stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เจ้าระวีพันธุ์ สุจริตกุล
บั้นปลายชีวิต

ช่วงปี พ.ศ. 2553 คุณหญิงระวีพันธุ์ประสบอุบัติเหตุหกล้มจนต้องผ่าตัด และแพทย์ให้งดการออกงานสังคม จนกระทั่งถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบด้วยอาการเส้นเลือดอุดตันในปอด ประกอบกับความดันต่ำอันเป็นโรคประจำตัว เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2558 ที่โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ สิริอายุ 87 ปี การนี้พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานน้ำหลวงอาบศพพร้อมโกศโถ และพระราชทานพิธีธรรมสวดพระอภิธรรม
และ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ในการพระราชทานเพลิงศพ เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2558 ณ เมรุปราสาทชั่วคราว วัดสวนดอก อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ การนี้ได้มีการจัดสร้างเมรุปราสาทสำหรับการพระราชทานเพลิงศพตามแบบประเพณีจัดการศพเจ้านายฝ่ายเหนือในอดีต
ครอบครัว

คุณหญิงระวีพันธุ์สมรสกับสุชาต สุจริตกุล ต.จ. อดีตนายกเทศมนตรีนครเชียงใหม่, อดีตประจำสำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี บุตรของมหาเสวกโท พระยาสุจริตธำรง (อู๊ด  สุจริตกุล) อธิบดีกรมวัง กับคุณหญิงเคลื่อน สุจริตธำรง (สกุลเดิม: สินธุประมา) มีบุตรธิดา 3 คน คือ
รองศาสตราจารย์ ตะวัน  สุจริตกุล สมรสกับหม่อมราชวงศ์นุช ศุขสวัสดิ์
พันธุ์ระวี สุจริตกุล สมรสกับผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์ วิรัช เจริญเอี่ยม
รพี  สุจริตกุล สมรสกับจันทวรรณ สุจริตกุล
เจ้านายฝ่ายเหนือ > การสืบตระกูล ณ เชียงใหม่

คุณหญิงระวีพันธุ์ สุจริตกุล เป็นเจ้านายที่สืบเชื้อสายโดยตรงจากเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ และเจ้าผู้ครองนครลำพูน เรียกได้ว่าเป็นเจ้าโดยแท้ เมื่อเจ้าราชบุตร (วงษ์ตะวัน ณ เชียงใหม่) ถึงแก่พิราลัย เมื่อปี พ.ศ. 2515 ตามประเพณีการพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า แก่เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ จะพระราชทานแก่ทายาทผู้เป็นชายเท่านั้น ด้วยเหตุนี้เจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่ อนุชาของเจ้าราชบุตร จึงเป็นผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ดังกล่าว จวบจนสืบทอดมายังเจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่ โอรสในเจ้าพงษ์อินทร์
เจ้านายฝ่ายเหนือ > ผู้นำเจ้านายฝ่ายเหนือ

แม้ว่าคุณหญิงระวีพันธุ์ สุจริตกุล จะมิได้ดำรงสถานะเป็นผู้สืบตระกูล ณ เชียงใหม่ อย่างเป็นทางการ แต่ก็ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้นำแห่งตระกูล ด้วยเหตุว่าเป็นเจ้านายฝ่ายเหนือที่สืบเชื้อสายโดยตรงอย่างบริสุทธิ์ คุณหญิงเป็นผู้นำเจ้านายฝ่ายเหนือแสดงออกถึงความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทั้งในนามของเจ้านายฝ่ายเหนือและมูลนิธินวราชดำริอนุรักษ์ฝ่ายเหนือ โดยร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่และเทศบาลนครเชียงใหม่ จัดโครงการนิทรรศการถาวรบายศรีทูลพระขวัญ เพื่อเป็นการแสดงถึงความจงรักภักดี ตลอดจนสนับสนุนกิจกรรมต่างๆ ของภาครัฐและเอกชน
ภารกิจด้านสังคม

คุณหญิงระวีพันธุ์ได้มีโอกาสร่วมกับเจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูน ผู้เป็นพี่สาว และหม่อมศรีนวล ณ เชียงใหม่ ผู้เป็นภริยาของเจ้าบิดา ในการถวายงานสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เกี่ยวกับการทอผ้า และกิจกรรมทางสังคมสงเคราะห์ จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2534 เมื่อเจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูน และหม่อมศรีนวล ณ เชียงใหม่ ถึงแก่อนิจกรรมอย่างกระทันหัน บทบาทหน้าที่งานสังคมทั้งหมดจึงตกเป็นภาระหน้าที่ของคุณหญิงระวีพันธุ์ อาทิ ประธานร้านจิตรลดา สนามบินเชียงใหม่ โรงฝึกทอผ้า อำเภอแม่วาง มูลนิธิเด็กกำพร้าบ้านกิ่งแก้ว วิบุลสันติ เป็นต้น
ในปี พ.ศ. 2535 คุณหญิงระวีพันธุ์ ได้ทุ่มเทเวลาให้กับกิจกรรมของมูลนิธินวราชดำริอนุรักษ์ฝ่ายเหนือ ซึ่งจัดตั้งขึ้นตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รวมทั้งการจัดตั้งมูลนิธิกู่เจ้าหลวง ในปี พ.ศ. 2543
ต่อมาในปี พ.ศ. 2553 แพทย์สั่งให้งดออกงานสังคม แต่กระนั้นคุณหญิงระวีพันธุ์ก็ยังเดินทางไปดูแลบ้านเด็กกำพร้ากิ่งแก้วอยู่เป็นประจำ รวมทั้งเปิดบ้านให้ญาติพี่น้องและผู้เคารพนับถือเข้าพบที่บ้านพักส่วนตัว
ภารกิจด้านสังคม > ผู้แทนพระองค์

คุณหญิงระวีพันธุ์ สุจริตกุล ได้รับพระกรุณาจากสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ โปรดให้เป็นผู้แทนพระองค์ในการเปิดงานแสดงคอนเสิร์ตการกุศลเทิดพระเกียรติ 80 พรรษา สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ณ โรงละครกาดเทียร์เตอร์ อุทยานการค้ากาดสวนแก้ว จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2548
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2547 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายใน)
พ.ศ. 2536 –  เหรียญกาชาดสมนาคุณ ชั้นที่ 1 (เหรียญทอง)
พ.ศ. 2541 –  เหรียญกาชาดสรรเสริญ
เจ้าเหมพินธุไพจิตร

| เจ้าเหมพินธุไพจิตร |
| --- | --- |

เจ้านครลำพูน
ครองราชย์: 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2437 - 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2439
รัชสมัย: 2 ปี
รัชกาลก่อนหน้า: เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์
รัชกาลถัดไป: เจ้าอินทยงยศโชติ
ประสูติ: พ.ศ. 2364 (75 ปี)
พิราลัย: 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2439
พระบุตร: 19 พระองค์
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
ราชสกุล: ลังกาพินธุ์
พระบิดา: เจ้าไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ
พระมารดา: เจ้าคำจ๋า
เจ้าเหมพินธุไพจิตร ทรงเป็น เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 8 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร
พระประวัติ

เจ้าเหมพินธุไพจิตร มีพระนามเดิมว่า เจ้าน้อยคำหยาด ประสูติเมื่อปี พ.ศ. 2364  ณ เมืองนครลำพูน ทรงเป็นราชโอรสใน เจ้าไชยลังกาพิศาลโสภาคย์คุณ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 6 กับ แม่เจ้าคำจ๋าราชเทวี และทรงเป็นพระนัดดา (หลานปู่) ใน พระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1 และเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3 กับ แม่เจ้าคำแปงราชเทวี
เจ้าเหมพินธุไพจิตร ทรงมีราชอนุชา และราชขนิษฐา ร่วมราชมารดา 3 พระองค์ มีนามตามลำดับ ดังนี้
เจ้าหญิงแสน ณ ลำพูน - ชายา "เจ้าหนานยศ ณ ลำพูน"
เจ้าน้อยบุ ณ ลำพูน
เจ้าน้อยหล้า ณ ลำพูน - พิราลัยแต่เยาว์
ต่อมาเมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2405 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรให้เป็นที่ เจ้าราชบุตร เมืองนครลำพูน และต่อมาเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2418 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนขึ้นเป็น เจ้าอุปราช เมืองนครลำพูน และต่อมาเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2437 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนฐานันดรศักดิ์ เจ้าอุปราช (น้อยคำหยาด) เมืองนครลำพูน ขึ้นเป็น ... เจ้าเหมพินธุไพจิตร ศุภกิจเกียรติโศภน วิมลสัตยสวามิภักดิคุณ หริภุญไชยรัษฎารักษ ตทรรคเจดียบูชากร ราษฎรธุรธาดา เอกัจจโยนกาธิบดี เจ้านครลำพูน ...  ทรงเสด็จขึ้นครองเมืองนครลำพูนต่อจาก เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 7 ผู้เป็นราชเชษฐาต่างราชมารดา รวมระยะเวลาที่ทรงปกครองเมืองนครลำพูน 2 ปี และเสด็จถึงแก่พิราลัย เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2439 สิริชนมายุได้ 75 ปีด้วยพระโรคอุจาระ ธาตุพิการ
ในขณะที่ท่านได้เป็นเจ้าครองนครลำพูนนั้น ท่านได้เป็นผู้นำราษฎรลำพูนให้เอาใจใส่ในการเกษตรกรรมทุก ๆ สาขา มีการปลูกข้าวและทดน้ำเข้านาสร้างเหมืองฝายมากมาย ปรับปรุงที่ดอนให้เป็นพื้นที่ราบ และ ขุดลอกเหมืองเก่าให้น้ำเข้านาได้สะดวก  ที่ใดไม่มีเหมืองฝายก็สร้างเหมืองฝายใหม่เพื่อทดน้ำเข้านา พอข้าวเสร็จก็ปลูกหอมกระเทียมและใบยากันต่อไป
นอกจากนั้นท่านได้เป็นผู้นำในการบำรุงพระพุทธศาสนา ปรับปรุงวัดที่เก่าแก่ให้เจริญก้าวหน้าขึ้นกว่าเดิม  ชักชวนราษฎรปั้นอิฐ ก่อกำแพง สร้างวิหาร
กุฏิ โบสถ์ วัดวาอาราม บริเวณนอกเมืองและในเมืองลำพูน ชักชวนราษฎรสร้างสะพาน ยกร่องถนนในหมู่บ้านให้ล้อเกวียนเข้าได้ ขุดร่องระบายน้ำเวลาฝนตก
ราชโอรส ราชธิดา

เจ้าหลวงเหมพินธุไพจิตร ทรงมีราชโอรสและราชธิดา รวม 19 พระองค์ อยู่ในราชตระกูล ณ ลำพูน และ ลังการ์พินธุ์ มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าเปาคำเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าเปาคำเหมพินธุไพจิตร (มีราชโอรส 1 ราชธิดา 2)
เจ้ารสคำ (ณ ลำพูน) ณ เชียงใหม่ - ชายา เจ้าน้อยแก้วมรกต ณ เชียงใหม่
เจ้าน้อยสองเมือง ณ ลำพูน
เจ้าลัมนุช ณ ลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าอุษาเหมพินธุไพจิตรราชเทวี

ใน แม่เจ้าอุษาเหมพินธุไพจิตรเทวี (มีราชโอรส 1)
เจ้าบุรีรัตน์ สุริยะ ณ ลำพูน, เจ้าบุรีรัตน์นครลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าบัวทิพย์เหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าบัวทิพย์เหมพินธุไพจิตรเทวี (มีราชโอรส 1)
เจ้าไชยสงคราม โอรส ณ ลำพูน, เจ้าไชยสงครามนครลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าบัวเขียวใหญ่เหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าบัวเขียวใหญ่เหมพินธุไพจิตรเทวี (มีราชโอรส 1)
เจ้าอุตรการโกศล เมืองคำ ณ ลำพูน, เจ้าอุตรการโกศลนครลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าบัวเขียวน้อยเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าบัวเขียวน้อยเหมพินธุไพจิตร (มีราชโอรส 2)
เจ้าน้อยอินเหลา ณ ลำพูน
เจ้าน้อยคำมุง ณ ลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าฝางเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าฝางเหมพินธุไพจิตร (มีราชโอรส 1 ราชธิดา 1)
เจ้าลังกา ณ ลำพูน
เจ้าน้อยอินทยศ ณ ลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าคำปาเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าคำปาเหมพินธุไพจิตร (มีราชโอรส 1)
เจ้าน้อยแจ่ม ณ ลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าบัวล้อมเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าบัวล้อมเหมพินธุ์ไพจิตร (มีราชโอรส 1)
เจ้าน้อยรามจักร ลังการ์พินธุ์ - เจ้าน้อยรามจักรฯ ได้รับพระราชทานใช้นามราชตระกูลสาขา "ลังการ์พินธุ์"
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าบุญเป็งเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าบุญเป็งเหมพินธุไพจิตร (มีราชโอรส 1)
เจ้าน้อยคำหมื่น ณ ลำพูน เสกสมรสกับ เจ้าขันคำ ณ ลำพูน มีโอรสบุญธรรม ๑ องค์ คือ เจ้าน้อยหมื่น ลังกาพินธุ์ (เดิมเป็นโอรส เจ้าน้อยข่าย ณ ลำพูน กับ เจ้าขันคำ ณ ลำพูน )
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าคำแปงเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าคำแปงเหมพินธุไพจิตร (มีราชธิดา 1)
เจ้าคำแตน ณ ลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าคำปันเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าคำปันเหมพินธุไพจิตร (มีราชธิดา 2)
เจ้าจันทร์ฟอง ณ ลำพูน
เจ้าจันทร์เที่ยง ณ ลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > แม่เจ้าปันเหมพินธุไพจิตร

ใน แม่เจ้าปันเหมพินธุไพจิตร (มีราชธิดา 2)
เจ้ามุกดิ์ ณ ลำพูน
เจ้าพิมพา ณ ลำพูน
ราชโอรส ราชธิดา > หม่อม -

ใน หม่อม - (มีราชธิดา 1)
เจ้าแว่นคำ (ณ ลำพูน) ธนัญชยานนท์ - ชายา เจ้าราชบุตร (มหาวัน ธนัญชยานนท์), เจ้าราชบุตรนครลำพูน
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2437 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 2 ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย (ท.ม.)
พ.ศ. 2437 -  เหรียญรัชฎาภิเศกมาลา (ร.ศ.)
แหล่งข้อมูลอื่น

ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ล้านนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
สมหมาย เปรมจิตต์, สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ตำนานสิบห้าราชวงศ์ (ฉบับสอบชำระ) . เชียงใหม่: มิ่งเมือง, 2540.
ศักดิ์ รัตนชัย. พงศาวดารสุวรรณหอคำนครลำปาง (ตำนานเจ้าเจ็ดพระองค์กับหอคำมงคล ฉบับสอบทานกับเอกสารสืบค้น สรสว.ลำปาง) .
เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. เจ้าหลวงเชียงใหม่.
คณะทายาทสายสกุล เจ้าหลวงเมืองพะเยา, สถาบันศิลปวัฒนธรรมโยนก. ครบรอบ 100 ปี แม่เจ้าทรายมูล (มหาวงศ์) ไชยเมือง และประวัติสายสกุลเจ้าหลวงเมืองพะเยา พุทธศักราช 2387 - 2456. พะเยา :บ.ฮาซัน พริ้นติ้ง จก., 2546
นงเยาว์ กาญจนจารี. ดารารัศมี : พระประวัติพระราชชายา เจ้าดารารัศมี. เชียงใหม่ :สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2539.
คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์, นาวาอากาศเอก. เจ้านายฝ่ายเหนือ.  เก็บถาวร 2021-05-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ก่อนหน้า |  | เจ้าเหมพินธุไพจิตร |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์ |  | เจ้าผู้ครองนครลำพูน  (พ.ศ. 2434 - 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2439) |  | เจ้าอินทยงยศโชติ |
เจ้าศรีนวล ณ ลำปาง

| เจ้าศรีนวล ณ ลำปาง |
| --- | --- |

สามี: เจ้าหม่อม ณ ลำปาง เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง)
บุตร: เจ้าหญิงอบ ณ ลำปาง เจ้าหญิงสร้อยแก้ว ณ ลำปาง เจ้าวงเกษม ณ ลำปาง เจ้าหญิงฟองสมุท ณ ลำปาง เจ้ามงคล ณ ลำปาง เจ้าหญิงบุญศรี ณ ลำปาง เจ้าหญิงศรีโสม ณ ลำปาง
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
พระบิดา: เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต
พระมารดา: เจ้าเมืองชื่น
ศาสนา: พุทธนิกายเถรวาท
เจ้าศรีนวล ณ ลำปาง (?-2486)  มีนามเดิมว่า เจ้าสะเปาคำ หรือ สำเภาคำ เป็นธิดาในเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 13 องค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์ กับแม่เจ้าเมืองชื่น และเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการขึ้นรั้งตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำปาง ของเจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) ผู้เป็นสวามี ในปี พ.ศ. 2465
ประวัติ

เจ้าศรีนวล ณ ลำปาง เป็นราชธิดาในเจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต กับแม่เจ้าเมืองชื่น
เจ้าศรีนวล สมรสกับเจ้าน้อยหม่อม โอรสเจ้านรนันท์ไชยชวลิต มีธิดา 1 คน คือ เจ้าหญิงอบ ณ ลำปาง
ต่อมาสมรสกับเจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) โอรสในเจ้าราชบุตร (รวงคำ ณ ลำปาง) มีโอรสธิดา 6 คน คือ
เจ้าหญิงสร้อยแก้ว ณ ลำปาง
เจ้าวงเกษม ณ ลำปาง
เจ้าหญิงฟองสมุท ณ ลำปาง
เจ้ามงคล ณ ลำปาง
เจ้าหญิงบุญศรี ณ ลำปาง (1 มิถุนายน 2458 - 5 เมษายน 2553)
เจ้าหญิงศรีโสม ณ ลำปาง
บทบาทในการสนับสนุนการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครลำปาง

เมื่อเจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต ถึงแก่พิราลัยในปี พ.ศ. 2465 เจ้าศรีนวล ได้มีส่วนสำคัญในการสนับสนุนให้เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) ได้รับแต่งตั้งให้รั้งนครลำปาง (หมายถึงการรักษาการในตำแหน่งเจ้าหลวง) เนื่องจากเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ไม่มีราชโอรสกับราชเทวี มีเพียงโอรสกับเทวีองค์อื่น ๆ ซึ่งโดยหลักการแล้วการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนคร สมควรจะแต่งตั้งจากเจ้าขันห้าใบ ที่ดำรงฐานันดรชั้นสูงกว่า กล่าวคือ สมควรจะแต่งตั้งเจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) แต่ในครั้งนั้นเจ้าศรีนวล ได้มีหนังสือไปยังราชสำนักกรุงเทพ ความตอนหนึ่งว่า
หากข้าเจ้าถือกำเนิดมาเป๋นจาย ศักดิ์และสิทธิ์ทุกอย่างจะตกเป็นของข้าเจ้าโดยชอบธรรมและข้าเจ้าขอใช้สิทธิ์การเป็นบุตรีเพียงคนเดียวในป้อเจ้าบุญวาทย์ฯ หื้อเจ้าราชบุตรแก้วเมืองพรวนผู้เป็นสามี เป็นผู้สืบทอดอำนาจจากป้อเจ้าแทน
ส่งผลให้ราชสำนักกรุงเทพ จึงต้องแต่งตั้งให้เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) รั้งตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครลำปาง สืบแทนเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต แม้ว่าจะมีฐานะเป็นเพียงพระชามาดาก็ตาม
ภายหลังการถึงแก่พิราลัยของเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต ในปี พ.ศ. 2465 แล้ว เจ้าศรีนวล กับสวามีในฐานะเจ้าผู้ครองนครลำปาง ก็หาได้มีฐานะอันมั่งคั่งร่ำรวยแต่ดังก่อน แม้จะเป็นผู้รับผิดชอบมรดกของเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต แต่ไม่สามารถจัดการเรื่องหนี้สินได้ เจ้าราชบุตรได้พยายามขอยืมเงินรัฐบาลไปประมูลซื้อคุ้มหลวงคืน และยังร้องขอให้รัฐบาลสยามรับซื้อคุ้มหลวงเอง ดังปรากฏในความตอนหนึ่งที่พระศรสุรราช (เปลื้อง ศาสตระรุจิ) กราบทูลอภิรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2468 ว่าเจ้าราชบุตร ในฐานผู้จัดการมรดกจำนวนประมาณ 11 แสนบาทเศษ ได้ใช้สอยหมดเปลืองไปในทางสุรุ่ยสุร่าย คงเหลือไม่เกินกว่าร้อยละ 30 และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้มีหนังสือกราบทูลสมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ กล่าวถึงเจ้าราชบุตร และเจ้าศรีนวล ว่าถึงกับสิ้นเนื้อประดาตัว มีแต่หนี้สินรุงรัง เป็นอันสิ้นหวังที่จะใช้เงินมรดกปลงศพเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิตได้
แหล่งข้อมูลอื่น

ไพโรจน์ ไชยเมืองชื่น. (2559). เจ้าหญิงศรีนวล ณ ลำปาง กับการล่มสลายของเจ้านายลำปาง. ใน ไพโรจน์ ไชยเมืองชื่น (บก.), ร้อยปีเปลี่ยนไป ลำปางเปลี่ยนแปลง (น. 159-196). ลำปาง: สำนักงานจังหวัดลำปาง.
เจ้าแก้วนวรัฐ

| เจ้าแก้วนวรัฐ |
| --- | --- |

เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
ครองราชย์: 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 - 3 มิถุนายน พ.ศ. 2482
ราชาภิเษก: 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454
รัชกาล: 29 ปี 131 วัน
ก่อนหน้า: เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์
ถัดไป: ยกเลิกตำแหน่ง

ประสูติ: 29 กันยายน พ.ศ. 2405
พิราลัย: 3 มิถุนายน พ.ศ. 2482 (76 ปี)
ชายา: เจ้าจามรีวงศ์ แม่เจ้าไผ่   หม่อมบัวเขียว   หม่อมแส
พระบุตร: 6 พระองค์
ราชสกุล: ณ เชียงใหม่
ราชวงศ์: ทิพย์จักร
พระบิดา: พระเจ้าอินทวิชยานนท์
พระมารดา: เจ้าเขียว
ลายพระอภิไธย: 
นายพลตรี เจ้าแก้วนวรัฐ (ไทยถิ่นเหนือ: ) (29 กันยายน พ.ศ. 2405 - 3 มิถุนายน พ.ศ. 2482) เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร องค์สุดท้ายแห่งนครเชียงใหม่ และเป็นต้นราชตระกูล ณ เชียงใหม่ ที่สืบสายตรงจากเจ้าผู้ครองนคร
พระประวัติ

เจ้าแก้วนวรัฐ มีนามเดิมว่าเจ้าแก้ว ประสูติที่คุ้มหลวงนครเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2405 เป็นโอรสในพระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 7 ประสูติแต่หม่อมเขียว เจ้าแก้วนวรัฐมีเจ้าพี่น้อง 10 องค์ ตามลำดับดังนี้
เจ้าน้อยโตน
เจ้าราชวงศ์ (น้อยขัตติยะ)
เจ้านางคำต่าย
เจ้าแก้วปราบเมือง
เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์
เจ้าแก้วนวรัฐ
เจ้าจอมจันทร์
เจ้านางคำห้าง
เจ้านางจันทรโสภา
เจ้าดารารัศมี พระราชชายา
โดยเจ้าจอมจันทร์เป็นเจ้าน้องร่วมหม่อมมารดาเพียงองค์เดียว
เจ้าแก้วได้เลื่อนอิสริยยศและตำแหน่งตามลำดับดังนี้
17 เมษายน พ.ศ. 2434 เจ้าราชภาคิไนย
21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2436 ส่งสัญญาบัตรไปพระราชทานเป็นเจ้าสุริยวงษ์
16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2440 โปรดให้ส่งสัญญาบัตรไปพระราชทานให้เป็นเจ้าราชวงษ์เมืองนครเชียงใหม่
พ.ศ. 2443 มหาดไทยเมืองเชียงใหม่
6 มีนาคม พ.ศ. 2447 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นเจ้าอุปราชเมืองนครเชียงใหม่
เมื่อเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ถึงแก่พิราลัย เมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2452 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงทราบความที่ เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ถวายบังคมลาไปประทับที่นครเชียงใหม่ก่อนแล้ว จึงมีพระราชดำรัสกับเจ้าดารารัศมีให้เลือกผู้แทนเจ้าอินทวโรรส ที่ว่า
ในการเลือกเจ้านครเชียงใหม่แทนเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ตามกฎต้องให้ทายาทผู้สืบตระกูลรับตำแหน่งนี้ ซึ่งควรจะต้องได้แก่เจ้าราชบุตร (เลาแก้ว) ทายาทแต่ผู้เดียว แต่ในตำแหน่งนี้จะต้องเป็นพระอภิบาลเจ้าดารารัศมี  พระราชยายาในรัชกาลที่ 5 ด้วย ในขณะนี้เจ้าราชบุตรยังอายุน้อยอยู่ ฉะนั้นพระราชชายาเจ้าดารารัศมีจึงขอเลือกเจ้าอุปราชแก้ว รับหน้าที่นี้ก่อน...
ต่อมาเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนอิสริยยศ เจ้าอุปราช (เจ้าแก้ว) เจ้าอุปราชเมืองนครเชียงใหม่  ขึ้นเป็น "เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่" และได้รับการเฉลิมพระนามตามตำแหน่งว่า ... " เจ้าแก้วนวรัฐ ประพัทธ์อินทนันทพงษ์ ดำรงนพิสีนครเขตร ทศลักษณเกษตรอุดม บรมราชสวามิภักดิ์ บริรักษ์ปัจฉิมานุทิศ สุจริตธรรมธาดา มหาโยนางคราชวงษาธิบดี เจ้านครเชียงใหม่ " ...
ถึง พ.ศ. 2462 เป็นนายพลตรี ราชองครักษ์พิเศษ และนายทหารพิเศษประจำกองทัพบกไทย
พระประวัติ > บั้นปลายชีวิต

เจ้าแก้วนวรัฐ เริ่มประชวรตั้งแต่ต้นปี พ.ศ. 2481 แต่ก็ยังเสด็จไปยังกรุงเทพมหานครเพื่อรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เมื่อครั้งเสด็จนิวัติพระนคร ต่อมาปรากฏว่าพระอาการพระวักกะ (ไต) และพระยกนะ (ตับ) อักเสบที่ประชวรอยู่ยังไม่ทันจะหายดี ก็พบพระอาการพระปับผาสะ (ปอด) บวมขึ้นอีก จนพิราลัย เมื่อเวลา 21.40 น. ของวันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2482 รวมระยะเวลาที่ทรงครองนคร 28 ปี สิริชันษา 76 ปี
ข่าวการพิราลัยแพร่ออกไป บรรดาบุคคลสำคัญก็ได้มีโทรเลขและจดหมายถวายความอาลัยมาเป็นจำนวนมาก เช่น คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ส่งมาถวายเจ้าราชบุตร ดังความว่า
เจ้าราชบุตร
เชียงใหม่
คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระปรมาภิไธย สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทราบข่าวด้วยความเศร้าสลดใจว่า เจ้าแก้วนวรัฐฯ ได้ถึงแก่พิราลัยเสียแล้ว จึงขอแสดงความเสียใจอย่างยิ่งมายังบรรดาบุตรและธิดาโดยทั่วกัน..
เรียน พ.ท.เจ้าราชบุตร
เชียงใหม่
ผมได้รับโทรเลขของเจ้า แจ้งว่า พล.ต.เจ้าแก้วนวรัฐฯ ได้ถึงแก่พิราลัยแล้ว ในนามของรัฐบาลของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และในนามของผมเอง ขอแสดงความเสียใจอย่างยิ่งมายังเจ้าและญาติทั้งหลายด้วย..
ในการพระราชทานน้ำหลวงสรงพระศพ มีนาวาอากาศเอกถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม เป็นผู้แทนของรัฐบาลและได้มาเป็นประธานในงานพระราชทานน้ำหลวงสรงพระศพ โดยรถไฟกระบวนพิเศษ พร้อมด้วยเจ้าพนักงานกรมพระราชพิธี มีพระยาราชโกษา เป็นหัวหน้านำโกศ ฉัตร แตร และกลองชนะ พระราชทานเป็นพระเกียรติยศ แต่พระราชทานลองมณฑปมีเฟืองประกอบโกศเป็นเกียรติยศพิเศษ และโปรดเกล้าฯ ให้มีการประโคม
สำหรับการพระราชกุศล ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสดับปกรณ์และพระสวดพระอภิธรรมกำหนด 7 วัน และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ข้าราชการแต่งเครื่องแบบครึ่งยศไว้ทุกข์ถวาย และทางราชการได้สั่งให้ข้าราชการฝ่ายเหนือ ไว้ทุกข์ถวาย มีกำหนด 7 วัน
พระประวัติ > รายนามชายา โอรส และธิดา > ภรรยา

เจ้าแก้วนวรัฐ มีชายา 4 องค์ คือ
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
ภรรยาเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
| ภาพ | นาม | ชาติตระกูล | โอรสธิดา |  |
|  | 1. เจ้าจามรีวงศ์ | พระธิดาของเจ้าราชภาคินัย (แผ่นฟ้า ณ เชียงใหม่) กับเจ้าเรือนคำ สิโรรส | · เจ้าอุตรการโกศล (ศุขเกษม ณ เชียงใหม่) · เจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ · เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่) |  |
|  | 2. แม่เจ้าไผ่ ณ เชียงใหม่ (เจ้าหญิงไผ่) | ไม่ปรากฏ | ไม่มี |  |
|  | 3. หม่อมบัวเขียว ณ เชียงใหม่ | ไม่ปรากฏ | · เจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่ · เจ้าศิริประกาย ณ เชียงใหม่ · เจ้าอินทนนท์ ณ เชียงใหม่ |  |
|  | 4. หม่อมแส ณ เชียงใหม่ | ไม่ปรากฏ | ไม่มี |  |
พระประวัติ > รายนามชายา โอรส และธิดา > โอรสธิดา

เจ้าแก้วนวรัฐมีโอรสและธิดารวม 6 องค์ อยู่ในสกุล ณ เชียงใหม่ มีนามตามลำดับ ดังนี้
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
โอรสและธิดา
| ภาพ | ชื่อ | เจ้ามารดา | เกิด | เสียชีวิต | สถานภาพ |  |
|  | 1. เจ้าอุตรการโกศล (ศุขเกษม ณ เชียงใหม่) | เจ้าจามรีวงศ์ | พ.ศ. 2423 | 20 มีนาคม พ.ศ. 2456 (33 ปี) | สมรสกับ เจ้าบัวชุม ณ เชียงใหม่ ไม่มีโอรส-ธิดา |  |
|  | 2. เจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ | เจ้าจามรีวงศ์ | ไม่ปรากฏ | ไม่ปรากฏ |  สมรสกับ ร้อยตรี เจ้ากุย สิโรรส มีธิดา 1 องค์ เจ้าสร้อยดารา สิโรรส  สมรสกับ เจ้าราชภาคินัย (เมืองชื่น ณ เชียงใหม่) ไม่มีโอรส-ธิดา |  |
|  | 3. เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่) | เจ้าจามรีวงศ์ | 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2429 | 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2515 (86 ปี) |  สมรสกับ เจ้าจันทร ณ เชียงใหม่ มีธิดา 1 องค์ เจ้าวงศ์จันทร์ คชเสนี  สมรสกับเจ้าภัทรา ณ เชียงใหม่ มีธิดา 2 องค์ เจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูน  เจ้าระวีพันธุ์ สุจริตกุล  สมรสกับหม่อมศรีนวล ณ เชียงใหม่ ไม่มีโอรส-ธิดา |  |
|  | 4. เจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่ | หม่อมบัวเขียว ณ เชียงใหม่ | 13 มีนาคม พ.ศ. 2447 | 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2532 (85 ปี) |  สมรสกับหม่อมตระการ ณ เชียงใหม่ มีธิดา 1 องค์ เจ้าประไพพันธ์ สุขุมวาท  สมรสกับหม่อมจันทร์สม ณ เชียงใหม่ มีโอรส-ธิดา 4 องค์ เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่  เจ้าสมพงษ์ ณ เชียงใหม่  เจ้าเติมศักดิ์ ณ เชียงใหม่  เจ้าพิมผกา รอดเจริญ |  |
|  | 5. เจ้าศิริประกาย ณ เชียงใหม่ | หม่อมบัวเขียว ณ เชียงใหม่ | 23 ธันวาคม พ.ศ. 2444 | 25 มกราคม พ.ศ. 2482 (37 ปี) | สมรสกับเจ้ากาวิละวงศ์ ณ เชียงใหม่ มีโอรส-ธิดา 3 องค์ เจ้าพงษ์กาวิล ณ เชียงใหม่  เจ้าศิริกาวิล สิงหรา ณ อยุธยา  เจ้ากอแก้วประกายกาวิล ณ เชียงใหม่ |  |
|  | 6. เจ้าอินทนนท์ ณ เชียงใหม่ | หม่อมบัวเขียว ณ เชียงใหม่ | พ.ศ. 2453 | พ.ศ. 2534 (81 ปี) | สมรสกับเจ้าสุคันธา ณ เชียงตุง มีโอรส-ธิดา 5 องค์ เจ้ารัตนนินดนัย ณ เชียงใหม่  เจ้าวิไลวรรณ ณ เชียงใหม่  เจ้าสรรพสมบูรณ์ ณ เชียงใหม่  เจ้าไพฑรูย์ศรี ณ เชียงใหม่  เจ้าวีระยุทธ ณ เชียงใหม่ |  |
พระกรณียกิจสำคัญ

| เจ้าหลวงเชียงใหม่แห่ง ราชวงศ์ทิพย์จักร |
| --- | --- |
: พระเจ้ากาวิละ
: พระยาธรรมลังกา
: พระยาคำฟั่น
: พระยาพุทธวงส์
: พระเจ้ามโหตรประเทศ
พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์
: พระเจ้าอินทวิชยานนท์
: เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์
: เจ้าแก้วนวรัฐ
ด ค ก
เจ้าแก้วนวรัฐ เริ่มเข้ารับราชการเมื่อ พ.ศ. 2420 ขณะมีพระชันษาได้ 15 ปี ในสมัยที่พระบิดาของท่าน คือ พระเจ้าอินทวิชยานนท์ได้เป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 7 ซึ่งมีสิทธิ์ในการปกครองอย่างเจ้าประเทศราชที่ต้องถวายต้นไม้เงินต้นไม้ทองเป็นเครื่องราชบรรณาการทุก 3 ปี
ผลงานที่สำคัญ ได้แก่
พระกรณียกิจสำคัญ > การปกครอง

พ.ศ. 2420 พระเจ้าอินทวิชยานนท์ โปรดให้คุมราษฎรจังหวัดเชียงใหม่-ลำพูน ประมาณ 300 ครัวเรือน ขึ้นไปตั้งภูมิลำเนาที่เมืองเชียงแสนซึ่งเป็นเมืองร้าง
พ.ศ. 2429 พระเจ้าอินทวิชยานนท์ โปรดให้เป็นผู้แทนพระองค์ควบคุมเครื่องราชบรรณาการและต้นไม้เงินต้นไม้ทอง ไปทูลเกล้าถวายแด่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ กรุงเทพฯ
พ.ศ. 2433 ปราบกบฏพญาผาบ นายแคว้นสันทรายที่ก่อกบฏขึ้น โดยรวบรวมชาวบ้านติดอาวุธโดยว่าจะเข้ามาฆ่านายอากรชาวจีนและข้าราชการชาวไทย อันเนื่องมาจากไม่พอใจที่ราษฏรถูกขูดรีดเรื่องภาษีจนถึงขั้นทำร้ายราษฏร
พ.ศ. 2445 ทรงนำกำลังจับกุมผู้ร้ายปล้นที่ว่าการอำเภอหางดง และระงับเหตุเงี้ยวเมืองฝางก่อจลาจล
พ.ศ. 2453 รั้งตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ และได้เดินทางไปร่วมในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พ.ศ. 2469 เจ้าแก้วนวรัฐ ทรงนำเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ครั้งเสด็จเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ
พระกรณียกิจสำคัญ > การพลังงาน

พ.ศ. 2464 ดำริให้มีการขุดบ่อกักเก็บน้ำมันที่อำเภอฝาง และเป็นจุดเริ่มต้นของการถือกำเนิดบ่อน้ำมันฝาง
พระกรณียกิจสำคัญ > การสาธารณสุข

พ.ศ. 2472 บริจาคทรัพย์ส่วนพระองค์สร้างอาคารผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลแมคคอร์มิค ให้เป็นโรงพยาบาลที่ทันสมัยที่สุดในยุคนั้น
พระกรณียกิจสำคัญ > การคมนาคม

พ.ศ. 2476 เป็นนายกองสร้างถนนหลายสาย เพื่อเชื่อมการคมนาคมอำเภอรอบนอกกับในเมือง ถนนสายสำคัญที่ท่านมีส่วนร่วม ได้แก่ ถนนสายสันทราย-ดอยสะเก็ด ปัจจุบันเรียก ถนนแก้วนวรัฐ ถนนสายขึ้นดอยสุเทพร่วมกับครูบาศรีวิชัย ซึ่งท่านเป็นประธานฝ่ายคฤหัสถ์ และเป็นผู้ขุดเป็นปฐมฤกษ์ เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2477
พ.ศ. 2464 ทรงสร้างสะพานนวรัฐ ขึ้นเป็นสะพานไม้เพื่อเชื่อมสองฝั่งแม่น้ำปิง
พระกรณียกิจสำคัญ > การศาสนา

เจ้าแก้วนวรัฐ มีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาเป็นอย่างยิ่ง พระองค์ท่านได้สนับสนุนให้เจ้าน้อยศุขเกษมไปบวชในพระพุทธศาสนา และได้ทะนุบำรุงศาสนาอีกจำนวนมาก เช่น
สร้างธรรมหาเวสสันดรและชาดกต่างๆ ถวายไว้ที่วัดหัวข่วง และนิมนต์ไปแสดงพระธรรมเทศนาที่คุ้มหลวงทุกวันพระ
พ.ศ. 2440 โปรดให้สร้างพระพุทธรูปถวายวัดเชียงยืน
โปรดให้บูรณะวัดโลกเหนือเวียง (วัดโลกโมฬี ในปัจจุบัน)
โปรดให้สร้างพระวิหารวัดเชตุพน
พระกรณียกิจสำคัญ > การได้รับพระราชทานนามสกุล

เจ้าแก้วนวรัฐ ได้รับพระราชทานนามสกุล ณ เชียงใหม่ (อักษรโรมัน: na Chiengmai) ซึ่งเป็นนามสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 1,161 จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2457 โดยพระราชทานให้แก่ผู้สืบเชื้อสายจากบรรพบุรุษที่มีนิวาสถานตั้งอยู่ในที่แห่งนั้นเป็นเวลานานมาก มีผู้คนรู้จัก และนับถือโดยมาก โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการห้ามไม่ให้ผู้ที่ไม่ได้รับพระบรมราชานุญาตใช้คำว่า "ณ" นำหน้าสกุลเป็นอันขาด ต่อมาภายหลังตระกูล ณ เชียงใหม่ ยังคงเป็นตระกูลที่มีบทบาทและได้รับการยกย่องจากระบบราชการส่วนกลางและส่วนภูมิภาค มีบทบาทสำคัญในฐานะส่วนหนึ่งของพิธีการต่าง ๆ เพื่อรับรองนโบายการปกครองที่ดำเนินมานับแต่ พ.ศ. 2442 อาทิ เป็นหนึ่งในสิบตระกูลที่ได้เข้าเฝ้าในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2493 การเตรียมการรับเสด็จราชอาคันตุกะทุก ๆ คราว และการถวายความจงรักภักดีต่อราชวงศ์จักรี
ภายหลังการการพิราลัยของเจ้าหลวงแก้วนวรัฐ เหล่าทายาท ณ เชียงใหม่ สายตรงในเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ผู้เป็นบุตรหลาน ยังคงมีบทบาททางสังคมอย่างต่อเนื่องในการสืบสานภารกิจของราชตระกูลในด้านสาธารณกุศลต่าง ๆ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยมีผู้สืบเครื่องราชย์ฯ สืบตระกูล ได้แก่ เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่), เจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่ และปัจจุบันคือ เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่ (หลานชาย) ตามลำดับ ซึ่งต่อมามีการดำเนินกิจกรรมในนามมูลนิธินวราชดำริอนุรักษ์ฝ่ายเหนือและมูลนิธิกู่เจ้าหลวงเชียงใหม่ (วัดสวนดอก) อันเป็น 2 มูลนิธิหลักของเจ้านายฝ่ายเหนือที่ดำเนินกิจกรรมสาธารณกุศลมากว่า 30 ปี
อนุสาวรีย์

ในปี พ.ศ. 2561 วัดศรีนวรัฐ ได้จัดสร้างรูปหล่อเหมือนเจ้าแก้วนวรัฐ เพื่อเป็นอนุสรณ์รำลึกถึงพระคุณของเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่