stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
คาร์ล กุสทัฟ ยาค็อพ ยาโคบี
ประวัติ

ยาโคบีเกิดในตระกูลชาวยิวอัชเคนาซิในเมืองพ็อทซ์ดัมเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม ค.ศ. 1804 เขาเป็นลูกคนที่สองจากในสี่คนของซีม็อน ยาโคบี พี่ชายของเขา โมริทซ์ ฟ็อน ยาโคบี กลายเป็นที่รู้จักในภายหลังในฐานะวิศวกรและนักฟิสิกส์ ในขณะที่เขาเป็นคนแรกที่ได้รับการศึกษาที่บ้าน (home education) โดยเลมัน ลุงของเขาผู้สอนเขาในเรื่อง classical languages and elements of mathematics ในปี ค.ศ. 1816 ยาโคบี อายุ 12 ปี เขาได้เดินทางไปที่ Potsdam Gymnasium ซึ่งเป็นที่ที่นักเรียนเรียนเกี่ยวกับภาษาคลาสสิก ประวัติศาสตร์เยอรมันและคณิตศาสตร์ เนื่องจากยาโคบีได้รับการศึกษาที่ดีจากลุงของเขา ประกอบกับความสามารถพิเศษของตัวเขาเอง หลังจากนั้นไม่ถึงครึ่งปี เขาถูกย้ายไปเป็น senior ตั้งแต่อายุยังน้อย ๆ อย่างไรก็ตาม มหาวิทยาลัยไม่สามารถรับนักเรียนที่อายุต่ำกว่า 16 ปีอย่างเขาเข้ามาเรียนได้ เขาจึงต้องอยู่ในชั้นเรียนนั้นจนกระทั่ง ค.ศ. 1821 เขาใช้เวลานี้ในการพัฒนาความรู้ของเขา และแสดงความสนใจในทุก ๆ วิชา รวมทั้งภาษาละตินและภาษากรีก ประวัติศาสตร์ และคณิตศาสตร์ ในช่วงเวลานี้เป็นช่วงเวลาแรก ๆ ที่เขาพยายามในการแก้สมการพหุนามเอกพันธุ์หลายตัวแปร (quantic) โดยใช้กรณฑ์อันดับสอง (radicals)
ในปี ค.ศ. 1821 ยาโคบีได้ไปเรียนที่มหาวิทยาลัยเบอร์ลิน ซึ่งเป็นที่แรกที่เขาให้ความสนใจกับการเรียนภาษาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ยาโคบีไม่ได้ให้ความสนใจในวิชาคณิตศาสตร์มากนักในการเรียนอยู่ที่นี่ เนื่องจากคณิตศาสตร์ในประเทศเยอรมนีขณะนั้นอยู่ในระดับต่ำ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำหรับเขามากเกินไป อย่างไรก็ตามเขายังคงศึกษาผลงานของออยเลอร์, ลากร็องฌ์ และลาปลัสด้วยตนเองอยู่ ในปี ค.ศ. 1823 เขาจำเป็นต้องตัดสินใจระหว่างความสนใจของเขาในการแข่งขัน หรือเลือกที่จะทุ่มเทความสนใจทั้งหมดให้กับคณิตศาสตร์ ในปีเดียวกันนี้ เขาก็มีสิทธิเข้าสอนในโรงเรียนมัธยมและได้รับการเสนอตำแหน่งที่ Joachimsthal Gymnasium ในกรุงเบอร์ลิน แต่เขาตัดสินใจที่จะทำงานต่อไปในมหาวิทยาลัยอยู่ ในปี ค.ศ. 1825 เขาได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิต และมีผลงานวิจัยเกี่ยวกับการแยกเศษส่วนออกเป็นเศษส่วนย่อย (The partial fraction decomposition of rational fractions) และเขาได้ทำงานวิจัยทันทีหลังจากเรียนจบปริญญาเอก (Habilitation) ในเวลาเดียวกันเขาก็เปลี่ยนมานับถือศาสนาคริสต์ ตอนนี้เขามีคุณสมบัติเพียงพอเพื่อสอนในระดับมหาวิทยาลัยแล้ว ซึ่งทำให้เขาได้เข้าบรรยายเรื่องทฤษฎีเส้นโค้งและพื้นผิว (Theory of curves and surfaces) ที่มหาวิทยาลัยเบอร์ลิน ในวัย 21 ปีเท่านั้น
ในปี ค.ศ. 1827 เขาได้รับตำแหน่งเป็นศาสตราจารย์ และในปี ค.ศ. 1829 ยังดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์คณิตศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเคอนิชส์แบร์คจนถึง ค.ศ. 1842 ยาโคบีทำงานหนักมากเกินไป  ทำให้ในปี ค.ศ. 1843 เขาจึงเดินทางไปพักผ่อนที่ประเทศอิตาลีเพื่อฟื้นฟูสุขภาพ เมื่อเขากลับมาเขาย้ายไปอยู่เบอร์ลินซึ่งเขาอาศัยอยู่ในฐานะผู้รับบำนาญหลวงจนกระทั่งเสียชีวิต ยาโคบีเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1851 จากการติดเชื้อไข้ทรพิษ หลุมฝังศพของเขาถูกเก็บรักษาไว้ที่สุสาน Friedhof I der Dreifaltigkeits-Kirchengemeinde ในย่านคร็อยทซ์แบร์คของเบอร์ลิน
จักรพรรดิกาลิกุลา

กาลิกุลา (ละติน: CALIGVLA) เป็นชื่อเล่นยอดนิยมที่ใช้เรียก กาอิอุส ยูลิอุส ไกซาร์ เอากุสตุส แกร์มานิกุส (GAIVS IVLIVS CAESAR AVGVSTVS GERMANICVS; 31 สิงหาคม ค.ศ. 12 – 24 มกราคม ค.ศ. 41) ผู้ดำรงตำแหน่งจักรพรรดิโรมันระหว่างปี ค.ศ. 37–41
จักรพรรดิกาลิกุลามีชื่อเกิดว่า กาอิอุส ยูลิอุส ไกซาร์ (GAIVS IVLIVS CAESAR; คนละคนกับจูเลียส ซีซาร์) เป็นบุตรของแกร์มานิกุสซึ่งเป็นหลานชายและบุตรบุญธรรมของจักรพรรดิติแบริอุส กับอากริปปีนาผู้อาวุโสซึ่งเป็นหลานสาวของจักรพรรดิเอากุสตุส กาอิอุสในวัยเด็กได้รับชื่อเล่น "กาลิกุลา" จากบรรดาทหารในสังกัดของบิดาขณะติดตามบิดาไปรบในแกร์มานิอา คำนี้แปลว่า "รองเท้าน้อย" แผลงมาจากคำว่า กาลิกา (CALIGA) ซึ่งเป็นรองเท้าแตะสานของทหารโรมัน
หลังจากพระองค์ทรงขึ้นครองราชย์ในกรุงโรมต่อจากบิดาบุญธรรมในช่วงแรก ทรงปกครองโรมันด้วยดีตลอดมา แต่ต่อมาภายหลังทรงมีจิตใจโหดเหี้ยมและมีจิตที่วิปริต-วิปลาส มีเรื่องเล่ากันว่า ทรงโปรดในการจับเชลยหรือประชาชนโยนให้ไปต่อสู้กับสิงโตในโคลอสเซียม, ทรงโปรดการฆ่าคนไม่เลือกหน้า, ทรงดำริจะอภิเษกสมรสและแต่งตั้งพระขนิษฐาแท้ของพระองค์ให้เป็นจักรพรรดินี, ทรงโปรดการร่วมเพศหมู่, ทรงแต่งตั้งม้าทรงโปรดของพระองค์ให้เป็นกงสุล รวมทั้งทรงหลงตัวว่าพระองค์คือพระเจ้าทำให้มีรับสั่งให้ทำลายรูปปั้นเทพเจ้าและสร้างรูปปั้นของพระองค์ให้ประชาชนบูชาพระองค์ว่าเป็นพระเจ้าแทน ทรงปกครองโรมันด้วยความโหดเหี้ยมและวิปริตมาเป็นเวลา 4 ปี ประชาชนชาวโรมันทนต่อการปกครองของจักรพรรดิกาลิกุลาไม่ไหวจึงตัดสินใจทำลอบปลงพระชนม์เสีย
ในที่สุดพระองค์ถูกลอบปลงพระชนม์โดยถูกอาวุธมีคมแทงเมื่อวันที่ 24 มกราคม ค.ศ. 41
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิกาลิกุลา |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จักรพรรดิติแบริอุส |  | จักรพรรดิโรมัน  (ค.ศ. 37 - ค.ศ. 41) |  | จักรพรรดิเกลาดิอุส |
คาร์มินา บูรานา (ออร์ฟ)

วงล้อแห่งโชคลาภ จากต้นฉบับคาร์มินา บูรานา ในศตวรรษที่ 11-12
คาร์มินา บูรานา (ละติน: Carmina Burana; /ˈkɑrmɨnə bʊˈrɑːnə/ ; แปลว่า "Songs from Benediktbeuern") เป็นคันตาตาที่แต่งโดยคาร์ล ออร์ฟ ในปี ค.ศ. 1935-1936  มาจากบทกวีในยุคกลาง 24 ชิ้น จากทั้งหมด 254 ชิ้นที่มีชื่อว่า "Carmina Burana" ซึ่งแต่งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 11 - 12 เกี่ยวกับ "วงล้อแห่งโชคลาภ" (Wheel of Fortune) ต้นฉบับบทกวีเขียนด้วยภาษาละติน ถูกค้นพบในปี ค.ศ. 1803 และถูกแปลเป็นภาษาต่างๆ  โดยออร์ฟได้อ่านฉบับแปลภาษาอังกฤษซึ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1884 และเกิดแรงบันดาลใจที่จะแต่งคันตาตาชิ้นนี้
คันตาตานี้ออกแสดงครั้งแรกที่แฟรงเฟิร์ตเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ. 1937 และประสบความสำเร็จตั้งแต่เริ่มแรก กลายเป็นผลงานดนตรีที่จากเยอรมนีที่ประสบความสำเร็จที่สุดในขณะนั้น  และยิ่งได้รับความนิยมมากขึ้นในทศวรรษ 1960 หลังสิ้นสุดสงครามโลก
คาร์มินา บูรานา แบ่งออกเป็น 25 มูฟเมนต์ โดยแบ่งเป็น 5 ส่วนหลัก ได้แก่
Fortuna Imperatrix Mundi
i: O Fortuna
ii: Fortune plango vulnera
I – Primo vere ("In Spring")
iii: Veris leta facies
iv: Omnia sol temperat
v: Ecce gratum
Uf dem Anger ("In the Meadow", "On the Lawn")
vi: Tanz ("Dance"–instrumental)
vii: Floret Silva
viii: Chramer, gip die varwe mir
ix:
x: Were diu werlt alle min
II – In Taberna ("In the Tavern")
xi: Estuans interius
xii: Olim lacus colueram
xiii: Ego sum abbas
xiv: In taberna quando sumus
III – Cour d'amours ("Court of Love")
xv: Amor volat undique
xvi: Dies, nox et omnia
xvii: Stetit puella
xviii: Circa mea pectora
xix: Si puer cum puellula
xx: Veni, veni, venias
xxi: In trutina
xxii: Tempus est iocundum
xxiii: Dulcissime
Blanziflor et Helena ("Blanchefleur and Helen")
xxiv: Ave formosissima
Fortuna Imperatrix Mundi ("Fortune, Empress of the World")
xxv: O Fortuna (reprise)
มูฟเมนต์ที่ 1 และ 25 ซึ่งเริ่มต้นและลงท้าย มีชื่อว่า O Fortuna เป็นงานดนตรีของออร์ฟที่มีชื่อเสียงที่สุด ได้รับการบันทึกว่าเป็นงานดนตรีคลาสสิกที่ถูกบรรเลงบ่อยครั้งที่สุดในสหราชอาณาจักรในรอบ 75 ปีมานี้  และปรากฏอยู่ในวัฒนธรรมสมัยนิยมเป็นจำนวนมาก   เช่นใช้เป็นเพลงทีเซอร์ก่อนการแสดงของไมเคิล แจ็กสัน ในเดนเจอรัส เวิลด์ ทัวร์ และอัลบัม Video Greatest Hits – HIStory
แหล่งข้อมูลอื่น

Text, Original and Translated in English, as it appears in Orff's libretto
The complete Carl Orff setting of Carmina Burana in MIDI format
Notes on Carmina Burana เก็บถาวร 2010-07-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Carmina Burana Carl Orff - O Fortuna พร้อมคำร้อง
จักรพรรดิกวีนติลลุส

มาร์กุส เอาเรลิอุส เกลาดิอุส กวีนติลลุส (ละติน: Marcus Aurelius Claudius Quintillus; สวรรคตเมื่อ ค.ศ. 270) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมัน พระองค์เป็นพระเชษฐาของจักรพรรดิเกลาดิอุส กอทิกุส ซึ่งพระองค์ทรงสืบทอดตำแหน่งหลังจากการเสด็จสวรรคตของจักรพรรดิเกลาดิอุสใน ค.ศ. 270 การอ้างสิทธิ์ในตำแหน่งจักรพรรดิของจักรพรรดิกวีนติลลุสได้ถูกคัดค้านโดยจักรพรรดิเอาเรลิอานุสซึ่งกองทหารของพระองค์ได้ประกาศให้พระองค์เป็นจักรพรรดิ รัชสมัยของจักรพรรดิกวีนติลลุสนั้นกินเวลาไม่เกินหกเดือน แหล่งข้อมูลหลายชิ้นได้ระบุสาเหตุการสวรรคตของพระองค์ไว้ต่าง ๆ นานา เช่น ทรงถูกทหารของพระองค์เองปลงพระชนม์ ทรงถูกสังหารระหว่างการสู้รบกับจักรพรรดิเอาเรลิอานุส หรือทรงกระทำอัตวิบาตกรรม
สถานที่เสด็จพระราชสมภพของพระองค์ไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด โดยที่จักรพรรดิกวีนติลลุสทรงเป็นชาวอิลลีเรีย พระองค์น่าจะเสด็จพระราชสมภพในปันนอนิอาอีงแฟริออร์ ตามที่ระบุไว้ในเหรียญกษาปณ์ของพระองค์ จักรพรรดิกวีนติลลุสมีพระชาติกำเนิดมาจากครอบครัวที่มีฐานะต่ำต้อย พระองค์ทรงเริ่มมีชื่อเสียงด้วยการขึ้นครองตำแหน่งของจักรพรรดิเกลาดิอุส กอทิกุส ซึ่งเป็นพระอนุชาของพระองค์ใน ค.ศ. 268 จักรพรรดิกวีนติลลุสทรงอาจเคยได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้แทนของซาร์ดิเนียในรัชสมัยของพระอนุชาของพระองค์
บรรณานุกรม

Manders, Erika (2012). Coining Images of Power: Patterns in the Representation of Roman Emperors on Imperial Coinage, A.D. 193-284. BRILL. ISBN 978-9004189706.
จักรพรรดิตรายานุส

| ตรายานุส |
| --- | --- |
รูปแกะสลักหินอ่อนของจักรพรรดิตรายานุส
จักรพรรดิโรมัน
ครองราชย์: 28 กรกฎาคม ค.ศ. 98 –  11 สิงหาคม ค.ศ. 117
ก่อนหน้า: แนร์วา
ถัดไป: ฮาดริอานุส

ประสูติ: 18 กันยายน ค.ศ. 53 อิตาลิกา
สวรรคต: 11 สิงหาคม ค.ศ. 117 เซลินุส
พระราชบุตร: ฮาดริอานุส
พระราชบิดา:   มาร์กุส อุลปิอุส ตรายานุส (วุฒิสมาชิก)  มาร์กุส ก็อกแกย์ยุส แนร์วา (บุญธรรม) 
พระราชมารดา: มาร์เซีย
ขอบเขตของจักรวรรดิเมื่อสิ้นรัชสมัยของพระองค์ (ค.ศ. 117)
จักรพรรดิตรายานุส (ละติน: Caesar Nerva Trajanus) หรือที่รู้จักกันในนาม จักรพรรดิเทรจัน (อังกฤษ: Trajan; 18 กันยายน ค.ศ. 53 – 9 หรือ 11 สิงหาคม ค.ศ. 117) ประสูติเมื่อ วันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 596 เป็นจักรพรรดิโรมันเมื่อ พ.ศ. 641 ถึง พ.ศ. 660 พระองค์เป็นจักรพรรดิองค์ที่สองใน ห้าจักรพรรดิผู้ทรงธรรม นอกจากจะปกครองจักรวรรดิได้อย่างดีเยี่ยมแล้ว ในด้านการทหารพระองค์ก็มีความสามารถไม่แพ้กัน พระองค์เป็นที่รู้จักดีในการพิชิตดาเซีย ร่วมถึงการรบกับจักรวรรดิพาร์เทีย อาณาเขตของจักรวรรดิในรัชสมัยของพระองค์นั้นถือได้ว่ายิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยมีอาณาเขตจากกาลิเซีย ไปจนถึงเมโสโปเตเมีย
การรับรู้

ลูกบาศก์เนกเกอร์และแจกันรูบินสามารถมองเห็น/รับรู้ได้มากกว่า 1 แบบ
การรับรู้ หรือ สัญชาน (อังกฤษ: Perception จาก ละติน: perceptio) เป็นการจัดระเบียบ ระบุ และแปลผลข้อมูลจากประสาทสัมผัสเพื่อใช้เป็นแบบจำลองและเข้าใจข้อมูลหรือโลกรอบ ๆ ตัว
การรับรู้ทุกอย่างจะต้องเกี่ยวกับสัญญาณประสาทที่ส่งไปยังระบบประสาท โดยสัญญาณก็จะเป็นผลของการเร้าระบบรับความรู้สึกทางกายภาพหรือทางเคมี
ยกตัวอย่างเช่น การเห็นจะเกี่ยวกับแสงที่มากระทบจอตา การได้กลิ่นจะอำนวยโดยโมเลกุลที่มีกลิ่น และการได้ยินจะเกี่ยวกับคลื่นเสียง
การรับรู้ไม่ใช่เป็นเพียงแค่การรับสัญญาณทางประสาทสัมผัสเฉย ๆ แต่จะได้รับอิทธิพลจากการเรียนรู้ ความทรงจำ ความคาดหวัง และการใส่ใจของบุคคลนั้น ๆ
การรับรู้สามารถแบ่งเป็นสองส่วน คือ
การแปลผลข้อมูลทางประสาทสัมผัส ซึ่งแปลข้อมูลดิบเป็นข้อมูลระดับสูงขึ้น (เช่น การดึงรูปร่างจากสิ่งที่เห็นเพื่อรู้จำวัตถุ)
การแปลผลที่เชื่อมกับทัศนคติ ความคาดหวัง และความรู้ของบุคคล โดยได้อิทธิพลจากกลไกการเลือกเฟ้น (คือการใส่ใจ) สิ่งที่รับรู้
การรับรู้จะอาศัยการทำงานที่ซับซ้อนในระบบประสาท แต่โดยอัตวิสัยจะรู้สึกว่าไม่ได้ทำอะไร เพราะการแปลผลเช่นนี้เกิดขึ้นใต้จิตสำนึก
ตั้งแต่การเริ่มสาขาจิตวิทยาเชิงทดลองในคริสต์ทศวรรษที่ 19 ความเข้าใจเกี่ยวกับการรับรู้ได้ก้าวหน้าโดยใช้วิธีการศึกษารวมกันหลายอย่าง
Psychophysics ได้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างคุณสมบัติทางกายภาพของข้อมูลประสาทสัมผัสต่าง ๆ กับการรับรู้ในเชิงปริมาณ
ประสาทวิทยาศาสตร์เชิงรับความรู้สึก (Sensory neuroscience) ได้ศึกษากลไกทางสมองที่เป็นมูลฐานของการรับรู้
ระบบการรับรู้ยังสามารถศึกษาในเชิงคอมพิวเตอร์ คือโดยอาศัยข้อมูลที่ระบบแปลผล
ส่วนปรัชญาในเรื่องการรับรู้ จะศึกษาขอบเขตที่ลักษณะทางประสาทสัมผัสต่าง ๆ เช่น เสียง กลิ่น และสี มีจริง ๆ โดยปรวิสัย ไม่ใช่มีแค่ในใจคือเป็นอัตวิสัยของคนที่รับรู้
แม้นักวิชาการจะได้มองประสาทสัมผัสว่าเป็นระบบรับข้อมูลเฉย ๆ 
แต่งานศึกษาเกี่ยวกับการแปลสิ่งเร้าผิดและภาพที่มองเห็นได้หลายแบบ ได้แสดงว่า ระบบการรับรู้ของสมองทำการอย่างแอคทีฟและภายใต้จิตสำนึกเพื่อเข้าใจสิ่งที่รับรู้
ยังเป็นเรื่องไม่ยุติว่า การรับรู้เป็นกระบวนการตรวจสอบสมมติฐานแบบต่าง ๆ มากแค่ไหน หรือว่าข้อมูลทางประสาทสัมผัสตามธรรมชาติสมบูรณ์พอที่จะไม่ต้องใช้กระบวนการนี้ในการรับรู้
ระบบการรับรู้ในสมองทำให้บุคคลสามารถเห็นโลกรอบ ๆ ตัวว่าเสถียร แม้ข้อมูลความรู้สึกปกติจะไม่สมบูรณ์และจะเปลี่ยนไปอยู่ตลอด
สมองมนุษย์และสัตว์มีโครงสร้างโดยเฉพาะ ๆ และแต่ละส่วนจะประมวลข้อมูลความรู้สึกที่ต่างกัน 
โครงสร้างบางอย่างจัดเหมือนกับแผนที่รับความรู้สึก คือมีการใช้ผิวสมองเป็นผังแสดงลักษณะบางอย่างของโลก (เช่นใน Somatotopy)
โครงสร้างโดยเฉพาะต่าง ๆ เหล่านี้จะเชื่อมต่อกันและมีอิทธิพลต่อกันและกัน
ยกตัวอย่างเช่น กลิ่นจะมีอิทธิพลอย่างสูงต่อรสชาติ
ดูเพิ่ม

ประสาทสัมพันธ์แห่งการรับรู้อารมณ์
แพริโดเลีย
ควอเลีย
การจำลอง
Transsaccadic memory
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  psychopathology. ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑. (CD-ROM) พ.ศ. ๒๕๔๕. "(ปรัชญา, แพทยศาสตร์, ภาษาศาสตร์) สัญชาน, ความรู้สึก, การรับรู้, การกำหนดรู้".
↑  Schacter, Daniel (10 ธันวาคม 2010). Psychology (2nd ed.). Worth Publishers. ISBN 978-1-4292-3719-2.
1 2  Goldstein 2009, pp. 5–7
1 2 3 4 5  Gregory 1987 harvnb error: no target: CITEREFGregory1987 (help)
1 2  Bernstein, Douglas A. (5 มีนาคม 2010). Essentials of Psychology. Cengage Learning. pp. 123–124. ISBN 978-0-495-90693-3. สืบค้นเมื่อ 25 มีนาคม 2011.
↑  Fechner, Gustav Theodor (1907).  Wundt, Wilhelm Max (บ.ก.). Elemente der Psychophysik. Leipzig: Breitkopf & Härtel. (Microfilm) OCLC 60803523.
↑  DeVere, Ronald; Calvert, Marjorie (31 สิงหาคม 2010). Navigating Smell and Taste Disorders. Demos Medical Publishing. pp. 33–37. ISBN 978-1-932603-96-5. สืบค้นเมื่อ 26 มีนาคม 2011.
บรรณานุกรม

Goldstein, E. Bruce (2009). Sensation and Perception. Cengage Learning. ISBN 978-0-495-60149-4.
Gregory, Richard L.; Zangwill, O. L. (1987). The Oxford Companion to the Mind. Oxford University Press. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2011. สืบค้นเมื่อ 24 มีนาคม 2011.
แหล่งข้อมูลอื่น

Arnheim, R. (1969). Visual Thinking. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-01871-0.
Flanagan, JR; & Lederman, SJ. (2001). "Neurobiology: Feeling bumps and holes. News and Views" (PDF), Nature. 412 (6845): 389–91. eISSN 1476-4687.
Gibson, J. J. (1966). The Senses Considered as Perceptual Systems. Boston: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-313-23961-8.
Gibson, J. J. (1987). The Ecological Approach to Visual Perception. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. ISBN 978-0-8985-9958-9.
Robles-De-La-Torre, G. (7 สิงหาคม 2006). "The Importance of the Sense of Touch in Virtual and Real Environments"  (PDF). IEEE Multimedia. 13(3), Special issue on Haptic User Interfaces for Multimedia Systems, pp. 24–30. เก็บถาวร 24 มกราคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. doi:10.1109/MMUL.2006.69.
Theories of Perception เก็บถาวร 23 ธันวาคม 2006 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Several different aspects on perception
Richard L Gregory ทฤษฎีของ Richard. L. Gregory.
Comprehensive set of optical illusions, presented by Michael Bach.
Optical Illusions ตัวอย่างของ well-known optical illusions.
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST 
ประจำชาติ:  สเปน  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น
จักรพรรดิกอร์ดิอานุสที่ 3

กอร์ดิอานุสที่ 3 หรือ กอร์เดียนที่ 3 (ละติน: Marcus Antonius Gordianus; 20 มกราคม ค.ศ. 225 – ประมาณ กุมภาพันธ์ ค.ศ. 244) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมันระหว่างปี ค.ศ. 238 จนถึง ค.ศ. 244 เมื่อมีพระชนมพรรษาได้ 13 พรรษา พระองค์ทรงกลายเป็นจักรพรรดิเพียงพระองค์เดียวที่มีพระชนมพรรษาที่สุดของจักรวรรดิโรมันในช่วงเวลาที่เป็นเอกภาพ จักรกอร์ดิอานุสที่ 3 ทรงเป็นพระโอรสของอันโตเนีย กอร์เดียนากับยูลิอุส บัลบุส ซึ่งเสียชีวิตไปก่อนปี ค.ศ. 238 อันโตเนีย กอร์เดียนาเป็นพระราชธิดาของจักรพรรดิกอร์ดิอานุสที่ 1 และเป็นพระขนิษฐาของจักรพรรดิกอร์ดิอานุสที่ 2 ทราบข้อมูลเกี่ยวกับพระชนม์ชีพในวัยเยาว์ของพระองค์น้อยมากก่อนที่พระองค์จะทรงได้รับพระนาม กอร์ดิอานุส ซึ่งเป็นพระนามของพระปัยกาของพระองค์ในปี ค.ศ. 238
บรรณานุกรม

Cooley, Alison E. (2012). The Cambridge Manual of Latin Epigraphy. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-84026-2.
D’Amato, Raffaele (2020). Roman Standards & Standard-Bearers (2): AD 192–500. Osprey Publishing.
Townsend, Prescott Winson (1934). The Administration of Gordian III. Yale University Press.
คณะคาร์เมไลท์

| --- | --- |

ชื่อย่อ: O.Carm.
ก่อตั้ง: ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 12
ประเภท: คณะนักบวชคาทอลิก
สํานักงานใหญ่: Via Giovanni Lanza กรุงโรม ประเทศอิตาลี
อัคราธิการ: บาทหลวง Míċéal O'Neill
เว็บไซต์: Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum
คณะภราดาพระนางมารีย์พรหมจารีแห่งภูเขาคาร์เมล (ละติน: Ordo Fratrum Beatissimae Mariae Virginis de Monte Carmelo; อังกฤษ: Order of Brothers of The Blessed Virgin Mary of Mount Carmel) หรือที่มักรู้จักกันในนามคณะคาร์เมไลท์ (อังกฤษ: Carmelite Order) (บางแห่งเรียกว่า คณะคาร์แมล) เป็นคณะนักบวชภิกขาจารคณะหนึ่งในคริสตจักรโรมันคาทอลิก ในยุคแรกนักบวชในคณะนี้เน้นวัตรปฏิบัติอย่างฤๅษี (hermit) คือเก็บตัวภาวนา เพ่งฌาน เกือบตัดขาดจากโลกภายนอก
ประวัติ

เชื่อกันว่าคณะคาร์เมไลท์เริ่มเกิดขึ้นภายหลังชัยชนะของทหารครูเสดเหนือดินแดนปาเลสไตน์ ราวปลายคริสต์ศตวรรษที่ 12 โดยมีนักพรตกลุ่มหนึ่งได้พากันมาบำเพ็ญภาวนาอยู่บนเขาคาร์แมลตามแบบเอลียาห์ผู้เผยพระวจนะในศาสนายูดาห์โบราณซึ่งเคยมาบำเพ็ญภาวนาอยู่ที่นี่กับบรรดาศิษย์ วัตรปฏิบัติของนักพรตที่นี่เป็นไปอย่างเคร่งครัด ละทิ้งวัตถุทางโลก เน้นสวดภาวนา และอุทิศตนภายใต้การอุปคัมภ์คุ้มครองของพระนางมารีย์พรหมจารีแห่งภูเขาคาร์แมล อย่างไรก็ตาม คณะยังไม่มีกฎวินัยประจำคณะอย่างชัดเจน จนกระทั่งปี ค.ศ. 1209 นักบุญอัลเบิร์ต อัครบิดรแห่งเยรูซาเลมได้มอบวินัยแก่คณะเป็นครั้งแรก
ต่อมาดินแดนปาเลสไตน์ตกเป็นของชาวมุสลิม นักพรตคาร์เมไลท์ถูกขับออกจากพื้นที่ จึงอพยพไปอยู่ในยุโรป แต่ก็ทำให้สมาชิกของคณะแพร่หลายไปทั่วทวีปยุโรปจนปัจจุบัน
คณะภคินี

คณะภคินีคาร์เมลไลท์เกิดขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 13-14 จากการที่มีสตรีกลุ่มหนึ่งหันมารวมกลุ่มกันถือวินัยอย่างคณะภราดาคาร์เมไลท์ ใช้ชีวิตแบบนักพรตหญิงคือเน้นวัตรการอธิษฐาน การเพ่งพินิจ แต่ยังไม่มีการปฏิญาณตนเป็นนักบวชอย่างเป็นทางการ สมเด็จพระสันตะปาปานิโคลัสที่ 5 จึงอนุญาตให้บุญราศียอห์น โซแร็ต อธิการคณะคาร์เมไลท์ทำการรวมรวมสตรีเหล่านั้นแล้วตั้งเป็นคณะคาร์เมไลท์ชั้นที่ 2 (คณะภราดาเป็นคณะชั้นที่ 1) คณะภคินีคาร์เมไลท์จึงเป็นคณะนักบวชอารามิกที่ก่อตัวขึ้นและแพร่ขยายไปควบคู่กับคณะภราดาคาร์เมไลท์ (ซึ่งเป็นคณะนักบวชภิกขาจาร) มาจนปัจจุบัน
ดูเพิ่ม

คณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้า
คณะเบเนดิกติน

| --- | --- |

ชื่อย่อ: OSB
ก่อตั้ง: ราวปี ค.ศ. 529
ประเภท: คณะนักบวชคาทอลิก
สํานักงานใหญ่: สมาพันธ์เบเนดิกติน
ผู้ก่อตั้ง: นักบุญเบเนดิกต์แห่งเนอร์เซีย
เว็บไซต์: OSB-International
คณะนักบุญเบเนดิกต์ (ละติน: Ordo Sancti Benedicti; อังกฤษ: Order of Saint Benedict) นิยมเรียกกันว่า คณะเบเนดิกติน (Benedictine Order) (ค.ศ. 480 - ค.ศ. 547) เป็นคณะนักบวชคาทอลิกที่ใช้ชีวิตอารามวาสีตามหลักวินัยของนักบุญเบเนดิกต์ นักพรตในคณะนี้จะอาศัยอยู่ร่วมกันในคริสต์ศาสนสถานที่เรียกว่าอาราม (บางอารามเรียกว่าแอบบีย์หรือไพรออรี) ซึ่งแต่ละอารามจะปกครองตนเองเป็นอิสระ ไม่ขึ้นต่ออารามอื่น ๆ มีสมาพันธ์เบเนดิกตินซึ่งสมเด็จพระสันตะปาปาลีโอที่ 13 ทรงตั้งขึ้นเพื่อเป็นองค์การปกครองคณะในระดับสากล มีอธิการไพรเมตเป็นประธานสมาพันธ์
ประวัติ

หลังจากที่เบเนดิกต์ได้บำเพ็ญพรต อธิษฐานภาวนา อ่านคัมภีร์ไบเบิล และอดอาหาร ได้ระยะหนึ่งก็มีผู้ศรัทธาหลายคนสนใจขอร่วมบำเพ็ญตามแนวทางของท่าน เบเนดิกต์จึงได้ก่อตั้งอารามขึ้น 12 แห่ง แต่ละแห่งมีนักพรต 12 รูป มีอธิการเป็นหัวหน้าอาราม อธิการแต่ละคนขึ้นตรงต่อเบเนดิกต์ซึ่งขณะนั้นท่านมีอายุได้เพียง 25 ปีเท่านั้น ต่อมามีบาทหลวงคนหนึ่งในโบสถ์ใกล้อารามเกิดริษยาจึงหาทางแกล้งท่านต่าง ๆ นา ๆ จนท่านต้องย้ายไปบำเพ็ญพรตที่ภูเขากัสซีโน (Cassino) พร้อมกับศิษย์จำนวนหนึ่ง ที่นี่ท่านได้ตราวินัยของนักบุญเบเนดิกต์ขึ้นเพื่อเป็นระเบียบและแนวทางของผู้ที่จะใช้ชีวิตอารามวาสี
ต่อมานักพรตในคณะได้หันไปทำงานด้านการประกาศข่าวดีด้วย และประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี เช่น นักบุญแพทริก มิชชันนารีประจำไอร์แลนด์ นักบุญโคลัมบานุสมิชชันนารีประจำฝรั่งเศส นักบุญออกัสตินแห่งแคนเทอร์เบอรีมิชชันนารีประจำอังกฤษ เป็นต้น ทำให้คณะเบเนดิกตินเริ่มหันมาพัฒนาความสามารถด้านการศึกษาด้วย มีการบวชสมาชิกของคณะเป็นบาทหลวง มีการตั้งห้องสมุด พิมพ์หนังสือ เพื่อใช้ค้นคว้าและเผยแพร่ในการประกาศศาสนา
สมาชิกที่มีชื่อเสียง

สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 1
สมเด็จพระสันตะปาปาซิลเวสเตอร์ที่ 2
สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 7
สมเด็จพระสันตะปาปาวิกเตอร์ที่ 3
สมเด็จพระสันตะปาปาปาสคาลที่ 2
สมเด็จพระสันตะปาปาเจลาซีอุสที่ 2
สมเด็จพระสันตะปาปาเซเลสทีนที่ 5
สมเด็จพระสันตะปาปาเคลเมนต์ที่ 6
สมเด็จพระสันตะปาปาเออร์บันที่ 5
สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 7
สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 16
ซูว์เฌแห่งแซ็ง-เดอนี
ออดงแห่งกลูว์นี
นักบุญบีด
สกอลัสติกา
ฮิลเดการ์ดแห่งบิงเงิน
จักรพรรดิไฮน์ริชที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
ฟรันเชสกาแห่งโรม
แหล่งข้อมูลอื่น

The Benedictine Order (คณะเบเนดิกติน) โดย Catholic Encyclopedia
คณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้า

| --- | --- |

ชื่อย่อ: O.C.D.
ก่อตั้ง: ค.ศ. 1593
ประเภท: คณะนักบวชคาทอลิก
สํานักงานใหญ่: Casa Generalizia dei Carmelitani Scalzi กรุงโรม ประเทศอิตาลี
อัคราธิการ: บาทหลวงเซวารีโอแห่งพระหฤทัยของพระเยซู
เว็บไซต์: http://www.discalcedcarmel.com
คณะภราดาไม่สวมรองเท้าแห่งพระนางมารีย์พรหมจารีแห่งภูเขาคาร์แมล (ละติน: Ordo Fratrum Discalceatorum Beatissimae Mariae Virginis de Monte Carmelo: อังกฤษ: Order of Discalced Brothers of the Blessed Virgin Mary of Mount Carmel) เรียกโดยย่อว่าคณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้า (Order of Discalced Carmelites) เป็นคณะนักบวชภิกขาจารในคริสตจักรโรมันคาทอลิก ซึ่งแยกตัวออกมาจากคณะคาร์เมไลท์เดิม โดยมีนักบุญเตเรซาแห่งอาบีลาและนักบุญยอห์นแห่งไม้กางเขนร่วมกันดำเนินการปฏิรูป นักบุญที่มีชื่อเสียงอีกองค์ในคณะนี้คือนักบุญเตแรซแห่งลีซีเยอ
ประวัติ

เมื่อคณะคาร์เมไลท์แพร่หลายทั่วทวีปยุโรปเป็นเวลาหลายศตวรรษ นักบวชคาร์เมไลท์ทั้งชายและหญิงเริ่มไม่เคร่งครัดในวินัย จนถึงศตวรรษที่ 16 ได้เกิดกระแสเรียกร้องการปฏิรูปคณะนักบวชต่าง ๆ ให้เคร่งครัดในวินัยมากขึ้น ภายในคณะภคินีคาร์เมไลท์ก็มีภคินีเตเรซาแห่งอาบีลาดำเนินการปฏิรูปก่อนแล้ว โดยท่านได้ร่างแผนการปฏิรูปตั้งแต่ ค.ศ. 1563 ให้นักบวชคาร์เมไลท์หันกลับไปรักษาวินัยดั้งเดิมของคณะอย่างเคร่งครัด โดยไม่มีการผ่อนปรน
ในปี ค.ศ. 1567 ท่านได้รับอนุญาตจากอัคราธิการคณะคาร์เมไลท์ให้ตั้งอารามใหม่สำหรับการปฏิรูป ภายในช่วงเวลาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1567 จนถึง 1571 จึงตั้งอารามที่เมืองเมดีนา เดล กัมโป, วายาโดลิด, โตเลโด, ปัสตรานา, ซาลามังกา, และอัลบา เด ตอร์เมส
นอกจากนี้ ท่านยังได้ชักชวนภราดายอห์นแห่งนักบุญมัทธีอัส (ซึ่งต่อมารู้จักกันในนามนักบุญยอห์นแห่งไม้กางเขน) ซึ่งขณะนั้นอายุได้เพียง 25 ปีให้ทำการปฏิรูปคณะ ภราดายอห์นตอบตกลง ในฤดูร้อนปีต่อมา ภคินีเตเรซาได้ส่งภราดายอห์นไปสร้างอารามคณะคาร์เมไลท์ปฏิรูปที่ดูรูเอโย (Duruello) ซึ่งถือว่าเป็นอารามแห่งแรกของคณะภราดาคาร์เมไลท์ปฏิรูป
วัตรปฏิบัติของคณะคาร์เมไลท์กลุ่มนี้เคร่งครัดมาก เน้นการอธิษฐาน ใช้ชีวิตแบบยากจน สันโดษ เดินด้วยเท้าเปล่า ด้วยเหตุนี้จึงได้ชื่อว่า คณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้า (Order of Discalced Carmelites)
เมื่อตั้งอารามแล้ว ปรากฏว่ามีภราดาสนใจเข้าร่วมการปฏิรูปอย่างต่อเนื่องทำให้คณะปฏิรูปเริ่มขยายตัว และเกิดการต่อต้านอย่างหนักจากภราดาที่ต้องการผ่อนปรนวินัย อย่างไรก็ตาม คณะคาร์เมไลท์ปฏิรูปก็ได้รับอนุมัติจากสันตะสำนักให้มีสิทธิ์ในการปกครองตนเองอย่างสมบูรณ์ไม่ต้องขึ้นกับคณะคาร์เมไลท์เดิม ในวันที่ 20 ธันวาคม ค.ศ. 1593
คณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้าในประเทศไทย

คณะคาร์เมไลท์ในประเทศไทยปัจจุบันยังมีเพียงที่เป็นคณะนักบวชอารามิกหญิง ซึ่งมีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า ภคินีไม่สวมรองเท้าคณะพระนางพรหมจารีมารีแห่งภูเขาคาร์แมล (The discalced nuns of the order of the Blessed Virgin Mary of Mount Carmel) ส่วนคณะภราดายังไม่ได้จัดตั้งเนื่องจากนักบวชชายยังมีไม่เพียงพอ
คณะคาร์เมไลท์ได้เข้ามายังประเทศไทยครั้งแรกเมื่อปีพ.ศ.2468 (ค.ศ.1925) โดยภคินีได้เข้ามาก่อตั้งอารามคาร์แมลที่กรุงเทพ ถนนคอนแวนต์ สีลม ปัจจุบันอารามของภคินีคาร์เมไลท์ในประเทศไทยมีอยู่ 4 แห่ง คือ กรุงเทพฯ นครปฐม จันทบุรี และนครสวรรค์
แหล่งข้อมูลอื่น

ประวัติความเป็นมาภคินีไม่สวมรองเท้าคณะพระนางพรหมจารีแห่งภูเขาคาร์แมล[ลิงก์เสีย]
กฎหมายอาญา

กฎหมายอาญา เป็นประชุมกฎหมายที่สัมพันธ์กับอาชญากรรม โดยห้ามความประพฤติที่รัฐมองว่าคุกคาม หรือเป็นภัยต่อทรัพย์สิน สุขภาพ ความปลอดภัยและศีลธรรมของประชาชน กฎหมายอาญาส่วนใหญ่สร้างขึ้นเป็นกฎหมายลายลักษณ์อักษร ซึ่งตราขึ้นโดยสภานิติบัญญัติ กฎหมายอาญามีบทลงโทษและการทำให้กลับคืนดีซึ่งประชาชนผู้ฝ่าฝืนกฎหมายดังกล่าว
กฎหมายอาญาต่างจากกฎหมายแพ่ง ซึ่งเน้นการระงับข้อพิพาทและการใช้ค่าสินไหมทดแทน มากกว่าการลงโทษหรือการทำให้กลับคืนดี