stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์
ชีวิตส่วนพระองค์

กรมพระราชวังบวรมหาเสนาพิทักษ์มีพระชายาและเจ้าจอมหม่อมห้ามหลายพระองค์ เท่าที่ปรากฏพระนามมีดังต่อไปนี้
| ลำดับ | พระอัครชายา พระชายา และพระสนม | พระราชโอรสธิดา |
| --- | --- | --- |
| 1. | กรมขุนยี่สารเสนีย์ | ไม่มีพระราชโอรสธิดา |
| 2. | เจ้าฟ้าหญิงเส | เจ้าฟ้าศรี |
| 3. | หม่อมพัน | กรมหมื่นพิทักษ์ภูเบศร์ |
| 4. | หม่อมเหม หรือ เหญก | พระองค์เจ้าฉาย หรือ พระองค์เจ้าฉัตร หรือ พระองค์เจ้าเกิด |
| 5. | หม่อมเจ้าหญิงสวย | พระองค์เจ้าหญิงมิตร พระองค์เจ้าหญิงทับ พระองค์เจ้าหญิงชื่น |
| 6. | หม่อมจัน | พระองค์เจ้าศรีสังข์ |
| 7. | หม่อมสรวย | พระองค์เจ้าหญิงตา |
| 8. | หม่อมทองแดง | พระองค์เจ้าชายแม้น |
| 9. | หม่อมเจ้าหญิงสร้อย | พระองค์เจ้าหญิงดารา |
| 10. | หม่อมสุ่น | พระองค์เจ้าหญิงชี พระองค์เจ้าหญิงชาติ |
| 11. | หม่อมเต่วน | พระองค์เจ้าชายมิ่ง |
แต่ใน คำให้การชาวกรุงเก่า และ คำให้การขุนหลวงหาวัด ระบุว่ากรมพระราชวังบวรสถานมงคลมีเจ้าฟ้านุ่มเป็นพระมเหสีแต่ไม่มีพระโอรสธิดา
พระอิสริยยศ

พระราชสมภพ - 2276 สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าธิเบศร์
พ.ศ. 2276 - 2284 สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ กรมขุนเสนาพิทักษ์
พ.ศ. 2284 - 2298 สมเด็จพระราชโอรสาธิราชเจ้า เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐาสุริยวงษ์ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
อนุสรณ์ > เจดีย์

มีข้อสันนิษฐานว่ามีเจดีย์บรรจุพระอัฐิเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ ตามป้ายหน้าเจดีย์ระบุว่าสร้างในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศหลังจากทำพิธีพระราชทานเพลิงพระศพตามพระราชประเพณี ตั้งอยู่ ณ วัดไชยวัฒนาราม เคียงคู่กับเจดีย์เจ้าฟ้าสังวาล แต่เจดีย์ของเจ้าฟ้าสังวาลล่มไปแล้ว ยังคงแต่เจดีย์บรรจุพระอัฐิเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์
อนุสรณ์ > บันเทิงคดี

มีการนำพระประวัติของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศฯ มาสร้างเป็นสื่อเพื่อความบันเทิงหลายครั้ง อาทิ ภาพยนตร์เรื่อง ฟ้าธรรมาธิเบศร์  ออกฉายเมื่อ พ.ศ. 2499 นำแสดงโดยพร้อมสิน สีบุญเรือง ละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์เรื่อง ฟ้าใหม่ ออกฉายครั้งแรกทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 เมื่อ พ.ศ. 2547 มีตัวละครหนึ่งชื่อ "เจ้าฟ้าธรรมธิเบศฯ" นำแสดงโดยอัษฎาวุธ เหลืองสุนทร และเรื่อง ศรีอโยธยา ออกฉายครั้งแรกทางช่องทรูวิชั่นส์เมื่อ พ.ศ. 2560 นำแสดงโดยปกรณ์ ลัม เป็นต้น
พงศาวลี

เจดีย์ที่เชื่อว่าบรรจุอัฐิเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ ณ วัดไชยวัฒนาราม
จิรวุฒิ สิงห์โตทอง

| จิรวุฒิ สิงห์โตทองป> ช., ป.ม. |
| --- | --- |

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดชลบุรี
อยู่ในวาระ
เริ่มดำรงตำแหน่ง  14 พฤษภาคม พ.ศ. 2566 (1 ปี 295 วัน)
ก่อนหน้า: สรวุฒิ เนื่องจำนงค์
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 19 สิงหาคม พ.ศ. 2500 (67 ปี) อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี
พรรคการเมือง: รวมไทยสร้างชาติ (2565–ปัจจุบัน)

จิรวุฒิ สิงห์โตทอง (เกิด
19 สิงหาคม พ.ศ. 2500) ชื่อเล่น เป้า เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดชลบุรี อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ สังกัดพรรคไทยรักไทย เป็นบุตรชายของดรงค์ สิงห์โตทอง
ประวัติ

จิรวุฒิ เกิดเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2500 ที่อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี เป็นบุตรนายดรงค์ นางอารีย์ สิงห์โตทอง
สำเร็จการศึกษา ศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาการพัฒนาชุมชน จากสถาบันราชภัฏราชนครินทร์
การทำงาน

จิรวุฒิ ได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ สังกัดพรรคไทยรักไทย ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548 ต่อมาในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2550 เขาลงสมัครรับเลือกตั้งในนามพรรคชาติไทย แต่แพ้ให้กับสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ และพลตำรวจตรี วีระ อนันตกูล จากพรรคประชาธิปัตย์ และในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2554 จิรวุฒิย้ายไปสังกัดพรรคเพื่อไทย และลงสมัครรับเลือกตั้งแข่งกับสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ แต่ก็ไม่ได้รับเลือกตั้งอีกครั้ง และในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2562 จิรวุฒิก็ลงสมัครรับเลือกตั้งแข่งขันกับสรวุฒิ ซึ่งย้ายไปสังกัดพรรคพลังประชารัฐ แต่เป็นสรวุฒิที่ชนะการเลือกตั้งอีกสมัย
ในปี 2563 จิรวุฒิ ให้การสนับสนุนคณะก้าวหน้า ในนามหัวหน้ากลุ่ม อนค.ชลบุรี โดยการส่งบุตรสาว พลอยลภัสร์ สิงห์โตทอง ลงสมัครนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดชลบุรี แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง
ในปี 2565 เมื่อพรรคเพื่อไทยเลือกส่งสรวุฒิ ลงสมัครในนามพรรคเพื่อไทย ส่งผลให้จิรวุฒิ ตัดสินใจย้ายไปร่วมงานกับสุชาติ ชมกลิ่น แกนนำชลบุรีพรรครวมไทยสร้างชาติ และลงสมัครรับเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2566 และสามารถเอาชนะสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ ได้เป็น สส.ชลบุรี สมัยแรก
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2567 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พ.ศ. 2555 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
เจ้านายฝ่ายเหนือ

เจ้านายฝ่ายเหนือขณะเข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถพิตรและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงเมื่อปี พ.ศ. 2501
เจ้านายฝ่ายเหนือ  หมายถึง เจ้านายผู้สืบเชื้อสายในราชวงศ์ที่เคยปกครองอาณาจักรหัวเมืองเหนือ ซึ่งเข้ามาสวามิภักดิ์เป็นประเทศราชของกรุงรัตนโกสินทร์ตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
ในอดีตเจ้าผู้ครองนครต่าง ๆ มีอำนาจสิทธิ์ขาดในการปกครองดินแดนของตน แต่มีหน้าที่ต้องส่งต้นไม้เงินต้นไม้ทองและเครื่องราชบรรณาการ ถวายราชสำนักสยามเพื่อแสดงความจงรักภักดีเท่านั้น อย่างไรก็ตามราชสำนักสยามได้เริ่มเข้ามามีบทบาทสำคัญในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งภายในราชสำนักประเทศราชหลายครั้ง จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงยกเลิกการปกครองแบบประเทศราชเพื่อรวมศูนย์อำนาจการปกครองไว้ที่กรุงเทพฯ โดยเฉพาะ ตำแหน่งเจ้าประเทศราชก็ให้สิ้นสุดเมื่อเจ้าผู้ครองนครนั้นถึงแก่พิราลัย
ปัจจุบันเจ้านายฝ่ายเหนือยังคงมีการสืบทอดกันจากรุ่นสู่รุ่นโดยคำว่า "เจ้า" เป็นเพียงการยกย่องอย่างไม่เป็นทางการของกลุ่มคนภาคเหนือเพื่อเป็นการให้เกียรติตามธรรมเนียมล้านนาเท่านั้น ไม่ใช่คำนำหน้าชื่ออย่างเป็นทางการตามกฎหมายเหมือนสมัยก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง เจ้านายฝ่ายเหนือปัจจุบันยังมีการรวมกลุ่มดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชเมื่อปี 2501 ในนาม มูลนิธินวราชดำริอนุรักษ์ฝ่ายเหนือ
วงศ์เจ้านายฝ่ายเหนือ

ราชวงศ์มังรายมีความเก่าแก่ที่สุดและเป็นราชวงศ์ผู้สร้างอาณาจักรล้านนา ส่วนราชวงศ์ทิพย์จักรและราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์มีประวัติความเป็นมาตั้งแต่ยุคพม่าปกครองล้านนา โดยราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ ได้สถาปนาขึ้นในปี พ.ศ. 2269 และราชวงศ์ทิพย์จักร ได้สถาปนาขึ้นในปี พ.ศ. 2275
ราชวงศ์มังราย
สายนครเชียงตุง
ณ เชียงตุง
ราชวงศ์ทิพย์จักร
สายนครลำปาง
ณ ลำปาง
สายนครเชียงใหม่
ณ เชียงใหม่
สายนครลำพูน
ณ ลำพูน
ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
สายนครน่าน
ณ น่าน
มหายศนันทน์
มหาวงศนันทน์
พรหมวงศนันทน์
ราชวงศ์แสนซ้าย
สายนครแพร่ (ถูกลดความสำคัญหลังเกิดกบฏเงี้ยว)
เทพวงศ์
มหายศปัญญา
แพร่พันธุ์
เจ้าหลวงที่ได้รับสถาปนาเป็นพระเจ้าประเทศราช

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครที่ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น “พระเจ้าประเทศราช” มีรายพระนามตามลำดับ ดังนี้
| ลำดับ | พระฉายาลักษณ์ (พระนาม) | สถาปนาขึ้นเป็น (พระเจ้าประเทศราช) | ครองราชย์> เริ่มรัชกาล | ครองราชย์> สิ้นสุดรัชกาล | ครองราชย์> รวมเวลา | พิราลัย | นคร |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  พระบรมราชาธิบดี พระเจ้านครเชียงใหม่ | 14 กันยายน  พ.ศ. 2345  (13 ปี 2 เดือน 7 วัน) | พ.ศ. 2325 | 21 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2358 | 33 ปี (11 เดือน 21 วัน) | 21 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2358 (73 ปี) (11 เดือน 21 วัน) |  นครเชียงใหม่ |
| 2 |  พระเจ้าดวงทิพย์ พระเจ้านครลำปาง | 13 กุมภาพันธ์  พ.ศ. 2366  (3 ปี 1 เดือน 17 วัน) | พ.ศ. 2337 | 30 มีนาคม  พ.ศ. 2369 | 32 ปี (3 เดือน 30 วัน) | 30 มีนาคม  พ.ศ. 2369 (78 ปี) (3 เดือน 30 วัน) |  นครลำปาง |
| 3 |  พระเจ้าบุญมา พระเจ้านครลำพูน | 20 พฤษภาคม  พ.ศ. 2369  (10 เดือน 5 วัน) | 26 พฤษภาคม  พ.ศ. 2359 | 25 มีนาคม  พ.ศ. 2370 | 10 ปี (9 เดือน 27 วัน) | 25 มีนาคม  พ.ศ. 2370 (67 ปี) (3 เดือน 25 วัน) |  นครลำพูน |
| 4 |  พระเจ้ามโหตรประเทศ พระเจ้านครเชียงใหม่ | 16 พฤษภาคม  พ.ศ.2397  (5 เดือน 28 วัน) | 28 พฤษภาคม  พ.ศ.2389 | 14 พฤศจิกายน  พ.ศ.2397 | 8 ปี  (5 เดือน 21 วัน) | 14 พฤศจิกายน  พ.ศ.2397 (-) |  นครเชียงใหม่ |
| 5 |  พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ พระเจ้านครเชียงใหม่ | 3 กรกฎาคม  พ.ศ.2404  (8 ปี 11 เดือน 26 วัน) | 16 ตุลาคม  พ.ศ.2399 | 29 มิถุนายน  พ.ศ.2413 | 13 ปี  (8 เดือน 13 วัน) | 29 มิถุนายน  พ.ศ.2413  (-) |  นครเชียงใหม่ |
| 6 |  พระเจ้าอินทวิชยานนท์ พระเจ้านครเชียงใหม่ | 14 กรกฎาคม  พ.ศ.2424  (16 ปี 4 เดือน 9 วัน) | 8 พฤษภาคม  พ.ศ.2416 | 23 พฤศจิกายน  พ.ศ.2440 | 24 ปี  (6 เดือน 15 วัน) | 23 พฤศจิกายน  พ.ศ.2440 (80 ปี) (11 เดือน 23 วัน) |  นครเชียงใหม่ |
| 7 |  พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช พระเจ้านครเมืองน่าน | 18 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2446  (14 ปี 4 เดือน 18 วัน) | 21 กุมภาพันธ์  พ.ศ. 2437 | 5 เมษายน  พ.ศ. 2461 | 24 ปี (1 เดือน 15 วัน) | 5 เมษายน  พ.ศ. 2461 (87 ปี) (2 เดือน 3 วัน) |  นครน่าน |
เจ้าผู้ครองนครพระองค์สุดท้ายของแต่ละนครแห่งหัวเมืองล้านนาประเทศราช

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครองค์สุดท้ายของแต่ละนครแห่งหัวเมืองล้านนาประเทศราช มีรายพระนามเรียงตามการสิ้นสุดของแต่ละนคร ดังนี้
| ลำดับที่ | พระฉายาลักษณ์ (พระนาม) | พระราชสมภพ | ครองราชย์> เริ่มรัชกาล | ครองราชย์> สิ้นสุดรัชกาล | ครองราชย์> รวมเวลา | พิราลัย | นคร |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  เจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่ | 17 กุมภาพันธ์  พ.ศ. 2379 | 5 เมษายน  พ.ศ. 2433 | 25 กันยายน  พ.ศ. 2445 | 12 ปี  (5 เดือน 20 วัน) | พ.ศ. 2455 (75 ปี) (9 เดือน 13 วัน) |   นครแพร่ |
| 2 |  เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง | 6 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2400 | 3 มกราคม  พ.ศ. 2441 | 5 ตุลาคม  พ.ศ. 2465 | 24 ปี  (9 เดือน 2 วัน) | 5 ตุลาคม  พ.ศ. 2465 (64 ปี) (10 เดือน 29 วัน) |  นครลำปาง |
| 3 |  เจ้ามหาพรหมสุรธาดา เจ้าผู้ครองนครน่าน | 17 ตุลาคม  พ.ศ. 2389 | 11 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2462 | 17 สิงหาคม  พ.ศ. 2474 | 11 ปี  (9 เดือน 6 วัน) | 17 สิงหาคม  พ.ศ. 2474 (84 ปี) (10 เดือน) |  นครน่าน |
| 4 |  เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ | 29 กันยายน  พ.ศ. 2405 | 11 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2454 | 3 มิถุนายน  พ.ศ. 2482 | 27 ปี  (6 เดือน 23 วัน) | 3 มิถุนายน  พ.ศ. 2482 (76 ปี) (8 เดือน 5 วัน) |  นครเชียงใหม่ |
| 5 |  เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน | 19 พฤษภาคม  พ.ศ. 2418 | 11 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2454 | 5 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2486 | 31 ปี  (11 เดือน 25 วัน) | 5 พฤศจิกายน  พ.ศ. 2486  (68 ปี) (5 เดือน 17 วัน) |  นครลำพูน |
ฐานันดรศักดิ์

บทความหลัก: ฐานันดรศักดิ์เจ้านายฝ่ายเหนือ
บทบาท

มีบทบาทที่ชัดเจนแบ่งออกได้เป็น 2 ช่วง คือ ช่วงก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 และช่วงหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475
บทบาท > บทบาทก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 > ความสัมพันธ์กับราชสำนักสยาม

การที่ไทยในสยามประเทศสามารถรวมกันได้ เพราะอาศรัยพระบรมเดชานุภาพของพระบาทสมเด็จฯพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาทราชอนุชาเปนต้นเค้า ก็เปนความจริง แต่สมควรจะยกย่องผู้เปนหัวหน้าของชาวมณฑลพายัพในสมัยนั้นด้วย คือเจ้าเจ็ดตนอันเปนต้นตระกูลวงศ์ของเจ้านายเมืองเชียงใหม่ เมืองนครลำปางและเมืองลำพูน กับทั้งเจ้าเมืองน่านที่ได้เปนบรรพบุรุษของเจ้านายในเมืองนั้น ที่ได้สามิภักดิ์แล้วช่วยรบพุ่งข้าศึกเปนกำลังอย่างสำคัญ...จึงทรงพระกรุณาโปรดยกย่องวงศ์สกุลเจ้าเจ็ดตนและสกุลเจ้าเมืองน่านให้มียศเปนเจ้าสืบกันมา ด้วยเปนสกุลคู่พระบารมีของพระบรมราชจักรีวงศ์มาตั้งแต่ปฐมกาล
สายสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์ทิพจักรกับราชวงศ์จักรี มีมาตั้งแต่ครั้งสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เพราะได้ช่วยขยายพระราชอาณาเขต และเจ้าศรีอโนชา พระอัครชายาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท มีบทบาทสำคัญยิ่งครั้งยังเป็นท่านผู้หญิง ในการช่วยหงายเมือง โดยได้ช่วยพระยาสุริยอภัยปราบพระยาสรรค์ช่วงเกิดความไม่สงบในปลายสมัยกรุงธนบุรี ขณะที่เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก และเจ้าพระยาสุรสีห์ฯ ยกทัพไปสู้รบกับเขมรปี พ.ศ. 2324 ในการปราบพระยาสรรค์ เจ้าศรีอโนชาได้เกณฑ์ชาวลาวที่ปากเพรียว สระบุรี เข้าผสมกับกองกำลังของพระยาสุริยอภัยจากนครราชสีมา รวมประมาณ 1,000 คน ยกเข้ามาต่อสู้กับฝ่ายพระยาสรรค์ที่ธนบุรี การปะทะกันครั้งแรกฝ่ายพระยาสุริยอภัยได้เพลี่ยงพล้ำ เจ้าศรีอโนชาจึงบัญชากองทัพเรือชาวมอญเข้าช่วยตีขนาบจนฝ่ายพระยาสรรค์พ่ายแพ้ และในตำนานเจ้าเจ็ดตนเองก็กล่าวถึงบทบาทของเจ้าศรีอโนชาว่า "เจ้าครอกศรีอโนชาหงายเมืองได้ไว้แล้ว ก็ใช้ไปเชิญเอาเจ้าพระยาจักรี พระยาสุรสีห์ 2 องค์พี่น้องเข้ามาผ่านพิภพขึ้นเสวยราชย์ เจ้าพระยาจักรีเป็นพี่กษัตริย์องค์หลวง... พระยาสุรสีห์ คนน้องปรากฏว่า ล้นเกล้าล้นกระหม่อมกรมพระราชวังบวรสถานมงคลวังหน้า"
สายสัมพันธ์ระหว่างสองราชสำนักแน่นแฟ้นอีกครั้ง เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงรับเจ้าทิพเกสร ณ เชียงใหม่ มารับราชการฝ่ายในประสูติพระราชโอรส คือพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสรรควิไสยนรบดี และที่สำคัญคือการทรงทูลขอเจ้าดารารัศมี พระราชธิดาในพระเจ้าอินทวิชยานนท์ มารับราชการฝ่ายในต่อมาได้ทรงโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น พระราชชายา ซึ่งเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ทรงมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองราชสำนัก นอกจากนั้นยังมีเจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือหลายท่าน ได้สมรสกับเจ้านายเชื้อพระวงศ์และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่หลายท่าน จึงทำให้มีเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือเข้าไปมีบทบาทในราชสำนักสยามและราชการส่วนกลาง มาอย่างต่อเนื่อง อาทิ
เจ้าลดาคำ ณ เชียงใหม่ ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน
เจ้าทิพวัน ณ เชียงใหม่ ในพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช
เจ้าฟองจันทร์ อินทขัติย์ ในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ และ
เจ้าศรี ณ น่าน ในหม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร
ความสัมพันธ์ระหว่างล้านนากับสยาม จึงไม่ใช่ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศราชกับเจ้าประเทศราชที่ล้านนาถูกบีบบังคับ แต่เป็นความสัมพันธ์เชิงเครือญาติ
บทบาท > การกำหนดศักดินา

ศักดินาเจ้านายเมืองประเทศราช มูลเหตุสำคัญที่ทำให้มีการกำหนดศักดินาสำหรับเจ้านาย พระยาท้าวแสนเมืองประเทศราชขึ้นนั้น เป็นผลสืบเนื่องมาจากการที่พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช พระเจ้านครเมืองน่าน ได้หยิบยกปัญหานี้ขึ้นหารือกับพระยาสุนทรนุรักษ ข้าหลวงรักษาราชการนครเมืองน่านว่า “ด้วยการคดีที่ผู้พิพากษาจะพิพากษาปรับโดยรูปความตามศักดินานั้น จะควรวางศักดินาตามลำดับชั้น  ตั้งแต่เจ้าผู้ครองเมืองตลอดลงไปจนถึงเจ้านายบุตรหลานพยาท้าวแสนพ่อเมืองฉันใด เพราะในมณฑลลาวเฉียงนี้หาได้มีในกำหนดกฎหมายไม่”
เมื่อเสนาบดีสภาได้พิจารณาข้อหารือของพระเจ้านครเมืองน่านแล้ว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทย รัชกาลที่ 5 แห่งราชวงศ์จักรี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติศักดินาเจ้านาย พระยาท้าวแสน หัวเมืองประเทศราช ขึ้นใช้บังคับ และให้มีกำหนดในกรมศักดิ์สืบไป ดังนี้
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
:  เจ้าผู้ครองนคร แบ่งออกเป็น 3 ชั้น
|  |   | 1.) | พระเจ้าประเทศราช | ศักดินา | 15,000 ไร่  |
|  |  | 2.) | เจ้าประเทศราช | ศักดินา | 10,000 ไร่ |
|  |  | 3.) | พระยาประเทศราช | ศักดินา | 8,000 ไร่ |
|  |  เจ้าอุปราช |  เจ้าอุปราช |  เจ้าอุปราช | ศักดินา | 5,000 ไร่ |
|  |  เจ้าราชวงศ์ |  เจ้าราชวงศ์ |  เจ้าราชวงศ์ | ศักดินา | 3,000 ไร่ |
|  |  เจ้าบุรีรัตน์ |  เจ้าบุรีรัตน์ |  เจ้าบุรีรัตน์ | ศักดินา | 2,400 ไร่ |
|  |  เจ้าราชบุตร |  เจ้าราชบุตร |  เจ้าราชบุตร | ศักดินา | 2,400 ไร่ |
|  |  เจ้าราชภาคินัย |  เจ้าราชภาคินัย |  เจ้าราชภาคินัย | ศักดินา | 2,000 ไร่ |
|  |  เจ้าราชภาติกวงษ์ |  เจ้าราชภาติกวงษ์ |  เจ้าราชภาติกวงษ์ | ศักดินา | 2,000 ไร่ |
|  |  เจ้าราชสัมพันธวงศ์ |  เจ้าราชสัมพันธวงศ์ |  เจ้าราชสัมพันธวงศ์ | ศักดินา | 2,000 ไร่ |
|  |  เจ้าสุริยวงศ์ |  เจ้าสุริยวงศ์ |  เจ้าสุริยวงศ์ | ศักดินา | 2,000 ไร่ |
|  |  เจ้าอุตรการโกศล |  เจ้าอุตรการโกศล |  เจ้าอุตรการโกศล | ศักดินา | 1,600 ไร่ |
|  |  เจ้าไชยสงคราม |  เจ้าไชยสงคราม |  เจ้าไชยสงคราม | ศักดินา | 1,600 ไร่ |
|  |  เจ้าทักษิณนิเกตน์ |  เจ้าทักษิณนิเกตน์ |  เจ้าทักษิณนิเกตน์ | ศักดินา | 1,600 ไร่ |
|  |  เจ้านิเวศอุดร |  เจ้านิเวศอุดร |  เจ้านิเวศอุดร | ศักดินา | 1,600 ไร่ |
บทบาท > การกำหนดศักดินา > การพระราชทานนามสกุล

ในปี พ.ศ. 2455 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทย รัชกาลที่ 6 แห่งราชวงศ์จักรี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการตราบัญญัติใช้นามสกุลขึ้น แล้วได้พระราชทานนามสกุลให้กับเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ เจ้าผู้ครองนครลำพูน เจ้าผู้ครองนครลำปาง และเจ้าผู้ครองนครน่าน ให้ทายาทผู้สืบสกุลในเจ้าผู้ครองนครใช้นามสกุล ณ เชียงใหม่ ณ ลำพูน ณ ลำปาง และ ณ น่าน ตามลำดับ ส่วนการใช้นามสกุลในพระญาติวงศ์ให้เป็นไปตามดุลยพินิจของเจ้าผู้ครองนครเอง ต่อมาเจ้าผู้ครองนครได้อนุญาตให้ผู้มีเชื้อสายเจ้าในขณะนั้นเกือบทั้งหมดได้ใช้นามสกุลพระราชทานร่วมกัน  อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการตราบัญญัติให้ใช้นามสกุลมีขึ้นภายหลัง 180 ปี จึงทำให้ปรากฏเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือโดยเฉพาะเชื้อสายเจ้านายที่ไปปกครองเมืองบริวารใช้นามสกุลนอกเหนือจากพระราชทานอีกหลายนามสกุล
ลำดับการพระราชทานนามสกุลแก่เจ้าผู้ครองนครประเทศราชล้านนา ดังนี้
ณ ลำภูน - (อักษรโรมัน: na Lambhûn) นามสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 866 โดยพระราชทานเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2456 แด่เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 10 แห่งราชวงศ์ทิพจักร และผู้สืบสกุลวงศ์มาจากพระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1 และเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 แห่งราชวงศ์ทิพจักร
ณ เชียงใหม่ - (อักษรโรมัน: na Chiengmai) นามสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 1,161 โดยพระราชทานเมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2457 แด่ เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์ทิพจักร และผู้สืบสกุลวงศ์มาจากพระเจ้ากาวิละ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 1 พระยาธรรมลังกา เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 2 และพระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 แห่งราชวงศ์ทิพจักร
ณ น่าน - (อักษรโรมัน: na Nân) นามสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 1,162 โดยพระราชทานเมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2457 แด่พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ และผู้สืบสกุลวงศ์มาจากพระเจ้าหลวงติ๋นมหาวงศ์ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 51 และปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
ณ ลำปาง - (อักษรโรมัน: na Lampâng) นามสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 1,166 โดยพระราชทานเมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2457 แด่เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 13 แห่งราชวงศ์ทิพจักร และผู้สืบสกุลวงศ์มาจากพระยาคำโสม เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4 พระเจ้าดวงทิพย์ เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 5 และพระยาอุปราชหมูล่า พระยาอุปราชนครลำปาง แห่งราชวงศ์ทิพจักร
บทบาท > บทบาทหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 > ด้านการเมือง

หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายได้มีการปรับเปลี่ยนบทบาทตามสถานการณ์บ้านเมือง หลายท่านได้เข้ามามีบทบาทสำคัญและมีส่วนช่วยเกื้อกูลเครือญาติ อาทิ
เจ้าวรทัศน์ ณ ลำพูน อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ในรัฐบาลของหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช (โอรสในพลตรี เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน)
พันเอก นายวรการบัญชา (บุญเกิด สุตันตานนท์) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และอดีตรักษาการนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลจอมพล ป.พิบูลสงคราม ช่วงกบฎแมนฮัตตัน (บุตรในเจ้ากาบแก้ว ณ ลำพูน)
จอมพลประภาส จารุเสถียร อดีตรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (บุตรในเจ้าบัวตอง ณ ลำปาง)
- ในส่วนของสายนครเชียงใหม่มีเชื้อสายหลายท่านได้เข้าสู่การเมืองระดับชาติและระดับท้องถิ่น ส่งผลให้ตระกูล ณ เชียงใหม่ เป็นตระกูลที่มีบทบาททางการเมืองของไทย โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ อาทิเช่น เจ้าบุญเลิศ ณ เชียงใหม่
- ในส่วนของสายนครน่านมีเชื้อสายที่เข้าสู่การเมือง คือ คำรณ ณ ลำพูน อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข อดีตแกนนำพรรคประชาธิปัตย์ สมรสกับเจ้าสุกัญญา ณ น่าน (ธิดาในเจ้าผู้ครองนครน่าน) ทั้งสองท่านมีบทบาทสำคัญในฐานะอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ในส่วนที่สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ อาทิเช่น พลเอกจิรพงศ์ วรรณรัตน์ (ณ เชียงใหม่) พลเอกเลิศฤทธิ์ เวชสวรรค์ (เชื้อเจ็ดตน) พลอากาศเอกณรงค์ศักดิ์ สังขพงศ์ (ณ ลำพูน)
- ในส่วนของสายเมืองแพร่ได้เชื้อสายหลายท่านที่เข้าสู่การเมืองทั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และการเมืองท้องถิ่น อาทิ เจ้าวงศ์ แสนศิริพันธุ์ (ราชบุตรในพระวิไชยราชา (หนานขัติ แสนศิริพันธุ์) พระวิไชยราชานครแพร่) คุณหญิงบัวเขียว รังคสิริ (ธิดาในรองอำมาตย์ตรีเผือก (เจ้าเผือก ไชยประวัติ) ดุสิต รังคสิริ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ในรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ (บุตรในคุณหญิงบัวเขียว รังคสิริ) ณรงค์ วงศ์วรรณ อดีตรองนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลของพลเอกสุจินดา คราประยูร และรัฐมนตรีอีกหลายกระทรวง (บุตรในเจ้าแสน วงศ์วรรณ) อนุสรณ์ วงศ์วรรณ อดีตรัฐมนตรีหลายกระทรวง (บุตรของณรงค์ วงศ์วรรณ) ประกายพฤกษ์ ศรุตานนท์ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ ในรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ (บุตรในเจ้าตาวคำ ศรุตานนท์ ราชนัดดาเจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่) โอฬาร ไชยประวัติ อดีตรองนายกรัฐมนตรี สมัยรัฐบาลสมชาย วงศ์สวัสดิ์ (หลานในเจ้าฟอง บรรเลง ราชนัดดาพระยาพิมพิสารราชา เจ้าผู้ครองนครแพร่) ศาสตราจารย์วิภาต บุญศรี วังซ้าย อดีตอธิการบดีสถาบันเทคโนโลยีการเกษตร (หลานในเจ้ามหาชัย วังซ้าย) เกรน ประชาศรัยสรเดช อดีตนายกเทศมนตรีเมืองแพร่ (บุตรในคุณหญิงทิพย์เกษร เตมียานนท์ ราชนัดดาในเจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่) อนุวัธ วงศ์วรรณ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดแพร่ และมโนพัศ หัวเมืองแก้ว อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช
บทบาท > บทบาทหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 > ด้านสังคม

เจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายได้มาเข้ามีบททางสังคมและทางวัฒนธรรม ในฐานะชนชั้นนำ อาทิ การสืบสานศิลปวัฒนธรรมฝ่ายเหนือในนามของมูลนิธินวราชดำริอนุรักษ์ฝ่ายเหนือ และการเข้าร่วมกิจกรรมกับจังหวัดเชียงใหม่ และองค์กรต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงงานรัฐพิธี ราชพิธีต่างๆ ด้วย การจัดตั้งกองทุนเจ้าหลวงเชียงใหม่ในการส่งเสริมการศึกษาและการค้นคว้าวิจัย การบำเพ็ญสาธารณะประโยชน์ในเมืองเชียงใหม่ อาทิ การสร้างห้องรักษาผู้ป่วยโรงพยาบาล อุปกรณ์การแพทย์ การบริจาคสิ่งของจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์และหอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่ และบทบาทในสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่
นอกจากบทบาททางสังคมในเมืองเชียงใหม่ ยังมีบทบาทในสังคมชั้นนำซึ่งมีเจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายหลายคนเข้าไปมีบทบาทในวงธุรกิจ และวงสังคมชนชั้นนำในระดับชาติ อาทิ เจ้ากอแก้วประกายกาวิล ณ เชียงใหม่ ท่านผู้หญิงฉัตรสุดา วงศ์ทองศรี หม่อมศรีนวล ณ เชียงใหม่ คุณหญิงระวีพันธุ์ สุจริตกุล เจ้าดารารัตน์ ณ ลำพูน คุณหญิงวิจันทรา บุนนาค คุณหญิงจิราภา สูตะบุตร และเจ้าดวงเดือน ณ เชียงใหม่
เจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายได้รับการยกย่องจากระบบราชการส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค ให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ รวมถึงการต้อนรับพระราชอาคันตุกะ ตลอดจนการรับเสด็จเพื่อแสดงความจงรักภักดี โดยเฉพาะการผูกข้อพระกรถวายแด่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในพิธีบายศรีทูลพระขวัญ นอกจากนั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และพระบรมวงศานุวงศ์ ยังทรงมีพระมหากรุณาธิคุณต่อเจ้านายฝ่ายเหนือ โปรดให้เข้าเฝ้าเป็นการส่วนพระองค์เมื่อเสด็จแปรพระราชฐาน ณ พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศ รวมทั้งพระราชทานดอกไม้เยี่ยมไข้เมื่อความทราบถึงพระเนตรพระกรรณ ครั้งหนึ่งเมื่อปี พ.ศ. 2501 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จไปเสวยพระกระยาหารที่คุ้มวงศ์ตวัน ของพลตรี เจ้าราชบุตร (วงษ์ตะวัน ณ เชียงใหม่) และฉายพระรูปร่วมกับเจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายเป็นการส่วนพระองค์ ในครานั้นเองทรงรับสั่งว่า “ถึงแม้บ้านเมืองจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรให้สามัคคีกัน ให้รวมกลุ่มกันรักษาความดีไว้ ในฐานะทายาทผู้ครองนคร” นับเป็นจุดเริ่มต้นของการก่อตั้งมูลนิธินวราชดำริอนุรักษ์ฝ่ายเหนือ แต่นั้นมา
บทบาท > บทบาทหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 > ด้านเศรษฐกิจ

มีเจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายเข้าไปมีบทบาทหลายคนในด้านเศรษฐกิจ อาทิ เจ้าทิพย์สมาตย์ ณ เชียงใหม่ อดีตรองประธานกรรมการ ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด (มหาชน) และ นายรพี สุจริตกุล อดีตประธานกรรมการบริหาร บริษัท หลักทรัพย์กสิกรไทย จำกัด (มหาชน) และ นายไชยณรงค์ ณ ลำพูน ประธานบริษัท อินเด็กซ์ อินเตอร์เนชั่นแนล กรุ๊ป จำกัด เป็นต้น ในส่วนเมืองเชียงใหม่ เจ้านายฝ่ายเหนือและเชื้อสายได้ริเริ่มธุรกิจในจังหวัดเชียงใหม่หลายประเภท อาทิ ธุรกิจโรงแรมแห่งแรกในจังหวัดเชียงใหม่ ธุรกิจโรงภาพยนตร์แห่งแรกในจังหวัดเชียงใหม่ ของเจ้าไชยสุริวงศ์ ณ เชียงใหม่
เจ้านายฝ่ายเหนือในปัจจุบัน

รายนามเจ้านายฝ่ายเหนือที่ยังมีชีวิตอยู่ และมีบทบาททางสังคม
เจ้านายฝ่ายเหนือในปัจจุบัน > ราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์

สายสกุลวงศ์ ณ เชียงใหม่
เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่ บุตรของเจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่ (โอรสในพลตรี เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ )
เจ้าประไพพรรณ สุขุมวาท ธิดาของเจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่ และคุณตระการ บุนนาค
เจ้าไพฑูรย์ศรี ณ เชียงใหม่ ธิดาในเจ้าอินทนนท์ ณ เชียงใหม่ (โอรสในพลตรี เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่) กับเจ้านางสุคันธา (พระธิดาในเจ้าฟ้ารัตนะก้อนแก้วอินแถลง เจ้าฟ้าหลวงเชียงตุงในราชวงศ์พญามังราย)
คุณหญิงวิจันทรา บุนนาค ธิดาของเจ้าวงศ์จันทร์ คชเสนี (หลานของเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่)
สายสกุลวงศ์ ณ ลำพูน
พลอากาศตรี เจ้าวัฒนัน ณ ลำพูน บุตรของเจ้าพงศ์ธาดา ณ ลำพูน (โอรสในเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน)
เจ้าดารารัตน์ ณ ลำพูน ธิดาของเจ้าพัฒนา ณ ลำพูน (หลานของเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน) กับเจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูน (หลานของพลตรี เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่)
เจ้าสุภัทรา อังกะสิทธิ์ หลานของเจ้ารัฐธาทร ณ ลำพูน (หลานของ เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน)
เจ้าพัฒน์พงศ์ ณ ลำพูน บุตรของเจ้าพัฒนา ณ ลำพูน กับเจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูน
เจ้าศักดิ์ขจร ณ ลำพูน บุตรของเจ้าพัฒนา ณ ลำพูน กับเจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูน
สายสกุลวงศ์ ณ ลำปาง
เจ้าไชยแก้ว ณ ลำปาง ราชบุตรของพระเพชรคีรี (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง) (หลานของ เจ้าหลวงพรหมาภิพงษ์ธาดา เจ้าผู้ครองนครลำปาง)
เจ้าจุฑารัตน์(ณ ลำปาง) ธิดาในเจ้าญาณรังษี ณ ลำปาง(ราชบุตรในพันเอกพระเพชรคีรีศรีราชสงคราม เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ท.จ. ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปาง)และคุณอารีย์ ณ ลำปาง
เจ้าธนพัฒ เกียรติเลิศพงศา(ณ ลำปาง) บุตรในเจ้าจุฑารัตน์(ณ ลำปาง) หลานชายคนโตในเจ้าญาณรังษี ณ ลำปางและคุณอารีย์ ณ ลำปาง เป็นหลานชายคนโตในสายครอบครัวของพันเอกพระเพชรคีรีศรีราชสงคราม เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ท.จ. ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปางและเจ้าจำรัสศรี ณ ลำปาง
เจ้าศรีสุดา(ณ ลำปาง) ธิดาในเจ้าญาณรังษี ณ ลำปาง(ราชบุตรในพันเอกพระเพชรคีรีศรีราชสงคราม เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง ท.จ. ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปาง)และคุณอารีย์ ณ ลำปาง
เจ้าวรรดา มันประเสริฐ(ณ ลำปาง) ธิดาในเจ้าศรีสุดา(ณ ลำปาง) หลานในเจ้าญาณรังษี ณ ลำปางและคุณอารีย์ ณ ลำปาง
เจ้าศรีรัตน์ ณ ลำปาง บุตรของพระเพชรคีรี (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง)