คณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย

คณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ตัวย่อ: ครป. อังกฤษ: Campaign for Popular Democracy-CPD) เป็นองค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) ด้านประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชนที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2522 มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อรณรงค์ให้มีการแก้ไข รัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2521 ให้เป็นประชาธิปไตย ในนาม "โครงการรณรงค์เพื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญให้เป็นประชาธิปไตย (ครป.)" อันมีพันเอกสมคิด ศรีสังคม (อดีต ส.ส. และอดีต ส.ว. จังหวัดอุดรธานี) เป็นประธาน  ซึ่งได้ยุติบทบาทลงเมื่อปี พ.ศ. 2526
ต่อมา เมื่อเกิดรัฐประหารโดยคณะ รสช. ขึ้นเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 องค์กรสิทธิมนุษยชนองค์กรพัฒนาเอกชน นักวิชาการ และนักศึกษาจึงได้กลับมารวมตัวกันรื้อฟื้น ครป. ขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง โดยเปลี่ยนชื่อองค์กรเป็น "คณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย" มีเป้าหมายสำคัญ คือการติดตามและรณรงค์เพื่อให้รัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2534 เป็นประชาธิปไตย
ครป. ได้จัดกิจกรรมทั้งทางวิชาการและทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง ทั้งในรูปแบบการประชุม สัมมนา อภิปราย การรณรงค์ และได้ร่วมกับสหพันธ์นิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย (สนนท.) และองค์กรประชาธิปไตยต่างๆ ต่อมาภายหลังเลือกตั้งเมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2535 พล.อ. สุจินดา คราประยูร ผู้นำ รสช. ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ครป.เป็นองค์กรหนึ่ง ที่มีบทบาทสำคัญในการเคลื่อนไหวระหว่างเดือน เมษายน-พฤษภาคม เพื่อคัดค้านการสืบทอดอำนาจของ รสช. แม้ภายหลังเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ สถานการณ์ทางการเมืองจะคลี่คลายไปในทางที่ดีขึ้น ได้รัฐบาลที่มีนายกรัฐมนตรีมาจาก ส.ส. แต่ ครป. เห็นว่าโครงสร้างของสังคมไทยยังมิได้เป็นประชาธิปไตยที่เอื้อต่อคนส่วนใหญ่อย่างแท้จริง โดยเฉพาะคนระดับพื้นฐาน อันเป็นเกษตรกรและแรงงาน ระบบรัฐสภายังผูกขาดโดยนักการเมือง ระบบราชการ และระบบการศึกษา ที่รวมศูนย์อยู่นอกเหนือการควบคุมตรวจสอบของประชาชน ยังผลให้ประชาชนไม่สามารถมีส่วนร่วมในทางการเมืองอย่างแท้จริง ครป. จึงดำเนินกิจกรรมโดยยึดแนวทาง อิสระไม่ฝักใฝ่ทางการเมืองกับพรรคการเมืองใดพรรคหนึ่ง มุ่งการรณรงค์เคลื่อนไหวเพื่อไปสู่การปฏิรูปการเมืองทั้งระบบ โดยในปี พ.ศ. 2540 ครป. ร่วมกับ เครือข่ายองค์กรประชาธิปไตย และองค์กรประชาชน ในนาม 30 องค์กรประชาธิปไตย ได้มีการใช้รูปแบบการเคลื่อนไหว "ชูธงเขียว เพื่อรัฐธรรมนูญฉบับใหม่" และรวบรวมประมวลข้อคิดเห็นในการร่าง รัฐธรรมนูญจากประชาชนทั่วประเทศ นำเสนอต่อสภาร่างรัฐธรรมนูญ และร่วมผลักดันรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน จนผ่านรัฐสภาในที่สุด
โครงสร้างของ ครป. ประกอบด้วยนักวิชาการและนักเคลื่อนไหวทางด้านประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชนหลายท่าน ประกอบด้วยที่ปรึกษา, ที่ปรึกษาส่วนภูมิภาค, คณะกรรมการกลาง, คณะกรรมการกลางส่วนภูมิภาค, คณะกรรมการฝ่ายวิชาการ, คณะกรรมการดำเนินงาน (ประกอบโดย ประธาน, รองประธานและเลขาธิการ, คณะกรรมการ และเหรัญญิก), และสำนักงานเลขาธิการ.
ผู้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อน ครป. อาทิ
พันเอกสมคิด ศรีสังคม อดีตประธาน ครป. (ขณะนั้นเป็น "โครงการรณรงค์เพื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญให้เป็นประชาธิปไตย")
ศาสตราจารย์สุริชัย หวันแก้ว อดีตประธาน ครป อดีตสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ(สนช)
ศาสตราจารย์กิตติคุณ วิทิต มันตาภรณ์ อดีตโฆษก ครป.  ในช่วงเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ  ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ อดีตประธานร่วมยกร่างหลักการยอกยาการ์ตา (หลักการว่าด้วยการใช้กฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ ในประเด็นวิถีทางเพศและอัตลักษณ์ทางเพศ)
พิภพ ธงไชย อดีตประธาน ครป.   เลขานุการมูลนิธิเด็ก
สุวิทย์ วัดหนู อดีตเลขาธิการ ครป.  ผู้ร่วมก่อตั้งเครือข่ายสลัมสี่ภาค
ผศ.ดร.สุริยะใส กตะศิลา อดีตเลขาธิการ ครป.  คณบดีวิทยาลัยนวัตกรรมทางสังคม ม.รังสิต
ผศ.ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล  อดีตรองเลขาธิการ ครป.   รองอธิการบดี ม.ธรรมศาสตร์  อาจารย์กฎหมายมหาชน
บุญแทน ตันสุเทพวีรวงศ์  ประธาน ครป. (2564 - 2566)  อดีตผู้อำนวยการแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย
ปรีดา เตียสุวรรณ์  ที่ปรึกษา ครป.   ที่ปรึกษาเครือข่ายธุรกิจเพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อม (SVN Thailand)
กษิต ภิรมย์ ที่ปรึกษา ครป.   อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ อดีตเอกอัครราชทูตหลายประเทศ
สุริยันต์ ทองหนูเอียด อดีตเลขาธิการ ครป.   ผู้อำนวยการมูลนิธิพัฒนาภาคเหนือ
อารีวรรณ จตุทอง อดีตรองเลขาธิการ ครป.   อดีตรองนางสาวไทย อดีตผู้ปฏิบัติหน้าที่กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ(กสม.)
รองศาสตราจารย์ พิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต อดีตประธาน ครป.  ผู้อำนวยการหลักสูตรการเมืองและยุทธศาสตร์การพัฒนา NIDA  อดีตผู้ร่วมก่อตั้งสหภาพแรงงานในมหาวิทยาลัย
เมธา มาสขาว เลขาธิการ ครป.   เลขาธิการคณะกรรมการญาติวีรชนพฤษภา35