stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ทฤษฎีบทมูลฐานของทฤษฎีกาลัว

ในคณิตศาสตร์ ทฤษฎีบทมูลฐานของทฤษฎีกาลัว หรือ ทฤษฎีบทหลักมูลของทฤษฎีกาลัว (อังกฤษ: fundamental theorem of Galois theory) เป็นทฤษฎีบทเชื่อมโยงระหว่างโครงสร้างของภาคขยายฟีลด์บางประเภทและกรุป ทฤษฎีบทนี้ได้ชื่อตาม เอวาริสต์ กาลัว ผู้พัฒนาทฤษฎีกาลัว
ในรูปแบบที่ง่ายที่สุด ทฤษฎีบทกล่าวว่าหากระบุภาคขยายฟีลด์  E/F ที่เป็นภาคขยายจำกัดและกาลัวมา แล้วจะมีการสมนัยแบบหนึ่งต่อหนึ่งระหว่างฟีลด์ระหว่างกลาง (intermediate field) และสับกรุปของกรุปกาลัวของภาคขยายฟีลด์
คำอธิบายการสมนัย

สำหรับภาคขยายจำกัด การสมนัยระหว่างฟีลด์ระหว่างกลางและกรุปสร้างได้ดังนี้
สำหรับแต่ละสับกรุป  H ของ  \operatorname {Gal} (E/F) จะสามารถสร้างฟีลด์ตรึง (fixed field)  E^{H} ซึ่งเป็นเซตที่ประกอบไปด้วยสมาชิกของ  E ที่ถูกตรึงไว้ภายใต้ทุกฟังก์ชันอัตสัณฐานใน  H
สำหรับแต่ละฟีลด์ระหว่างกล่าง  K ของ  E/F จะสามารถสร้างสับกรุป  \operatorname {Aut} (E/K) ซึ่งเป็นเซตของฟังก์ชันอัตสัณฐานใน  \operatorname {Gal} (E/F) ที่ตรึงทุกสมาชิกของ  K
ทฤษฎีบทมูลฐานกล่าวว่าการสมนัยข้างต้นเป็นการสมนัยแบบหนึ่งต่อหนึ่งก็ต่อเมื่อ  E/F เป็นภาคขยายกาลัว
ในกรณีที่  E/F ไม่เป็นภาคขยายกาลัว แล้วจะได้ว่าการสมนัยข้างต้นส่งสับกรุปของ  \operatorname {Aut} (E/F) ไปยังฟีลด์ระหว่างกลางของ  E/F แบบหนึ่งต่อหนึ่ง และส่งฟีลด์ระหว่างกลางของ  E/F ไปยังสับกรุปของ  \operatorname {Aut} (E/F) แบบทั่วถึงเท่านั้น
ทฤษฎีทำเลที่ตั้ง

ทฤษฎีทำเลที่ตั้ง (อังกฤษ: Location theory) เป็นทฤษฎีว่าด้วยทำเลที่ตั้งของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นส่วนของภูมิศาสตร์เศรษฐกิจ (economic geography) ภูมิภาควิทยา (regional science) และ เศรษฐศาสตร์เชิงพื้นที่ (spatial economics) ทฤษฎีทำเลที่ตั้งอธิบายถึงเหตุผลที่ว่าเหตุใดกิจกรรมทางเศรษฐกิจเฉพาะประเภทหนึ่งจึงไปตั้งอยู่เฉพาะ ณ ที่แห่งหนึ่ง เช่นเดียวกับทฤษฎีเศรษฐศาสตร์จุลภาค - ทฤษฎีทำเลที่ตั้งอาศัยสมมุติฐานที่ว่าผู้ประกอบการทั้งที่เป็นบริษัทและบุคคลทำไปก็เพื่อประโยชน์ของตนเองจึงได้เลือกทำเลที่ตั้งที่จะทำให้เกิดผลกำไรมากที่สุด คือการลดค่าใช้จ่ายด้านสาธารณูปโภค
ที่มา

มีหลายคนที่ควรได้รับการยกย่องในการให้กำเนิดทฤษฎีนี้ (เช่น ริชาร์ด แคนทิลลอน, Étienne Bonnot de Condillac, เดวิด ฮูม, เซอร์เจมส์ สจวต, และเดวิด ริคาโด) แต่เมื่อจนกระทั่ง โจฮันน์ ไฮน์ริช วอน ทูเนน (Johann Heinrich von Thünen) ได้ตีพิมพ์หนังสือ Der Isolierte Staat เล่มแรกขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2369 จึงจะนับได้ว่าทฤษฎีทำเลที่ตั้งได้เริ่มมีตัวตนชัดเจนขึ้น  ความจริงแล้ว วอลเตอร์ ไอสาร์ด (Walter Isard) นักภูมิภาควิทยา (regional scientist) ได้ยกย่องให้ทูเนนว่าเป็น “บิดาแห่งนักทฤษฎีทำเลที่ตั้ง” ในหนังสือเล่มดังกล่าว ทูเนนให้ข้อสังเกตว่าค่าใช้จ่ายในการขนส่งสินค้าเป็นตัวการที่ทำให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจตาม ทฤษฎีของริคาโด ลดลง ทูเนนให้ข้อสังเกตอีกด้วยว่า เนื่องจากค่าใช้จ่ายในการขนส่งและผลตอบแทนเชิงเศรษฐกิจที่มีความผันแปรไปตามประเภทของสินค้า ตามประเภทการใช้ที่ดินและความเข้มในการใช้การขนส่งนี่เองเกิดจากระยะทางของแหล่งผลิตสินค้ากับตลาด
ความเป็นเจ้าผู้ครองตลาดหลายชนิดสินค้าของเยอรมันดูเหมือนจะเป็นผลจากทฤษฎีทำเลที่ตั้งนับแต่สมัยของฟอนทูเนนไปถึงสมัยของหนังสือเรื่อง Die Zentralen Orte in Sűddeutschland  ของวอลเตอร์ คริสทัลเลอร์ซึ่งตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2476 ที่แสดงให้เห็นว่าสิ่งเรารู้จักในชื่อ “ทฤษฎีทำเลกลาง” (central place theory) อีกแนวหนึ่งที่มีส่วนมากได้แก่หนังสือของ อัลเฟรด เวเบอร์ ชื่อ Über den Standort der Industrien  ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2452 โดยปรับแนวคิดของกรอบทางกายภาพคล้ายความคิด Varignon frame ของ Pierre Varignon โดยเวเบอร์ประยุกต์อัตราค่าขนส่งวัตถุดิบและสินค้าไปพร้อมกับการผลิตสินค้าที่สำเร็จแล้วพัฒนาให้เป็นขั้นตอนวิธีที่ใช้ในการบ่งชี้ว่าตำแหน่งที่ตั้งที่เหมาะสมที่สุดของแหล่งผลิตควรอยู่ที่ใด นอกจากนี้ยังบ่งบอกถึงความคลาดเคลื่อนที่เกิดจากแรงงานที่เกาะกลุ่มและกระจาย จากนั้นเวเบอร์จึงอภิปรายถึงการรวมกลุ่มของหน่วยการผลิตโดยอาศัยการคาดการณ์แหล่งตลาด
คาร์ล วิลเฮม เฟรดริช ลุนฮาร์ต (Carl Wilhelm Friedrich Launhardt Launhardt) มีส่วนให้แนวคิดนี้แก่เวเบอร์ผู้ได้รับการยกย่องเป็นอย่างมากก่อนงานตีพิมพ์ของเวเบอร์ นอกจากนี้ความคิดของลุนฮาร์ตยังมีความเป็นสมัยใหม่ในเชิงของการวิเคราะห์มากกว่าของเวบเบอร์เสียอีก ซึ่งชี้ให้เห็นว่าลุนฮาร์ตก้าวหน้าเกินสมัยทำให้ไม่มีผู้ในร่วมสมัยเข้าใจผลงานของตนมากนัก ไม่เป็นที่ชัดแจ้งว่าเวเบอร์รู้เรื่องงานของลุนฮาร์ตมากน้อยเพียงใด เป็นที่แน่ชัดว่าเวเบอร์ได้รับอิทธิพลจากคนอื่นๆ โดยเฉพาะจากวิลเฮล์ม รอชเชอร์ (Wilhelm Roscher) และอัลเบิร์ต แชฟเฟิล (Albert Schäffle) ซึ่งดูเหมือนจะได้เคยอ่านงานของเวเบอร์มาก่อน แต่อย่างก็ดี การแพร่หลายของทฤษฎีทำเลที่ตั้งที่อย่างเป็นที่รู้จักกันมากนั้น ได้เกิดขึ้นหลังการตีพิมพ์ผลงานของเวเบอร์
แหล่งข้อมูลอื่น

Günter Krumme on the history of Location Theory
ทรูเอเชียนมอร์

| --- | --- |

พื้นที่แพร่ภาพ:  เฉพาะประเทศไทย
แบบรายการ
ภาษา:  ภาษาไทย (พากย์ไทย)    ภาษาจีน    ภาษาญี่ปุ่น    ภาษาเกาหลี
ระบบภาพ: 1080P (FULL HD)
ความเป็นเจ้าของ
เจ้าของ: ทรูวิชั่นส์
ช่องรอง: True Asian HD   (พ.ศ. 2556 - 4 มกราคม 2559)   True Korean More   (1 ตุลาคม 2564 - 30 กันยายน 2566)
ประวัติ
เริ่มออกอากาศ: พ.ศ. 2551 - 4 มกราคม 2559   (True Asian Series)   5 มกราคม 2559   (True Asian Series HD)  
ยุติออกอากาศ: 30 กันยายน 2564   (True Asian Series HD)
แทนที่โดย: True Asian More   (1 ตุลาคม 2564 - ปัจจุบัน)
ชื่อเดิม: True Asian Series   True Asian Series HD  
ออกอากาศ

เคเบิลทีวี
ทรูวิชั่นส์: ช่อง 120 และ 239
ทีวีดาวเทียม
ทรูวิชั่นส์: ช่อง 120 และ 239
สื่อสตรีมมิง
ทรูไอดี: ช่อง 239
 
ทรู เอเชียนมอร์ (อังกฤษ: True Asian More)  เดิมชื่อทรู เอเชียน ซีรีส์ เอชดี (อังกฤษ: True Asian Series HD) เป็นช่องรายการที่ผลิตและออกอากาศทางทรูวิชั่นส์ ซึ่งเป็นช่องรายการภาพยนตร์ชุดเพื่อชมซีรีส์เอเชีย จีน ญี่ปุ่น เกาหลี  และ ซีรีส์ไทยที่ผลิตเองในนาม True Original โดยออกอากาศเป็นภาษาไทย และเสียงต้นฉบับ ออกอากาศตลอด 24 ชั่วโมง
ประวัติ

True Asian Series เป็นหนึ่งในสามช่องรายการใหม่ที่ผลิตโดยทรูวิชั่นส์   มีการประกาศครั้งแรกในนิตยสาร TrueVisions Magazine ฉบับเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2551  พร้อมกับช่อง True Food และ Hay Ha ภายหลังทรูวิชั่นส์ได้แจ้งให้สมาชิกทราบถึงการเรียงลำดับช่องรายการใหม่ในวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2551 เวลา 00.00 น. พร้อมกับการเพิ่มสองช่องรายการใหม่ True Asian Series และ Hay Ha (ยังไม่มีการประกาศวันออกอากาศของช่อง True Food) ณ ช่อง 22 และ ช่อง 23 ตามลำดับ โดย ณ ขณะนั้น เป็นการออกอากาศแบบ SD
จากนั้นในวันที่ 5 มกราคม 2559 ได้มีการรวมช่อง True Asian HD กับ True Asian Series เดิม และเปลี่ยนผ่านจากการออกอากาศในระบบ SD มาเป็นระบบ HD ในชื่อ True Asian Series HD โดย ณ ขณะนั้น ออกอากาศในช่องหมายเลข 238 จากนั้นมีการเรียงเลขช่องใหม่ จึงมีการย้ายเลขช่องไปอยู่ที่ช่อง 239
ต่อมาทางทรูวิชั่นส์ได้ยุติออกอากาศ ช่อง True Asian Series HD ในคืนวันที่ 30 กันยายน 2564 พร้อมกับรีแบรนด์และเปิดช่องใหม่ โดยช่องแรกได้แยกคอนเทนต์ซีรี่ย์เกาหลีพากย์ภาษาไทย มาเปิดช่องใหม่ โดยใช้ชื่อ True Korean More ออกอากาศที่ช่อง 238
ขณะเดียวกัน True Asian Series HD เดิม ถูกรีแบรนด์เป็นช่อง True Asian More ซึ่งเป็นช่องรายการที่เน้นละครและซีรี่ย์จากประเทศจีน ญี่ปุ่น พากย์ภาษาไทย รวมไปถึงซีรี่ย์ไทยที่ผลิตในนาม True Original โดยออกอากาศที่ช่อง 239 เช่นเดิม ซึ่งทั้ง 2 ช่องนี้เริ่มออกอากาศครั้งแรกตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2564 เป็นต้นมา
จนกระทั่งเมื่อเดือนกันยายน 2566 ที่ผ่านมา ทางทรูวิชั่นส์ได้ประกาศยุติการออกอากาศช่อง True Korean More เนื่องจากมีการปรับผังรายการใหม่ โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2566 เป็นต้นไป ทำให้มีการนำคอนเทนต์ซีรี่ย์เกาหลีที่แยกตัวออกไปกลับมารวมกันที่ช่อง True Asian More อีกครั้ง
รายละเอียดทั่วไป

การออกอากาศช่อง True Asian More จะเน้นฉายคอนเทนต์ทั้งซีรี่ย์จากเอเชียทั้งเก่าและใหม่ที่ได้รับความนิยมมาแล้วใน จีน ญี่ปุ่น เกาหลี และซีรี่ย์ไทยในนาม True Original โดยซีรีส์ที่ฉายเรื่องแรกในช่องนี้ คือ คนพิเศษของใจ (Extraordinary You) โดยที่ช่องนี้สามารถรับชมได้ในทุกแพ็คเกจของทรูวิชั่นส์
นอกจากนี้นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2565 มีการเผยแพร่ซีรี่ย์บางเรื่องที่ออกอากาศไปแล้วในช่องนี้ต่อผ่านแพลทฟอร์มออนไลน์อย่างแอพทรูไอดี ในรูปแบบของวิดีโอสตรีมมิ่ง โดยที่จะให้บริการในหมวดหมู่ของ TrueID+ และ TrueVisions Now
แหล่งข้อมูลอื่น

http://www.truevisionstv.com เก็บถาวร 2009-04-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
โลโก้ช่อง True Asian Series (27 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2564)
ทฤษฎีแนววิพากษ์

ทฤษฎีแนววิพากษ์ (อังกฤษ: critical theory) เป็นสำนักคิดที่เน้นย้ำการประเมินสะท้อนและการวิพากษ์สังคมและวัฒนธรรมโดยการประยุกต์ความรู้จากสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ คำว่า "ทฤษฎีแนววิพากษ์" มีสองความหมาย ที่มีจุดกำเนิดและประวัติศาสตร์ต่างกัน คำแรกกำเนิดในวิชาสังคมวิทยา และอีกคำหนึ่งกำเนิดในวิชาวรรณคดีวิจารณ์ โดยที่มีการใช้และประยุกต์เป็นคำรวม ๆ ที่สามารถอธิบายทฤษฎีที่ตั้งอยู่บนการวิพากษ์ ฉะนั้น นักทฤษฎี มักซ์ ฮอร์คไฮเมอร์ (Max Horkheimer) อธิบายว่าทฤษฎีหนึ่งเป็นแนววิพากษ์ตราบเท่าที่ทฤษฎีนั้นมุ่ง "ปลดปล่อยมนุษย์จากพฤติการณ์ท่ทำให้เป็นทาส"
ในวิชาสังคมวิทยาและปรัชญาการเมือง คำว่า "ทฤษฎีแนววิพากษ์" อธิบายปรัชญาลัทธิมากซ์ใหม่ของสำนักแฟรงก์เฟิร์ต ซึ่งมีการพัฒนาในประเทศเยอรมนีในคริสต์ทศวรรษ 1930 การใช้คำนี้ในภาษาอังกฤษจะต้องใช้ตัวใหญ่เป็นวิสามานายาม (Critical Theory) ส่วนทฤษฎีแนววิพากษ์ (a critical theory) อาจมีส่วนประกอบของความคิดคล้ายกัน แต่ไม่เน้นการสืบทางปัญญาโดยเฉพาะจากสำนักแฟรงก์เฟิร์ต นักทฤษฎีสำนักแฟรงก์เฟิร์ตนำวิธีการวิพากษ์จากคาร์ล มากซ์ และซิกมุนด์ ฟรอยด์ ทฤษฎีแนววิพากษ์ยืนยันว่าอุดมการณ์เป็นอุปสรรคหลักของการปลดปล่อยมนุษย์ นักทฤษฎีสำนักแฟรงก์เฟิร์ต เฮอร์เบิร์ต มาร์คูเซอ (Herbert Marcuse), ทีโอดอร์ อะดอร์โน (Theodor Adorno), วัลเทอร์ เบนจามิน (Walter Benjamin), และอีริช ฟรอมม์ (Erich Fromm) เป็นบุคคลหลักในการตั้งทฤษฎีแนววิพากษ์เป็นสำนักคิด ทฤษฎีแนววิพากษ์สมัยใหม่ได้รับอิทธิพลเพิ่มเติมจากเจิร์จ ลุกาช (György Lukács)  และอันโตนีโอ กรัมชี ตลอดจนนักวิชาการสำนักแฟรงก์เฟิร์ตรุ่นที่สอง คนสำคัญคือ เยือร์เกิน ฮาเบอร์มัส (Jürgen Habermas) ในงานของฮาเบอร์มัส ทฤษฎีแนววิพากษ์ดีกว่าเหง้าทฤษฎีของมันในจิตนิยมเยอรมันและก้าวหน้าใกล้เคียงกับปฏิบัตินิยมอเมริกัน  ความกังวลสำหรับ "ฐานและโครงสร้างส่วนบน (superstructure)" ทางสังคมเป็นมโนทัศน์ปรัชญาลัทธิมากซ์ที่ยังเหลืออยู่อันหนึ่งในทฤษฎีแนววิพากษ์ร่วมสมัยจำนวนมาก
แม้นักทฤษฎีแนววิพากษ์มักนิยามบ่อยครั้งเป็นปัญญาชนลัทธิมากซ์ แต่แนวโน้มของพวกเขาในการประณามมโนทัศน์บางอย่างของลัทธิมากซ์ และการผสมการวิเคราะห์แบบมากซ์กับขนบธรรมเนียมทางสังคมวิทยาและปรัชญาอย่างอื่นทำให้นักลัทธิมากซ์คลาสสิก ทรรศนะดั้งเดิมและวิเคราะห์ ตลอดจนนักปรัชญาลัทธิมากซ์–เลนินกล่าวหาว่าเป็นลัทธิแก้ มาร์ติน เจย์แถลงว่า ทฤษฎีแนววิพากษ์รุ่นแรกเข้าใจกันดีว่าไม่เป็นการสนับสนุนวาระปรัชญาหรืออุดมการณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง แต่เป็น "เหลือบของระบบอื่น"
ทฤษฎีเอ็นโดซิมไบโอติก

Electron micrograph of a mitochondrion showing its mitochondrial matrix and membranes
ทฤษฎีเอนโดซิมไบโอติก (อังกฤษ: endosymbiotic theory) หรือซิมไบโอเจเนซิส (อังกฤษ: symbiogenesis) เป็นทฤษฎีทางวิวัฒนาการทฤษฎีหนึ่งที่อธิบายที่มาของเซลล์ยูคาริโอตว่ามาจากเซลล์โปรคาริโอต ทฤษฎีนี้เสนอว่า ออร์กาเนลล์สำคัญๆ ในเซลล์ยูคาริโอต มาจากซิมไบโอซิสของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่เคยแยกกันอยู่มาก่อน ตามทฤษฎีนี้ ไมโตคอนเดรีย, พลาสทิด (เช่น คลอโรพลาสท์) และอาจรวมถึงออร์กาเนลล์อื่นๆ ล้วนเคยเป็นแบคทีเรียที่มีชีวิตเป็นอิสระ และถูกควบรวมเข้ามาในเซลล์ใหญ่ในฐานะเอนโดซิมไบออนท์ เมื่อราวหนึ่งพันห้าร้อยล้านปีก่อน มีหลักฐานทางโมเลกุลและชีวเคมีที่ชี้นำว่าไมโตคอนเดรียนั้นเคยเป็นโปรตีโอแบคทีเรีย และคลอโรพลาสท์เคยเป็นไซยาโนแบคทีเรีย
| ด ค กชีววิทยาวิวัฒนาการ |
| --- | --- | --- |
 ประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต  ดรรชนีบทความเกี่ยวกับชีววิทยาวิวัฒนาการ  วิวัฒนาการโดยสังเขป  กาลานุกรมวิวัฒนาการ 
| วิวัฒนาการ |  กำเนิดชีวิตจากสิ่งไร้ชีวิต  การปรับตัว  การสืบเชื้อสายร่วมกัน  หลักฐานการสืบเชื้อสายร่วมกัน  การสูญพันธุ์  บรรพบุรุษร่วมที่ใกล้กันที่สุดของสิ่งมีชีวิตบนโลก  วิวัฒนาการระดับมหภาค  วิวัฒนาการระดับจุลภาค  แพนสเปอร์เมีย  การเกิดสปีชีส์  |  |
| พันธุศาสตร์ประชากร |  การถ่ายเทยีน  การเปลี่ยนความถี่ยีนอย่างไม่เจาะจง  การกลายพันธุ์  การคัดเลือกโดยธรรมชาติ  |  |
| พัฒนาการ |  Canalisation  ชีววิทยาพัฒนาการเชิงวิวัฒนาการ  กระบวนการต่อสลับ  Modularity  ความยืดหยุ่นของลักษณะปรากฏ  |  |
| วิวัฒนาการของอนุกรมวิธาน |  นก ต้นกำเนิด  แบรคิโอพอด  เซฟาโลพอด  ไดโนเสาร์  ปลา  เห็ดรา  แมลง ผีเสื้อ  ชีวิต  สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ช่องว่างวิวัฒนาการของแมว  สุนัขเลี้ยง  โลมาและวาฬ  ม้า  มนุษย์  ลีเมอร์  พะยูน  มอลลัสกา  พืช  สัตว์เลื้อยคลาน  แมงมุม  สัตว์สี่เท้า  ไวรัส ไวรัสไข้หวัดใหญ่  |  |
| วิวัฒนาการของอวัยวะ |  เซลล์  ดีเอ็นเอ  แฟลเจลลา  ในยูแคริโอต ยูแคริโอต  โครโมโซม  ระบบเยื่อหุ้มภายในเซลล์  ไมโทคอนเดรีย  นิวเคลียส  พลาสติด  ในสัตว์ ตา  เส้นขน  กระดูกหู  ระบบประสาท  สมอง  |  |
| วิวัฒนาการของชีวกระบวนการ |  การสูงอายุ ความตาย  การตายของเซลล์อย่างเป็นระบบ  การบินของสัตว์ปีก  ความซับซ้อนทางชีววิทยา  Cooperation  การเห็นสี ในไพรเมต  Emotion  ความร่วมรู้สึก  วิวัฒนาการของจริยธรรม  ระบบสังคมแบบพึ่งพาอาศัย  ระบบภูมิคุ้มกัน  เมแทบอลิซึม  ระบบคู่ผสมพันธุ์เดียว  วิวัฒนาการของศีลธรรม  Mosaic evolution  Multicellularity  การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ ความแตกต่างของเซลล์สืบพันธุ์/เพศ  วงจรชีวิต/ระยะการแบ่งนิวเคลียส  Mating types  การกำหนดเพศ  |  |
| กระแสชีวิตและแบบจำลอง |  จังหวะเวลา วิวัฒนาการในสายพันธุ์แบบค่อยเป็นค่อยไป/การเว้นวรรคของดุลภาพ  รูปแบบ gradualism/saltationism  micromutation/macromutation  เอกรูปนิยม/ทฤษฎีมหาวิบัติ  |  |
| แบบจำลองสายพันธุ์ใหม่ |  การเกิดสปีชีส์ต่างบริเวณ  Anagenesis  Catagenesis  Cladogenesis  โดยลูกผสม  การเกิดสปีชีส์ข้างบริเวณ  การเกิดสปีชีส์รอบบริเวณ  การเกิดสปีชีส์ร่วมบริเวณ  |  |
| บทความที่เกี่ยวข้อง |  พันธุศาสตร์นิเวศ  วิวัฒนาการเชิงโมเลกุล  Phylogenetics  ความแปรผันหลากหลาย  เซลล์เริ่มแรก  Systematics  |  |
| ประวัติชีวศาสตร์ |  การจัดหมวดหมู่ทางชีววิทยา  ชาลส์ ดาร์วิน กำเนิดสปีชีส์  มุมมองที่มียีนเป็นศูนย์กลาง  ประวัติของแนวคิดวิวัฒนาการ  ทฤษฎีวิวัฒนาการสังเคราะห์ยุคใหม่  |  |
  หมวดหมู่   คอมมอนส์   สถานีย่อย   โครงการวิกิ
ทฤษฎีบทของกรีน

ทฤษฎีบทของกรีน (อังกฤษ: Green's theorem) เป็นทฤษฎีบทในแคลคูลัสเวกเตอร์ซึ่งแสดงความสัมพันธ์ระหว่างอินทิกรัลตามเส้นรอบเส้นโค้งปิดอย่างง่าย C กับอินทิกรัลสองชั้นเหนือบริเวณ D ในระนาบที่ถูกล้อมรอบด้วยเส้นโค้ง C นั้น ทฤษฎีบทของกรีนเป็นกรณีพิเศษใน 2 มิติของทฤษฎีบทของสโตกส์
ทฤษฎีบท

ให้  C เป็นเส้นโค้งปิดใด ๆ ที่มีทิศทางบวก (positively oriented) เป็นเส้นโค้งปรับเรียบเป็นช่วง ๆ (piecewise smooth) และเป็นเส้นโค้งอย่างง่าย (simple) ในระนาบ  \mathbb {R} ^{2} และให้  D เป็นบริเวณในระนาบที่ถูกล้อมรอบด้วยเส้นโค้งปิด  C นี้ ถ้า  L และ  M เป็นฟังก์ชันของ  (x,y) ซึ่งหาค่าได้บนบริเวณเปิดอันหนึ่งที่บรรจุบริเวณ  D และอนุพันธ์ย่อยของทั้งสองฟังก์ชันนี้ต่อเนื่องแล้ว
\oint _{C}(L\,dx+M\,dy)=\iint _{D}\left({\frac {\partial M}{\partial x}}-{\frac {\partial L}{\partial y}}\right)\,dx\,dy
โดยการอินทิเกรตตามเส้นโค้ง  C เป็นการอินทิเกรตในทิศทางทวนเข็มนาฬิกา
ในทางฟิสิกส์ ทฤษฎีบทของกรีนจะใช้ในการแก้ปัญหาอินทิกรัลของของไหลในสองมิติ ในเรขาคณิตและการทำรังวัดสามารถใช้ทฤษฎีบทของกรีนหาพื้นที่ของรูปร่างด้วยการอินทิเกรตไปตามเส้นขอบของรูปร่างนั้น
ประวัติ

ทฤษฎีบทนี้ได้ชื่อตามจอร์จ กรีน ซึ่งกล่าวถึงผลลัพธ์ที่ใกล้เคียงกับทฤษฎีบทในบทความนี้ในปี ค.ศ. 1828 ในบทความ An Essay on the Application of Mathematical Analysis to the Theories of Electricity and Magnetism (ความเรียงว่าด้วยบทประยุกต์การวิเคราะห์เชิงคณิตศาสตร์กับทฤษฎีของไฟฟ้าและแม่เหล็ก) ในปี ค.ศ. 1846 โอกุสแต็ง-หลุยส์ โกชี ตีพิมพ์บทความที่มีทฤษฎีบทของกรีนปรากฏเป็นประโยครองสุดท้าย ซึ่งเป็นครั้งแรกที่ทฤษฎีบทของกรีนในรูปแบบที่พบได้ทั่วไปถูกตีพิมพ์ครั้งแรก รีมันน์เป็นคนแรกที่พิสูจน์ทฤษฎีบทของกรีนในปริญญานิพนธ์ว่าด้วยทฤษฎีของฟังก์ชันเชิงซ้อนตัวแปรเดียวของเขา
ทรีโอนีน

ทรีโอนีน (อังกฤษ: Threonine, Thr, T) คือ กรดอะมิโนชนิดหนึ่งซึ่งจัดเป็นกรดอะมิโนจำเป็น ร่างกายไม่สามารถสังเคราะห์กรดอะมิโนชนิดนี้ได้ จึงจะต้องได้รับจากการรับประทานอาหาร มีสูตรโครงสร้างทางเคมีคือ HO2CCH(NH2)CH(OH)CH3
ทรีโอนีน
สมบัติ

ทรีโอนีนมีสูตรโมเลกุล คือ C4H9NO3 และมีมวลโมเลกุลเท่ากับ 119.12 g/mol ในโครงสร้างประกอบด้วยหมู่ฟังชั้นต่างๆได้แก่หมู่ไฮดรอกซิล 1 หมู่, หมู่อะมิโน 1 หมู่ และหมู่คาร์บอกซิล 1 หมู่
การสังเคราะห์

มนุษย์ไม่สามารถสังเคราะห์กรดอะมิโนชนิดนี้ได้ แต่ในพืช ทรีโอนีนจะถูกสังเคราะห์มาจากกรดแอสปาร์ติค โดยผ่าน α-aspartyl-semialdehyde และ โฮโมเซอรีน (homoserine) โดยเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการการสังเคราะห์ทรีโอนีนได้แก่
aspartokinase
ß-aspartate semialdehyde dehydrogenase
homoserine dehydrogenase
homoserine kinase
threonine synthase.
ประโยชน์

ทรีโอนีนมีส่วนช่วยในการป้องกันการสร้างไขมันในเลือด ช่วยให้เอนไซม์ในระบบย่อยอาหารทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยในการเผาผลาญอาหารในร่างกายและยังช่วยส่งเสริมการดูดซึมอาหารอีกด้วย
กรดอะมิโนจำเป็นชนิดอื่น

วาลีน (valine)
ลิวซีน (leucine)
ไอโซลิวซีน (isoleucine)
เมตไทโอนีน (methionine)
ฟีนิลอะลานีน (phenylalanine)
ไลซีน (lysine)
ทริปโตแฟน (tryptophan)
ในเด็กมีเพิ่มอีก 2 ตัว ดังนี้
ฮีสติดีน  (histidine)
อาร์จินีน  (arginine)
ข้อมูลเพิ่มเติม

ทรีโอนีน เก็บถาวร 2012-07-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ทฤษฎีความอลวน

ทฤษฎีความอลวน (อังกฤษ: chaos theory) เป็นทฤษฎีที่อธิบายถึงลักษณะพฤติกรรมของระบบพลวัต (คือ ระบบที่มีการเปลี่ยนแปลง เช่น เปลี่ยนแปลงตามเวลาที่เปลี่ยนไป) โดยลักษณะการเปลี่ยนแปลงของระบบที่เรียกว่าเคออสนี้ จะมีลักษณะที่ปั่นป่วนจนดูคล้ายว่า การเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นแบบสุ่มหรือไร้ระเบียบ (random/stochastic) แต่จริง ๆ แล้ว ระบบเคออสนี้เป็นระบบแบบไม่สุ่ม หรือระบบที่มีระเบียบ (deterministic)
ในทางคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ คำจำกัดความของระบบเคออส คือ ระบบไม่เชิงเส้น (nonlinear system) ประเภทหนึ่ง ที่มีความไวต่อสภาวะเริ่มต้น กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ถ้าระบบ 2 ระบบนั้นเริ่มต้นจากสภาวะที่แตกต่างกันเพียงเล็กน้อย คือเกือบจะเหมือนกันทุกประการ เมื่อระบบได้มีการเปลี่ยนไปสักระยะหนึ่ง สภาวะของระบบทั้งสองที่เราสังเกตได้เมื่อเวลาผ่านไปจะแตกต่างกันอย่างสังเกตเห็นได้ชัด
เรามักจะได้ยินคำพูดที่นิยมพูดกันอย่างกว้างขวางที่ว่า "เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว" หรือ "ผีเสื้อขยับปีกทำให้เกิดพายุ" (จาก "butterfly effect") ซึ่งมีคนจำนวนไม่น้อยที่ตีความคำพูดนี้ในลักษณะของขนาดความรุนแรงของผลลัพธ์เท่านั้น ระบบเคออสนั้นไม่จำเป็นจะต้องแตกต่างกันในแง่ของ ขนาด ของผลลัพธ์เสมอไป แต่อาจแตกต่างกันในแง่ของ พฤติกรรม การเปลี่ยนแปลงก็ได้ จากตัวอย่างข้างต้น การเปลี่ยนแปลงของระบบทั้งสองนั้นจะมีลักษณะที่คล้ายคลึงกันมากในขณะเริ่มต้น เมื่อเวลาผ่านไป การเปลี่ยนแปลงนั้นแทบจะเรียกได้ว่าไม่มีอะไรที่เหมือนกันเลย
ประวัติ

จุดเริ่มต้นของทฤษฎีความอลวนนี้ สามารถสืบย้อนกลับไปได้ถึงในช่วงปี พ.ศ. 2443 (ค.ศ. 1900) จากการศึกษาปัญหาวงโคจรของวัตถุสามชิ้นในสนามแรงดึงดูดระหว่างกัน ซึ่งมีชื่อเรียกเป็นทางการว่า ปัญหาสามวัตถุ โดย อองรี ปวงกาเร ซึ่งได้ค้นพบว่า วงโคจรที่ศึกษานั้นอาจจะมีลักษณะที่ไม่ได้เป็นวงรอบ (periodic) คือไม่ได้มีทางวิ่งซ้ำเป็นวงรอบ ยิ่งไปกว่านั้น วงโคจรนั้นก็ไม่ได้ขยายวงออกไปเรื่อย ๆ หรือมีลักษณะที่ลู่เข้าหาจุดใด ๆ ต่อมาได้มีการศึกษาถึงปัญหาสมการเชิงอนุพันธ์ไม่เป็นเชิงเส้นที่เกี่ยวข้อง โดยที่ เบอร์คอฟ (G.D. Birkhoff) นั้นศึกษาปัญหาสามวัตถุ คอลโมโกรอฟ ศึกษาปัญหาความปั่นป่วน (หรือ เทอร์บิวเลนซ์) และปัญหาเกี่ยวกับดาราศาสตร์. ส่วน คาร์ทไรท์ (M.L. Cartwright) และ ลิตเติลวูด (J.E. Littlewood) นั้นศึกษาปัญหาทางวิศวกรรมการสื่อสารด้วยคลื่นวิทยุ สเมล (Stephen Smale) นั้นอาจเป็นนักคณิตศาสตร์คนแรก ที่ทำการศึกษาถึงปัญหาทางด้านพลศาสตร์ของระบบไม่เป็นเชิงเส้น ถึงแม้ว่าความอลวนของเส้นทางโคจรของดาว นั้นยังไม่ได้มีการทำการสังเกตบันทึกแต่อย่างใด แต่ก็ได้มีการสังเกตพบ พฤติกรรมความอลวนในความปั่นป่วนของการเคลื่อนที่ของของไหล และ ในการออสซิลเลท แบบไม่เป็นวงรอบของวงจรวิทยุ ซึ่งไม่มีทฤษฎีใดในขณะนั้นสามารถอธิบายพฤติกรรมเหล่านี้ได้
ความตื่นตัวในการพัฒนาทฤษฎีความอลวนนี้ เกิดขึ้นในช่วงกลางของศตวรรษที่ 20 เมื่อเป็นที่ประจักษ์ว่า ทฤษฎีของระบบเชิงเส้นนั้นไม่สามารถใช้อธิบายพฤติกรรมบางอย่าง แม้กระทั่งพฤติกรรมของระบบที่ไม่ซับซ้อนอย่าง แมพลอจิสติก (Logistic map) อีกปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้พัฒนาการของทฤษฎีความอลวนเป็นไปอย่างรวดเร็วก็คือ คอมพิวเตอร์ การคำนวณในทฤษฎีความอลวนนั้น โดยส่วนใหญ่จะมีลักษณะที่เป็นการคำนวณค่าแบบซ้ำ ๆ จากสูตรคณิตศาสตร์ และสามารถใช้คอมพิวเตอร์ช่วยในการคำนวณได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอ็ดเวิร์ด ลอเรนซ์ (Edward Lorenz) เป็นผู้ริเริ่มบุกเบิกทฤษฎีความอลวน เขาได้สังเกตพฤติกรรมความอลวน ในขณะทำการทดลองทางด้านการพยากรณ์อากาศ ในปี ค.ศ. 1961 ลอเรนซ์ใช้คอมพิวเตอร์ซิมูเลชันแบบจำลองสภาพอากาศ ซึ่งในการคำนวณครั้งถัดมาเขาไม่ต้องการเริ่มซิมูเลชันจากจุดเริ่มต้นใหม่ เพื่อประหยัดเวลาในการคำนวณ เขาจึงใช้ข้อมูลในการคำนวณก่อนหน้านี้เพื่อเป็นค่าเริ่มต้น ปรากฏว่าค่าที่คำนวณได้มีความแตกต่างไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง เขาพบว่าสาเหตุเกิดจากการปัดเศษ ของค่าที่พิมพ์ออกมา จากค่าที่ใช้ในคอมพิวเตอร์ ซึ่งมีค่าน้อยมาก แต่สามารถนำไปสู่ความแตกต่างอย่างมากมาย เรียกว่า ไวต่อสภาวะเริ่มต้น
คำ "butterfly effect" ซึ่งเป็นคำที่นิยมใช้เมื่อกล่าวถึงทฤษฎีความอลวน นั้นมีที่มาไม่ชัดเจน เริ่มปรากฏแพร่หลายหลังจากการบรรยายของ ลอเรนซ์ ในปี ค.ศ. 1972 ภายใต้ชื่อหัวข้อ "Does the Flap of a Butterfly's Wings in Brazil Set Off a Tornado in Texas?" นอกจากนี้แล้วยังอาจมีส่วนมาจาก รูปแนวโคจรของตัวดึงดูดลอเรนซ์ (ดังรูปด้านขวามือ) ที่มีรูปร่างคล้ายผีเสื้อ ซึ่งเขาได้ตีพิมพ์ในบทความวิชาการก่อนหน้านี้
ส่วนคำ "chaos" (เค-ออส) บัญญัติขึ้นโดย นักคณิตศาสตร์ประยุกต์ เจมส์ เอ ยอร์ค (James A. Yorke)
ดูเพิ่ม

แฟร็กทัล
แหล่งข้อมูลอื่น

ทฤษฎีความโกลาหล เก็บถาวร 2006-10-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน โดย สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์
รูปวงโคจรของตัวดึงดูดลอเรนซ์
ทฤษฎีมูลค่าแรงงาน

ทฤษฎีมูลค่าแรงงาน (อังกฤษ: Labor theory of value) เป็นทฤษฎีเศรษฐศาสตร์นอกหลักการว่าด้วยมูลค่าแรงงาน อธิบายว่าทุกสิ่งไม่สามารถสร้างมูลค่าได้ด้วยตัวมันเองหากปราศจากการลงแรงของมนุษย์ มูลค่าทางเศรษฐกิจของสินค้าและบริการนั้น ไม่ได้ถูกกำหนดตามความพอใจของผู้ขาย แต่สามารถวัดได้ในขั้นตอนการผลิตโดยวัดจากชั่วโมงการทำงานของกรรมกรที่ระดับจำเป็น แนวคิดนี้เป็นที่ถกเถียงของนักเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์มาจนถึงปัจจุบัน แม้ว่าแนวคิดนี้จะเคยถูกยกขึ้นมาเสนอก่อนหน้านั้นแล้วโดยนักเศรษฐศาสตร์เสรีนิยม อาทิ อดัม สมิธ และ เดวิด ริคาร์โด
นิยามของมูลค่าแรงงาน

เมื่อกล่าวถึงความหมายของมูลค่าแรงงาน มูลค่า นั้นหมายถึง จำนวนชั่วโมงการทำงานอันจำเป็น (บางตำราคือ เวลาทำงานอันจำเป็นทางสังคม Socially-necessary labour-time) ในการผลิตสินค้าและบริการขึ้นมา ซึ่งทั้งเดวิด ริคาร์โด และคาร์ล มาคส์ ได้พยายามจะอธิบายกิจกรรมเชิงแรงงานทั้งหมดที่เป็นนามธรรมให้เป็นจำนวนเชิงรูปธรรมขึ้นมา เพื่อที่จะพัฒนาทฤษฎีราคาที่แท้จริงหรือราคาโภคภัณฑ์ธรรมชาติ ในขณะที่ทฤษฎีมูลค่าแรงงานของอดัม สมิธ ไม่ได้ต้องการจำนวนเชิงรูปธรรมเหล่านั้นเลย ทฤษฎีของสมิธนั้นใกล้เคียงกับทฤษฎีอรรถประโยชน์ (Utility theory) ที่เขาได้อธิบายไว้ว่า โภคภัณฑ์นั้นมีค่าเท่ากับอะไรก็ตามที่ถูกแรงงานเอาไปแลก (มูลค่าแลกเปลี่ยน) หรือเท่ากับอะไรก็ตามที่ถูกแรงงานเก็บรักษาไว้เพื่อบริโภคเอง (มูลค่าใช้สอย) หรือหมายถึงทั้งสองอย่าง ซึ่งมูลค่านี้เองที่ทำให้เกิดอุปสงค์และอุปทานในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง
มูลค่าแรงงานถูกอธิบายไว้ด้วยสมการ:
c คือมูลค่าของปัจจัยทุน อันได้แก่มูลค่าที่เกิดจากต้นทุนหรือวัตถุดิบที่ใช้ในขั้นตอนการผลิตในช่วงเวลาหนึ่ง
L คือจำนวนเวลาที่แรงงานใช้ในการเตรียมและผลิต (เวลาเฉลี่ยของแรงงานที่ผลิตสิ่งเดียวกันทั้งระบบ) จนสินค้าหรือบริการเสร็จสมบูรณ์ มักมีหน่วยเป็นชั่วโมงการทำงาน
W คือมูลค่าของสินค้าที่ออกมา ณ เวลานั้น
ตัวอย่าง; มูลค่า (W) ของไข่เจียว 1 ฟอง ประกอบด้วยมูลค่าของทุน (c = ไข่ดิบ 1 ฟอง, ค่าแก็ส, ค่าเสื่อมกระทะ) กับมูลค่าแรงงาน (L = เวลาเฉลี่ยที่สังคมใช้ในการตีและเจียวไข่ 1 ฟอง) โดยเฉลี่ยแล้ว สังคมใช้เวลาในการตีและเจียวไข่ฟองละ 2 นาที แต่คนที่ใช้เวลาตีและเจียวไข่ 4 นาทีจะอ้างว่าไข่เจียวเขาจะต้องแพงกว่าไม่ได้ ต้องใช้มาตรฐานของสังคมมาเป็นตัวกำหนดมูลค่าแรงงาน เวลาโดยเฉลี่ยที่สังคมใช้ในการผลิตสิ่งใดสิ่งหนึ่งนี้เองที่เรียกว่า จำนวนชั่วโมงการทำงานอันจำเป็น
ทวสัตยะ

พระนาคารชุน (ศิลปะทิเบต, ค.ศ. 1644-1911, นครเฉิงตู)
ทวสัตยะ (สันสกฤต: dvasatya, ไวลี: bden pa gnyis) หรือ หลักคำสอนว่าด้วยความจริงสองประการ (อังกฤษ: two truths doctrine) ในคำสอนของศาสนาพุทธ หมายถึง สัตยะ (บาลี: สัจจะ; ความจริง หรือ ความเป็นจริง) สองระดับ ตามคำสอนของพระศากยมุนีพุทธะ อันประกอบด้วยความจริง "อย่างง่าย" หรือ "ชั่วคราว" (สํวฤติสตฺย (ส) หรือ สมมติสัจจะ (ป)) และความจริง "สูงสุด" (ปรมารถสฺตย (ส) หรือ ปรมัตถสัจจะ (ป))
ความหมายแน่ชัดของคำสอนนี้มีแตกต่างกันไปตามสำนักและธรรมเนียมของศาสนาพุทธ การตีความที่เป็นที่ทราบกันดีที่สุด มาจากสำนักมัธยมกะของพระนาคารชุน ในนิกายมหายาน ความจริงสองประการตามคำสอนของพระนาคารชุนคือ "ความจริงทางญาณวิทยา" โลกแห่งปรากฏการณ์มอบให้เกิดความจริงชั่วคราว หรือ สมมติสัจจะ ลักษณะของโลกอันประกอบสร้างจากปรากฏการณ์นี้ไม่เป็นทั้งความจริงและความไม่เป็นจริง แต่ไม่สามารถประเมินได้ในทางตรรกะ ท้ายที่สุด ปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่า (ศูนยตา (ส) หรือ สุญญตา (ป)) ปราศจากตัวตนและแก่นแท้ของตน อันเนื่องมาจากความไม่มีอยู่ของตน (อนตฺตา) แต่จะปรากฏขึ้นได้เพราะอาศัยปรากฏการณ์อื่น (ปฺรตีตฺยสมุตฺปาท (ส) หรือ ปฏิจจสมุปบาท (ป))
ในศาสนาพุทธแบบจีน การตีความแบบมัธยมกะได้รับการยอมรับ และความจริงสองอย่างนี้ถูกเรียกว่าเป็น ความจริงทางญาณวิทยา ทั้งสอง ความจริงดำรงอยู่ในสองระดับ ในระดับโดยสัมพัทธ์ กับระดับโดยสัมบูรณ์ ตามการตีความจาก มหายานมหาปรินิรวาณสูตร ภิกษุและนักปรัชญาชาวจีนเชื่อว่าคำสอนธรรมชาติของพุทธะคือดังที่ระบุในพระสูตรแห่งคำสอนสุดท้ายของพุทธองค์ ว่ามีความจริงที่เป็นเนื้อแท้เหนือ ศูนยตา และความจริงทั้งสอง คำสอนว่าด้วย ศูนยตา เป็นการพยายามแสดงให้เห็นว่ามันทั้งไม่ควรและไม่ได้มีเหตุผลตายตัวที่จะถือว่าระบบอภิปรัชญาใด ๆ มีเหตุผลโดยสัมบูรณ์ คพสอนดังกล่าวไม่ได้นำไปสู่คติสุญนิยม แต่เป็นการตีเส้นตรงกลางระหว่างการไม่เข้าใจในความซับซ้อนใด ๆ มากเกินพอดี กับการตั้งข้อสงสัยมากเกินพอดี