stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ความตกลงฉันทไมตรี
แหล่งข้อมูลอื่น

First declaration of the Entente cordiale including secret articles
A statistical commemoration of the Entente Cordiale published jointly by the British and French Ministries of Defence (British MOD text, bilingual) เก็บถาวร 2011-06-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (1814–1919) |
| --- | --- |
มหาอำนาจ:  ออสเตรีย-ฮังการี  ฝรั่งเศส  เยอรมนี  อิตาลี  ญี่ปุ่น  รัสเซีย  สหราชอาณาจักร  สหรัฐ 
พันธมิตร:  ไตรพันธมิตร ทวิพันธมิตร  ไตรภาคี พันธมิตรฝรั่งเศส-รัสเซีย  ความตกลงฉันทไมตรี  ความตกลงอังกฤษ-รัสเซีย  พันธมิตรอังกฤษ-ญี่ปุ่น  สันนิบาตสามจักรพรรดิ  พันธมิตรแปดชาติ  สันนิบาตบอลข่าน 
แนวโน้ม:  การล่มสลายของจักรวรรดิออตโตมัน ปัญหาตะวันออก  ปากส์บริตันนิกา  ลัทธิจักรวรรดินิยมใหม่ ลัทธิอาณานิคมในทวีปแอฟริกา  ในเอเชีย เดอะเกรตเกม  การแย่งชิงประเทศจีน  Open Door Policy  ยุคเมจิ  อุดมการณ์รวมกลุ่มสลาฟ  การฟื้นสัมพันธไมตรีใหญ่ 
สนธิสัญญา ข้อตกลง:  การประชุมใหญ่แห่งเวียนนา  สนธิสัญญาแวร์ซาย (1871) สนธิสัญญาแฟรงก์เฟิร์ต  สนธิสัญญาเบอร์ลิน  สนธิสัญญาประกันพันธไมตรี  สนธิสัญญาปารีส  สนธิสัญญาโควิสโท  ข้อตกลงทาฟต์-คะสึระ  สนธิสัญญาอึลซา  สนธิสัญญาผนวกดินแดนญี่ปุ่น–เกาหลี  ความตกลงรักโกนีจี 
เหตุการณ์:  การก่อตั้งโรมาเนีย  การรวมชาติเยอรมัน  การรวมชาติอิตาลี  วิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ทางตะวันออก  การประชุมใหญ่เบอร์ลิน  การประชุมเบอร์ลิน  เวลโพลีทิค  การแข่งขันอาวุธนาวี อังกฤษ-เยอรมนี เดรดนอต  กฎหมายนาวิกเยอรมัน  ออสเตรีย-อิตาลี  อเมริกาใต้  เหตุการณ์ฟาโชดา  ผนวกดินแดนฮาวาย  วิกฤตการณ์โมร็อกโกครั้งที่หนึ่ง  การประชุมอัลเจอซิรัส  วิกฤตการณ์อกาดีร์  วิกฤตการณ์บอสเนีย  วิกฤตการณ์เดือนกรกฎาคม 
สงคราม:  รัสเซีย-ตุรกี  อังกฤษ-อียิปต์  จีน–ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่ง  สเปน–สหรัฐ  สงครามกล้วย  ฟิลิปปินส์–สหรัฐ  กบฏนักมวย  บูร์ครั้งที่สอง  รัสเซีย–ญี่ปุ่น  อิตาลี-ตุรกี  บอลข่าน ครั้งที่หนึ่ง  ครั้งที่สอง  สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง

กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีเมือง หรือ กฎหมายมหาชนระหว่างประเทศ (อังกฤษ: public international law) คือ กลุ่มกฎเกณฑ์ที่มีผลบังคับเป็นกฎหมายผูกพันรัฐในทางปฏิสัมพันธ์กับรัฐอื่น ปัจเจกบุคคล องค์การ และคณะบุคคลอื่น ครอบคลุมกิจกรรมหลายประเทศ เช่น ความสัมพันธ์ทางทูต การทำสงคราม การค้า สิทธิมนุษยชน และการใช้ทรัพยากรทางทะเลร่วมกัน ตรงข้ามกับกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล หรือกฎหมายเอกชนระหว่างประเทศ (private international law) ซึ่งว่าด้วยการระงับกรณีพิพาททางกฎหมายระหว่างปัจเจกบุคคลในระดับระหว่างประเทศ เช่น ระหว่างคู่กรณีจากสองประเทศที่มีระบบกฎหมายต่างกัน
ดูเพิ่ม

กฎหมายมหาชน
กบฏอำเภอหลู่

| ด ค กการทัพเซ็กเพ็ก |
| --- | --- |
 เตียงปัน  เซ็กเพ็ก  อิเหลง  หลู่  หับป๋า  กังเหลง 
กบฏอำเภอหลู่ (อังกฤษ: Lu County rebellion) กบฏที่เกิดขึ้นใน ค.ศ. 209 ใน อำเภอหลู่ (ในทุกวันนี้ หลู่อัน, อานฮุย) หลังจาก ยุทธการที่ผาแดง ในปลาย ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ของจีน ตันหลัน และ Mei Cheng อดีต 2 ขุนพลของขุนศึก อ้วนสุด เป็นผู้เริ่มก่อการกบฏ ขุนศึก โจโฉ ซึ่งควบคุมราชสำนักฮั่นส่วนกลาง ส่งทัพแบ่งเป็น 2 ทัพไปปราบกบฏ: อิกิ๋ม และ จงป้า ไปโจมตี Mei Cheng ส่วน เตียวเลี้ยว กับ เตียวคับ และ งิวกาย ในฐานะรองแม่ทัพของเขาไปโจมตี ตันหลัน
ในเวลาต่อมาระหว่างที่ 2 ทัพปะทะกัน Mei Cheng ทำทียอมแพ้ต่อ อิกิ๋ม และนำคนของเขาไปร่วมกับ ตันหลัน ที่ ภูเขาเทียนจู่ ในเวลาต่อมา อิกิ๋ม และ จงป้า ล่าถอย ด้านมือที่สาม เตียวเลี้ยว กังวลกับคู่แข่งของโจโฉ ขุนศึก ซุนกวน ได้ส่งขุนพลของเขา ฮันต๋ง กับกองทัพไปช่วยเหลือตันหลันการป้องกันเมืองหว่านเฉิงอยู่ในความดูแลของ ฮันต๋ง ป้อมปราการที่สำคัญใน เมืองโลกั๋ง ในเวลานั้นด้าน เตียวเลี้ยว ส่ง จงป้า ไปโจมตี หว่านเฉิง เพื่อให้มั่นใจว่า ฮันต๋ง จะไม่เคลื่อนทัพกบฏตามมา
กบชะง่อนผาภูหลวง

| กบชะง่อนผาภูหลวง |
| --- | --- |

Odorrana aureola (สีเขียว) – อุทยานแห่งชาติภูกระดึง
สถานะการอนุรักษ์
 ไม่มีข้อมูล  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ไฟลัมย่อย:: Vertebrata
ชั้น:: Amphibia
อันดับ:: Anura
วงศ์:: Ranidae
สกุล:: Huia
สปีชีส์:: H.  aureola
ชื่อทวินาม
Huia aureola Stuart [fr], Chuaynkern, Chan-ard, and Inger, 2006

กบชะง่อนผาภูหลวง (อังกฤษ: Phu Luang cliff frog; ชื่อวิทยาศาสตร์: 'Huia aureola') เป็นกบเฉพาะถิ่นชนิดใหม่ที่ค้นพบใน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย  ค้นพบโดย นายธัญญา จั่นอาจ จากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.)
ขนาดตัวยาว 63-96.5 มิลลิเมตร หัวแคบเรียว มีขนาดด้านยาวมากกว่าด้านกว้าง จุดกลางหน้าผาก เห็นได้ชัดเจนแผ่นหูเห็นได้ชัดเจน มีถุงใต้คางที่บริเวณมุมของคอ ปลายนิ้วขยายออกเป็นแผ่นขนาดใหญ่ ผิวหนังเรียบ ยกเว้นที่ผิวใต้ต้นขา มีตุ่มหยาบไม่มีต่อมที่โคนขาหน้า สันต่อมที่เหนือแผ่นหูเห็นไม่ชัด ไม่มีสันต่อมที่ขอบหลัง หัวและลำตัวด้านหลังสีเขียว ด้านข้างของหัวและสีข้างสีน้ำตาลเข้ม ผิวด้านท้ายของต้นขาหน้า ครึ่งด้านท้องของสีข้าง ผิวของต้นขา แข้ง และตีนดำพร้อมด้วยลวดลายสีเหลืองสด ขอบปากบนมีเส้นสีเหลือง ขอบปากล่างดำ ใต้คอมีแต้มสีน้ำตาล ถุงใต้คอดำ ท้องขาว แผ่นพังผืดที่ยึดระหว่างนิ้วตีนสีน้ำตาลอมม่วงพบอาศัยเฉพาะในบริเวณลำธารต้นน้ำในป่าดิบเขาของจังหวัดเลย ตัวเมียใหญ่กว่าตัวผู้ ประมาณ 10 มิลลิเมตร อาศัยบนต้นน้ำสูงเกิน 1,000 เมตรจากระดับน้ำทะเล พบตัวเมียน้อยกว่าตัวผู้
กฎหมายเสรีภาพด้านข้อมูลข่าวสาร

เสรีภาพด้านข้อมูลข่าวสาร (อังกฤษ: freedom of information laws, FOI laws) ประกอบด้วยกฎหมายต่าง ๆ ที่รับประกันการเข้าถึงข้อมูลที่ครอบครองดูแลโดยรัฐ กฎหมายเหล่านี้วางรากฐานกระบวนการทางกฎหมายสำหรับ "สิทธิที่จะได้รู้" โดยอนุญาตให้ประชาชนทั่วไปสามารถร้องขอข้อมูลข่าวสารซึ่งรัฐบาลครอบครองอยู่ได้ การได้มาซึ่งข้อมูลจะต้องไม่เสียค่าใช้จ่ายหรือเสียค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด และมีข้อยกเว้นน้อยที่สุด
แหล่งข้อมูลอื่น

Freedom of Information: A Comparative Study เก็บถาวร 2009-03-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, การศึกษาเปรียบเทียบ 57 ประเทศ โดย Global Integrity
ARTICLE 19: องค์กรสิทธิมนุษยชนสากล ที่สนับสนุนเสรีภาพในการแสดงออกและการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร
Freedominfo: เว็บท่าสำหรับข้อมูลกฎหมายและความเคลื่อนไหวด้านเสรีภาพข่าวสารทั่วโลก
Right2Info เก็บถาวร 2020-10-31 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน: กฎหมายและหลักปฏิบัติที่ดีจากทั่วโลก มีลิงก์ไปยังกฎหมายสิทธิที่จะได้รู้และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง จากเกือบ 100 ประเทศ
แผนที่โลก กฎหมายเสรีภาพข่าวสารและร่างที่ยังรอประกาศใช้, พ.ค. 2550 เก็บถาวร 2009-10-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Open Government: a Journal on Freedom of Information. วารสารอิเล็กทรอนิกส์แบบ open access บทความวิจัยและบทวิจารณ์เสรีภาพข่าวสารจากทั่วโลก
Freedom of Information Training Manual for Public Officials เก็บถาวร 2006-01-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Model Freedom of Information Law
International survey of FOI laws, mid-2005
FOIAnet เก็บถาวร 2011-04-30 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
The Access Initiative
World FOI Chart ตารางเปรียบเทียบกฎหมายเสรีภาพข่าวสาร เก็บถาวร 2011-06-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Global index of FOI rulings เก็บถาวร 2011-06-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ

กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ (อังกฤษ: international humanitarian law, ย่อ: IHL) หรือกฎหมายการขัดกันด้วยอาวุธ (อังกฤษ: law of armed conflict) เป็นกฎหมายซึ่งวางระเบียบจรรยาแห่งการขัดกันด้วยอาวุธ (jus in bello) เป็นกฎหมายระหว่างประเทศสาขาหนึ่งซึ่งมุ่งจำกัดผลแห่งการขัดกันด้วยอาวุธโดยการคุ้มครองบุคคลซึ่งมิได้หรือไม่มีส่วนในความเป็นศัตรูกันอีก และโดยการจำกัดและวางระเบียบวิธีการและระเบียบวิธีแห่งการสงครามที่พลรบใช้ได้ IHL ได้แรงบันดาลใจจากความเห็นใจผู้อื่นของมนุษยชาติและการบรรเทาความทุกข์ของมนุษย์ "มัน [กฎหมายนี้] ประกอบด้วยชุดกฎ ซึ่งสถาปนาโดยสนธิสัญญาหรือจารีตประเพณี ซึ่งมุ่งคุ้มครองบุคคลและทรัพย์สิน/วัตถุซึ่ง (หรืออาจ) ได้รับผลจากการขัดกันด้วยอาวุธและจำกัดสิทธิของภาคีการขัดกันในวิธีการและระเบียบวิธีของการสงครามตามที่เลือก" กฎหมายนี้รวม "อนุสัญญาเจนีวาและอนุสัญญากรุงเฮก ตลอดจนสนธิสัญญา หลักกฎหมายที่ถือเอาคำพิพากษาเป็นบรรทัดฐานและกฎหมายระหว่างประเทศจารีตประเพณีภายหลัง" กฎหมายนี้นิยามจรรยาและความรับผิดแห่งชาติคู่สงคราม ชาติเป็นกลาง และปัจเจกบุคคลที่เข้าร่วมการสงครามต่อกันเและต่อบุคคลที่ได้รับความคุ้มครอง ซึ่งปกติหมายถึงพลเรือน กฎหมายนี้ได้รับการออกแบบให้ดุลความกังวลทางมนุษยธรรมและความจำเป็นทางทหาร และให้การสงครามอยู่ภายใต้บังคับแห่งหลักบังคับแห่งกฎหมายโดยการจำกัดผลทำลายล้างและบรรเทาความทุกข์ของมนุษย์
การละเมิดกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศอย่างร้ายแรง เรียก อาชญากรรมสงคราม กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ (jus in bello) วางระเบียบจรรยาของกำลังเมื่อเข้าสู่สงครามหรือการขัดกันด้วยอาวุธ ต่างจากสิทธิที่จะก่อสงคราม (jus ad bellum) ซึ่งวางระเบียบจรรยาการเข้าสู่สงครามหรือการขัดกันด้วยอาวุธและรวมอาชญากรรมต่อสันติภาพและสงครามการรุกราน ทั้ง jus in bello และ jus ad bellum รวมกันประกอบเป็นกฎหมายสงครามสองสายซึ่งปกครองการขัดกันด้วยอาวุธระหว่างประเทศทุกส่วน
กฎหมายดังกล่าวบังคับแก่ชาติที่ถูกผูกมัดโดยสนธิสัญญาที่เหมาะสม นอกจากนี้ ยังมีกฎสงครามไม่เป็นลายลักษณ์อักษรจารีตประเพณีอื่นอีก มีการเสาะกฎเหล่านี้จำนวนมากในการพิจารณาคดีเนือร์นแบร์ก โดยการขยาย กฎเหล่านี้ยังนิยามทั้งสิทธิซึ่งมอบให้ของอำนาจเหล่านี้ ตลอดจนการห้ามจรรยาของอำนาจเหล่านั้นเมื่อจัดการกับกำลังนอกแบบและประเทศที่ไม่เป็นภาคีสนธิสัญญา
กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศใช้การแบ่งอย่างเข้มงวดระหว่างกฎซึ่งใช้ได้กับการขัดกันด้วยอาวุธระหว่างประเทศและกฎที่เกี่ยวข้องกับการขัดกันด้วยอาวุธไม่ระหว่างประเทศ การแบ่งนี้ถูกวิจารณ์อย่างกว้างขวาง
สองกระแสประวัติศาสตร์หลัก

กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทษสมัยใหม่ประกอบขึ้นจากสองกระแสประวัติศาสตร์ (historical stream) หลัก ได้แก่
กฎหมายกรุงเฮก อดีตเรียก กฎหมายการสงคราม และ
กฎหมายเจนีวา หรือกฎหมายมนุษยธรรม
สองกระแสได้ชื่อมาจากการประชุมระหว่างประเทศจำนวนหนึ่งซึ่งร่างสนธิสัญญาเกี่ยวกับสงครามและการขัดกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งอนุสัญญากรุงเฮกปี 1899 และ 1907 และอนุสัญญาเจนีวา ซึ่งร่างขึ้นครั้งแรกในปี 1863 ทั้งสองเป็นสาขาของ jus in bello กฎหมายระหว่างประเทว่าด้วยการปฏิบัติที่ยอมรับได้ขณะเข้าร่วมสงครามและการขัดกันด้วยอาวุธ
กฎหมายกรุงเฮก หรือกฎหมายการสงคราม "กำหนดสิทธิและหน้าที่ของคู่สงครามในจรรยาปฏิบัติการและจำกัดทางเลือกวิธีการในการทำอันตราย" โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เนื้อหาว่าด้วย
การนิยามพลรบ
การสถาปนากฏเกี่ยวข้องกับวิธีการและระเบียบวิธีการสงคราม
และการพิจารณาประเด็นวัตถุประสงค์ทางทหาร
ความพยายามอย่างเป็นระบบเพื่อจำกัดความป่าเถื่อนของการสงครามเพิ่งเริ่มขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 วัตถุประสงค์ของการสงครามคือเพื่อเอาชนะรัฐข้าศึก ซึ่งอาจทำได้โดยการทำให้พลรบข้าศึกหมดความสามารถ ฉะนั้น "ความแตกต่างระหว่างพลรบและพลเรือน การกำหนดให้พลรบข้าศึกที่บาดเจ็บและถูกจับต้องได้รับการปฏิบัติอย่างมีมนุษยธรรม และจัดที่พักให้ เสาหลักของกฎหมายมนุษยธรรมสมัยใหม่บางประการล้วนยึดตามหลักการนี้"
กณิกนันต์

กณิกนันต์ (อังกฤษ: infinitesimals) คือคำศัพท์ใช้อธิบายแนวคิดของวัตถุที่มีขนาดเล็กมาก ๆ จนไม่สามารถมองเห็นหรือตรวจวัดได้ ถ้ากล่าวโดยทั่วไป วัตถุกณิกนันต์คือวัตถุที่มีขนาดเล็กจนไม่สามารถหาวิธีตรวจวัดได้ แต่ก็ไม่ได้เป็นศูนย์ มันเล็กมากจนยากจะแยกจากศูนย์ได้ด้วยวิธีการใด ๆ ที่มีอยู่
ผู้ก่อตั้งแคลคูลัสกณิกนันต์ ได้แก่ แฟร์มาต์, ไลบ์นิซ, นิวตัน, ออยเลอร์, โคชี และคนอื่น ๆ ได้ทำการคำนวณด้วยแนวคิดกณิกนันต์และสามารถหาผลลัพธ์ที่ถูกต้องได้สำเร็จ
ประวัติของกณิกนันต์

ก่อนหน้านี้เคยมีการตั้งข้อสังเกตและอภิปรายเกี่ยวกับจำนวนที่เล็กมาก ๆ โดยสำนักศึกษาเอเลียทิคส์ แต่อาร์คิมิดีสเป็นคนแรกที่เสนอคำนิยามที่มีตรรกะอย่างจริงจังในงานเขียนเรื่อง ระเบียบวิธีเกี่ยวกับทฤษฎีบทกลศาสตร์ จากคุณสมบัติแบบอาร์คิมิดีส นิยามไว้ว่า จำนวน x จะเป็นจำนวนอนันต์ถ้าสอดคล้องตามเงื่อนไข |x|>1, |x|>1+1, |x|>1+1+1, ... และจะเป็นจำนวนกณิกนันต์ถ้า x≠0 เงื่อนไขคล้ายคลึงกันนี้ใช้ได้กับ 1/x และจำนวนเต็มที่เป็นส่วนกลับด้วย ระบบจำนวนเช่นนี้กล่าวว่ามีคุณสมบัติแบบอาร์คิมิดีสถ้ามันไม่มีสมาชิกที่เป็นจำนวนอนันต์หรือจำนวนกณิกนันต์เลย ในระบบคณิตศาสตร์ของกรีกโบราณ 1 เป็นตัวแทนของความยาวช่วงหนึ่ง ใช้เป็นหน่วยนับอย่างไม่เป็นทางการนัก
กฎของไซน์

บทความนี้เกี่ยวกับกฎของไซน์ในตรีโกณมิติ สำหรับกฎของไซน์ในฟิสิกส์ ดูที่ กฏของสเนลล์
รูปที่ 1 – กำหนดรูปสามเหลี่ยมที่มี A, B และ C เป็นมุม และ a, b, c และด้านตรงข้ามของมุมตามลำดับ (กล่าวคือ ด้าน a ตรงข้ามกับมุม A เป็นต้น)
ในตรีโกณมิติ กฎของไซน์ (อังกฤษ: law of sines) เป็นสมการที่แสดงความสัมพันธ์เกี่ยวกับความยาวด้านของรูปสามเหลี่ยมใด ๆ กับไซน์ของมุมในรูปสามเหลี่ยม ดังนี้
เมื่อ a, b, และ c เป็นความยาวด้านของรูปสามเหลี่ยม และ A, B, และ C เป็นมุมตรงข้าม (ดังรูปที่ 1) ขณะที่ d เป็นเส้นผ่านศูนย์กลางของวงกลมล้อมรอบรูปสามเหลี่ยมนั้น กฎของไซน์บางครั้งสามารถเขียนโดยใช้ตัวผกผันการคูณ
กฎของไซน์สามารถนำไปใช้คำนวณด้านที่เหลือของรูปสามเหลี่ยม เมื่อทราบมุมสองมุมและด้านหนึ่งด้าน  การคำนวณโดยใช้วิธีนี้อาจให้ผลลัพธ์ที่มีความผิดพลาดเชิงตัวเลขได้ ถ้ามุมหนึ่งเข้าใกล้ 90 องศา
กฎของไซน์เป็นหนึ่งในสองสมการตรีโกณมิติที่ใช้ในการหาความยาวด้านและมุมในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ ซึ่งอีกสมการหนึ่งก็คือ กฎของโคไซน์
การพิสูจน์

พื้นที่ T ของรูปสามเหลี่ยมใด ๆ สามารถเขียนได้เป็นครึ่งหนึ่งของความยาวฐานคูณด้วยความสูง โดยเลือกด้านหนึ่งเป็นฐาน และความสูงของรูปสามเหลี่ยมคำนวณได้โดยการเลือกอีกด้านในรูปสามเหลี่ยม นำความยาวของด้านนั้นคูณด้วยไซน์ของมุมที่อยู่ระหว่างด้านที่เลือกกับด้านที่เป็นฐาน ดังนั้น ถ้าขึ้นอยู่กับการเลือกด้านที่จะเป็นฐาน พื้นที่ของรูปสามเหลี่ยมก็สามารถเขียนได้แตกต่างกัน ดังนี้
คูณด้วย 2/abc ตลอดทั้งสมการ จะได้
ดูเพิ่ม

กฎของโคไซน์
กฎของแทนเจนต์
กฎของโคแทนเจนต์
รายการเอกลักษณ์ตรีโกณมิติ
แหล่งข้อมูลอื่น

Hazewinkel, Michiel, บ.ก. (2001), "Sine theorem", Encyclopedia of Mathematics, Springer, ISBN 978-1-55608-010-4
The Law of Sines at cut-the-knot
Degree of Curvature
Finding the Sine of 1 Degree
Generalized law of sines to higher dimensions
Law of Sines - ProofWiki
กบฏปีโฮเง็ง

กบฏปีโฮเง็ง (อังกฤษ: Hōgen Rebellion; ญี่ปุ่น: 保元の乱; โรมาจิ: โฮเง็งโนะรัง; 28 กรกฎาคม – 16 สิงหาคม ค.ศ. 1156) เป็นสงครามกลางเมือง ช่วงสั้น ๆ ที่เกิดขึ้นจากความขัดแย้งเรื่องสิทธิในการสืบราชบัลลังก์ดอกเบญจมาศ ระหว่างจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะกับอดีตจักรพรรดิซุโตะกุ
หลังจากเสร็จสิ้นสงครามที่ยาวนานถึง 20 วันปรากฎว่าฝ่ายอดีตจักรพรรดิซุโตะกุเป็นฝ่ายพ่ายแพ้โยะรินะงะตายในที่รบส่วนทะเมะโยะชิและทะดะมะซะถูกประหารชีวิตทางด้านทะเมะโตะโมะบุตรชายของทะเมะโยะชิและน้องชายของโยะชิโตะโมะหนีรอดไปได้ส่วนอดีตจักรพรรดิและเชื้อพระวงศ์ถูกเนรเทศไปจังหวัดคะงะวะ และสวรรคตที่นั่น
และจากสงครามครั้งนี้ทำให้โยะชิโตะโมะได้ก้าวขึ้นมาเป็นประมุขคนใหม่ของตระกูลมินะโมะโตะสายเซวะเก็นจิและทำให้ตระกูลไทระและมินะโมะโตะก้าวขึ้นมาเป็นตระกูลที่มีอำนาจในเฮอัง
กบฏต่อแผ่นดิน

ภาพการลงโทษโดยการ “แขวนคอ ควักไส้ และผ่าสี่” (Hanged, drawn and quartered) ซึ่งเป็นบทกำหนดการลงโทษของผู้ที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นกบฏต่อแผ่นดินในอังกฤษ
กบฏต่อแผ่นดิน (อังกฤษ: High treason) เป็นความผิดทางอาญาในการทรยศต่อประเทศของตนเองซึ่งครอบคลุมการกระทำต่างๆ ที่เป็นปฏิปักษ์ต่อประเทศของตนเอง ที่รวมทั้งการเข้าร่วมสงคราม, การพยายามโค่นล้มรัฐบาล, การสืบความลับทางการทหารหรือทางการทูต, หรือการพยายามสังหารผู้นำของประเทศ
การ “กบฏต่อแผ่นดิน” อยู่บนพื้นฐานที่ว่าผู้ถูกกล่าวหาว่าเป็นกบฏต้องมีความสวามิภักดิ์ต่อประเทศที่ตนจงใจที่จะทำร้ายเช่นการเป็นประชาชนของประเทศนั้น แต่การมีที่อยู่อาศัยในประเทศหรือรัฐก็พอเพียง ชาวต่างประเทศที่เป็นสายลับ, ผู้ล่าสังหาร, และผู้ก่อการร้ายแม้ว่าจะไม่เข้าข่ายการเป็นกบฏต่อแผ่นดินอาจจะถูกฟ้องร้องและลงโทษในข้อหาเป็นสายลับ, เป็นผู้ล่าสังหาร, และเป็นผู้ก่อการร้าย แต่ในปัจจุบันผู้ต้องสงสัยในกรณีเหล่านี้มักจะถูกเนรเทศหลังจากถูกจับ
ในประวัติศาสตร์ในประเทศที่ใช้ระบบคอมมอนลอว์ (common law) ข้อหาการกบฏต่อแผ่นดินแตกต่างจากกบฏย่อย (petty treason) ซึ่งเป็นการฆ่าผู้มีอำนาจเหนือกว่าตามกฎหมายเช่นผู้รับใช้ฆ่านายซึ่งถือว่าเป็นกรณีการฆาตกรรมที่หนักกว่าปกติ แต่กฎหมายครอบคลุมการกบฏย่อยถูกยุบเลิกกันไปจากประเทศต่างๆ เกือบทั้งสิ้น แนวคิดเกี่ยวกับกบฏย่อยจึงหายไป ในปัจจุบันคำว่า “กบฏ” จึงมักจะหมายถึงการ “กบฏต่อแผ่นดิน”
ข้อสังเกตในกฎหมายของแคนาดาแยก “กบฏ” และ “กบฏต่อแผ่นดิน” เป็นสองกรณีแต่อันที่จริงแล้วในทั้งสองกรณีเป็นการกล่าวถึงการกบฏต่อแผ่นดินในประวัติศาสตร์
ดูเพิ่ม

กบฏ
กฎหมู่

กฎหมู่ (อังกฤษ: mob rule, mobocracy, หรือ ochlocracy) เป็นศัพท์ทางการเมืองซึ่งมีผู้นิยามไว้ต่าง ๆ กัน เช่น พจนานุกรมของเวบสเตอร์ ว่า ได้แก่ การปกครองโดยฝูงชนวุ่นวาย (mob) พจนานุกรมออกซ์ฟอร์ด ว่า ได้แก่ การที่สถานการณ์ทางการเมืองถูกควบคุมโดยบรรดาผู้ปราศจากความถูกต้องตามกติกาหรือกฎหมาย ซึ่งมักมีการใช้ความรุนแรงหรือการขู่เข็ญ และ พจนานุกรมคอลลินส์ ว่า ได้แก่ สภาพที่บุคคลกลุ่มใหญ่กระทำการโดยขัดต่อความยินยอมของรัฐบาลหรือเจ้าหน้าที่
บางครั้งการปกครองด้วยกฎหมู่อาจสะท้อนเจตนารมณ์ที่แท้จริงของคนส่วนใหญ่ในลักษณะใกล้เคียงกับประชาธิปไตย แต่การปกครองด้วยกฎหมู่มุ่งหมายถึงกรณีที่ขาดกระบวนการทางประชาธิปไตยหรือกระบวนการแบบอารยะ หรือมีกระบวนการดังกล่าวแต่ไม่สมบูรณ์
กรณีในหน้าประวัติศาสตร์ที่ได้รับการยกขึ้นเป็นตัวอย่างของการปกครองด้วยกฎหมู่ คือ การพิจารณาคดีแม่มดที่ซาเลมในคริสต์ทศวรรษ 1690 ซึ่งอาศัยด้วยความเชื่อของคนส่วนใหญ่มากกว่าจะดำเนินตามตรรกะของกฎหมาย
การใช้ความรุนแรงโดยฝูงชนวุ่นวาย (mob violence) ในขบวนการแลตเทอร์เดย์เซนต์สมัยแรก ๆ ก็ได้รับการยกเป็นตัวอย่างเช่นกัน เหตุการณ์ดังกล่าวรวมกรณีที่ฝูงชุนวุ่นวายรุมขับไล่และสังหารชาวมอรมอน เช่น การขับชาวมอรมอนและสังหารหมู่ชาวมอรมอนที่ในมิสซูรีใน ค.ศ. 1838 การฆ่าโจเซฟ สมิท ใน ค.ศ. 1844 และการฆ่าโจเซฟ สแตนดิง ใน ค.ศ. 1879
นอกจากนี้ การรุมประชาทัณฑ์ก็ได้รับการยกว่า เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งของการปกครองด้วยกฎหมู่
ดูเพิ่ม

ลัทธิอิงสามัญชน
กฎของเบนฟอร์ด

การกระจายของเลขโดดหลักแรกตามกฎของเบนฟอร์ด แต่ละแท่งแสดงเลขโดดหนึ่ง และความสูงของแท่งแสดงร้อยละของจำนวนซึ่งเริ่มต้นด้วยเลขโดดนั้น
การลงจุดความถี่ของของเลขโดดนัยสำคัญหลักแรกของค่าคงตัวทางฟิสิกส์ (เขียว) เทียบกับกฎของเบนฟอร์ด (แดง)
กฎของเบนฟอร์ด (อังกฤษ: Benford's law) หรือ กฎเลขโดดตัวแรก หมายถึง ความถี่การกระจายเลขโดดในหลายแหล่งข้อมูลในชีวิตจริง (แต่ไม่ใช่ทั้งหมด) ในการกระจายนี้ ปรากฏว่าเลข 1 เป็นเลขหลักแรกมากถึงราว 30% ของทั้งหมด ขณะที่เลขมากกว่า 1 มีความถี่เป็นเลขหลักแรกน้อยกว่า โดยเลข 9 เป็นเลขหลักแรกน้อยกว่า 5% ของทั้งหมด กฎของเบนฟอร์ดยังว่าด้วยการกระจายคาดหมายของเลขโดดหลักอื่นด้วย ซึ่งมาใกล้การกระจายเป็นรูปแบบเดียวกัน
พบว่าผลลัพธ์นี้ใช้ได้กับชุดข้อมูลหลากหลาย รวมถึงใบแจ้งหนี้ไฟฟ้า ที่อยู่ถนน ราคาหลักทรัพย์ จำนวนประชากร อัตราตาย ความยาวแม่น้ำ ค่าคงตัวทางฟิสิกส์และคณิตศาสตร์ และกระบวนการซึ่งอธิบายด้วยกฎเลขยกกำลัง ซึ่งพบได้บ่อย กฎของเบนฟอร์ดมีแนวโน้มแม่นยำที่สุดเมื่อค่ามีการกระจายตัวที่หลากหลายอันดับของขนาด
กราฟที่แสดงขวามือแสดงกฎของเบนฟอร์ดสำหรับฐาน 10 มีนัยทั่วไปของกฎต่อจำนวนที่แสดงในฐานอื่น (เช่น ฐาน 16) และยังมีนัยทั่วไปตั้งแต่เลขโดดหลักแรกจนถึงเลขโดด n หลักแรก
กฎนี้ได้ชื่อตามนักฟิสิกส์ แฟรงก์ เบนฟอร์ด ซึ่งระบุใน ค.ศ. 1938 แม้ไซมอน นิวคอมบ์จะเคยระบุไว้ก่อนแล้วใน ค.ศ. 1881
นิยาม

เซตของจำนวน เรียกว่าเป็นไปตามกฎของเบนฟอร์ด เมื่อหลักแรกสุด d มีการกระจายตามสูตรความน่าจะเป็น
P(d)=\log _{10}(d+1)-\log _{10}(d)=\log _{10}\left({\frac {d+1}{d}}\right)=\log _{10}\left(1+{\frac {1}{d}}\right)
ซึ่งคิดเป็นตัวเลขได้เป็น:
|  d |  P(d) | ขนาดสัมพัทธ์ของ  P(d) |
| --- | --- | --- |
| 1 | 30.1% | 30.1  |
| 2 | 17.6% | 17.6  |
| 3 | 12.5% | 12.5  |
| 4 | 9.7% | 9.7  |
| 5 | 7.9% | 7.9  |
| 6 | 6.7% | 6.7  |
| 7 | 5.8% | 5.8  |
| 8 | 5.1% | 5.1  |
| 9 | 4.6% | 4.6  |
จากสูตรแสดงว่า โอกาส P(d) แปรผันตรงกับพื้นที่ระหว่าง d กับ d + 1 บนสเกลลอการิทึม ซึ่งตรงกับการที่ลอการิทึมของจำนวนมีการแจกแจงเอกรูป
ตัวอย่างเช่น จำนวน x ใด ๆ ที่ 1≤ x < 10 จะขี้นต้นด้วย 1 ถ้า 1 ≤ x < 2 และขึ้นต้นด้วย 9 ถ้า 9 ≤ x < 10 แต่จากการแจกแจงเอกรูปของลอการิทึม เราจึงคำนึงจากการที่ x ขี้นต้นด้วย 1 ถ้า log 1 ≤ log x < log 2 และขึ้นต้นด้วย 9 ถ้า log 9 ≤ log x < log 10 ซึ่งช่วง [log 1, log 2] มีขนาดกว้างกว่า [log 9, log 10] มาก (0.301 กับ 0.046 ตามลำดับ) จึงมีโอกาสสูงกว่าที่ x จะขึ้นต้นด้วย 1
นิยาม > กฎของเบนฟอร์ดในฐานอื่น ๆ

สูตรกฎของเบนฟอร์ดข้างต้น สามารถใช้ในฐาน b ≥ 2 ใด ๆ ได้โดยปรับลอการิทึมให้เป็นฐาน b เป็นสูตรทั่วไปว่า
P(d)=\log _{b}(d+1)-\log _{b}(d)=\log _{b}\left({\frac {d+1}{d}}\right)=\log _{b}\left(1+{\frac {1}{d}}\right)
ในกรณีฐานสอง กฎของเบนฟอร์ดกล่าวว่าทุกจำนวน (นอกจาก 0) ขึ้นต้นด้วย 1 ซึ่งเป็นจริงอย่างเห็นชัด
นิยาม > กฎของเบนฟอร์ดสำหรับหลักนอกเหนือจากหลักแรก

กฎของเบนฟอร์ดสามารถใช้กับหลักแรกมากกว่าหนึ่งหลัก โดยโอกาสที่จำนวนจะขึ้นด้วยเลขหลายหลัก n คือ
P(d)=\log _{10}(n+1)-\log _{10}(n)=\log _{10}\left(1+{\frac {1}{n}}\right)
เช่น โอกาสที่จำนวนจะขึ้นต้นด้วย 314 คือ  \log _{10}(1+1/314)\approx 0.00138
จากสูตรนี้ สามารถหาความน่าจะเป็นของเลขโดดในตำแหน่งที่ไม่ใช่หลักแรกได้ เช่น โอกาสที่จำนวนใด ๆ จะมี 3 อยู่ในตำแหน่งที่สอง เท่ากับโอกาสที่จำนวนนั้นจะขึ้นต้นด้วยจำนวนใด ๆ ใน {13, 23, ...93} เท่ากับ
\log _{10}\left(1+{\frac {1}{13}}\right)+\log _{10}\left(1+{\frac {1}{23}}\right)+...+\log _{10}\left(1+{\frac {1}{93}}\right)\approx 0.104
ในทำนองเดียวกัน โอกาสที่ d (d = 0, 1, 2, ...9) จะอยู้ในตำแหน่งที่ n เท่ากับ
\sum _{k=10^{n-2}}^{10^{n-1}-1}\log _{10}\left(1+{\frac {1}{10k+d}}\right)
ซึ่งเมื่อ n เพิ่มขึ้นการแจกแจงนี้จะขยับเข้าหาการแจกแจงเอกรูปอย่างรวดเร็วดังตาราง
| เลขโดด | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ตำแหน่งที่ 1 | N/A | 30.1% | 17.6% | 12.5% | 9.7% | 7.9% | 6.7% | 5.8% | 5.1% | 4.6% |
| ตำแหน่งที่ 2 | 12% | 11.4% | 10.9% | 10.4% | 10% | 9.7% | 9.3% | 9% | 8.8% | 8.5% |
| ตำแหน่งที่ 3 | 10.2% | 10.1% | 10.1% | 10.1% | 10% | 10% | 9.9% | 9.9% | 9.9% | 9.8% |
กฎหมายระหว่างประเทศ

กฎหมายระหว่างประเทศ (อังกฤษ: International law) หมายถึง กฎ กฎเกณฑ์ และข้อตกลงที่เกิดขึ้นจากความตกลง หรือการแสดงเจตนาเข้าผูกพันของรัฐตั้งแต่สองรัฐขึ้นไป หรือระหว่างรัฐกับองค์การระหว่างประเทศ และมักใช้เป็นหลักในการพิจารณาข้อพิพาทระหว่างประเทศ
สนธิสัญญา

เป็นกฎหมายระหว่างประเทศ ที่มีแบบแผนชัดเจน ถูกร่างขึ้นเป็นเอกสารข้อตกลง ซึ่งมีผลผูกพันกับรัฐในระดับต่าง ๆ มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับประเภทของกฎหมายนั้น ๆ และมีการลงโดยผู้แทนของรัฐ รวมถึงการให้สัตยาบันโดยรัฐสภาของรัฐที่ลงนาม จึงจะถือว่ากฎหมายนั้น มีผลผูกมัดอย่างแท้จริง
จารีตประเพณีระหว่างประเทศ

บทความหลัก: กฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศ
จารีตประเพณีระหว่างประเทศเป็นบ่อเกิดหลักของกฎหมายระหว่างประเทศอย่างหนึ่ง ซึ่งยึดหลักการแห่งจารีตประเพณี คณะกรรมาธิการกฎหมายระหว่างประเทศระบุว่ารูปแบบของหลักฐานของกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศ ได้แก่ สนธิสัญญา คำวินิจฉัยของศาลระดับชาติและนานาชาติ กฎหมายระดับชาติ ความเห็นของที่ปรึกษากฎหมายระดับชาติ หนังสือโต้ตอบทางทูต และการปฏิบัติขององค์การระหว่างประเทศ
กบฏไอโอเนีย

| ด ค กสงครามกรีก-เปอร์เซีย |
| --- | --- |
กบฏไอโอเนีย – การบุกครองกรีซครั้งที่หนึ่ง – การบุกครองกรีซครั้งที่สอง – สงครามสันนิบาตดีเลียน
กบฏไอโอเนีย (อังกฤษ: Ionian Revolt) เกิดขึ้นระหว่างปีที่ 499–493 ก่อนคริสตกาล เป็นการกบฏในภูมิภาคไอโอเนียของเอเชียน้อยต่อการปกครองของจักรวรรดิอะคีเมนิด (เปอร์เซีย) จุดเริ่มต้นมาจากการแต่งตั้งทรราชขึ้นปกครองชาวกรีกของชาวเปอร์เซียและการปลุกปั่นจากอริสตาโกรัส ผู้ปกครองไมลีตัส หลังอริสตาโกรัสนำทัพร่วมกับเปอร์เซียบุกเกาะนักซอสแต่ล้มเหลว อริสตาโกรัสซึ่งกลัวว่าตนจะถูกปลดออกจากตำแหน่งผู้ปกครองจึงปลุกปั่นให้ชาวกรีกในไอโอเนียก่อกบฏต่อจักรพรรดิดาไรอัสมหาราชแห่งเปอร์เซีย
ในปีที่ 498 ก่อนคริสตกาล กองทัพกบฏที่ได้กำลังสนับสนุนจากเอเธนส์และอีรีเทรียยึดและเผาเมืองซาร์ดิส ระหว่างยกทัพกลับ ฝ่ายกบฏได้ปะทะกับทัพเปอร์เซียที่ตามมาที่เอฟิซัส โดยฝ่ายกบฏเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ ปีต่อมา ฝ่ายเปอร์เซียทำสงครามเพื่อยึดดินแดนคืน แต่การกบฏแผ่ไปในแคเรีย ดอริเซส แม่ทัพชาวเปอร์เซียจึงยกทัพไปที่นั่น ถึงแม้ปฏิบัติการช่วงแรกจะประสบความสำเร็จ แต่ความพ่ายแพ้ในยุทธการที่เพดาซัสและการสูญเสียแม่ทัพดอริเซสของฝ่ายเปอร์เซีย ทำให้สถานการณ์ของทั้งสองฝ่ายอยู่ในสภาวะหยุดนิ่ง
ในปีที่ 494 ก่อนคริสตกาล ทัพบกและทัพเรือเปอร์เซียตัดสินใจบุกไมลีตัส เมืองใจกลางของกลุ่มกบฏและได้รับชัยชนะในยุทธการที่ลาเด การแปรพักตร์ของซามอสทำให้ไมลีตัสถูกยึด ชัยชนะทั้งสองครั้งของเปอร์เซียทำให้การกบฏสิ้นสุดลง เมืองแคเรียยอมแพ้ต่อฝ่ายเปอร์เซีย ปีต่อมา ฝ่ายเปอร์เซียยกทัพไปจัดการเมืองต่าง ๆ ที่ยังแข็งข้อและทำสนธิสัญญาสันติภาพกับไอโอเนีย
การกบฏไอโอเนียถือเป็นความขัดแย้งครั้งแรกระหว่างกรีซและเปอร์เซียและเป็นช่วงแรกของสงครามกรีก-เปอร์เซีย ถึงแม้จะได้เอเชียน้อยกลับมาอยู่ใต้อำนาจ แต่จักรพรรดิดาไรอัสต้องการลงโทษเอเธนส์และอีรีเทรียที่สนับสนุนกลุ่มกบฏ นอกจากนี้พระองค์ยังมองว่านครรัฐกรีกต่าง ๆ ยังคงเป็นภัยต่อจักรวรรดิ ดังนั้นในปีที่ 492 ก่อนคริสตกาล จักรพรรดิดาไรอัสจึงสั่งบุกกรีซอีกครั้งเพื่อหวังจะยึดนครรัฐกรีกทั้งหมด
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กบฏไอโอเนีย
กฎหมายอวกาศ

สนธิสัญญาห้ามการทดสอบบางส่วน (1963) เป็นสนธิสัญญากฎหมายอวกาศนานาชาติฉบับแรก
กฎหมายอวกาศ (อังกฤษ: space law) เป็นของเขตของกฎหมายซึ่งครอบคลุมกฎหมายประเทศและกฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมในอวกาศ นักกฎหมายระหว่างประเทศยังไม่สามารถตกลงเพื่อกำหนดคำจำกัดความของ "อวกาศ" ได้ ถึงแม้ว่านักกฎหมายส่วนใหญ่จะเห็นด้วยว่าอวกาศโดยทั่วไปเริ่มต้นจากความสูงที่ต่ำที่สุดที่วัตถุสามารถโคจรรอบโลกได้ คือ ประมาณ 100 กิโลเมตรจากระดับน้ำทะเล
การก่อตั้งขอบเขตของกฎหมายอวกาศเริ่มขึ้นเมื่อมีการส่งดาวเทียมดวงแรกของโลก สปุตนิก โดยสหภาพโซเวียตในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1957 ดาวเทียมที่ถูกส่งขึ้นสู่อวกาศนั้นเป็นส่วนหนึ่งของปีธรณีฟิสิกส์สากล นับตั้งแต่นั้น กฎหมายอวกาศได้มีการพัฒนาและมีความสำคัญมากขึ้นเมื่อมนุษยชาติมีการใช้และพึ่งพาทรัพยากรในอวกาศเพิ่มมากขึ้น
ประวัติ

ผลงานที่เก่าแก่ที่สุดชิ้นหนึ่งเกี่ยวกับกฎหมายอวกาศ คือ Das Weltraum-Recht: Ein Problem der Raumfahrt (แปล: "กฎหมายอวกาศ: ปัญหาการเดินทางในอวกาศ") ของ Vladimír Mandl นักนิติศาสตร์ชาวเช็กเกีย เขียนเป็นภาษาเยอรมันและตีพิมพ์ในปี 1932 ซึ่งเป็นเวลา 35 ปีก่อนที่ดาวเทียมสปุตนิก 1 จะขึ้นสู่อวกาศ
เริ่มต้นแต่ ค.ศ. 1957 ชาติต่าง ๆ ได้เริ่มปรึกษากันถึงระบบที่จะรับประกันการใช้อวกาศอย่างสันติ การเจรจาสองฝ่ายระหว่างสหรัฐอเมริกาและสหภาพโซเวียตในปี ค.ศ. 1958 ส่งผลให้มีการนำเสนอประเด็นดังกล่าวต่อสหประชาชาติเพื่อทำการอภิปราย ในปี ค.ศ. 1959 สหประชาชาติได้ก่อตั้งคณะกรรมการว่าด้วยการใช้อวกาศในทางสันติ (COPUOS) ซึ่งสามารถแบ่งย่อยออกได้เป็นสองคณะกรรมการย่อย คือ คณะกรรมการย่อยด้านวิทยาศาสตร์และเทคนิค กับด้านกฎหมาย ซึ่งคณะกรรมการย่อยด้านกฎหมายของ COPUOS นี้เป็นที่พูดคุยหลักสำหรับการอภิปรายและการเจรจาเกี่ยวกับข้อตกลงระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับอวกาศ