stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
มัธยมกะ

นักคิดมัธยมกะในอินเดียยุคคลาสสิก ตามเข็มนาฬิกาจากบนซ้าย: นาคารชุนะ (ผู้ก่อตั้ง), ภาวิเวกะกับจันทรกีรติ (ผู้อธิบาย), Śāntarakṣita (สังเคราะห์สำนักกับโยคาจาร)
สำนักมัธยมกะ (สันสกฤต: मध्यमक, Madhyamaka; "สายกลาง"; จีน: 中觀見; พินอิน: Zhōngguān Jìan; ทิเบต: དབུ་མ་པ ; dbu ma pa) เป็นสำนักในศาสนาพุทธฝ่ายมหายานยุคแรกที่ก่อตั้งโดยท่านนาคารชุนะ คำว่ามัธยมกะมาจากคำว่ามัชฌิมาปฏิปทา บางครั้งเรียกสำนักนี้ว่าศูนยตา เพราะคำสอนของสำนักนี้เน้นที่ความว่างเปล่าของสรรพสิ่ง และเรียกผู้ที่นับถือสำนักนี้เรียกว่า มาธยมิกะ (Mādhyamika) คณาจารย์สำคัญของสำนักนี้ เช่น จันทรกีรติ
คัมภีร์

คัมภีร์ที่สำคัญของสำนักนี้มีหลายเล่ม ที่เขียนโดยท่านนาคารชุนะได้แก่ มาธยมิกศาสตร์ ทวาทศนิกายศาสตร์ ปรัชญาปารมิตาศาสตร์ และที่เขียนโดยลูกศิษย์ของท่าน เช่น ศตศาสตร์ของท่านเทวะ กรกาลรัตนศาสตร์ของท่านภาววิเวก
หลักธรรม

คำสอนของสำนักนี้เน้นที่หลักปฏิจสมุปบาทและศูนยตา โดยถือว่าสรรพสิ่งทั้งหลายไม่มีความอยู่ด้วยตัวเอง (สวภาวะ) แต่เกิดได้เพราะอาศัยเหตุปัจจัยอิงกันเกิด ปฏิเสธทั้งทิฐิข้างที่กล่าวอ้างว่าสรรพสิ่งมีอยู่จริง (สัสสตทิฐิ) และที่ถือว่าขาดศูนย์ (อุจเฉททิฐิ) คำสอนของสำนักนี้ขัดแย้งกับสำนักโยคาจารอย่างรุนแรง ในแง่ที่ว่าสำนักโยคาจารยอมรับการมีอยู่ของสวภาวะแต่สำนักมัธยมกะไม่ยอมรับ มีการโจมตีกันว่าเป็นมิจฉาทิฐิในพุทธศาสนาทั้งสองฝ่าย
การปฏิเสธคำสอน

สำนักมัธยมกะ เป็นคำสอนแนวปฏิเสธ และเป็นเพียงปรัชญา ที่ทำให้หลุดพ้นไปไม่ได้เป็นเพียงทฤษฎีตามสำนักอื่น ๆ ที่โจมตี[ต้องการอ้างอิง] โดยสำนักที่ต่อยอดให้มัธยมกะ คือสำนักเทนได ที่พยายามต่อความคิด
สำนักมาธยมิกในประเทศต่าง ๆ

ในประเทศญี่ปุ่นเรียกว่า สำนักซานรอน ได้รับผ่านทางประเทศเกาหลีเมื่อราว พ.ศ. 1168
อ่านเพิ่ม

Della Santina, Peter (1986), Madhyamaka Schools in India, New Delhi: Motilal Banarsidass
Harris, Ian Charles (1991), The Continuity of Madhyamaka and Yogacara in Indian Mahayana Buddhism, New York: E. J.Brill
His Holiness the Fourteenth Dalai Lama (Tenzin Gyatso) (2009), The Middle Way: Faith Grounded in Reason, Boston: Wisdom Publications
Huntington, C. W., Jr. (1989). The Emptiness of Emptiness: An Introduction to Early Madhyamika. Honolulu: University of Hawaii Press
Jones, Richard H. (2014), Nagarjuna: Buddhism's Most Important Philosopher, New York: Jackson Square Books
Jones, Richard H. (2012), Indian Madhyamaka Buddhist Philosophy After Nagarjuna, 2 vols., New York: Jackson Square Books
Narain, Harsh. The Mādhyamika mind. Motilal Banarsidass Publishers, 1997.
แหล่งข้อมูลอื่น

The Mādhyamika or the Śūnyavāda school, Surendranath Dasgupta, 1940
"Madhyamaka Buddhism". Internet Encyclopedia of Philosophy.
"Nagarjuna". Internet Encyclopedia of Philosophy.
Thinking in Buddhism: Nagarjuna's Middle Way
thezensite: articles on Nagarjuna
Introduction to the Middle Way A contemporary commentary based on the teachings of Dzongsar Khyentse Rinpoche
Stanford Encyclopedia of Philosophy: Madhyamaka
Stanford Encyclopedia of Philosophy: Nagarjuna
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ลัตเวีย  เช็กเกีย
การสืบหาผู้กระทำ

การสืบหาผู้กระทำ (อังกฤษ: agent detection) เป็นความโน้มเอียงของสัตว์รวมทั้งมนุษย์ที่จะเชื่อว่า มีการกระทำอย่างตั้งใจของสัตว์/บุคคล (agent) ซึ่งอาจมีจริงหรือไม่มีจริงในสถานการณ์นั้น ๆ
กำเนิดทางวิวัฒนาการ

เชื่อกันว่า มนุษย์วิวัฒนาการลักษณะการสืบหาผู้กระทำขึ้นโดยเป็นยุทธวิธีรอดชีวิต
คือในสถานการณ์ที่ไม่ชัดเจนว่ามีผู้กระทำหรือไม่ (เช่น ศัตรูหรือสัตว์ล่าเหยื่อ) การสมมุติว่ามีผู้กระทำอาจช่วยให้รอดชีวิตได้เพราะสามารถระวังตัว
ยกตัวอย่างเช่น ถ้าเจอรอยเท้าที่พื้นซึ่งอาจเป็นรอยของสิงโต การผิดพลาดโดยคิดว่ามีสิงโตมีประโยชน์เพราะทำให้ระวังตัว
นักจิตวิทยาได้กล่าวในเรื่องนี้ไว้ว่า
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ความเสียหายใหญ่เพราะล้มเหลวในการสืบหาผู้กระทำ และความสิ้นเปลืองเล็กน้อยเพราะหาเจอผู้กระทำผิด ๆ ทำให้นักวิชาการเสนอว่า มนุษย์มีมอดูลทางความคิดเป็น Hyperactive Agent Detection Device (อุปกรณ์สืบหาผู้กระทำที่ไวมาก) ซึ่งคอยจัดว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมีเหตุจากพฤติกรรมของผู้กระทำ | ” |
บทวิจารณ์ - เป็นขั้นตอนที่ใช้เวลามาก การหนีเลยเร็วกว่า

เพราะต้องเสียเวลาคิดว่าทำไมสิ่งเร้าหนึ่ง ๆ จึงมี เทียบกับการตอบสนองแบบง่าย ๆ ที่ใช้เวลาน้อยกว่ามาก นักชีววิทยาวิวัฒนาการบางพวกจึงวิจารณ์ข้อสมมุติว่า การสืบหาผู้กระทำเพิ่มสมรรถภาพการหนีจากสัตว์ล่าเยื่อ เพราะการหนีให้เร็วสำคัญในการรอดชีวิตอย่างยิ่ง
พวกเขาระบุว่า การตอบสนองแบบง่าย ๆ ต่อสิ่งเร้าที่ไม่ต้องอ้อมไปเดาว่าอะไรเป็นเหตุ เช่น วิ่งหนีจากรอยเท้าที่มีรูปแบบบางอย่างหรือจากลูกตาที่เห็น โดยเกิดเพราะรีเฟล็กซ์ง่าย ๆ และไม่ต้องใช้เวลาสัมพันธ์กับสัตว์ล่าเหยื่อ จะได้การคัดเลือกโดยธรรมชาติเพราะลดขั้นตอนไปอย่างหนึ่งและดังนั้น จึงลดเวลาลงด้วย
แล้วสรุปว่า ไม่ต้องมีกลไกลพิเศษในสมองเพื่อสืบหาผู้กระทำ
บทบาททางศาสนา

นักวิทยาศาสตร์บางพวกสันนิษฐานว่า ความเชื่อในเรื่องพระเป็นเจ้า/เทวดาผู้สร้างเป็นผลพลอยได้ทางวิวัฒนาการของการสืบหาผู้กระทำ
คำอังกฤษว่า spandrel หมายถึงลักษณะปรากฏ (trait) แบบไม่ใช่เป็นการปรับตัว (non-adaptive) ที่เกิดเป็นผลข้างเคียงของลักษณะปรากฏที่เป็นการปรับตัว
ลักษณะปรากฏทางจิตวิทยาที่ว่าก็คือ "ถ้าได้ยินเสียงกิ่งไม้หักในป่า น่าจะมีผู้กระทำในเรื่องนี้"
ซึ่งช่วยให้ไพรเมตหลีกเลี่ยงการถูกฆาตกรรมหรือถูกกินเป็นอาหาร
โดยลักษณะสมมุตินี้ก็ยังอาจคงเหลืออยู่ในมนุษย์ปัจจุบัน ดังนั้น นักจิตวิทยาวิวัฒนาการบางพวกจึงตั้งสมมติฐานว่า "ถ้าแม้กิ่งไม้จะหักเพราะลม มนุษย์ปัจจุบันก็ยังโน้มเอียงไปในการยกเหตุของเสียงว่า มาจากผู้กระทำ โดยเรียกผู้กระทำนี้ว่า พระเป็นเจ้า"
นักจิตวิทยาบางพวกยังกล่าวด้วยว่า "การสืบหาผู้กระทำน่าจะเป็นพื้นฐานของความเชื่อในพระเป็นเจ้าของมนุษย์" อย่างไรก็ดี "การยกเหตุที่เกินไปว่ามีผู้กระทำเพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถอธิบายความเชื่อในพระเป็นเจ้าได้โดยสิ้นเชิง"
มนุษย์ทั่วไปมีสมรรถภาพในเรื่องทฤษฎีจิต (theory of mind) นักจิตวิทยาพวกนี้อ้างว่า ต้องมีสมรรถภาพในเรื่อง existential theory of mind เพื่อที่ให้มนุษย์มีสมรรถภาพทางประชานขั้นพื้นฐานในการมีความคิดเรื่องพระเป็นเจ้า
ถึงกระนั้น ตามนักจิตวิทยาอีกคนหนึ่ง การมีคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเรื่องทางจิตใจไม่ได้หมายความว่าเราควรหยุดเชื่อเรื่องทางจิตใจเหล่านั้น
เพราะว่า "ถ้าวิทยาศาสตร์อธิบายอย่างน่าเชื่อถือได้ว่าทำไมภรรยาของผมจึงรักผม ผมควรที่จะหยุดเชื่อว่าเธอรักผมหรือไม่"
ดูเพิ่ม

รายชื่อความเอนเอียงทางประชาน
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  Henig, Robin Marantz (2007-03-04). "Darwin's God (Page 4)". The Times Magazine. NYTimes.com. สืบค้นเมื่อ 2010-12-21.
1 2  Gray, Kurt; Daniel Wegner (Feb 2010). "Blaming God for Our Pain: Human Suffering and the Divine Mind". Personality and Social Psychology Review. Sage. 14 (1): 9–10. doi:10.1177/1088868309350299. PMID 19926831. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2014-11-06. สืบค้นเมื่อ 2010-12-21.
↑  2013 Sensory Ecology, Behaviour, and Evolution; Martin Stevens
↑  2012 Evolution and the Mechanisms of Decision Making; Peter Hammerstein, Jeffrey R. Stevens
↑  Boyer, Pascal (2002). Religion Explained: The Evolutionary Origins of Religious Thought. Basic Books.{{cite book}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  Henig, Robin Marantz (2007-03-04). "Darwin's God (page 3)". The Times Magazine. NYTimes.com. สืบค้นเมื่อ 2010-12-21.
↑  "Darwin's God". The New York Times]]. 2007-03-04. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-10-31. Suppose science produces a convincing account for why I think my wife loves me — should I then stop believing that she does?
ประเทศเซนต์คิตส์และเนวิส
ศัพทมูลวิทยา

เกาะเซนต์คิตส์ เดิมถูกชาวคาลินาโกซึ่งเป็นชาวพื้นเมืองแถบทะเลแคริบเบียนตั้งชื่อให้ว่า "เลียมุยกา (Liamuiga)" แปลว่า "ดินแดนแห่งความอุดมสมบูรณ์" โดยชื่อ "เซนต์คิตส์" ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เป็นคำย่อของคำว่า "เซนต์คริสโตเฟอร์" ซึ่งเป็นชื่อที่ตั้งให้โดย คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส แต่ยังหาที่มาที่ไปและความหมายของการตั้งชื่อนี้ได้ไม่แน่ชัด
ข้อสันนิษฐานแรกกล่าวว่าเดิมที คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ตั้งชื่อให้เกาะนี้เป็นภาษาสเปนว่า "ซาน กริสโตบัล (San Cristóbal)" สื่อความหมายถึง นักบุญคริสโตเฟอร์ ซึ่งเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์ของนักเดินทาง ตามความเชื่อศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ส่วนสันนิษฐานที่สองกล่าวว่าความจริงแล้วโคลัมบัสตั้งใจจะตั้งชื่อให้เกาะนี้ว่า "ซาน ยาโก (San Yago, Saint James)" ซึ่งหมายถึง นักบุญเจมส์ ส่วน ซาน กริสโตบัล เป็นชื่อที่โคลัมบัสตั้งให้กับเกาะที่อยู่ห่างออกไปทางตะวันตกเฉียงเหนือซึ่งปัจจุบันคือเกาะซาบา แต่สาเหตุที่ชื่อ ซาน กริสโตบัล ถูกนำมาใช้เรียกเกาะเซนต์คิตส์ แทนที่จะเป็น ซาบา เนื่องจากความผิดพลาดในการจัดทำแผนที่ในยุคโบราณ
ไม่ว่าด้วยสาเหตุใดก็ตามชื่อ "ซาน กริสโตบัล" ก็ได้ถูกนำมาเรียกเป็นชื่อเกาะแห่งนี้ และมีหลักฐานปรากฏอยู่บนเอกสารสำคัญในช่วงศตวรรษที่ 17 ต่อมาชาวอังกฤษที่ไปตั้งรกรากอาศัยอยู่ก็ได้แปลงชื่อเกาะจากภาษาสเปนให้เป็นสำเนียงอังกฤษว่า "เซนต์ คริสโตเฟอร์" และชื่อย่อของคริสโตเฟอร์ใช้คำว่า "คิต" เกาะนี้จึงมีชื่อว่าเซนต์คิตส์ มาจนถึงปัจจุบัน
ส่วนเกาะเนวิส เดิมทีมีชื่อเรียกจากชาวพื้นเมืองแคริบเบียนว่า "อัวลี (Oualie)" ซึ่งหมายความว่า "ดินแดนที่มีสายน้ำอันสวยงาม" ต่อมาคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ได้ตั้งชื่อว่าเกาะนี้ว่า "เซนต์ มาร์ติน" เนื่องจากเขาค้นพบเกาะแห่งนี้เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 1493 ซึ่งเป็นวันนักบุญมาร์ติน ต่อมาชาวอังกฤษได้ตั้งชื่อภาษาสเปนให้ว่า "ดัลซีนา (Dulcena)" ส่วนคำว่า "เนวิส" ชาวอังกฤษย่อมาจากภาษาสเปนว่า "นวยส์ตรา เซญอรา เดอ ลาส นีเอเบส (Nuestra Señora de las Nieves)" หมายถึง "แม่พระแห่งหิมะ (Our Lady of the Snows)" ซึ่งเป็นสมัญญาที่ชาวคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกถวายให้แด่พระนางมารีย์พรหมจารี โดยชื่อเกาะเนวิสมีปรากฏเป็นเอกสารสำคัญครั้งแรกในช่วงศตวรรษที่ 16
นอกจากนี้เกาะเนวิสยังมีความสำคัญในประวัติศาสตร์ของสหรัฐอเมริกาเนื่องจากเป็นสถานที่เกิดของ อเล็กซานเดอร์ แฮมิลตัน หนึ่งในบิดาผู้ก่อตั้งสหรัฐ และยังเป็นสถานที่ที่ พลเรือโท โฮราชิโอ เนลสัน ไวเคานต์เนลสันที่ 1 ซึ่งเป็นชาวบริติชผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดหนึ่งร้อยลำดับ เคยใช้ชีวิตเมื่อครั้งยังเป็นกัปตันเรือในวัยหนุ่มโดยเขาได้พบรักและแต่งงานกับฟรานเซส นิสเบ็ต ที่เกาะนี้
การเมือง

การปกครองระบอบประชาธิปไตยโดยมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข โดยสมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3เป็นพระมหากษัตริย์ ทรงใช้พระราชอำนาจผ่านผู้สำเร็จราชการ
การเมือง > นิติบัญญัติ

สภานิติบัญญัติ ระบบสภาเดียว มีสมาชิกสภาฯ 14 คน มีวาระ 5 ปี ฝ่ายบริหาร
การเมือง > บริหาร

ผู้สำเร็จราชการแต่งตั้งคณะรัฐมนตรี โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นผู้นำรัฐบาลและหัวหน้าคณะรัฐมนตรี (นายกรัฐมนตรีคนปัจจุบัน คือ ดร.เด็นซิล ดักลาส (Dr. Denzil Douglas) รับตำแหน่งตั้งแต่วันที่ 6 กรกฎาคม 2538)
การเมือง > ตุลาการ

อำนาจในการพิจารณาไต่สวน อยู่ภายใต้อำนาจของศาลสูงสุดแคริบเบียนตะวันออก ("en:Eastern Caribbean Supreme Court") โดยมีผู้พิพากษา 1 คน ประจำอยู่ในเซนต์คิตส์
การแบ่งเขตการปกครอง

เซนต์คิตส์และเนวิสแบ่งเป็น 14 เขตการปกครองส่วนท้องถิ่น (parishes)  ได้แก่
เขตไครสต์เชิร์ชนิโคลาทาวน์ (Christ Church Nichola Town)
เขตเซนต์แอนน์แซนดีพอยต์ (Saint Anne Sandy Point)
เขตเซนต์จอร์จบาสแตร์  (Saint George Basseterre)
เขตเซนต์จอร์จจิงเจอร์แลนด์  (Saint George Gingerland) (ตั้งอยู่บนเกาะเนวิส)
เขตเซนต์เจมส์วินด์เวิร์ด (Saint James Windward) (ตั้งอยู่บนเกาะเนวิส)
เขตเซนต์จอห์นกาปิสแตร์ (Saint John Capisterre)
เขตเซนต์จอห์นฟิกทรี (Saint John Figtree) (ตั้งอยู่บนเกาะเนวิส)
เขตเซนต์แมรีคายอน (Saint Mary Cayon)
เขตเซนต์พอลกาปิสแตร์ (Saint Paul Capisterre)
เขตเซนต์พอลชาร์ลสทาวน์ (Saint Paul Charlestown) (ตั้งอยู่บนเกาะเนวิส)
เขตเซนต์ปีเตอร์บาสแตร์ (Saint Peter Basseterre)
เขตเซนต์โทมัสโลว์แลนด์ (Saint Thomas Lowland) (ตั้งอยู่บนเกาะเนวิส)
เขตเซนต์โทมัสมิดเดิลไอแลนด์  (Saint Thomas Middle Island)
เขตทรินิตีแพลเมตโตพอยต์   (Trinity Palmetto Point) (ตั้งอยู่บนเกาะเนวิส)
เศรษฐกิจ

ระบบเศรษฐกิจเสรี อุตสาหกรรมสำคัญ คือ การท่องเที่ยว ธุรกิจบริการการเงิน (Offshore Banking) การผลิตน้ำตาล แม้ว่าจะประสบวาตภัยร้ายแรงหลายครั้ง แต่ก็มีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง
โครงสร้างผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาติ  เกษตร ร้อยละ 3.5อุตสาหกรรม ร้อยละ 25.8 บริการ ร้อยละ 70.7
สินค้าส่งออกที่สำคัญ เครื่องจักร อาหาร อุปกรณ์ไฟฟ้า ยาสูบ
สินค้านำเข้าสำคัญ เครื่องจักร เครื่องอุปโภคบริโภค อาหาร และเชื้อเพลิง
ประเทศคู่ค้าสำคัญ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และประเทศในแคริบเบียน
เซนต์คิตส์และเนวิสพึ่งพาการท่องเที่ยวเป็นหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นภาคส่วนที่มีการขยายตัวอย่างมากตั้งแต่ทศวรรษ 1970 โดยในปี ค.ศ.  2009 มีนักท่องเที่ยวมาเยือนเซนต์คิตส์ 587,479 คน เมื่อเปรียบเทียบกับจำนวน 379,473 คนในปี 2007 เพิ่มขึ้นราว 40% ในช่วงระยะเวลา 2 ปี อย่างไรก็ตาม ภาคการท่องเที่ยวลดลงในช่วงวิกฤตการเงินโลกและเพิ่งกลับมาไม่นาน จนถึงระดับก่อนการชน ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา รัฐบาลได้พยายามสร้างความหลากหลายทางเศรษฐกิจผ่านการเกษตร การท่องเที่ยว การผลิตที่เน้นการส่งออก และการธนาคารนอกชายฝั่ง
ข้อมูล

Cobley, Alan Gregor; Department, University of the West Indies (Cave Hill, Barbados). History (1994). Crossroads of Empire: The European-Caribbean Connection, 1492–1992. Department of History, University of the West Indies. ISBN 978-976-621-031-1.
แหล่งข้อมูลอื่น

Saint Kitts & Nevis เว็บไซต์ทางการ
Saint Kitts & Nevis Citizenship by Investment Program
Saint Kitts & Nevis official Investment Promotion Agency
Saint Kitts & Nevis St. Kitts Financial Services Regulatory Commission
Saint Kitts & Nevis Citizenship Program
Saint Kitts and Nevis. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Saint Kitts and Nevis from OCB Libraries GovPubs
แม่แบบ:Check quotationประเทศเซนต์คิตส์และเนวิส ที่เว็บไซต์ Curlie
GeoHack list of street, satellite, and topographic maps
Caribbean-On-Line, St. Kitts & Nevis Maps
Wikimedia Atlas of Saint Kitts and Nevis
Nevis Tourism Authority – เว็บไซต์ทางการ
Saint Kitts Tourism Authority – เว็บไซต์ทางการ
| ด ค กประเทศที่มีกษัตริย์เป็นประมุขแห่งรัฐ |
| --- | --- |
ทวีปเอเชีย:  กัมพูชา  กาตาร์ (*)  คูเวต (⁂)  จอร์แดน (⁂)  ซาอุดีอาระเบีย (*)  ญี่ปุ่น  ไทย  บรูไน (*)  บาห์เรน (*)  ภูฏาน  มาเลเซีย (!)  สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (*)  โอมาน (*) 
ทวีปแอฟริกา:  โมร็อกโก  เลโซโท  เอสวาตินี (*) 
ทวีปยุโรป:  เดนมาร์ก  นครรัฐวาติกัน (*!)  นอร์เวย์  เนเธอร์แลนด์  เบลเยียม  โมนาโก  ลักเซมเบิร์ก  ลีชเทินชไตน์  สเปน  สวีเดน  อันดอร์รา (!) 
โอเชียเนีย:  ตองงา 
เครือจักรภพ:  เกรเนดา  แคนาดา  จาเมกา  เซนต์คิตส์และเนวิส  เซนต์ลูเชีย  เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์  ตูวาลู  นิวซีแลนด์  บาฮามาส  เบลีซ  ปาปัวนิกินี  สหราชอาณาจักร  หมู่เกาะโซโลมอน  ออสเตรเลีย  แอนทีกาและบาร์บิวดา 
 * สมบูรณาญาสิทธิราชย์  ⁂ ราชาธิปไตยกึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญ   ! ราชาธิปไตยที่มีการเลือกตั้ง 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย  ออสเตรเลีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
ศิลปิน:  KulturNav 
ประชาชน:  รัฐสภาสหราชอาณาจักร 
อื่น ๆ:  NARA  IdRef 
การยึดครองเกาะเซนต์คิตส์โดยชาวสเปนในปี ค.ศ. 1629 นำโดยฟาดริก เดอ โตเลโด มาร์กีส ที่ 1 แห่ง บียานวยบา เดอ บัลดูเอซา
Parishes of Saint Kitts and Nevis
เมืองหลวง, กรุงบาสแตร์
ขนมอบ

| --- | --- |
ขนมอบแพลมีเอ
แหล่งกำเนิด: ทั่วโลก
ส่วนผสมหลัก: มักใช้แป้ง, น้ำตาล, นม, เนยหรือเนยขาว, ผงฟู, ไข่
 ตำราอาหาร: ขนมอบ   สื่อ: ขนมอบ
ขนมอบ (อังกฤษ: pastry) เป็นอาหารอบที่ทำจากแป้ง น้ำ และเนยขาวผสมกัน ซึ่งเรียกว่า โด (dough) และอาจมีรสเปรี้ยวหรือหวาน ขนมอบที่มีรสหวานมักเรียกว่า คอนเฟกชันเนอรี (confectionery) ตัวอย่างของขนมอบ เช่น ทาร์ต (tart), คีช (quiche), ครัวซ็อง (croissant), และแพสตี (pasty)
ในภาษาอังกฤษ นอกจากคำว่า "แพสทรี" (pastry) แล้ว ยังใช้คำฝรั่งเศสว่า "ปาตีเซอรี" (patisserie) เรียกอาหารประเภทนี้ เดิมคำฝรั่งเศสนี้หมายถึงสิ่งใดก็ได้ที่ทำจากโด เช่น มีตพาย (meat pie) และโดยปรกติแล้วมิได้หมายถึงผลิตภัณฑ์ขนมที่หรูหราหรือมีรสหวาน ความหมายนี้ยังใช้กันอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 แต่ในเวลานั้นมักใช้คำ "ปาตีเซอรี" หมายถึงขนมหวานที่มักตกแต่งหรูหราเหมือนที่ใช้กันในปัจจุบันแล้ว
คำว่า "แพสทรี" ในภาษาอังกฤษ ยังสามารถหมายถึง "แพสทรีโด" (pastry dough) คือ โดที่ใช้ทำขนมอบ
ขนมอบนั้นต่างจากขนมปัง (bread) ตรงที่ขนมอบมีส่วนผสมที่เป็นไขมันสูงกว่า ซึ่งทำให้เกิดรูปลักษณ์ของขนมที่เป็นชั้น ๆ หรือเปราะบาง ขนมอบที่ดีนั้นถือกันว่า ต้องมีน้ำหนักเบา มีความโปร่ง และมีไขมัน แต่ต้องแข็งแรงพอที่จะรับน้ำหนักของไส้ได้ ในการทำขนบอบประเภทชอร์ตครัสต์ (shortcrust) ต้องใช้ความระมัดระวังในการผสมไขมันกับแป้งให้เข้ากันทั่วก่อนเติมของเหลวใด ๆ เข้าไป ทั้งนี้ จะทำให้มั่นใจได้ว่า อณูของแป้งมีไขมันเคลือบอยู่อย่างเพียงพอ และจะไม่กลายตัวเป็นกลูเตน (gluten) แต่หากผสมเกินสัดส่วน จะส่งผลให้เกิดเส้นใยกลูเตนยาวเหยียด อันทำให้ขนมอบเหนียว สำหรับขนมอบบางประเภท เช่น ขนบอบเดนมาร์ก และครัวซ็อง นั้น รูปลักษณ์ที่เป็นชั้น ๆ ได้มาจากการกลิ้งโดเข้าออกซ้ำ ๆ เหมือนการทำขนบปังจากยีสต์ แล้วทาเนยให้ทั่ว ก่อนพับเข้ากัน จึงก่อให้เกิดชั้นบาง ๆ หลายชั้น
ประวัติศาสตร์

ประเพณีการทำขนมอบของชาวยุโรปมีอยู่ในทั่วไปแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียนในสมัยโบราณ ในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนโบราณ ชาวโรมัน ชาวกรีก และชาวฟินีเซียนล้วนมีขนมอบสไตล์ฟิโลในประเพณีการทำอาหารของตนในบทละครของ อริสโตฟานเนส ที่เขียนขึ้นในศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสต์ศักราช มีการกล่าวถึงขนมหวาน รวมถึงขนมอบชิ้นเล็ก ๆ ที่สอดไส้ด้วยผลไม้ ชาวโรมันมีการทำขนมอบที่ใช้ปิดเนื้อและ ไก่ ระหว่างการอบเพื่อเก็บน้ำไว้ แต่ขนมอบนั้นไม่เหมาะที่จะรับประทาน ขนมอบที่ควรรับประทานคือขนมอบที่เข้มข้นกว่าซึ่งทำเป็นขนมอบขนาดเล็ก และมักเสิร์ฟในงานเลี้ยง ชาวกรีกและชาวโรมันมีปัญหาในการทำขนมอบที่ดีเพราะพวกเขาใช้น้ำมันในกระบวนการทำอาหาร และน้ำมันทำให้ขนมอบสูญเสียความแข็ง
ใน อาหารยุคกลาง ของ ยุโรปเหนือ เชฟขนมอบสามารถผลิตขนมอบที่แข็งและสวยงามได้เพราะปรุงด้วยชอร์ตเทนนิ่งและเนย พบรายการส่วนผสมที่ไม่สมบูรณ์บางรายการในตำราอาหารยุคกลาง แต่ไม่มีฉบับเต็มที่มีรายละเอียด ขนมอบในยุคกลางยังมีทาร์ตชิ้นเล็ก ๆ เพื่อเพิ่มความหรูหรา
จนกระทั่งประมาณกลางศตวรรษที่ 16 สูตรขนมอบที่ใกล้เคียงกับปัจจุบันเริ่มปรากฏขึ้น สูตรขนมอบเหล่านี้ได้รับการใช้และปรับเปลี่ยนตามกาลเวลาในประเทศต่าง ๆ ของยุโรป ทำให้เกิดสูตรขนมอบมากมายที่รู้จักในภูมิภาคนี้ ตั้งแต่ " ทาร์ตไข่ " ของโปรตุเกสทางตะวันตก ไปจนถึง " ปิโรชกี " ของรัสเซียทางตะวันออก การใช้ช็อกโกแลตในการทำขนมอบในทางตะวันตกซึ่งเป็นเรื่องธรรมดาในปัจจุบัน เกิดขึ้นหลังจากพ่อค้าชาวสเปนและโปรตุเกสนำช็อกโกแลตจากโลกใหม่มาสู่ยุโรปตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 นักประวัติศาสตร์เกี่ยวกับอาหารหลายคนถือว่าเชฟขนมอบชาวฝรั่งเศส แอนโทนิน แคร์เม (พ.ศ. 2327–2376) เป็นปรมาจารย์ด้านการทำขนมอบที่เก่งกาจคนแรกในยุค
การทำขนมอบเป็นประเพณีในหลายพื้นที่ของเอเชีย เช่น ขนมเปี๊ยะ ทำจากข้าวหรือแป้งประเภทต่าง ๆ โดยมีไส้ผลไม้ ถั่วหวาน หรือ งา ขนมไหว้พระจันทร์ เป็นส่วนหนึ่งของ เทศกาลไหว้พระจันทร์ และซาลาเปาหน้าแตก ซาลาเปาไส้หมูนึ่งหรืออบของจีน ในศตวรรษที่ 19 ชาวอังกฤษนำขนมอบสไตล์ตะวันตกมาสู่ตะวันออกไกล ซึ่งบริษัท แม็กซิมส์ แคเทอเรอร์ส จำกัด ได้รับอิทธิพลจากฝรั่งเศสในช่วงทศวรรษ 1950 ที่ทำให้ขนมอบตะวันตกเป็นที่นิยมในภูมิภาคที่ใช้ภาษาจีนโดยเริ่มจาก ฮ่องกง คำว่า "เค้กฝรั่ง" (西餅) ใช้เพื่ออ้างถึงขนมอบตะวันตก มิฉะนั้นจะถือว่าเป็นขนมอบของจีน ประเทศในเอเชียอื่น ๆ เช่น เกาหลี ก็มีการทำขนมอบแบบดั้งเดิม เช่น ต็องวา และ ยัคซิก ซึ่งทำด้วย แป้ง ข้าว ผลไม้ และส่วนผสมเฉพาะของภูมิภาคเพื่อทำขนมอบที่ไม่เหมือนใคร ญี่ปุ่น มีขนมประเภทพิเศษที่รู้จักกันดีในชื่อ โมจิ และ มันจู ขนมอบที่มีต้นกำเนิดในเอเชียนั้นแตกต่างจากขนมอบที่มาจากทางตะวันตกอย่างชัดเจน ซึ่งโดยทั่วไปแล้วจะมีรสหวานกว่ามาก
ไช่ หลุน
เชิงอรรถ

↑  Needham 1985, pp. 38–40 harvnb error: no target: CITEREFNeedham1985 (help)
↑  Needham 1985, p. 41 harvnb error: no target: CITEREFNeedham1985 (help)
1 2  Needham 1985, p. 40 harvnb error: no target: CITEREFNeedham1985 (help)
↑  Peterson, Barbara Bennett, บ.ก. (2000). Notable women of China: Shang dynasty to the early twentieth century. M. E. Sharpe. p. 105.
1 2  Needham 1985, p. 1 harvnb error: no target: CITEREFNeedham1985 (help)
↑  Will Durant, The Story of Civilization: Our Oriental Heritage, Chapter XXV-The Age of the Artists, part 2 (The Revival of Learning)
↑  Needham 1985, p. 47 harvnb error: no target: CITEREFNeedham1985 (help)
↑  Deng, Yinke (2005). Ancient Chinese Inventions. China Intercontinental Press. p. 21.
ชาร์ดอแน

องุ่นชาร์ดอแนหลังเก็บเกี่ยว
ชาร์ดอแน (ฝรั่งเศส: Chardonnay, [ʃaʁdɔnɛ] ( ฟังเสียง)) เป็นองุ่นเขียวสายพันธุ์หนึ่งที่ใช้นิยมทำไวน์ขาว มีถิ่นกำเนิดจากแคว้นบูร์กอญในประเทศฝรั่งเศส แต่ปัจจุบันมีปลูกในหลายประเทศตั้งแต่อังกฤษไปจนถึงนิวซีแลนด์ นอกจากนี้ องุ่นชาร์ดอแนยังถือเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ใช้ผลิตไวน์อัดลมทั่วโลกรวมไปถึงแชมเปญ ปัจจุบัน ทั่วทั้งโลกมีพื้นที่ปลูกองุ่นชาร์ดอแนประมาณ 2,100 ตารางกิโลเมตร มากเป็นอันดับ 5 ในบรรดาพันธุ์องุ่นทั้งหมดที่ใช้ทำไวน์ องุ่นชาร์ดอแนเติบโตได้ดีในดินที่มีแคลเซียมคาร์บอเนตและตะกอนหินปูน
เรือนส้ม

“เรือนส้ม” ที่คุสโคโวที่มอสโก, คริสต์ทศวรรษ 1760
“เรือนส้ม” ที่ดึสเซลดอร์ฟ-เบนรัท
“วังเรือนส้ม” สร้างโดยสมเด็จพระเจ้าฟรีดริช วิลเฮล์มที่ 2 แห่งปรัสเซียที่พ็อทซ์ดัมกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19
“เรือนส้ม” ที่พระราชวังเลเคนในเบลเยียม (ราว ค.ศ. 1820) เป็นส่วนที่เก่าแก่ที่สุดของเรือนกระจกเลเคนซึ่งเป็นเรือนกระจกขนาดใหญ่
“เรือนส้ม” ที่ Harbke ในเยอรมนี
เรือนส้ม (อังกฤษ: Orangery,ออกเสียง) คือสิ่งก่อสร้างที่มักจะพบภายในบริเวณเนื้อที่ของคฤหาสน์หรือวังใหญ่โตของคริสต์ศตวรรษที่ 17 ถึง 19 ที่เป็นการเสริมสร้างให้สิ่งก่อสร้างทั้งหมดมีลักษณะเป็นแบบคลาสสิก เรือนส้มมีลักษณะคล้ายกับเรือนกระจก หรือ เรือนคอนเซอเวอทรี (Conservatory) ชื่อของสิ่งก่อสร้างสะท้อนถึงที่มาที่เดิมเป็นสิ่งก่อสร้างใช้เป็นเรือนสำหรับปลูกพืชตระกูลส้ม ที่มักจะปลูกในกระถางที่จะเลื่อนเข้ามาเก็บไว้ในเรือนในช่วงฤดูหนาวเพื่อให้รอดจากความหนาวเย็นและการแข็งตัวจากภาวะอากาศภายนอก และก็มิได้หวังที่จะได้ดอกหรือผล เรือนส้มเป็นเรือนที่ช่วยยืดการมีพรรณไม้นอกฤดูของเวลาที่ปกติแล้วภายนอกจะมีก็แต่ต้นไม้ที่ปราศจากใบ เพราะไม้ภายในเรือนจะได้รับการปกป้องจากภาวะอากาศและยังคงมีความอบอุ่นที่ได้รับจากกำแพงที่ทำด้วยอิฐที่อมความร้อน ร้อยปีหลังจากที่มีการปลูกต้นส้ม และ มะนาว ก็เริ่มมีการปลูกพันธุ์ไม้ชนิดอื่นที่ไม่สามารถทนอากาศในฤดูหนาวภายนอกได้ที่รวมทั้งไม้พุ่ม และ ไม้ต่างแดน (Exotic plants) กันในเรือนส้ม ที่มีการใช้เตาทำความร้อนเพื่อสร้างความอบอุ่นภายในเรือนระหว่างฤดูหนาวที่มีอากาศเยือกเย็นทางตอนเหนือของยุโรป
เรือนส้มเริ่มขึ้นในสมัยการสร้างสวนเรอเนสซองซ์ในอิตาลี เมื่อเทคนิคการทำกระจกมีความก้าวหน้าขึ้นจนสามารถที่จะสร้างกระจกที่มีขนาดใหญ่และใสขึ้นกว่าเดิมได้ ทางตอนเหนือของยุโรปเนเธอร์แลนด์เป็นผู้นำในการวิวัฒนาการการสร้างกระจกขนาดใหญ่สำหรับสร้างหน้าต่าง/ผนังเรือนส้ม ภาพพิมพ์เรือนส้มในคู่มือของดัตช์แสดงภาพเรือนส้มที่มีหลังคาทึบทั้งแบบคานและโค้ง และจะมีเตาสำหรับทำความร้อน แทนที่จะเป็นการก่อกองไฟ ไม่นานนักเรือนส้มก็กลายเป็นสัญลักษณ์แสดงฐานะในบรรดาผู้มีฐานะมั่งคั่ง ส่วนหลังคากระจกของเรือนส้มที่ช่วยเพิ่มแสงแดดที่ส่องเข้ามาในอาคารเป็นวิวัฒนาการที่เกิดขึ้นเมื่อต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 เรือนส้มที่คฤหาสน์เดอแรมพาร์คในกลอสเตอร์เชอร์ที่เดิมสร้างราวปี ค.ศ. 1702 ที่มีหลังคาที่ปูด้วยหินชนวน มาเปลี่ยนเป็นหลังคากระจกราวหนึ่งร้อยปีต่อมาหลังจากที่นักออกแบบสวนภูมิทัศน์ฮัมฟรีย์ เร็พตันเปรยว่าออกจะมืด แม้ว่าเดิมจะสร้างเพื่อปกป้องต้นส้มแต่ในปัจจุบันก็มักจะเรียกกันแต่เพียงว่า “เรือนกระจก” เท่านั้น
เรือนส้มของพระราชวังลูฟร์ที่สร้างในปี ค.ศ. 1617 เป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบเรือนส้มที่ใหญ่ที่สุดในยุโรปโดยสถาปนิกฌูลส์ อาร์ดวง-มองซาร์แก่ต้นส้ม 3000 ต้นของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ที่พระราชวังแวร์ซายส์ ที่มีขนาด 508 x 42 ฟุต เรือนส้มหลังนี้ไม่มีผู้ใดเทียมได้มาจนกระทั่งถึงการสร้างเรือนกระจกสมัยใหม่ในคริสต์ทศวรรษ 1840 ของโจเซฟ แพกซ์ตันผู้ออกแบบวังแก้ว และ “มหาเรือนกระจก” ที่คฤหาสน์แช็ทเวิร์ธซึ่งเป็นเรือนส้มและเรือนกระจกอันมีขนาดมหึมา
เรือนส้มไม่แต่จะเป็นเรือนกระจกเท่านั้นแต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความมีหน้ามีตาและความมั่งคั่งของผู้เป็นเจ้าของด้วย เรือนส้มจะเป็นสิ่งตกแต่งเด่นของสวน เช่นเดียวกับ เรือนฤดูร้อน (summer house), สิ่งก่อสร้างตกแต่ง หรือ “เทวสถานกรีก” ผู้เป็นเจ้าของก็มักจะนำแขกเที่ยวชมสวนที่ไม่เพียงชื่นชมกับผลไม้ภายในเรือนส้มเท่านั้นแต่ยังชื่นชมกับสถาปัตยกรรมภายนอกด้วย ภายในเรือนส้มก็มักจะมีน้ำพุ, ถ้ำ และ บริเวณสำหรับนั่งเล่นพักผ่อนเมื่ออากาศภายนอกไม่ดีนัก
ตัวอย่างสมัยแรก

เรือนส้มแรกเริ่มสร้างกันมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1545 ที่ปาดัวในอิตาลี เรือนส้มหลังแรกในสมัยแรกมิได้เป็นสิ่งก่อสร้างที่ออกแบบอย่างดี หรืออย่างวิจิตรเท่าใดนักดังเช่นในสมัยต่อมา ส่วนใหญ่แล้วก็จะเป็นเรือนที่ไม่มีระบบทำความร้อน ถ้าอากาศเย็นก็อาจจะก่อกองไฟเพื่อสร้างความอบอุ่นภายในเรือน
ในอังกฤษ นักพฤกษศาสตร์จอห์น พาร์คินสันเป็นผู้เผยแพร่เรื่องเรือนส้มแก่ผู้อ่านในหนังสือ “Paradisus in Sole” (ค.ศ. 1628) ภายใต้หัวข้อ “ต้นส้ม ” ที่ให้คำแนะนำว่าการปลูกต้นส้มอาจจะทำได้โดยการปลูกติดกับกำแพงที่ทำด้วยอิฐและคลุมเอาไว้ระหว่างฤดูหนาวด้วยแผ่นที่คลุมด้วย “cerecloth” ซึ่งเป็นผ้าที่เคลือบด้วยขี้ผึ้งคล้ายกับผ้าใบกันน้ำ (tarpaulin) ต่อมา “...บ้างก็เก็บรักษาไว้ในกล่องสี่เหลี่ยมใหญ่ และยกเข้ายกออกด้วยตะขอเหล็กที่แขวนไว้ข้างๆ หรือเลื่อนไปมาบนกระถางที่มีล้อ เอาไปตั้งไว้ในบ้านหรือในระเบียงที่ปิดจากอากาศภายนอก”
การสร้างเรือนส้มมานิยมกันอย่างแพร่หลายหลังจากการยุติของสงครามแปดสิบปี ในปี ค.ศ. 1648 ประเทศที่เริ่มแนวนิยมคือฝรั่งเศส, เยอรมนี และ เนเธอร์แลนด์ ซึ่งเป็นประเทศที่มีการนำต้นไม้จากเมืองร้อน เช่น ส้ม, กล้วย และทับทิมเป็นจำนวนมากเข้ามาประเทศเพื่อนำมาปลูกเพื่อความสวยงาม
เรือนส้มบนแผ่นดินใหญ่ยุโรป

พระราชวังแวร์ซายส์, เรือนส้มพระราชวังแวร์ซายส์
พระราชวังทุยเลอรีส์, เรือนส้มในสวนทุยเลอรีส์, ปารีส
พระราชวังเชินบรุนน์, เวียนนา
พระราชวังปีเตอร์ฮอฟ, Bolshaya Kamennya Oranzhereya
วังซาร์สโคเยอเซอโล, Bolshaya Oranzhereya (1762, 1820)
คุสโคโว, มอสโก, Oranzhereya
พ็อทซ์ดัม, วังส้ม
เรือนกระจกเลเคน, เรือนส้มของพระราชวังเลเคน (ราว ค.ศ. 1820)
ดึสเซลดอร์ฟ-เบนรัท, เรือนส้ม
ฟุลดา, เรือนส้ม
คาสเซิล, เรือนส้ม
เยรา, เรือนส้ม และ สวนครัว
สตราสบวร์ก, อุทยานเรือนส้ม
ฮานโนเฟอร์, ส่วนหนึ่งของสวนแฮเรนเฮาเซน