ประเทศกำลังพัฒนา
ประเด็นวิพากษ์วิจารณ์

มีการวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับการใช้คำว่า "ประเทศกำลังพัฒนา" คำดังกล่าวอาจหมายถึงความด้อยกว่าของประเทศประเภทนี้เมื่อเทียบกับ ประเทศพัฒนาแล้ว อาจสันนิษฐานว่ามีความต้องการพัฒนาตามแบบจำลองแบบตะวันตกแบบดั้งเดิมของ การพัฒนาเศรษฐกิจ ซึ่งบางประเทศ เช่น คิวบา และ ภูฏาน เลือกที่จะไม่ปฏิบัติตาม การวัดทางเลือก เช่น ความสุขมวลรวมประชาชาติ ได้รับการเสนอว่าเป็นตัวบ่งชี้ที่สำคัญ
หนึ่งในคำวิจารณ์แรกที่ตั้งคำถามถึงการใช้คำว่า "กำลังพัฒนา" และ "ด้อยพัฒนา" ประเทศถูกเปล่งออกมาในปี 1973 โดยนักประวัติศาสตร์และนักวิชาการชื่อดัง วอลเตอร์ ร็อดนีย์ (Walter Rodney) ซึ่งเปรียบเทียบพารามิเตอร์ทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองระหว่างสหรัฐอเมริกาและประเทศในแอฟริกาและเอเชีย
ไม่มี "หลักเกณฑ์ที่ยอมรับกัน" สำหรับการกำหนด "ประเทศกำลังพัฒนา" ตามที่นักเศรษฐศาสตร์ เจฟฟรีย์ แซคส์ (Jeffrey Sachs) กล่าวไว้ การแบ่งแยกโลกที่พัฒนาแล้วและกำลังพัฒนาล่าสุดนั้นส่วนใหญ่เป็นปรากฏการณ์ของศตวรรษที่ 20 ฮันส์ รอสลิง (Hans Rosling) ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพโลกผู้ล่วงลับได้โต้แย้งกับคำศัพท์ โดยเรียกแนวคิดนี้ว่า "ล้าสมัย" เนื่องจากคำศัพท์เหล่านี้ถูกใช้ภายใต้ข้อกำหนดเบื้องต้นที่โลกแบ่งออกเป็นประเทศรวยและประเทศยากจน ในขณะที่ความจริงแล้ว ประเทศส่วนใหญ่มีรายได้ปานกลาง เนื่องจากขาดคำจำกัดความที่ชัดเจน นักวิชาการด้านความยั่งยืน มาติส วัคเกอร์นาเจล (Mathis Wackernagel) และผู้ก่อตั้ง โกลบอลฟุตพรินต์เน็ตเวิร์ค (Global Footprint Network) เน้นย้ำว่าการติดฉลากแบบไบนารีของประเทศนั้น "ไม่สามารถอธิบายหรืออธิบายได้" วัคเกอร์นาเจล ระบุคำศัพท์ไบนารีเหล่านี้ของ "ประเทศกำลังพัฒนา" กับ "ประเทศพัฒนาแล้ว" หรือ "เหนือ" กับ "ใต้" ว่าเป็น "การสนับสนุนแบบไม่มีสติและทำลายล้างต่อลัทธิบูชา GDP" วัคเกอร์นาเจล และ รอสลิง ต่างโต้แย้งว่า ในความเป็นจริงแล้ว ไม่มีสองประเภทของประเทศ แต่มีมากกว่า 200 ประเทศ ที่ต้องเผชิญกับกฎแห่งธรรมชาติเดียวกัน แต่ละประเทศมีลักษณะเฉพาะ
คำว่า "กำลังพัฒนา" หมายถึงสถานการณ์ปัจจุบัน ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงแบบไดนามิกหรือทิศทางการพัฒนาที่คาดหวัง นอกจากนี้ คำว่า "โลกกำลังพัฒนา" ถูกมองว่าล้าสมัยมากขึ้น สะท้อนถึงลำดับชั้นและไม่สะท้อนความเป็นจริงที่หลากหลายของประเทศที่ครอบคลุม คำนี้รวมถึงประเทศรายได้ต่ำหรือปานกลาง 135 ประเทศ ครอบคลุมประชากรโลก 84% และถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าไม่ชัดเจน หลักฐานทางประวัติศาสตร์และเชิงประจักษ์ เช่น อัตราการตายของทารกที่แตกต่างกันในประเทศเหล่านี้ เน้นย้ำถึงข้อบกพร่องในการจำแนกประเภทแบบเดียวกัน แนะนำให้ใช้ทางเลือก เช่น หมวดหมู่ตามภูมิภาคหรือรายได้ (รายได้ต่ำถึงรายได้สูง) เนื่องจากสอดคล้องกับบริบทเฉพาะของประเทศมากขึ้น สนับสนุนการกำหนดนโยบายที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ตั้งแต่ปลายยุค 90 เป็นต้นมา ประเทศที่สหประชาชาติระบุว่าเป็นประเทศกำลังพัฒนามีแนวโน้มแสดงอัตราการเติบโตที่สูงกว่าประเทศในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว
เพื่อลดทอนความหมายอ้อมของคำว่า "กำลังพัฒนา" องค์การระหว่างประเทศเริ่มใช้คำว่า "ประเทศที่มีการพัฒนาน้อยกว่าทางเศรษฐกิจ" สำหรับประเทศที่ยากจนที่สุด ซึ่งไม่สามารถถือว่ากำลังพัฒนาได้เลย สิ่งนี้เน้นย้ำว่าระดับการครองชีพทั่วทั้งโลกกำลังพัฒนานั้นแตกต่างกันอย่างมาก
ในปี 2015 ธนาคารโลกประกาศว่า การแบ่งประเภท "โลกกำลังพัฒนา / โลกพัฒนาแล้ว" มีความเกี่ยวข้องน้อยลง เนื่องจากการปรับปรุงทั่วโลกในดัชนีต่าง ๆ เช่น อัตราการตายของเด็ก อัตราการเกิด และอัตราความยากจนสุดขั้ว ในฉบับปี 2559 ของ ตัวชี้วัดในฐานข้อมูลการพัฒนาโลก (World Development Indicators: WDI) ธนาคารโลกได้ตัดสินใจไม่แยกแยะระหว่างประเทศ "พัฒนาแล้ว" และ "กำลังพัฒนา" ในการนำเสนอข้อมูลของตนอีกต่อไป โดยพิจารณาว่าการแบ่งแยกสองประเภทนั้นล้าสมัย ดังนั้น ธนาคารโลกจึงค่อย ๆ เลิกใช้คำอธิบายนั้น แทนที่จะเป็นเช่นนั้น รายงานของธนาคารโลก (เช่น WDI และรายงานการติดตามโลก) ขณะนี้รวมถึงการรวบรวมข้อมูลสำหรับทั้งโลก สำหรับภูมิภาค และสำหรับกลุ่มรายได้ - แต่ไม่ใช่สำหรับ "โลกกำลังพัฒนา"[5][7]