stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
แตน

| แตน ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ยุคไทรแอสซิก–ปัจจุบัน 235–0Ma  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |

แตน

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Arthropoda
ชั้น:: Insecta
อันดับใหญ่:: Hymenopterida
อันดับ:: Hymenoptera Linnaeus, 1758

อันดับย่อย
 Apocrita  Symphyta
แตน (อังกฤษ: Hymenoptera) จัดเป็นแมลงจำพวกผึ้ง เพราะว่ามีเหล็กในและการดำรงชีวิตที่คล้ายคลึงกัน แตนเป็นแมลงเอวคอด ปีกบางสองคู่ แตนมีหลายชนิดสร้างรังรูปแบบแปลกๆ สวยงาม แตนบัว หรือแตนฝักบัวสร้างรังคล้ายกับฝักบัวคว่ำ รังนี้ยึดติดแน่นกับกิ่งไม้ ด้านล่างของรังที่หันลงดินแบ่งเป็นช่องสำหรับเป็นที่อยู่ของตัวอ่อน และเป็นทางเข้าออก แตนสร้างรังโดยการเคี้ยวไม้เก่าๆ ผสมกับน้ำลายซึ่งจะแปรสภาพเป็นเยื่อไม้แล้วเอาไปเรียงต่อกันเป็นห้องจนกลายเป็นรัง
ภายหลังผสมพันธุ์เสร็จ เมื่อแม่แตนสร้างรังหรือห้องได้บ้างแล้ว มันจะไปหาอาหารมาทิ้งไว้ให้ลูกอ่อนกิน อาหารตัวอ่อนชอบกิน คือตัวหนอนผีเสื้อหรือแมงมุม (ในบางสายพันธุ์) ซึ่งแม่แตนจะต่อยให้สลบแล้วนำมาใส่ไว้ในช่องที่เตรียมไว้เมื่อไข่ฟักเป็นตัวก็จะมีอาหารกิน แมลงจำพวกเดียวกันกับแตนมีหลายชนิด เช่น ต่อ ต่อหมาร่า รูปร่างคล้ายกัน แต่สีแตกต่างกันไป สีเหลือง ดำสลับเหลือง รังอาจเป็นรูปกลมรี รูปกระปุกหรือแบบลูกฟูก แตนบางชนิดทำรังด้วยดิน เช่น หมาร่า
↑  Ronquist, Fredrik; Klopfstein, Seraina; Vilhelmsen, Lars; Schulmeister, Susanne; Murray, Debra L.; Rasnitsyn, Alexandr P. (December 2012). "A Total-Evidence Approach to Dating with Fossils, Applied to the Early Radiation of the Hymenoptera". Systematic Biology. 61 (6): 973–999. doi:10.1093/sysbio/sys058. PMC 3478566. PMID 22723471.
ดนุพล แก้วกาญจน์

| ดนุพล แก้วกาญจน์ |
| --- | --- |
ดนุพล แก้วกาญจน์ อัลบั้มฝันสีทอง พ.ศ.2529
เกิด: 11 ตุลาคม พ.ศ. 2502 (65 ปี) โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ จังหวัดพระนคร ประเทศไทย
ศิษย์เก่า: โรงเรียนภาสุพงศ์ โรงเรียนวัดเขมาภิรตาราม โรงเรียนหอวัง
อาชีพ: นักร้อง นักดนตรี
ปีปฏิบัติงาน: พ.ศ. 2523–ปัจจุบัน
ผลงานเด่น: ฝันสีทอง ของขวัญ เทวดาเดินดิน ที่สุดของแจ้
บิดามารดา: สัมฤทธิ์ แก้วกาญจน์ (บิดา) นิยม แก้วกาญจน์ (มารดา)
อาชีพทางดนตรี
แนวเพลง: สตริงคอมโบ
เครื่องดนตรี: เสียงร้อง
ช่วงปี: พ.ศ. 2523–ปัจจุบัน
ค่ายเพลง: อินเทอร์นอล อาร์เอส นิธิทัศน์ โปรโมชั่น
 นักดนตรี
ดนุพล แก้วกาญจน์ ชื่อเล่น แจ้ หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ พี่แจ้ เกิดวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2502 เป็นนักร้องและนักแต่งเพลงชาวไทยซึ่งเป็นขวัญใจวัยรุ่นที่มีชื่อเสียงโด่งดังเป็นอย่างมากในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 หลังจากแยกตัวออกจากวงแกรนด์เอ็กซ์เขาก็ได้ออกอัลบั้มเดี่ยวชุดแรกคือฝันสีทองในฐานะศิลปินเดี่ยว
ประวัติ

จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้นจาก โรงเรียนวัดเขมาภิรตาราม มัธยมศึกษาตอนปลายจากโรงเรียนหอวัง เริ่มเล่นโฟล์คซอง ตั้งแต่สมัยที่เรียนอยู่ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย และเป็นนักร้องอาชีพครั้งแรกที่เลิฟคอฟฟี่ช้อป(ชั้น 4 สยามเซ็นเตอร์)ด้วยเงินเพียงชั่วโมงละ 10 บาท ไต่เต้าจนสามารถทำรายได้ถึงเดือนละ 40,000 บาท ที่นับว่าเป็นรายได้ที่มหาศาลมากในสมัยนั้น จากนั้นก็เล่นที่ "เบิร์ธเดย์" ใต้ถุนโรงหนังเพรสซิเด้นท์ จนกระทั่งเป็นสมาชิกวงแกรนด์เอ็กซ์เมื่อสมาชิกวงแกรนด์เอ็กซ์ได้ดูการแสดงและน้ำเสียงของพี่แจ้ ก็ไม่ลังเลที่จะชวนพี่แจ้มาร่วมวง แม้เงินเดือนจะน้อยกว่าเมื่อเทียบกับการร้องในคอฟฟีช็อป แต่พี่แจ้มองว่าโอกาสและชื่อเสียงที่จะตามมาในอนาคตนั้นสูงค่ากว่าเงินที่ได้รับโดยพี่แจ้ได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกแทนจำรัส เศวตาภรณ์ ที่ลาออกไป
ในปี 2529 ดนุพล แก้วกาญจน์ ได้ออกอัลบั้มเดี่ยวชุดแรก คือ "ฝันสีทอง" และยังได้เปิดค่ายเพลงที่ชื่ออินเทอร์นอลขึ้น  มีศิลปินในสังกัด เช่น วงพลอย, เฮนรี่ ปรีชาพานิช, ปุ้ม-อรวรรณ เย็นพูนสุข และตั๊ก-ศิริพร อยู่ยอด
ในปี พ.ศ. 2549 ดนุพล แก้วกาญจน์ได้เปิดร้านอาหารชื่อ บ้านแสนรัก อยู่ถนนเลียบทางด่วนรามอินทราขาเข้าเมือง
ชีวิตส่วนตัว มีลูกชาย 2 คน ชื่อ คฑาวุธ แก้วกาญจน์ (คฑาพล สุริยะเนตร) ที่เคยมีข่าวอ้างตัวว่าเป็นเทพเพอร์ซิอุส เป็นนักทำนายดวงชะตา และ อีกคนหนึ่งชื่อลีลาพล แก้วกาญจน์ ตอนนี้อ้างตัวเป็นนักบวชเปิดเพจใน facebook ชื่อ ไวกูณฐ์สถาน&วังนาคราชหนองคาย รับโอนเงินผ่านบัญชี กาณฑ์ ทองเปล่งศรี
วงแกรนด์เอ็กซ์

วงแกรนด์เอ็กซ์ได้รับความนิยมอย่างสูง จนทำให้สถานที่จัดงานพังไปหลายแห่ง เช่น ที่หอประชุมจุฬาฯ เสียหายจากการแสดงคอนเสิร์ต 2 ครั้ง จนต้องปิดซ่อม และไม่ยอมให้วงแกรนด์เอ็กซ์ ใช้สถานที่จัดคอนเสิร์ต อีก หรือโรงละครแห่งชาติ ที่แฟนเพลงอัดแน่นจนกระจกแตก 
ดนุพล แก้วกาญจน์ ร่วมงานกับ แกรนด์เอ็กซ์ ครั้งแรกในอัลบั้มชุด "เขิน" และไล่เรียงต่อมาอีกหลายชุด ได้แก่ "ผู้หญิง" "GRAND X.O." "บุพเพสันนิวาส" "นิจนิรันดร์" "พรหมลิขิต" "เพชร" "บริสุทธิ์" "ดวงเดือน" จนกระทั่งปี 2527 สมาชิกวงแกรนด์เอ็กซ์ จำนวนหนึ่ง แยกไปทำผลงานวงเพื่อน ส่วนสมาชิกแกรนด์เอ็กซ์ที่เหลือก็เปลี่ยนชื่อเป็น แกรนด์เอ็กซ์แฟมิลี่ และมีอัลบั้มออกมาอีกสองชุด คือ "หัวใจสีชมพู" และ "สายใย" ซึ่งเป็นอัลบั้มชุดสุดท้าย ที่ดนุพล แก้วกาญจน์ ทำงานร่วมกับวงแกรนด์เอ็กซ์
เพลงประกอบภาพยนตร์

ภาพยนตร์เรื่อง แฟนเดย์..แฟนกันแค่วันเดียว ได้นำบทเพลง "ฝันลำเอียง" จากอัลบั้มฝันสีทองไปใช้ประกอบภาพยนตร์
เพลงประกอบละคร

ละครเรื่อง คู่แค้นแสนรัก ได้นำบทเพลง "ฝันลำเอียง" จากอัลบั้มฝันสีทองไปใช้ประกอบละคร
คอนเสิร์ต

คอนเสิร์ต วงเพื่อน กับ แจ้ ดนุพล แก้วกาญจน์ (พ.ศ. 2528)
คอนเสิร์ต แจ้และพลอย (พ.ศ. 2529)
ทัวร์คอนเสิร์ต แจ้และพลอย สนาม รร.เทศบาล (เอ็งเสียงสามัคคี) หาดใหญ่ (20 ธันวาคม พ.ศ. 2530)
คอนเสิร์ต อุ่นเครื่องเทวดา (พ.ศ. 2531)
คอนเสิร์ต ปลดผ้าเทวดา (28 กรกฎาคม พ.ศ. 2531) ที่ M 88 Live House
คอนเสิร์ต ที่สุดของแจ้...ที่สุดของหัวใจ (พ.ศ. 2545)
คอนเสิร์ต The Greatest kids on the Golden dream (พ.ศ. 2548)
คอนเสิร์ต เพื่อนช่วยเพื่อน แด่โฆษกคนยาก (กรกฏาคม พ.ศ. 2550)
คอนเสิร์ต เฟรมส์ ออฟ เมโลดี้ 50 ปี แจ้ ดนุพล แก้วกาญจน์ 2009 (พฤษภาคม พ.ศ. 2552)
คอนเสิร์ต ฝันสีทอง ตอน ยิ่งนาน ยิ่งรัก (พฤษภาคม พ.ศ. 2556)
คอนเสิร์ต Banssaen Hippie Festival (กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2557)
คอนเสิร์ต ทัพฟ้าคู่ไทย เพื่อชัยพัฒนา 11 (กรกฏาคม พ.ศ. 2561)
คอนเสิร์ต NOVEMBER LOVE” Music / Food / Caravan Festival (พฤศจิกายน พ.ศ. 2563)
คอนเสิร์ต ที่สุดของเพลงแจ้ Concert (พฤษภาคม พ.ศ. 2566)
คอนเสิร์ต ลับสุดแจ้ Danupol's Secret (สิงหาคม พ.ศ. 2567)
อัลบั้มพิเศษ ที่ทำร่วมกับศิลปินท่านอื่น > ผลงานเพลงที่กล่าวถึงศิลปินท่านอื่น ๆ

เพลง คิง ออฟ ก็อป แด๊นซ์ ร้องโดย ไมเคิ่น ตั๋ง (เป็นบทเพลงที่กล่าวถึงศิลปินหลายคน โดยมีเนื้อร้องอยู่ท่อนหนึ่งที่กล่าวถึงชื่อของ แจ้ ดนุพล)
รางวัล

รางวัลโทรทัศน์ทองคำ ครั้งที่ 3 ประจำปี พ.ศ. 2531 มิวสิกวิดีโอดีเด่น จากเพลง เทวดาเดินดิน
ภาษามลายูปัตตานี

| ภาษามลายูปัตตานี |
| --- | --- |
บาซอ 'นายู 'ตานิง แกแจะ 'นายู بهاس ملايو ڤطاني
ออกเสียง: /baˈsɔ ˈnːaju ˈtːaniŋ/
ประเทศที่มีการพูด: ไทย, มาเลเซีย
ภูมิภาค: ประเทศไทย: จังหวัดปัตตานี, จังหวัดนราธิวาส, จังหวัดยะลา, จังหวัดสงขลา (อำเภอสะบ้าย้อย, อำเภอจะนะ, อำเภอนาทวี, อำเภอเทพา), กรุงเทพมหานคร (เขตมีนบุรี, เขตคลองสามวา, เขตหนองจอก) ประเทศมาเลเซีย: รัฐกลันตัน เมอราโปะฮ์ รัฐปะหัง เบอซุตและเซอตียู รัฐตรังกานู อำเภอบาลิง ซิก และปาดังเตอรัป รัฐเกอดะฮ์ อำเภอฮูลูเปรัก (เปิงกาลันฮูลูและกริก) รัฐเปรัก
ชาติพันธุ์: มลายูปัตตานี มลายูบางกอก มลายูกลันตัน มลายูบาลิง มลายูกริก มลายูรามัน
จำนวนผู้พูด: 3 ล้านคนในประเทศไทย  (2549) 2 ล้านคนในประเทศมาเลเซีย[ต้องการอ้างอิง]
ตระกูลภาษา: ออสโตรนีเซียน  มาลาโย-โพลีเนเซียมาเลย์อิกภาษามลายูปัตตานี
ระบบการเขียน: อักษรยาวี, อักษรไทย, อักษรรูมี
รหัสภาษา
ISO 639-3: mfa
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษามลายูปัตตานี หรือ ภาษามลายูปตานี (มลายูปัตตานี: บาซอ 'นายู 'ตานิง; มลายู: Bahasa Melayu Patani, อักษรยาวี: بهاس ملايو فطاني) หรือนิยมเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า ภาษายาวี (มลายูปัตตานี: บาซอ ยาวี, บอซอ ยาวี, อักษรยาวี: بهاس جاوي) เป็นภาษากลุ่มออสโตรนีเซียนที่พูดโดยชาวไทยเชื้อสายมลายูในจังหวัดปัตตานี จังหวัดนราธิวาส จังหวัดยะลา รวมทั้งในอำเภอนาทวี อำเภอจะนะ อำเภอเทพา และอำเภอสะบ้าย้อย ทางทิศตะวันออกของจังหวัดสงขลา (ไม่รวมจังหวัดสตูล)
ในประเทศไทยมีประชากรที่พูดภาษานี้มากกว่า 1 ล้านคน ภาษานี้ใกล้เคียงมากกับภาษามลายูถิ่นในรัฐกลันตันและในอำเภอฮูลูเปรัก รัฐเปรัก ประเทศมาเลเซีย ซึ่งเป็นภาษาถิ่นที่แตกต่างจากส่วนที่เหลือของประเทศมาเลเซีย บางครั้งก็มีการเรียกรวมกันเป็นภาษาเดียวกันว่า ภาษามลายูกลันตัน-ปัตตานี (มลายูปัตตานี: บาซอ 'นายู กือลาแต-'ตานิง; กลันตัน: Baso nayu Kelate-Taning)
ระบบเสียง > พยัญชนะ

| ลักษณะการออกเสียง | ลักษณะการออกเสียง | ลักษณะการออกเสียง | ตำแหน่งเกิดเสียง> ริมฝีปาก | ตำแหน่งเกิดเสียง> ริมฝีปากกับฟัน | ตำแหน่งเกิดเสียง> ปุ่มเหงือก | ตำแหน่งเกิดเสียง> เพดานแข็ง | ตำแหน่งเกิดเสียง> เพดานอ่อน | ตำแหน่งเกิดเสียง> เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงนาสิก | เสียงนาสิก | เสียงนาสิก | m |  | n | ɲ | ŋ |  |
| เสียงกึ่งนาสิก | เสียงกึ่งนาสิก | เสียงกึ่งนาสิก | mb |  | nd | ɲɟ | ŋg |  |
| เสียงหยุด | ก้อง | ก้อง | b |  | d | ɟ | g |  |
| เสียงหยุด | ไม่ก้อง | ไม่พ่นลม | p |  | t | c | k | ʔ |
| เสียงหยุด | ไม่ก้อง | พ่นลม | (pʰ) |  | (tʰ) | (cʰ) | (kʰ) |  |
| เสียงเสียดแทรก | ก้อง | ก้อง |  |  | (z) |  | ɣ |  |
| เสียงเสียดแทรก | ไม่ก้อง | ไม่ก้อง |  | (f) | s |  | (x) | h |
| เสียงรัว | เสียงรัว | เสียงรัว |  |  | r |  |  |  |
| เสียงข้างลิ้น | เสียงข้างลิ้น | เสียงข้างลิ้น |  |  | l |  |  |  |
| เสียงกึ่งสระ | เสียงกึ่งสระ | เสียงกึ่งสระ | w |  |  | j |  |  |
หน่วยเสียงที่อยู่ในวงเล็บคือหน่วยเสียงที่ปรากฏในคำยืม เช่น /kʰeʔ/ 'เค้ก', /tʰorasaʔ/ 'โทรศัพท์'
หน่วยเสียงที่ปรากฏในตำแหน่งท้ายพยางค์มี 3 หน่วยเสียง ได้แก่ /ŋ/, /ʔ/ และ /h/ เช่น /tɨpoŋ/ 'ขนม', /kɔtɔʔ/ 'กล่อง', /panah/ 'ร้อน'
หน่วยเสียงพยัญชนะกึ่งนาสิกเป็นหน่วยเสียงที่ไม่พบทั้งในภาษามาเลเซียและภาษาไทย เกิดจากการรวบเสียงพยัญชนะนาสิกเข้ากับเสียงพยัญชนะกักซึ่งใช้ฐานกรณ์เดียวกันหรือใกล้เคียงกันจนกลมกลืนเป็นเสียงเดียว โดยเกิดเฉพาะในตำแหน่งกลางคำเท่านั้น ตัวอย่างคู่เทียบเสียงได้แก่ /kɨmæ/ 'ไมยราบ' - /kɨmbæ/ 'บาน', /kanæ/ 'ขวา' - /kandæ/ 'คอก' และ /tuŋa/ 'ไร' - /tuŋga/ 'โทน, โดด'
นอกจากหน่วยเสียงพยัญชนะข้างต้นแล้ว ภาษามลายูปัตตานียังมีหน่วยเสียงพยัญชนะเสียงยาว ซึ่งก็คือเสียงพยัญชนะต้นที่ถูกยืดให้ยาวกว่าปกติเล็กน้อยเนื่องมาจากการลดรูปของคำ การยืดเสียงเช่นนี้เกิดได้กับพยัญชนะทุกหน่วยเสียง ยกเว้น /ʔ/, /h/ และหน่วยเสียงพยัญชนะกึ่งนาสิก ตัวอย่างคู่เทียบเสียงได้แก่ /buŋɔ/ 'ดอกไม้' - /bːuŋɔ/ 'ออกดอก' และ /malæ/ 'กลางคืน' - /mːalæ/ 'ค้างคืน'
ระบบเสียง > สระ

| ระดับลิ้น | ตำแหน่งลิ้น> หน้า | ตำแหน่งลิ้น> กลาง | ตำแหน่งลิ้น> หลัง |
| --- | --- | --- | --- |
| สูง | i | ɨ (~ ə) | u, ũ |
| กึ่งสูง | e |  | o |
| กึ่งต่ำ | æ, æ̃ (~ ɛ, ɛ̃) |  | ɔ, ɔ̃ |
| ต่ำ | a, ã |  |  |
คำยืม

นอกจากคำศัพท์พื้นฐานของภาษามลายูแล้ว ภาษามลายูปัตตานีมีคำยืมจากภาษาอื่นหลายภาษา ได้แก่
ภาษาสันสกฤต เข้ามาพร้อมกับศาสนาพุทธและศาสนาพราหมณ์ฮินดู เช่น ภาษา เป็น บาฮาซอ หรือ บาซอ; หฤทยะ ('ใจ') เป็น ฮาตี ('ตับ, ใจ'); คช ('ช้าง') เป็น กฺาเยฺาะฮ; ชัย ('ชัยชนะ') เป็น จายอ ('เจริญ'); โทษ ('ความชั่ว') เป็น ดอซอ ('บาป'); วาจา ('คำพูด') เป็น บาจอ ('อ่าน'); นคร ('เมือง') เป็น เนฆือรฺ ('ประเทศ')
ภาษาอาหรับ เข้ามาพร้อมกับศาสนาอิสลาม เช่น قَلَم /เกาะลัม/ ('ปากกา') เป็น กาแล; تَمْر /ตัมร์/ ('อินทผลัม') เป็น ตามา; عَالَم /อาลัม/ ('โลก') เป็น อาแล; تُفَّاح /ตุฟฟาห์/ ('แอปเปิล') เป็น ตอเปาะฮ; وَقْت /วักต์/ ('เวลา') เป็น วะกือตู; كِتَاب /กิตาบ/ ('หนังสือ') เป็น กีตะ ("คัมภีร์ทางศาสนาอิสลาม"); دُنْيَا /ดุนยา/ ('โลก') เป็น ดุนิยอ
ภาษาจีน เช่น กุยช่าย เป็น กูจา
ภาษาเปอร์เซีย เช่น แมฮ์ทอบ ('แสงจันทร์') เป็น มะตับ; แกนโดม ('แป้ง') เป็น กฺานง
ภาษาฮินดี เช่น โรตี เป็น รอตี
ภาษาทมิฬ เช่น มานิกัม ('เพชร') เป็น มานิแก
ภาษาอังกฤษ เช่น glass ('แก้ว') เป็น กฺือละฮ; free ('ฟรี') เป็น ปือรี; motorcycle ('จักรยานยนต์') เป็น มูตูซีกา
ภาษาไทย เช่น นายก เป็น นาโยฺะ; ปลัด เป็น บือละ; มักง่าย เป็น มะงา; โทรศัพท์ เป็น โทราซะ
ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามาเลเซีย

ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามลายูกลางหรือภาษามาเลเซียมีดังนี้
ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามาเลเซีย > การใช้คำ

บางคำทั้งสองภาษาใช้คำต่างกัน เช่น 'ฉัน' ภาษามาเลเซียใช้ saya ภาษามลายูปัตตานีใช้ อามอ หรือ ซายอ บางคำใช้พยัญชนะสลับกัน เช่น 'มันเทศ' ภาษามาเลเซียใช้ ubi keledek ภาษามลายูปัตตานีใช้ อูบี กือแตลอ หรือ อูบี แตลอ; 'พูด' ภาษามาเลเซียใช้ cakap ภาษามลายูปัตตานีใช้ แกแจะ นอกจากนี้ ยังมีการใช้คำภาษาไทยปะปนเข้ามาในบางส่วน
ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามาเลเซีย > การออกเสียง

ออกเสียงสระต่างกัน ได้แก่
เสียง /a/ + พยัญชนะนาสิกในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /æ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น ayam ('ไก่') เป็น อาแย; makan ('กิน') เป็น มาแก
เสียง /a/ ท้ายคำในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /ɔ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น nama ('ชื่อ') เป็น นามอ; sila ('เชิญ') เป็น ซีลอ
เสียง /a/ ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /ɔʔ/ ในภาษามลายูปัตตานี (บางส่วน) เช่น bawa ('พา') เป็น บอเวาะ; minta ('ขอ') เป็น มีเตาะ
เสียง /ah/ ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /ɔh/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น rumah ('บ้าน') เป็น รฺูเมาะฮ
เสียง /aj/ ท้ายคำในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /a/ หรือ /æ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น sungai ('คลอง') เป็น ซูงา หรือ ซูแง; kedai ('ตลาด') เป็น กือดา หรือ กือแด (การแปรเป็นเสียง /æ/  พบในบางท้องถิ่นเท่านั้น)
เสียง /aw/ ท้ายคำในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /a/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น pisau ('มีด') เป็น ปีซา
เสียง /i/ ท้ายคำที่ประสมกับพยัญชนะนาสิกในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /iŋ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น sini ('ที่นี่') เป็น ซีนิง
เสียง /ia/ ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /i.jæ/ หรือ  /i.jɔ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น Siam ('สยาม') เป็น ซีแย, manusia ('มนุษย์') เป็น มะนูซียอ
เสียง /ia/ พยางค์แรกในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /æ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น biasa ('เคย') เป็น แบซอ
เสียง /ua/ ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /ɔ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น puasa ('บวช,ถือศีลอด') เป็น ปอซอ
ออกเสียงพยัญชนะต้นต่างกัน เช่น
เสียง /r/ ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /ɣ/ ในภาษามลายูปัตตานี (บางส่วน) เช่น orang ('คน') เป็น ออแรฺ, rantai ('โซ่') เป็น รฺาตา ในขณะที่ roti ('ขนมปัง, โรตี') ยังคงเป็น รอตี
ออกเสียงตัวสะกดต่างกัน เช่น
ตัวสะกดที่เป็นเสียงเสียดแทรก /s/, /f/ ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียงที่เกิดจากคอหอย /h/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น malas ('เกียจคร้าน') เป็น มาละฮ
ตัวสะกด /n/, /m/ ในภาษามาเลเซีย แปรเป็นเสียง /ŋ/ ในภาษามลายูปัตตานี เช่น hakim ('ตุลาการ') เป็น ฮาเก็ง
ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามาเลเซีย > โครงสร้างประโยค

ภาษามลายูปัตตานีนิยมเรียงประโยคแบบภาษาไทยคือใช้รูปประธานกระทำ ส่วนภาษามาเลเซียใช้ประโยคแบบประธานถูกกระทำ เช่น ภาษามลายูใช้ ตูวัน ดีเปอรานากัน ตีมานา ('ท่านถูกเกิดที่ไหน') ภาษามลายูปัตตานีใช้ ตูแว บือราเนาะ ดีมานอ ('ท่านเกิดที่ไหน')
ความแตกต่างระหว่างภาษามลายูปัตตานีกับภาษามาเลเซีย > ความต่างของไวยากรณ์และคำศัพท์

ภาษามลายูปัตตานีตัดคำอุปสรรคที่ไม่จำเป็นออก เช่น berjalan (เดิน) ในภาษามาเลเซีย เป็น 'ยฺาแล ในภาษามลายูปัตตานี และเสียงพยัญชนะตัวแรกยาวขึ้น
ภาษามลายูปัตตานีมีการย่อหรือกร่อนคำหลายคำรวมเป็นคำเดียว เช่น ดาโตะ อากี เป็น โตะกี, ตือรฺายฺู เป็น ตายฺู, ดี มานอ เป็น ดานอ, ซือแอกอ เป็น แซกอ เป็นต้น ในขณะที่ภาษามาเลเซียมีน้อยมาก
ภาษามลายูปัตตานีใช้คำง่ายกว่า เช่น มาแก หมายถึงทั้ง 'กินข้าว' 'ดื่มน้ำ' และ 'สูบบุหรี่' แต่ภาษามาเลเซียแยกเป็น makan ('กิน'), minum ('ดื่ม') และ hisap ('สูบ')
ภาษามาเลเซียมีการแยกระดับของคำมากกว่า เช่น 'ผู้ชาย' ใช้ laki-laki 'สัตว์ตัวผู้' ใช้ jantan ส่วนภาษามลายูปัตตานีใช้ ยฺาแต กับทั้งคนและสัตว์ ส่วน ลือลากี มีใช้น้อย
ภาษามลายูปัตตานีมีการเรียงคำแบบภาษาไทยมากกว่า เช่น 'ทำนา' ใช้ บูวะ บือแน
มุฮัมมัด อัลบะชีร

| ฯพณฯมุฮัมหมัด อัลบะชีร |
| --- | --- |
محمد البشير‎
อัลบะชีรในปี ค.ศ. 2024

 นายกรัฐมนตรีซีเรีย คนที่ 70
รัฐบาลเปลี่ยนผ่าน
เริ่มดำรงตำแหน่ง  10 ธันวาคม ค.ศ. 2024
ประธานาธิบดี: อะห์มัด อัชชะเราะอ์
ก่อนหน้า: มุฮัมมัด ฆอซี อัลญะลาลี
นายกรัฐมนตรีแห่งรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรีย คนที่ 5
ดำรงตำแหน่ง 13 มกราคม ค.ศ. 2024 – 10 ธันวาคม ค.ศ. 2024
ประธานาธิบดี: มุสตาฟา อัลมูซา
ก่อนหน้า: อะลี เคดะฮ์
ถัดไป: ยกเลิกตำแหน่ง
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: ค.ศ. 1984 (อายุ 40–41 ปี) Mashoun, Jabal al-Zawiya, เขตผู้ว่าการอิดลิบ, ซีเรีย
พรรคการเมือง: อิสระ
การเข้าร่วม พรรคการเมืองอื่น: ฮัยอะฮ์ตะห์รีรุชชาม (จนกระทั่งปี ค.ศ. 2025)
การศึกษา: มหาวิทยาลัยอะเลปโป (BE)   มหาวิทยาลัยอิดลิบ (BA)
ลายมือชื่อ: 

มุฮัมหมัด อัลบะชีร (อาหรับ: محمد البشير, อักษรโรมัน: Muḥammad al-Bashīr; born 1984) เป็นนักการเมืองและวิศวกรชาวซีเรีย ที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 70 ของซีเรียในปัจจุบัน ตั้งแต่วันที่ 10 ธันวาคม 2024 เขาเป็นผู้นำรัฐบาลเปลี่ยนผ่านซีเรีย ซึ่งก่อตั้งขึ้นหลังจากการล่มสลายของระบอบอัลอะซัด และรับตำแหน่งต่อจากมุฮัมมัด ฆอซี อัลญะลาลี อัลบะชีรยังเคยดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ห้าของรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรีย ซึ่งเป็นฝ่ายบริหารพลเรือนของกลุ่มฮัยอะฮ์ตะห์รีรุชชาม (HTS)
ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา

อัลบะชีรเกิดในปี 1984 ที่หมู่บ้านมาชูน ในภูมิภาค Jabal Zawiya ในเขตผู้ว่าการอิดลิบ   เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาวิศวกรรมไฟฟ้าจากมหาวิทยาลัยอะเลปโปในปี ค.ศ. 2007 ภายในปี ค.ศ. 2012 อัลบะชีรได้กลายเป็นหัวหน้าแผนกเครื่องมือวัดความแม่นยำที่โรงงานก๊าซของบริษัทก๊าซแห่งหนึ่งในซีเรีย  หลังจากเกิดสงครามกลางเมืองซีเรีย เขาได้เป็นผู้อำนวยการสถาบันการศึกษาอัลอะมัล ซึ่งให้การศึกษาแก่เด็กที่ได้รับผลกระทบจากสงคราม  ต่อมาในปี ค.ศ. 2020 เขาได้รับปริญญาด้านชารีอะฮ์และกฎหมายจากมหาวิทยาลัยอิดลิบ ควบคู่กับใบรับรองด้านการบริหารองค์กรและการจัดการโครงการ
บทบาททางการเมือง

ก่อนที่จะได้รับการแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรี อัลบะชีรเคยดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายการศึกษาอิสลามของรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรียเป็นเวลาสองปีครึ่ง หลังจากนั้น เขาได้ดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการ และต่อมาเป็นผู้อำนวยการฝ่ายกิจการสมาคมที่กระทรวงการพัฒนาและกิจการด้านมนุษยธรรม   ระหว่างปี ค.ศ. 2022 ถึง 2023 อัลบะชีรดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาและกิจการด้านมนุษยธรรมในคณะรัฐมนตรีอะลี เคดะฮ์
บทบาททางการเมือง > นายกรัฐมนตรีของรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรีย

เมื่อวันที่ 13 มกราคม ค.ศ. 2024, สภาชูรอของรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรียได้ลงมติเลือกอัลบะชีรให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี นโยบายของเขามุ่งเน้นไปที่การพัฒนารัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ และเริ่มเปิดการปรึกษาหารือเพื่อขยายแผนการแบ่งเขตของเมืองอิดลิบ เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ค.ศ. 2024 ท่ามกลางการประท้วงต่อต้านกลุ่ม HTS ในอิดลิบและการเริ่มต้นของเดือนเราะมะฎอน อัลบะชีรได้ลงนามในคำสั่งพระราชบัญญัติให้การอภัยโทษแก่ผู้ต้องขังที่ไม่ได้รับการตัดสินว่ามีความผิดในคดีอาชญากรรมร้ายแรง.
ในปลายเดือนพฤศจิกายน 2024 กลุ่มพันธมิตรนำโดยกลุ่ม HTS ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากตุรกี ได้เริ่มการโจมตีทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ ซึ่งส่งผลให้สามารถยึดเมืองอะเลปโปได้และขยายขอบเขตพื้นที่ควบคุมของรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรีย ในการแถลงข่าว อัล-บาชีร์กล่าวว่า การโจมตีครั้งนี้เกิดขึ้นเพื่อตอบโต้การทำร้ายประชาชนของกองทัพซีเรีย ซึ่งเขากล่าวว่าเป็นสาเหตุที่ทำให้ประชาชน "หลายหมื่นคน" ต้องหนีออกจากพื้นที่
บทบาททางการเมือง > นายกรัฐมนตรีซีเรีย

ในวันที่ 9 ธันวาคม 2024 หลังจากการล่มสลายของระบอบอัลอะซัด อัลบะชีรได้รับมอบหมายให้จัดตั้งรัฐบาลเปลี่ยนผ่านหลังจากการประชุมกับผู้นำกลุ่ม HTS อะห์มัด อัชชะเราะอ์ และ มุฮัมมัด ฆอซี อัลญะลาลี นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น เพื่อประสานงานในการถ่ายโอนอำนาจ ในวันถัดมา เขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นนายกรัฐมนตรีของรัฐบาลเปลี่ยนผ่านจนถึงวันที่ 1 มีนาคม 2025ในคำแถลงทางโทรทัศน์ อัลบะชีรประกาศว่า เจ้าหน้าที่จากรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรียได้พบกับตัวแทนจากรัฐบาลเดิมเพื่อประสานงานในการถ่ายโอนอำนาจ และคณะรัฐมนตรีจากรัฐบาลแห่งความรอดพ้นซีเรียจะรับหน้าที่ในตำแหน่งที่เกี่ยวข้องในรัฐบาลเปลี่ยนผ่าน.
วัชรพล ฝึกใจดี

| วัชรพล ฝึกใจดี |
| --- | --- |
เกิด: 1 สิงหาคม พ.ศ. 2520 (47 ปี) กรุงเทพมหานคร, ประเทศไทย
ชื่ออื่น: แจ็ค เดอะโกสท์
อาชีพ: ยูทูปเบอร์ บุคคลที่เด่นในสังคม พิธีกร ดีเจ ghost hunter นักแสดง
ปีปฏิบัติงาน: 2015–ปัจจุบัน (เดอะโกส)
คู่สมรส:   ตั๊กกี้ เขมจิรา (สมรส 2023) 
บุตร: 1
วัชรพล ฝึกใจดี ชื่อเล่น แจ็ค (เกิดวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2520) เป็นผู้ดำเนินรายการออนไลน์เกี่ยวกับการเล่าเรื่องผี นักจัดรายการวิทยุ พิธีกร และนักแสดง ปัจจุบันดำเนินรายการทางช่อง เดอะโกสเรดิโอ
ชีวิตในวัยเด็ก

วัชรพลมีโอกาสเรียนถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เนื่องจากผู้ปกครองไม่มีเงินส่งเรียนต่อ ชีวิตการทำงานของเขาจึงเริ่มต้นขึ้น เริ่มต้นด้วยอาชีพพนักงานเสิร์ฟที่ร้านก๋วยเตี๋ยว พนักงานปั๊มน้ำมัน ช่างคอมพิวเตอร์ คนล้างจาน และคนทำความสะอาดในผับหรือร้านอาหาร
วันหนึ่งในช่วงเทศกาลฮาโลวีน วัชรพลได้เชิญ พี่ป๋องกพล มาที่ร้านอาหาร ตอนนั้นพี่ป๋อง มีร้านอาหารและหาพนักงาน วัชรพลจึงได้ไปร่วมทำงานกับพี่ป๋อง เริ่มจากการเป็นพนักงานร้านอาหาร จนได้มีโอกาสช่วยพี่ป๋องจัดรายการเล่าเรื่องผี ทำหน้าที่แทน และสำรวจบ้านร้าง สถานที่ร้างต่าง ๆ ผ่านเวลาไปเกือบ 20 ปี วัชรพลได้ลาออก หลังจากนั้น 2 ปีต่อมา วัชรพลได้กลับมาจัดรายการออนไลน์เกี่ยวกับการเล่าเรื่องผีภายใต้ชื่อ เดอะโกสเรดิโอ
ชีวิตและครอบครัว

วันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2566 วัชรพล ฝึกใจดี แต่งงานกับตั๊กกี้ เขมจิรา วัชรพลประกาศว่าภริยากำลังตั้งท้องลูกคนแรก ช่วงหัวค่ำวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2567 ภริยาของวัชรพลได้คลอดลูกชายคนแรกที่โรงพยาบาลกรุงเทพ และตั้งชื่อจริงว่าธรากร ชื่อเล่นน้องโกสเตอร์
อาชีพ > เดอะโกสเรดิโอ

เดอะโกสเรดิโอ เริ่มออกอากาศวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2558 เวลาเที่ยงคืนทางเว็บไซต์ homethestationradio ซึ่งมีผู้เข้าฟัง 17 คน ปัจจุบันออกอากาศทุกวันเสาร์และวันอาทิตย์ เวลา 21:45 น. เป็นต้นไปทางยูทูปไลฟ์
วัชรพลเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกการเล่าเรื่องผีออนไลน์ในประเทศไทย ด้วยรูปแบบการเล่าเรื่องที่เป็นเอกลักษณ์ พร้อมเนื้อหาเข้มข้นชวนให้ผู้ฟังขนลุก สนุกสนานและตื่นเต้น ทำให้ช่อง เดอะโกสเรดิโอ กลายเป็นรายการผีที่โด่งดังและได้รับความนิยมอย่างมาก ปัจจุบันมีผู้ฟังมากกว่า 100,000 คนขณะออกอากาศ เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2567 ได้สร้างสถิติใหม่ มีผู้ฟังมากกว่า 200,000 คน ขณะออกอากาศ
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 เดอะโกสเรดิโอ ได้รับรางวัล Best Content Performance on Social Media สาขา Talk & Conversational Online Program (รายการออนไลน์กลุ่มรายการสัมภาษณ์)
ผลงานภาพยนตร์

| ปี | เรื่อง | รับบท |
| --- | --- | --- |
| 2566 | ผีมือใหม่ | ผู้ช่วยหมอผีปลอม |
รางวัล

ผู้เข้ารอบ 100 คนสุดท้ายของรางวัล The People Awards ปี 2024
ตา

บทความนี้เกี่ยวกับอวัยวะที่ใช้ในการมองเห็น สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ตา (แก้ความกำกวม) และ ดวงตา (แก้ความกำกวม)
ดวงตาของมนุษย์แสดงม่านตา รูม่านตา และตาขาวสีน้ำตาลอ่อน
แผนผังแสดงส่วนต่าง ๆ ของดวงตาของมนุษย์
หมายเหตุ: ตาของสัตว์ชนิดอื่น อาจไม่คล้ายกับของมนุษย์
ตา คือส่วนรับแสงสะท้อนของร่างกาย ทำให้สามารถมองเห็น และรับรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัวได้ ตาของสัตว์ต่าง ๆ มีรูปแบบที่ต่างกันออกไป ไม่ว่าจะเป็นตาของ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม, สัตว์ปีก, สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์น้ำ โดยดวงตาของสัตว์ที่พัฒนาแล้ว มักจะมีเพียง 2 ดวง และ อยู่ด้านหน้าของใบหน้า เพื่อการมองเห็นแบบ 3 มิติ
ตา คือ อวัยวะที่ทำหน้าที่รับแสง โดยสัตว์แต่ละชนิดจะมีอวัยวะรับแสงที่แตกต่างกัน ตาที่เรียบง่ายที่สุดจะไม่สามารถทำอะไรได้เลยเว้นแต่การรับรู้ว่าสิ่งแวดล้อมนั้นมืดหรือสว่างเพื่อให้สามารถปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมได้ เช่น กลางวันหรือกลางคืน เป็นต้น แต่จะไม่สามารถรับรู้ออกมาเป็นภาพได้ ตาที่ซับซ้อนกว่าจะมีรูปทรงและสีที่เป็นเอกลักษณ์ ในระบบตาที่ซับซ้อน ตาแต่ละดวงจะสามารถรับภาพที่มีบริเวณที่ซ้อนทับกันได้ เพื่อให้สมองสามารถรับรู้ถึงความลึก หรือ ความเป็นสามมิติของภาพ เช่น ระบบตาของมนุษย์ อย่างไรก็ตาม ตาของสัตว์บางชนิด เช่น กระต่ายและกิ้งก่า ได้ถูกออกแบบมาให้มีส่วนของภาพที่ซ้อนทับกันน้อยที่สุด
เลนส์ ที่อยู่ส่วนข้างหน้าของตาทำหน้าที่เช่นเดียวกับเลนส์ของกล้อง เมื่อคนเราแก่ตัวลง ตาของคนแก่จะไม่สามารถมองเห็นได้ชัดเจน และต้องใช้แว่น หรือคอนแทกต์เลนส์ จึงจะสามารถมองเห็นชัดเจนได้
แหล่งข้อมูลอื่น

Evolution of the eye
Anatomy of the eye – flash animated interactive. (Adobe Flash)
Webvision. The organisation of the retina and visual system. An in-depth treatment of retinal function, open to all but geared most towards graduate students.
Eye strips images of all but bare essentials before sending visual information to the brain, UC Berkeley research shows
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ลัตเวีย  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
อื่น ๆ:  Terminologia Anatomica 2
พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์

| พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ |
| --- | --- |

เกิด: พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์
สัญชาติ: ไทย
การศึกษา: DEA. (Electronics) และ D. Ing จาก Institut National Polytechniquede Grenoble (INPG) ประเทศฝรั่งเศส
อาชีพ: ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ
องค์การ: ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ
พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ ประธานกรรมการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรี ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม อดีตกรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรี ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร อดีตผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ อดีตอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ประวัติการศึกษา

พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ หรือ ดร.พันธ์ศักดิ์ ศิริรัชตพงษ์ สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า (เกียรตินิยมอันดับสอง) และปริญญาโท สาขาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์ จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ,สำเร็จการศึกษา DEA. (Electronics) และ D. Ing จาก Institut National Polytechniquede Grenoble (INPG) ประเทศฝรั่งเศส