จิตวิทยาการเมือง
การใช้จิตวิทยาในการทำความเข้าใจพฤติกรรมทางการเมืองบางประการ > ความขัดแย้ง

การประยุกต์ใช้จิตวิทยาเพื่อทำความเข้าใจความขัดแย้งและการใช้ความรุนแรงขั้นรุนแรงสามารถเข้าใจได้ทั้งในแง่ของปัจเจกบุคคลและกลุ่ม ความขัดแย้งทางการเมืองมักเป็นผลมาจากความเหลื่อมล้ำทางชาติพันธุ์และ "การยึดถือชาติพันธุ์ของตนเป็นศูนย์กลาง" ซัมเนอร์ (1906)
ในระดับบุคคล ผู้มีส่วนร่วมในสถานการณ์ความขัดแย้งสามารถเป็นได้ทั้งผู้กระทำ ผู้ยืนดู หรือผู้ทำประโยชน์ พฤติกรรมของผู้กระทำมักถูกอธิบายผ่านบุคลิกภาพแบบเผด็จการ ความแตกต่างของแต่ละบุคคลในระดับของความเห็นอกเห็นใจถูกนำมาใช้เพื่ออธิบายว่าบุคคลนั้นเลือกที่จะยืนหยัดต่อสู้กับอำนาจหรือเพิกเฉยต่อความขัดแย้ง ทฤษฎี ความเชื่ออำนาจ (locus of control) ของรอตเตอร์ (1954) ในจิตวิทยาบุคลิกภาพยังถูกนำมาใช้เพื่อกำหนดความแตกต่างของแต่ละบุคคลในการตอบสนองต่อสถานการณ์ความขัดแย้ง
พฤติกรรมกลุ่มในระหว่างความขัดแย้งมักส่งผลต่อการกระทำของแต่ละบุคคล ปรากฏการณ์คนมุง (bystander effect) ที่นำเสนอโดยดาร์ลีย์และลาเทน (1968) แสดงให้เห็นว่าพฤติกรรมกลุ่มทำให้บุคคลสังเกตว่าผู้อื่นคิดว่าจำเป็นต้องตอบสนองในสถานการณ์นั้นหรือไม่ และจึงกำหนดพฤติกรรมของตนเองตามการตัดสินนี้ พวกเขายังพบว่าบุคคลมักจะปฏิเสธความรับผิดชอบในสถานการณ์กลุ่ม ทฤษฎีเหล่านี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับสถานการณ์ความขัดแย้งและการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ซึ่งบุคคลต่าง ๆ ปฏิเสธความรับผิดชอบส่วนบุคคล และด้วยเหตุนี้จึงให้เหตุผลกับพฤติกรรมของตนเอง ทฤษฎีอัตลักษณ์ทางสังคม (Social identity theory) อธิบายว่าในช่วงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิวในสงครามโลกครั้งที่สอง ผู้นำทางการเมืองใช้ชาวยิวเป็นกลุ่มนอกเพื่อเพิ่ม cohesiveness ในกลุ่ม สิ่งนี้ทำให้ผู้กระทำสามารถแยกตัวเองออกจากสถานการณ์และปฏิเสธความรับผิดชอบของตนเอง กลุ่มนอกถูกกักขังแยกจากกันและถูกทำให้ไร้มนุษยธรรมเพื่อช่วยให้กลุ่มในกลุ่มไม่เกี่ยวข้องกัน
งานวิจัยโดย แดน คาฮาน (Dan Kahan) แสดงให้เห็นว่าบุคคลต่าง ๆ ต่อต้านการยอมรับมุมมองทางการเมืองใหม่ แม้ว่าพวกเขาจะถูกนำเสนอด้วยหลักฐานที่ท้าทายมุมมองของพวกเขาก็ตาม งานวิจัยยังแสดงให้เห็นอีกว่า หากบุคคลนั้นถูกขอให้เขียนประโยคสั้น ๆ เกี่ยวกับประสบการณ์ที่พวกเขาชื่นชอบ หรือใช้เวลาสักครู่เพื่อยืนยันคุณค่าในตนเอง บุคคลนั้นมีแนวโน้มที่จะยอมรับจุดยืนทางการเมืองใหม่มากกว่า
แม้ว่าจะค่อนข้างแปลก แต่ จิตวิทยาเชิงวิวัฒนาการ (evolutionary psychology) ก็สามารถอธิบายความขัดแย้งในทางการเมืองและสังคมระหว่างประเทศได้ บทความในวารสารโดยแอนโธนี ซี. โลเปซ โรส แมคเดอร์มอตต์ และ ไมเคิล แบง ปีเตอร์สัน (Michael Bang Petersen) ใช้แนวคิดนี้เพื่อตั้งสมมติฐานเพื่ออธิบายเหตุการณ์ทางการเมือง ตามที่ผู้เขียนกล่าวไว้ สัญชาตญาณและลักษณะทางจิตวิทยาที่พัฒนาขึ้นผ่านวิวัฒนาการยังคงมีอยู่ในคนยุคใหม่ พวกเขาแนะนำว่ามนุษย์เป็น "ผู้ดำเนินการปรับตัว" ผู้คนที่ได้รับการออกแบบผ่านการคัดเลือกโดยธรรมชาติ และไม่ใช่ "ผู้เพิ่มอรรถประโยชน์สูงสุด" ผู้คนที่มุ่งมั่นเพื่ออรรถประโยชน์ในทุกช่วงเวลา แม้ว่าคนกลุ่มหนึ่ง อาจเป็นกลุ่มที่อยู่ในแนวร่วมทางการเมืองเดียวกัน อาจดูเหมือนว่าพวกเขามุ่งมั่นที่จะเพิ่มอรรถประโยชน์สูงสุดร่วมกัน แต่เป็นการยากที่จะสรุปทฤษฎี "ผู้เพิ่มอรรถประโยชน์สูงสุด" ให้เป็นมุมมองของชาติ เพราะผู้คนวิวัฒนาการมาในกลุ่มเล็ก ๆ แนวทางนี้ช่วยให้นักวิชาการสามารถอธิบายพฤติกรรมที่ดูเหมือนไม่มีเหตุผล เช่น ความก้าวร้าวในทางการเมืองและสังคมระหว่างประเทศ เพราะ "พฤติกรรมที่ไม่มีเหตุผล" จะเป็นผลมาจากความไม่ตรงกันระหว่างโลกสมัยใหม่กับจิตวิทยาเชิงวิวัฒนาการ
ตัวอย่างเช่น ตามหลักจิตวิทยาเชิงวิวัฒนาการ การรุกรานแบบร่วมมือกันมักพบในเพศชายมากกว่า นี่เป็นเพราะ กลไกทางจิตวิทยา (psychological mechanism) ของพวกเขาที่ได้รับการออกแบบมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ ในช่วงเวลานั้น ผู้ชายมีอะไรให้ได้รับมากกว่าเมื่อชนะสงครามเมื่อเทียบกับผู้หญิง (พวกเขามีโอกาสมากขึ้นในการหาคู่ หรือแม้แต่คู่ครองหลายคน) นอกจากนี้ ผู้ชายที่ได้รับชัยชนะยังมีโอกาสในการสืบพันธุ์มากขึ้น ซึ่งในที่สุดก็นำไปสู่การสืบทอด DNA ที่ก้าวร้าวและกระตือรือร้นที่จะทำสงคราม เป็นผลให้ผู้เขียนตั้งสมมติฐานว่าประเทศที่มีผู้ชายมากกว่าจะมีแนวโน้มที่จะแสดงออกทางการเมืองที่ก้าวร้าวมากขึ้น ซึ่งทำให้มีความเป็นไปได้มากขึ้นที่จะก่อให้เกิดความขัดแย้งภายในและโดยเฉพาะอย่างยิ่งระหว่างรัฐ
แน่นอนว่ามีข้อยกเว้นบางประการในทฤษฎีนี้ เนื่องจากนี่เป็นเพียงสมมติฐาน อย่างไรก็ตาม มันมีความเป็นไปได้มากพอที่จะเป็นสมมติฐานที่ต้องทดสอบเพื่ออธิบายเหตุการณ์ทางการเมืองบางอย่าง เช่น สงครามและวิกฤต