stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
แฮร์มัน เกอริง

| จอมพลไรช์แฮร์มัน เกอริง |
| --- | --- |
Hermann Göring


ประธานไรชส์ทาค
ดำรงตำแหน่ง 30 สิงหาคม ค.ศ. 1932 – 23 เมษายน ค.ศ. 1945
ประธานาธิบดี: เพาล์ ฟ็อน ฮินเดินบวร์ค (1932–1934) อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ (1934–1945) (ในฐานะฟือเรอร์)
หัวหน้ารัฐบาล: ไฮน์ริช บรือนิง ฟรันทซ์ ฟ็อน พาเพิน ควร์ท ฟ็อน ชไลเชอร์ อดอล์ฟ ฮิตเลอร์
ก่อนหน้า: Paul Löbe
ถัดไป: ไม่มี; ตำแหน่งถูกยุบเลิก
มุขมนตรีเสรีรัฐปรัสเซีย
ดำรงตำแหน่ง 10 เมษายน ค.ศ. 1933 – 23 เมษายน ค.ศ. 1945
ผู้ว่าการ: อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ตัวเขาเองเป็นไรชส์ชตัทท์ฮัลแทร์
ก่อนหน้า: ฟรันทซ์ ฟ็อน พาเพิน
ถัดไป: ไม่มี; ปรัสเซียถูกยุบ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเยอรมนี
ดำรงตำแหน่ง 26 พฤศจิกายน ค.ศ. 1937 – 15 มกราคม ค.ศ. 1938
หัวหน้ารัฐบาล: อดอล์ฟ ฮิตเลอร์
ก่อนหน้า: ฮยัลมาร์ ชัคท์
ถัดไป: วัลเทอร์ ฟุงค์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเดินอากาศเยอรมนี
ดำรงตำแหน่ง 27 เมษายน ค.ศ. 1933 – 23 เมษายน ค.ศ. 1945
ประธานาธิบดี: เพาล์ ฟ็อน ฮินเดินบวร์ค อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ (ในฐานะฟือเรอร์)
หัวหน้ารัฐบาล: อดอล์ฟ ฮิตเลอร์
ก่อนหน้า: ไม่มี
ถัดไป: โรแบร์ท ริทเทอร์ ฟอน ไกรม์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงป่าไม้เยอรมนี
ดำรงตำแหน่ง กรกฎาคม ค.ศ. 1934 – 23 เมษายน ค.ศ. 1945
ประธานาธิบดี: เพาล์ ฟ็อน ฮินเดินบวร์ค อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ (ในฐานะฟือเรอร์)
หัวหน้ารัฐบาล: อดอล์ฟ ฮิตเลอร์
ก่อนหน้า: ไม่มี
ถัดไป: ไม่มี
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: แฮร์มัน วิลเฮ็ล์ม เกอริง 12 มกราคม ค.ศ. 1893(1893-01-12) โรเซินไฮม์ ราชอาณาจักรบาวาเรีย   เยอรมนี
เสียชีวิต: 15 ตุลาคม ค.ศ. 1946(1946-10-15) (53 ปี) เนือร์นแบร์ค, เยอรมนี
สาเหตุการเสียชีวิต: ฆ่าตัวตายด้วยยาพิษไซยาไนด์
พรรคการเมือง: พรรคนาซี (1922–45)
คู่สมรส: คาริน ฟอน คันท์ซอว์ (1923–31; เธอเสียชีวิต) เอ็มมี เกอริง (1935–46; เกอริง เสียชีวิต)
บุตร: เอ็ดดา เกอริง
อาชีพ: นักบิน นักการเมือง
รัฐบาล: ฮิตเลอร์
รางวัล: กางเขนเหล็ก ชั้น 1 กางเขนเหล็กกางเขนอัศวิน
ลายมือชื่อ: 
ยศที่ได้รับการแต่งตั้ง
รับใช้:  เยอรมนี (1912–18)  เยอรมนี (1923–33)  ไรช์เยอรมัน (1933–45)
สังกัด:  กองทัพบกเยอรมัน  ลุฟท์ชไตรท์เครฟเทอ  ลุฟท์วัฟเฟอ
ประจำการ: 1912–1918 1923–1945
ยศ: SA-Gruppenführer (to 1945) จอมพล (1938–40) จอมพลไรช์  (1940–45)
บังคับบัญชา: ลุฟท์วัฟเฟอ (1935–45)
ผ่านศึก: สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง สงครามโลกครั้งที่สอง

แฮร์มัน วิลเฮ็ล์ม เกอริง (เยอรมัน: Hermann Wilhelm Göring) เป็นผู้นำทางทหารของไรช์ที่สามที่ตำแหน่งจอมพลไรช์ และยังเป็นผู้นำระดับสูงของพรรคกรรมกรชาติสังคมนิยมเยอรมัน (พรรคนาซี) เขามีบทบาทสำคัญในการขยายระบบเผด็จการของพรรคนาซีให้ครอบคลุมทั่วเยอรมนี รวมทั้งสร้างเสริมแสนยานุภาพทางทหารของเยอรมนีโดยเฉพาะกองทัพอากาศให้มีความแข็งแกร่ง ภายหลังนาซีล่มสลาย เขาถูกตัดสินประหารชีวิตในการพิจารณาคดีเนือร์นแบร์ค แต่เขาก็จบชีวิตตนเองด้วยการกลืนไซยาไนด์ก่อนหน้าการประหารชีวิตไม่กี่ชั่วโมง และก่อนกลืนไซยาไนด์เขาได้ตระโกนว่า "ไฮล์ ฮิตเลอร์"
ชีวิตช่วงเยาว์วัย

เกอริงเกิดเมื่อวันที่ 12 มกราคม 1893 ที่เมืองโรเซินไฮม์ ราชอาณาจักรบาวาเรีย จักรวรรดิเยอรมัน เป็นบุตรคนที่ 2 ของภรรยาคนที่ 2 ของไฮม์ริช เกอริง ซึ่งเป็นกงสุลใหญ่เยอรมันประจำเกาะเฮติ ขณะเป็นเด็กเขาไม่ได้อยู่กับบิดาแต่ได้รับเลี้ยงดูในปราสาทเล็กๆ ชื่อเฟลเดนชไตน์ (Veldenstein) ของ ริทเทอร์ ฟอน เอเพนชไตน์ แฮร์มัน ชาวยิว ซึ่งเป็นชู้รักของมารดาและเป็นพ่อทูนหัวของเขา ต่อมาในปี 1896 ขณะอายุ 3 ปี บิดาปลดเกษียณ ครอบครัวเกอริงจึงอยู่ร่วมกันอีกครั้งในเยอรมนี
การศึกษา

เขาเข้าศึกษาต่อในวิทยาลัยการทหารในเมืองคาลส์รูเออ และเข้ารับราชการในปี 1912 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 1 เขามียศเป็นร้อยโทในอาลซัส-ลอแรน ก่อนที่จะย้ายไปสังกัดกองทัพอากาศ เขาเป็นนักบินที่มีความสามารถและได้รับเหรียญปัวร์เลอแมริท และกางเขนเหล็กชั้น 1
เกอริง, พระยาพหลพลพยุหเสนา และฮิเดะกิ โทโจ ต่างรู้จักกันตั้งแต่สมัยเรียนอยู่ที่สถาบันนายร้อยส่วนกลาง (Hauptkadettenanstalt) ในกรุงเบอร์ลิน โดยกลุ่มของเกอริง, กลุ่มของพระยาพหลฯ และกลุ่มของโทโจ มักประลองดาบกันเสมอ เกอริงเป็นคนตัวใหญ่ชอบเล่นแรง จนครั้งหนึ่งเขาถูก นนร..น้อม (ต่อมาคือ พลตรี พระศักดาพลรักษ์ ( น้อม ศรีรัตน์ ศักดาพลรักษ์)) ชกจนฟันหัก
สมัยสาธารณรัฐไวมาร์

ในช่วงความวุ่นวายภายหลังจากความพ่ายแพ้ของเยอรมนี เขารู้สึกขัดเคืองใจต่อการที่นายทหารถูกปฏิบัติอย่างเลวร้ายจากพลเรือน เขาจึงไปทำงานเป็นนักบินพานิชย์ในเดนมาร์กและสวีเดน ต่อมาเขาได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าหน้าที่ของสายการบินสวีเดน และมีโอกาสได้พบกับบารอนเนสคาริน ฟอน โรเชิน (Baroness  Carin von Rosen) สตรีผู้สูงศักดิ์ชาวสวีเดนซึ่งหย่าขาดจากสามี เขาได้แต่งงานกับบารอนเนสคารินที่นครมิวนิกเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 1922 ในปีเดียวกัน เขาได้ร่วมกับพรรคนาซี และเนื่องจากมีชื่อเสียงในฐานะวีรบุรุษในสงคราม ฮิตเลอร์จึงมอบหมายให้เขาบังคับบัญชาหน่วยชตวร์มอัพไทลุง (SA) ซึ่งเป็นกองกำลังของพรรคนาซี
ในเดือนพฤศจิกายน 1923 พวกนาซีได้ก่อเหตุกบฏโรงเบียร์ ซึ่งฮิตเลอร์พยายามยึดอำนาจทั้งที่ยังไม่พร้อม การกบฏจึงล้มเหลว เขาจึงได้รับบาดเจ็บและถูกทางการสั่งจับ แต่เขาและภรรยาหนีไปออสเตรีย เขาต้องใช้มอร์ฟีนเพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวดจากบาดแผล เป็นผลให้เขากลายเป็นคนติดมอร์ฟีนอย่างรุนแรง จนต้องเข้ารับการบำบัดในช่วง 1925 – 1926 ที่โรงพยาบาลจิตเวชในสวีเดน ในช่วงนี้เขาไม่มีการติดต่อที่ใกล้ชิดกับฮิตเลอร์
เมื่อได้รับอภัยโทษใน 1926 เขาได้เดินทางกลับเยอรมนีใน 1927 ฮิตเลอร์เสนอให้เขาลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกไรชส์ทาค (Reichstag) ในเขตที่พรรคนาซีมีฐานเสียงมั่นคง ทำให้เขาเป็น 1 ในสมาชิกไรชส์ทาคจำนวน 12 คนสังกัดพรรคนาซี เขาได้กระชับความสัมพันธ์กับนักอุตสาหกรรมและนักการเมืองอื่น ๆ
ใน 1930 เขาได้รับเลือกตั้งอีกครั้งหนึ่ง และเป็นผู้นำในสภาล่าง ต่อมาในเดือนกรกฎาคม 1932 เมื่อพรรคนาซีชนะการเลือกตั้งถึง 230 ที่นั่ง เขาได้รับเลือกเป็นประธานไรชส์ทาค ความตั้งใจของเขาคือล้มล้างระบบประชาธิปไตย เขาใช้เล่ห์เหลี่ยมและตำแหน่งหน้าที่เอาชนะนายกรัฐมนตรี ควร์ท ฟ็อน ชไลเชอร์ และฟรันทซ์ ฟ็อน พาเพิน พร้อมทั้งโน้มน้าวให้ประธานาธิบดีเพาล์ ฟ็อน ฮินเดินบวร์ค เชิญฮิตเลอร์เป็นนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 30 มกราคม 1933
สมัยนาซีเยอรมนี

เมื่อพรรคนาซีเถลิงอำนาจ เขาได้รับแต่งตั้งเป็นทั้งมุขมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยของปรัสเซีย เป็นผู้นำอันดับสองของพรรคนาซี และคาดหมายว่าจะเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากฮิตเลอร์ เขาทำงานหนักเพื่อผลักดันให้บทกฎหมายที่ให้อำนาจ (Enabling Acts) ผ่านการพิจารณาของไรชส์ทาค เขามุ่งสร้างเสริมอำนาจเผด็จการด้วยทำให้ปรัสเซียเป็นรัฐนาซีจัดตั้งตำรวจลับหรือเกสตาโพ และให้สร้างค่ายกักกันสำหรับคุมขังศัตรู นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2476 เขายังได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการบิน ซึ่งจัดตั้งขึ้นใหม่และเป็นผู้บัญชาการกองทัพอากาศ หน้าที่ของเขาคือสร้างเสริมกำลังทางอากาศซึ่งเป็นการขัดต่อสนธิสัญญาแวร์ซายส์ เขาได้สร้างเครื่องบินและฝึกนักบินอย่างลับ ๆ
สมัยนาซีเยอรมนี > บทบาทในกองทัพอากาศ

ในปี 1938 เขาได้รับยศจอมพล และก่อนบุกโปแลนด์เขาได้รับแต่งตั้งเป็นประธานสภาเศรษฐกิจสงคราม และเมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 เขาเป็นผู้อำนวยการนโยบายเศรษฐกิจสงครามของประเทศ
กองทัพอากาศภายใต้การบังคับบัญชาของเขาก็ทำสงครามสายฟ้าแลบ ซึ่งสามารถทำลายการต่อต้านของโปแลนด์ และขยายการโจมตีไปยังประเทศต่างๆในยุโรป หลังจากชัยชนะในยุทธการที่ฝรั่งเศส ใน 1940 ฮิตเลอร์ก็แต่งตั้งให้เขาเป็นจอมพลไรช์ เป็นผู้มีอิทธิพลลำดับสองในทางทหาร
ในช่วงท้ายของสงครามโลก เมื่อสถานการณ์ของฝ่ายเยอรมันอยู่ในขั้นวิกฤติ ในเดือนเมษายน 1945 เกอริงซึ่งอยู่ในออสเตรียพยายามรวบอำนาจขึ้นเป็นผู้นำเยอรมัน เพราะเขาเชื่อว่าฮิตเลอร์ถูกปิดล้อมอยู่ที่กรุงเบอร์ลินและหมดหนทางที่จะเข้าไปช่วยเหลือ เขาเสนอให้มีการเจรจาสงบศึกกับฝ่ายพันธมิตร แต่เมื่อข่าวล่วงรู้ถึงฮิตเลอร์ ฮิตเลอร์ออกคำสั่งจับเขาในฐานะผู้ทรยศ ขี้ขลาดและยอมแพ้ อย่างไรก็ตาม เมื่อเยอรมนีแพ้สงครามเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 1945 เขาก็ยอมจำนนต่อกองทัพที่ 7 ของสหรัฐในอีกสองวันต่อมา
การจบชีวิต

ในการไต่สวนคดีอาชญากรสงครามของศาลอาชญากรรมสงครามแห่งเนือร์นแบร์ค เขาได้รับการบำบัดการติดยาเสพติดและสามารถโต้แย้งข้อกล่าวหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ เขาปฏิเสธว่าไม่มีส่วนพัวพันใดๆ กับการกระทำที่เหี้ยมโหดของระบอบนาซี โดยอ้างว่าเป็นงานลับของฮิมม์เลอร์ อย่างไรก็ตามเขาก็ถูกตัดสินประหารชีวิตในวันที่ 15 ตุลาคม 1946 แต่เขาก็กินยาพิษตายในห้องขังไม่กี่ชั่วโมงก่อนกำหนดการประหาร เกอริงถึงแก่กรรมขณะอายุ 53 ปี
เกียรติยศ > เครื่องอิสริยาภรณ์เยอรมัน

กางเขนเหล็ก 1914 และชั้นที่ 1
พัวร์เลอเมรีท
อิสริยาภรณ์โลหิต
เข็มกลัดกลางเขนเหล็ก ชั้นสอง และชั้นหนึ่ง
กางเขนอัศวินแห่งกางเขนเหล็ก
มหากางเขนแห่งกางเขนเหล็ก 1939
เข็มตราพรรคทองคำ
เครื่องอิสริยาภรณ์ราชวงศ์โฮเอินท์ซ็อลเลิร์น ชั้นกางเขนอัศวินคาดดาบ
เครื่องอิสริยาภรณ์วีรกรรมทหารคาร์ล ฟรีดริช ชั้นกางเขนอัศวิน
เกียรติยศ > ยศทหาร

มีนาคม 1912 : นักเรียนทำการนายร้อย (Fähnrich)
มกราคม 1914 : ร้อยตรี (Leutnant)
สิงหาคม 1917 : ร้อยโท (Oberleutnant)
มิถุนายน 1920 : ร้อยเอก (Hauptman)
สิงหาคม 1933 : พลเอกทหารราบ กิตติมศักดิ์ (General der Infanterie)
มีนาคม 1935 : พลเอกทหารนักบิน กิตติมศักดิ์ (General der Flieger)
เมษายน 1936 : พลเอกอาวุโส (Generaloberst)
กุมภาพันธ์ 1938 : จอมพล (Generalfeldmarschall)
กรกฎาคม 1940 : จอมพลไรช์ (Reichsmarschall)
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ แฮร์มัน เกอริง
TRIAL: Göring trial
"The Iron Knight" เก็บถาวร 2009-04-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Germany Reborn by Hermann Göring
Hermann Göring ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
Nuremberg Trial Proceedings Vol. 9 Transcript of Goering's testimony at the trial
Göring's last prison interview he gave to US Army Intelligence before the Nuremberg Trials เก็บถาวร 2008-11-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน published by World War II Magazine
การให้สัมภาษณ์ครั้งสุดท้ายในเรือนจำของเกอริงแกหน่วยข่าวกรองสหรัฐฯ ก่อนการสอบสวนที่เนือร์นแบร์ค เก็บถาวร 2008-11-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจเยอรมนี |
| --- | --- |
เลขานุการเศรษฐกิจจักรวรรดิ (1871–1918) :  Rudolf Schwander  Hans Karl Freiherr von Stein zu Nord- und Ostheim  August Müller 
สาธารณรัฐไวมาร์ (1918–1933) :  รูด็อล์ฟ วิสเซล  โรแบร์ท ชมิท  แอนสท์ โชลซ์  โรแบร์ท ชมิท  โยฮันน์ เบกเคอร์  Hans von Raumer  Joseph Koeth  Eduard Hamm  Albert Neuhaus  Rudolf Krohne  Julius Curtius  เพาล์ โมลเดินเฮาเออร์  โรแบร์ท ชมิท  แฮร์มันน์ ดีทริช  Ernst Trendelenburg  Hermann Warmbold  Ernst Trendelenburg  Hermann Warmbold 
นาซีเยอรมนี (1933–1945) :  อัลเฟรท ฮูเกินแบร์ค  คูวร์ท ชมิท  ฮยัลมาร์ ชัคท์  แฮร์มัน เกอริง  วัลเทอร์ ฟุงค์ 
สาธารณรัฐประชาธิปไตยเยอรมัน (1949–1990) :  คริสทา ลุฟท์  เจอร์ฮาร์ด โพห์ล 
สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี (1949–) :  ลูทวิช แอร์ฮาร์ท  ควร์ท ชมึคเคอร์  คาร์ล ชิลเลอร์  เฮ็ลมูท ชมิท  Hans Friderichs  Otto Graf Lambsdorff  Manfred Lahnstein  Otto Graf Lambsdorff  Martin Bangemann  Helmut Haussmann  เยือร์เกิน เมิลเลอมัน  Günter Rexrodt  เวอร์เนอร์ มึลเลอร์  โวล์ฟกัง คลีเมนต์  Michael Glos  Karl-Theodor zu Guttenberg  ไรเนอร์ บรือเดอร์เลอ  ฟิลลิพ เริสเลอร์  ซีคมาร์ กาบรีเอล  Brigitte Zypries  Peter Altmaier  โรแบร์ท ฮาเบ็ค 
| ด ค กจำเลยสำคัญในการพิจารณาคดีเนือร์นแบร์ค |
| --- | --- |
ถูกตัดสินประหารชีวิต:  มาร์ทีน บอร์มัน1  ฮันส์ ฟรังค์  วิลเฮ็ล์ม ฟริค  แฮร์มัน เกอริง2  อัลเฟรท โยเดิล  แอ็นสท์ คัลเทินบรุนเนอร์  วิลเฮ็ล์ม ไคเทิล  โยอาคิม ฟ็อน ริบเบินทร็อพ  อัลเฟรท โรเซินแบร์ค  ฟริทซ์ เซาเคิล  อาร์ทัวร์ ไซส์-อินควาร์ท  ยูลีอุส ชไตรเชอร์ 
จำคุก (ระยะเวลา):  คาร์ล เดอนิทซ์ (10 ปี)  วัลเทอร์ ฟุงค์ (จำคุกตลอดชีวิต)  รูด็อล์ฟ เฮ็ส (จำคุกตลอดชีวิต)  ค็อนสตันทีน ฟ็อน น็อยราท (15 ปี)  เอริช เรเดอร์ (จำคุกตลอดชีวิต)  บัลดัวร์ ฟ็อน ชีรัค (20 ปี)  อัลแบร์ท ชแปร์ (20 ปี) 
พ้นผิด:  ฮันส์ ฟริทเชอ  ฟรันทซ์ ฟ็อน พาเพิน  ฮยัลมาร์ ชัคท์ 
ไม่มีคำวินิจฉัย:  กุสทัฟ ครุพ ฟ็อน โบเลิน อุนท์ ฮัลบัค3  โรแบร์ท ไล4 
 1 เป็นการพิจารณาคดีลับหลังจำเลย พบร่างที่กรุงเบอร์ลินในปี 1972 และระบุรูปพรรณได้ในปี 1998; ยืนยันว่าได้ฆ่าตัวตายในวันที่ 2 พฤษภาคม 1945  2 ฆ่าตัวตายในวันที่ 15 ตุลาคม 1946 ก่อนการพิจารณาคดีเริ่ม  3 พบว่าไม่พร้อมรับการพิจารณาคดี  4 ฆ่าตัวตายในวันที่ 25 ตุลาคม 1945 
เกอริงในวัย 14 ปี
เกอริง (แถวหน้าซ้ายสุด) ในระหว่างการไต่สวนของศาลพิเศษ
พระพุทธบาท

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ พระพุทธบาท (แก้ความกำกวม)
พระพุทธบาทที่มีธรรมจักรและพระไตรรัตน์ ในศตวรรษที่ 1 ที่ แคว้นคันธาระ
พระพุทธบาท คือรอยประทับพระบาทของพระโคตมพุทธเจ้า อาจเป็นรอยหนึ่งข้างหรือทั้งสองข้าง พระพุทธบาทมีสองรูปแบบ คือ เป็นรอยประทับตามธรรมชาติ เช่นพบในหิน และอีกประเภทคือ พระพุทธบาทที่สร้างขึ้นมา พระพุทธบาทตามธรรมชาตินั้นจริง ๆ แล้วไม่ใช่รอยประทับพระบาทที่แท้จริงของพระโคตมพุทธเจ้า แต่เป็นการจำลองหรือเป็นรูปแทน อาจถือได้ว่าเป็นเจดีย์ (พระธาตุเจดีย์) และเป็นรูปเคารพยุคแรกและเป็นสัญลักษณ์แทนพระองค์
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายเกี่ยวกับรอยพระพุทธบาท ว่าเกิดจากการประทับของพระพุทธองค์โดยตรงตามคติความเชื่อของศรีลังกา ว่า ชาวลังกามีความเชื่อว่าพระพุทธองค์ทรงประทับรอยพระพุทธบาทไว้ให้ประชาชนสักการบูชา 5 แห่งได้แก่ รอยพระพุทธบาทบนเขาสุมนกูฏ รอยพระพุทธบาทบนเขาสุวรรณมาลิก รอยพระพุทธบาทบนเขาสุวรรณบรรพต รอยพระพุทธบาทที่เมืองโยนก และรอยพระพุทธบาทบนหาดริมแม่น้ำนรรมทา
คติการบูชารอยพระพุทธบาทในประเทศไทยมีหลักฐานย้อนไปถึงสมัยทวารวดี ต่อมาในสมัยสุโขทัยมีการสร้างรอยพระพุทธบาทที่จำลองมาจากยอดเขาสุมนกูฏในลังกาทวีป ส่วนในสมัยอยุธยามิใช่การบูชารอยพระพุทธบาทจำลองดังในยุคก่อน แต่มีการค้นพบและบูชารอยพระพุทธบาทที่เชื่อว่าเป็นของจริง คือ การค้นพบพระพุทธบาทสระบุรี ส่วนความเชื่อเรื่องรอยพระพุทธบาทบริเวณลุ่มแม่น้ำโขง พบในตำนานอุรังคธาตุนิทาน โดยสัมพันธ์กับเรื่องพญานาค เชื่อว่า รอยพระพุทธบาทเกิดจากการทูลขอของพญานาคต่อองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อเป็นที่เคารพสักการบูชาแทนพระองค์ ซึ่งพระพุทธองค์ก็ทรงประทานตามคำขอ รอยพระพุทธบาทที่เกิดขึ้นมักมีรูหรือถ้ำพญานาค
รอยพระพุทธบาทที่เชื่อว่าเก่าแก่ที่สุดในดินแดนไทย พบที่แหล่งโบราณคดีเมืองศรีมโหสถ วัดสระมรกต อำเภอศรีมโหสถ จังหวัดปราจีนบุรี กําหนดอายุอยู่ในราวพุทธศตวรรษที่ 11–13
คลองประปา

| คลองประปา |
| --- | --- |
คลองประปา ช่วงแยกคลองประปา-จุดตัดถนนแจ้งวัฒนะกับถนนประชาชื่นและถนนเลียบคลองประปา
ตำแหน่ง: อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี, แนวเขตการปกครองจังหวัดนนทบุรีกับกรุงเทพมหานคร เข้าสู่เขตจตุจักร เขตบางซื่อ เขตดุสิต และเขตพญาไท
ประเทศ: ประเทศไทย
พิกัด: 13°48′34″N 100°32′04″E﻿ / ﻿13.809418°N 100.534562°E﻿ / 13.809418; 100.534562
ข้อมูลจำเพาะ
ความยาว: 25 กิโลเมตร (16 ไมล์)
ประวัติ
เจ้าของปัจจุบัน:  การประปานครหลวง
ข้อมูลภูมิศาสตร์
จุดเริ่มต้น: แม่น้ำเจ้าพระยา ที่สถานีสูบน้ำดิบสำแล อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
จุดสิ้นสุด: ปากน้ำโจ้โล้
พิกัดต้นทาง: 14°02′26″N 100°33′22″E﻿ / ﻿14.040689°N 100.556113°E﻿ / 14.040689; 100.556113
พิกัดปลายทาง: 13°46′24″N 100°31′50″E﻿ / ﻿13.773422°N 100.530684°E﻿ / 13.773422; 100.530684
สาขาของ: แม่น้ำเจ้าพระยา
เชื่อมต่อกับ: คลองสามเสน
คลองประปา เป็นคลองขุดขึ้นตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ด้วยทรงเห็นว่าในขณะนั้นประชาชนทั่วไปยังคงใช้น้ำที่ไม่สะอาด โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้ง น้ำทะเลจะเข้าถึงแม่น้ำเจ้าพระยาได้ ดำเนินการโดยเจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์หลาน กุญชร) ผู้บัญชาการกรมสุขาภิบาล ในระยะแรกได้กั้นแม่น้ำน้อย หรือคลองเชียงรากในปัจจุบันกักน้ำไว้ เรียกว่าคลองขัง แล้วขุดคลองจากแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณวัดสำแลที่น้ำทะเลขึ้นไปไม่ถึง เข้ามาที่คลองขัง จากนั้นจึงขุดคลองอ้อมไปออกคลองบ้านพร้าวให้เรือสัญจรได้ ขุดคลองบางหลวงหัวป่า และคลองบางสิงห์ ไปเชื่อมกับคลองระพีพัฒน์และคลองเปรมประชากร รับน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยามาที่คลองขัง

คลองขังมีความยาวประมาณ 8 กิโลเมตร กว้าง 60–100 เมตร ลึกตั้งแต่ 2–6 เมตร ใช้ผลิตน้ำประปาในตอนเริ่มแรก
ในระยะต่อมาได้ขุดคลองประปาจากตำบลบางพูนมายังโรงกรองสามเสน มีเขื่อนกั้นจากสามเสนถึงโรงกรองน้ำบางเขน ปลายคลองประตูน้ำกั้นไม่ให้น้ำที่ไม่สะอาดไหลเข้าคลองได้ และเวลาน้ำในคลองสามเสนลดลงประตูน้ำจะเปิดให้น้ำไหลลงคลองสามเสน ตลอดแนวคลองประปามีที่ทำการเจ้าหน้าที่รักษาคลอง 7 แห่ง ที่ตำบลสำแล เชียงราก รังสิต สีกัน บางเขน บางซื่อ และสามเสน เพื่อรักษาคลอง ขุดแล้วเสร็จในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2456  มีพระราชบัญญัติเรื่องคลองประปาในปี พ.ศ. 2456 และฉบับใหม่ในปี พ.ศ. 2526
ในปัจจุบันคลองประปาอยู่ในความรับผิดชอบของการประปานครหลวง ยังถูกใช้ผลิตน้ำประปาเช่นเดิม ตัวคลองเริ่มต้นจากแม่น้ำเจ้าพระยา ที่สถานีสูบน้ำดิบสำแล อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี ไหลไปเป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างจังหวัดนนทบุรีกับกรุงเทพมหานครตั้งแต่คลองบ้านใหม่จนถึงคลองบางเขน จากนั้นไหลเข้าสู่เขตจตุจักร เขตบางซื่อ และเขตดุสิต จนไปจรดกับคลองสามเสนที่เขตพญาไท มีความยาว 25 กิโลเมตร กว้าง 14 เมตร และลึกประมาณ 3 เมตร
แหล่งข้อมูลอื่น

โครงการคลองสำคัญๆในลุ่มน้ำเจ้าพระยา เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
แผนที่รายเขต 50 เขต เก็บถาวร 2012-11-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน สำนักผังเมืองกรุงเทพมหานคร
ขี้เมา

บทความนี้เกี่ยวกับอัลบั้มเพลงของคาราบาว สำหรับอาหารผัด ดูที่ ผัดขี้เมา
ขี้เมา เป็นสตูดิโออัลบั้มชุดแรกของวงคาราบาว ออกวางจำหน่ายในเดือนพฤศจิกายน ปี พ.ศ. 2524 ภายใต้สังกัดพีค็อก สเตอริโอ ในรูปแบบแผ่นเสียงและตลับเทป มีเพลงที่ใช้โปรโมตอัลบั้มคือเพลง ลุงขี้เมา และเพลง หนุ่มสุพรรณ นอกจากนี้ยังมีการนำเพลง Wrote A Song For Everyone ของวงซี.ซี.อาร์ มาใส่เนื้อร้องภาษาไทย ในชื่อเพลงว่า เวร
โดยอัลบั้มชุดนี้ มีการนำเพลงถึกควายทุย ที่ยืนยง โอภากุล เคยแต่งให้กับวงแฮมเมอร์เพื่อนำไปบันทึกเสียง กลับมาเล่นในแบบฉบับของทางวง และเพลงนี้ถือเป็นภาคแรก จากทั้งหมด 10 ภาค ที่มีเนื้อหาต่อเนื่องกัน
ต่อมาในปี พ.ศ. 2540 ผลงานชุดนี้ได้ถูกนำกลับมาผลิตในรูปแบบแผ่นซีดีเป็นครั้งแรกโดยบริษัทกระบือ แอนด์ โค จำกัด โดยในปัจจุบันลิขสิทธิ์เป็นของวอร์นเนอร์ มิวสิก ไทยแลนด์
ประวัติ

หลังจากยืนยง โอภากุล แต่งเพลง ถึกควายทุย โดยได้รับอิทธิพลมาจากเพลงของวง ครอสบี, สติลส์, แนช แอนด์ ยัง ให้กับวงแฮมเมอร์ นำไปบันทึกเสียงลงอัลบั้ม ปักษ์ใต้บ้านเรา ในปี พ.ศ. 2523 จนประสบความสำเร็จแล้ว ยืนยง โอภากุล ก็อยากให้วงคาราบาวมีอัลบั้มเป็นของตัวเองบ้าง จึงได้แต่งเพลงต่อมาคือเพลงลุงขี้เมา เพื่อเตรียมใช้ในอัลบั้มของตน
การเริ่มต้นทำงานเพลงชุดแรกกับคาราบาว ยืนยง โอภากุล ไม่ค่อยมีความมั่นใจมากนัก งานในชุดนี้จึงเป็นเพลงโฟล์คที่ได้รับอิทธิพล มาจากเพลงสากลของต่างประเทศหลายเพลง ซึ่งยืนยง ก็ได้กล่าวยอมรับอยู่เสมอเวลาเล่นบนเวที โดยเพลง ลุงขี้เมา ใช้ทำนองเพลง อานัก อันโด่งดัง ของ Freddie Aguilar
ส่วนเพลงอื่นๆในอัลบั้มเช่นเพลง หนุ่มลำมูล และเพลง ปลาใหญ่ปลาน้อย เป็นเพลงที่แต่งโดย คมสัน ดวงสูงเนิน หรือ สีสัน ควงตะคองหลง เพื่อนร่วมงานของยืนยง โอภากุลที่การเคหะแห่งชาติ ส่วนเพลง  มนต์เพลงคาราบาว ได้รับอิทธิพลมาจากเพลง Hotel California ของวง ดิ อีเกิลส์
นอกจากนี้ยังได้มีการนำเพลง Wrote A Song For Everyone ของวงซี.ซี.อาร์ มาใส่เนื้อร้องภาษาไทย ในเพลง เวร อีกด้วย  แต่ในสมัยนั้นไม่มีใครว่าอะไรกันเพราะวงที่มีชื่อเสียงในขณะนั้นก๊อปปี้เพลงต่างประเทศทุกวง
เมื่อมีเพลงครบพอจะออกอัลบั้มได้แล้ว กีรติ พรหมสาขา ณ สกลนคร หรือ เขียว คาราบาว สมาชิกอีกหนึ่งคนที่เหลืออยู่จึงรับหน้าที่เล่นกีตาร์เบส และ ได้มีการติดต่อสุเทพวงโฮปให้มาช่วยบันทึกเสียง ให้กับทางวง โดยใช้เวลาบันทึกเสียงทั้งหมดหนึ่งอาทิตย์ที่ ไพบูลย์ สติวดิโอ ห้องอัดเสียงของครูไพบูลย์ ศุภวารี นายกสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ในขณะนั้น
แรกเริ่มเดิมทีอัลบั้มชุดนี้ใช้ชื่อชุดว่า "คาราบาว Vol.1" มิได้ใช้ชื่อว่าขี้เมา ตามที่แฟนเพลงรู้จักกัน โดยปกอัลบั้มเวอร์ชันแรกเป็นรูปกะโหลกควาย แต่พอวางแผงในช่วงแรก ก็เกิดปัญหาขึ้นเพราะเพลงที่อยู่ในเทปคาสเซ็ท ไม่ตรงกับรายชื่อเพลงบนปก และทางค่ายเพลงลืมพิมพ์ number ที่ตัวตลับเทปด้านใน ประกอบกับทางพีค็อกต้นสังกัดกำลังเปลี่ยนโลโก้ใหม่ และปกเทปยังเป็นโลโก้แบบเก่าอยู่ แต่ตัวเทปคาสเซ็ทเป็นโลโก้ใหม่แล้วจึงเกิดความไม่สัมพันธ์กัน อีกทั้งทางวงยังไม่ชอบใจสัญลักษณ์รูปหัวควายที่ออกแบบมาในตอนแรก อัลบั้มนี้วางจำหน่ายได้ 1 สัปดาห์ จึงเรียกเก็บคืนทั้งหมด
หลังจากเก็บคืนออกจากแผงได้ระยะหนึ่งจึงได้เปลี่ยนปกอัลบั้มเป็นภาพวาดรูปเมือง แบบที่ใช้ในปัจจุบัน และนำสัญลักษณ์รูปหัวควายที่ทางวงไม่ชอบออกไป พร้อมพิมพ์โลโก้ใหม่ของพีค็อกไว้ และตั้งชื่ออัลบั้มในปกนี้ว่า "ขี้เมา"
เมื่ออัลบั้มชุดนี้กลับมาออกวางจำหน่ายแล้ว เพลงลุงขี้เมา และ เพลง หนุ่มสุพรรณ เป็นเพลงที่ถูกใช้ออกอากาศทางวิทยุ และในเวลาต่อมาไม่นาน ก็ถูกแบน จากสถานี ปตอ.โดยนายทหารคุมสถานี แต่ก็ยังได้รับการติดต่อขอสัมภาษณ์ออกอากาศทางช่อง 9 ในรายการ นางฟ้า โดยวิศิษฐ์ วงศ์นาค ถึง 2 ครั้ง แต่โดยรวมแล้วยอดขายของอัลบั้มนี้ถือว่าน้อยมาก เนื่องจากกระแสดนตรีของวัยรุ่นในสมัยนั้นมักจะเป็นเพลงลูกกรุงหรือเพลงสติงคอมโบเสียส่วนใหญ่
ตอนออกอัลบั้มชุดนี้ คาราบาว และวงโฮป เล่น ประจำที่ ดิกเก็นผับ โรงแรมเพรสซิเดนท์ โดยทางโรงแรมไม่อนุญาตให้ทางวงเล่นเพลงไทย เมื่อคาราบาวเล่นเพลงลุงขี้เมา ตามคำขอของปรีชา ชนะภัย มือกีตาร์ของวงเพรสซิเดนท์ ซึ่งเป็นเพื่อนที่อุเทนถวายของ ยืนยง โอภากุล จึงทำให้ทางวงถูกไล่ออกในเวลาต่อมาและเป็นสาเหตุทำให้วง โฮป พลอยถูกไล่ออกไปด้วย
ปี พ.ศ. 2546 อัลบั้มนี้ถูกนำกลับมาวางจำหน่ายอีกครั้งและมีการปรับปรุงคุณภาพเสียงด้วยระบบดิจิตอลโดยวอร์นเนอร์ มิวสิก ไทยแลนด์
รายชื่อเพลง

| ลำดับ | ชื่อเพลง | ประพันธ์ | ยาว |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | "ลุงขี้เมา" | ยืนยง โอภากุล, Freddie Aguilar (ทำนองเพลง Anak ของ Freddie Aguilar) | 6:01 |
| 2. | "หนุ่มลำมูล" | คมสันต์ ดวงสูงเนิน, สุเทพ ถวัลย์วิวัฒนกุล | 4:25 |
| 3. | "หนุ่มสุพรรณ" | ยืนยง โอภากุล | 3:34 |
| 4. | "หนอยแน่ะ" | ยืนยง โอภากุล | 2:32 |
| 5. | "ถึกควายทุย" | ยืนยง โอภากุล | 3:54 |
| 6. | "เวร" | ยืนยง โอภากุล, John Fogerty (ทำนองเพลง Wrote A Song For Everyone ของวงซี.ซี.อาร์) | 4:37 |
| 7. | "ดอกเบี้ย" | ยืนยง โอภากุล | 3:57 |
| 8. | "ปลาใหญ่ปลาน้อย" | คมสันต์ ดวงสูงเนิน | 4:24 |
| 9. | "ลอยลมรัก" | ยืนยง โอภากุล | 3:42 |
| 10. | "มนต์เพลงคาราบาว" | ยืนยง โอภากุล, กีรติ พรหมสาขา ณ สกลนคร | 4:59 |
| ความยาวทั้งหมด: | ความยาวทั้งหมด: | ความยาวทั้งหมด: | 42:05 |
นักดนตรีในอัลบั้ม

ยืนยง โอภากุล – กีตาร์, ร้องนำ
กีรติ พรหมสาขา ณ สกลนคร – เบส, ร้องประสาน
สุเทพ ถวัลย์วิวัฒนกุล – กีตาร์, แมนโดลิน, บองโก
สุดชาย สรณคมน์ – กลอง
ปานเทพ พันธ์กระวี – กีตาร์
จร ณ นคร – คีย์บอร์ด, ฮาร์โมนิกา
การจัดจำหน่าย

| ปี | ค่าย | รูปแบบ |
| --- | --- | --- |
| พ.ศ. 2524 | พีค็อก สเตอริโอ | แผ่นเสียง |
| พ.ศ. 2524 | พีค็อก สเตอริโอ | เทปคาสเซตต์ (ปกเวอร์ชันแรก ผลิต 2,000 ตลับ และถูกเรียกคืนจากท้องตลาด) |
| พ.ศ. 2524 | พีค็อก สเตอริโอ | เทปคาสเซตต์ (เปลี่ยนปกใหม่) |
| พ.ศ. 2540 | กระบือ แอนด์ โค | แผ่นซีดี |
| พ.ศ. 2540 | กระบือ แอนด์ โค | เทปคาสเซตต์ |
| พ.ศ. 2546 | วอร์นเนอร์ มิวสิก ไทยแลนด์ | แผ่นซีดี (ปกครบรอบ 20 ปี คาราบาว) |
| พ.ศ. 2554 | วอร์นเนอร์ มิวสิก ไทยแลนด์ | แผ่นซีดี (ปกครบรอบ 30 ปี คาราบาว) |
| พ.ศ. 2555 | วอร์นเนอร์ มิวสิก ไทยแลนด์ | แผ่นเสียง (Remaster ปกเดิม) |
| พ.ศ. 2556 | วอร์นเนอร์ มิวสิก ไทยแลนด์ | แผ่นซีดี (ปกหน้า รูปเดียวกับแผ่นเสียง) |
แหล่งข้อมูลอื่น

หนังสือก้าวแรกของชีวิต ก้าวที่สองคนดนตรี แอ๊ด คาราบาว
| ด ค กคาราบาว |
| --- | --- |
 ยืนยง โอภากุล  ปรีชา ชนะภัย  เทียรี่ เมฆวัฒนา  เกริกกำพล ประถมปัทมะ  ขจรศักดิ์ หุตะวัฒนะ  ชูชาติ หนูด้วง  ธนะสิทธิ์ พันธุ์พงษ์ไทย สานิตย์ ลิ่มศิลา  กีรติ พรหมสาขา ณ สกลนคร  ไพรัช เพิ่มฉลาด  ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี  อำนาจ ลูกจันทร์  ศยาพร สิงห์ทอง  ลือชัย งามสม 
สตูดิโออัลบั้ม:  ขี้เมา (2524)  แป๊ะขายขวด (2525)  วณิพก (2526)  ท.ทหารอดทน (2526)  เมด อิน ไทยแลนด์ (2527)  อเมริโกย (2528)  ประชาธิปไตย (2529)  เวลคัมทูไทยแลนด์ (2530)  ทับหลัง (2531)  ห้ามจอดควาย (2533)  วิชาแพะ (2534)  สัจจะ ๑๐ ประการ (2535)  ช้างไห้ (2536)  รุ่นคนสร้างชาติ (2537)  แจกกล้วย (2538)  หากหัวใจยังรักควาย (2538)  เส้นทางสายปลาแดก (2540)  เช' ยังไม่ตาย (2540)  อเมริกันอันธพาล (2541)  พออยู่พอกิน (2541)  เซียมหล่อตือ หมูสยาม (2543)  สาวเบียร์ช้าง (2544)  นักสู้ผู้ยิ่งใหญ่ (2545)  สามัคคีประเทศไทย (2548)  ลูกลุงขี้เมา (2550)  โฮะ (2552)  กำลังใจคาราบาว 30 ปี (2554)  สวัสดีประเทศไทย (2556)  40 ปี ฅนคาราบาว (2565) 
อัลบั้มพิเศษ:  รวมเพลงคาราบาว (2529)  เมด อิน ไทยแลนด์ ภาค 2546 สังคายนา (2547)  หนุ่มบาว-สาวปาน (ร่วมกับ ปาน - ธนพร แวกประยูร) (2548)  รายชื่ออัลบั้มเพลง 
ผลงานเพลง:  ถึกควายทุย (2524 - 2533)  เมด อิน ไทยแลนด์ (2527)  รักคุณเท่าฟ้า (2529)  ชีวิตสัมพันธ์ (2530)  ทะเลใจ (2535) 
คอนเสิร์ตครั้งใหญ่:  ทำโดยคนไทย (2528)  สายธารสู่อิสานเขียว (2530)  คนคาราบาว (2534)  ปิดทองหลังพระ (2539)  คอนเสิร์ต 15 ปี เมด อิน ไทยแลนด์ (2542) 20 ปี คาราบาว (2546)  คอนเสิร์ต เมด อิน ไทยแลนด์ ภาค 2546 สังคายนา (2547)  คอนเสิร์ตเพื่อช้าง (2547)  นาวาคาราบาว (2548) มนต์เพลงคาราบาว (2550)  บาวเบญจเพส (2551)  มหกรรมดนตรี 30 ปี คาราบาว (2554 - 2555)  กินลม ชมบาว (2556)  บันทึกไว้ในปฐพี 35 ปี คาราบาว (2559)  40 ปี คาราบาว (2566) 
ค่ายเพลง:  พีค็อก สเตอริโอ  อโซน่า โปรโมชั่น  แกรมมี่ เอ็นเตอร์เทนเมนต์  โพลีดอร์  อามีโก  แว่วหวาน  ดี-เดย์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์  วอร์นเนอร์ มิวสิค ไทยแลนด์ 
ดูเพิ่มเติม:  เสียงเพลงแห่งเสรีภาพ  คาราบาวกรุ๊ป คาราบาวแดง  คาราบาวเบียร์  น้ำคือชีวิต  มนต์เพลงคาราบาว 25 ปี  ยังบาว  คาราบาว เดอะซีรี่ส์  Bao Young Blood ดนตรีสร้างคุณค่าชีวิต
ประเทศเติร์กเมนิสถาน
การแบ่งเขตการปกครอง

ดูเพิ่มที่อำเภอของประเทศเติร์กเมนิสถานและ OpenStreetMap Wiki: Turkmenistan Geoname Changes
ประเทศเติร์กเมนิสถานแบ่งออกเป็น 5 จังหวัด (เติร์กเมน: welaýat) และ 1 เมืองหลวง (şäher) แต่ละจังหวัดแบ่งออกเป็นอำเภอ (etrap) ซึ่งอาจเป็นทั้งเทศมณฑลหรือเมือง ตามรายงานจากรัฐธรรมนูญเติร์กเมนิสถาน (มาตราที่ 16 ตามรัฐธรรมนูญฉบับปี 2008; มาตราที่ 47 ตามรัฐธรรมนูญฉบับปี 1992) บางเมืองมีสถานะ จังหวัด หรือ อำเภอ
เศรษฐกิจ

เศรษฐกิจหลักของเติร์กเมนิสถานอยู่บนพื้นฐานอุตสาหกรรมปิโตรเลียม ขณะที่อุตสาหกรรมอื่น ๆ ได้แก่ สิ่งทอและอาหาร พืชเศรษฐกิจที่สำคัญได้แก่ ฝ้ายและธัญพืช สัตว์เลี้ยงส่วนใหญ่เป็นปศุสัตว์ ได้แก่ แพะ โค และสัตว์ปีก
ประชากร > ศาสนา

ชาวเติร์กเมนส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม 85% ศาสนาคริสต์ 10% ศาสนาบาไฮ ศาสนาโซโรอัสเตอร์ และไสยศาสตร์ 5%
ประชากร > ภาษา

เติร์กเมนิสถานเป็นภาษาราชการและมีการใช้ภาษารัสเซียอย่างกว้างขวาง