stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงคลรัตน์
ลำดับชั้น

| แพรแถบ> 2431–2546 | แพรแถบ> 2546–ปัจจุบัน | แพรแถบ>  |
| --- | --- | --- |
|  |  | 瑞宝大綬章  ซูโฮ ไดจูโช  (ชั้น 1, สายสะพาย) |
|  |  | 瑞宝重光章 ซูโฮ จูโกโช (ชั้น 2) |
|  |  | 瑞宝中綬章 ซูโฮ ชูจุโช (ชั้น 3) |
|  |  | 瑞宝小綬章 ซูโฮ โชจุโช (ชั้น 4) |
|  |  | 瑞宝双光章 ซูโฮ โซโกโช (ชั้น 5) |
|  |  | 瑞宝単光章 ซูโฮ ตันโกโช (ชั้น 6) |
|  |  | เหรียญทองเมจิ (ชั้น 7) (ยกเลิก) |
|  |  | เหรียญเงินเมจิ (ชั้น 8) (ยกเลิก) |
ภาพตัวอย่างเหรียญ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงคลรัตน์ ชั้นที่ 5 瑞宝双光章 ซูโฮ โซโกโช (แบบปัจจุบัน)
ตัวอย่างใบประกาศเครื่องราชอิสริยาภรณ์มงคลรัตน์ ซูโฮ โซโกโช ขนาด 40X60 เซนติเมตร
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายก

หน้านี้รวบรวมรายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายก โรงเรียนที่รวมรวมในหน้านี้ได้แก่สถานศึกษาที่เปิดสอนการศึกษาในระบบในระดับปฐมวัย (เตรียมอนุบาลและอนุบาล) ประถมศึกษา และมัธยมศึกษา ซึ่งอาจจะเปิดสอนเพียงระดับใดระดับหนึ่งเพียงระดับเดียว มากกว่าหนึ่งระดับ หรือทุกระดับ รายชื่อโรงเรียนที่แสดงในหน้านี้จะจำแนกโรงเรียนตามสังกัด และจำแนกโรงเรียนตามอำเภอที่ตั้ง
ภาพรวม

class=notpageimage|
โรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานในจังหวัดนครนายกที่เปิดสอนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
 สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สหวิทยาเขตขุนด่านปราการชล)
 สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สหวิทยาเขตบ้านนา-องครักษ์)
จังหวัดนครนายกมีโรงเรียนทั้งหมด 165 โรงเรียน โดยแบ่งตามสังกัดและอำเภอที่ตั้งดังนี้
| อำเภอ | สพฐ> .สพม. | สพฐ> .สพป. | สพฐ> .สศศ. | สพฐ> .รวม | อปท> .อปท. | สช> .สช. | สาธิต | อื่น ๆ | รวมทุกสังกัด |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เมืองนครนายก | 5 | 49 | 1 | 55 | 3 | 6 | 1 | - | 65 |
| บ้านนา | 3 | 35 | - | 38 | - | 3 | - | 1 | 42 |
| ปากพลี | 1 | 12 | - | 13 | - | 1 | - | - | 14 |
| องครักษ์ | 2 | 35 | - | 37 | - | 5 | 1 | 1 | 44 |
| รวม | 11 | 131 | 1 | 143 | 3 | 15 | 2 | 2 | 165 |
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด

ในส่วนนี้จะจำแนกโรงเรียนในจังหวัดนครนายกตามสังกัดของโรงเรียน ได้แก่
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) จังหวัดนครนายกอยู่ในพื้นที่ของเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก และมีเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจำนวน 1 เขต
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.)
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน (สช.)
โรงเรียนสาธิตของมหาวิทยาลัย ซึ่งอยู่ในสังกัดของมหาวิทยาลัยนั้น ๆ
โรงเรียนสังกัดอื่น ๆ เช่น โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน โรงเรียนพระปริยัติธรรม และโรงเรียนกีฬาในสังกัดมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ เป็นต้น
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด > สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

จังหวัดนครนายกมีโรงเรียนสังกัด สพฐ. จำนวน 142 โรงเรียน โดยแบ่งเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก (สพม.ปราจีนบุรี นครนายก) จำนวน 11 โรงเรียน และโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครนายกจำนวน 131 โรงเรียน
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด > สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน > สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก

จังหวัดนครนายกอยู่ในเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก ร่วมกับจังหวัดปราจีนบุรี และมีโรงเรียนในสังกัดจำนวน 11 โรงเรียน โดยแบ่งเป็น 2 สหวิทยาเขตได้แก่
สหวิทยาเขตขุนด่านปราการชล รับผิดชอบโรงเรียนในอำเภอเมืองนครนายกและอำเภอปากพลี
สหวิทยาเขตบ้านนา-องครักษ์ รับผิดชอบโรงเรียนในอำเภอบ้านนาและอำเภอองครักษ์
| โรงเรียน | สหวิทยาเขต | ตำบล | อำเภอ | ระดับชั้น |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| โรงเรียนเขาเพิ่มนารีผลวิทยา | บ้านนา-องครักษ์ | เขาเพิ่ม | บ้านนา | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนนครนายกวิทยาคม | ขุนด่านปราการชล | นครนายก | เมืองนครนายก | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนนวมราชานุสรณ์ | ขุนด่านปราการชล | ท่าช้าง | เมืองนครนายก | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนบ้านนา "นายกพิทยากร" | บ้านนา-องครักษ์ | บ้านนา | บ้านนา | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนปากพลีวิทยาคาร | ขุนด่านปราการชล | ปากพลี | ปากพลี | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนปิยชาติพัฒนา ในพระราชูปถัมภ์ฯ | ขุนด่านปราการชล | พรหมณี | เมืองนครนายก | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนเมืองนครนายก | ขุนด่านปราการชล | ท่าช้าง | เมืองนครนายก | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนภัทรพิทยาจารย์ | บ้านนา-องครักษ์ | พระอาจารย์ | องครักษ์ | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนเลขธรรมกิตติ์วิทยาคม | บ้านนา-องครักษ์ | บางอ้อ | บ้านนา | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนองครักษ์ | บ้านนา-องครักษ์ | องครักษ์ | องครักษ์ | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนอุบลรัตนราชกัญญาราชวิทยาลัย นครนายก | ขุนด่านปราการชล | ศรีจุฬา | เมืองนครนายก | 34 !มัธยมศึกษา |
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด > องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

จังหวัดนครนายกมีโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3 โรงเรียน ทั้งหมดอยู่ในอำนาจรับผิดชอบของเทศบาลเมืองนครนายก
| องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น | โรงเรียน | ตำบล | อำเภอ | ระดับชั้น |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เทศบาลเมืองนครนายก | โรงเรียนเทศบาล 1 วัดศรีเมือง | บ้านใหม่ | เมืองนครนายก | 13 !อนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น |
| เทศบาลเมืองนครนายก | โรงเรียนเทศบาล 2 บ้านตลาดเก่า | นครนายก | เมืองนครนายก | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา |
| เทศบาลเมืองนครนายก | โรงเรียนเทศบาล 3 บ้านต่ำบุญศิริ | นครนายก | เมืองนครนายก | 13 !อนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น |
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด > สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน

โรงเรียนเอกชนในจังหวัดนครนายกซึ่งสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชนมีจำนวน 15 โรงเรียน
| โรงเรียน | ตำบล | อำเภอ | ระดับชั้น |
| --- | --- | --- | --- |
| โรงเรียนคริสตสงเคราะห์ | องครักษ์ | องครักษ์ | 23 !ประถมศึกษา–มัธยมศึกษาตอนต้น |
| โรงเรียนดาวทองวิทยาลัย | พรหมณี | เมืองนครนายก | 24 !ประถมศึกษา–มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนถาวรนิมิต | หนองแสง | ปากพลี | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา |
| โรงเรียนนักบุญยอแซฟอุปถัมภ์ หนองรี | ศรีกะอาง | บ้านนา | 03 !เตรียมอนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น |
| โรงเรียนนายกวัฒนากร (บ้านนา) | บ้านนา | บ้านนา | 33 !มัธยมศึกษาตอนต้น |
| โรงเรียนนายกวัฒนากร วัดอุดมธานี | นครนายก | เมืองนครนายก | 14 !อนุบาล–มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนผดุงอิสลาม | พระอาจารย์ | องครักษ์ | 34 !มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนใฝ่ดีวิทยา | ชุมพล | องครักษ์ | 11 !อนุบาล |
| โรงเรียนโพธิวัฒน์พิทยา | ศรีนาวา | เมืองนครนายก | 03 !เตรียมอนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น |
| โรงเรียนมาลาสวรรค์พิทยา | บ้านนา | บ้านนา | 04 !เตรียมอนุบาล–มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนสุวรรณประสิทธิ์ | คลองใหญ่ | องครักษ์ | 03 !เตรียมอนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น |
| โรงเรียนเหลียนหัว | นครนายก | เมืองนครนายก | 02 !เตรียมอนุบาล–ประถมศึกษา |
| โรงเรียนอนุบาลคริสตสงเคราะห์ | องครักษ์ | องครักษ์ | 11 !อนุบาล |
| โรงเรียนอนุบาลคุณากร | พรหมณี | เมืองนครนายก | 01 !เตรียมอนุบาล–อนุบาล |
| โรงเรียนอัจฉริยะสามภาษา | นครนายก | เมืองนครนายก | 01 !เตรียมอนุบาล–อนุบาล |
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด > โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยในกำกับสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา

จังหวัดนครนายกมีโรงเรียนสาธิต 2 โรงเรียนได้แก่
| โรงเรียน | ตำบล | อำเภอ | ระดับชั้น |
| --- | --- | --- | --- |
| โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ องครักษ์ | องครักษ์ | องครักษ์ | 14 !อนุบาล–มัธยมศึกษา |
| โรงเรียนสาธิตละอออุทิศ นครนายก | วังกระโจม | เมืองนครนายก | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา |
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด > โรงเรียนกีฬาสังกัดมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ

โรงเรียนกีฬาจังหวัดนครนายก (หรือชื่ออย่างเป็นทางการในปัจจุบันได้แก่โครงการจัดตั้งโรงเรียนกีฬาจังหวัดนครนายก) เป็นส่วนราชการในสังกัดมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ ตั้งอยู่ที่ตำบลทรายมูล อำเภอองครักษ์ จัดการศึกษาในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นควบคู่กับการฝึกซ้อมกีฬา
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามสังกัด > โรงเรียนสังกัดสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ

โรงเรียนเตรียมทหาร เป็นสถาบันในสังกัดสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ ตั้งอยู่ที่ตำบลศรีกะอาง อำเภอบ้านนา จัดการศึกษาในระดับเทียบเท่ามัธยมศึกษาตอนปลายเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการรับราชการทหารและตำรวจ
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามที่ตั้ง

ในส่วนนี้จะจำแนกโรงเรียนในจังหวัดนครนายกตามอำเภอที่ตั้งของโรงเรียน โดยสีพื้นหลังของแต่ละแถวแสดงสังกัดของโรงเรียน
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครนายก (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน)
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา ปราจีนบุรี นครนายก (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน)
โรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน
โรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัย
โรงเรียนสังกัดอื่น ๆ
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครนายกแบ่งตามที่ตั้ง > อำเภอปากพลี

อำเภอปากพลีมี 14 โรงเรียน โดยแบ่งเป็นโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครนายก 12 โรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก จำนวน 1 โรงเรียน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน 1 โรงเรียน
| โรงเรียน | ตำบล | ระดับชั้น | สังกัด |
| --- | --- | --- | --- |
| โรงเรียนถาวรนิมิต | หนองแสง | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สช. |
| โรงเรียนบ้านโคกสว่าง | นาหินลาด | 13 !อนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนบ้านดงแขวน | เกาะหวาย | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนบ้านบุ่งเข้ | หนองแสง | 23 !ประถมศึกษา–มัธยมศึกษาตอนต้น | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนปากพลีวิทยาคาร | ปากพลี | 34 !มัธยมศึกษา | สพม.7 |
| โรงเรียนวัดเกาะกา | ท่าเรือ | 13 !อนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนวัดท่ามะปราง | นาหินลาด | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนวัดนาหินลาด | นาหินลาด | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนวัดเนินหินแร่ (เหมยากรนุสรณ์) | หนองแสง | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนวัดพรหมเพชร | โคกกรวด | 13 !อนุบาล–มัธยมศึกษาตอนต้น | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนวัดโพธิ์ปากพลี | ปากพลี | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนวัดลำบัวลอย | ท่าเรือ | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนวันครู 2504 | เกาะโพธิ์ | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
| โรงเรียนอนุบาลอำเภอปากพลี (ชุมชนบ้านเกาะหวาย) | เกาะหวาย | 12 !อนุบาล–ประถมศึกษา | สพป.นครนายก |
ยุทธการที่มอสโก

| ด ค กแนวรบด้านตะวันออก |
| --- | --- |
 ค.ศ. 1941 บาร์บารอสซา แบรสต์  เบียวิสตอค–มินสค์  ระไซนี  โบรดี  เบสซาเรเบีย  ภัยพิบัติทาลลินน์  เลนินกราด  สโมเลนสค์ครั้งที่ 1  ฮาร์คอฟครั้งที่ 1  อูมัญ  โอเดสซา  เคียฟครั้งที่ 1  เซวัสโตปอล  รอสตอฟ  มอสโก  เคียร์ช  ฟินแลนด์ ค.ศ. 1942 ลูย์บัน  รเจฟ  โทโรเปตส์และฮอล์ม  เดเมียนสค์  ฮอล์มพ็อกเกต  เวลีคีเยลูคี  รเจฟ ฤดูร้อน 1942  ฮาร์คอฟครั้งที่ 2  สีน้ำเงิน  คอเคซัส  สตาลินกราด ยูเรนัส  มาร์ส  พายุฤดูหนาว  ลิตเติลแซเทิร์น ค.ศ. 1943 ไทดัลเวฟ  ฮาร์คอฟครั้งที่ 3  คูสค์  ฮาร์คอฟครั้งที่ 4  สโมเลนสค์ครั้งที่ 2  นีเปอร์ตอนล่าง  เคียฟครั้งที่ 2 ค.ศ. 1944 นีเปอร์และคาร์เพเทียน  เลนินกราดและนอฟโกรอด  คอร์ซุน-เชฟเชนคอฟสกี  นาร์วา  หย่อมฮูเบอ  ไครเมีย  ยาช–คีชีเนฟ  คาเรเลีย  บากราติออน  ลวอฟและซานโดเมียร์ซ  ดอพเพลคอพฟ์  ยาช–คีชีเนฟครั้งที่ 2  บอลติก  ริกา  ทาลลินน์  มูนซุนด์  เมเมล  แดแบร็ตแซ็น  ช่องดูกลา  เบลเกรด  เพ็ตซาโมและคิร์เคเนส  เคอร์ลันด์  ฮังการี บูดาเปสต์ ค.ศ. 1945 วิสตูลาและโอเดอร์  พอซนาน  ปรัสเซียตะวันออก  เคอนิชส์แบร์ค  ไฮลีเกนไบล์  ซัมลันด์  พอเมอเรเนียตะวันออก  คอลเบิร์ก  โซลสติส  ไซลีเชีย  เบรสเลา  ทะเลสาบบอลอโตน  เวียนนา  ที่ราบสูงซีโลว์  ฮัลเบอ  เบอร์ลิน  เชโกสโลวาเกีย การสงครามทางเรือ: ทะเลบอลติก  ทะเลดำ  มหาสมุทรอาร์กติก 
ยุทธการที่มอสโก เป็นการทัพทางทหารที่ประกอบไปด้วยสองช่วงเวลาของการสู้รบที่มีนัยสำคัญทางยุทธศาสตร์จากระยะทาง 600 กิโลเมตร (370 ไมล์) เขตภาคของแนวรบด้านตะวันออกในสงครามโลกครั้งที่สอง เกิดขึ้นระหว่างเดือนตุลาคม ค.ศ. 1941 และเดือนมกราคม ค.ศ. 1942 ความพยายามในการป้องกันของโซเวียตทำให้การโจมตีของฮิตเลอร์ต่อกรุงมอสโก เมืองหลวงและเมืองขนาดใหญ่ที่สุดของสหภาพโซเวียต ไม่ประสบความสำเร็จ มอสโกเป็นหนึ่งในเป้าหมายหลักทางทหารและการเมืองสำหรับกองกำลังฝ่ายอักษะในการบุกครองสหภาพโซเวียตของพวกเขา
การรุกทางยุทธศาสตร์ของเยอรมัน รหัสนามว่า ปฏิบัติการไต้ฝุ่น เรียกร้องสำหรับการรุกแบบก้ามปูสองด้าน ด้านหนึ่งไปทางเหนือของมอสโกเข้าปะทะกับแนวรบคาลีนินโดยกองทัพยานเกราะที่ 3 และที่ 4 พร้อมกับตัดเส้นทางรถไฟจากมอสโก-เลนินกราด และอีกด้านหนึ่งไปทางใต้ของแคว้นมอสโกเข้าปะทะกับแนวรบตะวันตก ทางใต้ของตูลา โดยกองทัพยานเกราะที่ 2 ในขณะที่กองทัพยานเกราะที่ 4 ได้เข้ารุกโดยตรงสู่มอสโกจากตะวันตก
ในช่วงแรก กองกำลังโซเวียตได้ดำเนินการป้องกันทางยุทธศาสตร์ของแคว้นมอสโกโดยสร้างแนวป้องกันทางลึกสามแนว จัดตั้งกองกำลังสำรองขึ้นมาใหม่ และนำกองกำลังมาจากมณฑลทหารไซบีเรียและตะวันออกไกล เมื่อการรุกของเยอรมันได้หยุดชะงักลง การรุกตอบโต้กลับทางยุทธศาสตร์ของโซเวียตและปฏิบัติการของการรุกขนาดเล็กได้บีบบังคับให้กองทัพเยอรมันได้กลับเข้าสู่ตำแหน่งรอบเมืองโอริออล เวียซมาและวีเต็บสค์ และเกือบที่จะล้อมกองทัพเยอรมันทั้งสามไว้ได้ มันเป็นความล้มเหลวครั้งใหญ่สำหรับเยอรมัน และจุดสิ้นสุดของความเชื่อของพวกเขาในชัยชนะของเยอรมันเหนือสหภาพโซเวียตอย่างรวดเร็ว อันเป็นผลลัพธ์มาจากการรุกที่ล้มเหลว จอมพล วัลเทอร์ ฟ็อน เบราคิทช์ ถูกสั่งปลดออกจากตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดแห่งกองทัพบกเยอรมัน โดยฮิตเลอร์ได้เข้ามาแทนที่ในตำแหน่งของเขา
เบื้องหลัง

บทความหลัก: ปฏิบัติการบาร์บาร็อสซา
ปฏิบัติการบาร์บาร็อสซา แผนการบุกครองของเยอรมัน เรียกร้องสำหรับการเข้ายึดครองกรุงมอสโกภายในสี่เดือน เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 1941 กองกำลังฝ่ายอักษะได้เข้ารุกรานสหภาพโซเวียต ได้ทำลายกองทัพอากาศโซเวียตส่วนใหญ่บนภาคพื้นดิน และรุกเข้าลึกสู่ดินแดนสหภาพโซเวียตโดยใช้กลยุทธ์บลิทซ์ครีคเพื่อทำลายล้างกองทัพโซเวียตทั้งหมด กองทัพกลุ่มเหนือของเยอรมันได้มุ่งหน้าสู่เลนินกราด กองทัพกลุ่มใต้เข้าควบคุมยูเครน และกองทัพกลุ่มกลางเข้ารุกสู่มอสโก เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1941 กองทัพกลุ่มกลางได้ข้ามแม่น้ำนีเปอร์ ระหว่างเส้นทางสู่มอสโก
วันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 1941 กองทัพเยอรมันได้เข้ายึดครองสโมเลนสค์ซึ่งเป็นฐานที่มั่นสำคัญบนถนนสู่มอสโก ในระยะนี้ แม้ว่ามอสโกจะดูเปราะบาง แต่การรุกเข้าสู่เมืองจะเป็นการเปิดเผยปีกกองทัพของเยอรมัน เพื่อจัดการกับความเสี่ยงเหล่านี้ และเพื่อพยายามรักษาแหล่งทรัพยาการอย่างอาหารและแร่ธาตุของยูเครน ฮิตเลอร์ได้ออกคำสั่งให้การโจมตีหันไปทางเหนือและใต้ และกำจัดกองกำลังโซเวียตที่เลนินกราดและเคียฟ สิ่งนี้ทำให้การรุกเข้าสู่มอสโกของเยอรมันนั้นล่าช้า เมื่อการรุกนั้นได้กลับมาดำเนินต่อในวันที่ 30 กันยายน ค.ศ. 1941 กองทัพเยอรมันได้อ่อนกำลังลง ในขณะที่โซเวียตได้จัดตั้งกองกำลังขึ้นมาใหม่เพื่อปกป้องเมือง
แวร์มัคท์รุกเข้าสู่มอสโก (1 พฤศจิกายน-5 ธันวาคม) > อุทกภัยที่เอ่อล้น

นักประวัติศาสตร์บางคนได้นำเสนอถึงอุทกภัยที่เอ่อล้นซึ่งมีบทบาทสำคัญในการป้องกันมอสโก พวกเขามีเป้าหมายหลักเพื่อทำลายน้ำแข็งและขัดขวางไม่ให้กองทหารและอุปกรณ์ทางทหารขนาดหนักทำการข้ามแม่น้ำวอลกาและอ่างเก็บน้ำอีวานโคโว เริ่มต้นด้วยการระเบิดเขื่อนอ่างเก็บน้ำอิสตรา ในวันที่ 24 พฤศจิกายน ค.ศ. 1941 วันที่ 28 พฤศจิกายน ค.ศ. 1941 น้ำได้ถูกระบายลงสู่แม่น้ำยาโครมาและเซสตราจากอ่างเก็บน้ำหกแห่ง (อ่างเก็บน้ำ ฮีมกี [ru], อีคชา [ru], เปียลอฟสโคเย [ru], เปสตอฟสโคเย [ru], ปีโรกอฟสโคเย [ru] และ คลยัซมา [ru]) เช่นเดียวกับจากอ่างเก็บน้ำอีวานโคโว ทำให้บางหมู่บ้าน 30-40 หมู่บ้านได้จมน้ำเพียงบางส่วน แม้อยู่ในสภาพอากาศหนาวที่รุนแรงในขณะนั้น ทั้งสองเหตุการณ์นี้เป็นผลมาจากคำสั่งที่ 0428 ของกองบัญชาการใหญ่โซเวียต ลงวันที่ 17 พฤศจิกายน ค.ศ. 1941 อุทกภัยที่เอ่อล้นยังได้ถูกใช้เป็นอาวุธที่แหกคอกซึ่งมีผลกระทบโดยตรง
ผลที่ตามมา

ดูเพิ่ม: ยุทธการที่รเจฟ
การรุกตอบโต้กลับฤดูหนาวของกองทัพแดงได้ขับไล่แวร์มัคท์ออกจากกรุงมอสโก แต่เมืองก็ยังคงถูกคุกคามอยู่ โดยแนวหน้าที่อยู่ค่อนข้างใกล้ชิด ด้วยเหตุนี้ เขตสงครามมอสโกจึงยังคงมีความสำคัญสำหรับสตาลิน ซึ่งในตอนแรกที่ดูเหมือนจะตกตะลึงเนื่องจากความสำเร็จช่วงแรกของเยอรมัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การรุกของโซเวียตในช่วงแรกนั้นไม่สามารถกำจัดส่วนที่ยื่นออกมาของรเจฟ ซึ่งถูกครอบครองโดยหลายกองพลของกองทัพกลุ่มกลาง ทันทีหลังจากการรุกตอบโต้กลับที่มอสโก หนึ่งในชุดของการโจมตีของโซเวียต (ยุทธการที่รเจฟ) เป็นความพยายามที่จะกำจัดส่วนที่ยื่นออกมา ในแต่ละครั้งก็เกิดความสูญเสียอย่างหนักแก่ทั้งสองฝ่าย ในช่วงต้นของ ค.ศ. 1943 แวร์มัคท์ได้ถอนกำลังออกจากจุดสำคัญของส่วนที่ยื่นออกมา ในขณะที่แนวรบทั้งหมดได้เคลื่อนที่ไปยังทางตะวันตก อย่างไรก็ตาม แนวรบมอสโกก็ยังไม่ปลอดภัยในที่สุด จนกระทั่งเดือนตุลาคม ค.ศ. 1943 เมื่อกองทัพกลุ่มกลางได้ถูกผลักดันออกจากสะพานสโมเลนสค์อย่างเด็ดขาด และจากฝั่งซ้ายของแม่น้ำนีเปอร์ตอนบน เมื่อยุทธการที่สโมเลนสค์ครั้งที่สองได้ยุติลง[ต้องการอ้างอิง]
ด้วยความโกรธเกรี้ยวที่กองทัพของเขาไม่สามารถยึดครองมอสโกไว้ได้ ฮิตเลอร์จึงสั่งปลดวัลเทอร์ ฟ็อน เบราคิทช์ ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของเขาในวันที่ 19 ธันวาคม ค.ศ. 1941 และเข้ารับตำแหน่งบัญชาการแวร์มัคท์ด้วยตัวเอง เพื่อควบคุมการตัดสินใจทางทหารทั้งหมดได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ฮิตเลอร์ยังถูกห้อมล้อมไปด้วยเจ้าหน้าที่เสนาธิการซึ่งมีประสบการณ์การสู้รบเพียงเล็กน้อยหรือแทบไม่มีเลย
เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เดือนมิถุนายน ค.ศ. 1941 ที่กองกำลังโซเวียตได้หยุดยั้งเยอรมันและขับกลับไป สิ่งนี้ได้ส่งผลทำให้สตาลินมีความมั่นใจมากเกินไปที่จะขยายการรุกออกไปอีก ในวันที่ 5 มกราคม ค.ศ. 1942 ในช่วงการประชุมที่พระราชวังเคลมลิน สตาลินได้ประกาศว่าเขากำลังวางแผนการโจมตีโดยทั่วไปในฤดูใบไม้ผลิ ซึ่งจะถูกจัดฉากขึ้นพร้อมกันใกล้กับมอสโก เลนินกราด ฮาร์คอฟ และแหลมไครเมีย แผนการนี้ได้เป็นที่ยอมรับทั่วไปซึ่งเหนือกว่าการคัดค้านของจูคอฟ กองกำลังสำรองของกองทัพแดงนั้นมีค่อนข้างต่ำและทักษะทางยุทธวิธีของแวร์มัคท์จนนำไปสู่หนทางตันแห่งการนองเลือดใกล้กับรเจฟ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันคือ "เครื่องบดเนื้อรเจฟ" และความพ่ายแพ้หลายครั้งของกองทัพแดง เช่น ยุทธการที่ฮาร์คอฟครั้งที่สอง ความพยายามที่ล้มเหลวในการกำจัดกองกำลังเยอรมันในวงล้อมเดเมียนสค์ และกองทัพของนายพลอันเดรย์ วลาซอฟ ถูกโอบล้อมอย่างสื้นเชิงในความพยายามที่ล้มเหลวในการคลายวงล้อมเลนินกราด และความพินาศย่อยยับของกองทัพแดงในแหลมไครเมีย ในท้ายที่สุด ความล้มเหลวเหล่านี้จะนำไปสู่การรุกทางใต้ของเยอรมันที่ประสบความสำเร็จและเข้าสู่ยุทธการที่สตาลินกราด
ในภาพยนตร์สารคดีเรื่อง ราซกรอมเนเมซคีฮ์วอยสคปอดมอสควอย (รัสเซีย: Разгром немецких войск под Москвой "ความพ่ายแพ้ของกองทหารเยอรมันใกล้กรุงมอสโก") ถูกทำขึ้นในช่วงการสู้รบและถูกฉายอย่างรวดเร็วในสหภาพโซเวียต ภาพยนตร์ได้ถูกนำไปที่อเมริกาและออกฉายที่โรงละครโกลบอลในนครนิวยอร์กในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1942 นักวิจารณ์ของหนังสือพิมพ์ นิวยอร์กไทม์ ได้ลงความเห็นว่า "ความโหดร้ายของการล่าถอยเป็นภาพที่ชวนทำให้จิตใจต้องตกตะลึง" เช่นเดียวกับการเดินสวนสนามและฉากสู้รบในกรุงมอสโก ภาพยนตร์เรื่องนี้ยังมีภาพที่แสดงถึงความโหดร้ายของเยอรมันที่ได้กระทำในช่วงการยึดครอง "เด็กที่เปลือยเปล่าและถูกเชือดสังหารซึ่งได้ถูกเหยียดตัวออกเป็นแถวที่น่าสยดสยอง เยาวชนวัยรุ้นที่ห้อยขาไปมาในความหนาวเย็นจากที่แขวนคอนักโทษที่มีสภาพทรุดโทรม แต่ก็ยังคงแข็งแรงเพียงพอ"
มรดกตกทอด

การป้องกันกรุงมอสโกกลายเป็นสัญลักษณ์ของการต่อต้านของโซเวียตต่อกองกำลังฝ่ายอักษะผู้รุกราน เพื่อเป็นการรำลึกถึงการสู้รบ กรุงมอสโกได้ถูกยกย่องให้เป็น "วีรนคร" ใน ค.ศ. 1965 ในวาระครบรอบ 20 ปีของวันชัย พิพิธภัณฑ์การป้องกันมอสโกได้ถูกสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1995
ในกรุงมอสโก เมืองหลวงของรัสเซียในปัจจุบัน การเดินขบวนสวนสนามทหารประจำปีที่จัตุรัสแดงในวันที่ 7 พฤศจิกายน ถูกจัดขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่การสวนสนามครบรอบการปฏิวัติเดือนตุลาคม และเพื่อเป็นการทดแทนการเฉลิมฉลองการปฏิวัติเดือนตุลาคมที่ไม่เคยมีการเฉลิมฉลองในระดับชาติ นับตั้งแต่ ค.ศ. 1995 การเดินสวนสนามถูกจัดขึ้นเพื่อเป็นการรำลึกถึงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ในฐานะวันแห่งเกียรติยศทหาร การเดินสวนสนามได้รวมถึงกองทหารแห่งกองรักษาการณ์มอสโกและมณฑลทหารตะวันตก ซึ่งโดยปกติแล้วจะมีจำนวนเกือบ 3,000 นาย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นทหาร นักเรียนนายร้อย และนักจำลองประวัติศาสตร์ (reenactors) ของกองทัพแดง การเดินขบวนสวนสนามจะถูกนำโดยนายกเทศมตรีกรุงมอสโกซึ่งเป็นประธานที่จะคอยกล่าวสุนทรพจน์ในเหตุการณ์ ก่อนที่จะเริ่มมีการเดินขบวนสวนสนามทหาร นักจำลองประวัติศาสตร์ในยุทธการที่มอสโกซึ่งจะถูกสวมบทบาทโดยนักศึกษาวัยรุ่น อาสาสมัคร และผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์
คำสั่งการเดินขบวนสวนสนามจะถูกมอบหมายโดยทหารผ่านศึกที่มียศตำแหน่งระดับสูงของกองทัพ (ซึ่งมักจะเป็นที่พักชั่วคราวของทหารที่มียศพันเอก) ที่คอยออกคำสั่งให้เดินขบวนสวนสนามเมื่อครั้งอดีตจากอัฒจันทร์ ใกล้กับสุสานเลนิน ในคำสั่งเดินขบวนโดยผู้บัญชาการการที่เป็นผู้นำเดินขบวนสวนสนาม การเดินขบวนสวนสนามครั้งจะเริ่มต้นด้วยการบรรเลงเพลงของกองทัพโซเวียต ซึ่งทหารที่เป็นพลเชิญธง (color guards) ในประวัติศาสตร์ซึ่งจะคอยถือสัญลักษณ์ในช่วงการทำสงคราม เช่น ธงชัย และธงชัยเฉลิมพลของการเดินขบวนแนวรบทางทหารต่าง ๆ การสนับสนุนด้วยดนตรีในช่วงระหว่างการเดินขบวนสวนสนามจะถูกบรรเลงโดยวงดนตรีทหารของกองรักษาการณ์มอสโก ซึ่งรวมทั้งวงดนตรีทหารต่าง ๆ ในมณฑลทหารตะวันตก ได้แก่ วงดุริยางค์แห่งกรมทหารเปรโอบาเซนสกีที่ 154 และ วงดุริยางค์ทหารกลางแห่งกระทรวงกลาโหมรัสเซีย
การสูญเสีย

ทั้งฝ่ายเยอรมันและโซเวียตได้ประสบความสูญเสียในช่วงยุทธการที่มอสโกซึ่งกลายเป็นประเด็นของการถกเถียงกัน เนื่องจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ ที่ให้การประเมินผลที่แตกต่างกันออกไป นักประวัติศาสตร์ทั้งหมดไม่เห็นด้วยกับสิ่งที่ควรพิจารณาถือว่า "ยุทธการที่มอสโก" ในช่วงเวลาของสงครามโลกครั้งที่สอง ในขณะที่การเริ่มต้นของการรบมักจะถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นของปฏิบัติการไต้ฝุ่นในวันที่ 30 กันยายน ค.ศ. 1941 (หรือบางครั้งก็เป็นวันที่ 2 ตุลาคม ค.ศ. 1941) ซึ่งเป็นสองวันที่แตกต่างกันสำหรับจุดสิ้นสุดของการรุก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บางแหล่งข้อมูล (เช่น Erickson และ Glantz) ได้ขับไล่การรุกรเจฟจากขอบเขตของการสู้รบ โดยถือว่า เป็นปฏิบัติการที่ชัดเจนและทำให้การรุกมอสโก "ต้องหยุดชะงัก" วันที่ 7 มกราคม ค.ศ. 1942 ซึ่งทำให้จำนวนผู้สูญเสียชีวิตลดลง
นอกจากนี้ยังมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญในตัวเลชจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ เช่น John Erickson, ในหนังสือเรื่อง บาร์บาร็อสซา: ฝ่ายอักษะและฝ่ายสัมพันธมิตร ได้ให้ตัวเลขของผู้เสียชีวิตโซเวียตจำนวน 653,924 นายในช่วงระหว่างเดือนตุลาคม ค.ศ. 1941 และมกราคม ค.ศ. 1942 ที่ Glantz, ในหนังสือของเขาเรื่อง เมื่อไททันปะทะกัน (when Titans Clashed), ได้ให้ตัวเลขจำนวน 658,279 นายสำหรับช่วงระยะการป้องกันเพียงฝ่ายเดียว บวกกับ 370,955 นาย สำหรับการรุกตอบโต้กลับฤดูหนาวจนถึง 7 มกราคม ค.ศ. 1942 รายงานของจำนวนผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตประจำวันของแวร์มัคท์อย่างเป็นทางการได้แสดงให้เห็นว่า มีผู้เสียชีวิต 35,757 นายซึ่งเสียชีวิตในการรบ บาดเจ็บ 128,716 นาย และสูญหาย 9,721 นายในการรบสำหรับกองทัพกลุ่มกลางทั้งหมด ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1941 และ 10 มกราคม ค.ศ. 1942 อย่างไรก็ตาม รายงานอย่างเป็นทางการฉบับนี้ไม่ตรงกับรายงานที่ไม่เป็นทางการจากแต่ละกองพันและเจ้าหน้าที่นายทหารจากกองพลและผู้บัญชาการที่แนวหน้า ซึ่งได้บันทึกว่ามีผู้บาดเจ็บล้มตายที่สูงกว่าในรายงานอย่างทางการ
ทางฝ่ายรัสเซีย กฎระเบียบวินัยกลายเป็นเรื่องที่โหดร้าย กลุ่มสกัดกั้นของหน่วยเอ็นเควีดีซึ่งพร้อมที่จะยิงทหารทุกนายที่ล่าถอยโดยปราศจากคำสั่ง กองหมู่ของหน่วยเอ็นเควีดีได้ไปยังสถานพยาบาลภาคสนามเพื่อค้นหาเหล่าทหารที่ได้รับบาดเจ็บด้วยตัวเอง ซึ่งเรียกกันว่า "พวกยิงตัวเอง" - ผู้ที่ยิงตัวเองด้วยมือข้างซ้ายเพื่อที่จะหลบหนีจากการสู้รบ ศัลยแพทย์ในสถานพยาบาลภาคสนามของกองทัพแดงได้ยอมรับในการตัดมือของเหล่าเด็กผู้ชายที่ได้พยายามใช้แนวคิด"การยิงตัวเอง" เพื่อที่จะหลบหนีจากการสู้รบ เพื่อป้องกันไม่ให้พวกเขาเหล่านั้นถูกนำไปยิงทิ้งทันทีโดยกองหมู่ทหารเพชฌฆาต. ในช่วงสามเดือนแรก กองทหารสกัดกั้นได้ยิงทหารผู้ต้องอาญา 1,000 นาย และส่งทหารจำนวน 24,993 นายไปยังกองพันอาญา เมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 1942 ความคิดในกองทหารสกัดกั้นประจำการได้ถูกยุบทิ้งอย่างเงียบ ๆ เดือนตุลาคม ค.ศ. 1944 หน่วยทหารนี้ได้ถูกยุบอย่างทางการ
ดูเพิ่ม

องครักษ์ยี่สิบแปดนายของปันฟีลอฟ
อาชญากรรมสงครามของเยอรมันในช่วงยุทธการที่มอสโก
กองพลปืนไรเฟิลยานยนต์องครักษ์ที่ 8
แนวรบด้านตะวันออกในช่วงเวลาของยุทธการที่มอสโก:   การรุกช่วงแรกของแวร์มัคท์ – ถึง 9 กรกฎาคม ค.ศ. 1941
  การรุกภายหลัง – ถึง 1 กันยายน ค.ศ. 1941
  การโอบล้อมและยุทธการที่เคียฟ ถึง 9 กันยายน ค.ศ. 1941
  การรุกครั้งสุดท้ายของแวร์มัคท์ – ถึง 5 ธันวาคม ค.ศ. 1941
แผนที่ของการโอบล้อมทั้งสองด้านที่เวียซมา-เบรียนสค์ (ในเยอรมัน)
การรุกของเยอรมันในช่วงปฏิบัติการไต้ฝุ่น
ยานเกราะเยอรมันได้เข้ารุกเป็นแถวขบวนบนแนวรบมอสโก ตุลาคม ค.ศ. 1941
แอ่งโคลนของรัสปูติซา ก่อนถึงมอสโก พฤศจิกายน ค.ศ. 1941
ผู้หญิงชาวมอสโกได้ขุดหลุมสนามเพลาะต่อต้านรถถังบริเวณรอบเมืองของพวกเขาในปี ค.ศ. 1941
รถถังและกองทหารของเยอรมันบนถนนของคาลีนิน ตุลาคม ค.ศ. 1941
เครื่องป้องกันกีดขวางรถถังในท้องถนนมอสโก ตุลาคม ค.ศ. 1941
การสวนสนามโดยกองทหารโซเวียตบนจัตุรัสแดงในวันศุกร์ ที่ 7 พฤศจิกายน ค.ศ. 1941 ซึ่งปรากฏในภาพวาด ค.ศ. 1949 ซึ่งถูกวาดโดย คอนสแตนติน ยูออน แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนถึงสัญลักษณ์ที่มีความสำคัญของเหตุการณ์
ทหารเยอรมันคอยดูแลสหายผู้ได้รับบาดเจ็บใกล้กับมอสโก พฤศจิกายน-ธันวาคม ค.ศ. 1941
ทหารเยอรมัน ทางตะวันตกของมอสโก ธันวาคม ค.ศ. 1941
กองทหารสกีของกองทัพแดง ภาพถ่ายมาจากสารคดีเรื่อง ราซกรอมเนเมซคีฮ์วอยสคปอดมอสควอย ค.ศ. 1942
การรุกตอบโต้กลับฤดูหนาวของโซเวียต 5 ธันวาคม ค.ศ. 1941 - 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1942
1,028,600 คนได้รับเหรียญ "สำหรับการป้องกันที่มอสโก" ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1944
ทหารเยอรมันได้ยอมจำนนภาพถ่ายมาจากสารคดีเรื่อง ราซกรอมเนเมซคีฮ์วอยสคปอดมอสควอย ค.ศ. 1942
ไปรษณียากรของรัสเซียเนื่องในวาระครบรอบ 60 ปีการสู้รบที่มอสโกใน ค.ศ. 2001
ทหารที่แต่งชุดเครื่องแบบกองทัพแดงถือธงชัยเฉลิมพลของแนวรบในแนวรบด้านตะวันออกที่จัตุรัสแดง วันที่ 7 พฤศจิกายน ค.ศ. 2018