stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อาการไม่ไวความเจ็บปวดแต่กำเนิด
เชิงอรรถและอ้างอิง

1 2 3 4  Linton, Steven (2005). Understanding Pain for Better Clinical Practice: A Psychological Perspective. Elsevier Health Sciences. p. 14. ISBN 0444515917. สืบค้นเมื่อ 13 April 2017.
1 2 3 4  
Hellier, Jennifer L (2016). The Five Senses and Beyond: The Encyclopedia of Perception. ABC-CLIO. pp. 118–119. ISBN 1440834172. สืบค้นเมื่อ 13 April 2017.
↑  Online 'Mendelian Inheritance in Man' (OMIM) Insensitivity to Pain, Congenital, with Anhidrosis; CIPA -256800
1 2  
Brodsky, Michael C (2016). Pediatric Neuro-Ophthalmology. Springer. p. 741. ISBN 1493933841. สืบค้นเมื่อ 13 April 2017.
↑  Manfredi, M; Bini, G; Cruccu, G; Accornero, N; Berardelli, A; Medolago, L (1981). "Congenital absence of pain". Arch Neurol. 38 (8): 507–11. doi:10.1001/archneur.1981.00510080069010. PMID 6166287.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  Cox, JJ; Reimann, F; Nicholas, AK; Thornton, G; Roberts, E; Springell, K; Karbani, G; Jafri, H; Mannan, J; Raashid, Y; Al-Gazali, L; Hamamy, H; Valente, EM; Gorman, S; Williams, R; McHale, DP; Wood, JN; Gribble, FM; Woods, CG (2006). "An SCN9A channelopathy causes congenital inability to experience pain". Nature. 444 (7121): 894–8. doi:10.1038/nature05413. PMID 17167479.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  
Chen, YC; Auer-Grumbach, M; Matsukawa, S; Zitzelsberger, M; Themistocleous, AC; Strom, TM; Samara, C; Moore, AW; Cho, LT; Young, GT; Weiss, C; Schabhüttl, M; Stucka, R; Schmid, AB; Parman, Y; Graul-Neumann, L; Heinritz, W; Passarge, E; Watson, RM; Hertz, JM; Moog, U; Baumgartner, M; Valente, EM; Pereira, D; Restrepo, CM; Katona, I; Dusl, M; Stendel, C; Wieland, T; Stafford, F; Reimann, F; von Au, K; Finke, C; Willems, PJ; Nahorski, MS; Shaikh, SS; Carvalho, OP; Nicholas, AK; Karbani, G; McAleer, MA; Cilio, MR; McHugh, JC; Murphy, SM; Irvine, AD; Jensen, UB; Windhager, R; Weis, J; Bergmann, C; Rautenstrauss, B; Baets, J; De Jonghe, P; Reilly, MM; Kropatsch, R; Kurth, I; Chrast, R; Michiue, T; Bennett, DL; Woods, CG; Senderek, J (July 2015). "Transcriptional regulator PRDM12 is essential for human pain perception". Nature Genetics. 47 (7): 803–8. doi:10.1038/ng.3308. PMID 26005867.
↑  
Costandi, Mo. "Uncomfortably numb: The people who feel no pain". the guardian. the guardian. สืบค้นเมื่อ 31 July 2015.
↑  Wolraich, Mark (2008). Developmental-behavioral Pediatrics: Evidence and Practice. Elsevier Health Sciences. pp. 399. ISBN 9780323040259.
1 2 3  Minett, Michael S.; Pereira, Vanessa; Sikandar, Shafaq; Matsuyama, Ayako; Lolignier, Stéphane; Kanellopoulos, Alexandros H.; Mancini, Flavia; Iannetti, Gian D.; Bogdanov, Yury D.; Santana-Varela, Sonia; Millet, Queensta; Baskozos, Giorgios; MacAllister, Raymond; Cox, James J.; Zhao, Jing; Wood, John N. (2015). "Endogenous opioids contribute to insensitivity to pain in humans and mice lacking sodium channel Nav1.7". Nature Communications. 6: 8967. doi:10.1038/ncomms9967. ISSN 2041-1723. PMC 4686868. PMID 26634308.
↑  Minde, J (2006). "Norrbottnian congenital insensitivity to pain". Acta Orthopaedica Supplementum. 77 (321): 2–32. PMID 16768023.
แหล่งข้อมูลอื่น

The Hazards of Growing Up Painlessly By JUSTIN HECKERT, New York Times, November 15, 2012. Profile of Ashlyn Blocker, 13, who has congenital insensitivity to pain.
www.thefactsofpainlesspeople.com
How a Single Gene Could Become a Volume Knob for Pain By Erika Hayasaki, WIRED, April 18, 2017. Features profiles on Steven Pete, 36, and Pam Costa, 51. Pete was born with congenital insensitivity to pain; and Pam with erythromelalgia (better known as man on fire syndrome).
ลำไส้เล็กส่วนกลาง

| ลำไส้เล็กส่วนกลาง |
| --- | --- |
ลำไส้เล็ก
Superior and inferior duodenal fossæ.
รายละเอียด
คัพภกรรม: midgut
หลอดเลือดแดง: jejunal arteries
หลอดเลือดดำ: jejunal veins
ประสาท: celiac ganglia, vagus
ตัวระบุ
ภาษาละติน: Jejunum
MeSH: D007583
TA98: A05.6.03.001
TA2: 2958
FMA: 7207
อภิธานศัพท์กายวิภาคศาสตร์[แก้ไขบนวิกิสนเทศ]
ลำไส้เล็กส่วนกลาง (Jejunum) เป็นส่วนที่สองของลำไส้เล็กในมนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลังชั้นสูง เช่น สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม, สัตว์เลื้อยคลาน และนก
ลำไส้เล็กส่วนกลางอยู่ระหว่างลำไส้เล็กส่วนต้นและลำไส้เล็กส่วนปลาย ในมนุษย์โตเต็มวัย ลำไส้เล็กมีความยาวประมาณ 6-7 เมตร สองในห้าของความยาวลำไส้เล็กคือความยาวของลำไส้เล็กส่วนกลาง ซึ่งเท่ากับความยาวประมาณ 2.5 เมตร โดยลำไส้เล็กส่วนกลางนี้เป็นส่วนที่มีวิลไลมากที่สุดและมีการดูดซึมมากที่สุดด้วย
กรณีพิพาทกัศมีร์

อินเดียอ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่ของอดีตรัฐมหาราชาชัมมูและกัศมีร์ อ้างจาก instrument of accession ซึ่งได้ลงนามในปี 1947 ส่วนปากีสถานอ้างด้วยประชากรที่ส่วนใหญ่ของพื้นที่เป็นชาวมุสลิม ในขณะที่จีนอ้างสิทธิ์เหนือ Shaksam Valley และ Aksai Chin
กรณีพิพาทกัศมีร์ หรือ กรณีพิพาทแคชเมียร์ (อังกฤษ: Kashmir conflict) เป็นข้อพิพาทดินแดนหลัก ๆ ระหว่างประเทศอินเดียกับประเทศปากีสถานเหนือดินแดนภูมิภาคกัศมีร์ กรณีพิพาทนี้เริ่มต้นหลังการขีดเส้นแบ่งอินเดีย (partition of India) ในปี 1947 โดยเป็นการพิพาทถึงสิทธิ์เหนือพื้นที่ของอดีตรัฐมหาราชาชัมมูและกัศมีร์ และได้ร้ายแรงขึ้นเป็นสงครามสามครั้งระหว่างอินเดียและปากีสถาน รวมถึงการต่อสู้ด้วยอาวุธเล็กน้อยอีกหลายครั้ง นอกจากนี้ประเทศจีนยังมีส่วนร่วมในข้อพิพาทนี้ในฐานะบุคคลที่สาม (third-party role)
ทั้งอินเดียและปากีสถานอ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่ของอดีตรัฐมหาราชา ชัมมูและกัศมีร์ทั้งหมด ถึงแม้ว่าปากีสถานจะยอมรับเอกราชของจีนเหนือ Trans-Karakoram Tract และ Aksai Chin มาตั้งแต่ปี 1963 ทางอินเดียควบคุมพื้นที่ไปประมาณร้อยละ 55 และครอบคลุมประชากรไปร้อยละ 70 ส่วนปากีสถานควบคุมพื้นที่ไปประมาณร้อยละ 30 และจีนควบคุมพื้นที่ไปร้อยละ 15
อินเดียปกครองพื้นที่ของชัมมู, เทือกเขากัศมีร์, ส่วนใหญ่ของลาดัก และธารน้ำแข็งเซียะเฉิน (Siachen Glacier) ส่วนปากีสถานปกครองพื้นที่อะซัดกัศมีร์ (Azad Kashmir) และกิลกิต-บัลติสตาน (Gilgit-Baltistan) และประเทศจีนปกครองพื้นที่ของภูมิภาค Aksai Chin, Trans-Karakoram Tract ซึ่งส่วนใหญ่ไม่มีประชากรอยู่อาศัย, และบางส่วนของ Demchok sector
หลังการขีดเส้นแบ่งอินเดียและกบฏปูนจ์ 1947 (1947 Poonch rebellion) การก่อการกำเริบในอำเภอทางตะวันตกของรัฐ ได้มีการบุกรุกกัศมีร์โดยกองกำลังชนเผ่าของปากีสถาน ซึ่งส่งผลให้ผู้นำชาวฮินดูของชัมมูละกัศมีร์เลือกที่จะเข้าเป็นส่วนหนึ่งของประเทศอินเดียแทนประเทศปากีสถาน อันเป็นจุดเริ่มต้นของสงครามอินเดีย-ปากีสถาน ค.ศ. 1947 (Indo-Pakistani War of 1947) ซึ่งจบลงด้วยการเข้ามาแทรกแซงของสหประชาชาติ หยุดยิงระหว่างเส้นที่ต่อมามีชื่อว่า เส้นควบคุม (Line of Control) หลังต่อสู้กันอีกครั้งในสงครามอินเดีย-ปากีสถาน 1965 (Indo-Pakistani War of 1965) และอีกครั้งในปี 1971 (Indo-Pakistani War of 1971) จึงได้มีการลงนามในข้อตกลงสิมลา (Simla Agreement)
เซี่ยตู

| --- | --- |
下都
แผ่นกระเบื้องสมัยรัฐเยียน
ที่ตั้งของเซี่ยตูแสดงแผนที่ที่ราบจีนตอนเหนือเซี่ยตู (มณฑลเหอเป่ย์)แสดงแผนที่มณฑลเหอเป่ย์
ที่ตั้ง: ประเทศจีน
ภูมิภาค: มณฑลเหอเป่ย์
พิกัด: 39°37′00.84″N 116°03′21.6″E﻿ / ﻿39.6169000°N 116.056000°E﻿ / 39.6169000; 116.056000
พื้นที่: 32 ตร.กม.
ความเป็นมา
สมัย: ประมาณ 697 ก่อน ค.ศ. – 226 ก่อน ค.ศ.
วัฒนธรรม: เยียน
หมายเหตุเกี่ยวกับสถานที่
ค้นพบ: ค.ศ. 1929
เซี่ยตู (จีน: 下都; พินอิน: Xià dōu) เป็นหนึ่งในเมืองหลักของรัฐเยียน ระหว่างยุครณรัฐของจีนโบราณ อาจเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลกตั้งแต่ 400 ถึง 300 ปีก่อนคริสตกาล โดยมีประชากรสูงสุดประมาณ 300,000 คน เยียนจ้าวหวาง (燕昭王) เจ้าผู้ครองรัฐเยียน (ประมาณปี 311–279 ก่อนคริสต์ศักราช) ได้ย้ายเมืองหลวงของรัฐเยียนไปยังเมืองจี้ (薊) (ปัจจุบันคือปักกิ่ง) และก่อตั้งเซี่ยตูเป็นเมืองหลวงรองของรัฐ
ราวปี พ.ศ. 2472 กลุ่มนักโบราณคดีชาวจีนภายใต้การนำของหม่าเหิง (馬衡) นักโบราณคดีที่มีชื่อเสียงจากมหาวิทยาลัยปักกิ่ง ได้ค้นพบซากเมืองโบราณแห่งนี้ในพื้นที่ขนาดใหญ่ตั้งอยู่ห่าง 7 กิโลเมตร ทางตะวันออกเฉียงใต้ของเขตเทศมณฑลอี้ (易县), นครเป่าติ้ง ตอนกลางของมณฑลเหอเป่ย์ ซึ่งห่าง 100 กิโลเมตร ทางตะวันตกเฉียงใต้จากใจกลางกรุงปักกิ่ง การขุดค้นเต็มรูปแบบดำเนินการโดยทีมวิจัยด้านวัฒนธรรมในปี พ.ศ. 2504 ซากที่ขุดพบเผยให้เห็นกลุ่มสิ่งก่อสร้างในพื้นที่สี่เหลี่ยมสองกลุ่มที่มีอายุย้อนไปถึงสองช่วงเวลาทางประวัติศาสตร์ที่แตกต่างกันคือ กลุ่มหนึ่งจากยุคชุนชิว และอีกกลุ่มจากยุครณรัฐ
เมืองถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนคือ ส่วนตะวันออกและตะวันตก โดยคั่นด้วยกำแพง
สิ่งก่อสร้างกลุ่มแรกทางทิศตะวันออกประกอบด้วยกำแพงและลำคลองที่ไหลไปทางเหนือและใต้ผ่านใจกลางเมืองไปสู่แม่น้ำอี้ ขนาดของเมืองครอบคลุมพื้นที่ 32 ตารางกิโลเมตร ล้อมรอบด้วยคูเมืองและกำแพงดิน ฐานกำแพงเมืองกว้างที่สุด 40 เมตร ส่วนหนึ่งของกำแพงเมืองเก่าที่มีความสูงถึง 6.8 เมตร ยังคงหลงเหลืออยู่จนถึงทุกวันนี้ เมืองเซี่ยตูมีห้าเขตประกอบด้วยพระราชวัง, โรงปฏิบัติงาน, ย่านที่อยู่อาศัย, สุสาน และแม่น้ำ การขุดค้นได้พบโครงสร้างอันใหญ่โตประกอบด้วยอาคารไม้ที่มีหลังคาเซรามิก, ร้านงานฝีมือ, โรงหล่อเพื่อผลิตสัมฤทธิ์และเหล็ก และโรงกษาปณ์เพื่อผลิตเหรียญสัมฤทธิ์, โรงปฏิบัติงานผลิตวัสดุเซรามิกและอาวุธ
นอกจากนี้ยังพบโครงสร้างสำหรับพิธีกรรมทางศาสนา รวมทั้งหลุมที่ใช้สำหรับบูชายัญสัตว์ พบสุสานที่สำคัญในพื้นที่ตอนเหนือของแหล่งขุดค้น ประกอบด้วยสุสานขนาดใหญ่ 13 แห่งที่ตกแต่งด้วยแจกันเซรามิกและของประดับตกแต่งต่าง ๆ พบอาวุธจำนวนมากอยู่ในสุสานบางแห่ง วังและสุสานหลวงก็ตั้งอยู่ในเมืองส่วนทิศตะวันออกเช่นกัน มีการค้นพบสุสานหลวงสองแห่งซึ่งมีการฝังรถศึกและม้า มีการค้นพบที่สำคัญในปี พ.ศ. 2508 คือพบหลุมศพขนาดใหญ่ซึ่งมีอายุในช่วงต้นทศวรรษของปี 200 ก่อนคริสตกาล ภายในกำแพงเมืองเซี่ยตู หลุมศพประกอบด้วยร่างทหารของรัฐเยียนอย่างน้อย 22 นายพร้อมอาวุธ หมวก และอุปกรณ์
เมืองถูกสร้างขึ้นในเทือกเขาไท่หาง ขนาบข้างด้วยแม่น้ำเป่ย์อี้ทางทิศเหนือและแม่น้ำจงอี้ทางทิศใต้ ภูมิประเทศที่ทุรกันดารทำให้ง่ายต่อการป้องกันจากการถูกโจมตี เมืองมีผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า แสดงให้เห็นว่ามีการวางแผนอย่างรอบคอบ โดยพิจารณาจากตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ซึ่งได้รับการปกป้องสามด้าน และเปิดโล่งไปทางทิศใต้สู่ที่ราบภาคกลางของจีน
ดูเพิ่ม

รัฐเยียน
บรรณานุกรม

Kwang-chih Chang (1986). The Archaeology of Ancient China (ภาษาอังกฤษ) (4 ed.). New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0300037821.
Kwang-chih Chang (1976). Early Chinese Civilization: Anthropological Perspectives (ภาษาอังกฤษ). Cambridge MA: Harvard University Press. ISBN 978-0674219991.
Zhong Yuanzhao; Chen Yangzheng;  และคณะ (1986). History and Development of Ancient Chinese Architecture.  中国科学院自然科学史研究所 (ภาษาอังกฤษ). Beijing: Science Press. ASIN B0000CQJGQ. S2CID 127848598.
杨宽 (2003).  《中国古代都城制度史研究》 (ภาษาจีน). 上海: 上海人民出版社. ISBN 7-208-04003-6.
สแครม

ปุ่ม SCRAM ที่เครื่องปฏิกรณ์หมายเลขหนึ่งเพื่อการทดลองแบบแพร่พันธุ์ (อังกฤษ: Experimental Breeder Reactor I)
สแครม หรือ (อังกฤษ: SCRAM) เป็นการปิดระบบอย่างฉุกเฉินของเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ คำนี้ยังถูกนำไปใช้ให้ครอบคลุมถึงการปิดระบบการทำงานที่ซับซ้อนอื่น ๆ เช่นฟาร์มเซิร์ฟเวอร์และแม้กระทั่งรถไฟจำลองขนาดใหญ่ ในการดำเนินงานของเครื่องปฏิกรณ์เชิงพาณิชย์ การปิดระบบฉุกเฉินนี้มักจะถูกเรียกว่าเป็น "สแครม" สำหรับเครื่องปฏิกรณ์แบบน้ำเดือด (BWR) และจะถูกเรียกว่าเป็น "เครื่องปฏิกรณ์ทริป" สำหรับเครื่องปฏิกรณ์แบบน้ำแรงดันสูง (PWR) ในหลายกรณี สแครมก็เป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนการปิดระบบตามปกติเช่นกัน
คำว่า SCRAM นี้มักจะถูกอ้างว่าเป็นตัวย่อของ "safety control rod axe man" ซึ่งคาดว่าจะถูกกำหนดโดยนายเอนรีโก แฟร์มี เมื่อเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์เครื่องแรกของโลกได้ถูกสร้างขึ้น ภายใต้อัฒจันทร์ผู้นั่งชมที่มหาวิทยาลัยชิคาโกที่เมืองสแต๊กซ์ฟิลด์ แต่นักประวัติศาสตร์ของ NRC นายทอม Wellock เรียกเรื่องของ axe man ว่าเป็น "พูดเล่นไร้สาระ" มันน่าจะเป็นคำย่อสำหรับ Safety Control Rods Actuator Mechanism หรือ กลไกเพื่อขับเคลื่อนแท่งควบคุมเพื่อความปลอดภัย คำว่า 'Scram' ยังเป็นคำสั่งด้วยวาจาเพื่อบอกบุคคลหรือสิ่งของบางอย่างให้ออกจากพื้นที่อย่างรวดเร็วและเร่งด่วนอีกด้วย
การตอบสนองของเครื่องปฏิกรณ์

นิวตรอนส่วนใหญ่ในเครื่องปฏิกรณ์เป็น prompt neutrons ซึ่งเป็นนิวตรอนที่ถูกผลิตขึ้นโดยตรงจากปฏิกิริยาฟิชชัน นิวตรอนเหล่านี้เคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูง ดังนั้นพวกมันจึงมีแนวโน้มที่จะหลุดลอดเข้าไปในตัวหน่วงก่อนที่จะถูกจับไว้ได้ โดยเฉลี่ยจะใช้เวลาประมาณ 13 ไมโครวินาทีสำหรับนิวตรอนที่จะชะลอตัวลงโดยตัวหน่วงเพียงพอที่จะช่วยให้ปฏิกิริยาเป็นไปอย่างยั่งยืน ซึ่งจะยอมให้การสอดใส่ของตัวดูดซับนิวตรอนไปมีผลต่อเครื่องปฏิกรณ์ได้อย่างรวดเร็ว ผลก็คือเมื่อเครื่องปฏิกรณ์ถูกสแครม พลังงานจากเครื่องปฏิกรณ์จะลดลงอย่างมีนัยสำคัญเกือบจะทันทีทันใด อย่างไรก็ตามปริมาณเล็กน้อย (ประมาณ 0.65%) ของนิวตรอนในเครื่องปฏิกรณ์ที่ให้พลังงานทั่วไปจะมาจากการสลายกัมมันตรังสีของผลผลิตจากฟิชชัน นิวตรอนล่าช้าเหล่านี้ซึ่งจะถูกปล่อยออกมาที่ความเร็วต่ำกว่า จะจำกัดอัตราความเร็วในการปิดเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์
การตอบสนองของเครื่องปฏิกรณ์ > ความร้อนจากสลายกัมมันตรังสี

ข้อมูลเพิ่มเติม: ความร้อนสลาย (อังกฤษ: Decay heat)
สำหรับเครื่องปฏิกรณ์ที่ถูกสแครมหลังจากที่รองรับระดับพลังงานหนึ่งอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน (มากกว่า 100 ชั่วโมง) ประมาณ 7% ของพลังงานที่ steady-state จะยังคงมีอยู่หลังจากการปิดในระยะเริ่มต้นเนื่องการสลายตัวของผลผลิตจากฟิชชัน สำหรับเครื่องปฏิกรณ์ที่ยังไม่มีประวัติของพลังงานที่คงที่ ร้อยละที่แน่นอนของพลังงานจะถูกกำหนดโดยความเข้มข้น และครึ่งชีวิตของผลผลิตจากฟิชชั่นของแต่ละตัวในแกนกลางในช่วงเวลาของการสแครม พลังงานที่ผลิตโดยความร้อนจากการสลายกัมมันตรังสีจะลดลงในขณะที่ผลผลิตจากฟิชชันสลายตัว
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ SCRAM
อภิธานศัพท์ NRC: Scram
"Scram Switch", catb.org
ปุ่มสแครมในห้องควบคุมของ NS Savannah
วิกิพจนานุกรม
อักษรกืออึซ

| อักษรกืออึซ  |
| --- | --- |
ชนิด:  อักษรสระประกอบ 
ช่วงยุค: ศตวรรษที่ 9 –8 ก่อนคริสตกาล จนถึงปัจจุบัน (เคยเป็นอักษรไร้สระจนถึงประมาณ ค.ศ.330)
ทิศทาง: ซ้ายไปขวา 
ภาษาพูด: ภาษากลุ่มเซมิติกเอธิโอเปีย (เช่น ภาษากืออึซ, ภาษาอามารา, ภาษาทือกรึญญา, ภาษาทือเกร, ภาษาแฮแรรี เป็นต้น), Blin, Meʼen, Oromo และAnuak
อักษรที่เกี่ยวข้อง
ระบบแม่: ไฮเออโรกลีฟอียิปต์Proto-Sinaitic scriptอาระเบียใต้อักษรกืออึซ
ระบบลูก: Amharic alphabet, และภาษาอื่นๆ ในเอธิโอเปียและเอริเทรีย
ISO 15924
ISO 15924: Ethi (430), ​Ethiopic (Geʻez)
ยูนิโคด
ยูนิโคดแฝง: Ethiopic
ช่วงยูนิโคด: U+1200–U+137F Ethiopic U+1380–U+139F Ethiopic Supplement U+2D80–U+2DDF Ethiopic Extended U+AB00–U+AB2F Ethiopic Extended-A
 บทความนี้ประกอบด้วยสัญกรณ์การออกเสียงในสัทอักษรสากล (IPA) สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA โปรดดู วิธีใช้:สัทอักษรสากล  สำหรับความแตกต่างระหว่าง [ ], / / และ ⟨ ⟩ ดูที่ สัทอักษรสากล § วงเล็บเหลี่ยมและทับ
อักษรกืออึซ
อักษรกืออึซ (Ge'ez) หรือ อักษรเอธิโอเปีย พัฒนามาจากอักษรซาบาเอียน จารึกอักษรนี้ พบครั้งแรกเมื่อพ.ศ. 43 โดยเริ่มแรกมีแต่พยัญชนะ เริ่มมีสระเมื่อประมาณพ.ศ. 1900 ในรัชกาลของกษัตริย์อีซานา
ลักษณะ

เขียนจากซ้ายไปขวา แนวนอน เครื่องหมายแต่ละตัว แสดงเสียงสระประสมกับพยัญชนะ เครื่องหมายพื้นฐาน มีวิธีใช้หลายวิธี เพื่อแสดงเสียงสระต่างๆ ไม่มีระบบถ่ายเสียงเป็นอักษรโรมันที่แน่นอน
ใช้เขียน

ภาษากืออึซ ภาษาคลาสสิกของชุมชนชาวคริสต์และชาวยิว ในเอธิโอเปีย ใช้ในทางศาสนา
ภาษาอามารา ภาษาประจำชาติของเอธิโอเปีย มีผู้พูด 27 ล้านคน ส่วนใหญ่อยู่ทางภาคกลางตอนเหนือ และมีผู้พูดภาษานี้ในอียิปต์ อิสราเอล และสวีเดน
ภาษาอัฟกัน โอโรโม เป็นภาษาตระกูลคูซิติก มีผู้พูด 17 ล้านคนในเอธิโอเปีย เคนยา โซมาเลีย และอียิปต์ เขียนด้วยอักษรละติน ตั้งแต่พ.ศ. 2534
ภาษาทือกรึญญา เป็นภาษาตระกูลเซมิติก มีผู้พูด 6.9 ล้านคน ในเอริเทรีย เอธิโอเปีย และอิสราเอล
ภาษาบิเล็นหรือบลิน เป็นภาษาตระกูลคูซิติก มีผู้พูด 70,000 คน ในเอริเทรีย
ภาษาเมเอ็น เป็นภาษาตระกูลนีโล-ซาฮารัน มีผู้พูด 56,600 คน ในเอธิโอเปีย
ประเทศนามิเบีย

นามิเบีย (อังกฤษ: Namibia; /nəˈmɪbiə/ ( ฟังเสียง), /næˈ-/), หรือชื่อทางการคือ สาธารณรัฐนามิเบีย (อังกฤษ: Republic of Namibia) เป็นประเทศในแอฟริกาใต้ (ภูมิภาค) ริมฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก มีพรมแดนติดด้านเหนือกับประเทศแองโกลา และแซมเบีย ด้านตะวันออกเฉียงเหนือติดกับซิมบับเว ทางตะวันออกติดกับบอตสวานา และทางใต้ติดกับประเทศแอฟริกาใต้ นามิเนียได้รับเอกราชคืนจากประเทศแอฟริกาใต้เมื่อ พ.ศ. 2533 มีเมืองหลวงชื่อวินด์ฮุก
ประวัติศาสตร์

ปลายพุทธทศวรรษที่ 20 บาร์โธโลมิวส์ (Bartholomius) ชาวโปรตุเกสเป็นชาวยุโรปคนแรกที่เดินทางไปนามิเบีย
พ.ศ. 2427 ตกเป็นเมืองขึ้นของเยอรมนี (ยกเว้น Walvis Bay ที่ตกเป็นของอังกฤษ ในปี พ.ศ. 2421
พ.ศ. 2458 ตกเป็นเมืองขึ้นของแอฟริกาใต้ และตกอยู่ภายใต้การปกครองตามกฎหมายในปี พ.ศ. 2463 โดยเป็นผลมาจากสนธิสัญญาแวร์ซายส์
พ.ศ. 2501 South West African People's Organization (SWAPO) ก่อตั้งขึ้นเพื่อเคลื่อนไหวทางด้านแรงงาน (Anti - contract Labour Movement)
พ.ศ. 2509 แอฟริกาใต้ประกาศใช้กฎหมายแบ่งแยกสีผิว ท่ามกลางการต่อต้านของสหประชาชาติ SWAPO ใช้กำลังต่อสู้เพื่อเรียกร้องเสรีภาพ
พ.ศ. 2510 มีการจัดตั้ง UN Council for South West Africa
พ.ศ. 2511 องค์การสหประชาชาติเปลี่ยนชื่อ South West Africa เป็นนามิเบีย
พ.ศ. 2514 ศาลโลกตัดสินว่าการคงอยู่ในนามิเบียของแอฟริกาใต้เป็นสิ่งที่ผิดกฎหมาย และยืนยันหน้าที่รับผิดชอบขององค์การสหประชาชาติต่อนามิเบีย
พ.ศ. 2516 องค์การสหประชาชาติให้การรับรองว่า SWAPO เป็นตัวแทนที่ถูกต้องของชาวนามิเบีย มีการแต่งตั้ง UN Commissioner for Namibia
พ.ศ. 2518 แอฟริกาใต้จัดตั้งผู้นำในประเทศและหัวหน้าเผ่าจากเผ่าต่าง ๆ เข้าสู่ Turnhalle Conference ซึ่งไม่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติ
พ.ศ. 2519 คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติประณามการกระทำของแอฟริกาใต้ในนามิเบียอย่างเป็นเอกฉันท์
พ.ศ. 2521 คณะมนตรีความมั่นคงมีมติที่ 435 จัดให้มีการเลือกตั้งภายใต้การดูแลขององค์การสหประชาชาติและยุติการต่อสู้ระหว่างแอฟริกาใต้กับ SWAPO แต่องค์การสหประชาชาติก็ปฏิเสธการเลือกตั้งที่มีแอฟริกาใต้อยู่เบื้องหลังครั้งนั้น
พ.ศ. 2528 แอฟริกาใต้จัดให้มีรัฐบาลชั่วคราว  โดยแต่งตั้งผู้แทนผิวดำจากพรรคต่าง ๆ เพื่อร่างรัฐธรรมนูญของประเทศ
พ.ศ. 2531 แอฟริกาใต้ปฏิเสธร่างรัฐธรรมนูญของรัฐบาลชั่วคราว รัฐบาลของแอฟริกาใต้ แองโกลา คิวบา สหภาพโซเวียต และสหรัฐอเมริกา ยอมรับเอกราชของนามิเบียตามนัยของมติที่ 435 ของคณะมนตรีความมั่นคง
พ.ศ. 2532 UN Transition Assistance Group ได้จัดการเลือกตั้งที่ยุติธรรมขึ้น แซม นูโจมา ผู้นำของ SWAPO ได้รับการเลือกตั้ง และจัดตั้งคณะรัฐมนตรี
21 มีนาคม พ.ศ. 2533 ได้รับเอกราชอย่างเป็นทางการจาก สาธารณรัฐแอฟริกาใต้
23 เมษายน พ.ศ. 2533 เข้าเป็นสมาชิกลำดับที่ 160 ขององค์การสหประชาชาติ และต่อมาเป็นสมาชิกลำดับที่ 50 ของเครือจักรภพ
เขตการปกครอง

ประเทศนามิเบียแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 13 แคว้น (Region) ได้แก่
แคว้นคัปปรีวี
แคว้นอีรองโก
แคว้นฮาร์ดาป
แคว้นคาราส
แคว้นคาวังโก
แคว้นคโฮมาส
แคว้นคูเนเน
แคว้นโอฮังเวนา
แคว้นโอมาเฮเก
แคว้นโอมูซาตี
แคว้นโอชานา
แคว้นโอชีโคโต
แคว้นโอตโจซอนด์จูปา
นโยบายประเทศ

ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศนั้นมีความใกล้ชิดมากกับแอฟริกาใต้ แต่มีปัญหาทางด้านพรมแดนกับบอตสวานา และ แองโกลา
นโยบายประเทศ > ความสัมพันธ์กับแองโกลา

นับแต่ปี 2536 ความสัมพันธ์กับประเทศแองโกลาไม่สู้จะราบรื่นนัก เนื่องจากในปี พ.ศ. 2536 กลุ่ม UNITA กล่าวหาว่ากองกำลังของนามิเบียข้ามไปยังชายแดนภาคใต้ของแองโกลาเพื่อช่วยรัฐบาลแองโกลาต่อสู้กับ UNITA แต่นามิเบียปฏิเสธ และต่อมาในปี พ.ศ. 2537 นามิเบียก็ได้ปิดพรมแดนส่วนที่ติดกับแองโกลา หลังจากที่เกิดการต่อสู้ในบริเวณนั้น และชาวนามิเบียถูกฆ่าตาย ต่อมาในปี พ.ศ. 2539 ทั้งสองฝ่ายตกลงกันที่จะเพิ่มมาตรการรักษาความปลอดภัยบริเวณชายแดน
นโยบายประเทศ > ความสัมพันธ์กับบอตสวานา

ความสัมพันธ์กับบอตสวานาดำเนินมาด้วยดี จนกระทั่งในต้นปี พ.ศ. 2539 มีข้อขัดแย้งกันเรื่องการปักปันเขตแดนบริเวณแม่น้ำโชเบ
นโยบายประเทศ > ความสัมพันธ์กับแอฟริกาใต้

ความสัมพันธ์กับแอฟริกาใต้เป็นไปอย่างใกล้ชิด ในการเดินทางไปเยือนนามิเบียเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2537 ประธานาธิบดีเนลสัน มันเดลา แถลงว่ามีความเป็นไปได้ที่แอฟริกาใต้จะยกเลิกหนี้สิน จำนวน 826.6 ล้านดอลลาร์นามิเบีย ที่นามิเบียมีต่อแอฟริกาใต้ตั้งแต่ครั้งยังไม่ได้รับเอกราช และเมื่อประธานาธิบดีแซม นูโจมา ไปเยือนแอฟริกาใต้ในเดือนพฤษภาคม ปี พ.ศ. 2539 ก็ได้ร้องขอต่อสภาแอฟริกาใต้ให้ยกเลิกหนี้สินดังกล่าว และขอให้แอฟริกาใต้ไปลงทุนในนามิเบีย แม้ว่านโยบายต่างประเทศของนามิเบียแตกต่างจากนโยบายของแอฟริกาใต้บางประการ อาทิ นามิเบียสนับสนุนนโยบายของจีน ในการอ้างสิทธิเหนือไต้หวัน และการมีความสัมพันธ์ที่ดีกับรัฐบาลไนจีเรีย แต่ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศทั้งสองก็ยังคงดำเนินไปด้วยดี เนื่องจากนามิเบียต้องพึ่งพาแอฟริกาใต้ทางเศรษฐกิจเป็นอย่างมาก
นโยบายประเทศ > องค์กรระหว่างประเทศ

นามิเบียเป็นสมาชิกองค์การสหประชาชาติ กลุ่ม 77 กลุ่มประเทศไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด (Non-aligned Movement - NAM) องค์การเอกภาพแอฟริกา (Organization of African Unity - OAU) สหภาพศุลกากรแอฟริกาใต้ (Southern Africa Customs Union - SACU) ประชาคมด้านการพัฒนาแห่งภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ (Southern African Development Community - SADC)
เศรษฐกิจ

อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ร้อยละ 3 (2542)
รายได้ประชาชาติต่อหัว 4,300 ดอลลาร์สหรัฐ (2542)
ผลิตภัณฑ์ภายในประเทศเบื้องต้น 7.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ปี 2542)
อัตราเงินเฟ้อ ร้อยละ 8.5 (2542)
ทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ เพชร ทองแดง ตะกั่ว สังกะสี ยูเรเนียม เงิน
ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรที่สำคัญ ข้าวโพด ข้าวฟ่าง โคกระบือ
อุตสาหกรรมที่สำคัญ ผลิตภัณฑ์เนื้อบรรจุกระป๋อง ผลิตภัณฑ์นม ฟอกหนัง ทอผ้า เสื้อผ้าสำเร็จรูป
หนี้สินต่างประเทศ 140 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ดุลการค้า นำเข้า 1.55 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และส่งออก 1.45 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
สินค้าเข้าที่สำคัญ ผลิตภัณฑ์อาหาร ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและเชื้อเพลิง เครื่องจักรและอุปกรณ์เคมีภัณฑ์
สินค้าออกที่สำคัญ เพชร ทองแดง ทองคำ สังกะสี ตะกั่ว
ประเทศคู่ค้าที่สำคัญ นำเข้า จากประเทศแอฟริกาใต้ ประเทศเยอรมนี สหรัฐอเมริกา
ส่งออก ประเทศอังกฤษ ประเทศแอฟริกาใต้ ประเทศสเปน ประเทศญี่ปุ่น
สกุลเงิน 1 ดอลลาร์นามิเบีย (NAD) เท่ากับ 100 เซนต์ (cents)
อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 6.12 ดอลลาร์นามิเบีย (2543)
อัตราการว่างงานสูงเป็นอันดับต้น ๆ ของโลก (33.8% ในปีพ.ศ. 2547))
โครงสร้างพื้นฐาน > คมนาคม

ถนน ในปี 2534 ถนนทั้งหมดมีความยาว 41,815 กิโลเมตร ซึ่งในจำนวนนี้เป็นถนนลาดยาง 4,572 กิโลเมตร และมียานพาหนะจำนวน 132,331 คัน
ทางรถไฟ ระบบทางรถไฟของนามิเบียเชื่อมกับทางรถไฟสายหลักของแอฟริกาใต้ที่เมือง อาเรียมสว์เลอิ ทางรถไฟในประเทศมีความยาว 2,382 กิโลเมตร ในช่วงปี 2538-2539 มีผู้โดยสารรถไฟ 124,000 คน และมีการขนส่งสินค้า 1.7 ล้านตัน
การบินพลเรือน สายการบินแห่งชาติที่เป็นของรัฐชื่อแอร์นามิเบีย มีสนามบินนานาชาติที่เมืองวินด์ฮุกและสนามบินภายในประเทศที่เมืองอีรอส ผู้โดยสารระหว่างประเทศมีจำนวน 215,175 คน และสินค้า 2.8 ล้านกิโลกรัม ส่วนผู้โดยสารภายในประเทศมีจำนวน 7,117 คน และสินค้า 211,218 กิโลกรัม นอกจากนี้ ยังมีสายการบินอื่นที่บินผ่าน ได้แก่ แอร์ บอตสวานา, แอร์ ซิมบับเว, คอมเมอร์เชียล แอร์เวย์, ลัฟทันซา, เซาท์ แอฟริกัน แอร์เวย์
การเดินเรือ ท่าเรือที่สำคัญ ได้แก่ วอลวิส เบย์ (ตรงอ่าววอลวิส)
โครงสร้างพื้นฐาน > โทรคมนาคม

โทรคมนาคม ในปี 2535 มีที่ทำการไปรษณีย์ 72 แห่ง และมีโทรศัพท์ 89,722 เครื่อง สถานีวิทยุนามิเบียมี 3 สถานี และมีสถานีโทรทัศน์ 10 สถานี ในปี 2536 มีโทรทัศน์ จำนวน 27,000 เครื่อง และวิทยุจำนวน 195,000 เครื่อง
แหล่งข้อมูลอื่น

คู่มือการท่องเที่ยว Namibia จากวิกิท่องเที่ยว (ในภาษาอังกฤษ)
Namibia entry at The World Factbook
Namibia from UCB Libraries GovPubs
ประเทศนามิเบีย ที่เว็บไซต์ Curlie
Wikimedia Atlas of Namibia
Key Development Forecasts for Namibia from International Futures
Republic of Namibia Government Portal
สาธารณรัฐนามิเบีย - รัฐบาลนามิเบีย
Chief of State and Cabinet Members, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 ธันวาคม 2008
Polytechnic of Namibia, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2009
Etosha National Park
22°S 17°E﻿ / ﻿22°S 17°E﻿ / -22; 17
| ด ค กสหภาพแอฟริกา |
| --- | --- |
 แอลจีเรีย  แองโกลา  เบนิน  บอตสวานา  บูร์กินาฟาโซ  บุรุนดี  กาบูเวร์ดี  แคเมอรูน  สาธารณรัฐแอฟริกากลาง  ชาด  คอโมโรส  สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก  สาธารณรัฐคองโก  โกตดิวัวร์  จิบูตี  อียิปต์  อิเควทอเรียลกินี  เอริเทรีย  เอสวาตีนี  เอธิโอเปีย  กาบอง  แกมเบีย  กานา  กินี  กินี-บิสเซา  เคนยา  เลโซโท  ไลบีเรีย  ลิเบีย  มาดากัสการ์  มาลาวี  มาลี  มอริเตเนีย  มอริเชียส  โมร็อกโก  โมซัมบิก  นามิเบีย  ไนเจอร์  ไนจีเรีย  รวันดา  ซาห์ราวี เวสเทิร์นสะฮารา  เซาตูเมและปรินซีปี  เซเนกัล  เซเชลส์  เซียร์ราลีโอน  โซมาเลีย  แอฟริกาใต้  ซูดานใต้  ซูดาน  แทนซาเนีย  โตโก  ตูนิเซีย  ยูกันดา  แซมเบีย  ซิมบับเว 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  นอร์เวย์  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
ศิลปิน:  KulturNav 
ประชาชน:  รัฐสภาสหราชอาณาจักร 
อื่น ๆ:  พจนานุกรมประวัติศาสตร์ของสวิสเซอร์แลนด์  NARA 
แผนที่แสดงเขตการปกครองในประเทศนามิเบีย
เรือโฮเวอร์คราฟต์

เรือโฮเวอร์คราฟต์
เรือโฮเวอร์คราฟต์ (อังกฤษ: Hovercraft/Air cushion vehicle) เป็นงานฝีมือที่มีความสามารถในการเดินทางไปทั่วน้ำ โคลนหรือน้ำแข็งและพื้นผิวอื่น ๆ ทั้งที่ความเร็วและเมื่อเคลื่อนที่ เรือโฮเวอร์คราฟต์ เป็นเรือไฮบริดที่ดำเนินการโดยนักบินเป็นเครื่องบินมากกว่ากัปตันเรือทางทะเล
พวกเขาทำงานโดยการสร้างเบาะของอากาศความดันสูงระหว่างเรือของเรือและพื้นผิวด้านล่าง โดยปกติเบาะนี้จะบรรจุอยู่ภายใน "กระโปรง" ที่ยืดหยุ่น พวกเขามักจะเลื่อนระดับความสูงอยู่ระหว่าง 200 มิลลิเมตร และ 600 มิลลิเมตร อยู่เหนือผิวน้ำใด ๆ และการใช้งานเกินกว่า 20 นอตและสามารถล้างไล่ระดับสีได้ถึง 20 องศาเซลเซียส
การออกแบบครั้งแรกสำหรับเรือโฮเวอร์คราฟต์ การประดิษฐ์ที่ได้มาจากอังกฤษในคริสต์ทศวรรษที่ 1950 ถึง 1960 พวกเขาใช้ในขณะนี้ทั่วโลกในฐานะผู้เชี่ยวชาญในการลำเลียงบรรเทาภัยพิบัติ, ชายฝั่ง, การใช้งานทหารและการสำรวจเช่นเดียวกับการกีฬาหรือการให้บริการผู้โดยสาร รุ่นที่มีขนาดใหญ่มากได้รับการใช้ในการขนส่งหลายร้อยคนและยานพาหนะข้ามขณะที่คนอื่นช่องแคบอังกฤษมีการใช้งานทางทหารที่ใช้ขนส่งถัง, ทหารและอุปกรณ์ขนาดใหญ่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรและภูมิประเทศ