stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การล่าหมูป่า
วิธีการ > การจับหมู

การจับหมูเป็นรูปแบบหนึ่งของการล่าหมูป่า โดยบุคคลหรือกลุ่มของพลหอกเดินเท้าหรือบนหลังม้าโดยใช้หอกหมูป่าโดยเฉพาะ บางครั้งหอกหมูป่าก็ติดตั้งครอสการ์ดเพื่อยับยั้งสัตว์ที่กราดเกรี้ยวซึ่งขับร่างกายที่ถูกเจาะลึกลงไป เพื่อไม่ให้โจมตีผู้สังหารก่อนที่มันจะตาย
ในประเทศอินเดีย การจับหมูเป็นที่นิยมในหมู่ชาวชาฏ, กูรจาร์, ราชปุต, ชาวซิกข์, มหาราชา, ราชกณฎ์ราชา และกับเจ้าหน้าที่อังกฤษในสมัยวิกตอเรียและเอ็ดเวิร์ด อ้างตามสารานุกรมบริแทนนิกา ฉบับพิมพ์ครั้งที่สิบเอ็ด (ค.ศ. 1910–1911) การจับหมูได้รับการสนับสนุนจากเจ้าหน้าที่ทหารในฐานะการฝึกที่ดีเพราะ "หมูป่าที่ตกใจหรือโกรธคือ ... นักสู้ที่สิ้นหวัง [ดังนั้น] นักจับหมูต้องมีสายตาที่ดี, มือที่มั่นคง, ที่นั่งที่มั่นคง, ใจเย็น และมีหัวใจที่กล้าหาญ"
โรเบิร์ต เบเดน โพเอลล์ ผู้ก่อตั้งการลูกเสือได้เขียนหนังสือเกี่ยวกับเรื่องนี้ โดยในบทเรียนจากความแปรปรวนของชีวิตเขาบอกว่า "ผมไม่เคยลางานตามปกติไปเนินเขาท่ามกลางอากาศร้อน เพราะผมไม่สามารถแยกตัวเองออกจากกีฬาได้" สำหรับผู้ที่ประณาม เขากล่าวว่า "ลองดูก่อนที่จะตัดสิน ดูว่าม้าสนุกกับมันอย่างไร ดูว่าตัวหมูป่าเองบ้าคลั่งด้วยความโกรธแค้น วิ่งเข้าสู่เศษเหล็กอย่างสุดใจ ดูว่าคุณมีอารมณ์ที่กระปรี้กระเปร่ามากแค่ไหน ขอให้สนุกกับโอกาสที่จะทำให้เต็มที่ ใช่ การล่าหมูเป็นกีฬาที่โหดเหี้ยม—แต่ผมก็ชอบมัน เพราะผมรักเพื่อนเก่าที่ดี ที่ผมได้ต่อสู้ด้วย" ส่วนไมเคิล โรเซนธาล ได้อ้างคำพูดของเขาว่า "ไม่เพียงแต่การจับหมูเป็นกีฬาที่น่าตื่นเต้นและสนุกสนานที่สุดสำหรับทั้งคนและม้าเท่านั้น แต่ผมเชื่อจริง ๆ ว่าหมูป่าก็สนุกกับมันเช่นกัน"
วิธีการ > ช้าง

ในเปอร์เซียยนักล่าชนชั้นสูงใช้ช้างในการไล่ล่าหมูป่าและล้อมพวกมันในที่ลุ่ม จากนั้นนายพรานจะใช้ธนูยิงหมูป่าจากเรือ ส่วนช้างหามศพไปที่แคมป์ล่าสัตว์ โดยมีภาพสลักหินของเรื่องราวเหล่านี้ที่ยังสมบูรณ์อยู่ในทาค-เอ-บอสตาน
วิธีการ > สุนัขล่าสัตว์

สุนัขล่าสัตว์ถูกใช้ในการล่าหมูป่ามาตั้งแต่สมัยโบราณ สุนัขล่าหมูป่าแบ่งออกเป็นสองประเภท ได้แก่ สุนัขเห่าเหยื่อ และสุนัขจับเหยื่อ
ดูเพิ่ม

บลัดฮาวด์
แหล่งข้อมูลอื่น

Pig-sticking by Lt.-Col. Arthur Brooke, D.S.O., M.C., R.A.
Wild boar and the hunt for him
Wild Boar Ultimate Guide
งานโมเสกพื้นในคริสต์ศตวรรษที่ 4 จากคฤหาสน์โรมัน ใกล้เมริดา ประเทศสเปน
การจับหมูจากหลังม้าในประเทศอินเดีย
ประติมากรรมสำริดในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1900 ซึ่งเป็นภาพ "สุนัขจับเหยื่อ" สองตัวที่กำลังทำงานกับหมูป่า
การสร้างด้วยวงเวียนและสันตรง

การสร้างรูปหกเหลี่ยมปกติโดยใช้วงเวียนและไม้บรรทัด
การสร้างรูปห้าเหลี่ยมปกติ
การสร้างด้วยวงเวียนและสันตรง  (อังกฤษ: Compass-and-straightedge construction) หรือ การสร้างด้วยไม้บรรทัดและวงเวียน หรือ การสร้างแบบดั้งเดิม เป็นการสร้างเส้น มุม หรือรูปเรขาคณิตต่างๆ โดยใช้เพียงแค่ไม้บรรทัด (หรือ สันตรง) และวงเวียนเท่านั้น
นักคณิตศาสตร์ชาวกรีกโบราณเป็นผู้ริเริ่มการสร้างโดยวิธีนี้ พวกเขาใช้วิธีนี้ในการสร้างรูปหลายเหลี่ยมต่างๆ แต่บางรูปก็ไม่สามารถสร้างได้ เกาส์แสดงให้เห็นว่า รูปหลายเหลี่ยมบางรูปนั้น สร้างได้โดยใช้วิธีนี้ แต่รูปส่วนใหญ่นั้นไม่สามารถสร้างได้ ปัญหาการสร้างด้วยวงเวียนและสันตรงที่โด่งดังบางปัญหาถูกพิสูจน์ว่าเป็นไปไม่ได้โดย ปีแยร์ ว็องต์แซ็ล โดยใช้ทฤษฎีกาลัว
การสมรสซ้อน

การสมรสซ้อน (อังกฤษ: bigamy หรือ plural marriage) หมายถึง การที่บุคคลหนึ่งไปจดทะเบียนสมรสกับอีกบุคคลหนึ่ง ทั้ง ๆ ที่ตนมีพันธะทางการสมรสกับอีกบุคคลหนึ่งซึ่งเรียกว่า "คู่สมรส" อยู่แล้ว และการสมรสนั้นยังไม่สิ้นสุดลง การสมรสซ้อนเป็นความผิดอาญาในบางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา และประเทศไทย
การสร้างกลูโคส

การสร้างกลูโคส (อังกฤษ: gluconeogenesis, ย่อ: GNG) เป็นวิถีเมแทบอลิซึมที่เป็นการสร้างกลูโคสจากสารคาร์บอนที่มิใช่คาร์โบไฮเดรต เช่น แลกเตต กลีเซอรอล และกรดอะมิโนกลูโคจีนิก (glucogenic amino acid) การสร้างกลูโคสเป็นหนึ่งในสองกลไกหลักที่มนุษย์และสัตว์อื่นหลายชนิดใช้ควบคุมระดับกลูโคสในเลือดมิให้ต่ำเกินไป (hypoglycemia) อีกวิธีหนึ่ง คือ การสลายไกลโคเจน (glycogenolysis)
การสร้างกลูโคสเป็นขบวนการที่พบทั่วไป ทั้งในพืช สัตว์ ฟังไจ แบคทีเรียและจุลินทรีย์อื่น ๆ ในสัตว์กินพืช การสร้างกลูโคสเกิดในตับเป็นหลัก และไตส่วนนอก (cortex) รองลงมา ในสัตว์เคี้ยวเอื้อง การสร้างกลูโคสดูจะเป็นขบวนการที่เกิดต่อเนื่อง ในสัตว์อื่นหลายชนิด ขบวนการดังกล่าวเกิดในช่วงการอดอาหาร การอดอยาก การกินอาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำ หรือการออกกำลังกายหักโหม ขบวนการดังกล่าวเป็นแบบดูดพลังงานอย่างมากกระทั่ง ATP หรือ GTP ถูกนำมาใช้ ทำให้ขบวนการดังกล่าวเป็นแบบคายพลังงาน ตัวอย่างเช่น วิถีซึ่งนำจากไพรูเวตเป็นกลูโคส-6-ฟอสเฟตอาศัย ATP 4 โมเลกุล และ GTP 2 โมเลกุล การสร้างกลูโคสมักเกี่ยวข้องกับคีโตซิส (ketosis) การสร้างกลูโคสยังเป็นเป้าหมายของการบำบัดเบาหวานชนิดที่ 2 เช่น เมทฟอร์มิน ซึ่งยับยั้งการสร้างกลูโคสและกระตุ้นให้เซลล์รับกลูโคสเข้าไป ในสัตว์เคี้ยวเอื้อง เพราะคาร์โบไฮเดรตจากอาหารที่เกิดเมแทบอลิซึมได้มีแนวโน้มจะเกิดเมแทบอลิซึมโดยอวัยวะรูเมน การสร้างกลูโคสจึงเกิดขึ้นได้แม้จะไม่อดอาหาร กินอาหารคาร์โบไฮเดรตต่ำ ออกกำลังกาย ฯลฯ
การสงครามกองโจร

ทหารกองโจรสเปนเมื่อครั้งฝรั่งเศสสมัยนโปเลียนบุกในปี 1808 นับเป็นครั้งแรกที่ใช้คำว่า guerrilla
การสงครามกองโจร หรือ การรบแบบกองโจร (อังกฤษ: guerrilla warfare) เป็นการสงครามนอกแบบรูปแบบหนึ่ง ซึ่งพลรบกลุ่มเล็ก เช่น พลเรือนติดอาวุธและหน่วยทหารหน่วยเล็ก ๆ ที่ไว้วางใจได้ ใช้ยุทธวิธีทางทหาร เช่น การซุ่มโจมตี (ambush) การก่อวินาศกรรม (sabotage) การตีโฉบฉวย (raid) การจู่โจมแบบไม่ให้ตั้งตัว (surprise attack) และการเคลื่อนที่พิเศษเพื่อพิชิตกองทัพตามแบบที่ใหญ่กว่าและเคลื่อนที่ได้น้อยกว่า หรือโจมตีเป้าหมายที่อ่อนแอกว่า และถอนตัวในทันทีโดยที่ศัตรูไม่ทันได้ตั้งตัวและจะทำให้โดนกองทัพใหญ่ที่ตามมาข้างหลังถล่มได้ ในอดีต เช เกบารา ใช้วิธีกองโจร โดยพลพรรคเป็นชาวนา และโค่นล้มบาสติสตาในโบลิเวียได้สำเร็จ
ยุทธศาสตร์และยุทธวิธี

บทความหลัก: ยุทธศาสตร์และยุทธวิธีการสงครามกองโจร
ยุทธศาสตร์และยุทธวิธีหลักของการสงครามกองโจร มีแนวโน้มที่จะเกี่ยวข้องกับการใช้การโจมตีขนาดเล็ก, ใช้กองกำลังเคลื่อนที่ได้ง่ายปะทะกองกำลังขนาดใหญ่ที่เทอะทะ กองกำลังกองโจรส่วนใหญ่หรือทั้งหมดจัดอยู่ในหน่วยเล็ก ๆ ที่ขึ้นอยู่กับการสนับสนุนของประชาชนในท้องถิ่น กลวิธีคือ กองทัพกองโจรทำการโจมตีซ้ำห่างจากศูนย์กลางของฝ่ายตรงข้ามโดยความหนักเบา กับเจตนาในการรักษาจำนวนผู้บาดเจ็บล้มตายของตนเองให้น้อยที่สุด และพยายามทำให้ข้าศึกอ่อนกำลังอย่างต่อเนื่อง สิ่งนี้อาจยั่วยุศัตรูให้เข้าสู่การตอบโต้ที่โหดร้าย และทำลายล้างมากเกินไป ซึ่งจะทำให้ทั้งผู้สนับสนุนของพวกเขาโกรธและเพิ่มการสนับสนุนกองโจร ในที่สุดก็บังคับให้ศัตรูถอนตัว
↑  "ศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถาน". Longdo Dict. กรุงเทพฯ: เมตามีเดีย เทคโนโลยี. 2001-08-17. สืบค้นเมื่อ 2021-12-22.
↑  หนังสือ เช ยังไม่ตาย กนกพงศ์ สงสมพันธุ์
การสร้างมโนภาพสิทธิบัตร

การสร้างมโนภาพสิทธิบัตร (อังกฤษ: patent visualisation) เป็นวิธีหนึ่งของการมองอนาคต ซึ่งเป็นเทคนิคมองอนาคตระยะใกล้ ใช้ฐานข้อมูลสิทธิบัตรในการระบุเทคโนโลยีใหม่และโอกาสในการประยุกต์ใช้ในสาขาอื่น ๆ เป็นเทคนิคที่ใช้กันแพร่หลายในการวางแผนการคิดค้นนวัตกรรมของบริษัทและการวิเคราะห์บริษัทคู่แข่ง อย่างไรก็ดีการใช้ฐานข้อมูลสิทธิบัตรเพื่อการวิเคราะห์แบบ “การมองอนาคต” ควรกระทำด้วยความระมัดระวังเนื่องจากข้อมูลระดับชาติส่วนมากมักลำเอียงไปทางประเทศเจ้าของสิทธิบัตร จึงไม่สามารถนำมาดำเนินการเปรียบเทียบระหว่างชาติได้อย่างแท้จริง
ประโยชน์ของเทคนิคนี้คือสามารถทำการวิเคราะห์ผ่านฐานข้อมูลออนไลน์เป็นระยะเช่น รายปีโดยใช้แรงงานและค่าใช้จ่ายค่อนข้างต่ำ บริษัทเทคโนโลยีชั้นนำของประเทศเยอรมนีใช้เทคนิคนี้
การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์

ในบริบททางชีววิทยาเกี่ยวกับผลผลิตของยีน การลดองค์ประกอบของเซลล์ (อังกฤษ: downregulation) เป็นกระบวนการที่เซลล์ลดปริมาณองค์ประกอบของเซลล์ เช่น อาร์เอ็นเอหรือโปรตีน เพื่อตอบสนองต่อสิ่งเร้าภายนอก
กระบวนการคู่กันที่เพิ่มองค์ประกอบของเซลล์เรียกว่า การเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์ (อังกฤษ: upregulation)
ตัวอย่างของการลดองค์ประกอบของเซลล์ก็คือการลดการแสดงออกของหน่วยรับ (receptor) อย่างหนึ่งโดยเฉพาะ เพื่อตอบสนองต่อการทำงานเพิ่มขึ้นของหน่วยรับเนื่องกับโมเลกุลหนึ่ง ๆ เช่น ฮอร์โมนหรือสารสื่อประสาท ซึ่งลดความไวการตอบสนองของเซลล์ต่อโมเลกุลนั้น ๆ
นี่เป็นตัวอย่างของกลไกป้อนกลับเชิงลบเฉพาะที่
ตัวอย่างของการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์ก็คือการตอบสนองของเซลล์ตับเมื่อได้รับสารประกอบที่ปกติไม่มีในสิ่งมีชีวิต เช่น dioxin (ชื่อเต็ม polychlorinated dibenzodioxins)
ในกรณีนี้ เซลล์ตับจะเพิ่มการผลิตเอนไซม์ cytochrome P450 ซึ่งอาจเพิ่มการสลายโมเลกุลเช่นนี้
การลดหรือการเพิ่มอาร์เอ็นเอหรือโปรตีนอาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงแบบอีพีเจเนติกส์
ซึ่งอาจจะถาวรหรือกึ่งถาวรในลูกหลานของเซลล์ร่างกาย (somatic cell)
การเปลี่ยนแปลงทางอีพีเจเนติกส์เช่นนี้อาจทำให้การแสดงออกของอาร์เอ็นเอหรือโปรตีนไม่ตอบสนองต่อสิ่งเร้าภายนอกอีกต่อไป
เช่นที่เกิดในกระบวนการติดยาหรือการเกิดเนื้อมะเร็ง
การลดและการเพิ่มหน่วยรับของเซลล์

เซลล์ที่ยังมีชีวิตทั้งหมดสามารถรับและประมวลสัญญาณ (เคมี) ที่เกิดนอกเซลล์ อาศัยโปรตีนที่เรียกว่าหน่วยรับ (receptor) ซึ่งมักฝังอยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์โดยปรากฏที่ผิว
เมื่อสัญญาณเช่นนี้ทำปฏิกิริยากับหน่วยรับ ก็เท่ากับบอกให้เซลล์ทำอะไรอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น แบ่งเซลล์ ตาย หรือให้ผลิตสาร ปล่อยให้สารเข้าในเซลล์ หรือปล่อยให้สารออกมาจากเซลล์
สมรรถภาพของเซลล์ในการตอบสนองต่อสัญญาณเคมีเช่นนี้อาศัยหน่วยรับที่สามารถรับสัญญาณนั้นได้
ยิ่งมีหน่วยรับต่อสัญญาณเคมีหนึ่ง ๆ เท่าไร เซลล์ก็จะตอบสนองต่อสัญญาณนั้นมากขึ้นเท่านั้น
หน่วยรับสามารถสร้าง คือแสดงออก อาศัยคำสั่งในดีเอ็นเอของเซลล์ สามารถเพิ่มผ่านกระบวนการ upregulation เมื่อสัญญาณอ่อน หรือลดลงผ่านกระบวนการ downregulation เมื่อสัญญาแรง
ยังมีระบบลดและเพิ่มหน่วยรับของเซลล์โดยขึ้นอยู่กับความจำเป็นของเซลล์ด้วย
การลดหน่วยรับยังอาจเกิดถ้าหน่วยรับได้รับลิแกนด์มากเกินอยู่เรื่อย ๆ ไม่ว่าจะเป็นลิแกนด์ที่เกิดในร่างกายหรือเป็นยาที่มาจากนอกร่างกาย
ซึ่งทำให้เซลล์ตอบสนองต่อลิแกนด์นั้นน้อยลง (desensitization) หรือทำให้เซลล์กลืนหน่วยรับนั้นเข้าไปในเซลล์ (internalization)
นี่เห็นเป็นปกติในหน่วยรับฮอร์โมนของสัตว์
เทียบกับการเพิ่มหน่วยรับที่มีผลเป็นเซลล์ที่ไวตอบสนองต่อลิแกนด์นั้นมากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อได้รับยาที่เป็นปฏิปักษ์ต่อหน่วยรับ (receptor antagonist)
หรือการไม่ได้ลิแกนด์นั้นนาน ๆ
สารทำการของหน่วยรับ (receptor agonist) บางอย่างอาจมีผลให้เซลล์ลดจำนวนหน่วยรับนั้น ๆ เทียบกับสารปฏิปักษ์ต่อหน่วยรับที่โดยมากก็จะทำให้เซลล์เพิ่มหน่วยรับนั้น ๆ มากขึ้นอย่างชั่วคราว
ความไม่สมดุลจากการเปลี่ยนแปลงเช่นนี้อาจก่ออาการขาดยาเมื่อหยุดยาที่ได้ใช้มาเป็นเวลานาน
แต่สารปฏิปักษ์ต่อหน่วยรับบางอย่างก็ทำให้หน่วยรับเสียหายเร็วกว่าที่เซลล์จะสามารถเพิ่มหน่วยรับที่ใช้การได้
การเพิ่มและการลดหน่วยรับยังสามารถเกิดตอบสนองต่อพิษหรือฮอร์โมน
ตัวอย่างการเพิ่มหน่วยรับเห็นได้ในช่วงตั้งครรภ์ที่ฮอร์โมนทำให้เซลล์ในมดลูกไวต่อออกซิโตซินมากขึ้น
ตัวอย่างการลดหน่วยรับ

ระดับฮอร์โมนอินซูลินที่เพิ่มขึ้นในเลือดจะจุดชนวนให้ร่างกายลดจำนวนหน่วยรับที่สัมพันธ์กัน
คือเมื่ออินซูลินจับกับหน่วยรับที่ผิวของเซลล์ คอมเพล็กซ์หน่วยรับก็จะผ่านกระบวนการ endocytosis แล้วดูดเข้าไปในเซลล์ แล้วเอนไซม์ของไลโซโซมในเซลล์ก็จะย่อยสลายมันต่อไป
การนำอินซูลินเข้าไปในเซลล์เช่นนี้นอกจากจะเป็นวิถีการย่อยสลายฮอร์โมน ยังเป็นการควบคุมจำนวนหน่วยรับอินซูลินที่ผิวของเซลล์
คือเมื่อฮอร์โมนในเลือดเข้มข้น หน่วยรับอินซูลินที่ผิวของเซลล์จะค่อย ๆ ลดลงเพราะการกลืนหน่วยรับเข้าไปแล้วย่อยสลายเร็วขึ้นเพราะการจับกับฮอร์โมนเพิ่มขึ้น
อัตราการสังเคราะหน่วยรับใหม่ภายในร่างแหเอนโดพลาซึมแล้วแทรกเข้าไปที่เยื่อหุ้มเซลล์จะไม่ทันอัตราการย่อยสลายหน่วยรับ
ในระยะยาว การเสียหน่วยรับอินซูลินที่เซลล์ทำเองเท่ากับลดความไวของเซลล์ต่อความเข้มข้นฮอร์โมนที่สูงขึ้น
กระบวนการนี้สามารถเห็นได้ที่หน่วยรับอินซูลินเช่นที่พบในเซลล์ตับของคนไข้โรคเบาหวานประเภทที่ 2
เพราะระดับกลูโคสของคนน้ำหนักเกินจะสูงขึ้นเซลล์ไอส์เลตออฟลังเกอร์ฮันส์ (หรือ β-cell) ในตับอ่อนจะต้องหลั่งอินซูลินมากกว่าปกติเพื่อให้เลือดกลับคืนสู่ภาวะธำรงดุล
ระดับอินซูลินที่สูงขึ้นเสมอ ๆ ซึ่งตอบสนองต่อระดับกลูโคสที่สูงขึ้นในเลือด จะทำให้หน่วยรับบนเซลล์ตับลดลงทำให้บุคคลนั้นดื้ออินซูลินเพราะเซลล์ไวต่ออินซูลินน้อยลง
ซึ่งเห็นได้ในการสร้างกลูโคสใหม่ (gluconeogenesis) ที่ยังดำเนินต่อไปของตับแม้ระดับกลูโคสจะสูงอยู่แล้ว
นี่เป็นกระบวนการให้ดื้ออินซูลิน ซึ่งต่อไปจะกลายเป็นโรคเบาหวานที่เกิดในวัยผู้ใหญ่
ตัวอย่างอีกอย่างก็คือ โรคเบาจืด (diabetes insipidus) ซึ่งมีอาการเป็นการถ่ายปัสสาวะจาง ๆ ปริมาณมากและหิวน้ำเพิ่ม เพราะไตไม่ไวต่อฮอร์โมน arginine vasopressin ซึ่งเป็นสารควบคุมให้เก็บน้ำในร่างกายอีกต่อไป
การติดยาเสพติด

งานศึกษาครอบครัว การรับบุตรบุญธรรม และแฝดได้ระบุว่า มีองค์ประกอบที่สามารถสืบทอดทางพันธุกรรมได้ถึง 50% ในการติดยาเสพติด
ในบุคคลที่อ่อนแอทางพันธุกรรม การได้รับยาเสพติดซ้ำ ๆ ในวัยรุ่นหรือวัยผู้ใหญ่เป็นเหตุให้ติดยาเพราะลดและเพิ่มการแสดงออกของยีนและไมโครอาร์เอ็นเอโดยเฉพาะ ๆ ที่คงยืนผ่านกระบวนการเปลี่ยนแปลงแบบอีพีเจเนติกส์
ซึ่งพบว่าเกิดที่เขตระบบรางวัลของสมอง เช่นที่ nucleus accumbens
โรคมะเร็ง

ความเสียหายต่อดีเอ็นเอดูเหมือนจะเป็นเหตุหลักของโรคมะเร็ง
ถ้ากระบวนการซ่อมดีเอ็นเอแบบแม่นยำ (accurate DNA repair) ไม่เพียงพอ ความเสียหายต่อดีเอ็นเอมักจะสะสมเพิ่มพูนขึ้น
ความเสียหายที่ไม่ได้ซ่อมสามารถเพิ่มความผิดพลาดเหตุการกลายพันธุ์ในช่วงการถ่ายแบบ (DNA replication) เพราะกระบวนการ translesion synthesis
ที่มักคลาดเคลื่อน
ความเสียหายต่อดีเอ็นเอยังสามารถเพิ่มความเปลี่ยนแปลงทางอีพีเจเนติกส์
เนื่องกับความคลาดเคลื่อนช่วงการซ่อมดีเอ็นเอ
การกลายพันธุ์และการเปลี่ยนแปลงทางอีพีเจเนติกส์สามารถก่อมะเร็ง 
ดังนั้น การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์เนื่องกับยีนที่ได้ซ่อม คือที่เปลี่ยนการแสดงออกของยีน น่าจะเป็นเหตุหลักของมะเร็งที่แย่ลง ๆ
งานศึกษาหนึ่งได้สรุปว่า การลดการแสดงออกทางอีพีเจเนติกส์ของยีนซ่อมดีเอ็นเอ คือ MGMT เกิดในมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ 93%, ในมะเร็งกระเพาะอาหาร 88%, ในมะเร็งไทรอยด์ 74%, ในมะเร็งลำไส้ใหญ่ 40-90% และในมะเร็งสมอง 50%[ต้องการอ้างอิง]
โดยนัยเดียวกัน การลดการแสดงออกทางอีพีเจเนติกส์ของยีน LIG4 เกิดในมะเร็งลำไส้ใหญ่ 82% และการลดการแสดงออกของยีน NEIL1 เกิดในมะเร็งศีรษะและคอ 62% และในมะเร็งปอดประเภท (NSCLC) 42%
การเพิ่มการแสดงออกทางอีพีเจเนติกส์ของยีนซ่อมดีเอ็นเอ PARP1 และ FEN1 เกิดในโรคมะเร็งหลายอย่าง
PARP1 และ FEN1 เป็นยีนจำเป็นในการซ่อมดีเอ็นเอโดยวิธี microhomology-mediated end joining ซึ่งมักคลาดเคลื่อนและทำให้กลายพันธุ์
ถ้าวิถีนี้ทำงานเพิ่มขึ้น การกลายพันธุ์ที่เกินไปอาจก่อมะเร็ง
PARP1 จะแสดงออกมากเกินในมะเร็งเม็ดเลือดขาวเหตุไทโรซีน (tyrosine kinase-activated leukemias), ในนิวโรบลาสโตมา, ในเนื้องอกอัณฑะและที่เกี่ยวกับเซลล์สืบพันธุ์อื่น ๆ และใน Ewing's sarcoma
ส่วน FEN1 จะแสดงออกเกินในมะเร็งเต้านม มะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งกระเพาะอาหาร นิวโรบลาสโตมา มะเร็งตับอ่อน และมะเร็งปอดโดยมาก
ดูเพิ่ม

การควบคุมการแสดงออกของยีน
การติด
โคเคน
เชิงอรรถ

↑  receptor antagonist สารต้านหน่วยรับ หรือสารปฏิปักษ์ต่อหน่วยรับ (receptor antagonist) เป็นลิแกนด์ของหน่วยรับ หรือเป็นยาที่ระงับหรือชะลอการตอบสนองทางชีวภาพของเซลล์โดยเข้ายึดกับหน่วยรับโดยไม่มีผลให้เกิดการตอบสนองเหมือนกับที่สารทำการของหน่วยรับ (agonist) ย่อมทำให้เกิด
↑  translesion synthesis (TLS) เป็นกระบวนการที่ทนความเสียหายต่อดีเอ็นเอ ที่ช่วยให้สามารถถ่ายแบบข้ามส่วนดีเอ็นเอที่เสียหาย
อ้างอิงอื่น ๆ

Sherwood, L. (2004). Human Physiology From Cells to Systems, 5th Ed (p. 680). Belmont, CA: Brooks/Cole-Thomson Learning
Wilmore, J., Costill, D. (2004). Physiology of Sport and Exercise, 3rd Ed (p. 164). Champaign, IL: Human Kinetics
การสงครามอิเล็กทรอนิกส์

การสงครามอิเล็กทรอนิกส์ (อังกฤษ: electronic warfare; อักษรย่อ: EW) เป็นการกระทำใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้สเปกตรัมแม่เหล็กไฟฟ้า (EM spectrum) หรืออาวุธพลังงานตรงเพื่อควบคุมสเปกตรัม, โจมตีศัตรู หรือขัดขวางการโจมตีของศัตรู จุดประสงค์ของการสงครามอิเล็กทรอนิกส์คือการปฏิเสธความได้เปรียบของฝ่ายตรงข้าม และให้แน่ใจว่าการเข้าถึงสเปกตรัมแม่เหล็กไฟฟ้าที่อาศัยได้ไม่มีข้อจำกัด การสงครามอิเล็กทรอนิกส์สามารถนำไปประยุกต์ใช้จากอากาศ, ทะเล, พื้นดิน และ/หรืออวกาศ โดยระบบมีคนควบคุมและไร้คนควบคุม รวมทั้งสามารถกำหนดเป้าหมายมนุษย์, การสื่อสาร, เรดาร์ หรือทรัพย์สินอื่น ๆ (ทางการทหารและพลเรือน)
บรรณานุกรม

FM 3-36: Electronic Warfare In Operations. Safeguarding Soldiers Through Technology. Fort Leavenworth, U.S. Army Combined Arms Center เก็บถาวร 28 กันยายน 2011 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (CAC), 26 February 2009 – PDF, 114 p., 4,5 MB. – See also: "John Milburn: Army manual raises emphasis on electronic warfare". Associated Press. 26 กุมภาพันธ์ 2009.
Jon Latimer, Deception in War, London: John Murray, 2001
David Adamy EW 101: A First Course in Electronic Warfare
David Adamy EW 102: A Second Course in Electronic Warfare
Joint Publication 3-13.1: Electronic Warfare
Jogiaas, Aadu. "Disturbing soviet transmissions in August 1991". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 พฤศจิกายน 2011.
Bolton, Matt; Munro, Matt (2011). "The Tallinn Cables" (PDF). Lonely Planet Magazine (December): 48–55. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 13 พฤศจิกายน 2013.
การสร้างสเปิร์ม

ภาพตัดขวางของเนื้อเยื่ออัณฑะ แสดงการพัฒนาของสเปิร์มระยะต่างๆ
การสร้างสเปิร์ม (อังกฤษ: spermatogenesis) เริ่มจากเซลล์เริ่มต้นที่เรียกว่า primary spermatocyte; 2n ที่เป็นเนื้อเยื่อเจริญในอัณฑะ เซลล์นี้เพิ่มจำนวนตัวเองโดยการแบ่งเซลล์แบบไมโทซิส เมื่อเซลล์นี้มีการแบ่งเซลล์แบบไมโอซิส จะได้เซลล์ที่เป็นแฮพลอยด์ เรียกว่า secondary spermatocyte เมื่อเซลล์นี้แบ่งเซลล์ต่อจนเสร็จสิ้นไมโอซิส จะได้สเปิร์มเริ่มต้น (developing sperm cell) ซึ่งจะพัฒนาต่อไปจนได้สเปิร์มที่สมบูรณ์
แผนผังแสดงการสร้างสเปิร์ม
การศึกษาภาคบังคับ

สาธารณชนใช้เวลาในการศึกษา ในปี พ.ศ. 2558
การปลูกฝังในห้องเรียนการรวมเนื้อหาทางการเมืองไว้ในเอกสารประกอบการเรียนหรือครูที่ละเมิดบทบาทของตนในการปลูกฝังนักเรียนขัดต่อวัตถุประสงค์ของการศึกษาที่แสวงหาเสรีภาพในการคิดและการคิดเชิงวิพากษ์
การศึกษาภาคบังคับ (อังกฤษ: Compulsory education) เป็นกฎหมายกำหนดให้เยาวชนได้รับการศึกษาและ และภาครัฐจะต้องจัดหาให้ ในประเทศบางประเทศ การศึกษาที่บ้าน อาจเป็นไปอย่างถูกกฎหมาย
การศึกษาภาคบังคับที่โรงเรียนประถมศึกษา ได้ทำความตกลงให้เป็นสิทธิมนุษยชนแห่ง การประกาศเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนสากลพ.ศ. 2491 ซึ่งประเทศต่าง ๆ ในโลกส่วนใหญ่บัญญัติกฎหมายเพื่อให้ได้มีการศึกษาภาคบังคับ อย่างน้อยในระดับประถมศึกษา และมีความพยายามมากยิ่งขึ้นที่จะให้ขยายไปถึงในระดับ มัธยมศึกษา
ประโยชน์

การศึกษาภาคบังคับมีประโยชน์ดังนี้
ก่อนที่จะมีการศึกษาภาคบังคับ เด็กๆ มักได้เรียนรู้ทักษะอาชีพของผู้ปกครอง การศึกษาภาคบังคับแนะนำงานอาชีพอื่นๆ ที่เด็กๆ สามารถเรียนได้ ตัวอย่างเช่น ชั้นเรียนคณิตศาสตร์ นำพาเด็กๆ ไปสู่อาชีพที่ต้องใช้คณิตศาสตร์ ชีววิทยาสามารถนำพาเด็กๆ ไปสู่อาชีพทางด้านการแพทย์ได้ เป็นต้น
ขัดขวางการใช้แรงงานเด็ก
ลดจำนวนกลุ่มเด็กอันธพาลตามท้องถนน โดยที่แย่งเวลาส่วนใหญ่ของเวลาว่างของเด็ก นี่คือการช่วยลดปัญหาสังคมด้วย
ดูเพิ่ม

ประถมศึกษา
มัธยมศึกษา
โรงเรียน
การศึกษาในประเทศไทย
การลงคะแนนแบบจัดลำดับ

การลงคะแนนแบบจัดลำดับ (อังกฤษ: ranked voting) หรือเรียกอีกอย่างว่า การลงคะแนนตามลําดับความชอบ (อังกฤษ: ranked-choice voting) หรือ การลงคะแนนตามความชอบ (อังกฤษ: preferential voting)  เป็นระบบการลงคะแนนใดๆ ที่ผู้ลงคะแนนเสียงใช้การจัดลำดับผู้สมัคร (หรือลำดับความชอบ) ในบัตรลงคะแนนเพื่อเลือกผู้สมัครมากกว่าหนึ่งรายขึ้นไป และเพื่อเรียงลำดับตัวเลือกผู้สมัครทั้งหมดเป็นลำดับที่หนึ่ง สอง สาม ไปจนครบ โดยในการนับคะแนนนั้นมีหลายวิธีในการนับคะแนนตามลำดับการเลือกเพื่อจะหาผู้ชนะการเลือกตั้ง (คนเดียว หรือหลายคน) ซึ่งในแต่ละวิธีนับคะแนนอาจจะให้ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงแม้ว่าบัตรลงคะแนนจะเป็นชุดเดียวกันก็ตาม การลงคะแนนแบบจัดลำดับนั้นแตกต่างจากแบบคาร์ดินัล ซึ่งผู้สมัครแต่ละรายนั้นจะได้รับคะแนนมากน้อยแตกต่างกันไป แต่ไม่ใช่ในลักษณะการจัดลำดับ
คำว่า "การลงคะแนนตามลําดับความชอบ" (อังกฤษอเมริกัน: ranked-choice voting, ย่อ RCV) จำกัดความโดยองค์กร FairVote ของสหรัฐว่าเป็นระบบการลงคะแนนที่ใช้บัตรลงคะแนนเพื่อจัดลำดับโดยมีวิธีการนับคะแนนเฉพาะ ได้แก่การลงคะแนนแบบหลายรอบในทันที (intstant-runoff voting) สำหรับการเลือกตั้งแบบหาผู้ชนะเพียงคนเดียว หรือการลงคะแนนแบบถ่ายโอนคะแนนเสียง (single transferable vote) สำหรับการเลือกตั้งแบบหาผู้ชนะหลายคน ในประเทศอื่นๆ นั้นใช้เรียก "การลงคะแนนตามความชอบ" เพื่อกล่าวถึงการลงคะแนนและการนับคะแนนในแบบเดียวกัน ในขณะที่บางประเทศอาจจะหมายความเฉพาะกิจตามประเทศนั้นๆ
การลงคะแนนแบบถ่ายโอนคะแนนเสียง (STV) เป็นระบบการลงคะแนนที่ออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อให้มีความใกล้เคียงกับระบบสัดส่วนโดยแบ่งเป็นหลายเขตเลือกตั้งมากกว่าเขตใหญ่เขตเดียว เนื่องจากทั้ง RCV และ STV นั้นมีขั้นตอนต่างๆ คล้ายกัน จึงทำให้ถูกเรียกชื่อสลับกันโดยเป็นปกติ ผู้ที่สนับสนุนแบบ STV นั้นกล่าวว่าเนื่องจากในระบบนี้ผู้สมัครหลายรายที่มาจากหลายพรรคการเมืองอาจถูกเลือกในบัตรลงคะแนนได้แทนที่จะเลือกเพียงคนเดียว จึงทำให้สมาชิกที่รับเลือกทุกคนที่สามารถชนะการเลือกตั้งได้นั้นชนะได้จากคุณสมบัติส่วนบุคคล  ผู้ลงคะแนนเสียงยังมีความยึดโยงต่อผู้สมัครในเขตเลือกตั้งของตนได้ในระบบ STV เนื่องจากเขตเลือกตั้งมีขนาดไม่ใหญ่เกินไป ทำให้มีความเชื่อมโยงระหว่างนักการเมืองกับประชาชน และยังเป็นตัวเลือกให้กับผู้ลงคะแนนในการเลือกผู้แทนได้อย่างเหมาะสม
การลงคะแนนแบบจัดลำดับยังเก็บข้อมูลจากผู้ลงคะแนนได้มากกว่าบัตรลงคะแนนแบบกาเพียงหมายเลขเดียวดังที่ใช้ในการเลือกตั้งส่วนใหญ่ในปัจจุบันซึ่งนิยมใช้วิธีลงคะแนนระบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุด และระบบสัดส่วนผสม
ประเภท

เนื่องจากระบบการลงคะแนนแบบจัดลำดับมีหลายแบบที่แตกต่างกัน บางครั้งจึงเป็นการยากที่จะแยกได้ชัดเจนในแต่ละประเภท
ประเภท > แบบหลายรอบในทันที

บทความหลัก: การลงคะแนนแบบหลายรอบในทันที
การลงคะแนนแบบหลายรอบในทันทีมีลักษณะการลงคะแนนแบบเป็นชุดพร้อมๆ กัน ผู้ลงคะแนนสามารถจัดลำดับความชอบผู้สมัครทุกรายเป็นตัวเลือกลำดับแรก ลำดับสอง ลำดับสาม ไปเรื่อยๆ แทนที่จะเลือกผู้สมัครคนใดคนหนึ่งเพียงคนเดียว โดยในการนับคะแนนผู้สมัครในลำดับแรก (ที่ผู้ลงคะแนนเลือกเป็นที่ 1) ที่ได้คะแนนเสียงข้างมากเด็ดขาด (เกินร้อยละ 50) จะเป็นผู้ชนะในทันที หากในกรณีไม่มีผู้สมัครรายใดได้คะแนนเสียงถึงครึ่งหนึ่งของคะแนนทั้งหมด ดังนั้นคะแนนเสียงที่เลือกผู้สมัครรายที่ได้คะแนนน้อยที่สุดในรอบ (ซึ่งจะตกรอบไป) จะถูกปันมาให้กับผู้สมัครรายที่เหลือตามลำดับที่ระบุไว้ในบัตรเลือกตั้งแต่ละใบ หากยังไม่มีผู้สมัครรายใดได้คะแนนเสียงข้างมากเด็ดขาดอีกก็จะทำซ้ำขั้นตอนเดิมต่อไป
วิธีนี้ถูกคิดว่ามีความทนต่อการปั่นคะแนนเสียงได้เนื่องจากกลยุทธ์เดียวที่ใช้ป้องกันได้คือต้องให้ผู้ลงคะแนนลงคะแนนผู้สมัครที่ต้องการให้แพ้อยู่ในลำดับสูงเข้าไว้ ในขณะเดียวกัน ระบบนี้สอบตกเมื่อประเมินจากเกณฑ์กงดอร์แช หมายความว่าผู้สมัครสามารถเป็นผู้ชนะได้ถึงแม้ว่าผู้ลงคะแนนจะชอบผู้สมัครรายอื่นมากกว่า และยังสอบตกเกณฑ์ลำดับทางเดียว (monotonicity criterion) คือในการจัดลำดับผู้สมัครรายใดสูงจะทำให้ลดโอกาสในการทำให้ผู้สมัครรายนั้นชนะได้ (และกรณีกลับกัน) นอกจากนี้แล้ว นอกจากนี้การลงคะแนนแบบหลายรอบในทันทียังมีประสิทธิภาพทางกงดอร์แช (Condorcet efficiency) ต่ำกว่าระบบอื่นที่ใกล้เคียงกันซึ่งมีตัวเลือกมากกว่าสี่
ประเภท > แบบหลายรอบในทันที > แบบมีเงื่อนไข

ในระบบการลงคะแนนแบบมีเงื่อนไข ผู้สมัครทุกรายยกเว้นเพียงสองรายที่ได้รับคะแนนสูงสุดในลำดับที่หนึ่งจะตกรอบพร้อมกันทั้งหมด และคะแนนเสียงตามลำดับที่เหลือจะโอนให้ผู้สมัครหนึ่งในสองรายนี้เพื่อหาผู้ชนะ
ประเภท > แบบถ่ายโอนคะแนนเสียง

บทความหลัก: การลงคะแนนแบบถ่ายโอนคะแนนเสียง
ระบบนี้ใช้สำหรับการเลือกตั้งผู้แทนหลายคนต่อหนึ่งเขตเลือกตั้ง โดยผู้สมัครรายใดๆ ที่ได้คะแนนเสียงถึงโควตาที่กำหนดจะได้รับเลือก และคะแนนเสียงส่วนเกินจากโควตานั้นจะถูกถ่ายโอนไปให้ผู้สมัครในลำดับถัดไปตามที่ระบุไว้ในบัตรเลือกตั้ง โดยหากยังไม่สามารถได้ผู้ชนะครบทุกที่นั่ง ผู้สมัครที่มีคะแนนน้อยที่สุดจะตกรอบและคะแนนของผู้ตกรอบจะถูกถ่ายโอนไปให้ผู้สมัครลำดับถัดไปตามบัตรเลือกตั้ง ขั้นตอนเหล่านี้จะถูกทำซ้ำจนกว่าจะได้ผู้ชนะครบทุกที่นั่ง วิธีนี้เรียกอีกชื่อว่า "ระบบแฮร์-คลาร์ก" และผลลัพธ์ที่ได้ควรจะมีความเป็นสัดส่วน ผู้ลงคะแนนสามารถลงคะแนนเลือกผู้สมัครจากต่างพรรคการเมืองในบัตรเลือกตั้งเดียวกันได้
เมื่อใช้ระบบนี้ในการหาผู้ชนะเพียงคนเดียวต่อเขตเลือกตั้งจะมีผลลัพธ์เท่ากับการลงคะแนนแบบหลายรอบในทันที โดยวิธีทั้งสองนี้ในสหรัฐเรียกว่า "การลงคะแนนตามลําดับความชอบ"
ประเภท > วิธีกงดอร์แช

วิธีกงดอร์แช และวิธีสมิธใช้เลือกผู้สมัครที่ได้คะแนนเสียงข้างมากเป็นคู่ ซึ่งมากกว่าผู้สมัครทุกๆ คู่ วิธีสมิธจะเลือกผู้สมัครจากชุดสมิธ (Smith set) ซึ่งคือผู้ชนะกงดอร์แชหากมีเพียงผู้สมัครรายเดียว
ตัวอย่าง

ด
ค
ก
สมมติว่ารัฐเทนเนสซีกำลังจะจัดการเลือกตั้งเพื่อเลือกเมืองหลวงของรัฐ โดยประชากรในรัฐเทนเนสซีนั้นกระจุกตัวอยู่ในเมืองหลักทั้งสี่เมืองซึ่งตั้งอยู่ในแต่ละฝั่งของรัฐ ในตัวอย่างนี้ให้สมมติว่าเขตเลือกตั้งทั้งเขตนั้นอยู่ในเขตเมืองทั้งสี่นี้ และประชาชนทุกคนต้องการเลือกให้อาศัยอยู่ใกล้เมืองหลวงมากที่สุด
รายชื่อเมืองผู้สมัครเข้ารับตำแหน่งเมืองหลวงได้แก่
เมมฟิส ซึ่งเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในรัฐ มีผู้ลงคะแนนมากถึงร้อยละ 42 แต่ตั้งอยู่ไกลจากเมืองอื่นๆ
แนชวิลล์ มีผู้ลงคะแนนร้อยละ 26 ตั้งอยู่ใจกลางรัฐ
น็อกซ์วิลล์ มีผู้ลงคะแนนร้อยละ 17
แชตตานูกา มีผู้ลงคะแนนร้อยละ 15
การแบ่งจำนวนเสียงข้อผู้ลงคะแนนสามารถจำแนกได้ดังนี้
| 42% ของคะแนนเสียง (ใกล้กับเมมฟิส) | 26% ของคะแนนเสียง (ใกล้กับแนชวิลล์) | 15% ของคะแนนเสียง (ใกล้กับแชตตานูกา) | 17% ของคะแนนเสียง (ใกล้กับน็อกซ์วิลล์) |
| --- | --- | --- | --- |
|  เมมฟิส  แนชวิลล์  แชตตานูกา  น็อกซ์วิลล์ |  แนชวิลล์  แชตตานูกา  น็อกซ์วิลล์  เมมฟิส |  แชตตานูกา  น็อกซ์วิลล์  แนชวิลล์  เมมฟิส |  น็อกซ์วิลล์  แชตตานูกา  แนชวิลล์  เมมฟิส |
ตัวอย่าง > การลงคะแนนแบบหลายรอบในทันที

การลงคะแนนแบบหลายรอบในทันที (Instant run-off) นำคะแนนในรอบแรกของผู้สมัครแต่ละรายมาเปรียบเทียบกัน หากไม่มีผู้สมัครรายใดได้คะแนนเสียงข้างมากเด็ดขาด ผู้สมัครรายที่ได้คะแนนน้อยที่สุดจะตกรอบ และเริ่มการคำนวนใหม่โดยคะแนนของผู้ตกรอบจะถ่ายโอนไปให้ลำดับถัดไป
ในรอบแรกแชตตานูกาตกรอบ โดยคะแนนเสียงจะถ่ายโอนให้กับน็อกซ์วิลล์ ทำให้น็อกซ์วิลล์ได้คะแนนเสียงมากกว่าแนชวิลล์ ทำให้ในรอบที่สองแนชวิลล์กลายเป็นผู้ตกรอบ ในรอบถัดไปคะแนนของแนชวิลล์ถูกถ่ายโอนไปให้น็อกซ์วิลล์ตามบัตรลงคะแนน จึงทำให้น็อกซ์วิลล์ชนะคะแนนเสียงข้างมาก
| คะแนนเสียงต่อรอบ/ ตัวเลือกเมือง | รอบ 1 | รอบ 2 | รอบ 3 |
| --- | --- | --- | --- |
เมมฟิส: 42%
| แนชวิลล์ | 26% | 26% |  |
| น็อกซ์วิลล์ | 17% | 32% | 58% |
| แชตตานูกา | 15% |  |  |
ตัวอย่าง > การลงคะแนนแบบจัดลำดับคู่

ตัวอย่างบัตรลงคะแนนแบบจัดลำดับโดยลงคะแนนตามลำดับคอลัมน์
ตัวอย่างบัตรลงคะแนนแบบจัดลำดับโดยให้ผู้ลงคะแนนเขียนชื่อผู้สมัครตามลำดับก่อนหลัง