stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ครอบครัวของพระโคตมพุทธเจ้า
เครือญาติ > ฝ่ายพุทธบิดา > อานนท์

บทความหลัก: พระอานนท์
อานนท์ หรือ อานันทะ เป็นพระโอรสของสุกโกทนะ กับกีสาโคตมี บิดาของอานนท์เป็นพระอนุชาของสุทโธทนะ อานนท์จึงเป็นลูกพี่ลูกน้องของพระพุทธเจ้าเมื่อนับจากฝ่ายบิดา ทังยังเกิดวันเดียวกับพระพุทธเจ้า จึงนับว่าเป็นหนึ่งในสหชาติ 7 อานนท์เลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนาเมื่อคราวที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จมาแสดงธรรมที่เมืองกบิลพัสดุ์ ครั้นเมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเสด็จออกไปแสดงธรรมที่เมืองอื่น อานนท์จึงขอออกบวชเพื่อตามเสด็จ
อานนท์มีความสำคัญในฐานะหนึ่งในสิบอัครสาวกของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทั้งยังโดดเด่นเรื่องความจำเป็นเลิศ เนื้อหาของ สุตตันตปิฎก ส่วนใหญ่มาจากการระลึกถึงคำสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจากการสังคายนาครั้งแรก ด้วยเหตุนี้อานนท์จึงได้รับการยกย่องว่าเป็น "คลังของพระธรรม" ยี่สิบปีของการออกผนวชเพื่อรับใช้พระศาสนา อานนท์ทำงานอย่างเอาใจใส่และจงรักภักดีต่อพระพุทธเจ้าอย่างยิ่ง โดยทำหน้าที่เป็นสื่อกลางระหว่างพระพุทธเจ้า ฆราวาส และคณะสงฆ์ อานนท์ติดตามรับใช้พระพุทธเจ้าทุกหนแห่ง ทำหน้าที่เปรียบเสมือนเป็นเลขานุการและเป็นกระบอกเสียงแทนพระพุทธเจ้า นอกจากนี้ยังมีส่วนร่วมในการวางรากฐานระบบการบวชภิกษุณีอย่างมีนัยสำคัญ ด้วยการทูลขอพุทธานุญาตแทนมหาปชาบดีโคตมีให้สามารถอุปสมบทเป็นภิกษุณีได้ และในช่วงการเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อานนท์แสดงออกถึงความเศร้าโศกเสียใจอย่างสุดซึ้ง
ริชาร์ด แวกเนอร์ (Richard Wagner) นักแต่งเพลง ได้นำเรื่องราวของอานนท์มาร่างเป็นบทเพลง ต่อมาโจนาทาน ฮาร์วีย์ (Jonathan Harvey) ได้นำบทเพลงดังกล่าวไปจัดเป็นการแสดงโอเปราใช้ชื่อว่า แวกเนอร์ดรีม เมื่อ ค.ศ. 2007
เครือญาติ > ฝ่ายพุทธมารดา > เทวทัต

บทความหลัก: พระเทวทัต
เทวทัต หรือสะกดว่า เทวทัตต์ เป็นพระราชโอรสของสุปปพุทธะกับอมิตา เป็นพระเชษฐาของยโสธรา และยังเป็นลูกพี่ลูกน้องของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เทวทัตออกบวชจากการชักชวนของอนุรุทธะ เจ้าศากยวงศ์ซึ่งเป็นลูกพี่ลูกน้อง โดยมีผู้ออกบวชด้วยพร้อมกัน ได้แก่ กิมพิละ ภัททิยะ ภัคคุ อานนท์  และอุบาลีชาวภูษามาลา ซึ่งในกาลต่อมาผู้ที่บวชพร้อมกับเทวทัตล้วนแต่บรรลุอรหันตผลไปแล้ว แต่เทวทัตทำได้เพียงโลกิยสมาบัติเท่านั้น เทวทัตได้กระทำการชั่วช้าหลายครั้ง ได้แก่ การยุยงให้อชาติศัตรูกระทำปิตุฆาตพิมพิสารแล้วปราบดาภิเษก ส่งช้างนาฬาคิรีซึ่งตกมันไปยังพุทธองค์ที่กำลังบิณฑบาต จ้างพลธนู 10 ผลัดลอบยิงพุทธองค์ และกลิ้งหินลงจากหน้าผาเขาคิชฌกูฏใส่พระพุทธเจ้า แต่พุทธองค์กลับถูกสะเก็ดหินทำให้พระองค์เป็นห้อที่ข้อพระบาท นอกจากนี้ยังตั้งตัวเป็นศาสดาแทนพระผู้มีพระภาคเจ้า รวมทั้งก่อให้เกิดสังฆเภท
แม้เทวทัตจะสำนึกตนที่ทำชั่วต่อสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในช่วงบั้นปลายของชีวิต ขณะที่เทวทัตกำลังเดินไปเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อขออภัยที่วัดเชตวันมหาวิหาร แต่เทวทัตกลับถูกธรณีสูบบริเวณหน้าวัดเสียก่อน
เครือญาติ > ฝ่ายพุทธมารดา > สีวลี

บทความหลัก: พระสีวลีเถระ
สีวลี หรือ สีวลิ เป็นพระโอรสของสุปปวาสา พระราชโกฬิยธิดาของเจ้าผู้ครองแคว้นโกลิยะซึ่งไม่ได้ระบุพระนามของราชา และไม่ได้ระบุนามของบิดา เอกสารพุทธระบุว่าสุปปวาสาตั้งครรภ์สีวลีนานถึง 7 ปี 7 เดือน 7 วัน เมื่อสีวลีจำเริญวัยขึ้นก็ได้ออกบวชในสำนักของพระสารีบุตร เอกสารระบุอีกว่าบรรลุอรหันตผลขณะกำลังปลงผมบวช สีวลีมีชื่อเสียงว่าเป็นเอตทัคคะด้านผู้มีลาภมาก
เครือญาติ > ฝ่ายพุทธมารดา > สุปปพุทธะ

บทความหลัก: พระเจ้าสุปปพุทธะ
สุปปพุทธะ เป็นเจ้าผู้ครองแคว้นโกลิยะ เป็นพระราชโอรสของอัญชนะกับยโสธรา เขาอภิเษกสมรสกับอมิตา พระราชธิดาของสีหหนุแห่งสักกะ ทั้งสองมีพระราชบุตรด้วยกันสองพระองค์คือ เทวทัต และยโสธรา ต่อมายโสธราได้อภิเษกสมรสกับสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยเหตุนี้สุปปพุทธะจึงมีฐานะเป็นสัสสุระ (พ่อตา) ของพระผู้มีพระภาคเจ้า สุปปพุทธะผูกใจเจ็บกับสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะทรงทอดทิ้งยโสธราให้เป็นม่าย และยังผูกเวรกับเทวทัตจนถูกธรณีสูบ สุปปพุทธะเสวยน้ำจัณฑ์แล้วไปขวางทางพระพุทธเจ้ามิให้เสด็จออกไปจากปราสาทเพื่อเผยแผ่คำสอน หลังจากนั้นเจ็ดวันสุปปพุทธก็ถูกธรณีสูบเช่นเดียวกับเทวทัต
เครือญาติ > ฝ่ายพุทธมารดา > อัญชนะ

อัญชนะ เป็นเจ้าผู้ครองแคว้นโกลิยะ เป็นพระราชโอรสของเทวทหสักกะ เขาอภิเษกสมรสกับยโสธรา พระราชธิดาของชัยเสนแห่งสักกะ มีพระราชบุตรด้วยกันสี่พระองค์ ได้แก่ สุปปพุทธะ ทัณฑปาณิ สิริทหามายา และมหาปชาบดีโคตมี ด้วยเหตุนี้อัญชนะจึงเป็นพระอัยกาฝ่ายพระชนนี (ตา) ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
พระพุทธเจ้าแสดงธรรมโปรดพุทธบิดาจนบรรลุอรหันตผลและบรรลุนิพพาน
พระนางสิริมหามายาให้ประสูติการพระบรมศาสดาด้วยการเหนี่ยวกิ่งสาละ
พระพุทธเจ้ากำลังออกจากพระราชวังเมื่อยโสธราและราหุลกำลังบรรทม
เจ้าชายสักกะและโกลิยะทั้งห้าพระองค์ขอบวชกับพระพุทธเจ้าที่แคว้นมัลละ
พุทธองค์ขณะเสด็จออกจากพระนิเวศน์
ม้ากัณฑกะและนางฟ้อนที่กำลังหลับไหล
พระพุทธเจ้าขณะแสดงธรรมต่อหน้าพระสงฆ์และสาวก
รูปปั้นส่วนพระเศียรของอานนท์ ศิลปะจีนยุคราชวงศ์ฉีเหนือ
จิตรกรรมรูปเทวทัตกำลังชี้นิ้วสั่งช้างนาฬาคิรีให้ไปทำร้ายพระพุทธเจ้า
กาพย์ห่อโคลง

กาพย์ห่อโคลง ผู้แต่งชื่อ เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรไชยเชษฐสุริยะวงศ์ (เจ้าฟ้ากุ้ง) เป็นชื่อของบทประพันธ์ ที่แต่งขึ้น โดยใช้กาพย์ยานี สลับกับ โคลงสี่สุภาพ กาพย์ยานี กับ โคลงสี่สุภาพนั้น จะต้องมีความอย่างเดียวกัน คือให้วรรคที่หนึ่งของกาพย์ยานี กับบาทที่หนึ่งของโคลงสี่สุภาพ บรรยายข้อความอย่างเดียวกัน หรือบางทีก็ให้คำต้นวรรคของกาพย์ กับคำต้นบทของโคลง เป็นคำเหมือนกัน ส่วนบัญญัติหรือกฎข้อบังคับต่าง ๆ เหมือนกับกฎของกาพย์ยานี และโคลงสี่สุภาพทั้งสิ้น
เนื้อหาเล่าเรื่องการเดินทางไปพระพุทธบาทและชมธรรมชาติอันน่าตื่นตาตื่นใจที่พบเห็นระหว่างทาง เริ่มต้นจากบทชมริ้วขบวนการเดินทาง และปิดท้ายด้วยการบอกข้อมูลเกี่ยวกับกวี จุดประสงค์ของกวี และวิธีอ่านโคลงให้ไพเราะ เป็นจำนวนกาพย์ทั้งสิ้น 108 บท และโคลง 113 บท
ตัวอย่างกาพย์ห่อโคลง

กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง
ตัวอย่างกาพย์ห่อโคลง > ส่วนกาพย์ยานี

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| เที่ยวเล่นเป็นเกษมสุข |  | แสนสิ่งสนุกปลุกใจหวัง |
| เร่ร่ายผายผาดผัง |  | หัวริกรื่นชื่นชมไพร |
ตัวอย่างกาพย์ห่อโคลง > ส่วนโคลงสี่สุภาพ

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| สนุกเกษมเปรมหน้าเหลือบ |  | ลืมหลัง |
| แสนสนุกปลุกใจหวัง |  | วิ่งหรี้ |
| เดินร่ายผายผันยัง |  | ชายป่า |
| หัวร่อรื่นชื้นชี้ |  | ส่องนิ้วชวนแล |
สุริยนันทนา สุจริตกุล

| ท่านผู้หญิง สุริยนันทนา สุจริตกุล ท> จ.ว., ต.ช., ต.ม., ช.ร., ภ.ป.ร.๓ |
| --- | --- |

เกิด: หม่อมเจ้าสุริยนันทนา 7 สิงหาคม พ.ศ. 2456
เสียชีวิต: 4 สิงหาคม พ.ศ. 2557 (100 ปี)
คู่สมรส: จิตติ สุจริตกุล (2485–2513)
บุตร: ไกรจิตต์ สุจริตกุล
บิดามารดา: พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส หม่อมเรณี สุริยง ณ อยุธยา
ท่านผู้หญิงสุริยนันทนา สุจริตกุล (เดิม: หม่อมเจ้าสุริยนันทนา สุริยง; 7 สิงหาคม พ.ศ. 2456 — 4 สิงหาคม พ.ศ. 2557) เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส ประสูติแต่หม่อมเรณี สุริยง ณ อยุธยา
ประวัติ

ท่านผู้หญิงสุริยนันทนา สุจริตกุล หรือ ฐานันดรศักดิ์เดิมคือ หม่อมเจ้าสุริยนันทนา สุริยง มีพระนามลำลองว่า ท่านหญิงน้อย เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส ประสูติแต่หม่อมเรณี สุริยง ณ อยุธยา บุตรีของร้อยเอก ไมเคิล ฟุสโก ชาวอเมริกันเชื้อสายอิตาลี ครูแตรในกรมทหารแตรมะรีน โดยหม่อมเรณี (Renée Fusco) มีฝาแฝดชื่อ หม่อมเรณิ (Reni Fusco) ซึ่งเป็นหม่อมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส เช่นกัน หม่อมเจ้าสุริยนันทนามีพระอนุชาร่วมหม่อมมารดา 1 องค์ คือ หม่อมเจ้าสุริยทัตรังสรรค์ สุริยง เมื่อทรงพระเยาว์หม่อมเจ้าสุริยนันทนาได้เสด็จไปประทับกับสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ณ วังสระปทุม และทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนราชินี หลังสำเร็จการศึกษาได้รับราชการเป็นครูสอนที่โรงเรียนราชินีบน
หม่อมเจ้าสุริยนันทนา ได้ขอพระราชทานกราบบังคมทูลลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ เมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2485 เพื่อสมรสกับจิตติ สุจริตกุล ซึ่งเป็นอดีตเอกอัครราชทูต และอดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (ประเทศไทย) มีโอรส 1 คน คือ ไกรจิตต์ สุจริตกุล สมรสกับพัลลภา สุจริตกุล (สกุลเดิม หงสกุล) มีบุตรสองคน คือ โสภณา สุจริตกุล และศักดิ์สุริยง สุจริตกุล
หลังการสมรส ท่านผู้หญิงสุริยนันทนาได้ช่วยเหลือสามีที่ปฏิบัติราชการในตำแหน่งเอกอัครราชทูตในหลายประเทศ รวมถึงอดีตปลัดกระทรวงการต่างประเทศ และอดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ รวมทั้งเคยถวายงานสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เมื่อครั้งประทับอยู่ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และได้รับพระมหากรุณาธิคุณให้เป็นผู้แทนพระองค์ในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจต่าง ๆ
ปัจฉิมวัยและอนิจกรรม

เมื่อปี พ.ศ. 2545 ท่านผู้หญิงสุริยนันทนา สุจริตกุล ประชวรด้วยโรคชราและสมองเสื่อม โดยศาลเยาวชนและครอบครัวกลางจึงมีคำสั่งให้ท่านผู้หญิงสุริยนันทนาเป็นบุคคลไร้ความสามารถ และให้ศักดิ์สุริยงผู้เป็นนัดดาทำการอนุบาล ท่านผู้หญิงสุริยนันทนา สุจริตกุล ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคปัปผาสะบวม เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2557 สิริพระชันษา 100 ปี นับเป็นพระราชนัดดาชั้นหม่อมเจ้าในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่มีพระชันษาสูงที่สุด ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ พระราชทานโกศราชวงศ์ ฉัตรเครื่องสูงทองแผ่ลวดตั้งประดับ ณ วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร และ พระราชทานพระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมศพ มีกำหนด 7 คืน ตั้งแต่วันที่ 6 ถึง 11 สิงหาคม พ.ศ. 2557
เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2557  พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ ท่านผู้หญิงสุริยนันทนา สุจริตกุล ณ เมรุหน้าพลับพลาพิเศษ วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2534 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายใน)
พ.ศ. 2512 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.)
พ.ศ. 2498 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์มงกุฎไทย (ต.ม.)
พ.ศ. 2484 –  เหรียญช่วยราชการเขตภายใน การรบสงครามอินโดจีน (ช.ร.)
พ.ศ. 2504 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 3 (ภ.ป.ร.3)
พ.ศ. 2469 –  เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 7 (ร.ร.ศ.7)
จระเข้

| จระเข้ ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: สมัยอีโอซีน–สมัยโฮโลซีน, 46–0Ma  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |

จระเข้แม่น้ำไนล์ (Crocodylus niloticus)

จระเข้น้ำเค็ม (Crocodylus porosus)

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอตา Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์เลื้อยคลาน 
อันดับ:: อันดับจระเข้ 
วงศ์ใหญ่:: Crocodyloidea 
วงศ์:: Crocodylidae  Cuvier, 1807

สกุลต้นแบบ
Crocodylus Laurenti, 1768
วงศ์ย่อย
 Crocodylinae  Osteolaeminae
จระเข้ (อีสาน,ลาว: แข้,แข่) เป็นวงศ์ของสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ ใช้ชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Crocodylidae อยู่ในอันดับจระเข้ (Crocodilia)
มีลักษณะโดยรวมคือ ส่วนปลายของหัวแผ่กว้างหรือเรียวยาวบางตัวปากเป็นรูปตัว v และ u ขากรรไกรยาวและกว้าง เมื่อหุบปากแล้วจะเห็นฟันซี่ที่ 4 ของขากรรไกรล่างเนื่องจากขอบปากบนตรงตำแหน่งนี้เป็นรอยหยักเว้า ส่วนปลายของขากรรไกรล่างข้างซ้ายและข้างขวาเชื่อมต่อกันเป็นพื้นที่แคบ กระดูกเอนโทพเทอรีกอยด์อยู่ชัดกับแถวของฟันที่กระดูกแมคซิลลา กระดูกพาลามีนมีก้านชิ้นสั้นอยู่ทางด้านหน้าและไม่ถึงช่องในเบ้าตา พื้นผิวด้านบนของลิ้นไม่มีสารเคอราติน ต่อมขจัดเกลือบนลิ้นมีขนาดใหญ่ มีก้อนเนื้อที่ปลายปากนูนสูงที่ช่องเปิดรูจมูกเรียกว่า "ขี้หมา" "ก้อนขี้หมา" หรือ "หัวขี้หมา" ซึ่งจะแตกต่างออกไปตามชนิดและเพศหรือขนาด โคนหางเป็นกล้ามเนื้อมัดใหญ่และแข็งแรงเรียกว่า "บ้องตัน" ใช้ในการฟาดเพื่อป้องกันตัว หางแบนยาวใช้โบกว่ายน้ำ
จระเข้ ถือเป็นสัตว์ที่อยู่บนสุดของห่วงโซ่อาหาร เนื่องจากเป็นสัตว์ผู้ล่ากินเนื้อขนาดใหญ่ ที่ไม่มีศัตรูตามธรรมชาติ ยกเว้นจระเข้ในวัยอ่อน ที่ตกเป็นอาหารของสัตว์ขนาดใหญ่กว่าชนิดต่าง ๆ ได้ จระเข้ตัวโตเต็มวัยจะมีพฤติกรรมกินอาหารแบบหมุนตัว กล่าวคือเมื่อจับเหยื่อที่มีขนาดใหญ่ขณะอยู่ใต้น้ำและต้องการกินเหยื่อจะใช้ปากงับไว้และหมุนตัวเองเพื่อฉีกเนื้อเหยื่อออกเป็นชิ้น ส่วนเหยื่อที่มีขนาดเล็กถูกบดให้แหลกด้วยลิ้นขนาดใหญ่โดยใช้ลิ้นดันเหยื่ออัดแน่นกับเพดานของอุ้งปาก นอกจากนี้แล้วจระเข้ยังกลืนก้อนกรวดหรือก้อนหินเข้าไปในกระเพาะหรือลำไส้เพื่อช่วยในการบดอาหารด้วย
แบ่งออกได้เป็น 3 สกุล 14 ชนิด พบได้ในเขตอบอุ่นและเขตร้อนของทุกทวีปทั่วโลก นับว่ามีจำนวนสมาชิกมากและหลากหลายที่สุดของอันดับจระเข้ที่ยังพบคงดำรงเผ่าพันธุ์มาจนถึงปัจจุบันนี้จระเข้แม่นำไนล์วิ่งได้เร็วถึง30-35กิโลเมตรต่อชั่วโมง
มักอาศัยบริเวณป่าริมน้ำหรือพื้นที่ชุ่มน้ำ เพราะหากินในน้ำเป็นหลัก บางชนิดหรือบางพื้นที่อาจพบได้ในแหล่งน้ำกร่อยหรือป่าชายเลนหรือปากแม่น้ำใกล้ทะเล  ในประเทศไทยพบ 3 ชนิด คือ จระเข้บึง หรือ จระเข้น้ำจืด (Crocodylus siamensis), อ้ายเคี่ยม หรือ จระเข้น้ำเค็ม (C. porosus) และ จระเข้ปากกระทุงเหว หรือ ตะโขง (Tomistoma schlegelii) ซึ่งมิได้ถูกจัดอยู่ในวงศ์นี้
การจัดจำแนก

ส่วนใหญ่ถูกจัดอยู่ในสกุล Crocodylus ส่วนอีกสกุลที่เหลือ คือ Osteolaemus เป็นสกุลที่มีสปีชีส์เดียว
สกุล Crocodylus
จระเข้อเมริกา (American Crocodile), Crocodylus acutus
จระเข้ปากแหลม (Slender-snouted Crocodile), Crocodylus cataphractus
จระเข้โอริโนโก (Orinoco Crocodile), Crocodylus intermedius
จระเข้น้ำจืดออสเตรเลีย (Freshwater Crocodile), Crocodylus johnstoni
จระเข้ฟิลิปปินส์ (Philippines Crocodile), Crocodylus mindorensis
จระเข้มอเรเล็ต (Morelet's Crocodile), Crocodylus moreletii
จระเข้แม่น้ำไนล์ (Nile Crocodile), Crocodylus niloticus
จระเข้นิวกินี (New Guinea Crocodile), Crocodylus novaeguineae
จระเข้มักเกิล (Mugger Crocodile, Marsh Crocodile หรือ Persian Crocodile), Crocodylus palustris
จระเข้น้ำเค็ม (Saltwater Crocodile), Crocodylus porosus
จระเข้คิวบา (Cuban Crocodile), Crocodylus rhombifer
จระเข้น้ำจืด (Siamese Crocodile), Crocodylus siamensis
สกุล Osteolaemus
จระเข้แคระ (Dwarf crocodile), Osteolaemus tetraspis
† Crocodylus anthropophagus
† Crocodylus checchiai
† Crocodylus falconensis
† Crocodylus palaeindicus
† Crocodylus thorbjarnarsoni
ความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการของจระเข้และเครือญาติ

จระเข้ยุคปัจจุบันหรือเรียกตามภาษานักวิชาการว่าจระเข้ยุคใหม่นั้น โผล่หน้าขึ้นมาบนโลกเมื่อราว 90 ล้านปีก่อน เก่าแก่กว่ามนุษย์เมื่อ 2 ล้านปีที่ผ่านมานี้หลายเท่า จระเข้ยุคใหม่มีร่วมเผ่าพันธุ์อยู่ด้วยกัน 3 กลุ่ม ได้แก่ จระเข้ (น้ำจืด-น้ำเค็ม) อัลลิเกเตอร์ และตะโขง 
เริ่มที่ 248 ล้านปีก่อน ซึ่งเป็นยุคโบราณเทียบเท่ากับยุคไดโนเสาร์ ตรงกับช่วงต้น “มหายุคมีโซโซอิค (Mesozoic Era)” ซึ่งต้นตระกูลจระเข้ นั้นมีนามว่า “โปรเทอโรซูซุส (Proterosuchus)” จะมีลักษณะคล้ายคลึงกับ    
จระเข้ แต่ก็ไม่อาจที่จะเรียกเป็นจระเข้ได้เต็มตัว เพราะตามตำราแล้วถือว่ามันเป็นสัตว์เลื้อยคลาน (Reptile) ที่คล้ายจระเข้ เท่านั้น พวกจระเข้เต็มร้อยเริ่มปรากฏเมื่อตอนช่วงกึ่งกลางมหายุคมีโซโซอิคหรือ “ยุคจูราสสิก” (206 ถึง 144 ล้านปีก่อน) จะดำรงชีวิตอยู่ร่วมยุคกับไดโนเสาร์ที่กำลังรุ่งเรืองนั้นเอง        
จระเข้ โบราณรุ่นแรกเริ่มนั้นก็ได้แก่ “เมทรี-โอรินซุส (Metriorhynchus)” ซึ่งดำรงชีพอยู่ใต้ น้ำ มีความยาวประมาณ 3 เมตร ปลายหางบานเหมือนหางปลา แต่ขึ้นมาวางไข่บนบก อีกตัวหนึ่งเป็น จระเข้ยักษ์ “ซาร์โค-ซูซุส (Sarcosuchus)” จัดว่าเป็นขนาดใหญ่ที่สุดของทุกยุค เพราะยาวตั้ง 12 เมตร มีน้ำหนัก 10 ตัน ช่วง “ยุคครี-เตเชียส (Cretaceous)” (144 ถึง 65 ล้านปีก่อน) อันถัดจากยุคจูราสสิก และเป็นยุคปลีกย่อยสุดท้ายแห่งมหายุคมีโซโซอิค นั่นก็เพราะต้นตระกูลจระเข้ รุ่นใหม่ทวีจำนวนเพิ่มพงศ์เผ่าขึ้นอย่างมากมายในยุคนี้ ตัวที่น่าสนใจที่สุดนั้นก็คือ จระเข้ยักษ์ “ไดโนซูซุส (Dienosuchus)” มันเป็นญาติสนิท ตัวหนึ่งของจระเข้รุ่นปัจจุบัน ซึ่งเคยอยู่ร่วมกับไดโนเสาร์เมื่อ 70 กว่าล้านปีก่อน ก็เป็นจระเข้ยักษ์ตัวหนึ่ง ที่ยาวเหยียด 10 ถึง 12 เมตร น้ำหนักตั้ง 9 ตัน จะมีขนาดเท่ากับ “จระเข้ยักษ์ ซาร์โคซูซุส” บรรพบุรุษของมัน
สำหรับส่วนลักษณะภายนอกของ ไดโนซูซุสนั้นดูแล้วคล้ายจระเข้แม่น้ำไนล์ ซึ่งปกติชอบกินกุ้งหอยปูปลาเป็นพื้น และบางทีก็กินสัตว์ป่าที่ตัวใหญ่ด้วย เช่น ม้าลาย ในอดีต ด้วยเหตุที่ไดโนซูซุสมีขนาดเข้าขั้นจระเข้ยักษ์ มันจึงจู่โจมไดโนเสาร์ขนาดปานกลางที่มาใกล้ริมตลิ่งได้อย่างสบาย ๆ เช่น ไดโนเสาร์กินพืช “พาราซอโรลอฟอัส (Parasaurolophus)” ที่น้ำหนักเท่าช้าง (ราว 3 ตันครึ่ง) เทคนิคในการกินสัตว์ที่ขนาดใหญ่ คือ ลอยตัวเงียบกริบใต้ผิวน้ำตามลำน้ำหนองบึง หาเวลาเหมาะไดโนเสาร์ที่มาดื่มน้ำโดยไม่ระมัดระวัง มันก็กระโจนพุ่งตัวขึ้นงับติดแน่น แล้วลากไดโนเสาร์ลงน้ำ จนจมน้ำตายในที่สุด เชื่อกันว่าเจ้าไดโนซูซุส สามารถกระโจนได้ไกลเท่ากับความยาวของตัวมันเองเลยทีเดียว ดังนั้น แม้แต่ไดโนเสาร์ติดปีก “นิคโธซอรัส (Nyctosaurus)” ถ้าบินเฉียดผิวน้ำก็มีสิทธิ์โดนมันขย้ำลงไปงาบใต้น้ำได้ง่าย ๆ เช่นกัน 
ตอนปลายยุคมีโซโซอิค (65 ล้านปีก่อน) โลกที่โดนดาวเคราะห์น้อยพุ่งชนเข้าปังใหญ่ แค่ไม่กี่เดือนกี่ปีถัดมา บรรดาสัตว์ และพืชพรรณก็มีอันสูญ พันธุ์ไปเกือบครึ่งโลก เป็นต้นว่า ไดโนเสาร์หายไปหมด แต่จระเข้ บางชนิดยังอยู่รอดและขยายพันธุ์ไปทั่วโลก ซึ่ง ได้แก่ จระเข้น้ำจืด จระเข้น้ำเค็ม ตะโขง และอัลลิเกเตอร์ (หรือเคย์แมน) มาจนถึงปัจจุบัน
การปรับตัวเพื่อความอยู่รอดของจระเข้

จระเข้ จัดเป็นสัตว์เลื้อยคลานที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในบรรดาสัตว์เลื้อยคลานทั้งหมด 4 กลุ่ม สืบสายพันธุ์ยาวนานมาตั้งแต่ยุคจูแรคสิคและครีเทเซียสจนถึงยุคปัจจุบัน  มีความสามารถในการปรับสภาพร่างกายในการอยู่รอดจากภาวะที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์มากว่า 160 ล้านปี คงลักษณะโบราณทางด้านกายวิภาคเกือบทั้งหมดของร่างกาย ตั้งแต่ปลายจมูกจรดปลายหาง ไม่มีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างให้แตกต่างไปจากบรรพบุรุษในยุคโบราณ จระเข้ส่วนใหญ่จะมีจมูกที่ยาวเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ มีขากรรไกรที่แข็งแรงรวมทั้งฟันที่แหลมคม ขนาดความยาวประมาณ 3 - 4 เมตร ลักษณะลำตัวใหญ่โตและดุร้าย ทำให้แลดูน่ากลัวและน่าเกรงขามต่อผู้พบเห็น ผิวหนังแข็งเป็นเกล็ดปกคลุมตลอดลำตัว ปากยาวและปลายปากนูนสูงขึ้นเป็นช่องเปิดของรูจมูก ออกลูกเป็นไข่ครั้งละประมาณ 20 - 28 ฟอง  จัดอยู่ในประเภทสัตว์กินเนื้อทุกชนิดด้วย
บรรณานุกรม

Iskandar, DT (2000). Turtles and Crocodiles of Insular Southeast Asia and New Guinea. ITB, Bandung.
Crocodilian Biology Database, FAQ. FLMNH.ufl.edu, "How long do crocodiles live for?"  [ตามต้นฉบับ] Adam Britton.
Crocodilian Biology Database, FAQ. FLMNH.ufl.edu, "How fast can a crocodile run?" Adam Britton.
เลาหะจินดา, วีรยุทธ์ (2552). วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. ISBN 978-616-556-016-0.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Crocodilia
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  เช็กเกีย 
การกระจายพันธุ์ของจระเข้
อินเทล

| --- | --- |

สำนักงานใหญ่ที่ซานตาคลารา
ประเภท: บริษัทมหาชน (NASDAQ: INTC)
ISIN: US4581401001 
อุตสาหกรรม: เซมิคอนดัคเตอร์
ก่อตั้ง: ค.ศ. 1968
ผู้ก่อตั้ง: แอนดรูว์ โกรฟ โรเบิร์ต นอยซ์ กอร์ดอน มัวร์ 
สำนักงานใหญ่: ซานตาคลารา รัฐแคลิฟอร์เนีย
บุคลากรหลัก: แอนดี ไบรอันต์ (ประธานบริษัท) ไบรอัน คระซานนิช (CEO) เรอเน เจมส์ (ประธานบริหาร)
ผลิตภัณฑ์: ไมโครโพรเซสเซอร์ หน่วยความจำแบบแฟลช
รายได้: 63.05 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (2022)
รายได้จากการดำเนินงาน: 2,334,000,000 ดอลลาร์สหรัฐ (พ.ศ. 2565) 
รายได้สุทธิ: 8,014,000,000 ดอลลาร์สหรัฐ (พ.ศ. 2565) 
สินทรัพย์: 168,406,000,000 ดอลลาร์สหรัฐ (พ.ศ. 2564) 
พนักงาน: 131,900 คน (2022)
เว็บไซต์: www.intel.com
อินเทล (Intel) เป็นบริษัทผลิตชิพสารกึ่งตัวนำที่ใหญ่ที่สุดในโลกเมื่อวัดจากรายได้ บริษัทอินเทลเป็นผู้คิดค้นไมโครโพรเซสเซอร์ตระกูลx86 ออกมาวางจำหน่าย ซึ่งเป็นไมโครโปรเซสเซอร์ที่ใช้กันมากที่สุดในเครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล อินเทลก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม ค.ศ. 1968 ในชื่อ Integrated Electronics Corporation โดยมีสำนักงานอยู่ที่ซานตาคลารา รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา อินเทลยังเป็นผู้ผลิตชิพเซตของเมนบอร์ด, เน็ตเวิร์คการ์ดและแผงวงจรรวม, แฟลชเมโมรี, ชิพกราฟิค, โปรเซสเซอร์ของระบบฝังตัว ตลอดจนอุปกรณ์อื่นๆที่เกี่ยวข้องกับคอมพิวเตอร์และการสื่อสาร
อินเทลก่อตั้งขึ้นโดย กอร์ดอน มัวร์ (Gordon Moore) และโรเบิร์ต นอยซ์ (Robert Noyce) ผู้เชี่ยวชาญด้านสารกึ่งตัวนำ โดยเป็นอดีตพนักงานของ Fairchild Semiconductor พนักงานยุคแรกเริ่มที่สำคัญอีกคนของอินเทลคือ แอนดรูว์ โกรฟ ซึ่งในภายหลังเป็นผู้บริหารคนสำคัญ ที่ทำให้อินเทลก้าวขึ้นมาเป็นบริษัทระดับโลกในปัจจุบัน
แต่เดิมนั้น ชื่อของอินเทลจะเป็นที่รู้จักเฉพาะในหมู่วิศวกรและนักเทคโนโลยีเท่านั้น แต่หลังจากที่โฆษณา อินเทล อินไซด์ ประสบผลสำเร็จอย่างกว้างขวางในช่วงทศวรรษ 1990 ชื่อของอินเทลก็กลายเป็นที่รู้จักของคนทั่วไปในทันที โดยมีผลิตภัณฑ์ที่เป็นที่รู้จักคือ หน่วยประมวลผลกลางตระกูลเพนเทียม (Pentium)
ผลิตภัณฑ์ > โพรเซสเซอร์

EP80579
อินเทล ซีอี (Intel CE)
อะตอม (Atom)
เซเลรอน (Celeron)
เพนเทียม (Pentium) และ ดูอัล-คอร์ (Dual-Core)
คอร์ (Core) (i3 · i5 · i7 · i9)
ซีออน (Xeon)
ไอโอพี (IOP)
ไอทาเนียม (Itanium)
80386
80486
เพนเทียม (เพนเทียม (รุ่นแรก), โอเวอร์ไดรฟ์, โปร, เพนเทียม II, เพนเทียม III, เพนเทียม 4, เพนเทียม M, เพนเทียม D)
เซเลรอน M, เซเรลอน D
อินเทล คอร์ 2
ผลิตภัณฑ์ > แพลตฟอร์ม

เซนตรีโน (Centrino)
วีโปร (vPro)
ไวฟ์ (Viiv)
เอ็มไอดี (MID)
สกัลเทรล (Skulltrail)
อินเทล เซิฟเวอร์ เก็บถาวร 2020-09-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (Intel Serveredge)
สำหรับโมบายล์ (Intel® Core™ M Processors)
รายชื่อโพรเซสเซอร์รุ่น คอร์ > อินเทล เจนเนอเรชั่น 1 (Socket:1156,rPGA-988A,BGA1288)

Intel® Core™ i3-330E
Intel® Core™ i3-330M
Intel® Core™ i3-330UM
Intel® Core™ i3-350M
Intel® Core™ i3-370M
Intel® Core™ i3-380M
Intel® Core™ i3-380UM
Intel® Core™ i3-390M
Intel® Core™ i3-530
Intel® Core™ i3-540
Intel® Core™ i3-550
Intel® Core™ i3-560
Intel® Core™ i5-430M
Intel® Core™ i5-430UM
Intel® Core™ i5-450M
Intel® Core™ i5-460M
Intel® Core™ i5-470UM
Intel® Core™ i5-480M
Intel® Core™ i5-520E
Intel® Core™ i5-520M
Intel® Core™ i5-520UM
Intel® Core™ i5-540M
Intel® Core™ i5-540UM
Intel® Core™ i5-560M
Intel® Core™ i5-560UM
Intel® Core™ i5-580M
Intel® Core™ i5-650
Intel® Core™ i5-655K
Intel® Core™ i5-660
Intel® Core™ i5-661
Intel® Core™ i5-670
Intel® Core™ i5-680
Intel® Core™ i5-750
Intel® Core™ i5-750S
Intel® Core™ i5-760
รายชื่อโพรเซสเซอร์รุ่น คอร์ > อินเทล เจนเนอเรชั่น 2 (Socket:LGA1155)

Intel® Core™ i3-2100
Intel® Core™ i5-2400
Intel® Core™ i7-2600
รายชื่อโพรเซสเซอร์รุ่น คอร์ > อินเทล เจนเนอเรชั่น 3 (Socket:FCLGA1155)

Intel® Core™ i3-3220
Intel® Core™ i5-3470
Intel® Core™ i7-3770
แหล่งข้อมูลอื่น

Intel official website
อินเทล ที่เว็บไซต์ Curlie
Intel Software Network
| ด ค กบริษัททางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศขนาดใหญ่ |
| --- | --- |
อินเทอร์เน็ต:  กูเกิล  เฟซบุ๊ก  เทนเซ็นต์  ทวิตเตอร์  ยาฮู  ไป่ตู้  ยานเดกซ์  แอมะซอน.คอม  อีเบย์  IAC  NHN  NetEase  Rakuten 
ประมวลภาพดิจิทัล:  แคนนอน  นิคอน  โกดัก  เอปสัน  โคนิกา มินอลตา  เคียวเซร่า  เล็กซ์มาร์ก  ริโก  ชาร์ป คอร์ปอเรชั่น  แทมรอน  ซิกมา คอร์ปอเรชัน 
อุปกรณ์มือถือ:  แอปเปิล  ซัมซุง  ไมโครซอฟท์ โมบาย  โนเกีย  เอชทีซี  โซนี่  กูเกิล  หัวเว่ย  แบล็กเบอรี  แอลจี อีเลคทรอนิคส์  เอเซอร์  เลอโนโว (โมโตโรลาโมบิลิตี)  แอมะซอน.คอม  เอซุส  พานาโซนิค  ทรู  แซดทีอี  เหม่ยซู  เสียวหมี่  ไฮเซนส์  ทีซีแอลคอร์ปอเรชัน  ลาวา  ออปโป้  เรียลมี  อินฟินิกซ์  เทคโน  นอตติง  ไอเทล  วีโว่ (ไอคู)  วันพลัส 
OEMs:  ฟ็อกซ์คอนน์  Celestica  Compal Electronics  เฟลกซ์  Jabil  Quanta  Sanmina-SCI  TPV Technology  Wistron 
เซมิคอนดักเตอร์:  อินวิเดีย  พานาโซนิค  Advanced Micro Devices  Broadcom  เอ็นเอ็กซ์พีเซมิคอนดักเตอร์  ฟูจิตสึ  แอลจี อีเลคทรอนิคส์  อินฟิเนียนเทคโนโลยีส์  Marvell Technology Group  มีเดียเทค  Micron Technology  เอ็นเอ็กซ์พี เซมิคอนดักเตอร์  ควอลคอมม์  เรเนซาส อิเล็คทรอนิคส์  ซัมซุง  เอสเค ไฮนิกซ์  โซนี่  STMicroelectronics  Texas Instruments  โตชิบา  ซิงหัวยูนิกรุ๊ป (ยูนิซอค)  VIA Technologies 
ฮาร์ดแวร์:  อินเทล  เอเอ็มดี  กิกะไบต์เทคโนโลยี  เอซุส  ASRock Inc.  Biostar 
ซอฟต์แวร์:  อะโดบีซิสเต็มส์  แมคโอเอส  ไมโครซอฟท์  กูเกิล  แอนดรอยด์  เอชพี  ไอบีเอ็ม  ออราเคิล  เอสเอพี เอจี  CA  Symantec  วีเอ็มแวร์ 
แอนตี้ไวรัส:  Symantec  แคสเปอร์สกี 
พีซี และเซิร์ฟเวอร์:  เอเซอร์  เอซุส  เอชพี  เดลล์  เลอโนโว  ฟูจิตสึ  ซัมซุง  แอลจี อีเลคทรอนิคส์  ไดนาบุ๊ก  หัวเว่ย  เสียวหมี่  ไมโครสตาร์ อินเตอร์เนชั่นแนล เฉพาะเซิร์ฟเวอร์ ไอบีเอ็ม  ออราเคิล 
เมนเฟรม:  ฟูจิตสึ  ไอบีเอ็ม 
ดาต้าสโตเรจ:  อีเอ็มซี  ซีเกต  เวสเทิร์น ดิจิตอล  ฮิตาชิ  เอชพี  ซัมซุง  เดลล์  ออราเคิล  เมลโค่  NetApp 
อุปกรณ์เน็ตเวิร์ก:  ซิสโก้  อวาย่า  ฟอร์ติเน็ต  จูนิเปอร์  หัวเว่ย  ต้าถัง เทเลคอม  ฟูจิตสึ  เอชพี  Alcatel-Lucent  อิริคสัน  มิตซูบิชิ อีเล็คทริค  Motorola Solutions  เอ็นอีซี  Nokia Solutions and Networks  ซัมซุง  แซดทีอี 
โทรคมนาคม  และผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต:  América Móvil  เอทีแอนด์ที  เบลล์แคนาดา  บีทีกรุ๊ป  Bharti Airtel  CenturyLink  ไชน่า โมบายล์  ไชน่า เทเลคอม  ไชน่า ยูนิคอม  Comcast  Deutsche Telekom  Hutchison  เคดีดีไอ  เคพีเอ็น  เคที คอร์ปอเรชั่น  MTS  เอ็นทีที  เอ็นทีที โดโคโม  ออเรนจ์  Rogers  สิงเทล  เอสเค เทเลคอม  ซอฟต์แบงก์  สวิสคอม  เทเลนอร์  ทรู  เทเลคอม อิตาเลีย  Telefónica  TeliaSonera  เวอไรซอนไวร์เลสส์  VimpelCom  Vivendi  โวดาโฟน 
รายชื่อบริษัทขนาดใหญ่ที่เกี่ยวข้องทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ