stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
โอลิมปิกฤดูร้อน 1980
การเสนอตัวเป็นเจ้าภาพ

การเสนอตัวเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกฤดูร้อน 1980 มีผู้เสนอตัวเป็นเจ้าภาพเพียง 2 เมือง ได้แก่ มอสโก และลอสแอนเจลิส การเลือกเมืองที่ได้เป็นเจ้าภาพจัดขึ้นเมื่อวันที่ 23 ตุลาคม ค.ศ. 1973 ในการประชุมคณะกรรมการโอลิมปิกสากล สมัยที่ 75 ที่เวียนนา ประเทศออสเตรีย
| การลงคะแนนเลือกเมืองเจ้าภาพโอลิมปิกฤดูร้อน 1980 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เมือง | ประเทศ | รอบที่ 1 |  |  |  |  |
| มอสโก |  สหภาพโซเวียต | 39 |  |  |  |  |
| ลอสแอนเจลิส |  สหรัฐ | 20 |  |  |  |  |
ชนิดกีฬาที่แข่งขัน

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  กีฬาทางน้ำ  กระโดดน้ำ   ว่ายน้ำ   โปโลน้ำ   ยิงธนู   กรีฑา   บาสเกตบอล   มวยสากลสมัครเล่น |   เรือแคนู Sprint (12)  Slalom (4)   จักรยาน Road (4)  Track (8)  Mountain biking (2)   ขี่ม้า Dressage (2)  Eventing (2)  Show jumping (2) |   ฟันดาบ   ฟุตบอล   ยิมนาสติก Artistic (14)  Rhythmic (2)   แฮนด์บอล   ฮอกกี้   ยูโด   ปัญจกีฬาสมัยใหม่   เรือพาย   เรือใบ |   ยิงปืน   วอลเลย์บอล   ยกน้ำหนัก   มวยปล้ำ Freestyle (10)  Greco-Roman (10) |
ประเทศที่เข้าร่วมแข่งขัน

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|   อัฟกานิสถาน (11)   แอลจีเรีย (59)   อันดอร์รา (2)   แองกวิลลา (13)   ออสเตรเลีย (126)   ออสเตรีย (89)   เบลเยียม (61)   เบนิน (17)   บอตสวานา (7)   บราซิล (109)   บัลแกเรีย (295)   พม่า (2)   แคเมอรูน (26)   โคลอมเบีย (23)   สาธารณรัฐคองโก (23)   คอสตาริกา (30)   คิวบา (216)   ไซปรัส (14)   เชโกสโลวาเกีย (216)   เดนมาร์ก (63)   สาธารณรัฐโดมินิกัน (6)   เอกวาดอร์ (11)   เอธิโอเปีย (41)   ฟินแลนด์ (124)   ฝรั่งเศส (125)   เยอรมนีตะวันออก (362)   สหราชอาณาจักร (231) |  |   กรีซ (42)   กัวเตมาลา (10)   กินี (9)   กายอานา (8)   ฮังการี (279)   ไอซ์แลนด์ (9)   อินเดีย (74)   อิรัก (44)   ไอร์แลนด์ (48)   อิตาลี (163)   จาเมกา (18)   จอร์แดน (4)   เกาหลีเหนือ (50)   คูเวต (58)   ลาว (19)   เลบานอน (17)   เลโซโท (5)   ไลบีเรีย (7)   ลิเบีย (32)   ลักเซมเบิร์ก (3)   มาดากัสการ์ (11)   มาลี (7)   มอลตา (8)   เม็กซิโก (45)   มองโกเลีย (43)   โมซัมบิก (14)   เนปาล (11) |  |   เนเธอร์แลนด์ (86)   นิวซีแลนด์ (5)   นิการากัว (5)   ไนจีเรีย (44)   เปรู (30)   โปแลนด์ (320)   โปรตุเกส (11)   ปวยร์โตรีโก (3)   โรมาเนีย (243)   ซานมารีโน (17)   เซียร์ราลีโอน (14)   เซเนกัล (32)   เซเชลส์ (11)   สเปน (159)   ศรีลังกา (4)   สวีเดน (148)   สวิตเซอร์แลนด์ (84)   ซีเรีย (69)   แทนซาเนีย (41)   ตรินิแดดและโตเบโก (9)   ยูกันดา (13)   สหภาพโซเวียต (506)   เวเนซุเอลา (38)   เวียดนาม (30)   ยูโกสลาเวีย (162)   แซมเบีย (40)   ซิมบับเว (46) |
การคว่ำบาตรการแข่งขัน

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|   แอลเบเนีย   แอนทีกาและบาร์บิวดา   อาร์เจนตินา   บาฮามาส   บาห์เรน   บังกลาเทศ   บาร์เบโดส   เบลีซ   เบอร์มิวดา   โบลิเวีย   แคนาดา   หมู่เกาะเคย์แมน   แอฟริกากลาง   ชาด   ชิลี   จีน   จีนไทเป**   โกตดิวัวร์   อียิปต์   เอลซัลวาดอร์   ฟีจี   กาบอง |   แกมเบีย   กานา   เฮติ   ฮอนดูรัส   ฮ่องกง   อินโดนีเซีย   อิหร่าน*   อิสราเอล   ญี่ปุ่น   เคนยา   เกาหลีใต้   ไลบีเรีย   ลีชเทินชไตน์   มาลาวี   มาเลเซีย   มอริเชียส   โมนาโก   โมร็อกโก   เนเธอร์แลนด์แอนทิลลีส   ไนเจอร์   นอร์เวย์   ปากีสถาน |   ปานามา   ปาปัวนิวกีนี   ปารากวัย   ฟิลิปปินส์   กาตาร์*   ซาอุดีอาระเบีย   สิงคโปร์   โซมาเลีย   ซูดาน   ซูรินาม   เอสวาตีนี   ไทย   โตโก   ตูนิเซีย   ตุรกี   สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์   สหรัฐ   อุรุกวัย   หมู่เกาะเวอร์จินของสหรัฐ   เยอรมนีตะวันตก   ซาเอียร์ |   |
*Iran and Qatar did not attend the Games because they were not invited by the International Olympic Committee.

**Chinese Taipei / Taiwan did not attend because of the 1979 Nagoya Resolution, in which the People's Republic of China agreed to participate in the IOC if the Republic of China/Taiwan were referred to as "Chinese Taipei".
สรุปเหรียญการแข่งขัน

ดูเพิ่ม: สรุปเหรียญโอลิมปิกฤดูร้อน 1980
|  อันดับ  | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  สหภาพโซเวียต (เจ้าภาพ) | 80 | 69 | 46 | 195 |
| 2 |  เยอรมนีตะวันออก | 47 | 37 | 42 | 126 |
| 3 |  บัลแกเรีย | 8 | 16 | 17 | 41 |
| 4 |  คิวบา | 8 | 7 | 5 | 20 |
| 5 |  อิตาลี | 8 | 3 | 4 | 15 |
| 6 |  ฮังการี | 7 | 10 | 15 | 32 |
| 7 |  โรมาเนีย | 6 | 6 | 13 | 25 |
| 8 |  ฝรั่งเศส | 6 | 5 | 3 | 14 |
| 9 |  สหราชอาณาจักร | 5 | 7 | 9 | 21 |
| 10 |  โปแลนด์ | 3 | 14 | 15 | 32 |
แผนที่แสดงประเทศที่เข้าร่วมแข่งขัน
แผนที่แสดงประเทศคว่ำบาตรการแข่งขัน
โอเซจิ

ตัวอย่างโอเซจิเรียวริ
อาหาร: 1: กุ้งเคี่ยว, 2: , 3:  ผักหรือเห็ด, 4: , 5: , 6: ของขบเคี้ยว, 7: , 8:, 9: , 10: ปลาบรีมทะเลย่าง, 11: , 12: ผักดอง, 13: ของหวาน, 14: อาหารเริ่มแรก, 15: ถั่วดำ, 16: กุ้งมังกรย่าง
โอเซจิ (ญี่ปุ่น: 御節, お節; โรมาจิ: osechi) หรือ โอเซจิเรียวริ (ญี่ปุ่น: 御節料理, お節料理; โรมาจิ: osechiryōri) (เรียวริ แปลว่า การทำอาหาร) เป็นสำรับอาหารสำหรับเทศกาลปีใหม่ในญี่ปุ่น เป็นขนบประเพณีที่มีมาตั้งแต่ยุคเฮอัง โอเซจิ นั้นจะถูกจัดเรียงอยู่ในกล่องสี่เหลี่ยม 3-4 กล่องที่เรียกว่า จูบาโกะ (ญี่ปุ่น: 重箱) ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับกล่องเบ็นโต จูบาโกะจะถูกซ้อนเก็บไว้ทั้งก่อนการใช้งานและหลังใช้งาน โอเซจินั้นมักรับประทานร่วมกับโทโซะ
ชาวญี่ปุ่นจะรับประทานโอเซจิเรียวริกันในช่วงเวลา 3 วันหลังวันขึ้นปีใหม่ (1 มกราคม) ซึ่งนิยมรับประทานโอเซจิเรียวริเป็นมื้อแรกของปีพร้อมกับครอบครัว
ประวัติ

จากวัฒนธรรมของญี่ปุ่นที่มีมาแต่โบราณที่ว่า ในเทศกาลสำคัญจะต้องถวายอาหารแด่เทพเจ้าเพื่อเป็นการร่วมเฉลิมฉลองไปกับเทพเจ้า ในยุคเฮอังได้มีการกำหนดวันที่จะถวายอาหารไว้อยู่หนึ่งวัน แล้วเทพเจ้าก็จะประทานพรโชคลาภให้อยู่ 5 เทศกาลนั่นคือ วันที่ 7 มกราคม เทศกาลจินจิตสึ (人日), วันที่ 3 มีนาคม เทศกาลโจชิ (上巳) หรือเทศกาลดอกท้อ (แต่มักเรียกกันว่า วันเด็กหญิง), วันที่ 5 พฤษภาคม เทศกาลทังโงะ (端午) หรือวันเด็กผู้ชาย, วันที่ 7 กรกฎาคม เทศกาลทานาบาตะ (七夕) และวันที่ 9 กันยายน เป็นวันโจโย (重陽) หรือเทศกาลดอกเบญจมาศ
จุดกำเนิดของ โอเซจิ นั้นมาจากการที่ทั้งครอบครัวมาถวายอาหารต่อเทพเจ้าพร้อมกัน เรียกสำรับอาหารนั้นว่า โอเซ็กกุ (お節供) อันเป็นที่มาของคำว่า โอเซจิ นอกจากนี้ ยังมีคำเรียกโอเซจิเป็นอย่างอื่นด้วย คือ เซ็กกุ (節供), เซจิเอะ (節会) และ เซ็ตสึนิจิ (節日)
ก่อนหน้ายุคเอโดะ โอเซจิไม่ได้มีรูปร่างหน้าตาอย่างในปัจจุบัน เมื่อมีการเฉลิมฉลองกันในหมู่ชนชั้นซามูไรก็จะมีการจัดอาหารมงคลสำหรับการฉลองใส่จูบาโกะ ซึ่งเป็นครั้งแรกที่อาหารได้ถูกจัดลงไปในกล่องเช่นนี้ การที่กล่องมีหลายชั้นนั้นแสดงถึงการเฉลิมฉลองซ้ำแล้วซ้ำอีก ซึ่งในปัจจุบันก็ยังคงจัดอาหารโอเซจิใส่กล่องไม้ทาแล็กเกอร์ซ้อนกันอยู่ โดยในแต่ละชั้นก็จะบรรจุอาหารที่แตกต่างกันไปอย่างมีระเบียบ
ในปัจจุบัน วัฒนธรรมการรับประทานโอเซจินี้ก็ยังคงอยู่ แต่คนญี่ปุ่นรุ่นใหม่ส่วนมากทำโอเซจิไม่เป็น แต่ถึงกระนั้นชาวญี่ปุ่นก็ยังสืบทอดการรับประทานอาหารพิเศษในวันปีใหม่นี้อยู่ โดยการซื้อโอเซจิสำเร็จรูปจากร้านค้าหรือห้างสรรพสินค้า
ตัวอย่างอาหาร

อาหารในโอเซจิ แต่ละอย่างมีความหมายพิเศษของมันเพื่อการฉลองปีใหม่ ตัวอย่างบางส่วนเป็น:
ไดได (橙) หรือส้มจี๊ดญี่ปุ่น ไดไดนั้นมีความหมาย คือ "จากรุ่นสู่รุ่น" เมื่อเขียนแบบคันจิ จะเขียนได้ว่า 代 ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความปรารถนาสำหรับเด็กในวันขึ้นปีใหม่
ดาเตมากิ (伊達巻/ 伊達巻き) หรือไข่เจียวม้วน ซึ่งมีลักษณะการเจียวไม่เหมือนกับไข่เจียวธรรมดา อาจจะผสมไปด้วยกุ้งหรือปลาบด เป็นสัญลักษณ์ของความปรารถนาสำหรับวันมหามงคล
คามาโบโกะ (蒲鉾) เนื้อปลาบดนึ่งเป็นก้อน จะถูกหั่นแล้วจัดวางสลับกันเป็นชิ้นสีแดง (หรือชมพู) และขาว จากสีนั้นมีความหมายถึงอาทิตย์อุทัยของญี่ปุ่น
คาซูโนโกะ (数の子) หรือไข่ปลาแฮร์ริง คาซุ มีความหมายว่า "จำนวน" ส่วน โนโกะ มีความหมายว่า "เด็ก" หรือก็คือ "เด็กจำนวนมาก" ในเทศกาลปีใหม่นั่นเอง
คมบุ (昆布) เป็นสาหร่ายประเภทหนึ่ง มีความหมายเกี่ยวข้องกับคำว่า "โยโรโกบุ" (喜ぶ) ซึ่งมีความหมายว่า "ยินดี"
คูโรมาเมะ (黒豆) หรือถั่วเหลืองดำ มีความนุ่มกำลังดี มาเมะ มีความหมายว่า "สุขภาพ" ซึ่งก็คือปรารถนาให้สุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์
โคฮากูนามาซุ (紅白なます) เป็นผักสีขาว-แดง ที่นิยมทำเป็นก้อน ซึ่งทำมาจากแคร์รอตซอยและผักกาดหัวซอย และแช่ในน้ำส้มสายชูชนิดพิเศษ
ไท (鯛) หรือปลาบรีมทะเลสีแดง ไทมีความเกี่ยวข้องกับคำว่า เมเดไต สัญลักษณ์ของเทศกาลอันเป็นมงคล
อาวาซูเกะ (粟漬) ปลาโคโนชิโระก่อนที่จะเจริญเติบโตเต็มที่ ต้มแล้วหมักในน้ำส้มสายชู ใส่สีเหลืองที่ทำจากดอกการ์ดิเนีย เป็นการขอพรให้สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ดีไม่มีอุปสรรค
เอบิ (エビ) กุ้งซึ่งปรุงรสด้วยสาเกและซอสถั่วเหลือง
ที่มา

"โอะเซะจิ เรียวริ." ญี่ปุ่น: ภาพประกอบสารานุกรม. Ed. Alan Campbell & David S. Noble. โตเกียว: Kōdansha, 1995.
โอเซจิเรียวริ อาหารแด่เทพเจ้าครั้งแรกของปี เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Japan World Mook Series
| ด ค กอาหารและเครื่องดื่มญี่ปุ่น |
| --- | --- |
อาหารจานหลัก:  กีวดง  เกี๊ยวซ่า  แกงกะหรี่ คัตสึกาเร  ข้าว ข้าวกล้องงอก  ข้าวเหนียว  โจ๊ก  เซกิฮัง  โซซูอิ  ทากิโกมิโงฮัง  ข้าวฮายาชิ  ไข่อนเซ็ง  คากูนิ  คาราอาเงะ  คูชิกัตสึ  ชาบูชาบู  ชาฮัง  ชิราตากิ  ซาชิมิ ฟูงุ  ซูชิ ประวัติศาสตร์  ซูชิยั่งยืน  โซกิ ฟูงุ  ดมบูริ คัตสึดง  ชูกาดง  เท็กกาดง  เท็นชินดง  อูนาดง  โอยาโกดง  ทงกัตสึ  ทาโกยากิ  ทามาโงยากิ  เท็มปูระ  โทโกโรเต็ง  นาเบโมโนะ  นิกูจางะ  บะหมี่ โซบะ  โซบะโอกินาวะ โซกิ  โซเม็ง สลัดโซเม็ง  ราเม็ง กระดูกหมู  แกงกะหรี่มูโรรัง  คาโงชิมะ  ชัมปง  ฮิยาชิจูกะ  สึเกเม็ง  ยากิโซบะ  วุ้นเส้น  อูดง ยากิอูดง  โฮโต  เบ็นโต เคียราเบ็ง  จูบาโกะ  มากูโนอูจิ  วัปปาเมชิ  เอกิเบ็ง  มนจายากิ  ยากินิกุ  ยากิโตริ  สึกูดานิ  สึกูเนะ  สุกี้ยากี้  ออมไรซ์  โอโกโนมิยากิ  โอโกวะ  โอเซจิ  โอเด็ง  โอนิงิริ เท็มมูซุ  ฮิยามูงิ  ฮิรายาจี 
อาหารจานรอง:  การิ  ขนมปัง ขนมปังแกงกะหรี่  ขนมปังเมลอน  ยูดาเนะ  อัมปัง  โครกเกะ  ชิโอการะ  ซัตสึมาอาเงะ  ซุปมิโซะ  นัตโต  นามาซุ  นูกาซูเกะ  ทากูอัง  สึเกโมโนะ  อาเงดาชิโดฟุ  โอกาซุ 
เครื่องดื่ม:  กาแฟกระป๋อง บอส  จอร์เจีย  เก็มไมจะ  คาลพิส  ชา ประวัติศาสตร์  เกียวกูโระ  คาบูเซจะ  คูกิจะ  ชาเขียว  เซ็นจะ  บันจะ  มัตจะ  โฮจิจะ  ชาข้าวบาร์เลย์  โชจู อาวาโมริ  ฮาบูชุ  โพคารี่สเวท  ยาคูลท์  รามูเนะ  ลิโพวิตัน  สาเก โทโซะ  นิโงริ  เหล้าหวาน  อควาเรียส  โอโรนามินซี 
ขนม / ของหวาน:  คมเปโต  คารูกัง  คูซูโมจิ  ชิรูโกะ  เซ็มเบ อาราเระ  ดังโงะ ชิจิดังโงะ  คิบิดังโงะ  โดรายากิ  ไดฟูกุ  ไทยากิ  มันจู  โมจิ โกเฮโมจิ  อาเงโมจิ  อูอิโร  โยกัง  ลูกอมข้าวโบตัง  วางาชิ  วาราบิโมจิ  อามานัตโต 
ส่วนผสม / เครื่องปรุง:  โกโบ  คนเนียกุ  คมบุ  คัตสึโอบูชิ  คันซูริ  คาราชิ  คูซูโกะ  คูโรมิตสึ  ชิจิมิโตงาราชิ  ซอส โชยุ  ซอสทงกัตสึ  ซอสวุร์สเตอร์เชอร์  ทาเระ  พนซุ  ชตสึรุ  ซันโช  ดาชิ  ไดกง ไดคงซากูราจิมะ  เต้าหู้  ถั่วแดงกวน  เท็งกาซุ  น้ำมันงา  โนริ  เบนิโชงะ  ปลา คามาโบโกะ  ซูริมิ  เม็นไตโกะ / ทาราโกะ  โทบิโกะ  ปังโกะ  ผงชูรส  มายองเนส  มิโซะ  มิริง  เม็มมะ  เมียวงะ  ยูซุ ยูซูโกโช  วาซาบิ  หน่อไม้  เห็ด ชีตาเกะ  มัตสึตาเกะ  เห็ดเข็มทอง  อาโอโนริ  อูเมโบชิ  ฮิจิกิ 
อุปกรณ์:  มีด กีวโต  ซันโตกุ  ซาชิมิโบโช  เดบะโบโช  นากิริโบโช  นานางิบะ  มางูโระโบโช  มีดทำครัวญี่ปุ่น  อูซูบะโบโช  หม้อหุงข้าว 
รายชื่อ:  ของว่าง  ของหวานและขนมหวาน  เครื่องปรุง  ส่วนประกอบของซูชิและซาชิมิ  อาหารจาน ซุปและสตูว์  ราเม็ง 
ผลไม้:  ไชน์มัสแคต  แตงโมสี่เหลี่ยม  ยูบาริเมลอน  รูบีโรมัน 
เกี่ยวข้อง:  ขนบธรรมเนียมและมารยาท  ไคเซกิ  ชิมมิ  เท็ปปังยากิ  เทริยากิ  โทกูซังฮิง  อาหารโอกินาวะ  อูมามิ  โอมากาเซะ 
  หมวดหมู่ 
การจัดวางแบบอื่นของโอเซจิ
อาณาจักรรีวกีว

อาณาจักรรีวกีว (ญี่ปุ่น: 琉球王国 Ryūkyū Ōkoku; รีวกีว: 琉球國 Ruuchuu-kuku; จีนตัวเต็ม: 琉球國; จีนตัวย่อ: 琉球国; พินอิน: Liúqiú Guó; ค.ศ. 1429 — 1879) เป็นรัฐเอกราช ครอบครองหมู่เกาะรีวกีว (ญี่ปุ่น: 琉球諸島; โรมาจิ: Ryūkyū Shotō) เกือบทั้งหมดตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 – 19
ชื่อของอาณาจักรรีวกีวปรากฏในเอกสารต้นกรุงรัตนโกสินทร์ว่า ลิชี่ว (ตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์) หรือ ลิ่วขิ่ว (โคลงภาพคนต่างภาษา)
กษัตริย์ของอาณาจักรรีวกีวได้รวบรวมเกาะโอกินาวะ (ญี่ปุ่น: 沖縄島; โรมาจิ: Okinawa-jima) ให้เป็นปึกแผ่น และขยายอาณาเขตไปถึงหมู่เกาะอามามิ (ญี่ปุ่น: 奄美諸島; โรมาจิ: amami shotō) (ปัจจุบันอยู่ในเขตจังหวัดคาโงชิมะ (ญี่ปุ่น: 鹿児島県; โรมาจิ: Kagoshima-ken) และหมู่เกาะซากิชิมะ (ญี่ปุ่น: 先島諸島; โรมาจิ: Sakishima shotō) ใกล้กับเกาะไต้หวัน แม้ว่าจะเป็นอาณาจักรเล็ก ๆ แต่ก็มีบทบาทสำคัญทางด้านการค้าทางทะเลในยุคกลางของเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ประวัติศาสตร์ > กำเนิดอาณาจักร

ในศตวรรษที่ 14 เมืองเล็ก ๆ ที่กระจายตัวบนเกาะโอกินาวะได้รวมตัวกันตั้งเป็นแคว้น 3 แคว้น ได้แก่ แคว้นโฮกูซัน (ญี่ปุ่น: 北山; โรมาจิ: Hokuzan) (แปลว่า เขาตอนเหนือ) แคว้นชูซัน (ญี่ปุ่น: 中山; โรมาจิ: Chūzan) (แปลว่า เขาตอนกลาง) และแคว้นนันซัน (ญี่ปุ่น: 南山; โรมาจิ: Nanzan) (แปลว่า เขาตอนใต้) อันเป็นที่รู้กันในนามยุคสามก๊ก หรือยุคซันซัน (ญี่ปุ่น: 三山; โรมาจิ: Sanzan) (แปลว่า เขาทั้งสาม) แคว้นโฮกูซันตั้งอยู่ทางเหนือของเกาะ และเป็นแคว้นที่ใหญ่ที่สุด กินเนื้อที่เกือบครึ่งหนึ่งของเกาะ แม้ว่าจะมีกำลังทหารที่แข็งแกร่งที่สุด แต่ก็มีเศรษฐกิจที่อ่อนแอที่สุด แคว้นนันซันตั้งอยู่ตอนใต้ของเกาะ ส่วนแคว้นชูซันนั้นตั้งอยู่ตอนกลางของเกาะ และมีเศรษฐกิจที่แข็งแกร่งที่สุด เป็นที่ตั้งของเมืองชูริ (ญี่ปุ่น: 首里; โรมาจิ: Shuri) อันเป็นเมืองศูนย์กลางทางการเมือง ตั้งอยู่ใกล้กับเมืองนาฮะ (ญี่ปุ่น: 那覇; โรมาจิ: Naha) อันเป็นเมืองท่าที่สำคัญที่สุด (ปัจจุบัน เป็นเมืองหลวงของจังหวัดโอกินาวะ) และเมืองคูเมมูระ (ญี่ปุ่น: 久米村; โรมาจิ: Kumemura) อันเป็นเมืองศูนย์รวมสรรพวิชาความรู้ต่าง ๆ จากจีน เหตุนี้เองที่ทำให้แคว้นชูซันเป็นศูนย์กลางของอาณาจักรรีวกีวจนกระทั่งล่มสลาย
ต่อมา เมื่อผู้ครองสามแคว้นใหญ่นี้ได้สู้รบกัน ผู้ครองแคว้นชูซันก็ได้รับชัยชนะ และได้รับการรับรองจากจักรวรรดิจีนให้เป็นกษัตริย์ผู้มีสิทธิเหนือสามแคว้นอย่างชอบธรรม แม้ว่าจะไม่สามารถปราบแคว้นที่เหลือได้อย่างราบคาบก็ตาม จากนั้น ผู้ครองแคว้นชูซันก็ได้ส่งต่อบังลังก์ให้กับฮาชิ ฮาชิสามารถปราบแคว้นโฮกูซันได้อย่างราบคาบใน ค.ศ. 1416 และแคว้นนันซันได้ในค.ศ. 1429 แล้วรวบรวมเกาะโอกินาวะให้เป็นปึกแผ่นได้เป็นครั้งแรก ในเวลาต่อมา ฮาชิได้ก่อตั้ง "ราชวงศ์โช" ขึ้นเป็นราชวงศ์แรก โดย "โช" เป็นแซ่ซึ่งได้รับพระราชทานจากฮ่องเต้ราชวงศ์หมิงแห่งจักรวรรดิจีนตั้งแต่ ค.ศ. 1421 และตั้งตนเองขึ้นเป็นกษัตริย์องค์แรกของอาณาจักรนามว่า พระเจ้าโชฮาชิ ในค.ศ. 1429 อันเป็นจุดเริ่มแรกของอาณาจักรรีวกีว
พระเจ้าโช ฮาชิ ได้ทรงนำระบบราชสำนักแบบมีลำดับศักดิ์จากจีนมาใช้ ทรงก่อสร้างปราสาทชูริ (ญี่ปุ่น: 首里城; โรมาจิ: Shurijō) ขึ้นเป็นศูนย์กลางการปกครอง และทรงสร้างท่าเรือใหญ่ที่เมืองนาฮะ ต่อมา ในค.ศ. 1469 พระเจ้าโช โทกุสวรรคตโดยไม่มีโอรสเป็นรัชทายาท ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ได้อ้างตัวเป็นบุตรบุญธรรมของพระองค์และยังได้รับอุปถัมภ์จากจักรวรรดิจีนอีกด้วย จากนั้นได้ตั้งตนเองเป็น พระเจ้าโช เอ็ง และตั้งราชวงศ์โชที่สองขึ้นเป็นราชวงศ์ใหม่ของอาณาจักรรีวกีว หลังสิ้นพระเจ้าโช เอ็ง พระเจ้าโช ชินขึ้นครองราชย์ต่อ และยุคของพระองค์นี้เองที่เป็นยุคทองของอาณาจักรรีวกีว พระองค์ครองราชย์ตั้งแต่ ค.ศ. 1487-1526
ในปลายศตวรรษที่ 15 อาณาจักรรีวกีวได้ขยายอาณาเขตไปถึงเกาะใต้สุดของหมู่เกาะรีวกีว และใน ค.ศ. 1571 ได้ขยายอาณาเขตทางเหนือไปถึงเกาะอามามิโอชิมะ (ญี่ปุ่น: 奄美大島; โรมาจิ: Amami Ōshima) ใกล้เกาะคีวชู สำหรับการปกครองนั้น พื้นที่เกือบทั้งอาณาจักรตั้งขึ้นตรงกับชูริ อันเป็นเมืองหลวง ยกเว้นเกาะตั้งแต่หมู่เกาะซากิชิมะลงมา เป็นเพียงแคว้นบรรณาการของอาณาจักรรีวกีว โดยยังมีผู้ครองแคว้นของตัวเองได้แต่ต้องจงรักภักดีกับเมืองชูริ
ประวัติศาสตร์ > ยุคทองของการค้าทางทะเล

เป็นเวลาถึงเกือบสองร้อยปีที่อาณาจักรรีวกีวเติบโตได้เพราะเป็นศูนย์กลางทางการค้าทางทะเลในแถบเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยบทบาทนี้เอง ทำให้อาณาจักรรีวกีวตั้งมีฐานะเป็นรัฐบรรณาการต่อราชวงศ์หมิงแห่งจักรวรรดิจีนซึ่งเริ่มตั้งแต่สมัยแคว้นชูซันในค.ศ. 1372 การเป็นรัฐบรรณาการของจีนนี้ ทำให้จีนมีอิทธิพลอย่างสูงต่ออาณาจักรรีวกีวตั้งแต่สมัยสามแคว้น โดยจีนได้จัดเรือเดินทะเลเพื่อให้ชาวรีวกีวอันค้าขาย จำกัดจำนวนชาวรีวกีวอันเพื่อให้ไปศึกษาในวิทยาลัยหลวงในเมืองปักกิ่ง รับรองสิทธิชอบธรรมในการครองแคว้นทั้งสามของกษัตริย์แคว้นชูซัน อนุญาตให้เรือของอาณาจักรรีวกีวเข้าไปทำการค้าที่ท่าเรือของจีนได้ พ่อค้าชาวรีวกีวอันใช้เรือสำเภาที่จีนจัดให้ได้เดินเรือไปทั่วภูมิภาค และเข้าไปค้าขายในท่าเรือของเมืองสำคัญต่าง ๆ เช่น เกาหลี จีน และญี่ปุ่น นอกจากนี้ ยังมีมะละกา ชวา สุมาตรา ปาเล็มบัง อันนัม (เวียดนาม) รวมถึงอยุธยาและปัตตานีด้วย
สินค้าญี่ปุ่น อาทิเช่น เครื่องเงิน ดาบ พัด เครื่องเขิน ม่านเบียวบุ เป็นต้น สินค้าจีน อาทิเช่น ยาจีน เหรียญกษาปณ์ เครื่องสังคโลก ผ้าไหม และสิ่งทออื่นๆ เป็นต้น ทั้งหมดนี้เป็นสินค้าที่ซื้อขายกันในอาณาจักรเพื่อแลกกับสินค้าจากที่ต่างๆ เช่น เครื่องเทศ เขาแรด ดีบุก น้ำตาล เหล็ก ไขปลาวาฬ จากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เถาวัลย์จากอินเดีย และกำยานจากอาหรับ ทั้งหมดนี้ มีการบันทึกว่ามีเรือจากรีวกีวแล่นมาทำการค้ากับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถึง 150 เที่ยว โดยมาที่สยาม 61 เที่ยว มะละกา 10 เที่ยว ปัตตานี 10 เที่ยว และชวา 8 เที่ยว
มาตรการไห่จิน (ภาษาจีน: 海禁, Hai jin แปลว่าข้อห้ามทางทะเล) คือมาตรการที่ราชวงศ์หมิงของจักรวรรดิจีนบังคับให้รัฐบรรณาการของจีนต้องทำการค้ากับจีนและประเทศที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น ทำให้อาณาจักรรีวกีวได้รับสิทธิพิเศษทางการค้าจากจีนมากกว่าประเทศอื่น ได้สร้างความมั่งคั่งให้กับอาณาจักรรีวกีวเป็นอย่างมากมาตลอด 150 ปี แต่ในช่วงปลายศตวรรษที่ 16 การค้าของอาณาจักรรีวกีวตกต่ำ เนื่องจาก วาโก (ภาษาจีน: 倭寇, wōkòu; ภาษาญี่ปุ่น: wakō; ภาษาเกาหลี: 왜구, waegu) หรือโจรสลัดญี่ปุ่นออกอาละวาด ทำให้จีนคุ้มครองการค้าของอาณาจักรรีวกีวน้อยลง นอกจากนี้ อาณาจักรรีวกีวยังต้องเผชิญกับการแข่งขันทางการค้ากับประเทศจากยุโรปด้วย
รายการอ้างอิง

↑  สุจิตต์ วงษ์เทศ. กรุงเทพฯ มาจากไหน?. กรุงเทพฯ:มติชน. 2548, หน้า 192
↑  สุจิตต์ วงษ์เทศ. กรุงเทพฯ มาจากไหน?. กรุงเทพฯ:มติชน. 2548, หน้า 199
Kang, David C. (2010). East Asia Before the West: Five Centuries of Trade and Tribute. New York : Columbia University Press. 13-ISBN 978-0-231-15318-8/10-ISBN 0-231-15318-X; 13-ISBN 978-0-231-52674-6/10-ISBN 0-231-52674-1; OCLC 562768984
Kerr, George H. (1965). Okinawa, the History of an Island People. Rutland, Vermont: C.E. Tuttle Co. OCLC  39242121
Matsuda, Mitsugu (2001) The Government of the Kingdom of Ryukyu, 1609–1872: a dissertation submitted to the Graduate School of the University of Hawaii in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy, January 1967, Gushikawa : Yui Pub., 283 p., ISBN 4-946539-16-6
Nussbaum, Louis-Frédéric. (2002). Japan Encyclopedia. Cambridge: Harvard University Press. 10-ISBN 0-674-01753-6; 13-ISBN 978-0-674-01753-5; OCLC 48943301
Smits, Gregory (1999) Visions of Ryukyu: identity and ideology in early-modern thought and politics, Honolulu : University of Hawaii Press, 213 p., ISBN 0-8248-2037-1
แหล่งข้อมูลอื่น

History of Okinawa
沖縄の歴史情報 (ORJ) Many Ryukyu historical texts. (ญี่ปุ่น)
Brief History of the Uchinanchu (Okinawans) เก็บถาวร 2016-08-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
National Archives of Japan: Ryukyu Chuzano ryoshisha tojogyoretsu, scroll illustrating procession of Ryukyu emissary to Edo, Hōei 7 (1710) เก็บถาวร 2008-04-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
อาคารหลักของปราสาทชูริ
เอกิเบ็ง

| --- | --- |
เอกิเบ็งราคา 1000 เยนที่จำหน่ายในสถานีรถไฟโตเกียว
ประเภท: อาหารกล่อง
ชาติที่มีอาหารประจำชาติที่เกี่ยวข้อง: ญี่ปุ่น
เอกิเบ็ง (ญี่ปุ่น: 駅弁; โรมาจิ: ekiben) หรือข้าวกล่องรถไฟ เป็นอาหารกล่อง (เบ็นโต) ที่มีจำหน่ายบนขบวนรถไฟและสถานีรถไฟในประเทศญี่ปุ่น และมักจะมีตะเกียบหรือช้อนแบบใช้แล้วทิ้งแถมมาให้ กล่องเอกิเบ็งอาจทำด้วยพลาสติก ไม้ หรือเซรามิก หลายสถานีในประเทศญี่ปุ่นจำหน่ายเอกิเบ็งที่ทำจากอาหารประจำท้องถิ่น
เอกิเบ็งเริ่มวางจำหน่ายตามสถานีรถไฟช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และได้รับความนิยมมากขึ้นเมื่อผู้โดยสารที่เดินทางเป็นระยะทางไกลจำเป็นต้องรับประทานอาหาร ยอดขายเอกิเบ็งถึงจุดสูงสุดในช่วงทศวรรษ 1980 ก่อนเสื่อมความนิยมเนื่องจากการเดินทางทางอากาศได้รับความนิยมมากกว่า และรถไฟใช้ความเร็วสูงมากขึ้นทำให้ระยะเวลาเดินทางสั้นลง อย่างไรก็ตาม เอกิเบ็งบางชนิดยังคงหาซื้อได้ตามแผงจำหน่ายในสถานีรถไฟ ที่ชานชาลา หรือบนขบวนรถ บางชนิดใช้บรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบลวดลายเป็นพิเศษเพื่อเป็นของที่ระลึกหรือของสะสม
ประวัติ

คำว่าเอกิเบ็งเป็นคำประสมระหว่าง เอกิ (ญี่ปุ่น: 駅; โรมาจิ: eki) ซึ่งแปลว่าสถานีรถไฟ และ เบ็ง (ญี่ปุ่น: 弁; โรมาจิ: ben) ซึ่งย่อมาจากเบ็นโตหรืออาหารกล่อง ในสมัยก่อนที่จะมีรถไฟในประเทศญี่ปุ่น ผู้เดินทางมักจะห่ออาหารไปเองหรือซื้อเบ็นโตที่มีจำหน่ายตามร้านน้ำชา นอกจากนี้ โรงละครคาบูกิยังจำหน่ายอาหารกล่องที่เรียกว่า มากูโนอูจิเบ็นโต ระหว่างนักแสดงกำลังพักระหว่างเปลี่ยนฉาก เมื่อกิจการรถไฟเริ่มต้นในประเทศญี่ปุ่น เอกิเบ็งจึงเกิดขึ้นตาม เชื่อกันว่าเอกิเบ็งมีจำหน่ายครั้งแรกที่สถานีรถไฟอุตสึโนมิยะใน พ.ศ. 2428 เมื่อเปิดเดินรถเชื่อมต่อกับสถานีอูเอโนะในกรุงโตเกียว เอกิเบ็งยุคแรกมีเพียงโอนิงิริห่อในใบไผ่อ่อนเท่านั้น แนวคิดการจำหน่ายอาหารที่สถานีรถไฟเริ่มแพร่หลายไปทั่วประเทศญี่ปุ่น และใน พ.ศ. 2431 เอกิเบ็งแบบมาตรฐานซึ่งประกอบด้วยข้าวและกับข้าวสองสามอย่างเริ่มวางจำหน่ายที่สถานีรถไฟฮิเมจิ ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 หลายสถานีเริ่มจำหน่ายเอกิเบ็งที่ปรุงจากอาหารในท้องถิ่น และเอกิเบ็งกลายมาเป็นเบ็นโตแบบเฉพาะที่แตกต่างจากเบ็นโตทั่วไป เอกิเบ็งบางชนิดสามารถหาซื้อได้แค่ที่บางสถานีในท้องถิ่นนั้น ๆ เท่านั้น ตัวอย่างที่รู้จักกันดีได้แก่ อิกาเมชิ หรือหมึกยัดไส้ข้าวที่มีวางจำหน่ายที่สถานีรถไฟโมริ จังหวัดฮกไกโด ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนฐานะจากเอกิเบ็งเป็นอาหารขึ้นชื่อของภูมิภาค
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง การเดินทางทางรถไฟได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นในประเทศญี่ปุ่น และความนิยมเอกิเบ็งยังเพิ่มสูงขึ้นอีกในช่วงทศวรรษ 1970 เนื่องจากอิทธิพลของละครซึ่งสร้างจากมังงะเกี่ยวกับตัวละครที่เดินทางตระเวนชิมเอกิเบ็งทั่วประเทศญี่ปุ่น ที่จุดสูงสุดในช่วงกลางทศวรรษ 1980 ประมาณการว่าการบริโภคเอกิเบ็งในแต่ละวันอยู่ที่ 12 ล้านกล่อง อย่างไรก็ตาม เมื่อการเดินทางทางอากาศได้รับความนิยม และขบวนรถไฟที่เร็วกว่าเดิมเริ่มแพร่หลาย รถไฟด่วนหลายขบวนเช่นชิงกันเซ็งยังลดจำนวนสถานีรายทางที่จอด เอกิเบ็งก็เริ่มเสื่อมความนิยมลงเนื่องจากระยะเวลาเดินทางสั้นลง และโอกาสจำหน่ายยากขึ้น บางสถานีไม่มีเอกิเบ็งจำหน่ายแล้ว จำนวนผู้ผลิตเอกิเบ็งลดลงกว่าร้อยละ 50 จาก พ.ศ. 2530 ถึง พ.ศ. 2551 บางพื้นที่เอกิเบ็งกลายเป็นของฝากประจำท้องถิ่นที่มีภาชนะบรรจุเป็นลักษณะเฉพาะ
นอกเหนือจากสถานีรถไฟแล้ว เอกิเบ็งยังมีจำหน่ายตามห้างสรรพสินค้าและท่าอากาศยาน ห้างสรรพสินค้าหลายแห่งจัดเทศกาลเอกิเบ็งประจำปี ซึ่งมีขึ้นครั้งแรกใน พ.ศ. 2509 งานเทศกาลที่ใหญ่ที่สุดจัดขึ้นที่ห้างสรรพสินค้าเคโอที่สถานีรถไฟชินจูกุในกรุงโตเกียว และห้างสรรพสินค้าฮันชิงที่นครโอซากะ
คลังภาพ

เอกิเบ็งชนิดต่าง ๆ ที่มีขายที่สถานีรถไฟ
ร้านจำหน่ายเอกิเบ็งบนชานชาลาสถานีรถไฟคามากูระ
ข้าวกล่องรถไฟลักษณะคล้ายคลึงกันในประเทศไต้หวัน
ตัวอย่างเอกิเบ็งที่จำหน่ายที่สถานีรถไฟฮิโรชิมะ
ข้าวกล่องสุกียากี้พร้อมชุดให้ความร้อนที่จำหน่ายที่สถานีรถไฟโยเนซาวะ
พ่อค้านำเอกิเบ็งมาขายข้างขบวนรถ ถ่ายใน พ.ศ. 2445
กล่องเอกิเบ็งที่ทำรูปร่างเลียนแบบรถไฟชิงกันเซ็ง
เท็มปูระ

เท็มปูระกุ้งและผัก
เท็มปูระ (ญี่ปุ่น: 天ぷら, 天麩羅; โรมาจิ: tenpura) เป็นอาหารญี่ปุ่นที่เป็นที่รู้จักมากอย่างหนึ่ง ทำจากของทะเลและผักที่นำไปชุบแป้งที่ปรุงแบบญี่ปุ่นแล้วนำไปทอด
การทอดเท็มปูระจะใช้ไฟแรง โดยเอาวัตถุดิบชุบแป้งบาง ๆ แล้วลงทอดด้วยระยะเวลาที่สั้นเพียง 30–40 วินาทีเท่านั้น เพื่อคงความสดของวัตถุดิบให้ได้มากที่สุด
ที่มา

มิชชันนารีโปรตุเกสนำสูตรการทำเท็มปูระนำเข้ามายังญี่ปุ่นที่เมืองนางาซากิ คณะเยซูอิต เมื่อ ค.ศ. 1549 ซึ่งเป็นยุคเดียวกับที่อาหารญี่ปุ่นเช่น ปังโกะ หรือ ทงกัตสึ ได้รับการคิดค้นโดยชาวโปรตุเกส นอกจากนี้ยังเป็นที่กล่าวว่า โทกูงาวะ อิเอยาซุ โชกุนคนแรกแห่งเอโดะ โปรดปรานเท็มปูระเป็นอย่างมาก
แต่เดิม ตั้งแต่ยุคเซ็งโงกุ เท็มปูระเป็นอาหารที่นิยมรับประทานในหมู่ผู้สัญจรริมถนนที่เรียกว่า "ยาไต" (屋台) แต่ในปัจจุบันเท็มปูระเป็นอาหารยอดนิยมที่หารับประทานได้ทั่วไปไม้ว่าจะในร้านอาหารตามข้างทางหรือภัตตาคารบนห้างสรรพสินค้า
ศัพทมูล

คำว่า "เท็มปูระ" หมายถึง วิธีการในการนำปลาหรือผักจุ่มลงไปในแป้งแล้วจึงนำไปทอด ซึ่งมาจากคำว่า "tempora" (แต็มปอรา) ในภาษาละติน ที่มีความหมายว่า "เวลา", "ช่วงเวลา", "มหาพรต (ช่วงถือศีลอดของชาวคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก)" เป็นคำที่ใช้โดยมิชชันนารีสเปนและโปรตุเกสเพื่ออ้างถึงช่วงถือบวช หรือที่เรียกกันว่าวันเอ็มเบอร์ วันศุกร์และวันสำคัญทางศาสนาต่าง ๆ ซึ่งในวันเหล่านี้คริสต์ศาสนิกชนจะละเว้นการรับประทานเนื้อแดงและหันมารับประทานปลาหรือผักแทน
การจัดเตรียม > วัตถุดิบที่ใช้

เท็มปูระแบบดั้งเดิม มักจะทำจากวัตถุดิบดังนี้
กุ้งนาง
กุ้ง
หมึกกล้วย
หอยเชลล์
อานาโงะ (ปลาไหลคองเกอร์)
ปลาอายุ
ปู
ปลา
พริกหยวก
คาโบชะ (ฟักประเภทหนึ่ง)
มะเขือยาว
แคร์รอต
โกโบะ
ถั่วเขียว
มันเทศ
มันฝรั่ง
เร็นกง (รากบัว)
เห็ดหอม
ฟักทอง
เห็ดต่าง ๆ
หน่อไม้
กระเจี๊ยบ
เท็มปูรายาไต (ซุ้มขายเท็มปูระ) ของยุคเอโดะ
เท็มปูระผักรวมของร้านซันซะดะในย่านอาซากูซะของโตเกียว
อูมามิ

ข้อมูลเพิ่มเติม: การรับรู้รส § รสอูมามิ
อูมามิ (ญี่ปุ่น: うま味, 旨み, หรือ 旨味; โรมาจิ: umami) เป็นรสชาติของกลูตาเมตอิสระ หนึ่งในกรดอะมิโนซึ่งเป็นองค์ประกอบของโปรตีนที่พบได้ในอาหารตามธรรมชาติ และ เครื่องปรุงรสต่าง ๆ อูมามิเป็นคำที่มาจากภาษาญี่ปุ่นซึ่งแปลว่ารสอร่อย ในภาษาไทยคำที่ใกล้เคียงที่สุดได้แก่ "รสหวานน้ำต้มกระดูก" หรือ "รสกลมกล่อม" ในภาษาอีสานมีคำว่า "นัว" ส่วนในภาษาอังกฤษจะมีคำว่า "Savory" "Meaty" "broth-like" หรือ "mounthfullness" รสอูมามิเป็นหนึ่งใน 5 รสชาติพื้นฐาน (basic taste) นอกเหนือไปจากรสเปรี้ยว หวาน เค็ม ขมที่ช่วยให้อาหารมีรสชาติโดยรวมดีขึ้น
รสอูมามิเกิดได้จากทั้งตัววัตถุดิบที่นำมาใช้ในการปรุงอาหาร เครื่องปรุงรสต่าง ๆ ที่ใช้ รวมไปถึงกรรมวิธีการปรุง ชาวญี่ปุ่นนิยมใช้วัตถุดิบ เช่นสาหร่ายทะเลคมบุหรือคัตสึโอบูชิ (ปลาโอแห้ง) ในการปรุงอาหารเพื่อให้ได้รสอูมามิ หากเป็นเครื่องปรุงก็นิยมใช้โชยุหรือซีอิ๊วญี่ปุ่น ส่วนในอาหารไทยนั้น รสอูมามิจะปรากฏเด่นชัดในเครื่องปรุงรสพื้นบ้าน เช่น น้ำปลา กะปิ ปลาร้าของภาคอีสาน น้ำบูดูและไตปลาของภาคใต้ น้ำปู๋และถั่วเน่าของภาคเหนือ เป็นต้น