stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สภาวิททัน

พระเจ้าแผ่นดินแองโกล-แซ็กซอนและสภาขุนนาง (คริสต์ศตวรรษที่ 11)
สภาวิททัน (อังกฤษ: Witan หรือ Witenagemot) เป็นสถาบันทางการเมืองของแองโกล-แซ็กซอนอังกฤษซึ่งมีบทบาทระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 7 ถึง คริสต์ศตวรรษที่ 11
คำว่า “witenagemot” มาจากภาษาอังกฤษเก่าจากคำว่า “การพบปะของผู้อาวุโส” (“wita” คือ ผู้มีปัญญา หรือ ที่ปรึกษา (พหูพจน์ “witan”); “gemot” คือ การประชุม) ที่มาของสภาวิททันมาจากการประชุมของประเพณีของการปกครองของชนเผ่าในสมัยโบราณ ซึ่งต่อมามามีอำนาจและที่ดินมากขึ้น สมาชิกสภานอกจากจะเป็นผู้มีอำนาจและก็ยังรวมนักบวชอาวุโสและข้าราชสำนักของพระมหากษัตริย์ด้วย
ดูเพิ่ม

ประวัติศาสตร์อังกฤษ
รัฐสภาแห่งอังกฤษ
สนธิสัญญาสันติภาพ

สนธิสัญญาสันติภาพ (อังกฤษ: peace treaty) เป็นข้อตกลงระหว่างปรปักษ์ทั้งสองฝ่ายเพื่อยุติความขัดแย้งในการใช้กำลัง ซึ่งมักจะเป็นประเทศหรือรัฐบาล
องค์ประกอบของสนธิสัญญา

องค์ประกอบของสนธิสัญญาอาจมีได้หลายประเด็น ขึ้นอยู่กับความขัดแย้งที่เกิดขึ้น โดยที่องค์ประกอบบางประการของสนธิสัญญาสันติภาพสามารถสรุปได้ดังนี้:
การรับรองแนวชายแดนใหม่อย่างเป็นทางการ
กระบวนการสำหรับแก้ไขข้อพิพาทที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
การเข้าถึงและการแบ่งปันทรัพยากรร่วมกัน
สถานะผู้ลี้ภัย
การชำระหนี้ที่ตกค้าง
การกำหนดพฤติกรรมการประณาม
การแก้ไขปรับปรุงเนื้อหาของสนธิสัญญาที่เคยทำเอาไว้ก่อนหน้า
สนธิสัญญาสันติภาพมักจะมีการอนุมัติในประเทศที่คงความเป็นกลางในความขัดแย้งที่ผ่านมา และมีผู้แทนจากประเทศเหล่านี้เพื่อเป็นพยานรู้เห็นให้กับผู้ลงนาม ในกรณีที่เป็นความขัดแย้งในวงกว้างระหว่างหลายฝ่าย อาจสามารถสรุปได้เป็นสนธิสัญญานานาชาติโดยมีเนื้อหาครอบคลุมไปถึงประเด็นปัญหาทั้งหมดหรือเนื้อหาในสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างคู่กรณีทั้งสองฝ่าย
ในช่วงสมัยใหม่ ในสถานการณ์ความขัดแย้งที่ยากจะสงบลงได้ อาจเริ่มต้นจากการหยุดยิง แล้วจึงค่อยดำเนินการตามกระบวนการสันติภาพต่อไป ซึ่งทั้งสองฝ่ายจะได้ไตร่ตรองถึงเป้าหมายของการบรรลุสันติภาพร่วมกัน จนกระทั่งการลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพ สนธิสัญญาสันติภาพมักจะไม่ใช้เพื่อยุติสงครามกลางเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในกรณีที่การแบ่งแยกดินแดนที่ประสบความล้มเหลว เนื่องจากว่าเป็นการแสดงนัยถึงการรับรองสถานะความเป็นรัฐของอีกฝ่ายหนึ่ง อย่างเช่น ในกรณี สงครามกลางเมืองอเมริกัน ซึ่งยุติลงได้ก็ต่อเมื่อกองทัพของฝ่ายหนึ่งยอมจำนนหรือรัฐบาลของฝ่ายหนึ่งล่มสลายลง
ตรงกันข้ามกับการแบ่งแยกดินแดนหรือการประกาศอิสรภาพที่ประสบความสำเร็จ ดินแดนที่ตั้งขึ้นใหม่เหล่านี้จะได้การรับรองสถานะความเป็นรัฐจากสนธิสัญญาสันติภาพอย่างเป็นทางการ
บทบาทของสหประชาชาติ

นับตั้งแต่ได้มีการก่อตั้งองค์การสหประชาชาติขึ้นภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง องค์การดังกล่าวได้มีจุดประสงค์เพื่อเป็นที่ประชุมในการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับความขัดแย้งระหว่างประเทศ และเป็นตัวกลางในการประสานกระบวนการสันติภาพและสนธิสัญญาสันติภาพ โดยสนธิสัญญาระห่างประเทศและประเทศสมาชิกผูกพันได้เข้าไปเกี่ยวข้องด้วย จากความพยายามในการควบคุมและจำกัดพฤติกรรมเพื่อไม่ให้ลุกลามจนกลายเป็นสงครามเบ็ดเสร็จ ซึ่งหมายความว่า การประกาศสงครามอย่างเป็นทางการมักจะไม่ได้รับการยอมรับบ่อยครั้งและไม่ได้สิ้นสุดลงด้วยการลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพ ยกตัวอย่างเช่น สงครามเกาหลี ซึ่งสงบลงด้วยการพักรบ แต่ไม่ใช่การลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพ
ประวัติ > ประวัติศาสตร์ยุคโบราณ

หนึ่งในสนธิสัญญาสันติภาพที่ได้มีการบันทึกเอาไว้เกิดขึ้นระหว่างจักรวรรดิฮิตไทท์และจักรวรรดิอียิปต์ หลังจากยุทธการแห่งคาเดซ ในปี 1274 ปีก่อนคริสตกาล เกิดขึ้นในบริเวณพื้นที่ซีเรียในปัจจุบัน ซึ่งเป็นบริเวณที่เกิดความขัดแย้งระหว่างจักรวรรดิทั้งสอง หลังจากการรบที่นองเลือดเป็นเวลาสี่วัน โดยที่ไม่มีฝ่ายใดได้เปรียบหรือเสียเปรียบต่อกัน ซึ่งได้นำไปสู่ความขัดแย้งในอนาคตระหว่างอียิปต์และฮิตไทท์ หลังจากฟาโรห์รามเสสที่ 2 ได้ยึดเมืองคาร์เดซและอมูร์รูในปีที่ 8 แห่งการครองราชสมบัติของพระองค์ อย่างไรก็ตาม ได้มีความพยายามที่จะป้องกันความขัดแย้งที่อาจจะเกิดขึ้นระหว่างจักรวรรดิทั้งสองในอาคต ซึ่งพระเจ้าฮัตตูซิลิที่ 3 และฟาโรห์รามเสสได้ยุติความขัดแย้งลงด้วยการลงนามในสนธิสัญญาสันติภาพ ทั้งนี้เป็นเพราะว่าทั้งสองฝ่ายไม่อาจจะทำสงครามต่อไปได้ ทางด้านอียิปต์ในขณะนั้นได้ประสบปัญหาจากการรุกรานของชาวเผ่าลิเบียทางชายแดนด้านตะวันตก ส่วนฮิตไทท์ได้ถูกคุกคามจากจักรวรรดิอัสซิเรียซึ่งสามารถยึดครองพื้นที่ประเทศราชของฮิตไทท์ตามแม่น้ำไทกรีสและแม่น้ำยูเฟรตีสได้
สนธิสัญญาฉบับดังกล่าวได้รับการลงนามโดยราสเสสที่ 2 และฮัตตูซิลีที่ 3 ในปี 1258 ปีก่อนคริสตกาล ประกอบด้วยเนื้อหาจำนวนสิบแปดมาตราได้สร้างสันติภาพระหว่างทั้งสองฝ่าย และดำรงเทพอันเป็นที่เคารพในทั้งสองวัฒนธรรม จากสนธิสัญญาดังกล่าว ได้มีเนื้อหาหลายส่วนที่ได้ไปปรากฏอยู่ในสนธิสัญญาสันติภาพในเวลาถัดมาด้วย สนธิสัญญาฉบับดังกล่าวได้รับการพิจารณาว่ามีความสำคัญอย่างมากในการศึกษาทางด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยแบบจำลองของสนธิสัญญาฉบับดังกล่าวได้อยู่ที่สำนักงานใหญ่ขององค์การสหประชาชาติอีกด้วย
ประวัติ > ประวัติศาสตร์ยุคใหม่

ตัวอย่างของสนธิสัญญาสันติภาพในประวัติศาสตร์ยุคใหม่ที่เป็นที่รู้จักกันดี คือ สนธิสัญญาสันติภาพที่เรียกกันว่า สันติภาพแห่งเวสต์ฟาเลีย ซึ่งถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการทูตสมัยใหม่ และระบบรัฐชาติในปัจจุบัน สงครามที่เกิดขึ้นภายหลังจากสนธิสัญญาสันติภาพดังกล่าวไม่เคยมีส่วนเกี่ยวข้องกับศาสนาอีก แต่จะเป็นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับรัฐแทน
และอีกตัวอย่างหนึ่ง คือ สนธิสัญญาแวร์ซาย ซึ่งได้ยุติสงครามโลกครั้งที่หนึ่งอย่างเป็นทางการ โดยคาดว่ามันน่าจะเป็นสนธิสัญญาฉบับที่กระฉ่อนที่สุด เนื่องจากถูกประณามว่าเป็นการก่อให้เกิดลัทธินาซีในเยอรมนี และสืบเนื่องไปถึงการปะทุของสงครามโลกครั้งที่สองในที่สุด ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นถึงความยากลำบากของการดำเนินกระบวนการสันติภาพเพื่อให้เป็นที่พอใจแก่ทุกฝ่าย
สนธิสัญญาสันติภาพที่สำคัญ > ยุติสงคราม

สนธิสัญญาลอนดอน (1604) - ยุติสงครามอังกฤษ-สเปน (ค.ศ. 1585)
สนธิสัญญาสันติภาพเวสต์ฟาเลีย - ยุติสงครามสามสิบปีและสงครามแปดสิบปี
สนธิสัญญาเวสต์มินสเตอร์ (ค.ศ. 1654) - ยุติสงครามอังกฤษ-เนเธอร์แลนด์ครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาเบรดา (ค.ศ. 1667) - ยุติสงครามอังกฤษ-เนเธอร์แลนด์ครั้งที่สอง
สนธิสัญญาเวสต์มินสเตอร์ (ค.ศ. 1674) - ยุติสงครามอังกฤษ-เนเธอร์แลนด์ครั้งที่สาม
สนธิสัญญาริสวิค - ยุติสงครามเก้าปี
สนธิสัญญายูเทรกต์ - ยุติสงครามสืบราชบัลลังก์สเปน
สนธิสัญญาแอกซ์-ลา-ชาแปล (ค.ศ. 1748) - ยุติสงครามสืบราชบัลลังก์ออสเตรีย
สนธิสัญญาปารีส (ค.ศ. 1763) - ยุติสงครามเจ็ดปี
สนธิสัญญาก้องโตน - ยุติสงครามจีน–พม่า
สนธิสัญญาปารีส (ค.ศ. 1783) - ยุติสงครามปฏิวัติอเมริกา
สนธิสัญญาปารีส (ค.ศ. 1784) - ยุติสงครามอังกฤษ-เนเธอร์แลนด์ครั้งที่สี่
สนธิสัญญาอาเมียง - ยุติสงครามสหสัมพันธมิตรครั้งที่สองและสงครามปฏิวัติฝรั่งเศส
สนธิสัญญาปารีส (ค.ศ. 1810) - ยุติสงครามฟินแลนด์
สนธิสัญญาเกนต์ - ยุติสงคราม ค.ศ. 1812
การประชุมใหญ่แห่งเวียนนา - ยุติสงครามนโปเลียน
สนธิสัญญารานตะโบ - ยุติสงครามอังกฤษ–พม่าครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญานานกิง - ยุติสงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาลาฮอร์ - ยุติสงครามอังกฤษ-ซิกข์ครั้งที่ 1
สนธิสัญญากัวดาลูบ ฮีดัลโก - ยุติสงครามเม็กซิโก–อเมริกา
สนธิสัญญาปารีส (ค.ศ. 1856) - ยุติสงครามไครเมีย
สนธิสัญญาปารีส (ค.ศ. 1857) - ยุติสงครามอังกฤษ-เปอร์เซีย
สนธิสัญญาเทียนจิน - ยุติสงครามฝิ่นครั้งที่สอง
สนธิสัญญาเวียนนา (ค.ศ. 1864) - ยุติสงครามชเลสวิชครั้งที่สอง
สนธิสัญญาปราก (ค.ศ. 1866) - ยุติสงครามออสเตรีย-ปรัสเซีย
สนธิสัญญาแฟรงก์เฟิร์ต (ค.ศ. 1871) - ยุติสงครามฝรั่งเศส-ปรัสเซีย
สนธิสัญญาซานสเตฟาโน่ - ยุติสงครามรัสเซีย-ตุรกี (ค.ศ. 1877–1878)
สนธิสัญญากันดามัค - ยุติสงครามอังกฤษ-อัฟกานิสถานครั้งที่ 2
การประชุมพริทอเรีย - ยุติสงครามบูร์ครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศส ร.ศ. 112 - ยุติสงครามฝรั่งเศส-สยาม
สนธิสัญญาชิโมโนเซกิ - ยุติสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาอาดดิสอาบาบา - ยุติสงครามอิตาลี-อะบิสซิเนียครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาปารีส (ค.ศ. 1898) - ยุติสงครามสเปน-อเมริกา
พิธีสารนักมวย - ยุติกบฏนักมวย
สนธิสัญญาวีรีนิกิ้ง - ยุติสงครามบูร์ครั้งที่สอง
สนธิสัญญาพอร์ตสมัท - ยุติสงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่น
สนธิสัญญาอูชชี - ยุติสงครามอิตาลี-ตุรกี
สนธิสัญญาลอนดอน (ค.ศ. 1913) - ยุติสงครามบอลข่านครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาบูคาเรสต์ (ค.ศ. 1913) - ยุติสงครามบอลข่านครั้งที่สอง
สนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์ - ยุติแนวรบด้านตะวันออก (สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง)
การประชุมสันติภาพปารีส ค.ศ. 1919 - ยุติสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาสันติภาพริกา - ยุติสงครามโปแลนด์–โซเวียต
สนธิสัญญาโลซาน - ยุติสงครามประกาศอิสรภาพตุรกี
การพักรบตางกู - ยุติการรุกรานแมนจูเรีย
สนธิสัญญาสันติภาพมอสโก - ยุติสงครามฤดูหนาว
อนุสัญญาโตเกียว - ยุติสงครามฝรั่งเศส-ไทย
การสงบศึกมอสโก - ยุติสงครามต่อเนื่อง
สนธิสัญญากรุงไทเป - ยุติสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง
สนธิสัญญาสันติภาพปารีส (ค.ศ. 1947) - ยุติสงครามโลกครั้งที่สองในทวีปยุโรป
สนธิสัญญาซานฟรานซิสโก - ยุติสงครามแปซิฟิกและสงครามโลกครั้งที่สองในทวีปเอเชีย
สนธิสัญญาวาร์คีซา - ยุติสงครามกลางเมืองกรีซ
การประชุมเจนีวา (ค.ศ. 1954) - ยุติสงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่ง
ข้อตกลงสันติภาพปารีส (ค.ศ. 1991) - ยุติสงครามกัมพูชา–เวียดนาม
ความตกลงเดย์ตัน - ยุติสงครามบอสเนีย
ความตกลงกูมานอวอ - ยุติสงครามคอซอวอ
สนธิสัญญาสันติภาพที่สำคัญ > ยุติสถานะสงคราม

สนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์ - ยุติสถานะสงครามระหว่างโซเวียตรัสเซียกับฝ่ายมหาอำนาจกลาง
สนธิสัญญาบูคาเรสต์ (ค.ศ. 1918) - ยุติสถานะสงครามระหว่างโรมาเนียกับฝ่ายมหาอำนาจกลาง
สนธิสัญญาแวร์ซาย - ยุติสถานะสงครามระหว่างเยอรมนีกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาแซ็ง-แฌร์แม็ง-อ็อง-แล (ค.ศ. 1919) - ยุติสถานะสงครามระหว่างออสเตรียกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาทรียานง - ยุติสถานะสงครามระหว่างฮังการีกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาเนอยี-ซูร์-แซน - ยุติสถานะสงครามระหว่างบัลแกเรียกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาแซฟวร์ - ยุติสถานะสงครามระหว่างจักรวรรดิออตโตมันกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
สนธิสัญญาโลซาน - ยุติสถานะสงครามระหว่างตุรกีกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
การสงบศึก 22 มิถุนายน ค.ศ. 1940 - ยุติสถานะสงครามระหว่างฝรั่งเศสกับเยอรมนี
การสงบศึกฝรั่งเศส-อิตาลี - ยุติสถานะสงครามระหว่างฝรั่งเศสกับอิตาลี
สนธิสัญญาอังกฤษ-อิรัก - ยุติสถานะสงครามระหว่างอิรักกับจักรวรรดิบริติช
การสงบศึกกัสซีบีเล - ยุติสถานะสงครามระหว่างอิตาลีกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่สอง
ข้อตกลงพ็อทซ์ดัม - ยุติสถานะสงครามระหว่างเยอรมนีกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่สอง
สนธิสัญญาสันติภาพอังกฤษ–ไทย - ยุติสถานะสงครามระหว่างไทยกับจักรวรรดิบริติช
ความตกลงระงับกรณีระหว่างฝรั่งเศส–ไทย ค.ศ. 1946 - ยุติสถานะสงครามระหว่างไทยกับฝรั่งเศส
สนธิสัญญาสันติภาพออสเตรเลีย–ไทย - ยุติสถานะสงครามระหว่างไทยกับออสเตรเลีย
สนธิสัญญาสันติภาพสำหรับอิตาลี ค.ศ. 1947 - ยุติสถานะสงครามระหว่างอิตาลีกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่สอง
สนธิสัญญาซานฟรานซิสโก - ยุติสถานะสงครามระหว่างญี่ปุ่นกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่สอง
สนธิสัญญากรุงไทเป - ยุติสถานะสงครามระหว่างญี่ปุ่นกับสาธารณรัฐจีน
ปฏิญญาร่วมโซเวียต–ญี่ปุ่น ค.ศ. 1956 - ยุติสถานะสงครามระหว่างญี่ปุ่นกับสหภาพโซเวียต
สนธิสัญญาสันติภาพอียิปต์–อิสราเอล - ยุติสถานะสงครามระหว่างอิสราเอลกับอียิปต์
ข้อตกลงสันติภาพปารีส (ค.ศ. 1973) - ยุติความเกี่ยวข้องของสหรัฐในสงครามเวียดนาม
ดูเพิ่ม

สันติภาพ
การทูต
การพักรบ
แหล่งข้อมูลอื่น

UN Peacemaker Database on Peace Agreements เก็บถาวร 2012-11-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, UN Peacemaker
United States Institute of Peace Digital Peace Agreements Collection เก็บถาวร 2006-11-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
The First Peace Treaty in History
แผ่นจารึกของสนธิสัญญาฉบับแรกในประวัติศาสตร์ หรือสนธิสัญญาสันติภาพคาเดซ ในพิพิธภัณฑ์โบราณคดีอิสตันบูล
สมณะทบวง

สมณะทบวง หรือ สมณสภา (อังกฤษ: Pontifical Council) คือหน่วยงานประเภทหนึ่งในสภาปกครองโรมัน มีขนาดเล็กกว่าสมณะกระทรวง มีหน้าที่ดูแลกิจการด้านสังคมภายในคริสตจักรโรมันคาทอลิก ประธาน (president) ของแต่ละสมณะทบวงมีสมณศักดิ์เป็นพระคาร์ดินัลหรืออัครมุขนายก
ปัจจุบันมีสมณะทบวงอยู่ทั้งสิ้น 12 สมณะทบวง ได้แก่
สมณะทบวงฆราวาส
สมณะทบวงการส่งเสริมคริสต์ศาสนจักรสัมพันธ์
สมณะทบวงครอบครัว
สมณะทบวงความยุติธรรมและสันติภาพ
สมณะทบวงกอร์อูนุม
สมณะทบวงการอภิบาลผู้ย้ายถิ่นและคนพเนจร
สมณะทบวงการอภิบาลผู้ทำงานด้านสุขภาพ
สมณะทบวงตัวบทกฎหมาย
สมณะทบวงศาสนสัมพันธ์
สมณะทบวงวัฒนธรรม
สมณะทบวงการสื่อสารสังคม
สมณะทบวงการส่งเสริมการประกาศพระวรสารใหม่
สภาพโตเกินไม่สมส่วน

| สภาพโตเกินไม่สมส่วน  (acromegaly) > บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| --- | --- |
ICD-10: E22.0
ICD-9: 253.0
OMIM: 102200
DiseasesDB: 114
MedlinePlus: 000321
eMedicine: med/27 derm/593
MeSH: D000172
สภาพโตเกินไม่สมส่วน หรือ อะโครเมกาลี (อังกฤษ: acromegaly) เป็นกลุ่มอาการที่เกิดขึ้นเมื่อต่อมใต้สมองทำงานผิดปกติสร้างโกรท ฮอร์โมน (Growth Hormone) มากกว่าปกติหลังจากที่แผ่นอิพิไฟเซียลปิดลงแล้วมีโรคหลายอย่างที่สามารถทำให้ต่อมใต้สมองทำงานผิดปกติเช่นนี้ได้ส่วนใหญ่มักเป็นเนื้องอกของเซลล์โซมาโตโทรพในต่อมใต้สมองที่ผลิตโกรท ฮอร์โมนชนิด Pituitary adenoma
โรคนี้มีการดำเนินโรคแบบค่อยเป็นค่อยไปใช้เวลาหลายปีถึงหลายสิบปีกว่าที่อาการจะปรากฏให้เห็นชัดช่วงเวลาโดยเฉลี่ยของการวินิจฉัยโรคได้อยู่ที่ 12 ปี การที่มีโกรท ฮอร์โมนมากเกินไปนี้ทำให้มีอาการและอาการแสดงที่มีลักษณะเฉพาะหลายอย่างและมีผลต่ออัตราการตายและอัตราการเป็นโรคอย่างมาก นอกจากนั้นแล้วผลโดยตรงของก้อนเนื้องอกก็ทำให้เกิดอาการได้เช่นกัน ในปีหนึ่งๆ จะมีผู้ป่วยอะโครเมกาลีใหม่ประมาณ 3 - 4 รายต่อประชากรหนึ่งล้านคน อายุโดยเฉลี่ยเมื่อได้รับการวินิจฉัยอยู่ที่ 40 - 45 ปี
แหล่งข้อมูลอื่น

Acromegaly ใน eMedicine.com (อังกฤษ)
สภาวะสมดุลอุทกสถิต

ถ้าปริมาตรแก๊สส่วนที่ระบายสีไม่มีการเคลื่อนที่ แรงที่กระทำต่อแก๊สทางด้านขึ้นจะต้องเท่ากับแรงที่กระทำทางด้านลง
สภาวะสมดุลอุทกสถิต (อังกฤษ: Hydrostatic equilibrium) เป็นสภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อแรงกดจากความโน้มถ่วงมีค่าเท่ากับแรงดันต้านที่เกิดจากความดันในทิศทางตรงกันข้าม
ตามกฎของนิวตัน แรงที่กระทำต่อปริมาตรของไหลที่ไม่มีการเคลื่อนที่ หรือมีการเคลื่อนที่ในอัตราคงที่ จะต้องมีผลรวมแรงเท่ากับศูนย์ กล่าวคือ แรงกระทำทางด้านขึ้นต้องเท่ากับแรงกระทำทางด้านลง สมดุลของแรงในลักษณะนี้เรียกว่า "สมดุลอุทกสถิต" (hydrostatic balance)
ดูเพิ่ม

สถิตยศาสตร์
สมมาตรยิ่งยวด

ในวิชาฟิสิกส์พลังงานสูง สมมาตรยิ่งยวด (อังกฤษ: Supersymmetry ; หรือมักย่อว่า SUSY) คือสมมาตรที่กล่าวถึงความสัมพันธ์ ระหว่างอนุภาคที่มี สปินเป็นเลขจำนวนเต็ม กับ อนุภาคที่มีสปินเป็นครึ่งหนึ่งของจำนวนเต็มซึ่งเรียกว่า ซูเปอร์คู่หู (อังกฤษ: superpartner, ซูเปอร์พาร์ทเนอร์) หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง ตามทฤษฎีสมมาตรยิ่งยวด อนุภาคโบซอนทุกประเภทจะมีคู่ซูเปอร์พาร์ทเนอร์เป็นอนุภาคเฟอร์มิออน รวมถึงในทางกลับกัน
สมมติฐานเนบิวลา

สมมติฐานเนบิวลา (อังกฤษ: Nebular hypothesis) เป็นแบบจำลองที่ยอมรับกันมากที่สุดในสาขาของทฤษฎีการกำเนิดจักรวาล ซึ่งอธิบายถึงการกำเนิดและวิวัฒนาการของระบบสุริยะ ทฤษฎีนี้ยืนยันว่าระบบสุริยะก่อตัวขึ้นจากวัสดุเนบิวลา ทฤษฎีนี้สร้างขึ้นโดยอิมมานูเอล คานท์ และตีพิมพ์ลงในหนังสือของเขา แต่เดิมทฤษฎีนี้ถูกใช้อธิบายแค่ระบบสุริยะของเราเท่านั้น แต่กระบวนการการก่อตัวของระบบดาวเคราะห์นี้ใช้ได้ทั่วทั้งเอกภพ แบบจำลองที่ได้รับการยอมรับมากที่สุดของสมมติฐานเนบิวลา มีชื่อว่า แบบจำลองเนบิวลาดวงอาทิตย์ สมมติฐานเนบิวลานี้อธิบายถึงสมบัติของระบบสุริยะจำนวนมาก รวมทั้ง การที่ดาวเคราะห์มีวงโคจรเป็นรูปร่างเกือบกลมและอยู่บนระนาบเดียวกัน และยังอธิบายถึงการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ที่ไปทางเดียวกันกับการหมุนรอบตัวเองของดวงอาทิตย์ เนื้อหาบางส่วนของสมมติฐานจะถูกกล่าวถึงมากในทฤษฎีที่อธิบายถึงการก่อตัวของดาวเคราะห์ในปัจจุบัน แต่ส่วนมาก เนื้อหาเหล่านี้มักจะถูกแทนที่
สนามกีฬาไซตามะ 2002

| --- | --- |
ไซซูตะ
สนามกีฬาไซตามะ 2002 ใน พ.ศ. 2551
th
ที่ตั้ง:  ไซตามะ, ประเทศญี่ปุ่น
พิกัด: 35°54′11.31″N 139°43′2.97″E﻿ / ﻿35.9031417°N 139.7174917°E﻿ / 35.9031417; 139.7174917
เจ้าของ: จังหวัดไซตามะ
ผู้ดำเนินการ: สมาคมสวนสาธารณะประจำจังหวัดไซตามะ
ความจุ: 63,700
ขนาดสนาม: 105 x 68 ม.
พื้นผิว: หญ้า
เปิดใช้สนาม: ตุลาคม 2001
การใช้งาน
อูราวะ เรดไดมอนส์ (2001–ปัจจุบัน)
สนามกีฬาไซตามะ 2002 (ญี่ปุ่น: 埼玉スタジアム2002; โรมาจิ: Saitama Sutajiamu Nimarumaruni; อังกฤษ: Saitama Stadium 2002) หรือมักเรียกสั้น ๆ ว่าสนามกีฬาไซตามะ (ญี่ปุ่น: 埼玉スタジアム; โรมาจิ: Saitama Sutajiamu) หรือไซซูตะ (ญี่ปุ่น: 埼スタ; โรมาจิ: Saisuta) เป็นสนามฟุตบอล
สนามกีฬาไซตามะ 2002 สร้างขึ้นสำหรับฟุตบอลโลก 2002 โดยเฉพาะ เป็นสนามที่ใช้แข่งขันฟุตบอลโดยเฉพาะที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในเอเชีย และมักได้รับเลือกให้ใช้เป็นสนามแข่งฟุตบอลนัดเหย้าของทีมชาติญี่ปุ่นนัดสำคัญหลายครั้ง อันเนื่องมาจากความปรารถนาของผู้นิยมกีฬาฟุตบอลเอง ปัจจุบัน สนามกีฬาไซตามะ 2002 ใช้เป็นที่จัดการแข่งขันนัดเหย้าของสโมสรฟุตบอลเจลีก (J. League football clubs) ของทีมฟุตบอลอูราวะ เรดไดมอนส์ (Urawa Red Diamonds)
ที่ตั้ง

ตั้งอยู่ที่เขตมิโดริ นครไซตามะ จังหวัดไซตามะ อยู่ห่างจากสถานีรถไฟอูราวะ-มิโซโนะ (ญี่ปุ่น: 浦和美園駅; โรมาจิ: Urawa Misono eki) ใช้เวลาเดินทางโดยการเดินประมาณสิบห้าถึงยี่สิบนาที
การเดินทาง > รถไฟ

โดยสารรถไฟสายไซตามะลงที่สถานีอูราวะ-มิโซโนะ (ญี่ปุ่น: 浦和美園駅; โรมาจิ: Urawa misono eki)
การเดินทาง > รถยนต์

หากเดินทางจากพื้นที่โตเกียวใช้ทางด่วนสายโทโฮกุ (ญี่ปุ่น: 東北自動車道; โรมาจิ: Tōhoku jidōsha dō) ออกที่อูราวะ (ญี่ปุ่น: 浦和出口; โรมาจิ: Urawa Deguchi) ใช้เวลาอีกสิบนาทีก็จะถึงสนาม
ประวัติ

สนามกีฬาไซตามะ 2002 สร้างโดยบริษัทอาซูซะ เซ็กเก [ja] (ญี่ปุ่น: 梓設計; โรมาจิ: Azusa Sekkei) โดยเริ่มโครงการใน ค.ศ. 1987 เมื่อแรกได้ออกแบบให้รองรับผู้ชมสี่หมื่นคน ต่อมาขยายเป็นหกหมื่นคน และก่อสร้างแล้วเสร็จในเดือนกันยายน ค.ศ. 2001 เพื่อใช้จัดฟุตบอลโลก 2002 โดยเฉพาะ เมื่อสร้างเสร็จพบว่าจุคนได้หกหมื่นสามพันเจ็ดร้อยคน แต่เนื่องจากเหตุผลในการแบ่งฟากผู้ชม จึงจุคนได้จริงเพียงหกหมื่นสองพันสามร้อยคน ในฟุตบอลโลก 2002 นั้น สนามกีฬาดังกล่าวได้ใช้สำหรับการแข่งขันสี่คู่ รวมถึงคู่ญี่ปุ่นกับเบลเยียมซึ่งแข่งประเดิมเทศกาล กับคู่รอบรองชนะเลิศระหว่างบราซิล-ตุรกี
ประวัติ > การแข่งขันฟุตบอลโลกปี 2002 ที่ใช้สนามแห่งนี้

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2 มิถุนายน ค.ศ. 2002 รอบแบ่งกลุ่ม กลุ่มเอฟ | อังกฤษ  | 1 – 1 |  สวีเดน | ไซตามะ |
| 18:30 | แคมป์เบลล์  24' | รายงาน | Alexandersson  59' | สนามกีฬา: สนามกีฬาไซตามะ 2002 ผู้ชมในสนาม: 52,721 ผู้ตัดสิน: Carlos Simon (บราซิล) |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 4 มิถุนายน ค.ศ. 2002 รอบแบ่งกลุ่ม กลุ่มเอช | ญี่ปุ่น  | 2 – 2 |  เบลเยียม | ไซตามะ |
| 18:00 | ซูซูกิ  59' อินาโมโตะ  67' | รายงาน | Wilmots  57' Van der Heyden  75' | สนามกีฬา: สนามกีฬาไซตามะ 2002 ผู้ชมในสนาม: 55,256 ผู้ตัดสิน: วิลเลียม มัตตุส (คอสตาริกา) |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 6 มิถุนายน ค.ศ. 2002 รอบแบ่งกลุ่ม กลุ่มอี | แคเมอรูน  | 1 – 0 |  ซาอุดีอาระเบีย | ไซตามะ |
| 18:00 | เอโต  66' | รายงาน |  | สนามกีฬา: สนามกีฬาไซตามะ 2002 ผู้ชมในสนาม: 52,328 ผู้ตัดสิน: Terje Hauge (นอร์เวย์) |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 26 มิถุนายน ค.ศ. 2002 รอบรองชนะเลิศ | บราซิล  | 1 – 0 |  ตุรกี | ไซตามะ |
| 20:30 | โรนัลโด  49' | รายงาน |  | สนามกีฬา: สนามกีฬาไซตามะ 2002 ผู้ชมในสนาม: 61,058 ผู้ตัดสิน: Kim Milton Nielsen (เดนมาร์ก) |
บราซิลเข้าชิงชนะเลิศกับเยอรมนีโดยบราซิลสามารถเอาชนะเยอรมัน 2-0 ที่สนามโยโกฮามะ เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2002
จุดเด่น

สนามฟุตบอลที่ใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น
สนามหญ้าธรรมชาติ กว้างหกสิบแปดเมตร และยาวหนึ่งร้อยห้าเมตร
ความจุหกหมื่นสามพันเจ็ดร้อยที่นั่ง โดยเป็นที่สำหรับผู้พิการหนึ่งร้อยห้าสิบที่
มีบันไดเลื่อนเก้าจุด
มีลิฟต์สิบเอ็ดจุด โดยเป็นของผู้พิการเจ็ดจุด
มีจอภาพขนาดใหญ่ สูงสิบเมตร ยาวยี่สิบเมตร ติดตั้งไว้สองจอ
มีระบบไฟส่องสว่างกว่าสองพันดวง
มีระบบเก็บกักน้ำฝนไว้ใช้
ผลิตกระแสไฟฟ้าด้วยแสงอาทิตย์ได้
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บทางการ (ในภาษาญี่ปุ่น)
ชมบรรยากาศในสนาม (ในภาษาอังกฤษ)
สภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐฟิลิปปินส์

สภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ (อังกฤษ: Constituent Assembly of the Republic of the Philippines หรือ CON-ASS) เป็นการประชุมร่วมกันระหว่างสภาคองเกรสแห่งฟิลิปปินส์ ซึ่งประกอบด้วยสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา ซึ่งได้เสนอให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญแห่งฟิลิปปินส์ หลังจากผ่านมติที่ 1109 ของสภาผู้แทนราษฎรฟิลิปปินส์ไปเมื่อวันที่ 2 มิถุนายนก่อนหน้านี้ ซึ่งมีเนื้อหาเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบบประธานาธิบดีมาเป็นระบบรัฐสภา ซึ่งการแก้ไขรัฐธรรมนูญดังกล่าวจะต้องได้รับความเห็นชอบจำนวนสามในสี่ของสมาชิกสภาคองเกรสทั้งหมด
เบื้องหลัง

การแก้ไขรัฐธรรมนูญ หรือที่เรียกกันว่า Cha-Cha ในฟิลิปปินส์ ซึ่งหมายถึง กระบวนการทางการเมืองและกระบวนการอื่นที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขหรือปรับปรุงรัฐธรรมนูญแห่งฟิลิปปินส์ฉบับปี ค.ศ. 1987 โดยสามารถแก้ไขได้ทั้งหมดสามวิธี: โดยการเสนอจากประชาชน โดยสภาร่างรัฐธรรมนูญและการประชุมแก้ไขรัฐธรรมนูญ ซึ่งทั้งสามวิธีนั้นจะนำไปส฿การลงประชามติโดยผู้ปรับปรุงหรือผู้แก้ไขรัฐธรรมนูญ และจะต้องได้รับความเห็นชอบจากเสียงส่วนใหญ่โดยชาวฟิลิปปินส์ จึงจะมีผลบังคับใช้ได้ หลังจากได้รับชัยชนะจากการเลือกตั้งในปี ค.ศ. 2004 อาร์โรโยได้ออกบัญญัติบริหารที่ 453 ซึ่งจัดตั้งคณะกรรมการสภาที่ปรึกษา นำโดย Jose V. Abueva มีหน้าที่ในการเสนอการปรับปรุงแก้ไขที่จำเป็นจากรัฐธรรมนูญแห่งปี ค.ศ. 1987 หลังจากที่ได้มีการประชุมในหลายภาคส่วนของสังคม หนึ่งปีต่อมา คณะกรรมการเสนอปรับปรุงได้มีข้อเสนอ ซึ่งรวมไปถึง: การเปลี่ยนรูปแบบการปกครองไปยังระบบรัฐสภาแบบสภาเดียว การเปิดเสรีทางเศรษฐกิจ การกระจายอำนาจจากรัฐบาลกลางมากขึ้น และการเพิ่มอำนาจให้แก่รัฐบาลท้องถิ่นผ่านทางระบบรัฐสภา-รัฐบาลกลาง ขณะที่การแก้ไขรัฐธรรมนูญและการเปิดเศรษฐกิจฟิลิปปินส์ มักจะได้รับการสนับสนุนจากธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลางในประเทศ อย่างไรก็ตาม แนวคิดดังกล่าวได้รับการคัดค้านจากธุกริจขนาดใหญ่ อย่างเช่น  Makati Business Club
สปาย vs. สปาย (วิดีโอเกม พ.ศ. 2548)

| สปาย vs>  สปาย |
| --- | --- |

ผู้พัฒนา: วิเชียสไซเคิลซอฟต์แวร์
ผู้จัดจำหน่าย: โกลบอลสตาร์ซอฟต์แวร์
เอนจิน: วิเชียสเอนจิน
เครื่องเล่น: เอ็กซ์บ็อกซ์, เพลย์สเตชัน 2, วินโดวส์
วางจำหน่าย:  6 เมษายน ค.ศ. 2005 เอ็กซ์บ็อกซ์ เพลย์สเตชัน 2  
แนว: เกมแพลตฟอร์ม
สปาย vs. สปาย (อังกฤษ: Spy vs. Spy) เป็นวิดีโอเกมที่ได้รับการพัฒนาโดยวิเชียสไซเคิลซอฟต์แวร์ จัดจำหน่ายโดยโกลบอลสตาร์ซอฟต์แวร์ และอิงมาจากการ์ตูนที่มีอยู่ในนิตยสารแมด กับความคลั่งไคล้ในการ์ตูนช่วงคริสต์ทศวรรษ 1960 เกมมีการปรากฏตัวของสองสายลับ ("แบล็ค" กับ "ไวท์") ในโหมดเนื้อเรื่องที่ไม่ซ้ำกัน กับสองโหมดเกมอื่น ("โมเดิร์น" และ "คลาสสิก") และโหมดผู้เล่นหลายคนที่เพิ่มได้ถึง 4 ผู้เล่น
โหมดเกม > สตอรี่โหมด

ในโหมดผู้เล่นคนเดียวนี้ผู้เล่นสามารถเลือกระหว่างสายลับแบล็คหรือสายลับไวท์ได้ ในการพิชิตภารกิจที่หลากหลายที่เต็มไปด้วยปริศนากับบรรดาศัตรู, รวมถึงการสอดแนมศัตรู (ทั้งหมดต่างมีระบบปัญยาประดิษฐ์ควบคุมอยู่) เรื่องราวที่ได้รับการพัฒนาดูเหมือนกับส่วนขยายของตอนในการ์ตูนยุค '60 ด้วยการปรับแต่งให้ทันสมัย ทางเลือกของสายลับไม่แตกต่างเท่าใดนัก โดยผู้เล่นจะได้รับอาวุธหรืออุปกรณ์แบบเดียวกันในแต่ละการศึก ในทำนองเดียวกันนี้ยังมีภารกิจที่เหมือนกันในแต่ละเส้นทาง
โหมดเกม > โมเดิร์น/คลาสสิกโหมด

โหมดนี้สามารถเล่นคนเดียวหรือจะเล่นหลายคนก็ได้ โดยจุดมุ่งหมายของโหมดเหล่านี้คือการรวบรวมสิ่งประดิษฐ์จาก 4 ตู้นิรภัยที่ปรากฏบนแผนที่ (และกระเป๋าเอกสารในโหมดคลาสสิกที่ได้บรรจุไอเท็มต่างๆไว้ทั้งหมด)
โหมดเกม > โหมดมัลติเพลเยอร์อื่น

ในโหมดนี้ จะมีสายลับใหม่สองสีที่ได้รับการแนะนำเข้ามา ซึ่งได้แก่ เรด และ บลู สายลับเหล่านี้เป็นตัวละครปัญญาประดิษฐ์ควบคุม กับอีก 2 ผู้เล่น หรือจะเล่นในแบบ 3 หรือ 4 ผู้เล่นก็ได้
การตอบรับ

เว็บไซต์เกมแรงกิงส์ให้คะแนนตอบรับ สปาย vs. สปาย ที่ค่า 54.79% สำหรับระบบเอ็กซ์บ็อกซ์ และ 39.57% สำหรับระบบเพลย์สเตชัน 2  ส่วนเว็บไซต์เกมสปอทให้คะแนนที่ 4.3 คะแนน สำหรับระบบเอ็กซ์บ็อกซ์ ในขณะที่เว็บไซต์เมต้าคริติคให้คะแนนที่ 53 คะแนน ในระบบเอ็กซ์บ็อกซ์ และ 38 คะแนน ในระบบเพลย์สเตชัน 2
ดูเพิ่ม

นิตยสารแมด
สมการความร้อน

ตัวอย่างภาพจำลองการแก้สมการความร้อน
สมการความร้อน (อังกฤษ: heat equation) เป็นสมการเชิงอนุพันธ์ย่อยเชิงพาราโบลาที่อธิบายเกี่ยวกับการแพร่กระจายของความร้อน (หรือความแตกต่างของอุณหภูมิ) ในพื้นที่หนึ่งในเวลาหนึ่ง
รูปแบบสมการ

สำหรับฟังก์ชัน  u(x,y,z,t) ของตัวแปรเชิงพื้นที่สามตัว  (x,y,z) (ดูที่ ระบบพิกัดคาร์ทิเซียน) และตัวแปรเวลา  t จะเขียนสมการความร้อนได้ดังนี้
สภาพด่าง

สภาพด่างผิวน้ำทะเล
สภาพด่าง หรือ อัลคาไลนิตี้ หรือ ค่าอัลคาไลน์ (อังกฤษ: Alkalinity; AT) เป็นการวัดความสามารถของสารละลายในการเปลี่ยนสภาพกรดให้เข้าสู่จุดสะเทินของคาร์บอเนตหรือไบคาร์บอเนต สภาพด่างเท่ากับผลรวมของปริมาณสัมพันธ์ของเบสในสารละลายนั้น ในสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ สภาพด่างคาร์บอเนตมีผลกระทบต่อสภาพด่างรวมมากที่สุดเนื่องจากการพบได้ทั่วไปและการสลายตัวของหินคาร์บอเนตและการมีอยู่ของคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศ สารประกอบทางธรรมชาติอื่นที่สามารถมีผลต่อสภาพด่างได้ คือ บอเรต ไฮดรอกไซด์ ฟอสเฟต ซิลิเกต ไนเตรด แอมโมเนียละลาย คู่ของเบสที่จับกับกรดอินทรีย์บางชนิดและซัลเฟต ค่าสภาพด่างมักระบุในหน่วย mEq/L (มิลลิอิควิวาเลนท์ต่อลิตร) ในทางพาณิชย์ อย่างเช่นในอุตสาหกรรมสระน้ำ สภาพด่างอาจระบุในหน่วยส่วนต่อล้านส่วน (ppm) ได้ด้วย
การวัดสภาพด่างตามทฤษฎี

ในการวัดสภาพด่างของน้ำบาดาลหรือน้ำทะเล สามารถหาได้จากสูตร
AT = [HCO3−]T + 2[CO3−2]T + [B(OH)4−]T + [OH−]T + 2[PO4−3]T + [HPO4−2]T + [SiO(OH)3−]T − [H+]sws − [HSO4−]
สภาพด่างสามารถวิเคราะห์ได้จากการไตเตรดตัวอย่างสารละลายกับกรดเข้มข้นจนกระทั่งไอออนข้างต้นมีคุณสมบัติเป็นบัฟเฟอร์ทั้งหมดเหนือค่า pH ของไบคาร์บอเนตหรือคาร์บอเนตที่ใช้ไป เมื่อถึงจุดนี้ เบสทั้งหมดที่สนใจศึกษาจะได้รับโปรตอนเข้ามาจนถึงสปีซีระดับศูนย์ ซึ่งจะไม่ก่อให้เกิดสภาพด่างอีกต่อไป ยกตัวอย่างเช่น ปฏิกิริยาด้านล่างนี้เกิดขึ้นระหว่างการเติมกรดเข้าไปในสารละลายน้ำทะเล:
จะสังเกตจากปฏิกิริยาการรับโปรตอนข้างต้นได้ว่าเบสส่วนใหญ่จะได้รับโปรตอน (H+) หนึ่งตัวเพื่อให้ตัวเองกลายมาเป็นสปีซีที่เป็นกลาง และเพิ่มสภาพด่างหนึ่งต่อสมมูล อย่างไรก็ตาม  CO3−2 จะได้รับโปรตอนสองตัวก่อนที่จะเข้าสู่สปีซีระดับศูนย์ (CO2) จึงเพิ่มสภาพด่างทีละสองต่อโมลของ CO3−2 [H+] และ [HSO4−] ลดสภาพด่าง เนื่องจากทั้งสองทำหน้าที่ให้โปรตอน ซึ่งมักใช้แสดงร่วมกับ [H+]T
แหล่งข้อมูลอื่น

Holmes-Farley, Randy. "Chemistry and the Aquarium เก็บถาวร 2010-04-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน," Advanced Aquarist's Online Magazine. Alkalinity as it pertains to salt-water aquariums.
DOE (1994) " เก็บถาวร 2006-06-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน,"Handbook of methods for the analysis of the various parameters of the carbon dioxide system in sea water. Version 2, A. G. Dickson & C. Goyet, eds. ORNL/CDIAC-74.