พระเจ้าคนุตมหาราช
ความสัมพันธ์กับศาสนจักร

ด้วยความที่พระเจ้าคนุตเป็นกษัตริย์จากดินแดนของผู้รุกราน และทรงกระทำการโหดเหี้ยมต่อราชวงศ์เวสเซกซ์ อันเป็นราชวงศ์เดิมที่ปกครองอังกฤษ จึงทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างพระองค์และศาสนจักรไม่สู้ดีนัก ทั้งนี้ พระองค์ทรงเป็นคริสตชนมาตั้งแต่เสด็จพระราชสมภพแล้ว โดยมีพระนามเมื่อทรงรับศีลล้างบาปว่า แลมเบิร์ต กระนั้นการเผยแพร่ศาสนาคริสต์ในสแกนดิเนเวียก็ยังไม่เสร็จสมบรูณ์ดี การที่พระองค์อภิเษกสมรสกับพระนางเอ็มมาแห่งนอร์ม็องดี ทั้งที่มีพระมเหสีอยู่ก่อนแล้ว คือ พระนางเอลฟ์จิฟูแห่งนอร์แธมตัน ซึ่งถูกส่งไปประทับในภาคใต้ที่พระราชฐานในนครเอ็กซิเตอร์ ก็เป็นอีกหนึ่งการกระทำที่ขัดต่อคำสอนของศาสนจักร พระเจ้าคนุตทรงพยายามปรองดองกับเหล่านักบวชด้วยการมีพระราชกระแสให้ซ่อมแซมโบสถ์และอารามที่ถูกชาวไวกิงเข้าปล้น ทรงบริจาคพระราชทรัพย์เพื่อจุนเจือการเงินของศาสนจักร ทั้งยังมีพระราชดำรัสสั่งให้สร้างโบสถ์ใหม่จำนวนมาก และทรงอุปถัมภ์ชุมชนนักบวชหลายแห่ง เดนมาร์ก ถิ่นพระราชสมภพของพระองค์นั้นเป็นชาติที่พึ่งเข้ารับศาสนาคริสต์ และความต้องการทำนุบำรุงศาสนาใหม่นี้ยังมีคงอยู่มาก ยกตัวอย่างเช่น การสร้างโบสถ์หินแห่งแรกในสแกนดิเนเวีย (เท่าที่มีบันทึกไว้) ที่นครรอสกิลด์ เมื่อราว ค.ศ. 1027 โดยมีเจ้าหญิงแอสทริด พระขนิษฐาในพระเจ้าคนุตเป็นผู้สนับสนุน
เป็นการยากที่จะทราบแน่ชัดว่าท่าทีของพระเจ้าคนุตต่อศาสนจักรมีที่มาจากความศรัทธา หรือเป็นเพียงการใช้ศาสนาเป็นเครื่องมือเพื่อควบคุมประชากรเท่านั้น มีหลักฐานชี้ถึงการแสดงความเคารพต่อศาสนาดั่งเดิมของชาวนอร์สในบทกวียอพระเกียรติของพระองค์ ซึ่งก็ดูเหมือนว่าพระองค์จะโปรดให้เหล่านักกวี สเคล ในราชสำนักพรรณาถึงตำนานเทพยดานอร์ส ในขณะที่ผู้นำไวกิงกลุ่มอื่น เช่น พระเจ้าโอลาฟที่ 2 แห่งนอร์เวย์ ทรงพยายามปฏิบัติพระองค์ตามวัตรปฏิบัติของคริสต์ศาสนาอย่างเคร่งครัด กระนั้นพระองค์ก็ทรงแสดงพระราชปณิธานที่จะสร้างอาณาจักรคริสต์อันเปี่ยมธรรมขึ้นในทวีปยุโรป แหล่งข้อมูลบางชิ้นระบุว่า พระองค์ประทับอยู่ที่แคนเทอร์เบอรีใน ค.ศ. 1018  เพื่อรอรับไลฟิง อาร์ชบิชอปแห่งแคนเทอร์เบอรีที่เดินทางกลับมาจากกรุงโรมพร้อมสมณสาสน์สรรเสริญจากพระสันตะปาปา หากเรื่องที่บันทึกนี้ถูกต้อง พระเจ้าคนุตอาจจะเสด็จพระราชดำเนินออกจากแคนเทอร์เบอรีไปยังนครออกซฟอร์ด ที่ประชุมของสภาวิททัน พร้อมกับอาร์ชบิชอปวูลฟ์สตานแห่งยอร์ก เพื่อมีพระราชกระแสให้บันทึกเรื่องนี้ไว้
ของกำนัลที่พระองค์ทรงถวายให้ศาสนจักรมีมากมาย และยังโปรดถวายแก่โบสถ์หลายแห่ง โดยมากพระองค์จะทรงถวายเป็นที่ดินหรือเรลิก นอกนี้ยังพระราชทานสิทธิงดเว้นไม่เก็บภาษี อาทิในกรณีของอารามไครสต์เชิร์ช ซึ่งอาจจะได้รับสิทธิในการใช้ท่าเรือของเมืองแซนด์วิช ซึ่งเป็นเมืองท่าสำคัญ อภิสิทธิ์ไม่ถูกเก็บภาษี และมีพระราชกระแสให้นำเอกสารยืนยันสิทธิเหล่านั้นไปวางบนแท่นบูชาประจำอาราม อารามไครสต์เชิร์ชยังได้รับถวายเรลิกของนักบุญเอลฟ์ฮีท ทำให้ชาวกรุงลอนดอนไม่พอใจอย่างยิ่ง อีกเขตมุขมณฑลหนึ่งที่พระเจ้าคนุตโปรดก็ได้แก่วินเชสเตอร์ ซึ่งได้รับของถวายมากจนมีความมั่งคั่งเป็นอันดับสองรองจากมุขมณฑลแคนเทอร์เบอรี หนังสือ ลิเบอร์วิเต ของโบสถ์นิวมินส์เตอร์ บันทึกพระนามของพระเจ้าคนุตไว้ในฐานะผู้อุปถัมภ์ของอาราม และยังเป็นผู้ถวายกางเขนวินเชสเตอร์ ซึ่งเป็นไม้กางเขนทำจากเงิน 500 มาร์ก และทองคำอีก 30 มาร์ก รวมถึงเรลิกของนักบุญหลายองค์ ทรงสร้างสักการสถานถวายโบสถ์โอลด์มินสเตอร์ เพื่อบรรจุเรลิกของนักบุญบริรินุสและอาจจะพระราชทานเอกสารรับรองอภิสิทธิ์ให้ด้วย อารามที่อีฟส์แฮม ซึ่งลือกันว่าเอลฟ์เวียร์ด เจ้าอาวาสของวัดมีศักดิ์เป็นพระญาติของพระเจ้าคนุตผ่านทาง "ท่านหญิงเอลฟ์จิฟู" (อาจจะหมายถึงเอลฟ์จิฟูแห่งนอร์แธมตัน พระมเหสีพระองค์แรก มากกว่าที่จะเป็นพระนางเอ็มมาแห่งนอร์ม็องดี พระมเหสีพระองค์ที่สอง ซึ่งในเอกสารของชาวแองโกล–แซกซันออกพระนามว่าเอลฟ์จิฟูเช่นกัน) ได้รับถวายเรลิกของนักบุญวิกสตัน ชาวอังกฤษบางส่วนชื่นชมพระราโชบายนี้ ในขณะที่เหล่านักกวีสเคลวิจารณ์ว่า "เป็นการทำลายพระราชทรัพย์" ทำให้ราษฎรในวงกว้างได้รับความลำบากจากการเก็บภาษี ขณะที่ทัศนะของพระองค์ที่มีต่อเขตมุขมณฑลลอนดอนก็มิได้ดีขึ้นเลย อารามในเขตมุขมณฑลอีลีและแกลสตันบูรีเองก็มีความสัมพันธ์ที่ไม่ดีนักกับพระองค์
พระองค์ยังทรงถวายของกำนัลแด่อารามในอาณาจักรใกล้เคียง ตัวอย่างหนึ่งคือเมืองชาทร์ในฝรั่งเศส ซึ่งบิชอปประจำเมืองได้เขียนจดหมายชื่นชมว่า "ครั้นเราได้เห็นของถวายที่พระองค์ทรงส่งมา เราทั้งหลายก็ได้แต่ตะลึงงันในพระปรีชาญาณและความศรัทธาของพระองค์...เหตุว่าพระองค์ ซึ่งเราทราบมาว่าเป็นเจ้านายของชาวนอกรีต บัดนี้กระจ่างแล้วว่าเป็นคริสตชนผู้หนึ่ง แลเป็นผู้จุนเจือที่มีพระทัยกว้างต่อศาสนจักรของพระเจ้าและข้ารับใช้ของพระองค์ยิ่งนัก" เป็นที่ทราบกันว่าพระองค์เป็นผู้ส่ง หนังสือเพลงสวดสดุดีและหนังสือประกอบคริสต์ศาสนพิธีที่ทำขึ้นในเมืองปีเตอร์บะระ (เป็นแหล่งขึ้นชื่อในด้านการผลิตเอกสารตัวเขียนสีวิจิตร) ไปยังนครโคโลญ และยังเป็นผู้ส่งหนังสือที่เขียนด้วยตัวอักษรทองคำ พร้อมของอื่น ๆ เป็นกำนัลให้แก่ดยุกกีโยมที่ 5 ผู้ยิ่งใหญ่แห่งอากีแตน หนังสือที่เขียนด้วยตัวอักษรทองคำนี้อาจจะมีพระราชดำรัสสั่งให้ทำขึ้นเพื่อหนุนการผลักดันของฝ่ายอากีแตนที่ต้องการให้นักบุญมาร์ซียาล องค์อุปถัมป์ประจำแคว้นตนได้รับประกาศเป็นอัครสาวก ดยุกกีโยมผู้ครองแคว้นอากีแตนนี้มีชื่อเสียงอยู่พอควรว่าเป็นผู้สนใจในด้านงานฝีมือและวิชาการอย่างยิ่งยวด นอกจากนี้ยังเป็นชาวคริสต์ที่มีความศรัทธามาก แอบบีย์แซ็ง-มาร์ซียาลในเมืองลีมอฌ นับเป็นห้องสมุดและโรงเขียนหนังสือที่มีความใหญ่เป็นอันดับสองรองจากของเมืองกลูว์นี มีความเป็นไปได้ของกำนัลของพระเจ้าคนุตจะมีมากกว่าที่ความรู้ของนักประวัติศาสตร์ในปัจจุบันทราบ
การเสด็จพระราชดำเนินเยือนกรุงโรมของพระเจ้าคนุตใน ค.ศ. 1027 นับเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่บ่งบอกถึงการอุทิศพระองค์ให้แก่คริสต์ศาสนา แม้พระองค์อาจจะตั้งพระราชหฤทัยเสด็จพระราชดำเนินร่วมพระราชพิธีราชาภิเษกของจักรพรรดิค็อนราทเพื่อเจริญสัมพันธไมตรีระหว่างสองอาณาจักร แต่ก่อนหน้านั้นพระองค์ก็ทรงสาบานว่าจะธำรงพระองค์ให้เป็นที่ชอบธรรมในสายตาของนักบุญเปโตร ผู้กุมกุญแจสู่อาณาจักรสวรรค์ ขณะประทับในกรุงโรม พระเจ้าคนุตก็ทรงทำข้อตกลงกับพระสันตะปาปาให้มีการลดราคาเงินค่าธรรมเนียมที่เหล่าอาร์ชบิชอปอังกฤษต้องจ่ายเพื่อรับผ้าคลุมไหล่แพลเลียม พระองค์ยังจัดแจงให้นักเดินทางจากอาณาจักรของพระองค์ไม่ต้องจ่ายค่าผ่านทางในราคาที่ไม่เป็นธรรม และจะได้รับการคุ้มครองความปลอดภัยตลอดเส้นทางสู่กรุงโรม ทั้งขาไปและกลับ หลักฐานบางชิ้นบ่งบอกว่าพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินเยือนกรุงโรมเป็นครั้งที่สองใน ค.ศ. 1030