stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อำเภอท่าตะโก
ประวัติ

อำเภอท่าตะโก เริ่มตั้งครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2443 อยู่ที่บ้านเขาน้อย ตำบลท่าตะโก  เรียกว่า อำเภอเขาน้อย หรือ อำเภอดอนคา ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด เพราะเขาน้อยและดอนคา อยู่ติดกัน  สมัยนั้นนิยมเรียกตำบลที่ตั้งของอำเภอ และนายอำเภอคนแรกชื่อ หลวงมหาดไทย พ.ศ. 2460 จึงเปลี่ยนชื่อ เป็นอำเภอท่าตะโก มีหลวงวรรักษ์บุราภิรมย์ เป็นนายอำเภอคนแรก
สาเหตุชื่ออำเภอท่าตะโกนั้น มีประวัติมาว่า เมื่อมีราษฎรมาตั้งบ้านเรือนอยู่กันหนาแน่นในระยะนี้ คือ บริเวณริมคลองมีท่าน้ำใหญ่อยู่แห่งหนึ่ง มีต้นตะโกใหญ่ขึ้นอยู่ ใช้เป็นที่อาศัยร่มเงาเวลาประชาชนไปตักน้ำ อาบน้ำ หรือนำวัว ควายไปพัก  ประชาชนทั่วไปจึงเรียกว่า ตำบลท่าตะโก เมื่อมาตั้งเป็นอำเภอที่นี้อีก จึงใช้ชื่อว่า อำเภอท่าตะโก มาจนกระทั่งปัจจุบันนี้
วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอพนมรอก จังหวัดนครสวรรค์ มณฑลนครสวรรค์ เป็น อำเภอท่าตะโก
วันที่ 14 พฤษภาคม 2476 ตั้งตำบลวังมหากร แยกออกจากตำบลท่าตะโก ตั้งตำบลสายลำโพง แยกออกจากตำบลพนมรอก และตั้งตำบลพนมเศษ แยกออกจากตำบลพนมรอก
วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดนครสวรรค์ กับจังหวัดลพบุรี โดยโอนพื้นที่หมู่ 5 (ในตอนนั้น) จากตำบลมหาโพธิ อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี มาขึ้นกับตำบลตะคร้อ อำเภอท่าตะโก จังหวัดนครสวรรค์
วันที่ 19 กันยายน 2481 โอนพื้นที่ตำบลห้วยใหญ่ และตำบลห้วยร่วม อำเภอท่าตะโก มาขึ้นกับอำเภอชุมแสง และโอนพื้นที่หมู่ 1,2,3 (บางส่วน) กับหมู่ที่ 4,5,7,8,9 ตำบลหนองบัว อำเภอท่าตะโก มาขึ้นกับอำเภอชุมแสง และจัดตั้งเป็นตำบลหนองบัว อำเภอชุมแสง ส่วนหมู่ที่ 3,6 ของตำบลหนองบัวที่เหลืออยู่ โอนไปขึ้นกับตำบลพนมรอก
วันที่ 5 ธันวาคม 2481 ตั้งตำบลหัวถนน แยกออกจากตำบลท่าตะโก และตำบลวังมหากร ตั้งตำบลวังใหญ่ แยกออกจากตำบลสายลำโพง
วันที่ 23 กันยายน 2484 ตั้งตำบลธารทหาร แยกออกจากตำบลพนมรอก และตำบลสายลำโพง
วันที่ 8 มิถุนายน 2491 โอนพื้นที่ตำบลธารทหาร (ยกเว้นหมู่ที่ 1) ของอำเภอท่าตะโก ไปขึ้นกับกิ่งอำเภอหนองบัว อำเภอชุมแสง
วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลท่าตะโก ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าตะโก
วันที่ 18 กรกฎาคม 2504 ตั้งตำบลวังน้ำลัด แยกออกจากตำบลโคกเดื่อ
วันที่ 9 มกราคม 2505 แยกพื้นที่ตำบลสำโรงชัย ตำบลโคกเดื่อ และตำบลตะคร้อ อำเภอท่าตะโก มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอไพศาลี ขึ้นกับอำเภอท่าตะโก
วันที่ 25 กันยายน 2505 โอนพื้นที่ตำบลวังน้ำลัด อำเภอท่าตะโก ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอไพศาลี อำเภอท่าตะโก
วันที่ 12 พฤศจิกายน 2506 จัดตั้งสุขาภิบาลไพศาลี ในท้องที่บางส่วนของตำบลโคกเดื่อ
วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ยกฐานะกิ่งอำเภอไพศาลี อำเภอท่าตะโก เป็น อำเภอไพศาลี
วันที่ 21 มิถุนายน 2520 ตั้งตำบลหนองหลวง แยกออกจากตำบลทำนบ
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลท่าตะโก เป็นเทศบาลตำบลท่าตะโก
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอท่าตะโกตั้งอยู่ทางตอนกลางค่อนไปทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอชุมแสงและอำเภอหนองบัว
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองบัวและอำเภอไพศาลี
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอไพศาลี อำเภอตากฟ้า และอำเภอพยุหะคีรี
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอพยุหะคีรี อำเภอเมืองนครสวรรค์ และอำเภอชุมแสง
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอท่าตะโกแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 10 ตำบล 112 หมู่บ้าน ได้แก่
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | ท่าตะโก |  | (Tha Tako) |  | 7 หมู่บ้าน |  |  |  |  |  |  | 6. | ดอนคา |  | (Don Kha) |  | 17 หมู่บ้าน |
| 2. | พนมรอก |  | (Phanom Rok) |  | 14 หมู่บ้าน |  |  |  |  |  |  | 7. | ทำนบ |  | (Thamnop) |  | 6 หมู่บ้าน |
| 3. | หัวถนน |  | (Hua Thanon) |  | 10 หมู่บ้าน |  |  |  |  |  |  | 8. | วังใหญ่ |  | (Wang Yai) |  | 9 หมู่บ้าน |
| 4. | สายลำโพง |  | (Sai Lamphong) |  | 16 หมู่บ้าน |  |  |  |  |  |  | 9. | พนมเศษ |  | (Phanom Set) |  | 11 หมู่บ้าน |
| 5. | วังมหากร |  | (Wang Mahakon) |  | 11 หมู่บ้าน |  |  |  |  |  |  | 10. | หนองหลวง |  | (Nong Luang) |  | 11 หมู่บ้าน |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอท่าตะโกประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลท่าตะโก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าตะโก
องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตะโก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าตะโก (นอกเขตเทศบาลตำบลท่าตะโก)
องค์การบริหารส่วนตำบลพนมรอก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพนมรอกทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหัวถนน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวถนนทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลสายลำโพง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสายลำโพงทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลวังมหากร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังมหากรทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลดอนคา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนคาทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลทำนบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทำนบทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลวังใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใหญ่ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลพนมเศษ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพนมเศษทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหลวงทั้งตำบล
อิ้นเถา

อ้ายซินเจว๋หลัว อิ้นเถา (จีน: 允祹; 18 มกราคม ค.ศ. 1686 - 1 กันยายน ค.ศ. 1763) เป็นองค์ชายแห่งราชวงศ์ชิงและเป็นโอรสองค์ที่ 23 ของจักรพรรดิคังซี แต่เป็นพระองค์ที่ 12 ที่เติบโตจนเป็นผู้ใหญ่ อิ้นเถาทรงเป็นอนุชาต่างมารดาของจักรพรรดิยงเจิ้ง
ประวัติส่วนพระองค์

องค์ชายอิ้นเถาประสูติเมื่อวันที่ 18 มกราคม ค.ศ. 1686 เป็นพระราชโอรสของ จักรพรรดิคังซี กับพระอัครชายาติ้ง ในวัยเยาว์พระองค์ได้รับการสอนโดยสุมาลากูซึ่งเป็นคนสนิทของจักรพรรดินีเซี่ยวจฺวัง จนเมื่อสุมาลากูล้มป่วย อิ้นเถาได้ส่งคนไปดูแล และพระองค์เองทรงเสด็จไปเยี่ยมสุมาลากูอยู่บ่อยครั้ง ในปี ค.ศ.1709 อิ้นเถาได้รับพระราชทานยศเป็นเป้ยจื่อ หลังจากจักรพรรดิคังซีสวรรคต อิ้นเถาได้ควบคุมกองธงขลิบเหลืองแต่เนื่องจากพระองค์ไม่ได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับสงครามชิงบัลลังก์ของพี่น้องของพระองค์ ซึ่งทำให้พระองค์รับตำแหน่ง ลวี่จวิ้นอ๋อง ในปี ค.ศ.1722  แต่ปีถัดมา ค.ศ.1723 พระองค์กลับถูกลดพระยศและกลับไปเป็นเป้ยจื่อเช่นเดิม จนถึงปี ค.ศ.1730 ถึงได้ยศ ลวี่จวิ้นอ๋อง คืนมาเช่นเดิม และในปี ค.ศ.1735 จักรพรรดิยงเจิ้งสวรรคต และต่อมาจักรพรรดิเฉียนหลงได้ขึ้นครองราช พระองคฺ์ได้เลื่อนให้อิ้นเถาเป็น ลวี่ชินอ๋อง และมอบหมายให้เสด็จอาอิ้นเถาดูแลการรวบรวมราชสกุลของพระองค์
ในปี ค.ศ.1750 โอรสองค์ที่ 5 ของพระองค์สิ้นพระชนม์ พระองค์รู้สึกโทมนัสเป็นอย่างมาก และปี ค.ศ.1757 พระองค์ได้พาพระมารดาไปรักษาตัวที่ตำหนักของพระองค์เอง สุดท้ายมารดาของพระองค์ก็สวรรคตที่นั่น ซึ่งกลายเป็นมเหสีที่ยืนยาวที่สุดในราชวงศ์ชิง โดยมีพระชนมายุถึง 96 พรรษา และในวันที่ 1 กันยายน ค.ศ.1763 อิ้นเถาได้สิ้นพระชนม์ลง สิริพระชนม์พรรษา 77 พรรษา
พระบรมวงศานุวงศ์

พระราชบิดา:จักรพรรดิคังซี
พระราชมารดา:พระอัครชายาติ้ง
พระมเหสี
มเหสีหลู่อี๋ แห่งตระกูลฟูคา
มเหสีรองแห่งตระกูลฟงกิยา
มเหสีรองหมิงเหลียงแห่งตระกูลฟู่จา
มเหสีรองของตระกูลกูวาลกิยะ
นายหญิงแห่งตระกูลลิกิยา
มเหสีตระกูลเบอร์จิกิต
นายหญิงตระกูลไหม
นายหญิงตระกูลวังกิยะ
นายหญิงตระกูลเฉิน
นายหญิงตระกูลเหยา
นายหญิงตระกูลหลี่
พระโอรส
องค์ชายไม่ทราบพระนาม 24 มีนาคม ค.ศ.1703 – 30 มีนาคม ค.ศ.1703
องค์ชายไม่ทราบพระนาม 4 สิงหาคม ค.ศ.1706 – 15 พฤษภาคม ค.ศ.1707
องค์ชายหงซื่อ 2 สิงหาคม ค.ศ.1707 – 12 ตุลาคม ค.ศ.1710
องค์ชายไม่ทราบพระนาม 21 มกราคม ค.ศ.1729 – 30 เมษายน ค.ศ.1731
องค์ชายหงคุน 27 ตุลาคม ค.ศ.1739 – 26 เมษายน ค.ศ.1750
องค์ชายไม่ทราบพระนาม 2 มิถุนายน ค.ศ.1742 – ค.ศ.1742
พระธิดา
องค์หญิงไม่ทราบพระนาม 30 พฤศจิกายน ค.ศ.1703 – 19 มีนาคม ค.ศ.1767
องค์หญิงไม่ทราบพระนาม 8 กรกฎาคม ค.ศ.1723 – กรกฎาคม ค.ศ.1723
องค์หญิงไม่ทราบพระนาม 22 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1728
องค์หญิงไม่ทราบพระนาม 21 สิงหาคม ค.ศ.1736 – 18 พฤษภาคม 1825ค.ศ
องค์หญิงไม่ทราบพระนาม 6 กรกฎาคม ค.ศ.1741 – 17 มกราคม ค.ศ.1744
อาร์ม็อง กัตซี

อาร์ม็อง กัตซี
อาร์ม็อง กัตซี: imago
ข้อมูลอย่างเป็นทางการ
ความทรงจำ
:
อาร์ม็อง กัตซี (ภาษาฝรั่งเศส: [gati]; 26 มกราคม ค.ศ. 1924 – 6 เมษายน ค.ศ. 2017) เป็นนักเขียน, กวี, นักหนังสือพิมพ์ชาวฝรั่งเศส
ในปี ค.ศ. 2013 อาร์ม็องได้รับรางวัล Grand prix du théâtre de l'Académie française.
ผลงานภาพยนตร์

1960 Moranbong, une aventure coréenne (writer only)
1961 Enclosure
1963 El Otro Cristóbal
1968 Das imaginäre Leben des Straßenkehrers Auguste G.  (writer only)
1970 Der Übergang über den Ebro
1983 Nous étions tous des noms d'arbres
บรรณานุกรม

Banham, Martin, ed. 1998. The Cambridge Guide to Theatre. Cambridge: Cambridge UP. ISBN 0-521-43437-8.
แหล่งข้อมูลอื่น

Official site
Armand Gatti ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
[Biography (in French) http://www.armand-gatti.org/index.php?cat=biographie]
[DVD http://www.editionsmontparnasse.fr/p1364/Le-Lion-sa-cage-et-ses-ailes-DVD]
Gatti passed away at the Begin Hospital in Vincennes on Thursday, April 6th.
เจ้าสาวจำเลย

| เจ้าสาวจำเลย |
| --- | --- |
ประเภท: ละครโทรทัศน์
สร้างโดย: บริษัท มีเดีย ซีน จำกัด
เขียนโดย: บทประพันธ์  พิมพ์ฝัน บทโทรทัศน์ บุหลันดั้นเมฆ
กำกับโดย: ต่อพงศ์ ตันกำแหง
แสดงนำ: กฤตฤทธิ์ บุตรพรม ฮาน่า ลีวิส คริษฐา สังสะโอภาส เปรมอนันต์ ศรีพานิช
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: หลุมพราง - NOINAE Feat. KWANG AB Normal
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: คำถามซึ่งไร้คนตอบ - บิ๊กเอ็ม กฤตฤทธิ์
ภาษาต้นฉบับ: ภาษาไทย
จำนวนตอน: 17 ตอน
การผลิต
สถานที่ถ่ายทำ: ประเทศไทย
ความยาวตอน: 115 นาที
ออกอากาศ
เครือข่าย: ช่อง 7HD
ออกอากาศ: 16 กุมภาพันธ์ 2565 - 13 เมษายน 2565
เจ้าสาวจำเลย ผลิตโดย บริษัท มีเดีย ซีน จำกัด บทประพันธ์โดย พิมพ์ฝัน บทโทรทัศน์โดย บุหลันดั้นเมฆ นำแสดงโดย กฤตฤทธิ์ บุตรพรม , ฮาน่า ลีวิส , คริษฐา สังสะโอภาส , เปรมอนันต์ ศรีพานิช , พัฒนพล กุญชร , รัญดภา มันตะลัมพะ , อนิสา นูกราฮา , พูลภัทร อัตถปัญญาพล , วสุ แสงสิงแก้ว , ณหทัย พิจิตรา , ปวีณา ชารีฟสกุล , ประกาศิต โบสุวรรณ , เฉลิมพร พุ่มพันธ์วงศ์ ,ดารัณ ฐิตะกวิน กำกับการแสดงโดย ต่อพงศ์ ตันกำแหง
นักแสดง

| ตัวละคร | นักแสดงหลัก |
| --- | --- |
สิชล รวินทร์ธารา (น้ำ): กฤตฤทธิ์ บุตรพรม
อิงจันทร์ กฤติภรณ์ ณ อยุธยา (จันทร์): ฮาน่า ลีวิส
ถุงแป้ง (แป้ง): คริษฐา สังสะโอภาส
จอมภพ (จอม): เปรมอนันต์ ศรีพานิช
ตัวละคร: นักแสดงสมทบ
ทิปภา (ทิป): รัญดภา มันตะลัมพะ
เมขลา (เมย์): อนิสา นูกราฮา
เมฆินทร์ (เมฆ): พูลภัทร อัตถปัญญาพล
ประกายเพชร เตชะรัตนางกูร (เพชร): พัฒนพล กุญชร
อติเทพ เตชะรัตนางกูร: วสุ แสงสิงแก้ว
ประกายดาว เตชะรัตนางกูร (ดาว): ณหทัย พิจิตรา
สายสมร รวินทร์ธารา (สมร): ปวีณา ชารีฟสกุล
กำนันถนอม: ประกาศิต โบสุวรรณ
เสี่ยมงคล มหัทธนานนท์: เฉลิมพร พุ่มพันธ์วงศ์
อรอนงค์ กฤติภรณ์ (อนงค์): ดารัณ ฐิตะกวิน
นายกล้า: มงคล สะอาดบุญญพัฒน์
คมสันต์: สมพงษ์ คุนาประถม
คอง: ณรงค์ศักดิ์ อังกาบ
จอย: ธัญญา รัตนมาลากุล
ฮาน่า: ธีระพล หอมจม
มิ่ง: ภาคียะ โพธิ์เงิน
ตัวละคร: นักแสดงรับเชิญ
สายธาร รวินทร์ธารา (แม่ของน้ำ): ศิรประภา สุขดำรงค์
หม่อมหลวงอิงตะวัน กฤติภรณ์ (พ่อของจันทร์): ณัฐนันท์ คุณวัฒน์
แขกในงานวันเกิดอติเทพ: วรธนพจน์ ตันติวิริยางกูร
แขกในงานวันเกิดอติเทพ: เอกตะวัน คุ้มชาติ
วิทยาการหุ่นยนต์

ชาโดว์ มือหุ่นยนต์
วิทยาการหุ่นยนต์ เป็นศาสตร์ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เป็นการบูรณาการกันระหว่างศาสตร์วิทยาการคอมพิวเตอร์ และวิศวกรรมศาสตร์ ศึกษาเกี่ยวกับการออกแบบ การผลิต การควบคุม และการประยุกต์ใช้งานหุ่นยนต์   จุดประสงค์หลักของวิทยาการหุ่นยนต์คือการออกแบบเครื่องจักรอัจฉริยะที่สามารถช่วยเหลือมนุษย์ในการทำงานในชีวิตประจำวัน สร้างความปลอดภัยในการทำงานของมนุษย์ วิทยาการหุ่นยนต์ประยุกต์ใช้ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับ วิศวกรรมข้อมูล, วิศวกรรมคอมพิวเตอร์, วิศวกรรมเครื่องกล, วิศวกรรมไฟฟ้า, วิศวกรรมซอฟต์แวร์, และอื่น ๆ
วิทยาการหุ่นยนต์เป็นการพัฒนาเครื่องจักรที่สามารถทดแทนแรงงานมนุษย์และลอกเลียนแบบกิจกรรมที่มนุษย์ทำ หุ่นยนต์สามารถประยุกต์ใช้ได้ในหลากหลายสถานการณ์ และในการใช้งานหลากวัตถุประสงค์ ในทุกวันนี้หุ่นยนต์จำนวนมากทำงานที่เป็นอันตราย (อาทิเช่น การตรวจสอบวัตถุที่ปนเปื้อนกัมมันตรังสี, การตรวจสอบวัตถุระเบิด และการปลดชนวนวัตถุระเบิด) แปรรูปผลิตภัณฑ์ในโรงงาน รวมไถึงทำงานในสภาวะแวดล้อมที่มนุษย์ไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้เพื่อการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ (อาทิเช่น อวกาศห้วงลึก, ใต้มหาสมุทร, ในอุณหภูมิสุดขั้ว หรือทำความสะอาดวัตถุปนเปื้อนสารพิษ) หุ่นยนต์มีรูปร่างที่หลากหลาย หุ่นยนต์บางชนิดออกแบบมาเพื่อจำลองหน้าตาและการเคลื่อนไหวของมนุษย์ ยกตัวอย่างเช่น การเดิน, การวิ่ง, การยกน้ำหนัก, การเรียนรู้การพูด, การจดจำใบหน้า หรือพฤติกรรมอื่น ๆ ที่มนุษย์ทำ หุ่นยนต์จำนวนหนึ่งในปัจจุบันได้รับการออกแบบ โดยได้รับแรงบันดาลใจจากธรรมชาติ เรียกว่า “วิทยาการหุ่นยนต์ชีวภาพ (Bio-inspired Robotics)”
แนวคิดการประดิษฐ์เครื่องจักรที่สามารถทำงานได้โดยอัตโนมัตินั้น สามารถย้อนไปได้ตั้งแต่สมัยคลาสสิก แต่การวิจัยด้านวิทยาการหุ่นยนต์ที่เป็นระบบเพื่อการใช้งานจริงนั้นไม่ได้มีเริ่มวิจัยที่จริงจัง จวบจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา มีการตั้งสมมติฐานจำนวนมากจากทั้งผู้เชี่ยวชาญ นักประดิษฐ์ และวิศวกร ว่าวันหนึ่งหุ่นยนต์จะมีศักยภาพพอที่จะเลียนแบบท่าทางของมนุษย์และจัดการงานต่าง ๆ ได้อย่างที่มนุษย์ทำ ทุกวันนี้ วิทยาการหุ่นยนต์เป็นสาขาวิชาที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วจากปัจจัยขับเคลื่อนทางเทคโนโลยีที่มีการเติบโตที่สูงในต้นศตวรรษที่ 21 มีการวิจัยหุ่นยนต์เพื่อจุดประสงค์ที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการใช้งานในบ้าน, การใช้งานทางพาณิชย์ และการใช้งานทางการทหาร มีการสร้างหุ่นยนต์จำนวนมากเพื่อทำงานที่เป็นอันตรายสำหรับมนุษย์ อาทิเช่น การปลดชนวนระเบิด, การค้นหาผู้รอดชีวิตในซากปรักหักพังที่ไม่มั่นคง และการสำรวจซากเรือที่จมลงใต้ก้นสมุทร นอกจากนี้ ยังมีการประยุกต์ใช้เครื่องมือหุ่นยนต์ในการช่วยสอนวิชา STEM (วิทยาศาสตร์, เทคโนโลยี, วิศวกรรมศาสตร์ และคณิตศาสตร์) และปัจจุบันยังมีการวิจัยทางวิทยาการหุ่นยนต์เพื่อจุดประสงค์ทางการแพทย์ โดยเฉพาะเรื่องของนาโนบอท (Nanobot) ที่ใช้ในการรักษาโรคที่รักษาไม่ได้ด้วยยารักษาโรคทั่วไป ซึ่งอาจกลายเป็นเทคโนโลยีที่ปฏิวัติวงการแพทย์สมัยใหม่ในศตวรรษที่ 21
วิทยาการหุ่นยนต์ เป็นสาขาวิชาย่อยของวิศวกรรมศาสตร์ที่เกี่ยวกับแนวคิด การออกแบบ การประดิษฐ์ และการควบคุมหุ่นยนต์ สาขาวิชานี้เป็นการบูรณาการความรู้ที่เกี่ยวข้องกับ วิศวกรรมคอมพิวเตอร์, วิทยาการคอมพิวเตอร์ (โดยเฉพาะสาขาปัญญาประดิษฐ์), อิเล็กทรอนิกส์, วิศวกรรมเมคคาทรอนิกส์, นาโนเทคโนโลยี และวิศวกรรมชีวภาพ (Bioengineering)
ความหมายและที่มาของคำว่าวิทยาการหุ่นยนต์

คำว่าวิทยาการหุ่นยนต์ (Robotics) ตามที่สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้บัญญัติความหมายไว้ มีความหมายว่า “วิทยาการว่าด้วยการออกแบบ สร้าง และประยุกต์หุ่นยนต์” เป็นคำที่ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษคำว่า “Robotics” มีรากศัพท์มาจากคำว่า “Robot” ซึ่งถูกเผยแพร่สู่สาธารณะครั้งแรกโดยนักเขียนขาวเช็กชื่อ คาเรล ชาเปค (Karel Čapek) ในบทละครชื่อ R.U.R. (Rossum's Universal Robots) เผยแพร่ในปี ค.ศ.1920 (พ.ศ. 2463) รากศัพท์ของคำว่า “Robot” มาจากคำภาษาสลาฟว่า “Robota” อันหมายถึง คนรับใช้ บทละครเปิดฉากในโรงงานผลิตเหล่ามนุษย์เทียมที่เรียกว่า “โรบ็อท” สิ่งมีชีวิตที่มีหน้าตาและท่าทางคล้ายมนุษย์ คล้ายกับแนวคิดเรื่องแอนดรอยด์ในปัจจุบัน คาเรล ชาเปค (Karel Čapek) กล่าวว่าเขาไม่ได้เป็นผู้คิดคำดังกล่าว แต่เป็นพี่ชายของเขาชื่อ โยเซฟ ชาเปค (Josef Čapek) จากจดหมายสั้นที่เขาได้เขียนถึง Oxford English Dictionary
อ้างอิงจาก Oxford English Dictionary คำว่า Robotics ถูกใช้ครั้งแรกในหนังสือนวนิยายวิทยาศาสตร์ของไอแซค อาซิมอฟ (Isaac Asimov) ชื่อว่า “Liar!” ตีพิมพ์ในเดือนพฤษภาคม ปี ค.ศ.1941 (พ.ศ. 2484) ในวารสาน Astounding Science Fiction โดยต่อมาเขาได้เป็นผู้บัญญัติกฎ 3 ข้อของหุ่นยนต์ อันเป็นแนวคิดที่แพร่หลายในวงการนิยายวิทยาศาสตร์ในเวลาต่อมา
การจัดประเภทของหุ่นยนต์ > แบ่งตามเวลาที่คิดค้น

รุ่นที่ 1 หุ่นยนต์แขนกล มีระบบควบคุม (control system) ที่ไม่ซับซ้อน คำตามคำสั่งที่โปรแกรมไว้
รุ่นที่ 2 หุ่นยนต์ที่เรียนรู้ได้ สามารถเคลื่อนไหวในรูปแบบก่อนหน้า ที่เคยทำโดยผู้ปฏิบัติงานมนุษย์ วิธีการนี้ทำได้ด้วยอุปกรณ์เชิงกล ผู้ควบคุมหุ่นยนต์ทำการเคลื่อนไหวที่ต้องการโดยหุ่นยนต์จะจดจำการเคลื่อนไหวนั้น
รุ่นที่ 3 หุ่นยนต์ที่มีการควบคุมเซ็นเซอร์ (senserized control) คอมพิวเตอร์ที่ควบคุมการทำงานจะประมวลผลคำสั่งของโปรแกรม และส่งไปยังหุ่นยนต์เพื่อทำการเคลื่อนไหวที่จำเป็น
การจัดประเภทของหุ่นยนต์ > ตามโครงสร้าง

หุ่นยนต์ข้อปล้อง (polyarticulated robot) หุ่นยนต์กลุ่มนี้มีรูปร่างและการกำหนดค่าที่แตกต่างกัน คุณสมบัติทั่วไปคือการอยู่นิ่ง (แม้ว่าจะโปรแกรมการเคลื่อนไหวได้อย่างไม่จำกัด) และมีโครงสร้างเพื่อย้ายองค์ประกอบเทอร์มินัลในพื้นที่ตามพิกัดที่กำหนด โดยมีการทำงานอิสระที่จำกัด หุ่นที่อยู่ในกลุ่มนี้ ประกอบด้วย หุ่นยนต์แขนกล (manipulative robot), หุ่นยนต์อุตสาหกรรม (industria robot) และ หุ่นยนต์ชนิดคาร์ทีเซียน (Cartesian robot) ใช้ในพื้นที่ทำงานที่ค่อนข้างยาว หรือ ดำเนินการกับวัตถุที่มีระนาบสมมาตรแนวตั้ง
หุ่นยนต์เคลื่อนที่ (mobile robot) เป็นหุ่นยนต์ที่มีความสามารถในการเคลื่อนที่ที่ดี โดยเคลื่อนที่ด้วยรถยนต์ หรือ แพลตฟอร์ม และติดตั้งระบบหัวรถจักรกลิ้ง (rolling locomotive system) หุ่นยนต์จำพวกนี้เคลื่อนที่ได้โดยการควบคุมระยะไกล หรือ จากข้อมูลเซนเซอร์ที่ตรวจจับจากสภาพแวดล้อม หุ่นยนต์เหล่านี้สร้างประสิทธิภาพในการขนส่งชิ้นส่วนจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่งในห่วงโซ่การผลิต นำโดยแทร็ก materialized ผ่านการแผ่รังสีแม่เหล็กไฟฟ้าจากระบบวงจรฝังตัวในพื้นดินหรือผ่านแบนด์ที่ตรวจจับข้อมูลด้วยโฟโตอิเล็กทริก หุ่นยนต์จำพวกนี้สามารถหลบสิ่งกีดขวางและมีความฉลาดสูง
iCub หุ่นยนต์แอนดรอยด์ในงานนิทรรศกาล Festival Economia 2018หุ่นยนต์แอนดรอยด์ (android) เป็นประเภทของหุ่นยนต์ที่มีการออกแบบจากรูปร่าง การเคลื่อนไหว และ พฤติกรรมของมนุษย์ ปัจจุบันหุ่นยนต์แอนดรอยด์ยังมีการพัฒนาน้อยมาก โดยไม่มีประโยชน์ใช้สอยเชิงพาณิชย์ ส่วนใหญ่จะใช้สำหรับการวิจัยและทดลอง หนึ่งในแง่มุมที่ซับซ้อนที่สุดของหุ่นยนต์เหล่านี้ ก็คือการเคลื่อนที่แบบสองเท้า ในกรณีนี้ปัญหาหลักคือการควบคุมกระบวนการแบบไดนามิกและประสานงานในเวลาจริง พร้อมกับการรักษาสมดุลของหุ่นยนต์ในเวลาเดียวกัน
หุ่นยนต์เลียนแบบสัตว์ หรือ หุ่นยนต์ซูมอร์ฟิก (zoomorphic robot) มีระบบการเคลื่อนที่และการออกแบบที่เลียนแบบการเคลื่อนไหวของสัตว์ (นักวิทยาการหุ่นยนต์บางคนจัดให้แอนดรอยด์ เป็นหุ่นยนต์ซูมอร์ฟิก) หุ่นยนต์ซูมอร์ฟิก แบ่งเป็นสองประเภทหลักคือ เดิน และ ไม่เดิน กลุ่มของหุ่นยนต์ซูมอิกแบบไม่เดินนั้นมีวิวัฒนาการน้อยมาก การทดลองที่เกิดขึ้นในประเทศญี่ปุ่นโดยอาศัยส่วนของทรงกระบอกขอบเอียงตามแกน ควบคู่กับเคลื่อนไหวที่สัมพันธ์กันของการหมุน ในส่วนของหุ่นยนต์ซูมอร์ฟิกที่ใช้การเดินเพื่อการเคลื่อนที่จะมีรูปแบบที่หลากหลายและมีการพัฒนาทดลองกันในวงกว้าง มีจุดประสงค์เพื่อพัฒนาหุ่นยนต์ที่ขับเคลื่อนในภูมิประเทศที่หลากหลาย อาทิ พื้นผิวขรุขระ พื้นผิวที่เป็นแอ่งโคลน หุ่นยนต์เหล่านี้มีศักยภาพด้านการสำรวจอวกาศและในการศึกษาภูเขาไฟ
หุ่นยนต์ไฮบริด (hybrid robot) หุ่นยนต์เหล่านี้จำแนกประเภทได้อย่างยากลำบาก มีการวางโครงสร้างที่เป็นการรวมกันของหุ่นยนต์หลายประเภท ตัวอย่างเช่น อุปกรณ์ที่มีการเคลื่อนไหวคล้ายสัตว์และมีล้อเคลื่อนที่ เป็นหนึ่งในคุณลักษณะของหุ่นยนต์เคลื่อนที่และหุ่นยนต์ซูมอร์ฟิก เป็นต้น
ลักษณะของหุ่นยนต์ 3 ประการ

หุ่นยนต์มีหลายประเภทสำหรับใช้งานในภูมิประเทศที่หลากหลายและสำหรับการใช้งานที่แตกต่างกัน แม้ว่าหุ่นยนต์จะมีความหลายหลายในการใช้งานและรูปร่าง โครงสร้างของหุ่นยนต์ทั้งหมดจะมีความเหมือนกันอยู่ 3 ด้าน ประกอบด้วย:
ด้านเครื่องกล: หุ่นยนต์ทั้งหมดสร้างขึ้นจากเครื่องกล มีรูปทรงการออกแบบสำหรับทำงานใดงานหนึ่งให้สำเร็จ   อาทิ หุ่นยนต์ที่ออกแบบสำหรับการเคลื่อนที่บนพื้นผิวที่มีฝุ่นหนา อาจใช้ตีนตะขาบในการเคลื่อนที่ ลักษณะทางเครื่องกลดังกล่าวมากจากการที่ผู้ประดิษฐ์ต้องการทำงานให้สำเร็จโดยคำนึงถึงฟิสิกส์ของสภาพแวดล้อมโดยรอบ กล่าวคือรูปร่างหุ่นยนต์มีปัจจัยจากหน้าที่การใช้งาน
วงจรดิจิทัล (Digital Circuit) สำคัญมากต่อการทำงานของระบบต่าง ๆ ในหุ่นยนต์ด้านไฟฟ้า: หุ่นยนต์มีส่วนประกอบทางไฟฟ้าสำหรับการให้พลังงานขับเคลื่อนและควบคุมกลไกภายใน อาทิ หุ่นยนต์ตีนตะขาบต้องมีแหล่งพลังงานเพื่อที่จะเคลื่อนที่ พลังงานที่ว่าอยู่ในรูปของไฟฟ้าที่วิ่งผ่านสายลวดไฟฟ้า มีต้นกำเนิดจากแบตเตอร์รี่ เป็นวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย แม้แต่เครื่องจักรที่ใช้น้ำมันก็ยังต้องใช้กระแสไฟฟ้าในการทำให้เกิดกระบวนการสันดาป เป็นสาเหตุที่ว่าทำไปเครื่องจักรที่ใช้น้ำมันอย่างรถยนต์ ถึงต้องมีแบตเตอร์รี่ ในด้านไฟฟ้าของหุ่นยนต์มีประโยชน์ในการเคลื่อนที่ (โดยใช้มอเตอร์), การตรวจจับเซนเซอร์ (เมื่อมีการวัดสัญญาณทางไฟฟ้า อาทิ ความร้อน, เสียง, พิกัด และสถานะพลังงาน) และการควบคุม (หุ่นยนต์ใช้พลังงานไฟฟ้าเพื่อทำให้มอเตอร์และเซนเซอร์มีการทำงาน)
ด้านโปรแกรม: หุ่นยนต์ต้องมีการใช้ภาษาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในการทำงาน โปรแกรมคือวิธีการที่หุ่นยนต์ตัดสินใจว่าจะทำอะไร อย่างไร เมื่อไหร่ ยกตัวอย่างเช่น ในหุ่นยนต์ตีนตะขาบ การที่หุ่นยนต์จะเคลื่อนที่ผ่านถนนลูกรังอาจต้องมีการปรับโครงสร้างเครื่องกลและรับพลังงานในปริมาณที่เหมาะสมจากแบตเตอร์รี่ แต่หุ่นยนต์จะไม่มีการขยับเขยื้อนเลยหากไม่มีการโปรแกรมมันให้เคลื่อนไหว โปรแกรมคือหัวใจสำคัญของหุ่นยนต์ หุ่นยนต์อาจมีโครงสร้างและวงจรไฟฟ้าที่ดีเยี่ยม แต่หากโปรแกรมของหุ่นยนต์มีการออกแบบสั่งการที่ไม่มีประสิทธิภาพ งานที่หุ่นยนต์ทำได้จะไม่สัมฤทธิ์ผลตามที่คาดหมาย หรือไม่มีการทำงานเลยแม้แต่น้อย โปรแกรมหุ่นยนต์มีอยู่ 3 แบบ: ควบคุมระยะไกล (Remote Control), ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) และแบบลูกผสม (Hybrid) โปรแกรมควบคุมระยะไกลมีคำสั่งที่ติดตั้งไว้และจะทำงานเมื่อได้รับสัญญาณจากแหล่งควบคุม อาทิ มนุษย์ที่ควบคุมอุปกรณ์รีโมทคอนโทรล เครื่องมือที่ถูกควบคุมโดยมนุษย์จะถูกมองว่าเป็นเรื่องของระบบอัตโนมัติ มากกว่าที่จะเป็นเรื่องวิทยาการหุ่นยนต์ หุ่นยนต์ที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์จะมีการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมด้วยตัวเองโดยไม่ต้องมีแหล่งควบคุม และสามารถตัดสินใจแก้ปัญหาที่พบด้วยโปรแกรมที่ติดตั้งไว้ ส่วนหุ่นยนต์ลูกผสมสามารถตัดสินใจได้เองจากโปรแกรมที่ตั้งไว้ เป็นการผสานกันระหว่างโปรแกรมสองแบบ AI และ RC
ส่วนประกอบ > แหล่งพลังงาน

ในปัจจุบัน แบตเตอร์รี่คือแหล่งพลังงานส่วนใหญ่ของหุ่นยนต์ มีตั้งแต่แบตเตอรี่แบบตะกั่ว-กรดที่มีความปลอดภัยสูงและมีอายุในการใช้งานที่ยาวนาน แต่มีน้ำหนักมาก ไปจนถึงแบตเตอร์รี่แบบเงิน-แคดเมียมที่มีขนาดเล็กกว่าแต่มีราคาแพง การออกแบบหุ่นยนต์ที่ใช้แบตเตอร์รี่ต้องมีการคำนึงถึงปัจจัยด้านความปลอดภัย, อายุการใช้งาน และน้ำหนัก เครื่องกำเนิดไฟฟ้า อาทิ เครื่องยนต์สันดาปภายใน (Internal combusion engine) ก็สามารถนำมาใช้ในหุ่นยนต์ได้เช่นกัน แต่การออกแบบกลไกการทำงานจะมีความซับซ้อนและต้องใช้เชื้อเพลิงขับเคลื่อน ต้องมีการระบายความร้อน และจะมีน้ำหนักมากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับหุ่นยนต์ที่ใช้แบตเตอร์รี่ การโยงสายไฟเข้ากับหุ่นยนต์จะช่วยให้หุ่นยนต์ไม่ต้องมีเซลล์ไฟฟ้าหรือเครื่องสันดาบในตัวเครื่อง ทำให้มีข้อได้เปรียบในเรื่องน้ำหนักที่เบาและลดขนาดหุ่นยนต์ อย่างไรก็ตามการออกแบบนี้จะทำให้หุ่นยนต์ต้องมีสายเคเบิลโยงกับตัวเครื่องอยู่ตลอดเวลา
แหล่งพลังงานอื่น ๆ ที่มีความเป็นไปได้ในอนาคต:
แก๊สอัดแน่น
เซลล์สุริยะ
ไฮโดรลิกส์ (ของเหลว)
ขยะชีวภาพ (โดยการย่อยสลายอาหารของแบคทีเรีย)
นิวเคลียร์
ส่วนประกอบ > ตัวกระตุ้น

ตัวกระตุ้น (Actuator) คือมอเตอร์ที่รับผิดชอบสำหรับการเคลื่อนไหวหรือการควบคุมกลไกหรือระบบ ทำงานเสมือนกล้ามเนื้อของหุ่นยนต์ด้วยพลังงานไฟฟ้าจากแหล่งพลังงาน จากนั้นก็แปลงพลังงานนั้นให้เป็นการเคลื่อนไหว อาทิเช่น กระตุ้นให้หัวพิมพ์ฉีดสีออกมา หรือกระตุ้นให้ก้ามปูเบรกจับเข้ากับล้อ เป็นต้น ปัจจุบัน ตัวกระตุ้นไฟฟ้าแบบวงล้อ, แบบเกียร์ และแบบเส้นตรง (Linear actuator) นิยมใช้กันในหุ่นยนต์อุตสาหกรรม ปัจจุบันนี้เริ่มมีการนำตัวกระตุ้นแบบใหม่เข้ามาใช้งาน อาทิ แรงดันอากาศ, สารเคมี, แรงดันไฮโดรลิกส์ เป็นต้น
ส่วนประกอบ > เซนเซอร์

เซนเซอร์ (Sensor) ทำให้หุ่นยนต์สามารถรับข้อมูลการวัดค่าจากสิ่งแวดล้อม หรือ ส่วนประกอบที่อยู่ภายในหุ่นยนต์ ซึ่งจำเป็นอย่างมากในการทำงานของหุ่นยนต์ และ ตอบสนองกับสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไปด้วยการคำนวณที่เหมาะสม การวัดค่าจากเซนเซอร์ทำไปเพื่อวัตถุประสงค์ที่หลากหลาย เช่น การเตือนภัยด้านควมปลอดภัยจากสิ่งแวดล้อมและความผิดพลาดของระบบภายใน และ เพื่อรับข้อมูลเกี่ยวกับงานที่หุ่นยนต์ทำแบบเรียลไทม์
ส่วนประกอบ > แขนกล

ในสาขาวิทยาการหุ่นยนต์ แขนกล (Manipulator) คือเครื่องมือในการเคลื่อนสิ่งของโดยที่ผู้ควบคุมไม่ต้องสัมผัสโดยตรง แขนกลหุ่นยนต์มีการใช้งานที่หลากหลายในปัจจุบัน อาทิ การเชื่อมโลหะ, การผ่าตัด และ การประกอบชิ้นส่วนยานยนต์
ส่วนประกอบ > การตอบสนองกับสภาพแวดล้อมและการนำทาง

หุ่นยนต์ส่วนมากในปัจจุบันใช้มนุษย์ควบคุมและทำงานในพื้นที่สภาวะแวดล้อมที่จำกัด อย่างไรก็ตามในปัจจุบัน เริ่มมีการใช้หุ่นยนต์ที่สามารถทำงานและเคลื่อนที่ในพื้นที่ ๆ กว้างขวางและหลากหลายแบบ หุ่นยนต์ประเภทนี้จำเป็นต้องใช้ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์สำหรับการนำทาง สำหรับการทำงานในสภาพแวดล้อมที่หลากหลายเหล่านั้น การทำงานของหุ่นยนต์เหล่านี้อาจถูกขัดขวางได้เมื่อมีสิ่งกีดขวางที่ไม่ได้โปรแกรมไว้ หุ่นยนต์ที่มีความซับซ้อน อาทิเช่น ASIMO และ Meinü robot  มีความซับซ้อนของฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์สำหรับการนำทาง มากกว่าหุ่นยนต์ทั่วไป รวมไปถึงรถยนต์ไร้คนขับ, หุ่นยนต์รถอัตโนมัติ และ DARPA Grand Challenge มีเซนเซอร์ตรวจจับสภาวะแวดล้อมที่ดี สามารถนำทางได้โดยใช้ข้อมูลที่ได้รับ หุ่นยนต์ประเภทนี้มีระบบ GPS หรือ เรดาร์ระบุตำแหน่ง พร้อมกับอุปกรณ์เซนเซอร์เก็บข้อมูลอื่น อาทิ กล้องวิดีโอ ไลดาร์ และ ระบบนำทางเฉื่อย (inertial navigation system) สำหรับการนำทางที่ดีขึ้นระหว่างพิกัดสองจุด
ส่วนประกอบ > ปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และหุ่นยนต์

การรับคำสั่งที่ซับซ้อนจากมนุษย์ หุ่นยนต์จำเป็นที่จะต้องมีระบบประสาทสัมผัสที่ชาญฉลาด เพื่อให้หุ่นยนต์ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพในสภาพแวดล้อมนอกโรงงานอุตสาหกรรม การมีหุ่นยนต์ที่มนุษย์สามารถออกคำสั่งได้มีความสำคัญอย่างยิ่ง การมีปฏิสัมพันธ์กับหุ่นยนต์ต้องมีความง่ายในการใช้งาน ต้องสามารถสั่งงานหุ่นยนต์ได้โดยคนที่ไม่มีความรู้ทางหุ่นยนต์ ในนวนิยายวิทยาศาสตร์ นักเขียนนิยายมักจะจินตนาการให้หุ่นยนต์สามารถสื่อสารกับมนุษย์ด้วยท่าทาง คำพูด และ การแสดงออกทางสีหน้า แทนการเขียนโปรแกรมด้วยโค้ด ใช้การพูดโดยใช้ภาษาธรรมชาติแบบมนุษย์ ไม่ใช่ธรรมชาติโดยพื้นฐานของหุ่นยนต์ การที่หุ่นยนต์จะตอบโต้ได้แบบมนุษย์จริง ๆ แบบในภาพยนตร์ไซไฟ เช่น ตัวละคร C-3PO ใน สตาร์ วอร์ส หรือ ผู้การเดต้า ใน Star Trek แม้อาจใช้เวลาในการพัฒนาอีกยาวนาน แต่หุ่นยนต์แบบนี้มีความเป็นไปได้ที่จะมีการใช้งานอย่างแพร่หลายโดยทั่วไปในอนาคต
หน่วยงานและชมรมทางด้านหุ่นยนต์ในไทย

สมาคมวิชาการหุ่นยนต์ไทย เก็บถาวร 2020-01-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
สำนักงานเครือข่ายวิจัยประยุกต์ทางเทคโนโลยีหุ่นยนต์และชีวการแพทย์ (Bart lab) มหาวิทยาลัยมหิดล
สถาบันวิทยาการหุ่นยนต์ภาคสนาม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ชุมนุมหุ่นยนต์ irap robot มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ เก็บถาวร 2014-07-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Engineer Robot Club-KMITL เก็บถาวร 2009-02-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ชมรมนักประดิษฐ์วิศวกรรม คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เว็บไซต์ ของผู้เริ่มต้นเรียนรู้หุ่นยนต์เพื่อการศึกษา