stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > เทียบกับการทำให้เชื่อง

การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง (domestication) ไม่ควรสับสนกับการทำสัตว์ให้เชื่อง (taming)
เพราะว่า การทำสัตว์ให้เชื่องเป็นการเปลี่ยนพฤติกรรมของสัตว์ป่า ให้กลัวมนุษย์น้อยลงและยอมรับการมีมนุษย์อยู่ใกล้ ๆ ได้
แต่ว่าการปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง เป็นการเปลี่ยนพันธุกรรมของสัตว์พันธุ์ที่นำมาเลี้ยงอย่างถาวร เป็นการเปลี่ยนความรู้สึกของสัตว์ต่อมนุษย์โดยกรรมพันธุ์
ลักษณะสัตว์ที่มนุษย์คัดเลือกรวมทั้งความเชื่อง แต่ว่าถ้าไม่มีการตอบสนองทางวิวัฒนาการที่เหมาะสม การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยงก็จะเป็นไปไม่ได้
นอกจากนั้นแล้ว สัตว์ที่ปรับนำมาเลี้ยงอาจจะไม่เชื่อง เช่นวัวดุเลี้ยงเพื่อการต่อสู้ของคนสเปน
และสัตว์ป่าก็สามารถเลี้ยงให้เชื่องได้ เช่น เสือชีตาห์ที่มนุษย์เลี้ยงด้วยมือ
มนุษย์ควบคุมการผสมพันธุ์ของสัตว์ที่ปรับนำมาเลี้ยง และความเชื่องหรือความยอมทนต่อมนุษย์ เป็นสิ่งที่กำหนดโดยพันธุกรรม
ดังนั้น สัตว์ที่เพียงเลี้ยงแบบถูกจับเอาไว้ ไม่ใช่ว่าได้ปรับมาเป็นสัตว์เลี้ยงแล้ว
ยกตัวอย่างเช่น เสือโคร่ง ลิงกอริลลา และหมีขาวสามารถสืบพันธุ์ต่อไปได้เมื่อถูกจับ แต่ไม่จัดเป็นสัตว์ที่ปรับนำมาเลี้ยงแล้ว
ส่วนช้างเอเชียเป็นสัตว์ป่าที่อาจทำให้เชื่องจนดูเหมือนเป็นสัตว์ที่ปรับนำมาเลี้ยง แต่มนุษย์ไม่ได้ควบคุมการสืบพันธุ์ของช้าง และดังนั้นช้างจึงไม่ใช่เป็นสัตว์ที่ปรับนำมาเลี้ยงอย่างแท้จริง
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > ลักษณะที่ทั่วไป

การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง เป็นกระบวนการที่ไม่แน่นอนที่อาจเริ่ม ๆ หยุด ๆ หรือถอยหลัง หรือไปในทิศทางที่ไม่แน่นอน โดยไม่มีเส้นขีดที่บอกว่านี่เป็นสัตว์ป่าหรือสัตว์เลี้ยง
ถึงกระนั้น ก็ยังมีลักษณะทั่วไปที่สามัญในสัตว์เลี้ยงทั้งหมด
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > ลักษณะที่ทั่วไป > พฤติกรรมก่อนนำมาเลี้ยง

สัตว์บางสปีชีส์ และสัตว์บางตัวในสปีชีส์นั้น ๆ อาจจะปรับนำมาเลี้ยงได้ง่ายกว่าสัตว์อื่น เพราะว่ามีพฤติกรรมเฉพาะบางอย่างในเรื่องต่อไปนี้คือ
โครงสร้างและขนาดทางสังคม
ความจู้จี้ในการเลือกคู่
ความง่ายและความเร็วของแม่ที่จะรู้สึกสัมพันธ์กับลูก และความเจริญเติบโตและการเคลื่อนที่ได้ของสัตว์เมื่อแรกเกิด
ความยืดหยุ่นในเรื่องอาหารและที่อยู่
การตอบสนองต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อมใหม่ ๆ รวมทั้งการตกใจหนีและการไวตอบสนองต่อสิ่งเร้าภายนอก
ความระมัดระวังมนุษย์และการไวปฏิกิริยาทั้งต่อมนุษย์และสิ่งเร้าภายนอกอื่นที่ลดลง เป็นการปรับตัวสำคัญที่จะต้องมีก่อนการปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง
และพฤติกรรมเหล่านี้จะเป็นลักษณะเป้าหมายที่มนุษย์คัดเลือก สำหรับสัตว์ที่มนุษย์พยายามปรับเพื่อนำมาเลี้ยง
จึงหมายความว่า สัตว์ทั้งหมดไม่ใช่ว่าจะปรับนำมาเลี้ยงได้ เช่น ม้าลาย เพราะว่ามีนิสัยเอาแน่เอานอนไม่ได้และตกใจง่าย
นักวิจัยทางภูมิศาสตร์ ศ.ดร.แจเร็ด ไดมอนด์ ได้ตั้งประเด็นกว่า ทำไมในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบกกินพืชขนาดใหญ่ 148 อย่าง 14 ชนิดเท่านั้นที่ปรับนำมาเลี้ยง และเสนอว่า บรรพบุรุษป่าของสัตว์ที่ปรับนำมาเลี้ยง ต้องมีลักษณะ 6 อย่างก่อนที่จะพิจารณาปรับนำมาเลี้ยงได้ คือ
ย่อยอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ คือ สัตว์ที่สามารถย่อยอาหารพืชอย่างมีประสิทธิภาพ มีค่าใช้จ่ายน้อยกว่าในการรักษาเมื่ออยู่ในสภาวะที่ถูกจับ ผู้เลี้ยงสัตว์กินเนื้อจะต้องเลี้ยงสัตว์อื่นให้เป็นอาหาร และดังนั้น จะต้องอาศัยพืชมากกว่าเพื่อจะเลี้ยงสัตว์นั้น
โตเร็ว คือ อัตราการเจริญเติบโตที่เร็วเทียบกับอายุขัยของมนุษย์ ทำให้สามารถแทรกแซงการสืบพันธุ์ของสัตว์เพื่อทำให้สัตว์มีประโยชน์ภายในระยะเวลาการดูแลรักษาที่ไม่นานเกินไป มีสัตว์ใหญ่บางประเภทที่ใช้เวลานานหลายปีมากกว่าจะมีขนาดที่ใช้ประโยชน์ได้ (เช่นช้าง)
สามารถสืบพันธุ์ได้ในสภาวะที่ถูกจับ เพราะว่า สัตว์ที่ไม่มีสภาวะเช่นนั้น มนุษย์จะจำกัดจับมันในป่าได้เท่านั้น
มีอัธยาศัยดี สัตว์ที่มีอัธยาศัยไม่ดีอันตรายต่อมนุษย์มากเกินไป
ไม่ตกใจง่าย เพราะว่า สัตว์บางชนิดตกใจง่าย รวดเร็ว และมักจะหนีเมื่อรู้สึกว่ามีภัย
โครงสร้างทางสังคม คือ สัตว์เลี้ยงใหญ่ทุกชนิดที่มีในปัจจุบัน ล้วนมีบรรพบุรุษป่าที่อยู่เป็นฝูง, มีลำดับชั้นความเป็นใหญ่ระหว่างสมาชิก, และฝูงต่าง ๆ มีอาณาเขตที่เลื่อมล้ำกันไม่ใช่เป็นเขตจำกัดเฉพาะพวกของตน ซึ่งเป็นรูปแบบทางสังคมที่ทำให้มนุษย์สามารถเป็นใหญ่ได้
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > ลักษณะที่ทั่วไป > ขนาดและการทำงานของสมอง

การคัดเลือกโดยมนุษย์ที่ทำเป็นเวลายาวนานได้ลดความไวปฏิกิริยาของสัตว์เลี้ยงต่าง ๆ มีผลเป็นการเปลี่ยนแปลงอย่างลึกซึ้งของทั้งลักษณะรูปร่างและการทำงานของสมองสัตว์
สัตว์เริ่มต้นยิ่งมีสมองใหญ่หรือมีรอยพับ (folding) ในสมองยิ่งมากเท่าไร ระดับการลดขนาดของสมองก็ยิ่งมากขึ้นเท่านั้นเมื่อกลายเป็นสัตว์เลี้ยง
เช่น สุนัขจิ้งจอกที่เพาะพันธุ์อย่างคัดเลือกเพื่อให้เชื่องกว่า 40 ปี
มีขนาดของกะโหลกศีรษะทั้งส่วนสูงและส่วนกว้างลดลง และโดยอนุมาน มีสมองเล็กลง
ซึ่งสนับสนุนสมมติฐานว่า การลดขนาดสมองเป็นปฏิกิริยาแรก ๆ ที่เกิดขึ้นจากการคัดเลือกเพื่อความเชื่องและเพื่อลดความไวปฏิกิริยา ซึ่งเป็นลักษณะสามัญของสัตว์เลี้ยง
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ปรับนำมาเลี้ยงรวมทั้งสุนัข หมู และแกะ มีระบบลิมบิกซึ่งเป็นส่วนสมอง ลดขนาดลง 40% เมื่อเทียบกับสัตว์ป่า
สมองส่วนนี้ควบคุมหน้าที่ของระบบต่อมไร้ท่อที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมต่าง ๆ รวมทั้งความดุร้าย ความระมัดระวัง และปฏิกิริยาต่อความเครียดที่เกิดจากสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นลักษณะกุญแจสำคัญของสัตว์เลี้ยง
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > ลักษณะที่ทั่วไป > Pleiotropy

Pleiotropy เกิดขึ้นเมื่อยีนหนึ่ง ๆ มีอิทธิพลต่อลักษณะปรากฏสองอย่างหรือมากกว่านั้นที่ดูเหมือนจะไม่เกี่ยวข้องกัน
ลักษณะที่เชื่อมกันเช่นนี้รวมทั้ง การที่สัตว์เลี้ยงมีขั้นพัฒนาการต่าง ๆ ที่น้อยกว่าสัตว์ป่า จนกระทั่งเมื่อเติบโตเต็มที่แล้วกลับดูเหมือนกับสัตว์ป่าที่ยังไม่โตเต็มที่
กระบวนการ pedomorphosis ในระหว่างพัฒนาการอาจมีผลทำให้โครงสร้างกะโหลกศีรษะดูเหมือนเด็ก (neotenization) ทำให้สัตว์ดูน่ารักและไม่เป็นภัยในฐานะของสัตว์เลี้ยง
หูที่ห้อย ๆ อาจเกิดจากกระบวนการ neotonization ที่ระงับการสร้างกระดูกอ่อนในหูในลำดับพัฒนาการที่ยังไม่ถึงวัยผู้ใหญ่
การมีลายดำสลับขาว (ดูในรูป) อาจจะเกิดจากความสัมพันธ์กันของวิถีทางเคมีชีวภาพของเมลานิน (ซึ่งเกี่ยวกับสีขน) และของสารสื่อประสาทโดพามีนที่มีผลต่อพฤติกรรมและการทำงานทางประชาน
ซึ่งลักษณะที่เชื่อมกันเช่นนี้ อาจจะเกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนกุญแจสำคัญเพียงไม่กียีน
ซึ่งก็สามารถจะมีผลกระทบสำคัญต่อเครือข่ายยีนที่เชื่อมกัน มีผลเป็นลักษณะปรากฏที่สำคัญต่าง ๆ
กลไกคล้าย ๆ กันก็ควบคุมปฏิกิริยาของพืชในการปรับนำมาเลี้ยงเช่นเดียวกัน
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > ลักษณะที่ทั่วไป > การกลับฟื้นสภาพที่จำกัด

สุนัข แมว แพะ ลา หมู และเฟร์ริต แม้ไม่ได้เลี้ยงและได้อยู่ต่างหากจากมนุษย์หลายชั่วยุค ก็ยังไม่แสดงทีท่าที่จะได้คืนมวลสมองที่สูญเสียไป ให้กลับไปเหมือนของบรรพบุรุษพันธุ์ป่า
หมาป่าดิงโกอยู่ต่างหากจากมนุษย์เป็นพัน ๆ ปี แต่ก็ยังมีขนาดสมองเท่ากับสุนัขเลี้ยง
และสุนัขที่หลีกเลี่ยงการเผชิญกับมนุษย์ก็ยังต้องอยู่อาศัยมนุษย์เพื่อจะรอดชีวิต และยังไม่ได้กลับคืนสู่พฤติกรรมที่เลี้ยงตัวเองได้เดิมเหมือนกับหมาป่าบรรพบุรุษ
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > หมวดหมู่การปรับตัว

การปรับตัวเป็นพืชและสัตว์เลี้ยง (domestication) สามารถพิจารณาได้ว่าเป็นขั้นสุดท้ายของการเพิ่มความสัมพันธ์ระหว่างสัตว์หรือพืชกับมนุษย์ แต่ก็ยังสามารถแบ่งเป็นลำดับอื่น ๆ ได้อีก
โดยนักวิจัยเสนอการแบ่งออกเป็น 5 ระดับด้วยกันคือ ป่า (wild) ป่าที่ถูกกัก (captive wild) เลี้ยง (domestic) ข้ามพันธ์ (cross-breed) และกลับคืนสู่ธรรมชาติ (feral)
สัตว์ "ป่า" มีการคัดเลือกโดยธรรมชาติ แม้ว่าเหตุการณ์ในอดีตที่มนุษย์มีผลต่อประชากรสัตว์ เช่นการบริหารจัดการประชากรสัตว์ หรือการทำลายถิ่นฐานธรรมชาติ ก็อาจจะมีผลต่อการคัดเลือกสัตว์ด้วย
สัตว์ "ป่าที่ถูกกัก" ได้รับอิทธิพลโดยตรงจากระดับการคัดเลือกโดยธรรมชาติที่ลดลงเนื่องจากการหาอาหาร การสืบพันธุ์ และการป้องกันการกักขัง ที่เกี่ยวเนื่องกับมนุษย์ โดยมีการเพิ่มระดับการคัดเลือกโดยมนุษย์เพื่อสัตว์ที่เหมาะสมกว่าต่อการกักขัง
สัตว์ "เลี้ยง" มีการคัดเลือกโดยมนุษย์เพิ่มขึ้นอีกผ่านข้อปฏิบัติทางสัตวบาล และมีระดับการคัดเลือกโดยธรรมชาติที่ลดลงเนื่องจากการถูกจับและการจัดการบริหาร
สัตว์ "ข้ามพันธุ์" เป็นพันธุ์ผสม (hybrid) ของสัตว์ป่าและสัตว์เลี้ยง ซึ่งอาจจะมีลักษณะในระหว่าง ๆ ของพ่อแม่ ใกล้กับพ่อหรือแม่มากกว่า หรือว่ามีลักษณะที่ต่างจากทั้งพ่อทั้งแม่ พันธุ์ผสมอาจจะเกิดจากการปรับปรุงพันธุ์โดยเฉพาะเพื่อลักษณะพิเศษอะไรบางอย่าง หรือจากการประสบกันโดยบังเอิญของพ่อแม่
สัตว์ "กลับคืนสู่ธรรมชาติ" คือสัตว์เลี้ยงที่ได้กลับไปอยู่ป่า เป็นสัตว์ที่บรรพบุรุษผ่านการคัดเลือกโดยมนุษย์เพื่อให้อยู่ในสถานะที่ถูกจับ และผ่านการคัดเลือกโดยธรรมชาติในฐานะสัตว์อยู่ป่า
ในปี 2015 งานวิจัยเปรียบเทียบความต่าง ๆ กันของฟันหมูปัจจุบัน (สกุล Sus) ตามหมวดหมู่ดังที่กล่าวโดยขนาด รูปร่าง และโดยการเจริญเติบโตสัมพันธ์กับการเจริญเติบโตของทั้งตัว (allometry)
งานศึกษาแสดงความแตกต่างที่ชัดเจนระหว่างลักษณะปรากฏของฟันหมู 4 หมวดแรก ซึ่งเป็นหลักฐานทางกายภาพสนับสนุนหมวดหมู่ที่ตั้งไว้
งานศึกษาไม่ได้ตรวจดูหมูที่กลับคืนสู่ธรรมชาติ แต่เสนอให้มีงานวิจัยในหมูเหล่านั้น และเพื่อตรวจดูความแตกต่างทางพันธุกรรมกับหมูข้ามพันธุ์
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > วิถีการปรับให้เป็นสัตว์เลี้ยง

ตั้งแต่ปี 2012 มีการเสนอแบบจำลองหลายระยะ 2 อย่าง เกี่ยวกับการปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง
นักวิชาการกลุ่มแรกเสนอว่า วิถีการปรับตัวของสัตว์เป็นการดำเนินตามระยะที่สืบต่อกันเริ่มจาก anthropophily (ความเป็นมิตรกับมนุษย์) commensalism (ภาวะอิงอาศัย) control in the wild (การควบคุมได้ในป่า) control of captive animals (การควบคุมสัตว์ที่จับได้) extensive breeding (การปรับปรุงพันธุ์อย่างกว้างไกล) intensive breeding (การผสมพันธุ์แบบเข้ม) และ pet (สัตว์เลี้ยง) โดยเป็นความสัมพันธ์ที่ค่อย ๆ เข้มข้นขึ้นระหว่างมนุษย์กับสัตว์
ส่วนนักวิชาการกลุ่มที่สองเสนอว่า มีวิถี 3 วิถีที่สัตว์โดยมากได้ดำเนินตามแล้วกลายมาเป็นสัตว์เลี้ยง คือ
สัตว์พึ่งพาอาศัย คือสัตว์ที่ปรับตัวเข้ากับมนุษย์ได้โดยพึ่งพาอาศัย (คือ สุนัข แมว สัตว์ปีก และอาจจะหมู)
สัตว์เหยื่อเพื่ออาหาร คือ แกะ แพะ วัวและควาย จามรี หมู กวางเรนเดียร์ ยามา และอัลปากา
สัตว์ที่ใช้เป็นแรงงานไม่ใช่เพื่ออาหาร คือ ม้า ลา และอูฐ นี่เป็นวิถีที่เรียกได้อีกอย่างหนึ่งว่าวิถีมีกำหนดทิศทาง
การปรับสัตว์ในระยะเบื้องต้นเป็นกระบวนการวิวัฒนาการร่วมกัน (coevolution) ที่มีหลายขั้นตอนหลายวิถี
มนุษย์ในยุคต้น ๆ ไม่ได้ตั้งใจที่จะปรับสัตว์ให้เป็นสัตว์เลี้ยง หรืออย่างน้อยก็ไม่ได้จินตนาการเห็นสัตว์เลี้ยงโดยเป็นผลจากสัตว์ที่พึ่งพาอาศัยหรือสัตว์ที่เป็นเหยื่อ
ในกรณีทั้งสองนี้ มนุษย์พัวพันกับพวกมันเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อบทบาทของมนุษย์เกี่ยวกับการอยู่รอดและการสืบพันธุ์ของพวกมัน สูงขึ้นเรื่อย ๆ
แม้ว่าวิถีการปรับสัตว์เพื่อใช้แรงงานจะดำเนินอย่างตรงไปตรงมาจากการจับจนไปถึงการทำให้เชื่อง วิถีสองอย่างแรกไม่ได้มีเป้าหมายชัดเจนตั้งแต่ต้น และหลักฐานโบราณคดีบอกเป็นนัยว่า เป็นวิถีพวกที่ใช้เวลานานมากกว่า
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > วิถีการปรับให้เป็นสัตว์เลี้ยง > วิถีสัตว์เหยื่อ

วิถีของสัตว์เหยื่อเป็นกระบวนการที่สัตว์เลี้ยงเพื่อเนื้อโดยมากดำเนินมาเพื่อปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง โดยเป็นสัตว์ที่มนุษย์เคยตามล่า
โดยเชื่อว่า การปรับตัวเกิดขึ้นเมื่อมนุษย์เริ่มทดลองกลยุทธ์การล่าเพื่อเพิ่มจำนวนสัตว์ ซึ่งอาจจะเป็นปฏิกิริยาต่อการเริ่มมีสัตว์น้อย
โดยทำเป็นระยะเวลายาวนาน และกับสัตว์พันธุ์ที่ตอบสนองได้ดีกว่า กลยุทธ์บริหารการล่าสัตว์จึงได้พัฒนามาเป็นการบริหารฝูงสัตว์ ที่มีการควบคุมการเคลื่อนไหว การกินอาหาร และการสืบพันธุ์ของสัตว์หลายชั่วยุค
และเมื่อการแซกแทรงของมนุษย์ในวงจรชีวิตของสัตว์เหยื่อมีมากขึ้น การคัดเลือกสัตว์ที่ไม่ดุร้าย ก็จะทำให้เกิดกลุ่มอาการปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง (domestication syndrome) ดังที่พบในสัตว์เลี้ยงพวกพึ่งพาอาศัย
สัตว์ที่ดำเนินตามวิถีนี้รวมทั้งแกะ แพะ วัวและควาย จามรี หมู กวางเรนเดียร์ ยามา และอัลปากา
สภาวะแวดล้อมที่เหมาะสมเพื่อปรับสัตว์บางอย่างเพื่อนำมาเลี้ยงดูเหมือนจะมีในเขต Fertile Crescent ในตอนกลางและภาคตะวันออก หลังจากช่วงยุค Younger Dryas ซึ่งมีอุณหภูมิตก และตอนต้นของสมัยโฮโลซีนประมาณ 11,700 ปีก่อน
และโดย 10,000 ปีก่อน มนุษย์เริ่มจะเลือกฆ่าสัตว์ตัวผู้ของสัตว์ชนิดต่าง ๆ เพื่อให้ตัวเมียรอดชีวิตเพื่อจะมีลูกหลานสืบต่อไปได้
นักโบราณคดี สามารถสร้างบันทึกเกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงของกลยุทธ์การบริหารการล่าแกะ แพะ หมู และวัว ในเขต Fertile Crescent เริ่มที่ 11,700 ปีก่อน โดยการวัดขนาด อัตราระหว่างตัวผู้ตัวเมีย และลักษณะของสัตว์ตัวอย่างที่พบ
งานวิจัยทางประชากรศาสตร์และโดยการวัด เมื่อไม่นานนี้ของซากวัวและหมูที่พบในเขต Sha’ar Hagolan ประเทศอิสราเอลแสดงว่า สัตว์ทั้งสองพันธุ์ถูกล่าเกินประมาณอย่างหนักก่อนที่จะปรับมาเป็นสัตว์เลี้ยง ซึ่งแสดงนัยว่า การฉวยประโยชน์แบบเข้มข้นในที่สุดจะต้องเปลี่ยนเป็นกลยุทธ์การบริหารที่ใช้กันทั่วทั้งเขต และในที่สุดก็เป็นการปรับนำสัตว์เหล่านั้นมาเลี้ยง ซึ่งเป็นวิถีของการปรับสัตว์เหยื่อ
ดังนั้น รูปแบบของการล่าสัตว์เกินก่อนที่จะมีการปรับนำมาเลี้ยง จึงแสดงนัยว่า วิถีของสัตว์เหยื่อเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญและไม่ได้ตั้งใจ เหมือนกับสัตว์ที่พึ่งพาอาศัย
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > วิถีการปรับให้เป็นสัตว์เลี้ยง > วิถีกำหนดทิศทาง (วิถีสัตว์แรงงาน)

วิถีกำหนดทิศทาง (directed pathway) เป็นกระบวนการที่ตั้งใจมากกว่า มีทิศทางกว่า และเริ่มโดยมนุษย์ผู้ตั้งใจจะปรับสัตว์ที่อยู่อย่างอิสระเพื่อนำมาเลี้ยง
ซึ่งน่าจะเกิดขึ้นเมื่อมนุษย์คุ้นเคยกับสัตว์ที่พึ่งพาอาศัยหรือสัตว์เหยื่อที่นำมาเลี้ยงดีแล้ว
และสัตว์เหล่านี้ไม่น่าจะมีการปรับตัวทางพฤติกรรมที่เหมาะสมเท่ากับสัตว์บางอย่างก่อนที่จะปรับตัวนำมาเลี้ยง
ดังนั้น กระบวนการปรับสัตว์เหล่านี้จะต้องใช้ความพยายามที่จงใจมากกว่า เพื่อแก้ไขปัญหาพฤติกรรมที่ไม่อำนวยในการปรับสัตว์ และต้องอาศัยเทคโนโลยีต่าง ๆ มากขึ้น
มนุษย์ต้องพึ่งพิงอาศัยพืชและสัตว์ที่นำมาเลี้ยงอยู่แล้ว เมื่อเริ่มจินตนาการถึงสัตว์ป่าอื่น ๆ ที่สามารถนำมาเลี้ยง
แม้ว่ามนุษย์บางครั้งจะล่าม้า ลา และอูฐพันธุ์โลกเก่าเพื่ออาหาร
แต่มนุษย์ได้ปรับสัตว์เหล่านั้นเพื่อการขนส่ง
ถึงกระนั้น การปรับสัตว์เหล่านั้นมาเลี้ยงก็ยังต้องทำหลายชั่วยุคผ่านกระบวนการคัดเลือกของมนุษย์ เพื่อจะได้ความเชื่อง แต่ถ้าไม่มีการตอบสนองทางวิวัฒนาการที่เหมาะสม การปรับสัตว์เหล่านั้นมาเลี้ยงก็จะเป็นไปไม่ได้
ยกตัวอย่างเช่น แม้ว่ามนุษย์นายพรานที่ล่ากาเซลล์ในเขตตะวันออกใกล้ในช่วงท้ายของยุคหินเก่า จะหลีกเลี่ยงการฆ่าสัตว์ตัวเมียเพื่อที่จะโปรโหมตความสมดุลของประชากร แต่ทั้งกาเซลล์
และม้าลาย
ก็ไม่ได้มีคุณสมบัติที่เหมาะสมและดังนั้นจึงไม่เคยถูกปรับนำมาเลี้ยง
และไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนเกี่ยวกับการปรับตัวสัตว์เหยื่อที่อยู่เป็นฝูงในแอฟริกา
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > วิถีการปรับให้เป็นสัตว์เลี้ยง > วิถีแบบผ่านหลายวิถี

วิถีที่สัตว์ดำเนินตามในการปรับตัวนำมาเลี้ยงอาจจะไม่ได้แยกจากกันอย่างสิ้นเชิง
ยกตัวอย่างเช่น หมูอาจจะเกิดการปรับตัวนำมาเลี้ยงในฐานะที่เป็นสัตว์คุ้นเคยและพึ่งพาอาศัยมนุษย์ ซึ่งเป็นวิถีพึ่งพาอาศัย หรืออาจจะเป็นสัตว์ที่ถูกล่าแล้วดำเนินมาในวิถีของสัตว์เหยื่อ หรืออาจจะมาทางทั้งสองวิถี
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง > การแลกเปลี่ยนยีนหลังจากเป็นสัตว์เลี้ยง

เมื่อสังคมเกษตรย้ายถิ่นฐานไปจากศูนย์การปรับตัวสัตว์โดยนำสัตว์ไปด้วย ก็จะพบสัตว์ป่าอื่น ๆ ที่เป็นพันธุ์เดียวกันหรือพันธุ์ใกล้เคียงกัน
และเพราะว่าสัตว์เลี้ยงบ่อยครั้งมีบรรพบุรุษร่วมกันกับสัตว์ป่า จึงสามารถผสมพันธุ์มีลูกที่มีลูกหลานสืบต่อไปได้
และเพราะว่า สัตว์ที่เลี้ยงในตอนนั้นมีจำนวนน้อยกว่าสัตว์ป่า การผสมพันธุ์จึงทำให้สัตว์เลี้ยงมีพันธุกรรมที่ต่างไปจากสัตว์บรรพบุรุษที่ปรับมาเลี้ยงในเบื้องต้นมากขึ้นเรื่อย ๆ
ความก้าวหน้าในเทคโนโลยีหาลำดับดีเอ็นเอ ทำให้สามารถเข้าถึงและวิเคราะห์จีโนมของนิวเคลียสโดยใช้วิธีการทางพันธุศาสตร์ประชากรได้
และความละเอียดที่ได้เพิ่มขึ้นในการตรวจสอบลำดับดีเอ็นเในนิวเคลียส ก็แสดงว่าการแลกเปลี่ยนยีนระหว่างกลุ่มเป็นเรื่องสามัญ
และไม่ใช่เป็นเพียงแค่ระหว่างกลุ่มสัตว์เลี้ยงต่าง ๆ ที่เป็นสปีชีส์เดียวกัน
แต่แม้ระหว่างกลุ่มสัตว์เลี้ยงและสัตว์ป่าสปีชีส์ต่าง ๆ ที่ไม่ได้ปรับเป็นสัตว์เลี้ยงด้วย
เช่น ขาสีเหลืองที่มีในไก่ที่เลี้ยงขายทั่ว ๆ ไป มาจากกระบวนการแลกเปลี่ยนยีนแบบ introgression จากไก่ป่าอินเดียที่ประจำถิ่นอยู่ในอินเดียใต้
ส่วนวัวควายแอฟริกันเป็นไฮบริดที่มีทั้งยีนไมโทคอนเดรียของวัวยุโรปพันธุ์ Taurine ทางสายแม่ และโครโมโซมวายของวัวเอเชียพันธุ์อินเดียจากสายพ่อ
นอกจากนั้นแล้ว สปีชีส์วัวและควายอื่น ๆ รวมทั้งควายป่าอเมริกัน (bison) จามรี วัวแดง กระทิง ก็สามารถผสมพันธุ์กับสัตว์ป่าได้ง่าย
แมว
และม้า
ก็ผสมพันธุ์กับสัตว์ป่าสปีชีส์ใกล้ ๆ กันอื่น ๆ มากมายได้
และผึ้งสกุล Apis ที่เลี้ยงเพื่อน้ำผึ้ง ก็ได้ผสมพันธุ์กับพันธุ์ป่าต่าง ๆ มากมายจนกระทั่งจีโนมของผึ้งเลี้ยง มีความหลากหลายมากมายกว่าผึ้งบรรพบุรุษ
ทั้งหลักฐานทางโบราณคดีและพันธุกรรมแสดงนัยว่า การแลกเปลี่ยนยีนโดยทั้งสองทางระหว่างสัตว์ป่ากับสัตว์เลี้ยง รวมทั้งลา ม้า อูฐทั้งพันธุ์โลกเก่าโลกใหม่ แพะ แกะ และหมู เป็นเรื่องสามัญ
และการแลกเปลี่ยนยีนทั้งสองทางระหว่างกวางเรนเดียร์เลี้ยงและกวางป่าก็ยังดำเนินต่อไปในทุกวันนี้
ผลอย่างหนึ่งของการแลกเปลี่ยนพันธุกรรมเช่นนี้ก็คือ สัตว์เลี้ยงในปัจจุบันดูเหมือนจะมีความใกล้ชิดทางพันธุกรรมกับสัตว์ป่าที่ไม่ได้มีส่วนกับกระบวนการปรับให้เป็นสัตว์เลี้ยงในเบื้องต้น
ดังนั้น จึงมีการเสนอว่า คำว่า "การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง" (domestication) ควรจะใช้สำหรับแต่กระบวนการปรับสัตว์ในเบื้องต้นของกลุ่มสัตว์โดยเฉพาะ ณ เวลาและสถานที่ใดที่หนึ่ง
ส่วนการแลกเปลี่ยนพันธุ์ระหว่างสัตว์เลี้ยงและสัตว์ป่าที่ไม่เคยปรับเป็นสัตว์เลี้ยงควรจะเรียกว่า "introgressive capture"
การผสมรวมกระบวนการสองอย่างเหล่านี้ ทำให้เข้าใจการปรับสัตว์ในยุคเบื้องต้นได้อย่างไม่ชัดเจน และทำให้ประเมินจำนวนเหตุการณ์ปรับสัตว์ชนิดหนึ่งเพื่อนำมาเลี้ยงสูงเกินความจริง
ส่วนการผสมพันธุ์ที่ต่อเนื่องกันระหว่างกลุ่มประชากรสุนัขเลี้ยงกับหมาป่า ทั้งในโลกเก่าโลกใหม่ใน 10,000 ปีที่ผ่านมา ทำข้อมูลทางพันธุกรรมให้ไม่ชัดเจน และเป็นอุปสรรคต่อนักวิจัยที่จะหาแหล่งกำเนิดของสุนัข
คือ กลุ่มประชากรหมาป่าปัจจุบันต่าง ๆ ที่มีอยู่ ไม่มีกลุ่มใดที่เป็นญาติใกล้ชิดกับหมาป่าสมัยไพลสโตซีนที่เป็นบรรพบุรุษของสุนัข
และการสูญพันธุ์ของหมาป่าบรรพบุรุษโดยตรงของสุนัข ได้ขัดขวางความพยายามเพื่อจะหาเวลาและสถานที่ที่สุนัขกลายมาเป็นสัตว์เลี้ยง
ผลลบ > การปนเปื้อนทางพันธุกรรม

"Genetic pollution" (การปนเปื้อนทางพันธุกรรม) เป็นคำที่สร้างความโต้เถียงกันที่หมายถึงการแลกเปลี่ยนยีนจากสัตว์เลี้ยงไปสู่สัตว์ป่าอย่างไม่มีการควบคุม เช่นเหตุการณ์ปี 1983 ในประเทศอิตาลีที่รายงานในสื่อ คือ หมาป่าที่มีจำนวนน้อยกว่า ได้ผสมพันธุ์กับสุนัขเลี้ยง ทำให้มีลักษณะอาการเหมือนกับสุนัขเลี้ยงเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งอาจจะทำให้สัตว์ที่มีลักษณะเหมือนหมาป่าในที่สุดจะหมดไป
และการแลกเปลี่ยนยีนเช่นนี้ที่ไม่พึงประสงค์ตามผู้พิทักษ์และกลุ่มพิทักษ์รักษาธรรมชาติ เช่น กรีนพีซ TRAFFIC และ GeneWatch UK
รายชื่อ > รายชื่อของสัตว์เลี้ยง

สัตว์เลี้ยงมีทั้งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมและสัตว์ปีก
สัตว์เลี้ยงที่สามัญรวมทั้งแมว วัวและควาย ไก่ สุนัข ลา เป็ด แพะ ห่าน ม้า หมู และแกะ
รายชื่อ > สัตว์พันธุ์ผสม

สัตว์เลี้ยงพันธุ์ผสม (ไฮบริด) คือสัตว์ที่มีพ่อแม่เป็นสัตว์เลี้ยงและสัตว์ป่า เช่น ล่อ
ดูเพิ่ม

สัตวบาล
พันธุวิศวกรรม
พืชกรรมสวน
การคัดเลือกพันธุ์
หนังสือ

Darwin, Charles. The Variation of Animals and Plants under Domestication, 1868.
Diamond, Jared. Guns, Germs, and Steel|Guns, germs and steel. A short history of everybody for the last 13,000 years, 1997.
แหล่งข้อมูลอื่น

Halcrow, S. E.; Harris, N. J.; Tayles, N.; Ikehara-Quebral, R.; Pietrusewsky, M. (2013). "From the mouths of babes: Dental caries in infants and children and the intensification of agriculture in mainland Southeast Asia". Am. J. Phys. Anthropol. 150 (3): 409–420. doi:10.1002/ajpa.22215. PMID 23359102.
Hayden, B (2003). "Were luxury foods the first domesticates? Ethnoarchaeological perspectives from Southeast Asia". World Archaeology. 34 (3): 458–469. doi:10.1080/0043824021000026459a.
Marciniak, Arkadiusz (2005). Placing Animals in the Neolithic: Social Zooarchaeology of Prehistoric Farming Communities. London: UCL Press. ISBN 1844720926.
Crop Wild Relative Inventory and Gap Analysis: reliable information source on where and what to conserve ex-situ, for crop genepools of global importance
Discussion of animal domestication
ปืน เชื้อโรค และเหล็กกล้า by Jared Diamond (ISBN 0-393-03891-2)
News story เก็บถาวร 2007-12-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน about an early domesticated cat find
Belyaev experiment เก็บถาวร 2005-12-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน with the domestic fox
Use of Domestic Animals in Zoo Education
The Initial Domestication of Cucurbita pepo in the Americas 10,000 Years Ago
Cattle domestication diagram เก็บถาวร 2010-12-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Major topic "domestication": free full-text articles (more than 100 plus reviews) in National Library of Medicine
Why don't we ride zebras? เก็บถาวร 2011-07-13 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน an online children's film about animal domestication
Isidro A. T. Savillo and Villaluz, Elizabeth A. 2013 this introduces a proposed Domesticity Scale for Wild Birds เก็บถาวร 2014-11-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ลัตเวีย 
อื่น ๆ:  IdRef 2 
แกะที่มีป้ายที่หูโดยเป็นส่วนของระบบระบุปศุสัตว์แห่งชาติ (national livestock identification system)
วัวพันธุ์ Hereford ที่เลี้ยงเพื่อบริโภคเนื้อ
การลดขนาดกะโหลกศีรษะและลักษณะความเป็นเด็ก (neoteny) รูปแสดงกะโหลกของหมาป่าและสุนัขพันธุ์ชีวาวา ที่จัดว่าเป็นสัตว์สปีชีส์เดียวกัน
ม้าลายดำสลับขาว (piebald)
การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยงของวัวในอินเดียเหนือเพื่อนม
คนเลี้ยงแกะชาวคาซัคพร้อมกับม้าและสุนัข มีหน้าที่ป้องกันแกะจากสัตว์ล่าเหยื่อ
การต้อนหมูในหมอกในประเทศอาร์มีเนีย ลักษณะทางพันธุกรรมที่มนุษย์ได้คัดเลือก ไม่มีผลกระทบจากการแลกเปลี่ยนยีนกับหมูป่า
เกษตรกรกับข้าวสาลีและวัว ศิลปะอียิปต์โบราณเมื่อ 1,422 ปีก่อน
การเก็บเกี่ยวข้าวสาลีในระดับอุตสาหกรรมในอเมริกาเหนือปัจจุบัน
รูปแสดงการปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยงในระยะเบื้องต้น การรีดนมวัวในอียิปต์โบราณ
ซีเรียสมัยพรรคบะอษ์

ซีเรียสมัยพรรคบะอษ์, หรือมีชื่ออย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย, เป็นรัฐซีเรียระหว่างปี ค.ศ. 1963 ถึง 2024 โดยอยู่ภายใต้การปกครองโดยพรรคบะอษ์สังคมนิยมอาหรับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1971 จนถึงปี ค.ศ. 2024 ได้ถูกปกครองโดยตระกูลอัลอะซัด และมักถูกเรียกขานว่า ระบอบอัลอะซัด
ระบอบการปกครองนี้เกิดขึ้นหลังจากรัฐประหารในซีเรียปี 1970 นำโดยนายทหารชาวอะละวี ทำให้ประธานาธิบดีนูรุดดีน อัลอัตตาซี และผู้นำโดยพฤตินัย ซาลอฮ์ จาฎิด ถูกโค่นล้มโดยฮาฟิซ อัลอะซัดในการปฏิวัติแก้ไข และในปีถัดมา ฮาฟิซขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีผ่านการเลือกตั้งที่ถูกมองว่าเป็นการจัดฉาก  การลุกฮือต่อต้านระบอบการปกครองของฮาฟิซโดยกลุ่มอิสลามิสต์นั้นนำไปสู่เหตุสังหารหมู่ที่ฮามาในปี 1981 และ 1982
ฮาฟิซ อัลอะซัด เสียชีวิตในปี 2000 และบัชชาร อัลอะซัด บุตรชายของเขาได้ขึ้นสืบตำแหน่งต่อ การประท้วงต่อต้านการปกครองของพรรคบะอษ์ในปี 2011 ระหว่างกระแสอาหรับสปริง นำไปสู่การเกิดสงครามกลางเมืองซีเรีย ซึ่งทำให้ระบอบอัลอะซัดสูญเสียการควบคุมพื้นที่บางส่วน อย่างไรก็ตาม รัฐบาลพรรคบะอษ์ยังคงอยู่ในอำนาจและสามารถยึดพื้นที่กลับมาได้ด้วยการสนับสนุนจากรัสเซีย อิหร่าน และฮิซบุลลอฮ์ แต่ต่อมาในเดือนธันวาคม 2024 การโจมตีอย่างไม่คาดคิดโดยกลุ่มฝ่ายค้านหลายฝ่ายได้ส่งผลให้ระบอบการปกครองล่มสลายลงในที่สุด
ประวัติศาสตร์ > รัฐประหารปี 1963

หลังการรัฐประหารในปี 1961 ซึ่งยุติการรวมตัวทางการเมืองระหว่างอียิปต์และซีเรีย ความไม่มั่นคงที่ตามมาส่งผลให้เกิดรัฐประหารของพรรคบะอษ์ในวันที่ 8 มีนาคม 1963 โดยผู้นำพรรคในขณะนั้นได้เข้าควบคุมอำนาจในการปกครองประเทศ ซึ่งกลายเป็นรัฐเผด็จการที่พรรคบะอษ์ครอบงำทุกด้านของประเทศ เช่น การเมือง การศึกษา วัฒนธรรม และศาสนา พร้อมด้วยการควบคุมสังคมผ่านมุคฮาบารัต (ตำรวจลับ) และกองทัพที่ผสานเข้ากับพรรค
รัฐประหารครั้งนี้เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์ซีเรีย พรรคบะอษ์ผูกขาดอำนาจ สร้างรัฐพรรคการเมืองเดียว และดำเนินการกำจัดฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง รวมถึงนักการเมืองและทหารที่สนับสนุนการแยกตัวจากสหสาธารณรัฐอาหรับ (UAR) ทั้งยังลิดรอนสิทธิ์ทางสังคมและกฎหมายของกลุ่มเหล่านี้ เพื่อกำจัดชนชั้นการเมืองของสาธารณรัฐซีเรียที่ 2 อย่างสิ้นเชิง
ประวัติศาสตร์ > รัฐประหารปี 1966

เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 1966 คณะทหารกลุ่มนีโอบะอษ์ทำการกบฏภายในพรรค โดยจับกุมประธานาธิบดี อะมีน อัลฮาฟิซ และตั้งรัฐบาลพลเรือนของพรรคบะอษ์ในวันที่ 1 มีนาคม แม้ นูรุดดีน อัลอัตตาซี จะเป็นประธานาธิบดี แต่ ซาลอฮ์ จาฎิด เป็นผู้ปกครองตัวจริงจนถึงเดือนพฤศจิกายน 1970 ก่อนถูกโค่นล้มโดยฮาฟิซ อัลอะซัด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในขณะนั้น
การรัฐประหารนี้ทำให้พรรคบะอษ์แตกเป็นสองฝ่ายคือฝ่ายอิรักและฝ่ายซีเรีย ในปี 1967 ซีเรียทำสงครามกับอิสราเอลในสงครามหกวัน ซึ่งนำไปสู่การสูญเสียสองในสามของที่ราบสูงโกลันให้กับอิสราเอล ความพ่ายแพ้ทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างจาฎิดและอัลอะซัด
ในเดือนกันยายน 1970 ซีเรียภายใต้การนำของอัตตาซีและจาฎิดบุกจอร์แดนเพื่อสนับสนุนกองกำลังองค์การปลดปล่อยปาเลสไตน์ แต่การบุกล้มเหลวเมื่อซีเรียสูญเสียรถถัง 120 คันและทหาร 1,500 นาย ขณะที่จอร์แดนสูญเสียรถถัง 16 คันและมีผู้เสียชีวิตเพียง 112 คน