stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ภาคมัณฑะเลย์

| ภาคมัณฑะเลย์ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး |
| --- | --- |
ภาค
การถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน
 • พม่า: manta.le: tuing: desa. kri:
   ธง
ที่ตั้งภาคมัณฑะเลย์ในประเทศพม่า
พิกัด: 21°0′N 95°45′E﻿ / ﻿21.000°N 95.750°E﻿ / 21.000; 95.750
ประเทศ:  พม่า
ภูมิภาค: กลาง
เมืองหลัก: มัณฑะเลย์
การปกครอง
 • มุขมนตรี: มองโก้
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 37,945.6 ตร.กม. (14,650.9 ตร.ไมล์)
ประชากร (พ.ศ. 2557)
 • ทั้งหมด: 6,165,723 คน
 • ความหนาแน่น: 160 คน/ตร.กม. (420 คน/ตร.ไมล์)
ประชากรศาสตร์
 • กลุ่มชาติพันธุ์: พม่า, จีน, ไทใหญ่, ชิน, กะเหรี่ยง, เอเชียใต้
 • ศาสนา: พุทธ, คริสต์, ฮินดู, อิสลาม
เขตเวลา: UTC+6:30 (เวลามาตรฐานพม่า)
รหัส ISO 3166: MM-04
เว็บไซต์: www.mdyregion.gov.mm
มัณฑะเลย์ หรือ มานดะเล (พม่า: မန္တလေး, ออกเสียง: [máɰ̃.də.lé]) เป็นภาคหนึ่งของประเทศพม่า อยู่ในบริเวณภาคกลางของประเทศ มีอาณาเขตทางทิศตะวันตกติดกับภาคซะไกง์และภาคมะกเว ทิศตะวันออกติดกับรัฐฉาน และทิศใต้ติดกับดินแดนสหภาพเนปยีดอ เมืองหลวงของภาคคือมัณฑะเลย์ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนกลางของภาค ภาคมัณฑะเลย์มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของพม่า โดยคิดเป็นร้อยละ 15 ของเศรษฐกิจของประเทศ
อาณาเขตติดต่อ

ภาคมัณฑะเลย์มีตำแหน่งที่ตั้งดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับภาคซะไกง์
ทิศตะวันออก ติดต่อกับรัฐฉาน
ทิศใต้ ติดต่อกับดินแดนสหภาพเนปยีดอ
ทิศตะวันตก ติดต่อกับภาคมะกเว
การแบ่งเขตการปกครอง

ภาคมัณฑะเลย์แบ่งออกเป็น 11 จังหวัด ซึ่งแบ่งย่อยอีกเป็น 28 อำเภอ ดังนี้
| จังหวัด> อักษรไทย | จังหวัด> อักษรพม่า | จังหวัด> อักษรโรมัน | อำเภอ> อักษรไทย | อำเภอ> อักษรพม่า | อำเภอ> อักษรโรมัน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  ปยีนอู้ลวีน |  ပြင်ဦးလွင် |  Pyinoolwin |  ปยีนอู้ลวีน |  ပြင်ဦးလွင် |  Pyinoolwin |
|  เจาะแซ |  ကျောက်ဆည် |  Kyaukse |  เจาะแซ |  ကျောက်ဆည် |  Kyaukse |
|  เจาะแซ |  ကျောက်ဆည် |  Kyaukse |  สิ่นไกง์ |  စဉ့်ကိုင် |  Sintgaing |
|  เจาะแซ |  ကျောက်ဆည် |  Kyaukse |  มยิต้า |  မြစ်သား |  Myittha |
|  มยี่นชาน |  မြင်းခြံ |  Myingyan |  มยี่นชาน |  မြင်းခြံ |  Myingyan |
|  มยี่นชาน |  မြင်းခြံ |  Myingyan |  ตองตา |  တောင်သာ |  Taungtha |
|  มยี่นชาน |  မြင်းခြံ |  Myingyan |  นะโท่จี้ |  နွားထိုးကြီး |  Natogyi |
|  ญองอู้ |  ညောင်ဦး |  Nyaung-U |  เจาะปะด้อง |  ကျောက်ပန်းတောင်း |  Kyaukpadaung |
|  ญองอู้ |  ညောင်ဦး |  Nyaung-U |  ญองอู้ |  ညောင်ဦး |  Nyaung-U |
|  ยะแม่ที่น |  ရမည်းသင်း |  Yamethin |  ยะแม่ที่น |  ရမည်းသင်း |  Yamethin |
|  ยะแม่ที่น |  ရမည်းသင်း |  Yamethin |  ปยอ-บแว |  ပျော်ဘွယ် |  Pyawbwe |
|  เมะทีลา |  မိတ္ထီလာ |  Meiktila |  เมะทีลา |  မိတ္ထီလာ |  Meiktila |
|  เมะทีลา |  မိတ္ထီလာ |  Meiktila |  มะไลง์ |  မလှိုင် |  Mahlaing |
|  เมะทีลา |  မိတ္ထီလာ |  Meiktila |  ตาซี |  သာစည် |  Thazi |
|  เมะทีลา |  မိတ္ထီလာ |  Meiktila |  วู่น-ดวี่น |  ဝမ်းတွင်း |  Wundwin |
|  ออง-มเยตาซาน |  အောင်မြေသာဇံ |  Aungmyaythazan |  ออง-มเยตาซาน |  အောင်မြေသာဇံ |  Aungmyaythazan |
|  ออง-มเยตาซาน |  အောင်မြေသာဇံ |  Aungmyaythazan |  ปะเตนจี้ |  ပုသိမ်ကြီး |  Patheingyi |
|  ออง-มเยตาซาน |  အောင်မြေသာဇံ |  Aungmyaythazan |  มะตะยา |  မတ္တရာ |  Madaya |
|  มะฮาออง-มเย |  မဟာအောင်မြေ |  Mahaaungmyay |  มะฮาออง-มเย |  မဟာအောင်မြေ |  Mahaaungmyay |
|  มะฮาออง-มเย |  မဟာအောင်မြေ |  Mahaaungmyay |  ช่านเอ้ตาซาน |  ချမ်းအေးသာဇံ |  Chanayethazan |
|  มะฮาออง-มเย |  မဟာအောင်မြေ |  Mahaaungmyay |  ช่านเมียะตาซี |  ချမ်းမြသာစည် |  Chanmyathazi |
|  มะฮาออง-มเย |  မဟာအောင်မြေ |  Mahaaungmyay |  ปยีจี้ดะกูน |  ပြည်ကြီးတံခွန် |  Pyigyitagon |
|  อมรปุระ |  အမရပူရ |  Amarapura |  อมรปุระ |  အမရပူရ |  Amarapura |
|  ตะเบะจี้น |  သပိတ်ကျဉ်း |  Thabeikkyin |  ตะเบะจี้น |  သပိတ်ကျဉ်း |  Thabeikkyin |
|  ตะเบะจี้น |  သပိတ်ကျဉ်း |  Thabeikkyin |  สิ่นกู้ |  စဉ့်ကူး |  Singu |
|  ตะเบะจี้น |  သပိတ်ကျဉ်း |  Thabeikkyin |  โม่โกะ |  မိုးကုတ် |  Mogoke |
|  ตะด้าอู้ |  တံတားဦး |  Tada-U |  ตะด้าอู้ |  တံတားဦး |  Tada-U |
|  ตะด้าอู้ |  တံတားဦး |  Tada-U |  งะซูน |  ငါန်းဇွန် |  Ngazun |
ภาษาจิ่งเผาะ

| ภาษาจิ่งเผาะ |
| --- | --- |
ภาษากะชีน
Jinghpaw ဈိာင်ေဖါစ်
ออกเสียง: [t͡ɕiŋ˧˩.pʰɔʔ˧˩]
ประเทศที่มีการพูด: พม่า, จีน, อินเดีย
ภูมิภาค: รัฐกะชีน, ตำบลหยิงเจียง
ชาติพันธุ์: ชาวจิ่งเผาะ
จำนวนผู้พูด: ไม่ทราบ (ประมาณ 940,000 อ้างถึง1999–2001)
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  ซัลจิ่งเผาะ-ลูอิชภาษาจิ่งเผาะ
ภาษาถิ่น: สิ่งเผาะ Dzili (Jili)                  
ระบบการเขียน: อักษรละติน อักษรพม่า
สถานภาพทางการ
ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รับรองใน:  พม่า
รหัสภาษา
ISO 639-2: kac
ISO 639-3: มีหลากหลาย: kac – จิ่งเผาะ sgp – สิ่งเผาะ tcl – ตามัน
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษาจิ่งเผาะ (ภาษาจิ่งผ่อ ภาษาจิ่งเปา ภาษาฉิ่งโป / ဈိာင်ေဖါစ်) หรือ ภาษากะชีน (พม่า: ကချင်ဘာသာ, ออกเสียง: [kə.t͡ɕɪ̀ɰ̃ bà.ðà]) ใช้พูดในรัฐกะชีน ประเทศพม่า และในประเทศจีน จนบางครั้งมีผู้เรียกว่าภาษากะชีน เนื่องจากเป็นภาษาของชนชาติจิ่งเผาะซึ่งเป็นชนชาติหลักของกลุ่มชนชาติกะชีน นอกจากนี้มีผู้พูดในจีนอีกราว 40.000 คน เมื่อ พ.ศ. 2542 โดยเฉพาะที่เขตเต๋อหง รวมมีผู้พูดทั้งหมดราว 900,000 คน
ภาษาจิ่งเผาะเป็นตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า สาขาจิ่งเผาะ-โบโด-โกนยัก เป็นภาษามีวรรณยุกต์ ชาวไทตุรงในรัฐอัสสัมพูดภาษาจิ่งเผาะสำเนียงที่ผสมกับภาษาไทซึ่งเรียกว่าภาษาสิ่งเผาะ ระบบกริยาในภาษาจิ่งเผาะมีการแสดงเครื่องหมายของประธานและกรรมตรง
บรรณานุกรม

景颇语-汉语词典 Jingpoyu – Hanyu cidian / Jingpho–Chinese dictionary, 戴庆夏 Dai Qingxia et al.
景颇语语法 Jingpoyu yufa / Jingpho Grammar, 戴庆夏 Dai Qingxia et al.
Structures élémentaires de la parenté, de Claude Lévi-Strauss, devotes a chapter to the study of parenthood in the Jingpho ethnicity.
Inglish, Douglas. 2005. A Preliminary Ngochang – Kachin – English Lexicon. Payap University, Graduate School, Linguistics Department.
Kurabe, Keita. 2014. "Phonological inventories of seven Jingphoish languages and dialects." In Kyoto University Linguistic Research 33: 57–88, Dec 2014.
Kurabe, Keita. 2013. Kachin folktales told in Jinghpaw. Collection KK1 at catalog.paradisec.org.au [Open Access]. https://dx.doi.org/10.4225/72/59888e8ab2122
Kurabe, Keita. 2017. Kachin culture and history told in Jinghpaw. Collection KK2 at catalog.paradisec.org.au [Open Access]. https://dx.doi.org/10.26278/5fa1707c5e77c
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
พยัญชนะจิ่งเผาะ
| A ʔà | Ă ʔa̰ | E ʔɛ̰ | Ē ʔɛ̀ | È ʔɛ́ |  |
| I ʔì | O ʔɔ̀ | U ʔù | AI ʔàɪɴ | AU ʔáʊɴ |  |
| AW ʔɔ́ | OI ʔʊ̀ɛ́ | B ba̰ | CHY t͡ɕa̰ | D da̰ |  |
| G ɡa̰ | GY ɡa̰ja̰ | H ha̰ | J d͡ʑa̰ | K ka̰ |  |
| KY ka̰ja̰ | HK kʰa̰ | HKY kʰa̰ja̰ | L la̰ | M ma̰ |  |
| N na̰ | NG ŋa̰ | NY ɲa̰ | P pa̰ | HP pʰa̰ |  |
| HPY pʰa̰ja̰ | R ja̰ | S sʰa̰ | SH ʃa̰ | T ta̰ |  |
| TS sa̰ | HT tʰa̰ | W wa̰ | Y ja̰ | Z za̰ |  |
แหล่งข้อมูลอื่น

ของวิกิพีเดีย ที่วิกิมีเดีย อินคิวเบเตอร์
Glottolog | Jingpho
Ethnologue | Jingpho
OLAC resources | Kachin
PARADISEC | Kachin folktales told in Jinghpaw
PARADISEC | Kachin culture and history told in Jinghpaw
| ด ค กกลุ่มภาษาหลักในตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า |
| --- | --- |
ภาษาในพม่าและไทย:  ก่อ (อึมปี้)  กะชีน  กะเหรี่ยง  กฺ๋อง  พม่า  มูเซอ  เมี่ยน  ล่าหู่ (มูเซอ)  ลีซอ  อาข่า  ฮานี 
ภาษาในจีน:  ไป๋  ตังกุต  ทิเบต  น่าซี  ล่าหู่ (มูเซอ)  ลีซอ  อี๋  เอ้อซู 
ภาษาในเอเชียใต้:  กอกโบรอก  กินเนารี  คาม  ชันเตียล  ซองคา  ทูลุง  นัรพู  เนวาร์  บัลติ  บาฮิง  เบลฮาเร  โบโด  ปูมา  มณีปุระ  มีโซ  ลาดัก  ลิมบู  เลปชา  โลทา  วัมบูเล  เศรปา  สิกขิม  องามี  เอา  ฮมาร์ 
| ด ค กภาษาราชการและภาษาที่สำคัญของประเทศสมาชิกอาเซียน |
| --- | --- |
ภาษาราชการ   (ประเทศสมาชิก):  กัมพูชา : ภาษาเขมร •  ไทย : ภาษาไทย •  บรูไน : ภาษามลายู •  พม่า : ภาษาพม่า •  ฟิลิปปินส์ : ภาษาฟิลิปปินส์ • ภาษาอังกฤษ •  มาเลเซีย : ภาษามลายู •  ลาว : ภาษาลาว •  เวียดนาม : ภาษาเวียดนาม •  สิงคโปร์ : ภาษามลายู • ภาษาอังกฤษ • ภาษาจีนมาตรฐาน • ภาษาทมิฬ •  อินโดนีเซีย : ภาษาอินโดนีเซีย
ภาษาราชการของประเทศสังเกตการณ์:  ติมอร์-เลสเต : ภาษาเตตุน • ภาษาโปรตุเกส •  ปาปัวนิวกินี : ภาษาอังกฤษ • ตอกปีซิน • ภาษาฮีรีโมตู
ภาษาเฉพาะถิ่นที่สำคัญ:  กัมพูชา : ภาษาจาม •  ไทย : ภาษามลายูปัตตานี •  บรูไน : ภาษามลายูบรูไน •  พม่า : ภาษากะเหรี่ยง • ภาษากะชีน • ภาษาไทใหญ่ • ภาษามอญ • ภาษายะไข่ • ภาษาโรฮีนจา •  ฟิลิปปินส์ : ภาษาเซบัวโน • ภาษาตากาล็อก • ภาษาอีโลกาโน • ภาษามากินดาเนา •  ลาว : ภาษาม้ง •  เวียดนาม : ภาษาไทดำ •  อินโดนีเซีย : ภาษาชวา • ภาษาซุนดา • ภาษาบาหลี • ภาษาอาเจะฮ์
↑
มรณสักขีแห่งเมืองลาว

| บุญราศีแห่งเมืองลาว> มรณสักขี |
| --- | --- |
เสียชีวิต: ค.ศ. 1954–1970 ประเทศลาว
นิกาย: โรมันคาทอลิก
เป็นบุญราศี: 11 ธันวาคม พ.ศ. 2559 อาสนวิหารพระหฤทัย นครเวียงจันทน์ ประเทศลาว  โดยพระคาร์ดินัลออร์ลันโด เกเบโด
วันฉลอง: 16 ธันวาคม
มรณสักขีแห่งเมืองลาว (ลาว: ມໍຣະນະສັກຂີແຫ່ງເມືອງລາວ) เป็นคริสต์ศาสนิกชนนิกายโรมันคาทอลิก 11 คน ประกอบด้วยบาทหลวง ภราดา และฆราวาส ที่ถูกเจ้าหน้าที่ปะเทดลาวสังหารในช่วง ค.ศ. 1954–1970
กระบวนการประกาศเป็นนักบุญของบาทหลวงมาริโอ บอร์ซากา กับครูปอล ท่อ ซ่ง (Paul Thoj Xyooj) เริ่มเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม ค.ศ. 2006 อีกส่วนหนึ่งเป็นกระบวนการประกาศเป็นนักบุญของบาทหลวงยอแซฟ เถ่า เตียน (Joseph Thąo Tiěn) กับเพื่อนมรณสักขีรวม 15 คน เริ่มเมื่อวันที่ 18 มกราคม ค.ศ. 2008 ถึงปี ค.ศ. 2016 สมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิสจึงทรงรับรองการประกาศเป็นบุญราศีแก่มรณสักขีทั้ง 17 คน และมีพิธีประกาศในวันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 2016 ณ อาสนวิหารพระหฤทัย นครเวียงจันทน์ โดยมีพระคาร์ดินัลออร์ลันโด เกเบโด เป็นผู้แทนพระองค์
รายนาม

มรณสักขีทั้ง 17 คนมีรายนามดังนี้
Mario Borzaga (27 สิงหาคม ค.ศ. 1932 - 25 เมษายน ค.ศ. 1960) – บาทหลวงคณะธรรมทูตแห่งมารีนิรมล
ท่อ ซ่ง ป้า หลู่ (Thoj Xyooj Paj Lug; ค.ศ. 1941 - 25 เมษายน ค.ศ. 1960) – ฆราวาสและครูคำสอน
Jean-Baptiste Malo (2 มิถุนายน ค.ศ. 1889 – 28 มีนาคม ค.ศ. 1954) – บาทหลวงคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส
ยอแซฟ เถ่า เตียน (Joseph Thąo Tiěn; 5 ธันวาคม ค.ศ. 1918 – 2 มิถุนายน ค.ศ. 1954) – บาทหลวง
René Dubroux (28 พฤศจิกายน ค.ศ. 1914 – 19 ธันวาคม ค.ศ. 1959) – บาทหลวงคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส
Louis Leroy (8 ตุลาคม ค.ศ. 1923 – 18 เมษายน ค.ศ. 1961) – บาทหลวงคณะธรรมทูตแห่งมารีนิรมล
Michel Coquelet (18 สิงหาคม ค.ศ. 1931 – 20 เมษายน ค.ศ. 1961) – บาทหลวงคณะธรรมทูตแห่งมารีนิรมล
Vincent l'Hénoret (12 มีนาคม ค.ศ. 1921 – 11 พฤษภาคม ค.ศ. 1961) – บาทหลวงคณะธรรมทูตแห่งมารีนิรมล
Noël Tenaud (11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1904 – 27 เมษายน ค.ศ. 1961) – บาทหลวงคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส
ยอแซฟ อุทัย พงศ์ภูมิ (ค.ศ. 1933 – 27 เมษายน ค.ศ. 1961) – ฆราวาสและครูคำสอนชาวไทย
Marcel Denis (8 กรกฎาคม ค.ศ. 1919 – 31 กรกฎาคม ๕.ศ. 1961) – บาทหลวงคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส
Jean Wauthier (22 มีนาคม ค.ศ. 1926 – 16 ธันวาคม ค.ศ. 1967) – บาทหลวงคณะธรรมทูตแห่งมารีนิรมล
Lucien Galan (9 ธันวาคม ค.ศ. 1921 – 12 พฤษภาคม ค.ศ. 1968) – บาทหลวงคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส
ทอมัส คำเผื่อน อินธิราช (Thomas Khampheuane Inthirath; พฤษภาคม ค.ศ. 1952 – 12 พฤษภาคม ค.ศ. 1968) – ฆราวาส
Joseph Boissel (20 ธันวาคม ค.ศ. 1909 – 5 กรกฎาคม ค.ศ. 1969) – บาทหลวงคณะธรรมทูตแห่งมารีนิรมล
ลูกา ใส (ค.ศ. 1938 – 7 มีนาคม ค.ศ. 1970) – ฆราวาสและครูคำสอน
Maisam Pho Inpèng (ค.ศ. 1934 – 7 มีนาคม ค.ศ. 1970) – ฆราวาส
พม่าเชื้อสายอินเดีย

| ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ |
| --- | --- |
ย่างกุ้ง, มัณฑะเลย์, มะละแหม่ง, ตานลยีน  ประเทศพม่า
ภาษา
ภาษาพม่า, ภาษาเบงกอล, ภาษาทมิฬ (ส่วนใหญ่), ภาษาฮินดี, ภาษาปัญจาบ
ศาสนา
ศาสนาฮินดู (โดยได้รับอิทธิพลอย่างมากจากศาสนาพุทธ), ศาสนาอิสลาม, ศาสนาคริสต์, ศาสนาซิกข์, ศาสนาพุทธ
ชาวพม่าเชื้อสายอินเดีย (พม่า: ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး)  เป็นชนกลุ่มน้อยกลุ่มหนึ่งที่มีจำนวนมาก และแทรกซึมไปทั่วประเทศพม่า ซึ่งประเทศพม่าและประเทศอินเดียมีความสัมพันธ์มายาวนานหลายพันปี รวมไปถึงการเป็นประเทศเพื่อนบ้าน มีศิลปะ วัฒนธรรม และประเพณีที่ใกล้เคียงกัน และเคยเป็นอดีตอาณานิคมของอังกฤษร่วมกัน
ประวัติ

ชาวพม่าเชื้อสายอินเดียได้ผสมกลมกลืนไปกับชาวพม่าเป็นจำนวนมาก ด้วยความที่อยู่ในประเทศพม่ามากกว่าห้ารุ่นแล้ว นับตั้งแต่สมัยเป็นอาณานิคมของอังกฤษ การแต่งกายของชาวพม่าเชื้อสายอินเดียจึงแทบไม่แตกต่างจากชาวพม่าเลย ผู้หญิงเชื้อสายอินเดียนุ่งโสร่งแบบผู้หญิงพม่า ผู้ชายชาวมุสลิมก็สวมหมวกและไว้เครา แต่ก็นุ่งโสร่งแบบชาวพม่าทั่วไป แต่สิ่งที่บ่งบอกถึงความเป็นชาวเอเชียใต้คือใบหน้าที่คมเข้ม
ภาษา

ชาวพม่าเชื้อสายอินเดียส่วนมากใช้ภาษาพม่าในการสื่อสาร มีภาษาถิ่นดั้งเดิมของตัวเองบ้าง อย่างพวกที่เข้าไปศึกษาต่อยังประเทศอินเดีย ก็สามารถพูดภาษาฮินดีได้ แต่ส่วนมากไม่มีโอกาสได้ไปถึงประเทศอินเดีย เนื่องจากประเทศพม่าเป็นประเทศปิด การเดินทางไปต่างประเทศจึงเป็นเรื่องยาก ด้วยเหตุนี้เองที่ทำให้การผสมกลมกลืนทางเชื้อชาติจึงมีมากกว่าชาวไทยเชื้อสายอินเดียบางส่วน
ศาสนา

ชาวพม่าเชื้อสายอินเดียมีการนับถือศาสนาที่หลากหลายมีทั้งศาสนาฮินดู ศาสนาอิสลาม ศาสนาซิกข์ ศาสนาพุทธ และศาสนาคริสต์ ชาวมุสลิมพม่าที่มีบิดาเป็นชาวอินเดียมุสลิมแต่มีมารดาเป็นชาวพม่าจะเรียกว่า  บะมา มุสลิน (Bama Musalin) (ဗမာမူစလင်) โดยส่วนมากจะเป็นซุนนีและมีส่วนน้อยที่เป็นชีอะฮ์
ชาวพม่าเชื้อสายอินเดียที่มีชื่อเสียง

บา ตัน ฮัก (Ba Than Haq)
พหาทุระ ชาห์ ซาฟาร์  (Bahadur Shah II หรือ Bahadur Shah Zafar) - กษัตริย์ราชวงศ์โมกุลองค์สุดท้าย
ซุก พหาทุระ (Suk Bahadur)
ติรุเวนกิมาลัย เสศา สุนทระ ราชัน (Tiruvengimalai Sesha Sundara Rajan)
เฮเลน ข่าน (เฮเลน ริชาร์ดสัน) (Helen Khan)- ดาราบอลลีวูด
ศรี สัตยา นารายัณ โคเอนก้า ครูสอนวิปัสสนาที่มีชื่อเสียง
เอช.เอ็น.โกศัล อกา สะกิน บา ทิน (H. N. Goshal aka Thakin Ba Tin)
ดร. หม่อง ดี (Dr. Maung Di)
เอส. มุครชี หรือ  พยู วิน (S. Mukerjee aka Pyu Win)
ดร. นาถ หรือ ทุน หม่อง (Dr. Nath aka Tun Maung)
กัปตันอูห์น จอ มยินต์ (Captain Ohn Kyaw Myint)
สะยา ราชัน หรือ อ่อง ไน (Saya Rajan aka Aung Naing)
อู ราซัก  หรือ อับดุล ราซัก (U Razak aka Abdul Razak‎)
เอ็ม. เอ. ราชิด (M. A. Raschid)
สะขิ่น สะ ขิ่น  (Thakin Tha Khin)
ดอว์ ทินต์ ทินต์ หรือ อุษะ นารายณัน (Daw Tint Tint aka Usha Narayanan)
วัดศรีกาลี ศาสนสถานทางศาสนาฮินดูในเมืองย่างกุ้ง
มังลังกา

| มังลังกา   မင်း လင်္ကာ> ผู้ว่าการพะโค |
| --- | --- |
ครองราชย์: ค.ศ. 1348 – ป. 1353

ประสูติ: ป. ค.ศ. 1327 เมาะตะมะ   อาณาจักรเมาะตะมะ
สวรรคต: ป. ค.ศ. 1353   714 ME เมาะตะมะ   อาณาจักรเมาะตะมะ
คู่อภิเษก: พระนางสิริมายาเทวี
พระราชบุตร รายละเอียด: Thazin Saw Dala   Thazin Saw U   Nyi Kan-Kaung
พระราชบิดา: พระเจ้ารามมะไตย
พระราชมารดา: แม่นางตะปี
ศาสนา: พุทธเถรวาท
มังลังกา (พม่า: မင်း လင်္ကာ, ออกเสียง: [mɪ́ɰ̃ lìɰ̃.gà]) เจ้าเมือง หงสาวดี ระหว่าง ค.ศ. 1348 ถึง 1353 พระองค์ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าเมืองโดยพระเชษฐาต่างพระมารดา พระยาอู่ กษัตริย์องค์ที่ 8 แห่ง อาณาจักรหงสาวดี แต่พระองค์มิได้มีความจงรักภักดีต่อพระเชษฐาเมื่อ อาณาจักรล้านนา กรีธาทัพมารุกรานอาณาจักรหงสาวดีในช่วง ค.ศ. 1351 ถึง 1352 พระองค์มิได้ส่งทัพมาช่วยพระเชษฐา
เมื่อสิ้นสุดสงครามพระยาอู่ได้นำตัวมังลังการวมถึงพระชายาและพระโอรส-ธิดาทั้งสามมายังเมาะตะมะและมีพระบัญชาให้สำเร็จโทษมังลังกาเมื่อ ค.ศ. 1353 พร้อมกับสถาปนาพระชายาของมังลังกาขึ้นเป็นพระมเหสีในพระอิสริยยศที่ พระนางสิริมายาเทวี และมีพระโอรสที่ต่อมาขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็น พระเจ้าราชาธิราช กษัตริย์องค์ที่ 9
ภาคย่างกุ้ง

| ภาคย่างกุ้ง ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး |
| --- | --- |
ภาค
การถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน
 • พม่า: rankun tuing: desa. kri:
   ธง
ที่ตั้งภาคย่างกุ้งในประเทศพม่า
พิกัด: 17°0′N 96°10′E﻿ / ﻿17.000°N 96.167°E﻿ / 17.000; 96.167
ประเทศ:  พม่า
ภูมิภาค: พม่าตอนล่าง
เมืองหลัก: ย่างกุ้ง
การปกครอง
 • มุขมนตรี: พโย่มี่นเต้น (เอ็นแอลดี)
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 10,276.7 ตร.กม. (3,967.9 ตร.ไมล์)
ประชากร (พ.ศ. 2557)
 • ทั้งหมด: 7,360,703 คน
 • ความหนาแน่น: 720 คน/ตร.กม. (1,900 คน/ตร.ไมล์)
ประชากรศาสตร์
 • กลุ่มชาติพันธุ์: พม่า, มอญ, กะเหรี่ยง, จีน, อินเดีย,  ยะไข่
 • ศาสนา: พุทธ, คริสต์, ฮินดู, อิสลาม
เขตเวลา: UTC+6:30 (เวลามาตรฐานพม่า)
รหัส ISO 3166: MM-06
เว็บไซต์: eyangon.gov.mm
ย่างกุ้ง หรือ ยานโกน (พม่า: ရန်ကုန်) เป็นภาคหนึ่งของประเทศพม่า ตั้งอยู่ใจกลางบริเวณพม่าตอนล่าง มีเมืองหลักคือย่างกุ้งซึ่งเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดและอดีตเมืองหลวงของประเทศ เมืองที่สำคัญอื่น ๆ เช่น ตาน-ลยีน (สิเรียม), ตูนเต้ เป็นต้น ภาคนี้เป็นพื้นที่มีการพัฒนามากที่สุดของประเทศและเป็นประตูสู่นานาชาติ ภาคย่างกุ้งมีเนื้อที่ 10,276.7 ตารางกิโลเมตร (3,967.9 ตารางไมล์)
อาณาเขตติดต่อ

ทิศเหนือ ติดต่อกับภาคพะโค
ทิศตะวันออก ติดต่อกับภาคพะโค
ทิศใต้ ติดต่อกับอ่าวเมาะตะมะ
ทิศตะวันตก ติดต่อกับภาคอิรวดี
มองมองทิน

| มองมองทิน |
| --- | --- |
ประสูติ: 20 สิงหาคม พ.ศ. 2409 มัณฑะเลย์ จักรวรรดิพม่าที่สาม
สิ้นพระชนม์: 23 มีนาคม พ.ศ. 2488 (78 ปี) ตองจี สหพันธรัฐฉาน
พระชายา: เทะตินซินต์
พระบุตร: 13 พระองค์
ราชวงศ์: โก้นบอง
พระบิดา: มีนเยตีฮะจอ
พระมารดา: เจาะปวาซอ
เทะตินมองมองทิน (พม่า: ထိပ်တင်မောင်မောင်တင်; 20 สิงหาคม พ.ศ. 2409 – 23 มีนาคม พ.ศ. 2488) หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ มัณฑะเลย์อู้ทิน เป็นเจ้านายพม่าที่มีบทบาทหลายประการ ตั้งแต่เป็นนักเขียน นักประวัติศาสตร์ ข้าราชการอาณานิคมสหราชอาณาจักร และผู้นำขบวนการต่อต้าน พระองค์มีชื่อเสียงในฐานะผู้เขียน พระราชพงศาวดารราชวงศ์โก้นบอง (พม่า: ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး) หนึ่งในพระนัดดาของพระองค์ คือ ซุซุลวีน เคยเป็นสุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งของประเทศพม่า
ประวัติ

มองมองทินประสูติในช่วงเช้าตรู่ของวันจันทร์ที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2409 ตรงกับรัชกาลพระเจ้ามินดง เป็นพระโอรสของมีนเยตีฮะจอ (Minye Thiha Kyaw) ผู้กินส่วยเมืองมยี่นมู (Myinmu) กับพระชนนีชื่อ เจ้าหญิงเจาะปวาซอ (Kyauk Pwa Saw) เป็นเจ้าหญิงแห่งกรุงศรีอยุธยา ครอบครัวฝ่ายพระชนกสืบสันดานมาจากมีนเยเมียะซวา (Minye Myat Swar) ผู้กินส่วยเมืองวู่นโต (Wuntho) กับเจ้าหญิงสิริปภาเทวี (Thiri Pabadewi) ผู้กินส่วยเมืองท่านตะบีน (Htantabin) พระราชธิดาในพระเจ้ามังระ ส่วนครอบครัวฝ่ายพระชนนี คือ เจ้าหญิงเจาะปวาซอ ผู้สืบสันดานจากเจ้านายจากราชวงศ์บ้านพลูหลวงที่ถูกกวาดจากกรุงศรีอยุธยาเมื่อคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองไปไว้ที่เมืองอังวะ ซึ่งเป็นเขตราชธานีเดิม
มองมองทินมีความสนพระทัยในประวัติศาสตร์พม่าอย่างมาก พระองค์รวบรวมโบราณวัตถุจำนวนมากจัดเก็บอย่างเป็นสัดส่วน เช่น คัมภีร์ในพระพุทธศาสนา เอกสารใบลาน หนังสือ ภาพวาด บทละคร ถูกจัดเก็บในวังมากกว่า 4,000 ชิ้น แต่เป็นที่น่าเสียดายที่สมบัติโบราณเหล่านี้ถูกกองกำลังก๊กมินตั๋งเผาทำลายทั้งหมดใน พ.ศ. 2485 ในช่วงที่ญี่ปุ่นยึดครองพม่า ด้วยความสนพระทัยในประวัติศาสตร์ พระองค์อาสาเป็นอาจารย์สอนวิชาประวัติศาสตร์ในมหาวิทยาลัยมัณฑะเลย์สัปดาห์ละสองครั้ง ด้วยมุ่งหวังที่จะถ่ายทอดความรู้เพื่อประโยชน์แก่คนรุ่นใหม่ และยังนิพนธ์ พระราชพงศาวดารราชวงศ์โก้นบอง (พม่า: ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး) ซึ่่งมีเนื้อหาครอบคลุมยุคราชวงศ์โก้นบอง จากการนำข้อมูลจากแหล่งอื่นเข้าไว้ในนิพนธ์ คือ มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว และ มหาราชวงศ์ ฉบับที่สอง รวมไปถึงการรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์อดีตข้าราชบริพาร
มองมองทินมีพระอาการประชวรระหว่างเสด็จประพาสประเทศไทย และสิ้นพระชนม์ลงด้วยพระโรคบิดเมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2488 ที่เมืองตองยี สหพันธรัฐฉาน
มหาวิหารมะนิลา

| มหาวิหารมะนิลา |
| --- | --- |
Manila Cathedral Katedral ng Maynila
ด้านหน้าอาสนวิหารมะนิลาในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2566

14°35′29″N 120°58′25″E﻿ / ﻿14.59147°N 120.97356°E﻿ / 14.59147; 120.97356
ที่ตั้ง: กรุงมะนิลา
ประเทศ:  ประเทศฟิลิปปินส์
นิกาย: โรมันคาทอลิก
เว็บไซต์: http://www.manilacathedral.org/
สถานะ: วัดคริสต์ศาสนา
ก่อตั้ง: ค.ศ. 1571
เหตุการณ์: โดม อนุสาวรีย์
รูปแบบสถาปัตย์: สถาปัตยกรรมฟื้นฟูโรมาเนสก์
ปีสร้าง: ค.ศ. 1581
แล้วเสร็จ: ค.ศ 1958
มหาวิหารมะนิลา (ฟิลิปปินส์: Katedral ng Maynila, อังกฤษ: Manila Cathedral) มหาวิหารแห่งเมืองหลวงมะนิลา หรือที่รู้จักอย่างไม่เป็นทางการในชื่อมหาวิหารมะนิลาคือ มหาวิหารโรมันคาทอลิกที่ตั้งอยู่ในกรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ อุทิศให้กับพระนางมารีย์พรหมจารี ในฐานะแม่พระปฏิสนธินิรมล ซึ่งเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์หลักของฟิลิปปินส์ มหาวิหารใช้งานในฐานะสันตะสำนักของอาร์ชบิชอปแห่งมะนิลา ซึ่งเป็นอาร์ชบิชอปโดยพฤตินัยของประเทศฟิลิปปินส์
มหาวิหารตั้งอยู่ที่ลานโรมในเขตอินตรามูโรส (Intramuros) ของกรุงมะนิลา แต่เดิมมหาวิหารคือโบสถ์ในเขตศาสนาซึ่งถูกบริหารในเขตการปกครองของบิชอปแห่งเม็กซิโกใน ค.ศ. 1571 จนกระทั่งถูกแยกในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1579 โดยการออกคำสั่งของสารตราพระสันตะปาปา (สมเด็จพระสันตะปาปาเกรโกรีที่ 13)
มหาวิหารได้รับความเสียหายและถูกทำลายหลายครั้งตั้งแต่โครงสร้างดั้งเดิมถูกสร้างใน ค.ศ. 1581 ตัวอย่างของมหาวิหารในปัจจุบันคือ อาคารรุ่นที่ 8 ซึ่งสร้างเสร็จสมบูรณ์ใน ค.ศ. 1958 มหาวิหารได้รับการสนับสนุนจากสมเด็จพระสันตะปาปา 3 องค์ และเอกอัครสมณทูต 2 องค์ จากสมเด็จพระสันตะปาปาเกรโกรีที่ 13 สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6 และสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์น ปอลที่ 2 ผู้ซึ่งมีสารตราพระสันตะปาปาประกาศให้มหาวิหารมีฐานะเป็นมหาวิหารรอง เมื่อวันที่ 27 เมษายน ค.ศ. 1981
สมุดภาพ

มหาวิหารมะนิลาก่อนการทิ้งระเบิดของมัสพันธมิตรใน ค.ศ. 1945
ซากความเสียหายของมหาวิหารมะนิลาหลังจากการทิ้งระเบิด
มหาวิหาร
โดมที่ถูกทาสีและไม้กางเขน
ภายในมหาวิหารมะนิลา
ทางเดินกลางและโครงสร้างทรงโค้งของมหาวิหาร
พิธีแต่งงานที่แท่นบูชาสูง
มหาวิหารมะนิลาในตอนกลางคืน มีอนุสาวรีย์พระเจ้าชาร์ลที่ 6 บริเวณด้านหน้าของภาพ
ภาษาฟิลิปปินส์

| ภาษาฟิลิปปินส์ |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: ฟิลิปปินส์
จำนวนผู้พูด: (เหมือนภาษาตากาล็อก)  ภาษาแม่: 25 ล้านคน ภาษาที่ 2: มากกว่า 60 ล้านคน ทั้งหมด: ราว 90 ล้านคน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: ออสโตรนีเซียน  กลุ่มมาลาโย-โพลีเนเซียบอร์เนียว-ฟิลิปปินส์มีโซฟิลิปปินส์ฟิลิปปินส์กลางภาษาตากาล็อกภาษาฟิลิปปินส์
ระบบการเขียน: อักษรละติน
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  ฟิลิปปินส์   อาเซียน
ผู้วางระเบียบ: คณะกรรมการว่าด้วยภาษาฟิลิปปินส์
รหัสภาษา
ISO 639-2: fil
ISO 639-3: fil
  ประเทศที่มีผู้พูดมากกว่า 500,000 คน   ประเทศที่มีผู้พูดระหว่าง 100,000–500,000 คน   ประเทศที่มีผู้พูดเป็นชุมชนย่อย
ภาษาฟิลิปปินส์ (ฟิลิปปินส์: Wikang Filipino, ออกเสียง: [wɪˈkɐŋ ˌfiːliˈpiːno]) เป็นภาษาประจำชาติและภาษาราชการภาษาหนึ่งของประเทศฟิลิปปินส์คู่กับภาษาอังกฤษ กำหนดเมื่อ พ.ศ. 2530 ภาษานี้เป็นสำเนียงมาตรฐานของภาษาตากาล็อก เมื่อ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2480 สถาบันภาษาแห่งชาติเลือกภาษาตากาล็อกซึ่งเป็นภาษาท้องถิ่นที่มีการใช้เป็นภาษาเขียนมากที่สุด มาเป็นพื้นฐานของภาษาประจำชาติภาษาใหม่ใน พ.ศ. 2504 ภาษานี้เป็นที่รู้จักในชื่อ ปิลิปีโน และเปลี่ยนชื่อเป็นภาษาฟิลิปปินส์เมื่อ พ.ศ. 2515
ประวัติ

เริ่มแรก Balarila ng Wikang Pambansa นำอักษร 20 ตัวที่แสดงเสียงในภาษาตากาล็อก ได้แก่ a b k d e g h i l m n ng (ng ถือเป็นอักษรตัวเดียว) o p r s t u w y สถาบันภาษาแห่งชาติเริ่มภาษาใหม่เมื่อ พ.ศ. 2516 และเพิ่มอักษรเป็น 31 ตัวเมื่อ พ.ศ. 2519 คืออักษร 26 สำหรับภาษาอังกฤษ และอักษรจากภาษาสเปนคือ ñ, ll, rr, และ ch, และ ng จากภาษาตากาล็อก ต่อมา พ.ศ. 2530 ตัดอักษร rr, ll และ ch ออกไปทำให้เหลือ 28 ตัว
ความแตกต่างระหว่างภาษาฟิลิปปินส์กับภาษาตากาล็อก

คำว่าฟิลิปปินส์และตากาล็อกเป็นชื่อของภาษาที่ใกล้เคียงกัน อาจจะหมายถึงภาษาเดียวกันหรือคนละภาษาก็ได้ ภาษาฟิลิปปินส์เป็นภาษาประจำชาติของฟิลิปปินส์ มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ราวร้อยละ 30 ของประชากร 84 ล้านคน และเป็นภาษาที่สองของประชากรอีกราวร้อยละ 80 ส่วนภาษาตากาล็อกมีสถานะเป็นภาษาพื้นเมืองของชาวตากาล็อกโดยผู้พูดเป็นภาษาแม่น้อยกว่าภาษาฟิลิปปินส์ เพราะผู้ที่ไม่ใช่ชาวตากาล็อกซึ่งอยู่ห่างออกไปจากเขตของชาวตากาล็อกคือภาคกลางและภาคใต้ของเกาะลูซอน ใช้ภาษาฟิลิปปินส์เป็นภาษาแม่แต่เรียกตัวเองว่าเป็นชาวตากาล็อกด้วย โดยทั่วไปผู้ที่พูดภาษาฟิลิปปินส์เป็นภาษาแม่จะไม่มีใครพูดว่าใช้ภาษาตากาล็อกเป็นภาษาที่สอง แต่มักถือว่าเป็นผู้พูดของทั้งสองภาษา ความแตกต่างที่สำคัญอยู่ที่การเขียนและการแปรผันของคำศัพท์มากกว่า
ภาษาฟิลิปปินส์เป็นภาษาราชการในโรงเรียนและใช้ในสื่อต่าง ๆ แต่มีความสำคัญน้อยกว่าภาษาอังกฤษ รวมทั้งในการเรียนการสอนด้านวิทยาศาสตร์ แต่ถือว่าคู่คี่กับภาษาอังกฤษในด้านการค้าขายและการติดต่อราชการ ภาษาฟิลิปปินส์ใช้เป็นภาษากลางทั่วประเทศฟิลิปปินส์ โดยเฉพาะการบริการสาธารณะในเขตที่ไม่ใช้ภาษาตากาล็อก
ภาษาตากาล็อกเป็นภาษาที่เก่ากว่า มีศูนย์กลางอยู่ในเขตของชาวตากาล็อกในเกาะลูซอน ภาษาฟิลิปปินส์มีประวัติย้อนหลังไปเพียง พ.ศ. 2473 ในชื่อภาษาปิลิปิโนซึ่งขณะนั้นยังไม่ต่างจากภาษาตากาล็อกมากนัก ความแตกต่างเริ่มชัดเจนเมื่อ พ.ศ. 2515 ก่อนจะเป็นภาษาราชการเมื่อ พ.ศ. 2530 ภาษาฟิลิปปินส์มีอักษร 28 ตัว (รวม "ng" ที่ถือเป็นอักษรเดี่ยวและอักษรที่มาจากภาษาสเปน ñ) และมีระบบของหน่วยเสียงและคำยืมที่เปิดกว้างสำหรับคำยืมจากภาษาต่างชาติและภาษาพื้นเมืองอื่น ๆ ภาษาตากาล็อกมีอักษร 20 ตัว (ไม่มี c, f, j, q, v, x, z; แต่ใช้ "ng" เป็นอักษรเดี่ยว) และระบบของหน่วยเสียงที่ไม่เปิดกว้างสำหรับภาษาอื่นนอกจากภาษาละตินของวาติกัน
เนื่องจากตากาล็อกเป็นชื่อของกลุ่มชนด้วย จึงมีความอ่อนไหวทางการเมืองหากจะกล่าวว่าภาษาฟิลิปปินส์เป็นภาษาเดียวกับภาษาตากาล็อก คำว่าฟิลิปปินส์เป็นคำที่เป็นกลางโดยมาจากชื่อของประเทศไม่ได้มาจากชื่อชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ภาษาฟิลิปปินส์มีบทบาทเป็นภาษากลางในบริเวณที่เคยใช้ภาษาอื่น ๆ มาก่อน เช่น ในเกาะมินดาเนาที่เคยใช้ภาษาเซบูเป็นภาษากลาง และเมืองบาเกียวที่เคยใช้ภาษาอีโลกาโนเป็นภาษากลาง เนื่องจากภาษาฟิลิปปินส์เป็นภาษาในโรงเรียน การศึกษาจะทำให้ช่องว่างระหว่างภาษาตากาล็อกกับภาษาฟิลิปปินส์ห่างไกลกันยิ่งขึ้น
ภาษาฮานี

| ภาษาฮานี |
| --- | --- |
Haqniqdoq
ประเทศที่มีการพูด: ลาว, พม่า, จีนตอนใต้, เวียดนาม
ชาติพันธุ์: ชาวฮานี
จำนวนผู้พูด: 1,800,000  (2007, 1999, 1995)
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  (ทิเบต-พม่า)โลโล–พม่าโลโลใต้ฮานอยด์ภาษาฮานี
รหัสภาษา
ISO 639-3: hni
ภาษาฮานี (ฮานี: Haqniqdoq หรือ xa31 ɲi31; จีนตัวย่อ: 哈尼语; จีนตัวเต็ม: 哈尼語; พินอิน: Hāníyǔ; เวียดนาม: Tiếng Hà Nhì) เป็นภาษาของชาวโลโลหรือยิ อยู่ในตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า มีผู้พูดในจีน ลาว พม่าและเวียดนามมีผู้พูดทั้งหมด 449,261 คน พบในพม่า 200,000 คน (พ.ศ. 2534) ทางภาคตะวันออกของรัฐฉาน พบในจีน 130,000 คน (พ.ศ. 2533) ในสิบสองปันนา พบในลาว 58,000 คน (พ.ศ. 2538) ในหลวงน้ำทา และพงสาลี พบในไทย 60,000 คน (พ.ศ. 2541) ในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน  พบในเวียดนาม 1,261 คน (พ.ศ. 2538) ในจังหวัดเกวียงบิญและเกวียงตรีที่อยู่ใกล้ชายแดนลาว จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า สาขาพม่า-โลโล สาขาย่อยโลโล เรียงประโยคแบบประธาน-กรรม-กริยา ผู้พูดส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์