stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จอห์น วิค แรงกว่านรก 4

| จอห์น วิค แรงกว่านรก 4 |
| --- | --- |
ใบปิดภาพยนตร์
กำกับ: แชด สตาเฮลสกี
เขียนบท:   เชย์ แฮตเทน  ไมเคิล ฟินช์ 
สร้างจาก: ตัวละคร โดย เดเรก โคลสตัด
อำนวยการสร้าง:   เบซิล อีวานิก  เอริกา ลี  แชด สตาเฮลสกี 
นักแสดงนำ:   คีอานู รีฟส์  เจิน จื่อตัน  บิล สกอชกวด  ลอเรนซ์ ฟิชเบิร์น  ฮิโรยูกิ ซานาดะ  ชาเมียร์ แอนเดอร์สัน  แลนซ์ เรดดิก  รินะ ซาวายามะ  สกอตต์ แอดกินส์  เอียน แมกเชน 
กำกับภาพ: แดน เลาต์เซน
ตัดต่อ: เนทาน ออร์ลอฟ
ดนตรีประกอบ:   ไทเลอร์ เบตส์  โจล เจ. ริชาร์ด 
บริษัทผู้สร้าง:   ซัมมิตเอนเตอร์เทนเมนต์  ธันเดอร์โรดฟิมส์  87อีเลฟเวนโปรดักชันส์  
ผู้จัดจำหน่าย: ไลออนส์เกต
วันฉาย: 22 มีนาคม 2023 (ไทย) 24 มีนาคม 2023 (สหรัฐ)
ความยาว: 169 นาที
ประเทศ: สหรัฐ
ภาษา: อังกฤษ
ทุนสร้าง: 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ทำเงิน: 432.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ก่อนหน้านี้: จอห์น วิค แรงกว่านรก 3
จอห์น วิค แรงกว่านรก 4 (อังกฤษ: John Wick: Chapter 4, JW4) เป็นภาพยนตร์อเมริกันแนวนีโอ-นัวร์ โลดโผน ระทึกขวัญ ที่ออกฉายในปี ค.ศ. 2023 กำกับโดยแชด สตาเฮลสกี เขียนบทโดยเชย์ แฮตเทนและไมเคิล ฟินช์  เป็นภาคต่อของ จอห์น วิค แรงกว่านรก 3 (2019) เป็นภาคที่ 4 ในแฟรนไชส์ของจอห์น วิค แสดงโดยคีอานู รีฟส์ เป็นจอห์น วิค ร่วมด้วยดอนนี่ เยน, บิล สกอชกวด, ลอเรนซ์ ฟิชเบิร์น และฮิโรยูกิ ซานาดะ
การพัฒนาภาพยนตร์ จอห์น วิค ภาคที่ 4 ได้รับการยืนยันก่อนที่จะมีการเปิดตัวภาคก่อน มีการประกาศอย่างเป็นทางการโดยไลออนส์เกต ซึ่งเป็นผู้จัดจำหน่ายในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2019 ซึ่งยืนยันการกลับมาของรีฟส์ด้วย เป็นภาพยนตร์เรื่องแรกในแฟรนไชส์ที่ไม่ได้เขียนโดยเดเรก โคลสตัด ผู้สร้างแฟรนไชส์ โดยแฮตเทนได้รับการว่าจ้างในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2020 ตามมาด้วยฟินช์ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2021 เพื่อให้บทภาพยนตร์สมบูรณ์ การถ่ายทำเกิดขึ้นตั้งแต่เดือนมิถุนายนจนถึงเดือนตุลาคม โดยมีสถานที่ถ่ายทำได้แก่ เบอร์ลิน, ปารีส, โอซากะ และนิวยอร์ก
เดิมมีกำหนดฉายในโรงภาพยนตร์ทั่วโลกโดยไลออนส์เกต ในวันที่ 21 พฤษภาคม ค.ศ. 2021 จอห์น วิค แรงกว่านรก 4 ถูกเลื่อนออกไปก่อนเนื่องจากการระบาดทั่วของโควิด-19 และการถ่ายทำภาพยนตร์พร้อมกันกับ เดอะ เมทริกซ์ เรเซอเร็คชั่นส์ (2021) ของคีอานู รีฟส์ ภาพยนตร์เรื่องนี้ออกฉายรอบปฐมทัศน์ที่เลสเตอร์สแควร์ในลอนดอนในวันจันทร์ที่ 6 มีนาคม ค.ศ. 2023 และออกฉายในโรงภาพยนตร์ในสหรัฐอเมริกาในวันพฤหัสบดีที่ 24 มีนาคม ค.ศ. 2023 สำหรับในประเทศไทยออกฉายวันแรกในวันอังคารที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2566 จอห์น วิค แรงกว่านรก 4 ได้รับการตอบรับในทางที่ดี ทำเงิน 432 ล้านดอลลาร์สหรัฐทั่วโลก กลายเป็นภาพยนตร์ทำเงินสูงสุดในแฟรนไชส์
ซีรีส์ภาคต้น 3 ตอนยาว The Continental: From the World of John Wick (เดอะ คอนติเนนทัล: จากโลกของจอห์น วิค) บอกเล่าเรื่องราวของวินสตัน ผู้จัดการโรงแรมคอนทิเนนทัลและพันธมิตรของจอห์นในวัยหนุ่ม กำหนดสตรีมมิ่งทาง แอมะซอนไพรม์วิดีโอ ในวันพฤหัสบดีที่ 22 กันยายน ค.ศ. 2023
หนังภาคต้นที่เล่าเรื่องราวระหว่างภาคที่ 3 และ ภาคที่ 4 From the World of John Wick: Ballerina” จากโลกของจอห์นวิค: บัลเลลิน่า กำหนดฉายในโรงภาพยนตร์ ค.ศ. 2025
หนังภาคต่อแยกผ่านตัวละครเคนและอากิระ กำลังอยู่ในขั้นตอนการพัฒนา
เรื่องย่อ

หลังเหตุการณ์ในภาคที่ 3 จอห์น วิคหลบซ่อนตัวอยู่กับโบเวอรี คิงโดยมีแผนจะล้างแค้นสภาสูง จอห์นไปที่โมร็อกโกและสังหารผู้อาวุโส ชายคนเดียวที่อยู่เหนือสภาสูง สภาสูงจึงมอบหมายมาร์กี แว็งซ็อง เดอ กรามง สมาชิกอาวุโสให้เรียกวินสตันและคารอน ผู้ดูแลโรงแรมคอนทิเนนทัล สาขานครนิวยอร์กไปพบ กรามงตำหนิวินสตันแล้วปลดเขาออกจากตำแหน่งผู้จัดการโรงแรม สั่ง "อัปเปหิ" วินสตันหรือขับออกจากโลกนักฆ่า พร้อมทั้งระเบิดโรงแรมทิ้ง ก่อนจะยิงคารอนจนตาย ต่อมาเดอ กรามงไปที่ปารีสเพื่อเรียกตัวเคน นักฆ่าตาบอดที่เกษียณแล้วให้มาไล่ล่าจอห์น โดยข่มขู่ว่าจะฆ่าลูกสาวเขาหากไม่ทำตาม
จอห์นไปที่โรงแรมคอนทิเนนทัล สาขาโอซากะเพื่อพบกับชิมาสุ โคจิ ผู้จัดการโรงแรม ขณะเดียวกันเดอ กรามงส่งนักฆ่าของสภาสูงนำโดยชีดี มือขวาของตนและเคนมาที่นี่ด้วย อากิระ ลูกสาวของโคจิสั่งอพยพคนออกจากโรงแรมก่อนจะร่วมกับพ่อของเธอและจอห์นสู้กับนักฆ่าของสภาสูง ขณะที่จอห์นต่อสู้อยู่นั้น เขาพบกับนักล่าค่าหัวนาม "คนไม่สำคัญ" ผู้ปล่อยให้จอห์นหนีไปด้วยเหตุผลว่าเงินค่าหัวเขายังน้อยเกินไป ด้านเคนดวลดาบกับโคจิก่อนจะฆ่าโคจิ แต่ไว้ชีวิตอากิระ
จอห์นกลับไปที่นครนิวยอร์กเพื่อพบวินสตัน เขาแนะนำให้จอห์นใช้วิธี "ท้าดวล" อันเป็นวิธีโบราณที่สภาสูงใช้ตัดสินข้อพิพาท แต่เนื่องจากผู้ท้าดวลต้องเป็นผู้มีตระกูล จอห์นจึงเดินทางไปเบอร์ลินเพื่อสานสัมพันธ์กับครอบครัวรุสกาโรมาที่ตัดขาดกับเขาก่อนหน้านี้ ที่นั่นคาเทีย คนของตระกูลตกลงจะรับจอห์นกลับเข้าตระกูลอีกครั้งโดยแลกกับจอห์นต้องฆ่าคิลลา ฮาร์คาน หัวหน้าสภาสูงสาขาเยอรมนีที่ฆ่าพ่อของเธอ
จอห์นลอบเข้าไปในไนต์คลับของคิลลา โดยมีเคนและคนไม่สำคัญตามมาจนเกิดเป็นการปะทะ 4 ฝ่าย จอห์นฆ่าคิลลาสำเร็จ คาเทียจึงรับจอห์นกลับเข้าครอบครัวอีกครั้ง ต่อมาจอห์นประกาศท้าดวลกับเดอ กรามง โดยร้องขออิสรภาพจากสภาสูงเป็นรางวัล ด้านเดอ กรามงยอมรับคำท้าดวลโดยมีเป้าหมายคือจอห์นต้องตาย เดอะฮาร์บินเจอร์ ผู้คุมกฎแห่งสภาสูงจัดการให้ทั้งสองดวลปืนสั้นที่มหาวิหารซาเคร-เกอร์ตอนรุ่งอรุณ เป็นการดวลคนละหนึ่งนัดไปเรื่อย ๆ จนฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตาย หากฝ่ายใดไม่มาปรากฏตัวตามเวลาจะถูกประหารชีวิต ทั้งนี้เดอ กรามงให้เคนเป็นผู้ทำหน้าที่ดวลปืนแทนตน
เดอ กรามงเพิ่มเงินค่าหัวจอห์นเป็น 26 ล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อสกัดไม่ให้จอห์นไปทันเวลา จอห์นสู้กับนักฆ่าหลายกลุ่ม รวมทั้งคนไม่สำคัญซึ่งเรียกร้องให้เดอ กรามงเพิ่มค่าหัวจอห์นเป็น 40 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ภายหลังเขาปล่อยจอห์นไปเนื่องจากจอห์นช่วยชีวิตสุนัขเขาไว้ จอห์นไปถึงบันไดตรงสู่มหาวิหารแต่ถูกชีดีและกลุ่มนักฆ่าขัดขวาง แต่เคนมาช่วยทันเวลา ด้านชีดีถูกคนไม่สำคัญฆ่าตาย
หลังจากนั้นจอห์นและเคนดวลปืนกัน ในรอบที่ 3 จอห์นถูกยิงบาดเจ็บหนัก เดอ กรามงจึงหยิบปืนของเคนเตรียมปลิดชีพจอห์น แต่จอห์นซึ่งยังไม่ยิงในรอบที่ 3 สบโอกาสยิงเดอ กรามงจนตาย เดอะฮาร์บินเจอร์ตกลงมอบอิสรภาพให้จอห์นและคืนสถานภาพเดิมให้วินสตันแล้วจากไป ด้านจอห์นซึ่งเป็นอิสระระลึกถึงชีวิตคู่และเรื่องราวที่ผ่านมาก่อนจะค่อย ๆ ทรุดลงกับพื้น ต่อมาวินสตันกับโบเวอรีคิงไปเยี่ยมหลุมศพของจอห์นที่ถูกฝังเคียงข้างเฮเลน ภรรยาของเขา
ในฉากหลังเครดิต เคนไปที่ปารีสเพื่อพบลูกสาว แต่ระหว่างนั้นเขาถูกอากิระซึ่งตามมาล้างแค้นให้พ่อถือมีดเข้าประชิด แต่ไม่ทราบเหตุการณ์หลังจากนั้น
นักแสดง

คีอานู รีฟส์ รับบท จอห์น วิค อดีตนักฆ่าฝีมือฉกาจ ผู้ถูกสภาสูงตามไล่ล่า
เจิน จื่อตัน รับบท เคน นักฆ่าตาบอดที่เกษียณแล้ว เพื่อนเก่าของจอห์น
บิล สกอชกวด รับบท มาร์กี แว็งซ็อง เดอ กรามง สมาชิกผู้ทรงอำนาจของสภาสูง
ลอเรนซ์ ฟิชเบิร์น รับบท โบเวอรี คิง อดีตหัวหน้าแก๊งอาชญากรรมใต้ดินที่สนับสนุนจอห์น
ฮิโรยูกิ ซานาดะ รับบท ชิมาสุ โคจิ ผู้จัดการโรงแรมคอนทิเนนทัล สาขาโอซากะ เพื่อนเก่าของจอห์น
ชาเมียร์ แอนเดอร์สัน รับบท "คนไม่สำคัญ" นักล่าค่าหัวผู้ไล่ล่าจอห์น
แลนซ์ เรดดิก รับบท คารอน พ่อบ้านของโรงแรมคอนทิเนนทัล สาขานครนิวยอร์ก
รินะ ซาวายามะ รับบท อากิระ พนักงานต้อนรับและผู้ดูแลโรงแรมคอนทิเนนทัล สาขาโอซากะ ลูกสาวของโคจิ
สกอตต์ แอดกินส์ รับบท คิลลา ฮาร์คาน หัวหน้าสภาสูงสาขาเยอรมนี
เอียน แมกเชน รับบท วินสตัน ผู้จัดการโรงแรมคอนทิเนนทัล สาขานครนิวยอร์ก เพื่อนของจอห์น
สมทบด้วยแคลนซี บราวน์ในบทเดอะฮาร์บินเจอร์ ผู้คุมกฎแห่งสภาสูง นาตาเลีย ทีนาในบทคาเทีย คนของครอบครัวรุสกาโรมา และมาร์โก ซารอร์ในบทชีดี มือขวาของเดอ กรามง
ชะชะช่า

ชะชะช่า (อังกฤษ: cha cha cha) อาจหมายถึง
ชะชะช่า (การเต้นรำ) การเต้นรำพร้อมกับดนตรีในละตินอเมริกา
ชะชะช่า (ดนตรี) แนวเพลงสำหรับเต้นของคิวบา
แก๊งสามช่า กลุ่มบุคคลในวงการตลกไทย
รายการ ชิงร้อยชิงล้าน ชะช่ะช่า ยุคหนึ่งของรายการชิงร้อยชิงล้าน
ละครเรื่อง ชะชะช่า ท้ารัก ออกอากาศทางช่อง 7
ชลศาสตร์

อุปกรณ์ไฮดรอลิกในรูปแบบต่าง ๆ
ชลศาสตร์ (อังกฤษ: hydraulics) เป็นวิชาที่ศึกษาการเปลี่ยนพลังงานการไหลเป็นพลังงานกล โดยผ่านกลไกสำคัญต่าง ๆ อันประกอบไปด้วยลูกสูบไฮดรอลิก กระบอกสูบไฮดรอลิก และมอเตอร์ไฮดรอลิก และใช้หลักการตามทฤษฎีของแบลซ ปัสกาล นักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส ชลศาสตร์เป็นหัวข้อที่มีอยู่ในวิทยาศาสตร์ประยุกต์และวิศวกรรมที่เกี่ยวข้องกับคุณสมบัติเชิงกลของของเหลว ชลศาสตร์โดยพื้นฐานแล้วคือรูปของเหลวของนิวแมติก กลศาสตร์ของไหลนั้นเป็นรากฐานทางทฤษฎีสำหรับวิชาชลศาสตร์ซึ่งมุ่งเน้นไปทางด้านวิศวกรรมการใช้ประโยชน์จากคุณสมบัติของของเหลว
ส่วนคำ hydraulics ในภาษาอังกฤษมีรากศัพท์จากคำในภาษากรีกว่า hydraulikos ซึ่งมาจากคำ hydor (แปลว่า น้ำ) ประสมกับคำ aulos (แปลว่า ท่อ)
แหล่งข้อมูลอื่น

ระบบไฮดรอลิก
International Association of Hydraulic Engineering and Research (IAHR)
National Fluid Power Association (NFPA)
Pascal's Principle and Hydraulics เก็บถาวร 2009-07-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
The principle of hydraulics
IAHR media library Web resource of photos, animation & video
Basic hydraulic equations
MIT hydraulics course notes
ความรู้พื้นฐานของระบบไฮดรอลิก เก็บถาวร 2013-02-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ชรูส์บรี

| ชรูส์บรี |
| --- | --- |
เมืองเทศมณฑล
ตามเข็มนาฬิกาจากบน: ตึกระฟ้าชรูส์บรี, ปราสาทชรูส์บรี, สะพานอังกฤษและจัตุรัส
   ธง ตราอาร์ม
คำขวัญ: Floreat Salopia ("ขอให้ชรูส์บรีรุ่งเรือง")
ชรูส์บรีที่ตั้งในสหราชอาณาจักรแสดงแผนที่ประเทศอังกฤษชรูส์บรีชรูส์บรี (สหราชอาณาจักร)แสดงแผนที่สหราชอาณาจักร
พิกัด: 52°42′29″N 2°45′14″W﻿ / ﻿52.708°N 2.754°W﻿ / 52.708; -2.754
รัฐเอกราช: สหราชอาณาจักร
ประเทศองค์ประกอบ: อังกฤษ
ภูมิภาค: เวสต์มิดแลนส์
เทศมณฑลทางพิธีการ: ชรอปเชอร์
รัฐบาลท้องถิ่น: ชรอปเชอร์
ก่อตั้ง: ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 9
Market charter: 1189
Administrative HQ: Riggs Hall
การปกครอง
 • ประเภท: สภาเมือง
 • Governing body: สภาเมืองชรูส์บรี
 • รัฐสภาสหราชอาณาจักร: ชรูส์บรีแอนด์แอต์แชม
ความสูง: 71 เมตร (233 ฟุต)
ประชากร (2011)
 • ทั้งหมด: 71,715  คน
เดมะนิม: Salopian
เขตเวลา: เวลามาตรฐานกรีนิช
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): เวลาฤดูร้อนอังกฤษ
รหัสไปรษณีย์: SY1, SY2, SY3
รหัสพื้นที่: 01743
กำลังตำรวจ: West Mercia Police
บริการดับเพลิง: Shropshire Fire
บริการการแพทย์: West Midlands
ชรูส์บรี (อังกฤษ: Shrewsbury, /ˈʃruːzbri/ ( ฟังเสียง) หรือ /ˈʃroʊzbri/ ( ฟังเสียง)) เป็นเมืองตลาดและเมืองเทศมณฑลริมแม่น้ำเซเวิร์นในชรอปเชอร์ ประเทศอังกฤษ โดยอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของลอนดอน 150 ไมล์ (240 กิโลเมตร) จากสำมะโน ค.ศ. 2011 เมืองนี้มีประชากร 71,715 คน
ใจกลางเมืองมีรูปแบบถนนสมัยกลางที่ยังไม่ถูกทำลายและสิ่งก่อสร้างภายใต้การพิทักษ์มากกว่า 660 หลัง เช่นโครงไม้จากคริสต์ศตวรรษที่ 15 ถึง 16 ปราสาทชรูส์บรี, ป้อมสนามหินทรายสีแดง และชรูส์บรีแอบบีย์ อดีตอารามคณะเบเนดิกตินที่สร้างขึ้นใน ค.ศ. 1074 และ 1083 ตามลำดับโดยRoger de Montgomery เอิร์ลแห่งชรูส์บรี เมืองนี้เป็นที่กำเนิดของชาลส์ ดาร์วิน และเขาใช้ชีวิตอยู่ที่นี่ 27 ปี
แหล่งข้อมูลอื่น

"Shrewsbury" . สารานุกรมบริตานิกา ค.ศ. 1911. Vol. 24 (11 ed.). 1911.
Original Shrewsbury
Shrewsbury Town Council
Shrewsbury BID
Visit Shrewsbury
The History of Parliament: the House of Commons – Shrewsbury, Borough, 1386 to 1831
The Mount Shrewsbury - History of the Town
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  VIAF 
ประจำชาติ:  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
อื่น ๆ:  IdRef
ชนบัลการ์

ชัยชนะของทหารบัลการ์ในการต่อสู้กับทหารฝ่ายไบแซนไทน์ในคริสต์ศตวรรษที่ 10
ชนบัลการ์ หรือ ชนโบลการ์ (อังกฤษ: Bulgars, หรือ Bolgars, หรือ Bulghars, หรือ Proto-Bulgarians, ภาษาฮั่น-Bulgars) เป็นกลุ่มชาติพันธ์กึ่งเร่ร่อนที่อาจจะสืบเชื้อสายมาจากชนเตอร์กิกที่เดิมมาจากเอเชียกลาง  ที่มาเริ่มเข้ามาตั้งถิ่นฐานในบริเวณต่างๆ ในยุโรปตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 2 เป็นต้นมา ในคริสต์ศตวรรษที่ 7 ชนบัลการ์ก่อก่อตั้งรัฐเกรตบัลแกเรีย, วอลกาบัลแกเรีย และ จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1 ในบริเวณต่างๆ ในยุโรปสามบริเวณ ภาษาบัลการ์ที่ใช้ในพูดกันในบรรดาชนชั้นสูงเป็นภาษาหนึ่งในภาษากลุ่มเตอร์กิกซึ่งกับภาษาฮั่น คาซาร์ และ เตอร์กิกอวาร์เป็นหนึ่งในสาขาOghuricของภาษากลุ่มเตอร์กิก
หลังจากการโยกย้าถิ่นฐานมาจากเอเชียกลางชนบัลการ์ก็มาตั้งถิ่นฐานในบริเวณเสต็ปป์ (steppe) ทางตอนเหนือของCaucasusและในบริเวณรอบฝั่งแม่น้ำวอลกา (ต่อมา คอเคซัส) ระหว่าง ค.ศ. 377 ถึว ค.ศ. 453 ชนบัลการ์ก็ร่วมในการปล้นของชนฮั่นในการปล้นทำลายยุโรปตะวันตกและยุโรปกลาง หลังจากการเสียชีวิตของอัตติลาในปี ค.ศ. 453 และการล่มสลายของจักรวรรดิฮั่น (Hunnic Empire) ต่อมา ชนบัลการ์ก็แตกแยกกันไปทางตะวันออกและทางตะวันออกเฉียงใต้ของยุโรป จากหลักฐานทางโบราณคดีที่พบจากบริเวณเสต็ปป์ในยูเครนชี้ให้เห็นว่าชนบัลการ์สมัยแรกมีลักษณะที่ตรงกับผู้คนในวัฒนธรรมที่ขี่ม้าเร่ร่อน (nomadic equestrians) ของเอเชียกลางผู้ที่ย้ายถิ่นฐานตามฤดูเพื่อหาแหล่งหญ้าใหม่สำหรับเลี้ยงสัตว์ แต่ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 7 ชนบัลการ์ก็เริ่มตั้งถิ่นฐานเป็นหลักแหล่ง ทำการเกษตรกรรม และมีอาชีพต่างๆ เช่นช่างตีเหล็ก ช่างสลักหิน และช่างไม้ หลักฐานการค้นคว้าเกือบทุกหลักฐานอ้างว่าชนซาร์มาเชียน (Sarmatians) ที่เป็นชนที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ข้างเคียงเป็นผู้มีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชนบัลการ์ นักประวัติศาสตร์บางคนถึงกับกล่าวว่าชนบัลการ์มีส่วนผสมของชนซาร์มาเชียนดั้งเดิม แต่ที่มาและภาษาของชนบัลการ์เป็นหัวข้อที่โต้แย้งกันมาเป็นเวลากว่าร้อยปีแล้ว ทฤษฎีล่าสุดกล่าวว่าชนบัลการ์ชั้นสูงอาจจะพูดภาษากลุ่มเตอร์กิกและมีความเกี่ยวข้องกับชนฮั่น และเมื่อพิจารณาความเกี่ยวโยงทางประวัติศาสตร์ของยุโรปตะวันออกต่อมาทำให้เห็นได้ว่ามีความเกี่ยวข้องที่ใกล้ชิดกับชนอลันส์ (Alans) - อีกกลุ่มหนึ่งที่พูดภาษากลุ่มอิหร่าน แหล่งข้อมูลร่วมสมัยเช่นโพรโคพิอัส (Procopius), อากาไธอัส (Agathias) และเมนันเดอร์ โพรเท็คเตอร์ (Menander Protector) เรียกชนบัลการ์ว่า “ฮั่น” ขณะที่แหล่งข้อมูลอื่นเช่นพระสังฆราชไบแซนไทน์สังฆราชมิคาเอลที่ 2 แห่งอันติโอค (Patriarch Michael II of Antioch) เรียกว่า “ชนซิเธียน” หรือ “ชนซาร์มาเชียน” แต่การเรียกชื่อหลังอาจจะมาจากประเพณีการเรียกชื่อกลุ่มชนตามที่ตั้งหลักแหล่งทางภูมิศาสตร์ก็เป็นได้ เนื่องจากการขาดหลักฐานที่แน่นอนนักวิชาการสมัยปัจจุบันจึงกล่าวถึงชนบัลการ์พร้อมทั้งคำอธิบายถึงที่มา
ชะทอยยันซี

แก้วตาเสือ
แก้วตาเสือ
ในทางอัญมณีวิทยา ชะทอยยันซี (อังกฤษ: chatoyancy, /ʃəˈtɔɪ.ənsi/) หรือ ปรากฏการณ์ตาแมว คือ การเหลือบแสงเป็นปรากฏการณ์การสะท้อนแสงของแร่โปร่งแสงบางชนิด ทำให้เกิดความวาวคล้ายไหมหรือคล้ายตาแมว
มีลักษณะเป็นแถบแสงเหลือบตั้งฉากกับความยาวของเส้นใยหรือแนวของมลทิน เนื่องจากแร่นั้นประกอบด้วยเส้นใยรูปเข็มหรือรูปท่อ ช่องว่างที่เป็นแนวยาวคล้ายเสี้ยน หรือมลทินที่เรียงตัวขนานกัน
การเหลือบแสงนี้พบได้ชัดเจนในแร่ที่เจียระไนแบบหลังเบี้ยโดยการจัดให้รับแสง
เช่น แร่คริโซเบริลชนิดไพฑูรย์ (แก้วตาแมว) แร่ควอตซ์แทนที่แร่โครซิโดไลต์ (แก้วตาเสือ) ทัวร์มาลีนเบริล เซอร์คอน โอปอล
ซีเอช-47 ชีนุก

| ซีเอช-47 ชีนุก |
| --- | --- |

ข้อมูลทั่วไป
บทบาท: เฮลิคอปเตอร์ลำเลียง
บริษัทผู้ผลิต: โบอิง โรเตอร์คราฟท์ ซิสเทมส์
สถานะ: ประจำการ
ผู้ใช้งานหลัก: กองทัพบกสหรัฐ กองกำลังป้องกันตนเองทางบกของญี่ปุ่น กองทัพอากาศเนเธอร์แลนด์
จำนวนที่ผลิต: มากกว่า 1,179 ลำ
ประวัติ
เริ่มใช้งาน: พ.ศ. 2505
เที่ยวบินแรก: 21 กันยายน พ.ศ. 2504
สายการผลิต: โบอิง ชีนุก (สหราชอาณาจักร)
ซี-47 ชีนุก (อังกฤษ: CH-47 Chinook) เป็นเฮลิคอปเตอร์ใบพัดเรียงขนาดหนักสองเครื่องยนต์ มันมีความเร็วสูงสุดที่ 315 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งเร็วกว่าเฮลิคอปเตอร์อเนกประสงค์หรือเฮลิคอปเตอร์โจมตีในทศวรรษที่ 2503 หรือแม้แต่บางลำในปัจจุบัน บทบาทของมันคือการขนส่งทหาร ปืนใหญ่ และเสบียงเข้าสู่สมรภูมิ มันมีทางลาดด้านท้ายขนาดใหญ่และตะขอแขวนสินค้าอีกสามจุดที่ด้ายนอก
ชีนุกถูกออกแบบและเริ่มผลิตโดยโบอิง เวอร์ทอลเมื่อต้นทศวรรษที่ 2503 ปัจจุบันมันถูกผลิตโดยโบอิง อินเตอร์เกรทเต็ด ดีเฟนซ์ ซิมเทมส์ ชีนุกได้ถูกขายให้กับ 16 ประเทศ ผู้ใช้รายใหญ่ที่สุดคือกองทัพบกสหรัฐและกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรซึ่งใช้โบอิง ชีนุก
การออกแบบและการพัฒนา

ในปลายปีพ.ศ. 2499 กระทรวงกองทัพบกได้ประกาศแผนในการหาเฮลิคอปเตอร์เข้ามาแทนที่ซีเอช-37 โมเจฟ ซึ่งใช้เครื่องยนต์ลูกสูบ โดยจะหาลำที่ใช้เครื่องยนต์เทอร์ไบน์เข้ามาแทน การแข่งขันการออกแบบได้เกิดขึ้นและในเดือนกันยายน พ.ศ. 2501 การร่วมกันเลือกของกองทัพบกและกองทัพอากาศก็ทำให้เกิดแนวโน้มในการเลือกเฮลิคอปเตอร์ขนส่งขนาดกลางของเวอร์ทอลให้กับกองทัพบก อย่างไรก็ตามด้วยทุนที่จำกัดในการพัฒนาอย่างเต็มรูปแบบทำให้การออกแบบเหล่านั้นไม่มากพอต่อความต้องการของกองทัพบก บางคนในกองทัพรู้สึกว่าเฮลิคอปเตอร์แบบใหม่นี้ควรจะเป็นยานพาหนะยุทธวิธีขนาดเบาที่เน้นไปที่บทบาทของเอช-21 และเอช-34 และขนทหารได้ประมาณ 15 นาย อีกปัจจัยหนึ่งเชื่อว่ายานขนส่งแบบใหม่นี้ควรมีขนาดใหญ่กว่าเพื่อที่จะได้ขนปืนใหญ่ได้ ปัญหาเรื่องขนาดเหล่านี้ทำให้ยากในการตัดสินใจ
เวอร์ทอลเริ่มงานกับเฮลิคอปเตอร์ใบพัดเรียงที่ใช้ชื่อว่าเวอร์ทอล โมเดล 107 หรือวี-107 ในปีพ.ศ. 2500 ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2501 กองทัพอากาศได้ทำสัญญากับเวอร์ทอลเพื่อสร้างวายเอชซี-1เอขึ้นมา วายเอชซี-1เอถูกทดสอบโดยกองทัพบกเพื่อประเมินข้อมูลด้านกลไลและการปฏิบัติงาน เครื่องบินทั้งสามลำถูกสร้างขึ้นโดยขนทหารได้ 20 นาย อย่างไรก็ดีวายเอชซี-1เอถูกมองว่าหนักเกินไปที่จะใช้สำหรับการโจมตีและเบาเกินไปที่จะทำหน้าที่ขนส่ง การตัดสินใจเกิดขึ้นเพื่อให้เกิดเฮลิคอปเตอร์ขนส่งขนาดหนักและในเวลาเดียวกันก็ทำการพัฒนาฮิวอี้ให้เป็นยานลำเลียงทหารทางยุทธวิธี การตัดสินใจนั้นก็เพื่อคงรูปแบบของปฏิบัติการอากาศยานสำหรับทศวรรษถัดไป ผลที่ตามมาคือแนวคิดปฏิบัติการโจมตีทางอากาศของกองทัพแตกต่างจากของนาวิกโยธิน เพราะว่ามีความต้องการด้านอุปกรณ์ที่แตกต่างกันในการใช้งาน วายเอชซี-1เอจึงถูกพัฒนาและกลายเป็นซีเอช-46 ซีไนท์สำหรับกองทัพเรือและนาวิกโยธินในปีพ.ศ. 2505
จากนั้นกองทัพได้สั่งซื้อโมเดล 114 ที่ใหญ่กว่าโดยใช้ชื่อว่าเอชซี-1บี วายเอชซี-1บีที่สร้างออกมาก่อนการผลิตทำการบินครั้งแรกในวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2504 ในปีพ.ศ. 2505 เอชซี-1บีได้รับชื่อใหม่ว่าซีเอช-47เอ คำว่า"ชีนุก" (Chinook) นั้นมาจากชนเผ่าชีนุกที่อาศัยอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของแปซิฟิก
ชีนุกมีเครื่องยนต์เทอร์โบชาฟท์สองเครื่องยนต์ ติดตั้งอยู่ที่โคนของใบพัดหลังและเชื่อมติดกันโดยไดรฟท์ชาฟท์ หากเครื่องยนต์เสียไปหนึ่ง อีกเครื่องก็ยังสามารถขับใบพัดทั้งสองต่อไปได้
ขนาดของชีนุกนั้นมาจากการเติบโตของฮิวอี้และช่างเทคนิคของกองทัพบกที่ยืนกรานว่าการโจมตีทางอากาศเป็นสิ่งที่จำเป็น เกิดวิกฤติการโครงการฮิวอี้เมื่อช่างเทคนิคยืนกรานว่าจะไม่ให้มีแบบใหม่ที่เกินไปกว่ายูเอช-1บี ซึ่งนั่นหมายความว่าควรจะมีเฮลิคอปเตอร์แบบใหม่ที่อยู่ระหว่างฮิวอี้และเฮลิคอปเตอร์ขนส่งขนาดกลาง ด้วยการผลักดันฮิวอี้และชีนุก กองทัพได้เร่งโครงการอากาศยานต่อปี
ซีเอช-47 ที่ได้รับการพัฒนาและทรงพลังยิ่งขึ้นถูกพัฒนาตั้งแต่มันเข้าประจำการ
ชีนุกสำหรับการตลาด โบอิง-เวอร์ทอล โมเดล 234 ถูกใช้ไปทั่วโลกสำหรับการขนส่ง ก่อสร้าง ดับไฟป่า และการสำรวจปิโตรเลียม ในวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2549 บริษัทเฮลิคอปเตอร์ของโคลัมเบียได้ซื้อแบบสั่งพิเศษของโมเดล 234 จากเวอร์ทอล ปัจจุบันบริษัทกำลังมองหาใบอนุญาตจากสำนักงานบริหารการบินแห่งชาติเพื่อผลิตแบบสั่งพิเศษ
ชีนุกยังถูกผลิตภายใต้ใบอนุญาตโดยเอลิคอทเตอร์ริ เมอร์ริดิโอนอลลิในอิตาลีและคาวาซากิในญี่ปุ่น
ประวัติการใช้งาน > สงครามเวียดนาม

ในที่สุดกองทัพบกก็ได้ชีนุกขนาดใหญ่มาเป็นเฮลิคอปเตอร์ขนส่งขนาดกลางและในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 มีเฮลิคอปเตอร์ 161 ลำถูกส่งมอบให้กับกองทัพ กองพลทหารม้าที่ 1 ของสหรัฐได้นำกองพันชีนุกเข้าร่วมในปีพ.ศ. 2508 และแยกออกมาเป็นกองร้อยในเวลาต่อมา โดยเข้าร่วมในสงครามเวียดนามในวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2508
ภารกิจส่วนใหญ่ในเวียดนามของชีนุกคือการขนย้ายปืนใหญ่ในภูเขาที่เข้าถึงได้ยาก และคอยเติมเสบียง กองพลทหารม้าที่ 1 พบว่าชีนุกขนได้ไม่เกิน 7 พันปอนด์เมื่อทำงานในเขตภูเขา แต่สามารถบรรทุกเพิ่มได้ 1 พันปอนด์เมื่อทำงานใกล้ชายฝั่ง การออกแบบแรก ๆ ของชีนุกนั้นมีข้อจำกัดเรื่องระบบใบพัดซึ่งไม่สามารถใช้พลังงานได้อย่างเต็มที่ และผู้ใช้ต้องการรุ่นใหม่ที่ดีกว่า
เช่นเดียวกับชิ้นส่วนใหม่ ๆ ชีนุกมีปัญหาในเรื่องของการสอนนักบิน ผู้บัญชาการ นักบิน และหัวหน้าลูกเรือต้องตระหนักเสมอถึงน้ำหนักของทหารในห้องเก็บสินค้า ไม่นานชีนุกก็พิสูจน์ตนเองว่าเหมาะกับการเคลื่อนย้ายปืนใหญ่และเสบียงมากกว่าใช้ลำเลียงทหาร การตัดสินใจช่วงแรก ๆ ที่จะเปลี่ยนไปใช้เฮลิคอปเตอร์ขนาดนี้ฟังดูเป็นสิ่งที่มีเหตุผล
เดิมทีชีนุกมีปืนกลเอ็ม60 ขนาด 7.62 ม.ม.หนึ่งกระบอกที่ข้างใดข้างหนึ่งของลำตัวไว้เพื่อป้องกัน มันมีกรอบเอาไว้เพื่อป้องกันไม่ให้พลปืนพลาดยิงโดนใบพัด เครื่องกรองฝุ่นถูกติดตั้งเข้าไปเพื่อเพิ่มเสถียรภาพของเครื่องยนต์ เมื่อถึงจุดสูงสุดในการใช้งานในเวียดนาม ชีนุกก็มีถึง 22 หน่วยที่ใช้ปฏิบัติการ
ประวัติการใช้งาน > สงความอิรัก-อิหร่าน

หลังจากข้อตกลงระหว่างโบอิงกับอกุสต้าเกิดขึ้น กองทัพอากาศจักรวรรดิอิหร่านก็ได้ซื้อซีเอช-47ซี 20 ลำในปีพ.ศ. 2514 กองทัพบกจักรวรรดิอิหร่านได้ซื้อซีเอช-47ซี 70 ลำจากอกุสต้าในช่วงปีพ.ศ. 2515–2519 ในปลายปีพ.ศ. 2521 อิหร่านได้วางแผนที่จะสั่งซื้อเพิ่มอีก 50 ลำ แต่ก็ถูกยกเลิกไปเพราะเกิดการปฏิวัติขึ้นเสียก่อน
ประมาณวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2521 ซีเอช-47ซี 4 ลำของอิหร่านได้เจาะทะลุเข้าไปในน่านฟ้าของโซเวียตเป็นระยะ 15–20 กิโลเมตรในเขตทหารของเติร์กเมนิสถาน พวกมันถูกสกัดกั้นโดยมิก-23 เอ็ม แต่หนึ่งลำถูกยิงตก ลูกเรือ 8 คนเสียชีวิต และลำที่สองถูกบังคับให้ลงจอด ชีนุกถูกใช้โดยกองกำลังผู้ภักดีของจักรวรรดิอิหร่าน ในความพยายามเพื่อต่อต้านการปฏิวัติอิหร่านซึ่งเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2522
อิหร่านเสียชีนุกไปอย่างน้อย 8 ลำในช่วงปีพ.ศ. 2523–2531 ขณะทำสงครามกับอิรัก ในวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2525 เครื่องมิราจ เอฟ-1 ของอิรักได้ยิงซีเอช-47 ของอิหร่านตก 3 ลำในขณะที่พวกเขาบินในระดับต่ำเพื่อส่งทหารเข้าไปในแนวหน้า
ประวัติการใช้งาน > สงครามฟอล์กแลนด์

ชีนุกถูกใช้โดยอาร์เจนตินาและสหราชอาณาจักรในสงครามหมู่เกาะฟอล์กแลนด์เมื่อปีพ.ศ. 2525 กองทัพอากาศอาร์เจนตินาและกองทัพบกอาร์เจนตินาใช้ซีเอช-47ซี 4 ลำซึ่งทำงานทั่วไป ลำหนึ่งของกองทัพบกถูกทำลายขณะจอดโดยแฮริเออร์และอีกลำถูกยึดโดยอังกฤษ ทั้สองลำถูกคืนให้กับอาร์เจนตินาและประจำการอยู่จนถึงปีพ.ศ. 2545
ประวัติการใช้งาน > อิรักและอัฟกานิสถาน

มีซีเอช-47ดีประมาณ 163 ลำทำหน้าที่ในคูเวตและอิรักในปฏิบัติการดีเซิร์ทชีลด์และพายุทะเลทรายใรปีพ.ศ. 2533-2534
ปัจจุบันซีเอช-47ดีถูกใช้บ่อยครั้งในปฏิบัติการเอ็นดัวริ่งฟรีดอมในอัฟกานิสถานและปฏิบัติการปลดปล่อยอิรักในอิรัก ชีนุกถูกใช้ในภารกิจโจมตีทางอากาศ ส่งทหารเข้าฐานยิ่ง และส่งเสบียง มันยังทำหน้าที่ในการส่งคนเจ็บทางอากาศให้กับกองทัพอังกฤษอีกด้วย มันมักได้รับการคุ้มกันจากเฮลิคอปเตอร์โจมตีอย่างเอเอช-64 อาพาชี่ ซีเอช-47ดีมักมีประโยชน์ในบริเวณภูเขาของอัฟกานิสถานซึ่งความสูงและอุณหภูมิเป็นขีดจำกัดของยูเอช-60 แบล็กฮอว์ก
ชีนุกของฮอลแลนด์ถูกใช้ในคอซอวอ อิรัก และซีเอช-47ดีจำนวนมากถูกส่งเข้าไปในอัฟกานิสถาน ทางของออสเตรเลียก็มีส่วนร่วมในอัฟกานิสถานเช่นกัน
รุ่นต่าง ๆ > ซีเอช-47เอ

เดิมทีเป็นรุ่นขนาดกลางที่มีเครื่องยนต์ไลคอมมิ่ง ที55-แอล-5 ที่ให้กำลัง 2,200 แรงม้า แต่ถูกแทนที่ด้วยที-55-แอล-7 ที่ให้กำลัง 2,650 แรงม้าหรือที-55-แอล-7ซีที่ให้กำลัง 2,850 แรงม้าแทน ซีเอช-47เอถูกใช้ในกองทัพสหรัฐเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2505 โดยสร้างออกมาทั้งสิ้น 349 ลำ
รุ่นต่าง ๆ > เอซีเอช-47เอ

เดิมทีรู้จักกันในชื่อ Armed/Armored CH-47A มันได้รับชื่ออย่างเป็นทางการว่าเอซีเอช-47เอโดยกองทัพสหรัฐ ย่อมาจาก Attack Cargo Helicopter  (เฮลิคอปเตอร์ลำเลียงโจมตี) มีซีเอช-47เอสี่ลำที่ถูกดัดแปลงให้เป็นรุ่นดังกล่าวโดยบริษัทโบอิงเวอร์ทอลเมื่อปีพ.ศ. 2508 มีสามลำที่ถูกส่งเข้ากองทัพเพื่อทำการทดสอบในเวียดนาม โดยอีกหนึ่งลำถูกนำไปทดสอบด้านอาวุธในสหรัฐ ในปีพ.ศ. 2511 มันก็เหลือเพียงหนึ่งลำและต่อมาโครงการก็ถูกยกเลิกไป
เอซีเอช-47เอมีปืนกลเอ็ม60ดีขนาด 7.62x51 ม.ม.หรือเอ็ม-2เอชบี ขนาด .50 คาลิเบอร์ ปืนใหญ่อากาศเอ็ม24เอ1 ขนาด 20 ม.ม.สองกระบอก เครื่องยิงจรวดมาร์ก 4 เก้าท่อสองเครื่องหรือกระเปาะปืนเอ็ม18เอ1 ขนาด 7.62x51 ม.ม.สองกระเปาะ และปืนยิงลูกระเบิดเอ็ม75 ขนาด 40 ม.ม.หนึ่งกระบอก ลำสุดท้ายที่เหลืออยู่ถูกนำไปแสดงในคลังแสงเรดสโตนในรัฐแอลละบามา
รุ่นต่าง ๆ > ซีเอช-47บี

เป็นรุ่นแก้ไขในขณะที่ทางโบอิงกำลังทำการพัฒนารุ่นซีขึ้นมา รุ่นบีมีเครื่องยนต์ไลคอมมิ่ง ที55-แอล-7ซีที่ให้กำลัง 2,850 แรงม้าสองเครื่องยนต์ มันมีจุดเด่นที่ใบพัดส่วนหลังและลำตัว มันสามารถติดตั้งปืนกลเอ็ม60ดีไว้ที่ทั้งสองประตูและที่ทางลาดท้ายลำได้อีกด้วย บางลำมีแก๊สน้ำตาหรือนาปาล์ม รุ่นบีสามารถติดตั้งรอกและตะขอได้ ชีนุกได้พิสูจน์ว่ามีประโยชน์ในการขนย้ายอากาศยาน มันได้ช่วยเครื่องบินไว้ 12,000 ลำคิดเป็นมูลค่า 3,600 ล้านดอลลาร์ในสงคราม พวกมันถูกผลิตออกมา 108 ลำ
รุ่นต่าง ๆ > ซีเอช-47ซี

รุ่นซีมีเครื่องยนต์และระบบส่งกำลังที่ทรงพลังกว่า มันถูกสร้างออกมาสามลำ ลำแรกใช้เครื่องยนต์ไลคอมมิ่ง ที55-แอล-7ซีที่ให้กำลัง 2,850 แรงม้า รุ่นซูเปอร์ซีใช้เครื่องยนต์ไลคอมมิ่ง ที55-แอล-11 ที่ให้กำลัง 3,750 แรงม้าและมีน้ำหนักรวม 21,000 กิโลกรัมรวมทั้งระบบเพิ่มความเสถียร เนื่องมาจากความยุ่งยากของเครื่องยนต์ ที55-แอล-11 ซึ่งถูกรีบนำเข้าสงคราม พวกมันจึงถูกนำออกชั่วคราวในปีพ.ศ. 2513 และแทนที่ด้วยที55-แอล-7ซีแทนจนกระทั่งเครื่องยนต์แบบเดิมถูกแก้ไข รุ่นเอ บี และซีนั้นไม่ได้รับการรับรองจากสำนักงานบริหารการบินแห่งชาติให้พลเรือนใช้งานเพราะการทำงานของระบบเพิ่มกำลังไฮดรอลิก ระบบที่ถูกออกแบบใหม่ถูกใส่เข้าไปในรุ่นดีจนได้รับการรับรองและมีชื่อว่าโบอิง โมเดล 243 รุ่นซีถูกสร้างออกมา 233 ลำ
รุ่นเอ บี และซีถูกใช้อย่างกว้างขวางในสงครามเวียดนาม พวกมันเข้ามาแทนที่เอช-21 ชอว์นีในบทบาทเข้าสนับสนุนการโจมตี
กองทัพอากาศอังกฤษมีรุ่นซีที่เรียกว่าชีนุก เอชซี1 รุ่นส่งออกของรุ่นซีของอิตาลีมีชื่อว่าซีเอช-47ซี พลัส
รุ่นต่าง ๆ > ซีเอช-64ดี

ซีเอช-64ดีเดิมทีใช้เครื่องยนต์ที55-แอล-712 สองเครื่องยนต์ แต่ส่วนใหญ่ในปัจจุบันหันมาใช้ที55-จีเอ-714เอแทน รุ่นเอ บี และซีทั้งหมดใช้โครงสร้างเหมือนกันหมด แต่ในรุ่นต่อ ๆ มาจะมีจุดเด่นที่เครื่องยนต์ ด้วยระบบตะขอสินค้าของมัน รุ่นดีจึงสามารถบรรทุกสินค้าภายในได้ถึง 26,000 ปอนด์ เช่น รถไถและตู้สินค้าขนาด 40 ฟุต รุ่นดีถูกนำมาใช้ครั้งแรกในปีพ.ศ. 2522 ในปฏิบัติการจู่โจมทางอากาศมันมักทำหน้าที่เป็นพาหนะลำเลียงปืนใหญ่เอ็ม198 ฮาวไอเซอร์ ขนาด 155 ม.ม.พร้อมกระสุนอีก 30 นัด และลูกเรืออีก 11 นาย นอกจากนี้มันยังมีระบบจีพีเอสอีกด้วย
รุ่นดีของกองทัพบกเกือบทั้งหมดถูกดัดแปลงมาจากรุ่นเอ บี และซี ซึ่งมีทั้งสิ้น 472 ลำที่ถูกดัดแปลงเป็นรุ่นดี รุ่นดีลำสุดท้ายถูกส่งมอบให้กับกองกำลังสำรองสหรัฐในรัฐเท็กซัสเมื่อต้นปีพ.ศ. 2545
กองทัพอากาศอังกฤษมีรุ่นดีที่เรียกว่าชีนุก เอชซี2 และเอชซี2เอ รุ่นเอสดีเป็นรุ่นดัดแปลงของรุ่นดีโดยมีถังเชื้อเพลิงใหญ่ขึ้นและความจุสินค้าที่มากกว่าเดิม มันถูกใช้โดยกองทัพอากาศสาธารณรัฐสิงคโปร์ กองทัพบกกรีซ และสาธารณรัฐประชาชนจีน รุ่นดีจีเป็นรุ่นพัฒนาของรุ่นซีสำหรับกองทัพกรีซ
รุ่นต่าง ๆ > เอ็มเอช-47ดี

เอ็มเอช-47ดีถูกพัฒนาขึ้นสำหรับหน่วยรบพิเศษและสามารถเติมเชื้อเพลิงทางอากาศได้ มันมีระบบโรยตัวและการพัฒนาอื่น ๆ เอ็มเอช-47ดีถูกใช้โดยกองบินปฏิบัติการพิเศษที่ 160 ของสหรัฐ มีเอ็มเอช-47ดี 12 ลำที่ถูกสร้างขึ้นมา มีหกลำที่ดัดแปลงมาจากรุ่นเอและอีกหกลำดัดแปลงมาจากรุ่นซี.