stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การศึกษาตามแผน
เชิงอรรถและอ้างอิง

1 2  "ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑", ให้ความหมายของ "cohort-" ว่า "ตามรุ่น" เช่น "cohort analysis" แปลว่า "การวิเคราะห์ตามรุ่น", และของ "panel analysis" ว่า "การวิเคราะห์ตามบุคคลในรุ่น"
↑  Ram Rangsin (2005). "Bias & Confounder" (PPT). คำถามการวิจัย 2 ระดับ : การวัด.[ลิงก์เสีย]
↑  "Cohort Studies". Web Center for Social Research Methods. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-09-09. สืบค้นเมื่อ 2015-04-22.
↑  Porta, Miquel, บ.ก. (2008). A Dictionary of Epidemiology (5th ed.). New York: Oxford University Press. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-04-29. สืบค้นเมื่อ 2015-04-22.
1 2  พ.ญ. เกศชาดา เอื้อไพโรจน์กิจ (พฤษภาคม 2554),  น.พ. พิเชฐ สัมปทานุกุล (บ.ก.), "บทที่ 4 - การประเมินวรรณกรรมอย่างมีวิจารณญาณ", หลักการทำวิจัย : สู่ความสำเร็จในการปฏิบัติ, กรุงเทพมหานคร: ศูนย์วิทยาการวิจัยแพทยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, pp. 29–30, ISBN 978-616-551-305-0
1 2 3  
Euser, A.M; Zoccali, C; Jager, K.J; Dekker, F.W. (2009). "Cohort Studies: Prospective versus Retrospective". Nephron Clinical Practice. 113: c214–c217. doi:10.1159/000235241. สืบค้นเมื่อ 2015-05-06.
↑  Singhasivanon, Pratap (2006). "ERRORS IN EPIDEMIOLOGICAL STUDIES" (PPT). p. 48. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-07-07. สืบค้นเมื่อ 2015-04-23.
↑  "FAQ: What is a cohort study?". California Department of Public Health, Environmental Health Investigations Branch. 2001-06-02. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2011-07-26. สืบค้นเมื่อ 2015-04-22.
↑  Blumenthal, Ursula J.; Fleisher, Jay M.; Esrey, Steve A.; Peasey, Anne (2001). "Chapter 7: Epidemiology: a tool for the assessment of risk".  ใน Fewtrell, Lorna; Bartram, Jamie (บ.ก.). Water Quality: Guidelines, Standards, and Health : Assessment of Risk and Risk Management for Water-related Infectious Disease (PDF). IWA Publishing. pp. 143–144.
↑  Doll, Richard; Hill, Bradford (1950). "Smoking and carcinoma of the lung; preliminary report". BMJ. 2: 739. PMC 2038856.
↑  Power, C; Elliott, J (2006). "Cohort profile: 1958 British Cohort Study". International Journal of Epidemiology. 35 (1): 34–41. doi:10.1093/ije/dyi183. PMID 16155052.
1 2  Meirik, O. "Cohort and Case-Control Studies".  ใน Campana, Aldo (บ.ก.). Reproductive Health. Geneva Foundation for Medical Education and Research.
↑  Vessey, M. P.; Lawless, M. (1984). "The Oxford-Family Planning Association contraceptive study". Clinics in Obstetrics and Gynaecology. 11 (3): 743–757. ISSN 0306-3356. PMID 6509857.
↑  Adams, TD; Gress, RE; Smith, SC; Halverson, R. Chad; Simper, Steven C.; Rosamond, Wayne D.; Lamonte, Michael J.; Stroup, Antoinette M.; Hunt, Steven C. (2007). "Long-term mortality after gastric bypass surgery". New England Journal of Medicine. 357 (8): 753–61. doi:10.1056/NEJMoa066603. PMID 17715409.
↑  "The Lothian Birth Cohort Studies". University of Edinburgh. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-10-22. สืบค้นเมื่อ 2011-05-08.
↑  Pai, JK; Pischon, T; Ma, J;  และคณะ (2004). "Inflammatory markers and the risk of coronary heart disease in men and women". New England Journal of Medicine. 351 (25): 2599–2610. doi:10.1056/NEJMoa040967. PMID 15602020.
แหล่งข้อมูลอื่น

Prospective cohorts เก็บถาวร 2006-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Retrospective cohorts เก็บถาวร 2006-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Study Design Tutorial Cornell University College of Veterinary Medicine
Birth cohort study timelines (ESDS Longitudinal) เก็บถาวร 2010-04-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Centre for Longitudinal Studies
| ด ค กBiomedical research: Clinical study design / Design of experiments |
| --- | --- |
Overview:  การทดลองทางคลินิก Clinical trial protocol  Clinical trial management  Academic clinical trials 
Controlled study (EBM I to II-1; A to B):  การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม การทดลองแบบอำพราง  Open-label trial) 
งานศึกษาแบบสังเกต (EBM II-2 to II-3; B to C):  งานศึกษาตามขวาง vs. งานศึกษาตามยาว, Ecological study งานศึกษาตามรุ่น (งานศึกษาตามรุ่นย้อนหลัง  งานศึกษาตามรุ่นตามแผน)  งานศึกษามีกลุ่มควบคุม (Nested case-control study)  Case series  Case study  รายงานผู้ป่วย 
วิทยาการระบาด/ methods:  occurrence: อุบัติการณ์ (อุบัติการณ์สะสม)  ความชุก ความชุก ณ จุดใดจุดหนึ่ง  ความชุกในช่วงเวลา) association: absolute (Absolute risk reduction, Attributable risk, Attributable risk percent)  relative (ความเสี่ยงสัมพัทธ์ (Odds ratio, Hazard ratio) other: Virulence  Infectivity  Mortality rate  Morbidity  Case fatality  Specificity and sensitivity  Likelihood-ratios  Pre/post-test probability 
Trial/test types:  In vitro  In vivo  Animal testing  Animal testing on non-human primates  First-in-man study  Multicenter trial  Seeding trial  Vaccine trial 
Analysis of clinical trials:  Risk-benefit analysis 
Interpretation of results:  Selection bias  Correlation does not imply causation  Null result 
Category · Glossary · List of topics
งานศึกษามีกลุ่มควบคุม เทียบกับงานศึกษาตามรุ่น
วารีกุญชร

บทความนี้เกี่ยวกับความเชื่อ สำหรับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ดูที่ ช้างน้ำ
วารีกุญชร ในพระราชพิธี
วารีกุญชร เป็นสัตว์ในป่าหิมพานต์ มีรูปร่างเป็นช้าง มีเท้าหน้า 2 เท้า และมีหางเป็นปลา (แต่ถ้าเป็นช้างที่มีเท้า 4 เท้า ด้านลำตัวและส่วนหางเป็นปลาทั้งหมด จะเรียกว่า กุญชรวารี)  อาศัยอยู่ในทะเลสีทันดร สามารถว่ายน้ำและดำน้ำได้ดี ประวัติของวารีกุญชรไม่มีที่มาอย่างแน่ชัด จิตรกรรมฝาผนังของวารีกุญชรมักเขียนบนฝาผนังของโบสถ์ตามวัดต่าง ๆ เช่น วัดช่องนนทรี ในกรุงเทพมหานคร หรือ วัดคงคาราม ในจังหวัดราชบุรี เป็นต้น
การปรากฏเป็นข่าว

เรื่องราวของช้างน้ำ หรือ วารีกุญชร ได้ตกเป็นข่าวครึกโครมตามหน้าหนังสือพิมพ์ของไทยครั้งแรก เมื่อกลางปี พ.ศ. 2539 หลังจากการตกเป็นข่าวของนารีผล (มักกะลีผล) ว่ามีผู้ได้ซากของช้างน้ำมาจากชาวกะเหรี่ยง ที่ป่าชายแดนไทย-พม่า โดยซากของช้างน้ำนี้ มีลักษณะคล้ายช้าง แต่ขนาดจะเล็กจิ๋วจนสามารถวางบนฝ่ามือได้ เมื่อนำไปเอกซเรย์แล้ว พบว่าภายในมีโครงกระดูกต่าง ๆ เหมือนเป็นช้างจริงไม่มีผิด ซึ่งในเรื่องนี้ก็ได้มีบุคคลหลายฝ่ายออกมายืนยันว่า ช้างน้ำเป็นสัตว์ที่มีอยู่จริง เช่น พระภิกษุชาวไทยรูปหนึ่ง ได้อ้างว่า
"ขณะที่ตนกำลังเดินทางธุดงค์และได้ไปปักกลดในป่าของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งเป็นช่วงคืนก่อนวันเข้าพรรษา 1 วัน ได้เจอกับสัตว์ขนาดเล็กฝูงหนึ่งกำลังเล่นน้ำอยู่ เมื่อเข้าไปดูใกล้ ๆ พบว่าเป็นช้างขนาดเล็ก ขนาดไม่เกินกล่องไม้ขีดไฟ"
โดยเป็นสัตว์ในตำนานของชาวกะเหรี่ยง ที่เชื่อกันว่า
"ช้างน้ำเป็นสัตว์วิเศษที่สัตว์ใหญ่ยังหวาดกลัว หากผู้ใดได้ครอบครองซากช้างน้ำแล้ว เมื่อเดินทางเข้าไปในป่าจะปลอดภัย และสัตว์ป่าที่มีนิสัยดุร้ายก็จะไม่มาคุกคาม"
จนกระทั่งในต้นปี พ.ศ. 2552 ช้างน้ำก็กลับมาเป็นข่าวอีกครั้ง เมื่อผู้ใหญ่บ้านของอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ได้ออกมาเปิดเผยว่า มีทหารของฝ่ายกะเหรี่ยงพุทธ ได้นำซากช้างน้ำมาขาย โดยเชื่อว่าหากนำมาขายที่ฝั่งไทยแล้ว จะมีราคาสูงถึง 3-5 ล้านบาท ผู้ที่ซื้อส่วนใหญ่มักจะซื้อมาเก็บไว้เป็นสิริมงคล รวมทั้งได้มีพระภิกษุชาวกะเหรี่ยงรูปหนึ่งในฝั่งพม่า ซึ่งอยู่ตรงกันข้ามกับอำเภอแม่สอด โดยกล่าวอ้างว่า
"ได้มีชาวบ้านคนหนึ่ง นำช้างน้ำมาถวายให้ 1 เชือก โดยเพิ่งจะตายได้ไม่กี่วัน เผอิญว่าชาวบ้านคนดังกล่าวไปพบช้างน้ำ ที่บริเวณหนองน้ำในหมู่บ้านโกเซนา จังหวัดผะอัง ของรัฐกะเหรี่ยง ซึ่งขณะนั้น กำลังเดินเข้าไปหาอาหารและปลาในป่าลึก จึงนำกลับมาที่บ้าน แต่ก็มาตายในเวลาต่อมา และชาวบ้านคนดังกล่าวนั้น ได้มาพบตนขณะที่กำลังออกเดินธุดงค์ในป่าลึก จึงได้นำมาถวายให้เพื่อเป็นสิริมงคล เพราะถือว่า ช้างน้ำเป็นสัตว์ชนิดเดียวที่พบแห่งเดียวในโลก คือที่ รัฐกะเหรี่ยง"
และพระภิกษุรูปนี้ยังได้ยืนยันอีกว่า
"ช้างน้ำลักษณะนี้มีอยู่จริง เพราะตนเองเคยพบเห็นมาแล้วถึง 2 ครั้ง โดยครั้งล่าสุดคือก่อนปี พ.ศ. 2550 โดยพบเป็นซากขาย ที่ชายแดนในจังหวัดเมียวดี"
อย่างไรก็ตามในวันที่ 2 กันยายน ปีเดียวกันนี้ นายวราวุธ สุธีธร อดีตผู้อำนวยการสำนักวิจัยซากดึกดำบรรพ์และพิพิธภัณฑ์ธรณีวิทยา กรมทรัพยากรธรณี ได้เคยกล่าวถึงกรณีที่ชาวบ้านของ ตำบลวาเล่ย์ อำเภอพบพระ จังหวัดตาก ที่ได้พบสัตว์ประหลาดรูปร่างคล้ายช้างขนาดเล็กว่า
"เมื่อพิจารณาดูภาพฟิล์มเอกซเรย์ พบว่าโครงร่างโดยรวมมีลักษณะเหมือนสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมจำพวกกัดแทะที่เรียกว่า โรเดนท์ เช่น หนู หรือ กระรอก หรือ บีเวอร์ โดยเฉพาะส่วนหัวบริเวณกรามล่างและใต้งา จะเห็นชัดเจนเลยว่าฟันมีลักษณะเป็นซี่ มีฟันหน้าที่ยื่นยาวออกไป รวมถึงโครงกระดูกส่วนอื่นนั้นก็มีลักษณะแตกต่างจากของช้างโดยสิ้นเชิง ซึ่งคาดว่าน่าจะเป็นซากสัตว์จำพวกหนู แล้วเอาไปต่อเติมงวงและเสียบงาเข้าไปในภายหลัง"
ต่อมา รองศาสตราจารย์ สมโภชน์ ศรีโกสามาตร อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (ในขณะนั้น) ได้เคยกล่าวว่า
"สิ่งนี้อาจจะเป็นสัตว์จำพวกหนูผี เนื่องจากตรงที่ฟันมีลักษณะเป็นซี่แหลมยื่นออกมา และที่บริเวณขาและเท้ามีลักษณะยาว เห็นนิ้วเท้าเป็นซี่ 4-5 นิ้ว และมีเล็บ"
ดูเพิ่ม

สัตว์หิมพานต์
นารีผล
วีวาย หมาใหญ่

| --- | --- |
 ดาววีวาย หมาใหญ่กำลังพ่นก๊าซจำนวนมหาศาลออกมาขณะระเบิด
ข้อมูลสังเกตการณ์  ต้นยุคอ้างอิง J2000      วิษุวัต J2000
กลุ่มดาว: หมาใหญ่

ไรต์แอสเซนชัน: 07h 22m 58.33s
เดคลิเนชัน: −25° 46' 03.17″
ความส่องสว่างปรากฏ (V): 6.5 ถึง 9.6 7.9607
คุณสมบัติ
ชนิดสเปกตรัม: M3-M5e Ia
ดัชนีสี B-V: 2.24
ชนิดดาวแปรแสง: กึ่งปกติ
มาตรดาราศาสตร์
ความเร็วแนวเล็ง (Rv): 49 ± 10 km/s
การเคลื่อนที่เฉพาะ (μ):  RA: 9.84 mas/yr   Dec.: 0.75 mas/yr 
พารัลแลกซ์ (π): 1.78 ± 3.54 mas
ระยะทาง: ~4,900 ly  (~1,500 pc)
รายละเอียด

มวล: ~30-40 M☉
รัศมี: 1,420 R☉
กำลังส่องสว่าง: ~450,000 L☉
อุณหภูมิ: ~3000 K

ชื่ออื่น
 เอชดี 58061, เอชไอพี  35793 
วีวายแมวใหญ่ (อังกฤษ: VY Canis Majoris) คือดาวฤกษ์ชนิดดาวยักษ์ใหญ่ยิ่งแดง ตั้งอยู่บริเวณกลุ่มดาวหมาใหญ่ มีขนาดประมาณ 1,74748420 เท่าของรัศมีของดวงอาทิตย์ (8.54-9.8 หน่วยดาราศาสตร์/เส้นผ่านศูนย์กลาง ~2,000 ล้านกิโลเมตร/2,000,000,000,000,000 เมตร หรือ 2.00 เทระเมตร)(มีขนาดประมาณวงโคจรของดาวเสาร์) ตั้งอยู่ห่างจากโลกประมาณ 1.5 กิโลพาร์เซก (4,900 ปีแสง) วีวาย สุนัขใหญ่ เป็นดาวฤกษ์เดี่ยว ซึ่งแตกต่างจากดาวยักษ์ใหญ่ยิ่งส่วนใหญ่ที่มักจะเป็นดาวคู่ หรืออยู่ในระบบดาวหลายดวง ดาวดวงนี้ถูกจัดประเภทเป็นดาวแปรแสงกึ่งปกติ และมีความหนาแน่นโดยประมาณ 0.000005 ถึง 0.000010 กก./ม.3
หนังสืออ่านเพิ่ม

Kastner, Joel H.; Weintraub, David A. (1998). "Hubble Space Telescope Imaging of the Mass-losing Supergiant VY Canis Majoris". Astronomical Journal. 115 (4): 1592–1598. Bibcode:1998AJ....115.1592K. doi:10.1086/300297.
Meynet, G; Chomienne, V; Ekström, S; Georgy, C; Granada, A; Groh, J; Maeder, A; Eggenberger, P; Levesque, E; Massey, P (2015). "Impact of mass-loss on the evolution and pre-supernova properties of red supergiants". Astronomy & Astrophysics. 575 (60): A60. arXiv:1410.8721. Bibcode:2015A&A...575A..60M. doi:10.1051/0004-6361/201424671. S2CID 38736311.
Scicluna, P; Siebenmorgen, R; Wesson, R; Blommaert, J. A. D. L; Kasper, M; Voshchinnikov, N. V; Wolf, S (2015). "Large dust grains in the wind of VY Canis Majoris". Astronomy and Astrophysics. 584: L10. arXiv:1511.07624. Bibcode:2015A&A...584L..10S. doi:10.1051/0004-6361/201527563. S2CID 55163865.
Wittkowski, M; Arroyo-Torres, B; Marcaide, J. M; Abellan, F. J; Chiavassa, A; Freytag, B; Scholz, M; Wood, P. R; Hauschildt, P. H; Meynet, Georges; Georgy, Cyril; Groh, José; Stee, Philippe (2015). "On the atmospheric structure and fundamental parameters of red supergiants". New Windows on Massive Stars. 307: 280–285. Bibcode:2015IAUS..307..280W. doi:10.1017/S1743921314006930.
แหล่งข้อมูลอื่น

Astronomers Map a Hypergiant Star's Massive Outbursts, HubbleSite NewsCenter, 2007-01-08
Helton, L. Andrew. Research Topics - VY Canis Majoris เก็บถาวร 2012-03-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, University of Minnesota
"What is the Biggest Star in the Universe?", Universe Today, 2008-04-06
พิกัด:  07h 22m 58.33s, −25° 46′ 03.17″
Jonathan Amos (27 November 2009). "Herschel telescope 'fingerprints' colossal star". BBC News. สืบค้นเมื่อ 30 November 2009. The death throes of one of the biggest stars known to science have been spied by Europe's Herschel space telescope.
American Association of Variable Star Observers
The Hubble Space Telescope เก็บถาวร 2001-02-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Ph (ทวิอักษร)

Ph หรือ ph เป็นทวิอักษรที่พบได้ในภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมัน และภาษาอื่นโดยส่วนใหญ่ใช้แทนเสียง ฟ ซึ่งมีเสียง [f] โดยคำศัพท์ในภาษาอังกฤษที่มีอักษร ph ส่วนใหญ่เป็นคำศัพท์ที่มาจากภาษากรีก
ในการถอดจากอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน กำหนดให้ ph ใช้แทนอักษร พ ภ ผ ซึ่งมีเสียง [pʰ] ในขณะที่การทับศัพท์จากภาษาอังกฤษหรือภาษาอื่นมาเป็นภาษาไทย กำหนดให้ ph แทนด้วยอักษร ฟ
เจดีย์ต้าฉิน

ซากของเจดีย์ในปัจจุบัน
เจดีย์ต้าฉิน (จีน: 大秦塔; พินอิน: Dàqíntǎ) เป็นเจดีย์พุทธในเทศมณฑลโจวจือในซีอาน มณฑลส่านซี ตั้งอยู่ห่างไปสองกิโลเมตรจากวัดโหลวกวานไถ มีการกล่าวอ้างว่าเจดีย์นี้เป็นของคริสตจักรตะวันออกของจีนในสมัยราชวงศ์ถัง
ศัพทมูล

"ต้าฉิน" เป็นชื่อภาษาจีนโบราณของจักรวรรดิโรมัน หรือในบางบริบทอาจหมายถึงตะวันออกใกล้ โดยเฉพาะแคว้นซีเรีย
ประวัติศาสตร์

เจดีย์ต้าฉินปรากฏบันทึกครั้งแรกในปี 1065 ที่ซึ่งกวีชาวจีนซู ตงพัว เดินทางมาที่นี่และนิพนธ์บทกวีเกี่ยวกับเจดีย์ในชื่อ "วัดต้าฉิน" น้องชายของเขา ซู เจ๋อ ยังเขียนกวีสะท้อนกล่าวถึงสงฆ์ของวัด หลังเกิดแผ่นดินไหวในปี 1556 เจดีย์เสียหายและถูกทิ้งร้าง รวมถึงทำให้พื้นที่ใต้ดินของเจดีย์เข้าถึงไม่ได้อีกต่อไป
บิชอปแห่งคริสตจักรตะวันออกอัสซีเรีย มาร์ อาวา โรเยล ได้เดินทางเยือนเจดีย์นี้ในปี 2012
ลักษณะ

เจดีย์อิฐแปลนพื้นรูปแปดเหลี่ยม ความสูงเจ็ดชั้น ราว 34 เมตร (ในอดีตเชื่อว่าสูง 32 เมตร) ชั้นแรกสุดมีขนาดความกว้างของแต่ละฝั่งอยู่ที่ 4.3 เมตร
ข้อเสนอเกี่ยวกับศาสนาคริสต์

ในปี 2001 นักจีนศึกษา มาร์ติน พาล์เมอร์ และผู้แปลหนังสือจีนวิทยาหลายเล่ม เช่น จวางจือ และ อี้ชิง ได้เสนอว่าเจดีย์นี้มีความเกี่ยวเนื่องกับคริสตจักรตะวันออกในสมัยราชวงศ์ถัง ไว้ในหนังสือของเขา The Jesus Sutras (พระเยซูสูตร) ซึ่งเป็นที่ถกเถียง พาล์เมอร์ระบุว่าโบสถ์และอารามคริสต์มีสร้างขึ้นในปี 640 โดยมิชชันนารียุคแรกของคริสตจักรจะวันออก ส่วน "ต้าฉิน" เป็นชื่อของจักรวรรดิโรมันตามที่ปรากฏในเอกสารภาษาจีนยุคแรก ๆ ในศตวรรษที่ 1-2
และในศตวรรษที่ 9 ตอนกลาง คำนี้ยังใช้เรียกโบสถ์มิสซังของคริสต์ชนซีเรีย
ผู้สนับสนุนคำกล่าวอ้างของพาล์เมอร์เสนอให้เห็นถึงรายละเอียดต่าง ๆ ว่าเจดีย์นี้ในอดีตเป็นโบสถ์คริสต์ เช่นรอยขีดเขียนภาษาซีเรีย และภาพที่เสนอว่าเป็นฉากการประสูติของพระเยซู นอกจากนี้ ด้วยลักษณะการจัดวางของอารามตามทิศตะวันออก-ตะวันตก ทำให้ยิ่งสนับสนุนว่าที่นี่เป็นของศาสนาคริสต์ มากกว่าพุทธและเต๋าซึ่งนิยมจัดวางตามทิศเหนือ-ใต้
หน่วยงานท้องถิ่นได้สร้างความนิยมให้กับข้อเสนอของพาล์เมอร์โดยมุ่งหวังจะกระตุ้นการท้องเที่ยวในพื้นที่ รวมถึงยังมีนักวิชาการชาวจีนที่ยกย่องและเขียนบทความเห็นด้วยกับข้อเสนอของพาลเมอร์ ในตอนแรกของรายการปี 2009 โดยบีบีซี A History of Christianity มีบางฉากที่มาจากเจดีย์นี้ และยังมีบทสัมภาษณ์ของพาล์เมอร์โดยผู้ดำเนินรายการ ศาสตราจารย์เดียร์เมด แม็คคัลลอห์
อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอแนะของพาล์เมอร์เป็นที่ถกเถียง นักวิชาการที่ปฏิเสธข้อเสนอแนะของเขา เช่น ไมเคิล คีวาค (Michael Keevak) ผู้เขียนหนังสือ The Story of a Stele และเดวิด วีล์มซ์ฮวร์สท์ (David Wilmshurst) ผู้เขียนหนังสือ The Martyred Church: A History of the Church of the East
ดูเพิ่ม

จารึกซีอาน
คริสตจักรตะวันออกในประเทศจีน
เอกสารจิ่งเจี้ยว
ต้าฉิน
แหล่งข้อมูลอื่น

Did Christianity Reach China In the First Century?
Orthodox article on site
34°03′32″N 108°18′27″E﻿ / ﻿34.05889°N 108.30750°E﻿ / 34.05889; 108.30750
โฌแซ็ฟ หลุยส์ แก-ลูว์ซัก

| โฌแซ็ฟ หลุยส์ แก-ลูว์ซัก |
| --- | --- |
โฌแซ็ฟ หลุยส์ แก-ลูว์ซัก
เกิด: 6 ธันวาคม ค.ศ. 1778(1778-12-06) แซ็ง-เลออนาร์-เดอ-นอบลา
เสียชีวิต: 9 พฤษภาคม ค.ศ. 1850(1850-05-09) (71 ปี) ปารีส
สัญชาติ: ฝรั่งเศส
มีชื่อเสียงจาก: กฎของแก-ลูว์ซัก
อาชีพทางวิทยาศาสตร์
สาขา: เคมี
 
โฌแซ็ฟ หลุยส์ แก-ลูว์ซัก (ฝรั่งเศส: Joseph Louis Gay-Lussac; 6 ธันวาคม 1778 - 9 พ.ค. 1850) เป็นนักเคมีและนักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส เขาเป็นที่รู้จักในคนส่วนใหญ่สำหรับกฎสองข้อที่เกี่ยวข้องกับก๊าซ และสำหรับผลงานของเขาในส่วนผสมของแอลกอฮอล์กับน้ำ, ซึ่งนำไปสู่​​สเกลองศาแก-ลูว์ซัก ใช้ในการวัดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ในหลายประเทศ
ประวัติ

แก-ลูว์ซักเกิดที่เมืองแซ็ง-เลออนาร์-เดอ-นอบลา (Saint-Léonard-de-Noblat) ซึ่งในปัจจุบันนี้เป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดโอต-เวียน (Haute-Vienne)
พ่อของแก-ลูว์ซักชื่ออ็องตอนี แก เป็นลูกชายของแพทย์ ประกอบอาชีพทนายความและอัยการและทำงานเป็นผู้พิพากษาในหอบังคับการเรือแห่งนอบลา (Noblat) เป็นพ่อของลูกชายสองคนและลูกสาวสามคน เขาเป็นเจ้าของที่ดินจำนวนมากของหมู่บ้านลูว์ซัก และมักจะใส่ชื่อของหมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งโอต-เวียนนี้ไว้ในชื่อของเขาตามธรรมเนียมในการปกครองระบบโบราณ (Ancien Régime) เข้าสู่ปี 1803 ในที่สุดพ่อและลูกชายได้นำชื่อ แก-ลูว์ซัก มาใช้ ในช่วงระหว่างการปฏิวัติ พ่อของเขาซึ่งเป็นอดีตอัยการของกษัตริย์ได้ถูกคุมขังอยู่ในแซ็ง-เลออนาร์ตั้งแต่ปี 1793-1794 อันเป็นผลมาจากกฎหมายผู้ต้องสงสัย (Law of Suspects)
เขาได้รับการศึกษาเป็นครั้งแรกที่อารามบูร์แด (Bourdeix) ต่อมาเขาได้เริ่มการศึกษาของเขาในปารีส โดยอยู่ในความดูแลของเจ้าอาวาสแห่งดูว์มงแตย์ (Dumonteil) ในที่สุดก็เข้าสู่โรงเรียนสารพัดช่าง (École Polytechnique) ในปี 1798 แก-ลูว์ซักหลีกเลี่ยงจากการเกณฑ์ทหารไปได้อย่างหวุดหวิด และในตอนที่เริ่มเข้าสู่สถาบันสารพัดช่างแห่งนี้ พ่อของเขาก็ได้ถูกจับคุมขัง (โดยน้ำมือของมักซีมีเลียง รอแบ็สปีแยร์ ในช่วงยุคสมัยแห่งความน่าสะพรึงกลัว (Reign of Terror))  สามปีต่อมา เขาได้ย้ายไปศึกษาที่โรงเรียนวิศวกรรมโยธา, และหลังจากนั้นไม่นานก็ได้รับมอบหมายให้ ซิแอร์ เละเบะตูแลร์  (C.L. Berthollet)  เป็นผู้ช่วยของเขา  ในปี 1802 เขาได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้ทำการทดลองสาธิตให้กับ อองทวน ฟังก์ซัว, คุม เดอ ฟุกควา  (A. F. Fourcroy) ที่โรงเรียนสารพัดช่าง ซึ่งในที่สุด (ปี 1809) เขาก็ได้กลายเป็นศาสตราจารย์วิชาเคมี  ตั้งแต่ปี 1808-1832 นั้น, เขาก็ได้เป็นศาสตราจารย์ฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยปารีส (Sorbonne), ตำแหน่งที่เขาลาออกนั้นเพียงเพื่อสำหรับตำแหน่งหัวหน้าของภาควิชาเคมีที่สวนพฤกษศาสตร์ ปารีสเท่านั้น  (Jardin des Plantes) ในปี 1821 เขาได้รับเลือกให้เข้าเป็นสมาชิกต่างประเทศของราชบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน (Royal Swedish Academy of Sciences) ในปี 1831 เขาได้รับเลือกให้เป็นตัวแทนของจังหวัดโอต-เวียน ในฐานะผู้แทนหอการค้าและในปี 1839 เขาก็ได้เข้ามาอยู่ในสภาขุนนาง
แก-ลูว์ซัก ได้สมรสกับ โยนนีเยฟ-มาฮี-โยเซฟ โคยูว์ (Geneviève-Marie-Joseph Rojot) ในปี 1809 เขาได้พบกับเธอครั้งแรกเมื่อเธอทำงานเป็นผู้ช่วยร้านขายผ้าลินินและกำลังศึกษาตำราเคมีอยู่ภายใต้เคาน์เตอร์
รูธ

ตัวละครเอกของหนังสือนางรูธในคัมภีร์ฮีบรู
Portrait of a woman as Ruth (ป. ค.ศ. 1853) โดย Francesco Hayez
รูธ (อังกฤษ: Ruth; /ruːθ/; ฮีบรู: רוּת‎, ใหม่: Rūt, ไทบีเรียน: Rūṯ) เป็นบุคคลในหนังสือนางรูธและเป็นที่มาของชื่อหนังสือ รูธเป็นหญิงชาวโมอับผู้แต่งงานกับมาห์โลนชาวอิสราเอล หลังการเสียชีวิตของสมาชิกผู้ชายทั้งหมดในครอบครัว (สามี พ่อสามี และพี่เขย) รูธอยู่ด้วยกับนาโอมีผู้เป็นแม่สามีและย้ายไปอยู่ที่ยูดาห์พร้อมกับนาโอมี รูธได้รับความรักและความคุ้มครองจากโบอาสญาติผู้มั่งคั่งของนาโอมีเพราะโบอาสเห็นว่ารูธเป็นหญิงที่มีจิตใจดี รูธเป็นย่าทวดของดาวิด
รูธเป็นผู้หญิงคนหนึ่งใน 5 คนที่ได้รับการกล่าวถึงในลำดับพงศ์ของพระเยซูซึ่งปรากฏในพระวรสารนักบุญมัทธิว ร่วมด้วบกับทามาร์, ราหับ, "ภรรยาของอุรียาห์" (บัทเชบา) และมารีย์
ลำดับพงศ์พันธุ์: เชื้อสายของดาวิดจากรูธ

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค |  |  | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค | เอลีเมเลค |  |  | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี | นาโอมี |  |  |  |  |  |  |  |  |


| โบอาส | โบอาส | โบอาส | โบอาส | โบอาส | โบอาส |  |  |  |  |  |  | รูธ | รูธ | รูธ | รูธ | รูธ | รูธ |  |  |  |  |  |  | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน |  |  |  |  |  |  | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ |  |  |  |  |  |  | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน |  |  |
| โบอาส | โบอาส | โบอาส | โบอาส | โบอาส | โบอาส |  |  |  |  |  |  | รูธ | รูธ | รูธ | รูธ | รูธ | รูธ |  |  |  |  |  |  | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน | มาห์โลน |  |  |  |  |  |  | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ | โอรปาห์ |  |  |  |  |  |  | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน | คิลิโอน |  |  |


|  |  |  |  |  |  | โอเบด | โอเบด | โอเบด | โอเบด | โอเบด | โอเบด |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | โอเบด | โอเบด | โอเบด | โอเบด | โอเบด | โอเบด |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |


|  |  |  |  |  |  | เจสซี | เจสซี | เจสซี | เจสซี | เจสซี | เจสซี |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | เจสซี | เจสซี | เจสซี | เจสซี | เจสซี | เจสซี |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |


|  |  |  |  |  |  | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด | ดาวิด |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
มหันตภัยมาลธูเซียน

มหันตภัยมาลธูเซียน 
(อังกฤษ: Malthusian catastrophe, Malthusian check)
เป็นทฤษฎีที่พยากรณ์การต้องกลับไปสู่การดำรงชีวิต แบบเพียงแค่สามารถประทังชีวิต เมื่อการเติบโตของประชากรก้าวล้ำสมรรถภาพการผลิตของเกษตรกรรม
ผังแสดงอัตราการเพิ่มประชากรโลกรายปีระหว่างปี ค.ศ. 1800-2005
อัตราก่อนปี ค.ศ. 1950 มาจากการประเมินตามประวัติของ สำนักงานสำมะโนประชากรสหรัฐอเมริกา (USCB) สีแดงเป็นจำนวนคาดหมายของ USCB จนถึงปี ค.ศ. 2025
งานของทอมัส มาลธัส

ในปี ค.ศ. 1798 นักวิชาการชาวอังกฤษ ทอมัส มาลธัส เขียนไว้ว่า
ทุพภิกขภัยดูเหมือนจะเป็นวิธีการสุดท้าย ที่น่าสะพรึงกลัวที่สุดของธรรมชาติ
พลังการเติบโตของประชากรนั้น ยิ่งใหญ่กว่าพลังของโลกอย่างมาก ที่จะผลิตปัจจัยประทังชีวิตมนุษย์
จนกระทั่งว่า การตายก่อนธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งก็ตาม จะต้องมาเยี่ยมเยียนเผ่าพันธุ์มนุษย์
พฤติกรรมผิดศีลธรรมของมนุษยชาตินั้น ไม่อยู่นิ่ง และเป็นเจ้าหน้าที่ที่สามารถลดประชากร
เป็นทหารกองหน้าของแสนยานุภาพแห่งความหายนะ ซึ่งบ่อยครั้งสามารถทำงานที่น่าสะพรึงกลัวนั้นให้สำเร็จได้เอง
แต่ถ้ากองหน้านี้ล้มเหลว ในสงครามกวาดล้างเผ่าพันธุ์นี้
ฤดูแห่งความเจ็บป่วย โรคระบาด และโรคติดต่อ ก็จะเป็นกองรุกสยองขวัญ กำจัดศัตรูได้อย่างเป็นพันเป็นหมื่น
และถ้าชัยชนะยังไม่สมบูรณ์ ทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ก็จะเป็นกองทัพหลัง ที่โดยการโจมตีแม้เพียงครั้งเดียว ก็จะกวาดประชากรโลกให้ราบเรียบด้วยอาวุธคืออาหาร
แม้ว่ามาลธัสจะวาดภาพจุดจบของโลกเช่นนี้
แต่จริง ๆ เขาไม่ได้เชื่อว่า มนุษยชาติจะมีชะตากรรมที่จะประสบมหันตภัย เพราะเหตุจำนวนประชากรก้าวล้ำทรัพยากร
แต่เชื่อว่า การเติบโตของประชากรนั้น จะจำกัดโดยทรัพยากรที่มีอยู่ คือ
ความรู้สึกทางเพศปรากฏในทุกยุคทุกสมัย เหมือนกับจะเท่า ๆ กัน จนกระทั่งสามารถพิจารณาโดยแนวคิดทางพีชคณิตว่า เป็นตัวแปรที่จะต้องมีอย่างแน่นอน
กฎจำเป็นอันยิ่งใหญ่ ที่ขัดขวางประชากรในแต่ละประเทศ ไม่ให้เพิ่มเกินอาหารที่สามารถผลิตหรือแสวงหาได้
เป็นกฎที่แจ่มแจ้งจนกระทั่งว่า เราไม่ควรสงสัยในกฎนี้
วิธีหรือแบบต่าง ๆ ที่ธรรมชาติใช้ในการป้องกันหรือระงับประชากรเกิน อาจจะไม่ปรากฏกับเราว่า เป็นแบบที่แน่นอนที่เกิดเป็นระยะ ๆ และถึงแม้ว่าเราจะไม่สามารถพยากรณ์แบบวิธี แต่ว่า เราสามารถพยากรณ์ได้ว่า จะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน