร (237 ไมล์) บรูไนมีน่านน้ำอาณาเขตที่ 500 ตารางกิโลเมตร (193 ตารางไมล์) และเขตเศรษฐกิจจำเพาะ 200 ไมล์ทะเล (370 กิโลเมตร; 230 ไมล์)
ประชากรประมาณร้อยละ 97 อาศัยอยู่ในด้านตะวันตกที่ใหญ่กว่า (เบอไลต์, ตูตง และบรูไน-มัวรา) ส่วนประชากรประมาณ 10,000 คนอาศัยอยู่ในด้านตะวันออกที่มีภูเขาเป็นจำนวนมาก (เขตเติมบูรง) ประชากรทั้งหมดในบรูไนมีประชากร 408,000 คน (ข้อมูลเมื่อ July 2010) ในจำนวนนี้มีผู้อาศัยอยู่ในเมืองหลวงบันดาร์เซอรีเบอกาวันประมาณ 150,000 คน เมืองหลักแห่งอื่นได้แก่เมืองท่ามัวรา เมืองผลิตน้ำมันเซอเรียและกัวลาเบอไลต์ใกล้เคียง ในเขตเบอไลต์ มีพื้นที่ปานากาที่เป็นที่อยู่อาศัยของชาวยุโรปผู้อพยพไปอยู่ต่างประเทศจำนวนมาก เนื่องจากมีบริษัทรอยัลดัตช์เชลล์และกองทัพอังกฤษเป็นที่พักพิง นอกจากนี้ยังมีสถานพักผ่อนหย่อนใจหลายแห่งตั้งอยู่ที่นั่น
ภูมิอากาศในบรูไนเป็นภูมิอากาศเขตร้อน มีอุณหภูมิสูง ความชื้นสูง และ ฝนตกมาก
การเมืองการปกครอง

รัฐธรรมนูญปัจจุบันซึ่งแก้ไขล่าสุดเมื่อ 1 มกราคม พ.ศ. 2527 กำหนดให้สุลต่านทรงเป็นอธิปัตย์ คือเป็นทั้งประมุข นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม นายกรัฐมนตรีจะต้องเป็นชาวบรูไนเชื้อสายมลายูตั้งแต่กำเนิด และจะต้องเป็นมุสลิมนิกายซุนนี นอกจากนี้ บรูไนไม่มีสภาที่ได้รับเลือกจากประชาชน
นโยบายหลักของบรูไน ได้แก่การสร้างความเป็นปึกแผ่นภายในชาติ และดำรงความเป็นอิสระของประเทศ ทั้งนี้ บรูไนมีที่ตั้งที่ถูกโอบล้อมโดยมาเลเซีย และมีอินโดนีเซียซึ่งเป็นประเทศมุสลิมขนาดใหญ่อยู่ทางใต้ บรูไนมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับสิงคโปร์ เนื่องจากมีเงื่อนไขคล้ายคลึงกันหลายประการ อาทิ เป็นประเทศเล็ก และมีอาณาเขตติดกับประเทศมุสลิมขนาดใหญ่
นับจากการพยายามยึดอำนาจเมื่อปี พ.ศ. 2505 รัฐบาลได้ประกาศกฎอัยการศึกส่งผลให้ไม่มีการเลือกตั้ง รวมทั้งบทบาทพรรคการเมืองได้ถูกจำกัดอย่างมาก จนปัจจุบันพรรคการเมือง ได้แก่ Parti Perpaduan Kebangsaan Brunei (PPKB) และ Parti Kesedaran Rakyat (PAKAR) ไม่มีบทบาทมากนัก เนื่องจากรัฐบาลควบคุมด้วยมาตรการต่าง ๆ อาทิ กฎหมายความมั่นคงภายในประเทศ (Internal Security Act (ISA)) ห้ามการชุมนุมทางการเมือง และสามารถถอดถอนการจดทะเบียนเป็นพรรคการเมืองได้ ตลอดจนห้ามข้าราชการ (ซึ่งมีเป็นจำนวนกว่าครึ่งของประชากรบรูไนทั้งหมด) เป็นสมาชิกพรรคการเมือง นอกจากนี้ รัฐบาลเห็นว่าพรรคการเมืองไม่มีความจำเป็น เนื่องจากประชาชนสามารถแสดงความคิดเห็นหรือขอความช่วยเหลือจากข้าราชการของสุลต่านได้อยู่แล้ว
เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2547 ได้มีการจัดการประชุมของสภาเป็นครั้งแรก ตั้งแต่บรูไนประกาศเอกราช
การเมืองการปกครอง > บริหาร

สุลต่านเป็นประมุขและหัวหน้ารัฐบาลในบรูไน โดยใช้อำนาจเด็ดขาดและอำนาจบริหารเต็มที่ภายใต้กรอบของรัฐธรรมนูญปี 2502 สุลต่านทรงแต่งตั้ง ห้าสภาคือ องคมนตรีสภา สันตติวงศ์สภา ศาสนาสภา รัฐมนตรี และสภานิติบัญญัติ
การเมืองการปกครอง > นิติบัญญัติ

ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2502 มีการเลือกตั้งสภานิติบัญญัติ (มาเลย์: Majlis Mesyuarat Negera) แต่มีการเลือกตั้งเพียงครั้งเดียวที่เคยเกิดขึ้นในปี 2505 ในไม่นานหลังจากการเลือกตั้งสภาก็เลือนหายไปตามประกาศภาวะฉุกเฉิน สภาได้รับการแต่งตั้งโดยคำสั่งของสุลต่าน ในปี 2547 สุลต่านประกาศว่าสำหรับการเลือกตั้งรัฐสภาครั้งต่อไปจะมีการเลือกตั้ง 15 จาก 20 ที่นั่ง อย่างไรก็ตามไม่มีการกำหนดวันที่สำหรับการเลือกตั้ง
ปัจจุบันสภานิติบัญญัติประกอบด้วยสมาชิกที่ได้รับการแต่งตั้งจำนวน 20 คนและมีอำนาจในการให้คำปรึกษาเท่านั้น
การเมืองการปกครอง > ตุลาการ

ระบบยุติธรรมในบรูไนมีรากฐานมาจากเจ้าอาณานิคมอังกฤษ โดยเป็นระบบกฎหมายคู่
การเมืองการปกครอง > การแบ่งเขตการปกครอง

ประเทศบรูไนแบ่งการปกครองระดับบนสุดออกเป็น 4 เขต (daerah) ดังนี้
เขตบรูไน-มัวรา (Brunei-Muara)
เขตเบอไลต์ (Belait)
เขตตูตง (Tutong)
เขตเติมบูรง (Temburong)
การเมืองการปกครอง > สิทธิมนุษยชน

สิทธิมนุษยชนในบรูไนถูกกำกับโดยระบบยุติธรรมแบบศาสนาอิสลาม
การเมืองการปกครอง > การต่างประเทศ

จนกระทั่งปี 1979 ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของบรูไนได้รับการจัดการโดยรัฐบาลสหราชอาณาจักร หลังจากได้รับเอกราชในปี 1984 การต่างประเทศนี้ได้รับการยกระดับเป็นระดับรัฐมนตรีและเป็นที่รู้จักในนามกระทรวงการต่างประเทศ
นโยบายต่างประเทศของบรูไนอย่างเป็นทางการมีดังนี้
การเคารพซึ่งกันและกันของอธิปไตยเหนือดินแดนความซื่อสัตย์และความเป็นอิสระของผู้อื่น
การบำรุงรักษาความสัมพันธ์ฉันมิตรในหมู่ประชาชาติ
การไม่แทรกแซงกิจการภายในของประเทศอื่น และ
การบำรุงรักษาและการส่งเสริมสันติภาพความมั่นคงและความมั่นคงในภูมิภาค
ด้วยความผูกพันดั้งเดิมกับสหราชอาณาจักรบรูไนก็กลายเป็นสมาชิกคนที่ 49 ของเครือจักรภพทันทีในวันประกาศอิสรภาพเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2527 หนึ่งในโครงการริเริ่มแรกที่มีต่อความสัมพันธ์ในภูมิภาคที่ดีขึ้นบรูไนได้เข้าร่วมกับอาเซียนในวันที่ 7 มกราคม 2527 โดยเป็นสมาชิกลำดับที่หก เพื่อให้บรรลุถึงการยอมรับอำนาจอธิปไตยและความเป็นอิสระมันได้เข้าร่วมสหประชาชาติในฐานะสมาชิกเต็มรูปแบบในวันที่ 21 กันยายนของปีเดียวกัน
ในฐานะประเทศอิสลามบรูไนก็กลายเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบขององค์กรการประชุมอิสลาม (ปัจจุบันเป็นองค์กรความร่วมมืออิสลาม) ในเดือนมกราคม 2527 ในการประชุมสุดยอดอิสลามครั้งที่สี่ที่จัดขึ้นในโมร็อกโก
หลังจากเข้าร่วมในเวทีความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย - แปซิฟิก (APEC) ในปี 2532 บรูไนได้เป็นเจ้าภาพการประชุมผู้นำเศรษฐกิจเอเปคในเดือนพฤศจิกายน 2543 และการประชุมระดับภูมิภาคอาเซียน (ARF) ในเดือนกรกฎาคม 2545 บรูไนเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งองค์การการค้าโลก (WTO) เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2538 และเป็นผู้มีบทบาทสำคัญใน BIMP-EAGA ซึ่งก่อตั้งขึ้นในระหว่างการประชุมรัฐมนตรีครั้งแรกในเมืองดาเวาประเทศฟิลิปปินส์เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2537
บรูไนมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับสิงคโปร์และฟิลิปปินส์ ในเดือนเมษายน 2552 บรูไนและฟิลิปปินส์ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MOU) ที่พยายามกระชับความร่วมมือทวิภาคีของทั้งสองประเทศในด้านการเกษตรและการค้าและการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร
บรูไนเคยดำรงตำแหน่งประธานอาเซียนในปี 2556 นอกจากนี้ยังเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดอาเซียนในปีเดียวกัน
การเมืองการปกครอง > การทหาร

บทความหลัก: กองทัพบรูไน
กองทัพบรูไน (Royal Brunei Armed Forces หรือ RBAF) มีกำลังพลเพียง 7,000 นาย และกำลังสำรอง 700 นาย โดยแบ่งเป็นกองทัพบก 4,900 นาย กองทัพเรือ 1,000 นาย และกองทัพอากาศ 1,200 นาย
อย่างไรก็ดี สุลต่านยังมีกองทหารกูรข่าของพระองค์เอง เรียกว่า Gurkha Reserve Unit (GRU) จำนวน 2,500 นาย และกองทหารกูรข่าของอังกฤษ (British Gurkha) รวมกำลังพล 1,000 คน ประจำอยู่ที่เมืองเซอเรีย เพื่อดูแลรักษาความปลอดภัยให้แก่บ่อน้ำมัน และกิจการผลิตน้ำมันของกองทัพบรูไน Brunei Shell Petroleum โดยรัฐบาลบรูไนเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย
เศรษฐกิจ

ประเทศบรูไนเป็นประเทศที่ร่ำรวยไปด้วยน้ำมันและแก๊สธรรมชาติซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำรายได้มาสู่ประเทศเป็นอันดับหนึ่ง แต่รัฐบาลบรูไนก็เริ่มตระหนักว่าประเทศชาติจะพึ่งพิงรายได้จากทรัพยากรทั้งสองอย่างเท่านี้ไม่ได้เสียแล้ว แต่ควรหันมาให้ความสนใจกับทรัพยากรธรรมชาติอี่น ๆ ที่ยังคงมีมากมายเช่น ป่าไม้ แร่ธาตุ สัตว์น้ำ และพื้นที่อันอุดมสมบรูณ์เหมาะแก่การเกษตร เพื่อเป็นการเร่งรัดการพัฒนารูปแบบของการลงทุน สุลต่านบรูไนได้ทรงตั้งกระทรวงขึ้นมาใหม่คือกระทรวงอุตสาหกรรมและทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อทำหน้าที่ดูแลวางแผนและดำเนินงานด้านอุตสาหกรรมและการลงทุนโดยเฉพาะ โครงการอุตสาหกรรมที่ได้รับการสนับสนุนและเร่งรัดส่งเสริมเป็นพิเศษ ได้แก่ อุตสาหกรรมขนาดเล็ก โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่สัมพันธ์กับภาคเกษตร ป่าไม้ และการประมง
การดำเนินการช่วงแรกนั้น รัฐบาลมุ่งสนับสนุนโรงงานและอุตสาหกรรมขนาดเล็กในภูมิภาคที่สามารถป้อนผลผลิตให้กับผู้บริโภคในท้องถิ่นก่อนเป็นอันดับแรกแล้วจึงขยายไปสู่การผลิตเพื่อการส่งออกในระยะยาว รัฐบาลได้ตั้งความหวังว่าอุตสาหกรรมเหล่านี้จะเป็นแหล่งที่เข้ามาแทนที่อุตสาหกรรมน้ำมันที่อาจหมดไปในอนาคต โดยที่ประชาชนยังมีหลักประกันว่าจะมีงานทำ บรูไนเป็นประเทศที่มั่งคั่งด้วยทรัพยากร ขณะนี้ยังมีประชากรน้อยมาก แต่บรูไนก็ไม่ได้หวังพึ่งพารายได้จากการขายน้ำมันเพียงอย่างเดียว ได้พยายามที่จะพัฒนาประเทศให้พึ่งพาตัวเองได้ อย่างไรก็ตามบรูไนเป็นประเทศที่มีค่าครองชีพสูงมากแห่งหนึ่งของโลก แต่รัฐบาลได้ให้สวัสดิการอย่างดีเลิศแก่ประชาชน อาทิ ไม่ต้องเสียภาษีเงินได้ส่วนบุคคล ค่ารักษาพยาบาลฟรี การศึกษา รัฐให้เล่าเรียนจนถึงระดับชั้นมัธยมศึกษา นอกจากนี้ยังมีสวัสดิการแก่ข้าราชการของรัฐ อุตสาหกรรมสำคัญของประเทศ คือ น้ำมัน ส่วนพืชเกษตรที่สำคัญ ได้แก่ ข้าว กล้วย
เศรษฐกิจ > อุตสาหกรรม

บรูไนมีอุตสาหกรรมอื่น นอกเหนือจากอุตสาหกรรมน้ำมันอยู่บ้าง อาทิ การผลิตอาหาร และปลากระป๋อง
เศรษฐกิจ > แนวโน้มการพัฒนาทางเศรษฐกิจ

ปัจจุบัน บรูไนกำลังพยายามเปลี่ยนแปลง จากเศรษฐกิจที่พึ่งพาน้ำมันเป็นหลัก ไปสู่โครงสร้างเศรษฐกิจ ที่มีความหลากหลายมากขึ้น เนื่องจากมีการคาดการณ์ว่าปริมาณน้ำมันสำรองที่ยืนยันแล้ว (proven reserve) ของบรูไนจะหมดลงในราวปี พ.ศ. 2558 ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจถดถอยในเอเชีย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 ทำให้บรูไนเร่งปฏิรูปโครงสร้างทางเศรษฐกิจ และใช้มาตรการต่าง ๆ เพื่อสร้างความหลากหลายทางเศรษฐกิจ ได้แก่
จัดตั้งสภาที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจ นำโดยเจ้าชายโมฮาเหม็ด โบลเกียห์ (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของบรูไน) ซึ่งมีแนวทางส่งเสริมภาคเอกชน ให้มีบทบาทมากขึ้น ในการส่งเสริมการพัฒนาทางเศรษฐกิจ
ปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจ จากเดิมที่เน้นนโยบายให้สวัสดิการ มาเป็นการส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศ และแปรรูปรัฐวิสาหกิจต่าง ๆ โดยให้เอกชนเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น ขยายฐานการจัดเก็บภาษี
ปรับเปลี่ยนกลยุทธ์การลงทุนในต่างประเทศของ BIA โดยหันมาลงทุนในธุรกิจด้านใหม่ ๆ ซึ่งมีความเสี่ยงต่ำ  เช่น การซื้อหุ้นในกลุ่มเทคโนโลยีสารสนเทศและโทคมนาคม หรือธุรกิจสายการบินต่าง ๆ
แผนพัฒนาแห่งชาติฉบับที่ 8 (The Eighth National Development Plan: 8th NDP) ที่ดำเนินการระหว่างปี พ.ศ. 2544-2548 มีสาระสำคัญ ได้แก่ ตั้งเป้าอัตราการเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี - GDP) ที่ร้อยละ 5–6 โดยตั้งวงเงินงบประมาณ สำหรับการดำเนินตามแผนฯ ไว้ 7.3 พันล้านดอลลาร์บรูไน ซึ่งคาดว่ากลยุทธ์ทางการพัฒนาใหม่นี้ จะช่วยให้รัฐบาลสร้างสมดุลของงบประมาณได้ดีขึ้น สามารถกำหนดมาตรการในการพัฒนา และฟื้นฟูเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน สร้างความแข็งแกร่งและการขยายตัวให้กับอุตสาหกรรมน้ำมันและแก๊ส รวมทั้งการพัฒนาอุตสาหกรรมต่อเนื่องต่าง ๆ พัฒนาเศรษฐกิจและสังคมและทรัพยากรมนุษย์ รวมทั้งอุตสาหกรรมขนาดเล็กและย่อม การขยายความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน แปรรูปรัฐวิสาหกิจบางกิจการ และสร้างความแข็งแกร่งในระบบการเงินและการคลัง นอกจากนี้ รัฐบาลบรูไนยังยึดแนวคิดของวิธีการปกครองที่ดี (Good Governance) รวมทั้งเน้นการเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับภาคเอกชน
ส่งเสริมการลงทุนกับต่างประเทศ และมีมาตรการเปิดเสรีด้านการค้า และสร้างบรรยากาศที่เอื้ออำนวยต่อการลงทุน ไม่เฉพาะแต่บริษัทในประเทศ แต่รวมถึงประเทศต่าง ๆ จากกลุ่มอาเซียน และนานาประเทศ
พัฒนาประเทศให้เป็นศูนย์บริการการค้าและการท่องเที่ยว (Service Hub for Trade and Tourism -SHuTT 2003 Vision) และเป็นตลาดการขนถ่ายสินค้าที่สำคัญของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นเป้าหมายประการหนึ่งของโครงการความร่วมมือของกลุ่ม Brunei Indonesia Malaysia Philippines-East ASEAN Growth Area (BIMP-EAGA)
สร้างความแข็งแกร่งทางการเงิน เพื่อฟื้นฟูเศรษฐกิจและเอื้ออำนวยต่อโครงการพัฒนาเศรษฐกิจและสาธารณูปโภคพื้นฐาน นอกจากนี้ จากการที่บรูไนได้กำหนดแผนพัฒนาประเทศให้เป็นศูนย์กลางการเงินนานาชาติ (Brunei International Financial Center : BIFC) โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะยกระดับประเทศ ในด้านการบริการการเงินในระดับนานาชาติ กระจายความหลากหลายทางเศรษฐกิจ และสร้างงานให้กับประชาชน
เศรษฐกิจ > การท่องเที่ยว

บรูไนเป็นประเทศที่เริ่มหันมาพัฒนาเรื่องการท่องเที่ยวอย่างจริงจังในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
ในปี 2560 จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติทั้งหมดที่เดินทางมาถึงบรูไนดารุสซาลามผ่านสนามบินนานาชาติบรูไนมีจำนวนนักท่องเที่ยวทั้งสิ้น 258,955 คนเมื่อเทียบกับนักท่องเที่ยวที่มีจำนวน 218,809 คนในปี 2559 เพิ่มขึ้น 18.3% เมื่อเทียบกับปีก่อน
ความสำเร็จครั้งนี้เกินกว่าที่คาดการณ์ไว้ 10% จากปีที่แล้วและนับเป็นสถิติที่สูงที่สุดของจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาตินับตั้งแต่ปี 2554 ที่จำนวนนักท่องเที่ยว 242,061 คน