กิลกาเมช

| กิลกาเมช แอกแคด: 𒀭𒄑𒂆𒈦 𒀭𒄑𒉋𒂵𒎌 |
| --- | --- |
กษัตริย์แห่งอูรุก
รูปปั้นของกิลกาเมช ผู้เป็นนายแห่งสัตว์ โดยถือสิงโตที่ข้างซ้าย และถืองูข้างขวา (713-706 ก่อนคริสตกาล) จากดูร์-ชารูคิน ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์
ครองราชย์: c. 2900–2700 ก่อนคริสตกาล (EDI)
ก่อนหน้า: ดูมูซิด
ถัดไป: อูร์-นันกัล
พระราชบุตร: อูร์-นันกัล
พระราชบิดา: ลูกัลบันดา (ในบทกวีสุเมเรียน)
พระราชมารดา: นินซัน (ในบทกวีสุเมเรียน)
รูปปั้นกิลกาเมช ที่มหาวิทยาลัยซิดนีย์
กิลกาเมช (อังกฤษ: Gilgamesh, /ˈɡɪlɡəmɛʃ/, /ɡɪlˈɡɑːmɛʃ/; แอกแคด: 𒀭𒄑𒂆𒈦; เดิม ซูเมอร์: 𒀭𒄑𒉋𒂵𒎌, อักษรโรมัน: Bilgames) เป็นวีรบุรุษในตำนาน และตัวเอกของมหากาพย์กิลกาเมช บทกวีประเภทมหากาพย์ที่เขียนด้วยภาษาแอกแคดในช่วงปลายสหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล เขาอาจเป็นกษัตริย์ในประวัติศาสตร์ของนครรัฐเมืองอูรุกในสุเมเรียน ซึ่งได้รับการนับถือให้เป็นพระเจ้าหลังจากเสียชีวิต การปกครองของเขาอาจเกิดขึ้นในช่วงต้นยุคราชวงศ์เริ่มแรกป. 2900 –  2350 ก่อนคริสตกาล แม้ว่าเขาจะกลายเป็นบุคคลสำคัญในตำนานของสุเมเรียนในช่วงราชวงศ์ที่สามแห่งอุร (ป. 2112 –  2004 ก่อนคริสตกาล)
เรื่องราวเกี่ยวกับการผจญภัยอันเลื่องชื่อของกิลกาเมชถูกเล่าขานในห้าบทกวีของสุเมเรียนที่ยังคงหลงเหลืออยู่ บทกวีที่เก่าแก่ที่สุดน่าจะเป็น "กิลกาเมช เอนกิดู และนรก" ซึ่งกิลกาเมชช่วยเหลือเทพีอินันนาและขับไล่สิ่งมีชีวิตที่รบกวนต้นฮูลุปปูของเธอ เธอให้ของแปลกประหลาดสองชิ้นกับเขา คือ มิกกู และ พิกกู ต่อมาเขาทำหาย หลังจากการตายของเอนกิดู วิญญาณของเขาบอกกิลกาเมชเกี่ยวกับสภาพที่น่าหดหู่ในยมโลก บทกวี กิลกาเมชและอากา บรรยายถึงการกบฏของกิลกาเมชต่อผู้ปกครองของเขา อากาแห่งคิช บทกวีอื่นๆ ของสุเมเรียนเกี่ยวข้องกับการเอาชนะยักษ์ฮูวาวาและกระทิงแห่งสวรรค์ ขณะที่บทกวีที่ห้าซึ่งได้รับการอนุรักษ์ไว้บางส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องราวการตายและงานศพของเขา
ในสมัยบาบิโลเนียต่อมา เรื่องราวเหล่านี้ถูกถักทอเป็นเรื่องราวที่เชื่อมโยงกัน มหากาพย์กิลกาเมช มาตรฐานของอัคคาเดียนถูกแต่งขึ้นโดยนักเขียนชื่อ ชิเนฆิอุนนินนิ อาจจะในช่วงสมัยบาบิโลเนียกลาง (ประมาณ 1600-1155 ก่อนคริสตกาล) โดยอิงจากแหล่งข้อมูลที่เก่าแก่มาก ในมหากาพย์ กิลกาเมชเป็นมนุษย์ครึ่งเทพที่มีพลังเหนือมนุษย์ซึ่งเป็นเพื่อนกับเอนกิดูผู้ป่าเถื่อน พวกเขาออกเดินทางร่วมกันหลายครั้ง โดยมีชื่อเสียงที่สุดในการเอาชนะฮุมบาบา (สุเมเรียน: ฮูวาวา) และกระทิงแห่งสวรรค์ ซึ่งถูกส่งมาโจมตีพวกเขาโดยอิชตาร์ (สุเมเรียน: อินันนา) หลังจากกิลกาเมชปฏิเสธข้อเสนอของเธอให้เขากลายเป็นคู่ครองของเธอ ภายหลังจากเอนกิดูเสียชีวิตด้วยโรคที่ส่งมาเป็นการลงโทษจากพระเจ้า กิลกาเมชกลัวความตายของตัวเองและไปเยี่ยมอุตนาพิชทิมผู้รอบรู้ ผู้รอดชีวิตจากน้ำท่วมครั้งใหญ่ หวังที่จะพบความเป็นอมตะ กิลกาเมชล้มเหลวในการทดสอบซ้ำแล้วซ้ำเล่าที่ตั้งไว้สำหรับเขาและกลับบ้านที่อุรุค ตระหนักว่าความเป็นอมตะนั้นเกินเอื้อมของเขา
นักวิชาการส่วนใหญ่เห็นพ้องกันว่ามหากาพย์กิลกาเมชมีอิทธิพลอย่างมากต่ออีเลียดและโอดิสซีย์ บทกวีประเภทมหากาพย์สองเรื่องที่เขียนด้วยภาษากรีกโบราณในศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตกาล เรื่องราวเกี่ยวกับการเกิดของกิลกาเมชถูกอธิบายไว้ในเรื่องราวสั้น ๆ ใน On the Nature of Animals โดยนักเขียนชาวกรีก เอเลียน (ศตวรรษที่ 2 AD) เอเลียน เล่าว่าปู่ของกิลกาเมชเก็บแม่ของเขาไว้ภายใต้การเฝ้าระวังเพื่อป้องกันไม่ให้เธอตั้งครรภ์ เนื่องจากโหรบอกเขาว่าหลานชายของเขาจะโค่นล้มเขา เธอกลายเป็นหญิงตั้งครรภ์และยามขว้างเด็กออกจากหอคอย แต่เหยี่ยวช่วยเขาในระหว่างการตกและส่งเขาอย่างปลอดภัยไปยังสวนผลไม้ ซึ่งชาวสวนเลี้ยงดูเขา
มหากาพย์กิลกาเมช ถูกค้นพบใหม่ในห้องสมุดของอะชูรบานิปัลในปี 1849 หลังจากถูกแปลในช่วงต้นทศวรรษ 1870 มันทำให้เกิดความขัดแย้งอย่างกว้างขวางเนื่องจากความคล้ายคลึงกันระหว่างบางส่วนของมันและพระคัมภีร์ฮีบรู กิลกาเมชยังคงเป็นที่รู้จักกันน้อยจนถึงกลางศตวรรษที่ 20 แต่ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 20 เขาได้กลายเป็นบุคคลที่มีความโดดเด่นมากขึ้นในวัฒนธรรมสมัยใหม่