stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ไทยน้ำทิพย์
ประวัติ

เครื่องดื่ม โคคา-โคล่า ออกจำหน่ายใน ประเทศไทย ครั้งแรกเมื่อวันที่ 29 มีนาคม 2492 โดย พันตรี รักษ์ ปันยารชุน นักธุรกิจชาวไทย ร่วมกับ หุ้นส่วนชาวต่างชาติ คือ Bill Davis และ Ray Derrick โดยได้มีการเปิดโรงงานบรรจุขวด "Rak Derrick & Davis Bottling" เพื่อผลิตและจำหน่าย
อย่างเป็นทางการในวันที่ 8 เมษายน 2492
ต่อมาด้วยสภาวะการแข่งขันทางการค้า ที่เป็นไปอย่างเข้มข้น โดยมีสภาวะทางการเมือง เข้ามาเกี่ยวข้อง จึงทำให้ รักษ์ ตัดสินใจ ขายลิขสิทธิ์ดังกล่าวให้แก่บริษัท ไทยน้ำทิพย์ จำกัด ซึ่งก่อตั้งโดย สามตระกูลหลักคือ ตระกูลสารสิน (พจน์ สารสิน) ตระกูลเคียงศิริ (เชวง เคียงศิริ) และ ตระกูลบุญสูง (จุติ บุญสูง) โดยร่วมมือกับ บจก.โคคา-โคลา เอ็กซ์ปอร์ตคอร์ปอเรชั่น เปิดบริษัทผู้บรรจุขวดรายแรกของประเทศไทย โดยให้ พจน์ ดำรงตำแหน่ง ประธานบริษัท
ในปี 2510 เครื่องดื่ม โคคา-โคลา ได้เป็นผู้สนับสนุน การแข่งขันกีฬาแหลมทอง ครั้งที่ 4 ที่ กรุงเทพฯ โดยได้รับเกียรติ แปรอักษรเป็นรูปเครื่องหมายการค้าโคคา-โคลา และ ในปีเดียวกัน จึงได้เปิด โรงงานผลิตขอนแก่น ซึ่งถือว่า เป็นโรงงานต่างจังหวัดแห่งแรกของบริษัทฯ
ปี 2512 บริษัทฯ ได้มีการย้ายโรงงาน และ สำนักงานใหญ่ มาที่โรงงานหัวหมาก เพื่อรองรับการขยายตัวของธุรกิจในเวลานั้น (ปัจจุบัน โรงงานหัวหมากเป็นเพียงสำนักงาน)
ปี 2520 ได้มีการเปิด โรงงานผลิตที่ จังหวัดลำปาง เพื่อผลิตและจัดจำหน่าย ในพื้นที่ภาคเหนือ ตั้งอยู่บนพื้นที่ 54 ไร่ โดยมีกำลัง การผลิต 100-150 ล้านลิตรต่อปี
ปี 2524 บริษัทฯ ได้ทำการย้ายโรงงาน จากแต่เดิมที่ หัวหมาก มาตั้งอยู่ที่ จังหวัดปทุมธานี โดยเป็นโรงงานแรกๆ ในประเทศไทย ที่ใช้ระบบกำจัดน้ำเสียแบบ "อะนาโรบิค" โดยรองรับการผลิต ในเขตพื้นที่ภาคกลาง
ปี 2529 บริษัทฯ เป็นผู้ผลิตเครื่องดื่ม รายแรกของประเทศ ที่นำผลิตภัณฑ์แบบชนิดกระป๋อง (Steel Can) ออกวางจำหน่ายในประเทศไทย
ในปี 2539 บริษัทฯ ได้เปิดโรงงานที่ รังสิต โดยเป็นโรงงานหลัก เพื่อผลิตและจัดจำหน่าย ในพื้นที่ทั่วประเทศ ตั้งอยู่บนพื้นที่ 205 ไร่ ก่อนที่อีกหนึ่งปีถัดมา จะย้ายที่ทำการสำนักงานใหญ่ มาตั้งที่ปัจจุบัน (สำนักงานใหญ่ ถนนวิภาวดีรังสิต)
ในปี 2547 นับเป็นพระมหากรุณาที่คุณเป็นล้นพ้น จาก พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทาน ตราตั้งพระครุฑพ่าห์ นับเป็นเกียรติประวัติ สูงสุดของบริษัทฯ
ในปี 2550 บริษัทฯ ได้ทำการเปลื่ยนชื่อในภาษาอังกฤษ จาก Thai Pure Drinks Limited เป็น ThaiNamthip Limited พร้อมกันนี้ยังได้จัดตั้งมูลนิธิไทยน้ำทิพย์ เพื่อช่วยเหลือ และ บรรเทาทุกข์ของ พนักงานไทยน้ำทิพย์ อีกด้วย
การประกอบธุรกิจ

บริษัทฯ ผลิต ผลิตภัณฑ์เพื่อจำหน่าย ในชื่อของ โคคา-โคล่า (ยกเว้นพื้นที่ 14 จังหวัดภาคใต้ของไทย) ซึ่งผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ ประกอบด้วย:
ผลิตภัณฑ์น้ำอัดลม (Sparkling Beverages)
โค้ก
แฟนต้า
สไปรท์
ชเวปส์
รูทเบียร์ เอ แอนด์ ดับบลิว
ผลิตภัณฑ์ non-carbonated (Still Beverages)
มินิทเมด
อควาเรียส
น้ำดื่มน้ำทิพย์
นอกเหนือจากนี้บริษัทฯ ยังถือหุ้นใน บริษัท ฝาจีบ จำกัด (มหาชน) ซึ่งผลิตและจำหน่าย ฝาสำหรับปิดผนึกภาชนะประเภทขวด
อย่างไรก็ดี ทั้ง ไทยน้ำทิพย์ และ หาดทิพย์ เป็นผู้ผลิตและจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในชื่อของ โคคา-โคล่า เท่านั้น ในส่วนกิจกรรมการตลาด จะเป็น บริษัท โคคา-โคล่า (ประเทศไทย) จำกัด เป็นผู้รับผิดชอบ โดยได้มีการรวมตัวกันเป็น กลุ่มธุรกิจโคคา-โคลา ในประเทศไทย
ดูเพิ่ม

หาดทิพย์
กลุ่มธุรกิจโคคา-โคลา ในประเทศไทย
ไทยลีก 3 ฤดูกาล 2560 – ตอนล่าง

| --- | --- |
ฤดูกาล: 2560
ทีมชนะเลิศ: สมุทรสาคร เอฟซี
เลื่อนชั้น: สมุทรสาคร เอฟซี
ตกชั้น: กรุงธนบุรี เอฟซี
จำนวนนัด: 210
จำนวนประตู: 581 (2.77 ประตูต่อนัด)
ผู้ทำประตูสูงสุด:  อนุศักดิ์ เหล่าแสงไทย (23 ประตู)
ทีมเหย้า ชนะสูงสุด: 5 ประตู กรุงธนบุรี เอฟซี 6–1 สีหมอก เอฟซี (26 กุมภาพันธ์ 2560) ทหารบก เอฟซี 5–0 กรุงธนบุรี เอฟซี (17 พฤษภาคม 2560) ตรัง เอฟซี 5–0 ราชประชา (16 กันยายน 2560)
ทีมเยือน ชนะสูงสุด: 5 ประตู ม.เกษมบัณฑิต 0–5 บียู เดฟโฟ่ (5 เมษายน 2560) บียู เดฟโฟ่ 0–5 สมุทรสาคร เอฟซี (13 พฤษภาคม 2560)
จำนวนประตูสูงสุด: 8 ประตู ม.เกษมบัณฑิต 4–4 สมุทรสาคร เอฟซี (7 พฤษภาคม 2560)
ชนะติดต่อกัน มากที่สุด: 8 นัด  ตรัง เอฟซี
ไม่แพ้ติดต่อกัน มากที่สุด: 16 นัด  ตรัง เอฟซี
ไม่ชนะติดต่อกัน มากที่สุด: 15 นัด กรุงธนบุรี เอฟซี
แพ้ติดต่อกัน มากที่สุด: 8 นัด  สีหมอก เอฟซี กรุงธนบุรี เอฟซี
จำนวนผู้ชมสูงสุด: 2,900 คน จามจุรี ยูไนเต็ด 5–2 ทหารบก เอฟซี (16 กันยายน 2560)
จำนวนผู้ชมต่ำสุด: 23 คน บียู เดฟโฟ่ 5–1 บ้านบึง ยูไนเต็ด (17 พฤษภาคม 2560)
จำนวนผู้ชมรวม: 83,634 คน
จำนวนผู้ชมเฉลี่ย: 404 คน
← ดิวิชั่น 2 2559 ไทยลีก 3 2561 → 
ไทยลีก 3 ฤดูกาล 2560 โซนตอนล่าง (อังกฤษ: 2017 Thai League 3 Lower Region) (เป็นที่รู้จักในชื่อ ไทยลีก 3 ยูโร่เค้กลีกโปร) ฤดูกาลแรกของ ไทยลีก 3 นับแต่ก่อตั้งลีกเมื่อ พ.ศ. 2560
สโมสร > สนามเหย้าและที่ตั้ง

| สโมสร | จังหวัด | สนาม | ความจุ |
| --- | --- | --- | --- |
| บ้านบึง ยูไนเต็ด | ชลบุรี | สนามกีฬาเทศบาลเมืองบ้านบึง | 2,500 |
| บียู เดฟโฟ่ | ปทุมธานี | สนามฟุตบอลมหาวิทยาลัยกรุงเทพ รังสิต | 4,000 |
| จามจุรี ยูไนเต็ด | กรุงเทพมหานคร | สนามกีฬาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย | 20,000 |
| ศุลกากร ยูไนเต็ด | สมุทรปราการ | สนามกีฬาลาดกระบัง 54 | 2,000 |
| ม.เกษมบัณฑิต | กรุงเทพมหานคร | สนามฟุตบอลมหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต ร่มเกล้า | 2,000 |
| กรุงธนบุรี เอฟซี | นครปฐม | ม.มหิดล ศาลายา | 2,000 |
| นครศรีธรรมราช ยูนิตี้ | นครศรีธรรมราช | สนามกีฬา อบจ.นครศรีธรรมราช (ม่วงงาม) | 5,000 |
| นรา ยูไนเต็ด | นราธิวาส | อบจ.นราธิวาส | 5,000 |
| ราชประชา | กรุงเทพมหานคร | ทีโอที สเตเดียม แจ้งวัฒนะ | 5,000 |
| ระนอง ยูไนเต็ด | ระนอง | สนามกีฬาจังหวัดระนอง | 7,000 |
| ทหารบก เอฟซี | กรุงเทพมหานคร | สนามกีฬากองทัพบก | 20,000 |
| สมุทรสาคร เอฟซี | สมุทรสาคร | สนามกีฬาจังหวัดสมุทรสาคร | 3,500 |
| สีหมอก เอฟซี | อ่างทอง | สนามกีฬาจังหวัดอ่างทอง | 6,000 |
| สุราษฎร์ เอฟซี | สุราษฎร์ธานี | สนามกีฬากลางจังหวัดสุราษฎร์ธานี | 10,000 |
| ตรัง เอฟซี | ตรัง | สนามกีฬาเทศบาลนครตรัง | 5,000 |
นักเตะต่างชาติ

| สโมสร | ผู้เล่น 1 | ผู้เล่น 2 | ผู้เล่น 3 | ผู้เล่น 4 | ผู้เล่น 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
ตารางคะแนน

| อันดับ | ทีมด ค ก | เล่น | ชนะ | เสมอ | แพ้ | ได้ | เสีย | ต่าง | คะแนน | การผ่านเข้ารอบหรือการตกชั้น |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ไทยยูเนี่ยน สมุทรสาคร เอฟซี (C, P) | 28 | 20 | 5 | 3 | 56 | 25 | +31 | 65 | เลื่อนชั้นไปสู่ ไทยลีก 2 ฤดูกาล 2561 |
| 2 | ตรัง เอฟซี (Q) | 28 | 19 | 4 | 5 | 47 | 19 | +28 | 61 | แข่งขันในรอบเพลย์ออฟเพื่อเลื่อนชั้นไปสู่ ไทยลีก 2 ฤดูกาล 2561 |
| 3 | บียู เดฟโฟ่ | 28 | 15 | 5 | 8 | 49 | 32 | +17 | 50 |  |
| 4 | ทหารบก เอฟซี | 28 | 13 | 6 | 9 | 46 | 39 | +7 | 45 |  |
| 5 | นรา ยูไนเต็ด | 28 | 11 | 11 | 6 | 39 | 28 | +11 | 44 |  |
| 6 | จามจุรี ยูไนเต็ด | 28 | 12 | 6 | 10 | 50 | 38 | +12 | 42 |  |
| 7 | แกรนด์ อันดามัน ระนอง ยูไนเต็ด | 28 | 12 | 6 | 10 | 36 | 34 | +2 | 42 |  |
| 8 | นครศรีธรรมราช ยูนิตี้ | 28 | 9 | 11 | 8 | 25 | 30 | −5 | 38 |  |
| 9 | ศุลกากร ยูไนเต็ด | 28 | 11 | 4 | 13 | 33 | 40 | −7 | 37 |  |
| 10 | สุราษฎร์ เอฟซี | 28 | 7 | 9 | 12 | 34 | 40 | −6 | 30 |  |
| 11 | ม.เกษมบัณฑิต | 28 | 8 | 6 | 14 | 40 | 48 | −8 | 30 |  |
| 12 | บ้านบึง ยูไนเต็ด | 28 | 8 | 6 | 14 | 29 | 48 | −19 | 30 |  |
| 13 | สีหมอก เอฟซี | 28 | 7 | 6 | 15 | 31 | 42 | −11 | 27 |  |
| 14 | ราชประชา | 28 | 6 | 4 | 18 | 26 | 52 | −26 | 22 |  |
| 15 | กรุงธนบุรี เอฟซี (R) | 28 | 5 | 6 | 17 | 43 | 66 | −23 | 21 | ตกชั้นสู่ ไทยลีก 4 ฤดูกาล 2561 |
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุด วันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2560. แหล่งที่มา: ไทยลีก 3
กฎการจัดอันดับ: 1) คะแนน; 2) การพบกันของทั้งสองทีม; 3) ผลต่างประตู; 4) ประตูรวม;).
 ชนะเลิศ;  เลื่อนชั้น;  ผ่านเข้าสู่รอบที่ระบุ;  ตกชั้น.
หมายเหตุ:
1 2  สถิติการพบกันทั้งหมดเท่ากัน. จามจุรี ยูไนเต็ด มีผลต่างประตูที่เหนือกว่า; จามจุรี ยูไนเต็ด +12, ระนอง ยูไนเต็ด +2.
1 2 3  สถิติการพบกัน: สุราษฏร์ธานี 8 คะแนน, ม.เกษมบัณฑิต 4 คะแนน(ผลต่างประตู 0), บ้านบึง ยูไนเต็ด 4 คะแนน(ผลต่างประตู -3). ม.เกษมบัณฑิต และ บ้านบึง ยูไนเต็ด มีคะแนนเท่ากัน. แต่ ม.เกษมบัณฑิต มีผลต่างประตูที่เหนือกว่า; ม.เกษมบัณฑิต -8, บ้านบึง ยูไนเต็ด -19
ผลการแข่งขัน

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เหย้า \ เยือน1 | BBU | BUD | CCU | KBU | KTB | CTU | NRTU | NRA | RCA | RNG | RTA | SAM | SMK | SUT | TRG |
| บ้านบึง ยูไนเต็ด  |    | 4–0  | 0–4  | 1–0  | 2–1  | 1–0  | 2–2  | 2–2  | 1–1  | 0–0  | 1–1  | 1–0  | 1–0  | 0–0  | 1–2 |
| บียู เดฟโฟ่  | 5–1  |    | 1–2  | 1–1  | 2–2  | 1–0  | 0–1  | 0–0  | 5–1  | 1–0  | 0–1  | 0–5  | 2–1  | 2–0  | 0–1 |
| จามจุรี ยูไนเต็ด  | 4–0  | 2–0  |    | 3–2  | 4–3  | 2–1  | 1–2  | 1–1  | 1–2  | 3–2  | 5–2  | 2–3  | 1–1  | 1–1  | 2–0 |
| มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต  | 2–0  | 0–5  | 1–0  |    | 3–2  | 4–2  | 0–0  | 0–1  | 4–2  | 0–1  | 3–2  | 4–4  | 2–1  | 1–2  | 2–4 |
| กรุงธนบุรี เอฟซี  | 1–2  | 1–4  | 1–1  | 2–1  |    | 1–1  | 1–2  | 1–1  | 4–2  | 3–2  | 1–2  | 1–0  | 6–1  | 2–4  | 3–3 |
| เอ็มโอเอฟ ศุลกากร ยูไนเต็ด  | 2–1  | 1–2  | 1–3  | 2–1  | 2–1  |    | 2–1  | 2–0  | 0–0  | 0–1  | 2–2  | 1–3  | 3–2  | 2–0  | 0–2 |
| นครศรีธรรมราช ยูนิตี้  | 1–0  | 1–2  | 0–0  | 1–1  | 2–2  | 0–0  |    | 1–1  | 0–1  | 2–0  | 1–0  | 0–0  | 0–0  | 1–0  | 0–2 |
| นรา ยูไนเต็ด  | 4–1  | 0–0  | 2–0  | 2–2  | 4–0  | 3–0  | 1–2  |    | 1–0  | 2–2  | 3–2  | 1–3  | 0–0  | 2–0  | 2–1 |
| ราชประชา  | 1–0  | 1–4  | 1–3  | 0–2  | 4–1  | 0–2  | 0–2  | 0–1  |    | 1–1  | 0–1  | 2–3  | 0–1  | 1–0  | 0–0 |
| ระนอง ยูไนเต็ด  | 4–2  | 1–2  | 1–0  | 1–0  | 1–0  | 1–2  | 0–0  | 1–0  | 2–1  |    | 1–1  | 3–1  | 2–0  | 1–1  | 1–2 |
| ทหารบก  | 2–1  | 0–4  | 2–1  | 3–2  | 5–0  | 3–0  | 1–1  | 1–1  | 1–0  | 5–2  |    | 0–2  | 1–0  | 1–1  | 2–0 |
| สมุทรสาคร  | 2–1  | 2–1  | 3–2  | 2–0  | 4–2  | 1–0  | 3–1  | 3–1  | 2–1  | 1–0  | 1–0  |    | 2–0  | 2–0  | 0–0 |
| สีหมอก  | 1–2  | 2–3  | 2–0  | 1–0  | 3–0  | 2–4  | 4–0  | 0–0  | 0–2  | 2–3  | 3–2  | 0–0  |    | 2–1  | 0–1 |
| สุราษฎร์ธานี  | 3–1  | 0–1  | 1–1  | 2–2  | 1–0  | 0–0  | 3–1  | 1–3  | 5–2  | 2–1  | 2–3  | 1–1  | 2–2  |    | 1–2 |
| ตรัง  | 3–0  | 1–1  | 2–1  | 1–0  | 3–1  | 2–0  | 3–0  | 2–0  | 5–0  | 0–1  | 1–0  | 0–1  | 2–0  | 2–0  |    |
อัปเดตล่าสุดวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2560
แหล่งข้อมูล: ไทยลีก 3
1คอลัมน์ด้านซ้ายมือหมายถึงทีมเหย้า
สี: ฟ้า = ทีมเหย้าชนะ; เหลือง = เสมอ; แดง = ทีมเยือนชนะ
สำหรับแมตช์ที่กำลังมาถึง อักษร a หมายถึง มีบทความเกี่ยวกับแมตช์นั้น
สถิติประจำฤดูกาล > แฮตทริก

| นักเตะ | สโมสร | ทำได้นัดที่พบ | ผล | นาที | วันที่ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Lee Min-kyu4 | กรุงธนบุรี เอฟซี | สีหมอก เอฟซี | 6–1 |  37',  45+2',  76',  87' | 000000002560-02-26-000026 กุมภาพันธ์ 2560 |
|  Diego Barrera | ม.เกษมบัณฑิต | ราชประชา | 4–2 |  38',  88',  90+1' | 000000002560-03-25-000025 มีนาคม 2560 |
|  Hiroyuki Sugimoto | จามจุรี ยูไนเต็ด | บ้านบึง ยูไนเต็ด | 4–0 เก็บถาวร 2017-10-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน |  7',  38',  75' (ลูกโทษ) | 000000002560-04-30-000030 เมษายน 2560 |
|  Thales Lima | สมุทรสาคร เอฟซี | บียู เดฟโฟ่ | 5–0 |  27',  70',  90+2' | 000000002560-05-13-000013 พฤษภาคม 2560 |
|  Soumahoro Mafa | สุราษฎร์ เอฟซี | ราชประชา | 5–2 |  21',  28',  63' | 000000002560-05-13-000013 พฤษภาคม 2560 |
|  อนุศักดิ์ เหล่าแสงไทย | บียู เดฟโฟ่ | ราชประชา | 5–1 |  18',  81',  84' (ลูกโทษ) | 000000002560-08-19-000019 สิงหาคม 2560 |
ไทสัน อาร์. รอเบิตส์

ไทสัน อาร์. รอเบิตส์ หรือ ไทสัน รอเบิตส์ (อังกฤษ: Tyson R. Roberts, Tyson Royal Roberts, ชื่อย่อ: T. R. Roberts) เป็นนักวิชาการ, นักวิจัย และนักสำรวจทางด้านมีนวิทยาและธรรมชาติวิทยาชาวอเมริกัน
ดร.ไทสัน อาร์. รอเบิตส์  เกิดเมื่อ ค.ศ. 1940 จบการศึกษาระดับปริญญาเอกทางด้านมีนวิทยาจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด เคยเป็นอาสาสมัครช่วยงานมูลนิธิจอร์จ เวนเดอร์บิต มีหน้าที่แกะห่อตัวอย่างปลาที่มีผู้ส่งมาให้ศึกษา จำแนกชนิดของปลา และอายุของปลา เป็นต้น ที่ถูกส่งมาจากมหาสมุทรแปซิฟิก, อ่าวไทย และทะเลอันดามัน
เคยมีประสบการณ์เดินทางไปศึกษาและสำรวจปลามาแล้วหลายที่ของมุมโลก เช่น ทะเลสาบแทนกันยีกา ในทวีปแอฟริกา, แม่น้ำคองโก, แม่น้ำอะเมซอน, ปาปัวนิวกินี, ศรีลังกา, จีน
และเดินทางเข้าสู่ประเทศไทยในปี ค.ศ. 1970 เพื่อค้นหาและศึกษาชนิดของปลาเขตร้อน มีความสนใจในแม่น้ำโขงเป็นพิเศษ  โดยเดินทางไปตลอดทั่วแม่น้ำโขงเพื่อพูดคุยกับชาวพื้นเมืองและทำความรู้จัก ซึ่งในทัศนะของ ดร.รอเบิตส์เห็นว่าแม่น้ำโขงเป็นแม่น้ำที่มีความหลากหลายทางชีวภาพมากกว่าแม่น้ำสายใหญ่ ๆ หลายแห่งของโลก เช่น แม่น้ำคงคา, แยงซีเกียง หรือสาละวิน
ได้ร่วมงานกับทางมหาวิทยาลัยมหิดล และเป็นนักวิชาการประจำสถาบันสมิธโซเนียน ได้ศึกษาผลกระทบเกี่ยวกับการสร้างเขื่อนในแม่น้ำโขงและบันไดปลาโจน รวมทั้งมีผลงานด้านการอนุกรมวิธานปลาชนิดใหม่ของโลกหลายชนิด เช่น ปลากระเบนราหูเจ้าพระยา (Himantura chaophraya), ปลากระเบนกิตติพงษ์ (H. kittipongi) และ Makararaja chindwinensis ซึ่งเป็นปลากระเบนน้ำจืดที่พบเฉพาะแม่น้ำชีนดวีน เขตที่ติดต่อกับประเทศพม่าและอินเดียเท่านั้น  เป็นต้น
ปัจจุบันพำนักอยู่ยังประเทศไทย
ไทรไจเรตรอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอน

ไทรไจเรตรอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอน
ไทรไจเรตรอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอน (อังกฤษ: trigyrate rhombicosidodecahedron) เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำรอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอน (rhombicosidodecahedron) มาหมุนส่วนที่เป็นคิวโพลาห้าเหลี่ยม (pentagonal cupola: J5) สามส่วนที่ไม่อยู่ติดกันหรืออยู่ตรงข้ามกันไป 36 องศา (ส่วนหน้าสุด ซ้ายล่าง และหลังบนในรูป) รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 20 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 30 หน้า และหน้ารูปห้าเหลี่ยมปรกติ 12 หน้า รวม 62 หน้า มี 60 จุดยอด 120 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 75 (Johnson solid: J75)
ดูเพิ่ม

ลำดับทรงตันจอห์นสัน
เมทาไบไจเรตรอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอน (metabigyrate rhombicosidodecahedron: J74)
ดิมินิชรอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอน (diminished rhombicosidodecahedron: J76)
แหล่งข้อมูลอื่น

เอริก ดับเบิลยู. ไวส์สไตน์, "Trigyrate rhombicosidodecahedron" จากแมทเวิลด์.
เอริก ดับเบิลยู. ไวส์สไตน์, "Johnson solid" จากแมทเวิลด์.
ไซโทพลาซึม

Material within a cell
| ชีววิทยาเซลล์ |
| --- | --- |
เซลล์สัตว์
องค์ประกอบของเซลล์สัตว์โดยทั่วไป: นิวคลีโอลัส  นิวเคลียส  ไรโบโซม (จุดเล็ก ๆ)  เวสิเคิล  ร่างแหเอนโดพลาสมิกแบบขรุขระ  กอลไจแอปพาราตัส (หรือ กอลไจบอดี)  ไซโทสเกเลตัน  ร่างแหเอนโดพลาสมิกแบบเรียบ  ไมโทคอนเดรียน  แวคิวโอล  ไซโทซอล (ของเหลวที่บรรจุออร์แกเนลล์ต่าง ๆ ที่รวมกันเป็นไซโทพลาสซึม)  ไลโซโซม  เซนโทรโซม  เยื่อหุ้มเซลล์ 
ในชีววิทยาเซลล์ ไซโทพลาซึม (อังกฤษ: cytoplasm) หมายถึงส่วนประกอบทั้งหมดที่อยู่ภายในเซลล์และล้อมรอบด้วยเยื่อหุ้มเซลล์ ยกเว้นนิวเคลียสของเซลล์ สำหรับสสารที่อยู่ภายในนิวเคลียสและล้อมรอบด้วยเยื่อหุ้มนิวเคลียสจะเรียกว่านิวคลีโอพลาซึม (nucleoplasm) ส่วนประกอบหลักของไซโทพลาซึมได้แก่ ไซโทซอล (สสารคล้ายเจล) ออร์แกเนลล์ (โครงสร้างย่อยที่อยู่ภายในเซลล์) และไซโทพลาสมิกอินคลูชันอีกหลายชนิด ไซโทพลาซึมเป็นน้ำอยู่ประมาณ 80% และมักไม่มีสี
สสารพื้นที่มีขนาดระดับจุลภาคย่อย (submicroscopic) หรือไซโทพลาสมิกแมทริกซ์ เรียกว่ากราวด์พลาซึม (groundplasm) โดยไม่นับรวมออร์แกเนลล์และอนุภาคอื่น ๆ องค์ประกอบทุกชนิดที่พบในไซโทพลาซึม อาทิเช่น ไรโบโซม ไมโทคอนเดรีย พลาสติด หยดน้ำมัน และแวคิวโอล แขวนลอยอยู่ในระบบหลายเฟส (polyphasic system) อันซับซ้อนที่เรียกว่าไฮยาโลพลาซึม (hyaloplasm)
กิจกรรมต่าง ๆ ของเซลล์จะเกิดขึ้นอยู่ภายในไซโทพลาซึม อาทิเช่น วิถีเมแทบอลิซึม เป็นต้นว่าวิถีไกลโคไลซิส และกระบวนการเช่นการแบ่งเซลล์ บริเวณด้านในที่มีความเข้มข้นสูงเรียกว่า เอนโดพลาซึม (endoplasm) และสำหรับด้านนอกจะเรียกว่า เซลล์คอร์เท็กซ์ (cell cortex) หรือเอ็กโตพลาซึม (ectoplasm)
การเคลื่อนที่ของแคลเซียมไอออนเข้าและออกไซโทพลาซึมจัดเป็นกิจกรรมการส่งสัญญาณอย่างหนึ่งสำหรับวิถีเมแทบอลิซึม,
ในพืช การเคลื่อนที่ของไซโทพลาซึมไปรอบ ๆ แวคิวโอลเป็นที่ทราบกันในชื่อ การไหลเวียนไซโทพลาซึม (cytoplasmic streaming)
ประวัติศาสตร์

คำนี้ถูกนำมาใช้ครั้งแรกโดย Rudolf von Kölliker ในตอนแรกถือเป็นคำไวพจน์สำหรับโพรโทพลาซึม (protoplasm) แต่ในภายหลังได้กลายมาเป็นคำที่ใช้หมายถึงสสารและออร์แกเนลล์ที่อยู่ระหว่างเยื่อหุ้มเซลล์และนิวเคลียส
กระนั้นก็ยังคงมีความไม่เห็นพ้องต่อนิยามของคำว่าไซโทพลาซึม ดังที่มีผู้เขียนที่นิยมการแยกไซโทพลาซึมออกจากออร์แกเนลล์บางชนิด โดยเฉพาะแวคิวโอล และในบางครั้งก็แยกจากพลาสติดด้วย
ธรรมชาติทางกายภาพ

สมบัติทางกายภาพของไซโทพลาซึมยังคงเป็นที่โต้เถียงตลอดช่วงไม่กี่ปีมานี้[ต้องการอ้างอิง] ยังไม่แน่นอนว่า ส่วนประกอบแต่ละชนิดของไซโทพลาซึมมีปฏิสัมพันธ์กันเพื่อให้เกิดการเคลื่อนที่ของอนุภาคและออร์แกเนลล์พร้อมทั้งยังรักษาโครงสร้างของเซลล์ไว้ได้อย่างไร[โปรดขยายความ] การไหลเวียนองค์ประกอบของไซโทพลาซึมมีบทบาทสำคัญในการทำงานหลาย ๆ อย่างของเซลล์ที่ขึ้นกับสภาพให้ซึมผ่านของไซโทพลาซึม ตัวอย่างหนึ่งของหน้าที่ดังกล่าวคือ การส่งสัญญาณของเซลล์ อันเป็นกระบวนการที่ขึ้นกับลักษณะที่โมเลกุลส่งสัญญาณแต่ละชนิดได้รับอนุญาตให้แพร่ข้ามเซลล์ ในขณะที่โมเลกุลส่งสัญญาณขนาดเล็กอย่างแคลเซียมไอออนสามารถแพร่ไปได้โดยง่าย โมเลกุลส่งสัญญาณขนาดใหญ่และโครงสร้างย่อยของเซลล์มักจะอาศัยตัวช่วยในการเคลื่อนที่ผ่านไซโทพลาซึม พลวัติที่ผิดปกติของเหล่าอนุภาคนี้ทำให้เกิดทฤษฎีจำนวนมากเกี่ยวกับธรรมชาติของไซโทพลาซึม
ธรรมชาติทางกายภาพ > ซอล-เจล

นานมาแล้ว มีการค้นพบหลักฐานว่าไซโมพลาซึมประพฤติตัวเป็นสารซอล-เจล (sol-gel) เชื่อกันว่าโมเลกุลที่เป็นองค์ประกอบและโครงสร้างของไซโทพลาซึมประพฤติตัวเป็นสารละลายคอลลอยด์ไร้ระเบียบ (sol) ได้ในบางครั้ง และบางครั้งก็เป็นโครงข่ายที่ประสานกันเป็นมวลแข็ง (gel) ทฤษฎีนี้เสนอว่าไซโทพลาซึมมีอยู่สองเฟสที่แตกต่างกัน คือของเหลวและของแข็ง ขึ้นอยู่กับระดับของปฏิสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบของเซลล์ ซึ่งอาจอธิบายพลวัตที่ต่างกันของสารแต่ละชนิดที่เคลื่อนที่อยู่ในไซโทพลาซึมได้ มีงานวิจัยที่รายงานว่า ที่มาตราส่วนความยาวน้อยกว่า 100 nm ไซโทพลาซึมจะพฤติตัวคล้ายของเหลว สำหรับมาตรส่วนความยาวที่มากกว่านั้นจะประพฤติตัวคล้ายเจล
ธรรมชาติทางกายภาพ > แก้ว

ไม่นานนี้มีข้อเสนอว่าไซโมพลาซึมประพฤติตัวคล้ายของเหลวก่อตัวเป็นแก้วที่เข้าใกล้ช่วงเปลี่ยนผ่านสถานะแก้ว-ของเหลว (glass–liquid transition) จากทฤษฎีนี้ ยิ่งความเข้มข้นขององค์ประกอบในไซโทพลาซึมมีมากเท่าใด ไซโทพลาซึมก็จะมีความเหลวน้อยลงและประพฤติตัวเป็นแก้วแข็งมากขึ้น ทำให้เกิดการแช่แข็งองค์ประกอบไว้ให้อยู่กับที่ (และเชื่อกันว่ากระบวนการเมแทบอลิซึมจะช่วยให้โซโทพลาซึมเหลวตัว ทำให้เกิดการเคลื่อนที่ขององค์ประกอบขนาดใหญ่ในไซโทพลาซึม) ความสามารถในการเปลี่ยนตัวเองให้กลายเป็นแก้วโดยปราศจากกิจกรรมทางเมแทบอลิซึม ดังเช่นระยะพักตัว ถือเป็นกลยุทธ์ป้องกันตัวเองอย่างหนึ่ง โดยการที่ไซโทพลาซึมแข็งตัวและตรึงโครงสร้างต่าง ๆ ให้อยู่กับที่ จะช่วยลดความเสียหายต่อเซลล์ แต่ก็ยังยอมให้เกิดการส่งผ่านสารเมแทบอไลต์และโปรตีนขนาดเล็กได้ ซึ่งช่วยให้เซลล์เริ่มการเจริญหลังจากที่พ้นระยะพักได้
ธรรมชาติทางกายภาพ > ทัศนะอื่น ๆ

มีการทดลองเกี่ยวกับการเคลื่อนตัวของอนุภาคในไซโทพลาซึมที่เป็นอิสระจากธรรมชาติโดยปกติของไซโทพลาซึม ในการศึกษานี้ แรงรวมแบบสุ่มที่เกิดขึ้นในเซลล์มีที่มาจากโปรตีนขับเคลื่อน ทำให้สามารถอธิบายการเคลื่อนที่ที่ไม่เป็นแบบบราวน์ (non-Brownian motion) ของสารที่ประกอบเป็นไซโทพลาซึมได้
องค์ประกอบ

สามองค์ประกอบหลักของไซโทพลาซึม ได้แก่ ไซโทซอล ออร์แกเนลล์ และอินคลูชัน
องค์ประกอบ > ไซโทซอล

บทความหลัก: ไซโทซอล
ไซโทซอลเป็นบริเวณหนึ่งของไซโทพลาซึมที่ไม่ได้ถูกบรรจุไว้ภายในออร์แกเนลล์ที่มีเยื่อหุ้ม ไซโทซอลคิดเป็น 70% ของปริมาตรเซลล์ และเป็นส่วนผสมซับซ้อนของ เส้นใยไซโทสเกเลตัน โมเลกุลที่ละลายอยู่ในเซลล์ และน้ำ เส้นใยของไซโทซอลได้แก่เส้นใยโปรตีน เช่นแอกทินฟิลาเมนต์และไมโครทิวบูลที่เป็นส่วนหนึ่งของไซโทสเกเลตัน รวมไปถึงโปรตีนละลายน้ำและโครงสร้างขนาดเล็ก เช่นไรโบโซม โปรตีเอโซม และวอลต์คอมเพล็กซ์ (vault complex) ชั้นในของไซโทพลาซึมที่เต็มไปด้วยโครงสร้างคล้ายเม็ดละเอียดและมีความเหลวกว่าชั้นนอก เรียกว่าเอนโดพลาซึม (endoplasm)
จากการที่มีโครงข่ายของเส้นใยและมีความเข้มข้นของมหโมเลกุล (เช่นโปรตีน) ที่ละลายอยู่สูงมาก ทำให้เกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า การเบียดเสียดของมหโมเลกุล (macromolecular crowding) และทำให้ไซโทซอลไม่ประพฤติตัวเป็นสารละลายอุดมคติ ปรากฏการณ์นี้มีผลปรับเปลี่ยนวิธีที่แต่ละองค์ประกอบของไซโทพลาซึมกระทำต่อกันและกัน
องค์ประกอบ > ออร์แกเนลล์

บทความหลัก: ออร์แกเนลล์
ออร์แกเนลล์ (แปลตรงตัวหมายถึง "อวัยวะขนาดจิ๋ว) เป็นโครงสร้างภายในเซลล์ที่โดยปกติมีเยื่อหุ้ม มีหน้าที่การทำงานเฉพาะอย่าง ออร์แกเนลล์หลัก ๆ ที่มักพบแขวนลอยอยู่ในไซโทพลาซึม ได้แก่ ไมโทคอนเดรีย, ร่างแหเอนโดพลาซึม, กอลไจแอปพาราตัส, แวคิวโอล, ไลโซโซม, และคลอโรพลาสต์เพิ่มเข้ามาสำหรับเซลล์พืช
องค์ประกอบ > ไซโทพลาสมิกอินคลูชัน

บทความหลัก: ไซโทพลาสมิกอินคลูชัน
อินคลูชันเป็นอนุภาคขนาดเล็กของสสารไม่ละลายน้ำที่แขวนลอยอยู่ในไซโทซอล มีอินคลูชันอยู่หลากหลายชนิดสำหรับเซลล์ที่แตกต่างกัน ตั้งแต่ผลึกของแคลเซียมออกซาเลตหรือซิลิกอนไดออกไซด์ในพืช ไปจนถึงแกรนูลของสารที่เป็นแหล่งพลังงาน เช่น แป้ง ไกลโคเจน หรือโพลีไฮดรอกซีบิวไทเรต ตัวอย่างหนึ่งที่พบได้บ่อยเป็นพิเศษคือ หยดลิพิด ซึ่งเป็นหยดทรงกลมที่ประกอบด้วยลิพิดและโปรตีน ซึ่งทั้งโพรแคริโอตและยูแคริโอตใช้สำหรับสะสมลิพิดเช่น กรดไขมันและสเตอรอล หยดลิพิดกินพื้นที่ส่วนของเซลล์ไขมัน (adipocyte) ที่เป็นเซลล์ที่มีการพัฒนามาเพื่อสะสมลิพิดโดยเฉพาะ แต่กระนั้นก็สามารถพบได้ในเซลล์อีกหลายชนิด
ดูเพิ่ม

การเคลื่อนที่แบบอะมีบา
การไหลเวียนไซโทพลาซึม
โพรโตพลาซึม
ซินไซเทียม
แหล่งข้อมูลอื่น

Luby-Phelps K (2000). "Cytoarchitecture and physical properties of cytoplasm: volume, viscosity, diffusion, intracellular surface area". Microcompartmentation and Phase Separation in Cytoplasm (PDF). Int Rev Cytol. International Review of Cytology. Vol. 192. pp. 189–221. doi:10.1016/S0074-7696(08)60527-6. ISBN 9780123645968. PMID 10553280. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 11 กันยายน 2008.
| ด ค กโครงสร้างของเซลล์ / ออร์แกเนลล์ |
| --- | --- |
ระบบเอนโดเมมเบรน:  เยื่อหุ้มเซลล์  นิวเคลียส  ร่างแหเอนโดพลาซึม  กอลไจแอปพาราตัส  พาเรนทีโซม  ออโทฟาโกโซม  เวสิเคิล เอกโซโซม  ไลโซโซม  เอนโดโซม  ฟาโกโซม  แวคิวโอล  อะโครโซม  ไซโทพลาสมิกแกรนูล เมลาโนโซม  ไมโครบอดี  ไกลออกซิโซม  เพอรอกซิโซม  ไวเบล–ปาลาเดบอดี 
ไซโทสเกเลตัน:  ไมโครฟิลาเมนต์  อินเทอร์มีเดียทฟิลาเมนท์  ไมโครทูบูล  ไซโทสเกเลตันในโพรแคริโอต  Microtubule organizing center เซนโทรโซม  เซนทริโอล  เบซัลบอดี  สปินเดิลโพลบอดี  ไมโอไฟบริล  อุนดุลิโพเดียม ซิเลีย  แฟลเจลลัม  แอกโซนีม  เรเดียลสโปค  ซูโดโพเดียม  ลาเมลลิโพเดียม  ฟิโลโพเดียม 
สิ่งมีชีวิตร่วมอาศัยภายใน:  ไมโทคอนเดรีย  พลาสติด คลอโรพลาสต์  โครโมพลาสต์  เจอรอนโทพลาสต์  ลิวโคพลาสต์  อะไมโลพลาสต์  เอไลโอพลาสต์  โปรตีโนพลาสต์  แทนโนโซม 
โครงสร้างภายในอื่น ๆ:  นิวคลีโอลัส  อาร์เอ็นเอ ไรโบโซม  สไปลซิโอโซม  Vault  ไซโทพลาซึม ไซโทซอล  อินคลูชัน  โปรทีเอโซม 
โครงสร้างภายนอก:  อาร์คีลลัม  ผนังเซลล์  สารเคลือบเซลล์ 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ 
โปรตีนแต่ละชนิดในองค์ประกอบที่แตกต่างกันถูกทำเครื่องหมายด้วย green fluorescent protein
ไทรทัน (เทพปกรณัม)
เชิงอรรถ

↑  Hyginus, Poet. astronom. ii. 23
↑  Apollonius Rhodius iv. 1552
↑  Apollodorus: Bibliotheca, 3.12.3
↑  Propertius, Elegy 2,32, translation by Goold.
↑  ต้นฉบับว่า "The sound of water which splashes all round the basin, when the Triton suddenly pours forth a fountain from his lips."
↑  Pausanius' Description of Greece 9.21.2
↑  "The Tritons have the following appearance. On their heads they grow hair like that of marsh frogs not only in color, but also in the impossibility of separating one hair from another. The rest of their body is rough with fine scales just as is the shark. Under their ears they have gills and a man's nose; but the mouth is broader and the teeth are those of a beast. Their eyes seem to me blue, and they have hands, fingers, and nails like the shells of the murex. Under the breast and belly is a tail like a dolphin's instead of feet."
↑  กลอนต้นฉบับว่า "glimpses that would make me less forlorn; Have sight of Proteus rising from the sea; Or hear old Triton blow his wreathèd horn." ในที่นี้เป็นการแปลอย่างไม่เป็นทางการ.
↑  ["Charonia tritonis Linne`(อังกฤษ)". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-09-11. สืบค้นเมื่อ 2012-04-12. Charonia tritonis Linne`(อังกฤษ)]