stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เจ้าฟ้าเสือห่มเมือง
ขึ้นครองราชย์ > การแต่งตั้งบาร์พัตรา โกฮาอิน

เล่ากันสืบต่อมาว่า สนมของสุพิมฟ้าที่ถูกส่งไปอยู่กับหัวหน้านาคะคนหนึ่ง ได้ให้กำเนิดทารกชายชื่อว่า แสงลุง เมื่อเสือห่มเมืองได้ทอดพระเนตรเห็นเด็กหนุ่มผู้นี้ ก็ทรงประหลาดพระทัยในรูปลักษณะอันส่อถึงความมีบุญ และเมื่อทรงทราบว่า มารดาของเด็กหนุ่มผู้นี้คือพระสนมของสุพิมฟ้าที่ถูกส่งตัวมาอยู่กับพวกนาคะในขณะที่กำลังมีครรภ์ ก็ทรงรับเอาแสงลุงผู้นี้มาเลี้ยงดู ทรงตั้งให้เป็นที่บาร์พัตรา โกฮาอิน มีฐานันดรเทียบเท่ากับตำแหน่งบาร์ โกฮาอิน และบุรฮา โกฮาอิน แต่บาร์ โกฮาอิน และบุรฮาโกฮาอินคัดค้าน และไม่ยอมส่งบริวารมาให้อยู่ในความปกครองของบาร์พัตรา โกฮาอิน แต่อย่างไรก็ดี เสือห่มเมืองทรงแก้ปัญหานี้ได้ โดยทรงมอบชาวโบราฮี ชุติยะ และโมราน ซึ่งยังไม่อยู่ในความปกครองของผู้ใดให้แก่บาร์พัตรา โกฮาอิน พระองค์ทรงเรียกประชุมคณะเสนาบดี จัดที่นั่งของบาร์พัตรา โกฮาอินอยู่ระหว่างบาร์ โกฮาอิน และบุรฮา โกฮาอิน ทรงประกาศตำแหน่งใหม่เทียบเท่าตำแหน่งเก่าทั้งสอง
ขึ้นครองราชย์ > สงครามอาหม-กะฉารีครั้งที่ 1

ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2069 เสือห่มเมืองยกทัพเข้าโจมตีพวกกะฉารี ผ่านธันสิริมายังบาร์ดูอาและทรงสร้างที่สรงน้ำขึ้นที่นั่น สร้างป้อมรายรอบด้วยกำแพงอิฐที่มารันกี และประทับค้างคืนอยู่หลายคืน และยกทัพต่อไปยังไมฮามหรือคัทคาเทีย กองระวังหน้าถูกจู่โจมโดยไม่รู้ตัวและแตกกระจัดกระจายไปโดยทิ้งศพทหารไว้ 40 ศพ พวกกะฉารียึดไมฮามได้อีกครั้งหนึ่ง ฝ่ายอาหมที่ถูกกะฉารีท้าทายจึงยกทัพยึดคืนทันที แม้ว่าพวกกะฉารีจะสู้รบอย่างกล้าหาญด้วยธนู แต่ก็ไม่สามารถสู้รบกับอาหมได้ ฝ่ายกะฉารีจึงต้องถอยร่นไปพร้อมกับความเสียหายอย่างหนัก ทหารอาหมติดตามไปอย่างไม่ละลด ปรากฏว่าเสียทหารไปถึง1,700 คน
ขึ้นครองราชย์ > ชุติยะแข็งเมืองครั้งที่ 1

ต้นปี พ.ศ. 2070 พวกชุติยะก่อความกระด้างกระเดื่อง แต่ก็ต้องยอมอ่อนน้อมในไม่ช้า ทิหิงเกีย โกฮาอิน ต้องสูญเสียภรรยาไปในระหว่างความวุ่นวายนั้น
ขึ้นครองราชย์ > สงครามอาหม-โมฮัมหมัดครั้งที่ 1

ในปีเดียวกัน พวกโมฮัมหมัดได้ยกกองทัพมารุกราน(นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์อาหม) นามของแม่ทัพแห่งมูซุลมานนั้นไม่ปรากฏ แต่เรียกกันว่า วาเซียผู้ยิ่งใหญ่ ทหารอาหมเข้าโจมตีข้าศึกทั้งด้านหน้าและหลัง ซึ่งได้รับชัยชนะ และติดตามข้าศึกไปจนถึงแม่น้ำบูไร ยึดม้าได้ 40 ตัว และปืนใหญ่อีกราว 20 - 40 กระบอก เมื่อเสือห่มเมืองทรงทราบข่าว ก็รีบเสด็จมายังสะลา และจัดส่งกำลังไปยึดทวิมุนีศิลา ป้อมปราการป้อมหนึ่งถูกสร้างขึ้นที่ปากน้ำบูไร และมีกองทหารกองหนึ่งอยู่ประจำที่พูลบารี เมื่อทรงจัดวางแผนยุทธศาสตร์เรียบร้อยแล้วจึงเสด็จกลับราชธานี
แต่ต่อมาในปี พ.ศ. 2072 ได้เสด็จไปยังสะลาอีกครั้งหนึ่ง ทรงขยายอาณาเขตไปทางกัลลังและเหนือขึ้นไปยังภราลี เชลยและสิ่งของที่ยึดได้ถูกนำมาถวาย ซึ่งภายหลังที่ทรงตั้งกองรักษาการไว้ที่นารายันปุระแล้ว จึงเสด็จกลับทิหิง
ขึ้นครองราชย์ > ชุติยะแข็งเมืองครั้งที่ 2

เมื่อจวนจะสิ้นปี พวกชุติยะได้ก่อการแข็งเมืองขึ้นอีกครั้งหนึ่ง แต่ก็ถูกปราบปรามไปในการรบที่จันทนคีรี และที่ภูเขาดังตัง บนฝั่งแม่น้ำพรหมบุตร ทิบง และคุนทิล
ขึ้นครองราชย์ > สงครามอาหม-กะฉารีครั้งที่ 2

ในปี พ.ศ. 2074 พวกอาหมได้สร้างป้อมขึ้นใหม่ที่มารันกี ซึ่งไม่เป็นที่พอพระทัยของขุนคารา กาตริย์แห่งกะฉารี พระองค์ได้ส่งพระอนุชาพระนามว่า "เดทชา" มาขับไล่ สงครามจึงเกิดขึ้น กะฉารีเป็นฝ่ายเพลี่ยงพล้ำและตัวแม่ทัพเสียชีวิต เพื่อเป็นการลงโทษขุนคาราในการโจมตีครั้งนี้ เสือห่มเมืองได้ยาตราทัพใหญ่ขึ้นไปทางเหนือยังธันสิริ และทรงพักทัพอยู่ที่ชุมทางแม่น้ำโดยังและธันสิริ การโจมตีในเวลากลางคืนได้กระทำที่สถานที่แห่งหนึ่งที่เรียกว่า นิกะ ต่อจากนั้นทัพอาหมได้เคลื่อนที่ต่อไปยังเดงนัท ณ ที่นี้ ทัพอาหมได้แบ่งออกเป็น 2 กองพล กองพลหนึ่งไปทางซ้าย และอีกกองพลไปทางขวาของแม่น้ำธันสิริ การปะทะได้เกิดขึ้นอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งกะฉารีก็พ่ายแพ้ ถูกรุกไล่ไปจนถึงทิมาปุระ ซึ่งเป็นราชธานี กษัตริย์กะฉารีพร้อมด้วยโอรสหนีเล็ดลอดต่อไป เจ้าชายองค์หนึ่งนามว่า "เดทสูง" ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ครองนครแทน หลังจากที่ได้ถวายน้องสาวของตนให้แก่เสือห่มเมือง พร้อมด้วยของกำนัลมากมาย
ขึ้นครองราชย์ > สงครามอาหม-โมฮัมหมัดครั้งที่ 2

ปีเดียวกัน พวกโมฮัมหมัดได้ยกกองทัพขึ้นมาตามลำน้ำพรหมบุตรพร้อมด้วยเรือ 50 ลำ ปะทะกับกองทัพอาหมที่เทมานิ ซึ่งอาหมเป็นฝ่ายมีชัย แม่ทัพโมฮัมหมัดต้องละทิ้งเรือ และขึ้นม้าหนีไป ทัพอาหมตั้งกองทหารประจำไว้ที่สะลา บนฝั่งแม่น้ำบราลีและซิงกิริ(สถานที่แห่งหลังนี้อยู่ในความปกครองดูแลของบาร์พัตรา โกฮาอิน) ต่อมาได้ถูกโจมตีโดยกำลังทหารส่วนใหญ่ของพวกโมฮัมหมัด แต่พวกโมฮัมหมัดพ่ายแพ้ บาร์พัตรา โกฮาอินรุกไล่ติดตามข้าศึกไปจนถึงเนากอง แม่ทัพโมฮัมหมัดชื่อ บิท มาลิค เสียชีวิต บาร์พัตรา โกฮาอินยึดได้ม้า 50 ตัว ปืนใหญ่และปืนยาวหลายกระบอก เสือห่มเมืองทรงพอพระทัยในการปฏิบัติงานของบาร์พัตรา โกฮาอินเป็นอย่างมาก พระราชทานสตรีสาวสวยนางหนึ่งเป็นบำเหน็จรางวัล และทรงจัดให้มีงานสมโภชรับขวัญบาร์พัตรา โกฮาอินอย่างเอิกเกริก
ขึ้นครองราชย์ > สงครามอาหม-โมฮัมหมัดครั้งที่ 3

ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2075 แม่ทัพโมฮัมหมัดผู้หนึ่ง ชื่อ เทอร์บัค ยกกองทัพวึ่งประกอบด้วยช้าง 30 เชือก ม้า 1,000 ตัว ปืนใหญ่ 11 กระบอก และทหารเดินจำนวนมากเข้าโจมตีซิงกิริ เมื่อเสือห่มเมืองทรงทราบ พระองค์ก็โปรดให้ "สุเคลน" ผู้เป็นโอรสคุมทัพไปช่วยซิงกิริส่วนพระองค์เองเสด็จไปยังสะลา หลังจากที่ลาดตระเวนอยู่เป็นเวลานาน สุเคลนก็เกิดความเบื่อหน่าย ไม่นำพาต่อคำแนะนำของโหราศาสตร์ และยกพลเข้าโจมตีค่ายของโมฮัมหมัด แต่พวกโมฮัมหมัดต่อสู้ต้านทานอย่างแข็งแกร่ง สุเคลนเสียนายทหารหลายคน และตนเองได้รับบาดเจ็บสาหัส กองทัพอาหมต้องถอยไปอยู่ที่สะลาเพื่อรวบรวมกำลังขึ้นใหม่ คราวนี้บาร์พัตรา โกฮาอินได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุด
กองทัพโมฮัมหมัดหยุดยั้งอยู่ที่โกเลียบาร์ เพื่อรอฤดูฝนในระยะ 2 - 3เดือนต่อมา จับเรือได้ 7 ลำในลำน้ำพรหมบุตร ในเดือนตุลาคม ได้ย้ายกองทัพไปที่คิละธารี และในเดือนพฤศจิกายน สุเคลนที่เพิ่งฟื้นจากอาการป่วย ได้เดินทางมารับหน้าที่บัญชาการทหารที่สะลา ซึ่งอีกไม่นานต่อมาก็ได้ถูกกองทหารโมฮัมหมัดโอบล้อมไว้ บ้านเรือนภายนอกป้อมถูกเผาผลาญ พวกโมฮัมหมัดพยายามที่จะเผาพระราชวังต่อไป แต่ถูกสกัดกั้นด้วยน้ำร้อนเดือดๆที่ทหารอาหมเทลงมา
ต่อมา กองทหารอาหมที่อยู่ในป้อมตีฝ่าออกมา และได้ขับไล่กองทหารม้าของโมฮัมหมัดกลับไป แต่กองทหารปืนใหญ่ของโมฮัมหมัดได้รีบรุดมาช่วยไว้ได้ทันท่วงที กองทหารอาหมจึงประสบความเสียหายอย่างหนัก แต่ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2076 ฝ่ายอาหมได้รับชัยชนะในการรบทางเรือ แม่ทัพโมฮัมหมัดสองนายชื่อเบงกอล และทาชู(เป็นชาวซิค)ถูกฆ่าพร้อมกับไพร่พลเป็นจำนวนมาก พงศาวดารบุราณชิกล่าวว่า ในการรบครั้งนี้ฝ่ายโมฮัมหมัดเสียทหารราว 1,500 - 2,500 คน เรือ 22 ลำ และปืนใหญ่จำนวนมาก
วันต่อมา เทอร์บัค ได้รับกำลังเพิ่มเติมที่นำโดย ฮูเซน คาน ซึ่งมีช้าง  เชือก ม้า 100 ตัว และทหารเดินเท้า 500 คน ในขณะนี้ เทอร์บัคได้ตั้งมั่นอยู่ที่ปากน้ำทิไกร ส่วนฝ่ายอาหมก็ตั้งค่ายอยู่บนฝั่งแม่น้ำตรงกันข้าม ทั้งสองฝ่ายต่างตั้งประจันกันอยู่เช่นนี้เป็นเวลาหลายเดือน ซึ่งต่างรออีกฝ่ายเข้าโจมตีก่อน ในที่สุดอาหมก็เป็นฝ่ายเริ่มก่อน ซึ่งทำการสู้รบกันหลายครั้ง ครั้งหลังสุดปะทะกันใกล้ๆที่บราลี ช้างและม้าของโมฮัมหมัดจำนวนมากตกหล่ม และขบวนทหารเองก็ปั่นป่วน เทอร์บัคพยายามแก้ไขสถานการณ์โดยการออกนำหน้าทหารม้าด้วยตนเอง แต่ก็ไม่ได้ผลเพราะถูกหอกปักอกถึงแก่ความตาย เป็นเหตุให้เหล่าทหารเสียขวัญและพากันหนีเตลิด ทหารอาหมก็รุกไล่ติดตามไปจนถึงแม่น้ำการาโทยา(และในระหว่างรุกไล่ติดตาม ฮูเซน คาน ถูกจับและถูกประหารชีวิต) ซึ่งกล่าวกันว่าแม่ทัพอาหมได้สร้างวัดขึ้นวัดหนึ่งเป็นอนุสรณ์แห่งชัยชนะก่อนที่จะยกกองทัพกลับ
ในระหว่างนั้น ได้มีการส่งทูตไปยังกษัตริย์แห่งกัวร์พร้อมด้วยของกำนัล เพื่อเป็นการตอบแทน กษัตริย์แห่งกัวร์ได้ถวายเจ้าหญิงองค์หนึ่งให้แก่กษัตริย์อาหม จะเห็นได้ว่า การสู้รบที่เกิดขึ้นนี้ มิใช่เป็นการกระทำของกษัตริย์แห่งเบงกอล แต่เป็นการกระทำของพวกประมุขโมฮัมหมัด ซึ่งมีอยู่หลายหมู่หลายเหล่าในดินแดนนั้น
ขึ้นครองราชย์ > หลังจากโมฮัมหมัดพ่ายแพ้

ฝ่ายอาหมยึดได้ช้าง 28 เชือก ม้า 850 ตัว ปืนครกจำนวนมาก เงินทอง และทรัพย์สินอื่นๆ ของเหล่านี้ได้ถูกนำไปถวายเสือห่มเมือง ซึ่งประองค์ได้แบ่งออกแจกจ่ายแก่เหล่าขุนนาง พระอง5เสด็จกลับราชธานีที่ทิหิงและทรงจัดให้มีงานสมโภชเรียกขวัญ ต่อจากนั้นก็เสด็จไปยังชะรายเทโว ทำการเซ่นสังเวยผู้ล่วงลับ และบูชายัญถวายพระผู้เป็นเจ้า ศีรษะของเทอร์บัคถูกฝังไว้บนยอดเขาชะรายเทโว
การใช้อาวุธปืนของชาวอาหมได้เริ่มต่อจากภายหลังสงครามนี้ยุติลง(ศาสตราวุธที่ใช้กันอยู่ในขณะนั้นมี ดาบ หอก ธนูและลูกศร) เชลยศึกชาวโมฮัมหมัดถูกบังคับให้ตั้งหลักแหล่งอยู่ในภาคต่างๆของประเทศ เล่ากันว่าในตอนแรก ถูกบังคับให้เป็นตะพุ่นหญ้าช้าง แต่ปรากฏว่าไม่เหมาะสำหรับงานชนิดนี้ จึงถูกนำไปใช้ในงานเพาะปลุฏ แต่พวกโมฮัมหมัดไม่มีความแลดในการเพราะปลูกเลย(แทนที่จะไถแล้วเอาเมล็ดพืชปลูในดิน กลับเอาเมล็ดพืชทิ้งบนดินแล้วไปเอาโคลนมาถม) ดังนั้นจึงถูกใช้ให้ทำงานที่พวกเขาถนัด เช่น งานโลหะ เป็นงานที่ผู้สืบเชื้อสายของชนพวกนี้ ซึ่งเรียกกันว่า โมเรีย ยึดถือสืบต่อมาจนกระทั่งทุกวันนี้
ขึ้นครองราชย์ > โรคระบาดสัตว์

ปี พ.ศ. 2076 เกิดโรคระบาดสัตว์ร้ายแรงขึ้นทั่วประเทศ
ขึ้นครองราชย์ > การแผ่อำนาจไปยังพวกนาคะ

ปี พ.ศ. 2078 และ 2079 หมดไปกับการศึกสงครามกับชาวนาคะ เผ่าคามช้าง ตาบลัง และน้ำสาง สุเคลน ผู้เป็นโอรส(ซึ่งได้แสดงความสามารถในการรบกับพวกโมฮัมหมัด)ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้ดำเนินการรบ พวกคามช้างยอมแพ้ภายในเวลาไม่ช้า และยอมเสียค่าปฏิกรรมสงครามเป็นวัว 100 ตัว แต่ชาวนาคะอีกสองเผ่าที่เหลือ ได้ใช้กลศึกตีกองทหารอาหม จนต้องถอยร่นทิ้งปืนไว้ 3 กระบอก แต่อย่างไรก็ดี ในเวลาต่อมาไม่นานนัก ชาวนาคะทั้งสองเผ่านี้ก็ยอมสวามิภักด์ และคืนปืนที่ริบไว้ได้ทั้ง 4 กระบอกแก่อาหม
ขึ้นครองราชย์ > สงครามอาหม-กะฉารีครั้งที่ 2

เดทสูง ราชาแห่งกะฉารี แสดงความกระด้างกระเดื่องขึ้นในเวลาเดียวกัน กษัตริย์อาหมทรงส่งกองทัพไปปราบ และพระองค์เองก็เสด็จตามกองทัพมาจนถึงมารังกี กองทัพอาหมเดนิทางผ่านฮามไดไปยังบ้านพู และจากที่นั่นก็แยกออกเป็นสองกอง เคลื่อนไปตามริมฝั่งทั้งสองข้างของแม่น้ำโดยัง กำลังทหารส่วนที่เคลื่อนที่ไปทางฝั่งขวารุกไล่กองทหารองกะฉารีถอยร่นไป แต่กำลังทางฝั่งซ้ายถูกพวกกะฉารีตรึงไว้จนกระทั่งได้รับกำลังเพิ่มเติม จึงตีกองทัพกะฉารีแตกพ่ายได้รับความเสียหายอย่างหนัก เดทสูงลี้ภัยไปพำนักอยู่ในป้อมบนภูเขาไดมารี แต่เมื่อทัพอาหมยกใกล้เข้ามา ก็หนีต่อไปทางเหนือของลำน้ำธันสิริ ไปพักอยู่ที่เลงกูร แล้วเดินทางต่อไปยังราชธานีที่ทิมาปุระ
ทัพอาหมยังคงติดตามอย่างไม่ละลดจนเข้ายึดทิมาปุระได้ ทำให้เดทสูงต้องหลบหนีออกจากเมือง พระราชมารดาของเดทสูงถูกประหารชีวิต พระขนิษฐาอีก 3 องค์ถูกส่งตัวไปไว้ในฮาเร็มของเสือห่มเมือง เดทสูงหนีไปจนมุมอยู่ที่จังมาราง พระองค์ถูกจับและถูกประหารชีวิตที่นั่น พระเศียรถูกนำมาถวายกษัตริย์อาหม ซึ่งมีรับสั่งให้ฝังไว้บนยอดเขาชะรายเทโว
นับแต่นั้นมาก็ไม่มีชาวกะฉารีผู้ใดลุกขึ้นต่อต้านชาวอาหมซึ่งตั้งตนเป็นผู้ปกครองกะฉารีอีก อาณาจักรอาหมไม่เพียงแต่จะครอบคลุมไปทั่วลุ่มน้ำธันสิริเท่านั้น ยังมีอาณาเขตไปถึงดินแดนตอนเหนือของแม่น้ำกัลลังในเนากองอีกด้วย กษัตริย์อาหมเสด็จกลับราชธานี ทรงประกอบพิธีสังเวยผู้ล่วงลับและทำการบูชายัญถวายพระผู้เป็นเจ้าตามประเพณีที่เคยปฏิบัติมาในเมื่อได้ชัยชนะจากสงคราม(ในสงครามครั้งนี้ พงศาวดารได้บันทึกไว้ว่า ทหารกะฉารีได้ใช้ปืนใหญ่เช่นเดียวกับทหารอาหม
ขึ้นครองราชย์ > สัมพันธภาพกับอาณาจักรคอชและมณีปุระ

ในปี พ.ศ. ๒๐๘๐ กษัตริย์แห่งคอช ทรงพระนามว่า พิศวะ สิงห์ และอนุชา  ได้เสด็จมาเยี่ยมกษัตริย์อาหมพร้อมด้วยของกำนัล กษัตริย์อาหมได้ทรงมอบของกำนัลตอบแทน และเมื่อพิศวะ สิงห์เสด็จกลับ ก็ทรงจัดให้มีกองทหารเกียรติยศติดตามไปส่ง ในปีเดียวกันนั่นเอง กษัตริย์อาหมก็ได้ทรงส่งทูตไปเจริญสัมพันธไมตรีกับราชาแห่งมณีปุระ และมีการแลกเปลี่ยนของถวายกันตามธรรมเนียม
ขึ้นครองราชย์ > ความขัดแย้งกับพระราชโอรส

ความสัมพันธ์ระหว่างเสือห่มเมืองและสุเคลน ผู้เป็นราชโอรส ตึงเครียดยิ่งขึ้นตามลำดับ ทั้งนี้เพราะสุเคลนปรารถนาที่จะได้เจ้าหญิงทั้งสามแห่งทิมาปุระมาเป็นกรรมสิทธิ์ แต่เสือห่มเมืองทรงไม่ยินยอม สุเคลนโกรธแค้นพระชนกมาก ถึงกับไม่แสดงความเคารพพระชนกในที่ประชุมเสนาบดี และเกิดการโต้เถียงกันขึ้นครั้งหนึ่งในวงชนไก่ และในที่สุด สุเคลนก็แสดงตนเป็นปรปักษ์ต่อพระชนกอย่างเปิดเผย ทำให้เสือห่มเมืองทรงวิตกมาก และได้บังคับให้ชนนีของสุเคลนให้สัตยาธิษฐาน โดยการจุ่มหัตถ์ลงในน้ำ
สิ้นพระชนม์

ในเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๐๘๑ สุเคลนได้จ้างมหาดเล็กชาวกะฉารีคนหนึ่งชื่อ ระติมัน ให้ลอบเข้าปลงพระชนม์พระบิดาด้วยมีดในขณะที่บรรทม ระติมันถูกจับและถูกนำตัวไปประหารชีวิต ก่อนที่จะได้มีโอกาสหลบหนีทัน เสือห่มเมืองทรงครองราชย์ได้ ๔๒ ปี
พระบรมวงศานุวงศ์

พระราชบิดา : สุพิมฟ้า
พระอนุชา : แสงลุง(บาร์พัตรา โกฮาอิน)
พระชายา :
ธิดาของประมุขที่สังหาร พูกังเมือง
เจ้าหญิงแห่งกัวร์
ชนนีของสุเคลน
พระราชโอรส :
สุเคลนเมือง(สุเคลน)
เสือแตง
เสือเลง
เสือเทิน
ดูเพิ่ม

ราชวงศ์อาหม
| ก่อนหน้า |  | เจ้าฟ้าเสือห่มเมือง |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สุพิมฟ้า |  | กษัตริย์อาหม   (พ.ศ. 2040 - พ.ศ. 2082) |  | สุเคลนเมือง(ครหคยาราช) |
Tarvaiidae

| Tarvaiidae |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: หนอนตัวกลม Nematoda
ชั้น:: Chromadorea Chromadorea
อันดับ:: Leptolaimida Leptolaimida
วงศ์:: Tarvaiidae Tarvaiidae Lorenzen, 1981
สปีชีส์:: Tarvaiidae
ชื่อทวินาม
Tarvaiidae Lorenzen, 1981

Tarvaiidae เป็นสกุลของนีมาโทดาที่อยู่ในวงศ์ Leptolaimida.
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
Tarvaia Allgén, 1934
Tarantulidae

| Tarantulidae |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์ขาปล้อง Arthropoda
ไฟลัมย่อย:: เชลิเซอราตา Chelicerata
ชั้น:: แมง Arachnida
อันดับ:: Amblypygi Amblypygi
วงศ์:: Tarantulidae Tarantulidae Leach, 1814
สปีชีส์:: Tarantulidae
ชื่อทวินาม
Tarantulidae Leach, 1814

Tarantulidae เป็นวงศ์ของแมงที่อยู่ในอันดับ Amblypygi
สกุลในวงศ์นี้ ได้แก่:
Acanthophrynus Kraepelin, 1899
Paraphrynus Moreno, 1940
Phrynus Lamarck, 1801
การพัฒนาเศรษฐกิจ

ในการศึกษาทางเศรษฐกิจของภาครัฐ การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมเป็นกระบวนการที่ความกินอยู่ดีทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของประเทศ ภูมิภาค ชุมชนท้องถิ่นหรือบุคคลหนึ่งพัฒนาขึ้นตามเป้าหมายและวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ คำนี้ใช้บ่อยในคริสต์ศตวรรษที่ 20 และ 21 แต่มโนทัศน์ดังกล่าวมีอยู่ในประเทศตะวันตกนานกว่านั้น บางทีใช้คำว่า "ทำให้ทันสมัย" (Modernization), "ทำให้เป็นตะวันตก" (Westernization) และ "ทำให้เป็นอุตสาหกรรม" (industrialization) เมื่อกล่าวถึงการพัฒนาเศรษฐกิจ
คำว่าการพัฒนาเศรษฐกิจเป็นการออกนโยบายที่มุ่งพัฒนาความกินอยู่ดีของประชาน ส่วนการเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นปรากฏการณ์ของผลิตภาพของตลาดและการเพิ่มขึ้นของ GDP นักเศรษฐศาสตร์มุ่งเน้นแง่มุมการเติบโตและเศรษฐกิจในภาพรวม ส่วนนักวิจัยการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนสนใจการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจด้วย
Quezeliantha

| Quezeliantha |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: พืช Plantae
เคลด:: พืชมีท่อลำเลียง Tracheophytes
เคลด:: พืชดอก Angiosperms
เคลด:: พืชใบเลี้ยงคู่แท้ Eudicots
เคลด:: โรสิด Rosids
อันดับ:: อันดับผักกาด Brassicales
วงศ์:: วงศ์ผักกาด Brassicaceae
สกุล:: Quezeliantha Quezeliantha H.Scholz
สปีชีส์:: Quezeliantha
ชื่อทวินาม
Quezeliantha H.Scholz

ชื่อพ้อง
 Quezelia tibestica H.Scholz
Quezeliantha เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Brassicaceae. มีเพียงสปีชีส์เดียวคือ 
Quezeliantha tibestica (H.Scholz) H.Scholz และมี synonym, Quezelia H.Scholz.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ ชาด
Quipuanthus

| Quipuanthus |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: พืช Plantae
เคลด:: พืชมีท่อลำเลียง Tracheophytes
เคลด:: พืชดอก Angiosperms
เคลด:: พืชใบเลี้ยงคู่แท้ Eudicots
เคลด:: โรสิด Rosids
อันดับ:: อันดับชมพู่ Myrtales
วงศ์:: วงศ์โคลงเคลง Melastomataceae
สกุล:: Quipuanthus Quipuanthus Michelang. & C.Ulloa
สปีชีส์:: Quipuanthus
ชื่อทวินาม
Quipuanthus Michelang. & C.Ulloa

Quipuanthus เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Melastomataceae.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ เอกวาดอร์ไปเปรูเหนือ
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
Quipuanthus epipetricus Michelang. & C.Ulloa
KAMEN feat. ทัตสึยะ อิชิอิ

คาเมน (ญี่ปุ่น: カメン・フィーチャリング・いしいたつや; โรมาจิ: KAMEN feat.石井竜也) เป็นซิงเกิลหมายเลข 10 หรือซิงเกิลที่ 28 ของคุมิ โคดะ เป็น 1 ใน 12 ซิงเกิลของโปรเจกต์ 12 ซิงเกิล 12 สัปดาห์ วางจำหน่ายในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 โดยเปิดตัวที่อันดับที่ 3 ของออริกอนชาร์ต จำกัดจำนวนแค่ 5 หมื่นแผ่นเท่านั้น โดยเพลงนี้ได้ทัตสึยะ อิชิอิจากวงโคเมะโคเมะคลับมาร่วมร้องด้วย
ธีมของปกซิงเกิล KAMEN feat.石井竜也 คือ ชุดระบำชาวเกาะฮาวาย
รายชื่อเพลง

Kamen feat.石井竜也
Kamen feat.石井竜也 (with your darling version)
Kamen feat.石井竜也 (with your honey version)
Kamen feat.石井竜也 (instrumental)
ชาร์ต

| วางจำหน่าย | ชาร์ต | อันดับสูงสุด | ยอดขายสัปดาห์แรก | ยอดขายรวม | อยู่ในชาร์ต |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 | Oricon Daily Charts | #3 |  |  |  |
| 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 | Oricon Weekly Charts | #3 | 34,860 | 46,971 | 2 สัปดาห์ |
| 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 | Oricon Monthly Charts |  |  | 46,971 |  |
| 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 | Oricon Yearly Charts | #198 |  | 46,971 |  |

| ด ค กผลงานโดย คุมิ โคดะ |
| --- | --- |
Affection: TAKE BACK • Trust Your Love • COLOR OF SOUL • So Into You
grow into one: Love across the ocean • M·a·z·e • Real Emotion / 1000 โนะ โคโตบะ
feel my mind: COME WITH ME    •   Gentle Words    •   Crazy 4 U
secret: LOVE & HONEY    •   Chase    •   คิเซคิ    •   Hands    •   Hot Stuff feat.KM-MARKIT
BEST ~first things~: Butterfly    •   Flower    •   Promise / Star
BEST ~second session~: You    •    Birthday Eve    •   D.D.D. feat. SOULHEAD    •   Shake It Up    •   Lies    •   Feel    •   Candy feat. Mr.Blistah    •   No Regret    •   อิมาสุกุโฮชิอิ    •   Kamen    •   WIND    •   Someday / Boys♡Girls
Black Cherry: โคอิโนะทสึโบมิ    •   4 hot wave    •   ยูเมโนะอุตะ / ฟูตาริเดะ...    •   Cherry Girl / อุนเมย์
Kingdom: BUT / ไอโช    •   FREAKY    •   ไอโนะอุตะ    •   LAST ANGEL feat. โทโฮชินกิ    •   Anytime
TRICK: MOON     •   TABOO •   stay with me
BEST ~third universe~ & 8th AL "UNIVERSE: It's All Love! •   3 SPLASH  • Alive / Physical thing • Can We Go Back
Dejavu: Gossip Candy   •   สึคิเดะ สึคิเดะ สึคิเดะ / อะนะตะดะเคะกะ   •   POP DIVA
JAPONESQUE: 4 TIMES   •   ไอโวะโทะเมะนะอิเดะ   •   Love Me Back
ซิงเกิล: Go to the top
ดิจิตอลซิงเกิล: Get It On
คอแลบอเรชันซิงเกิล: the meaning of peace   • Switch/I Only Want to Be with You    •   Won't Be Long
ดูเพิ่มเติม: ผลงานเพลงทั้งหมด
↑  "KAMEN feat.石井竜也 | 倖田來未". ORICON NEWS.
Quimperiidae

| Quimperiidae |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: หนอนตัวกลม Nematoda
ชั้น:: Chromadorea Chromadorea
อันดับ:: Rhabditida Rhabditida
วงศ์:: Quimperiidae Quimperiidae
สปีชีส์:: Quimperiidae
ชื่อทวินาม
Quimperiidae 

Quimperiidae เป็นสกุลของนีมาโทดาที่อยู่ในวงศ์ Rhabditida.
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
Buckleynema Ali & Singh, 1954
Desmognathinema Baker, Goater & Esch, 1987
Ezonema Boyce, 1971
Neocnemis

| Neocnemis |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์ขาปล้อง Arthropoda
ชั้น:: แมลง Insecta
อันดับ:: อันดับด้วง Coleoptera
วงศ์:: Curculionidae Curculionidae
สกุล:: Neocnemis Neocnemis Crotch, 1867
สปีชีส์:: Neocnemis
ชื่อทวินาม
Neocnemis Crotch, 1867

Neocnemis เป็นสกุลอันดับด้วงที่อยู่ในวงศ์ Curculionidae
สปีชีส์:
Neocnemis occidentalis Crotch, 1867
Neodistemon

| Neodistemon |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: พืช Plantae
เคลด:: พืชมีท่อลำเลียง Tracheophytes
เคลด:: พืชดอก Angiosperms
เคลด:: พืชใบเลี้ยงคู่แท้ Eudicots
เคลด:: โรสิด Rosids
อันดับ:: กุหลาบ Rosales
วงศ์:: วงศ์กะลังตังช้าง Urticaceae Babu & A.N.Henry
สกุล:: Neodistemon Neodistemon (Wedd.) Babu & A.N.Henry
สปีชีส์:: Neodistemon indicus
ชื่อทวินาม
Neodistemon indicus (Wedd.) Babu & A.N.Henry

Neodistemon เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Urticaceae มีเพียงสปีชีส์เดียวคือ Neodistemon indicus.
ถิ่นกำเนิดคือ อนุทวีปอินเดีย ถึง อินโดจีน
ไฮดรอกซิล

ภาพแสดงหมู่ไฮดรอกซิลในสารประกอบอินทรีย์ โดยที่ R แทนส่วนไฮโดรคาร์บอนหรือหมู่แทนที่อื่นๆ ทรงกลมสีแดงและสีเทาแทนอะตอมของออกซิเจนและไฮโดรเจนตามลำดับ และการเชื่อมต่อคล้ายแท่งแสดงพันธะโควาเลนต์ระหว่างอะตอมเหล่านี้
ในทางเคมี หมู่ไฮดรอกซีหรือไฮดรอกซิลเป็นหมู่ฟังก์ชัน ที่มี −OH ซึ่งประกอบด้วยอะตอมออกซิเจน หนึ่งอะตอมที่มีพันธะโควาเลนต์กับอะตอมไฮโดรเจนอีกอะตอมหนึ่ง ในเคมีอินทรีย์ แอลกอฮอล์ และกรดคาร์บอกซิลิก มีกลุ่มไฮดรอกซีหนึ่งกลุ่มหรือมากกว่า ส่วนแอนไอออน ที่มีประจุลบ HO− เรียกว่า ไฮดรอกไซด์ และ อนุมูล HO· เรียกอีกอย่างว่าอนุมูลไฮดรอกซิล ประกอบด้วยหมู่ไฮดรอกซีที่ไม่มีพันธะต่อกับอะตอมอื่น ๆ
ตามคำจำกัดความของ IUPAC คำว่า ไฮดรอกซิล หมายถึงอนุมูลไฮดรอกซิล (·OH ) เท่านั้น ในขณะที่หมู่ฟังก์ชัน−OH เรียกว่า หมู่ไฮดรอกซี
คุณสมบัติ

น้ำ แอลกอฮอล์ กรดคาร์บอกซิลิก และสารประกอบที่ประกอบด้วยไฮดรอกซีอื่นๆ อีกมากมาย สามารถถูกดึงโปรตอนออกได้ เนื่องจากความแตกต่างที่มากระหว่างค่าอิเล็กโทรเนกาติวิตีของออกซิเจน (3.5) และไฮโดรเจน (2.1) นอกจากนี้ สารประกอบที่มีไฮดรอกซีจะสามารถเข้าไปมีส่วนร่วมใน พันธะไฮโดรเจน ระหว่างโมเลกุล ทำให้แรงดึงดูดทางไฟฟ้าสถิตระหว่างโมเลกุลเพิ่มขึ้น และทำให้มีจุดเดือดและจุดหลอมเหลวสูงกว่าสารประกอบที่ไม่มีหมู่ฟังก์ชันนี้ สารประกอบอินทรีย์ซึ่งมักละลายน้ำได้ไม่ดี จะละลายน้ำได้เมื่อมีกลุ่มไฮดรอกซีสองกลุ่มหรือมากกว่านั้น ดังที่แสดงในน้ำตาลและกรดอะมิโน
การเกิดขึ้น

กลุ่มไฮดรอกซีมีแพร่หลายในเคมีและชีวเคมี สารประกอบอนินทรีย์หลายชนิดมีกลุ่มไฮดรอกซิล รวมถึง กรดซัลฟิวริก ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีที่ผลิตในระดับอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุด
กลุ่มไฮดรอกซีมีส่วนร่วมในปฏิกิริยาดีไฮเดรชันซึ่งเชื่อมโยงโมเลกุลทางชีวภาพที่เรียบง่ายให้เป็นโซ่ยาว ตัวอย่างเช่น การเชื่อมกรดไขมันกับกลีเซอรอล เพื่อสร้างไตรอะซิลกลีเซอรอล −OH จะถูกกำจัดออกจากปลายคาร์บอกซีของกรดไขมัน รวมไปถึงการรวมตัวของน้ำตาลสองชนิดเพื่อสร้างไดแซ็กคาไรด์ จะกำจัด −OH ออกจากกลุ่มคาร์บอกซีที่ปลายอัลดีไฮด์ของน้ำตาลหนึ่งชนิด และยังมีการสร้างพันธะเปปไทด์ เพื่อเชื่อมกรดอะมิโนสองตัวในการสร้างโปรตีน จะทำให้ −OH ออกจากกลุ่มคาร์บอกซีของกรดอะมิโนหนึ่งตัว
อนุมูลไฮดรอกซิล

อนุมูลไฮดรอกซิลมีความว่องไวต่อปฏิกิริยาสูงและทำให้อายุสั้น เพราะเมื่อระบบชีวภาพสัมผัสกับอนุมูลไฮดรอกซิล พวกมันสามารถสร้างความเสียหายให้กับเซลล์ได้ รวมถึงเซลล์ในมนุษย์ โดยพวกมันสามารถทำปฏิกิริยากับ DNA ไขมัน และ โปรตีน ได้
การสังเกตบนดาวเคราะห์ > แสงเรืองรองแห่งโลก

ท้องฟ้ายามค่ำคืนของโลกได้รับแสงสว่างจากแสงที่กระจายตัว เรียกว่า แสงเรืองรองในอากาศ ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของการแผ่รังสีของอะตอมและโมเลกุล  ลักษณะที่รุนแรงที่สุดที่สังเกตเห็นบนท้องฟ้ายามค่ำคืนของโลกคือกลุ่มของการเปลี่ยนผ่านอินฟราเรดที่ความยาวคลื่นระหว่าง 700 นาโนเมตรและ 900 นาโนเมตร. ในปีพ.ศ. 2493 เอเดน ไมเนล ได้แสดงให้เห็นว่าสิ่งเหล่านี้เป็นการเปลี่ยนผ่านของโมเลกุลไฮดรอกซิล OH
การสังเกตบนดาวเคราะห์ > พื้นผิวดวงจันทร์

ในปี 2009 ดาวเทียม Chandrayaan-1 ของอินเดียและยาน อวกาศ Cassini ขององค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติ (NASA) และ ยานสำรวจ Deep Impact ต่างก็ตรวจจับหลักฐานของน้ำจากเศษไฮดรอกซิลบน ดวงจันทร์ ตามที่รายงานโดย Richard Kerr " เครื่องสเปกโตรมิเตอร์ [เครื่องสร้างแผนที่แร่วิทยาบนดวงจันทร์ หรือที่เรียกว่า "M3") ตรวจพบการดูดกลืนอินฟราเรดที่ความยาวคลื่น 3.0 ไมโครเมตรที่น้ำหรือไฮดรอกซิลเท่านั้นที่สามารถสร้างได้—ไฮโดรเจนและออกซิเจนที่เชื่อมเข้าด้วยกัน—  NASA ยังรายงานในปี 2009 ว่ายานสำรวจ LCROSS เผยให้เห็นสเปกตรัมการแผ่รังสี อัลตราไวโอเลต ที่สอดคล้องกับการปรากฏตัวของไฮดรอกซิล
เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2020 NASA รายงานหลักฐานที่ชัดเจนของน้ำบนพื้นผิวดวงจันทร์ภายใต้แสงอาทิตย์ บริเวณใกล้กับ หลุมอุกกาบาต Clavius ซึ่งได้รับมาจาก หอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์อินฟราเรดสตราโตสเฟียร์ (SOFIA)  กล้องอินฟราเรดตรวจจับวัตถุจาง SOFIA สำหรับกล้องโทรทรรศน์ SOFIA (FORCAST) ตรวจจับแถบการปล่อยแสงที่ความยาวคลื่น 6.1 ไมโครมิเตอร์ที่มีอยู่ในน้ำแต่ไม่มีในไฮดรอกซิล คาดว่าปริมาณน้ำบนพื้นผิวดวงจันทร์มีปริมาณเทียบเท่ากับขวดน้ำขนาด 12 ออนซ์ต่อดินบนดวงจันทร์หนึ่งลูกบาศก์เมตร
ยานสำรวจ ฉางเอ๋อ 5 ซึ่งลงจอดบนดวงจันทร์เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2563 พกพาเครื่องตรวจวัดสเปกตรัมแร่วิทยาที่สามารถวัดสเปกตรัมการสะท้อนอินฟราเรดของหินและเรโกไลต์บนดวงจันทร์ได้ สเปกตรัมการสะท้อนแสงของตัวอย่างหินที่ความยาวคลื่น 2.85 ไมโครมิเตอร์บ่งชี้ความเข้มข้นของน้ำ/ไฮดรอกซิลในพื้นที่สูงถึง 180 ส่วนต่อล้านส่วน
การสังเกตบนดาวเคราะห์ > บรรยากาศของดาวศุกร์

ยานโคจร Venus Express รวบรวมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ของดาวศุกร์ ตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ. 2549 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2557 ในปี พ.ศ. 2551 Piccioni และคณะ ได้รายงานการวัดการแผ่รังสีแสงเรืองรองในบรรยากาศของดาวศุกร์โดยใช้เครื่องถ่ายภาพความร้อนอินฟราเรดและแสงที่มองเห็นได้ (VIRTIS) บนยาน Venus Express พวกเขาให้แถบการแผ่รังสีในช่วงความยาวคลื่น 1.40 - 1.49 ไมโครเมตรและ 2.6 - 3.14 ไมโครเมตรถึงการเปลี่ยนแปลงการสั่นของพันธะ O-H  นี่เป็นหลักฐานแรกของ OH ในชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์อื่นนอกเหนือจากโลก
การสังเกตบนดาวเคราะห์ > บรรยากาศของดาวอังคาร

ในปี 2556 มีการสังเกตสเปกตรัมอินฟราเรดใกล้ของ OH ในแสงกลางคืนในชั้นบรรยากาศฤดูหนาวบริเวณขั้วโลกของดาวอังคารโดยใช้เครื่อง Compact Reconnaissance Imaging Spectrometer for Mars (CRISM)
การสังเกตบนดาวเคราะห์ > ดาวเคราะห์นอกระบบ

ในปี 2021 พบหลักฐานของ OH ในชั้นบรรยากาศด้านกลางวันของดาวเคราะห์นอกระบบ WASP-33b ในสเปกตรัมการแผ่รังสีที่ความยาวคลื่นระหว่าง 1 ถึง 2 ไมโครเมตร  หลักฐานของ OH ในชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์นอกระบบ WASP-76b ถูกค้นพบในเวลาต่อมา  ทั้ง WASP-33b และ WASP-76b ต่างก็เป็น ดาวพฤหัสบดีที่ร้อนจัด และมีแนวโน้มว่าน้ำในชั้นบรรยากาศของดาวเหล่านี้จะปรากฏเป็นไอออนที่แตกตัว
กรดซัลฟิวริก มีหมู่ไฮดรอกซีสองหมู่
Neodiplotrema

| Neodiplotrema |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: Platyhelminthes Platyhelminthes
อันดับ:: Plagiorchiida Plagiorchiida
วงศ์:: Didymozoidae Didymozoidae
สกุล:: Neodiplotrema Neodiplotrema Yamaguti, 1938
สปีชีส์:: Neodiplotrema
ชื่อทวินาม
Neodiplotrema Yamaguti, 1938

Neodiplotrema เป็นสกุลหนอนตัวแบนที่อยู่ในวงศ์ Didymozoidae
สปีชีส์:
Neodiplotrema pelamydis (Yamaguti, 1938)