stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
พระราชกรณียกิจ > ด้านศิลปวัฒนธรรม

ด้วยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศทรงมีพระจริยวัตรโอบอ้อมอารี ทรงพระราชศรัทธาเลื่อมใส และถือวัตรปฏิบัติตามแนวพระพุทธศาสนาอย่างยิ่ง ตลอดรัชกาลพระองค์ทรงใส่พระทัยทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาให้เจริญรุ่งเรืองจนเป็นที่ยอมรับของประเทศที่นับถือศาสนาพุทธด้วยกัน พระองค์ทรงได้รับสมัญญาว่าเป็น พระธรรมราชา
พระองค์ทรงสร้างปฏิสังขรณ์วัดวาอารามต่างๆ อย่างประณีต เช่น วัดกุฎีดาว ทรงส่งเสริมการเล่าเรียนพระธรรมวินัย ทรงอุปถัมภ์การอุปสมบทพระราชวงศ์และข้าราชบริพาร ทรงกำหนดว่าถ้าผู้ใดไม่ได้บวชเรียนมาก่อนก็ไม่มีโอกาสเข้ารับราชการ กล่าวได้ว่าสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศทรงเป็น องค์เอกอัครศาสนูปถัมภก ปรากฏใน คำให้การขุนหลวงหาวัด ฉบับหลวง เกี่ยวกับพระราชสาส์นของพระเจ้าเกียรติศิริราชสิงหะกรุงลังกา แต่งเป็นภาษามคธโดยสามเณรสรณังกร เมื่อจุลศักราช ๑๑๑๒ (พ.ศ. 2293) ว่า :-
...ด้วยข้าพระองค์ได้ทราบพระเกียรติคุณของพระเชษฐาธิราช [สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ] ว่าทรงพระราชศรัทธาเลื่อมใสในพระรัตนัตตยาธิคุณ แผ่เผื่อเกื้อหนุนแก่สมณะพราหมณ์จารย์ถ้วนหน้า บำรุงพระพุทธศาสนาเปนสาสนูปถัมภก โปรดให้หมู่สงฆ์เล่าเรียนพระไตรปิฏกเปนนิตยกาลแลคัดลอกจดจารแบบแผนพระไตรปิฎกไว้ พระคุณเหล่านี้เปนเครื่องจูงใจข้าพระองค์ซึ่งอยู่ห่างจากต่างประเทศ ให้ส่งเครื่องราชบรรณาการมาถวายบังคมชมพระบารมี...
นับตั้งแต่พระองค์เสด็จขึ้นครองราชสมบัติได้เสด็จประทับ ณ พระตำหนักชีปะขาว คลองวัดป่าโมกวรวิหารโดยกระบวนนาวาพยุหยาตรา ทรงถวายทักษิณาทานแก่พระสงฆ์ 300 รูปแล้วจัดให้มีงานมหรสพ 3 วัน ณ ทุ่งนางลา เมื่อ พ.ศ. 2281 เดือนหกปีมะเมียได้เสด็จไปฉลองวัดหันตรา และเสด็จสมโภชพระพุทธบาทในปีต่อมา ถึงปี พ.ศ. 2283 เสด็จขึ้นไปสมโภชพระพุทธชินราชและพระพุทธชินสีห์ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ เมืองพระพิษณุโลก และพระบรมสารีริกธาตุ ณ วัดพระฝางสวางคบุรี ถึง พ.ศ. 2293 เสด็จขึ้นไปสมโภชพระพุทธบาทเป็นเวลา 7 วัน
ในปี พ.ศ. 2296 พระเจ้ากีรติสิริราชสิงห์ กษัตริย์ลังกา ได้ส่งราชทูตมาขอพระมหาเถระ และคณะสงฆ์ไปช่วยฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในลังกา ซึ่งเสื่อมโทรมลงไป สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ จึงโปรดให้ส่งคณะสมณทูตประกอบด้วยพระราชาคณะสองรูปคือพระอุบาฬีและพระอริยมุนี พร้อมคณะสงฆ์อีก 12 รูป ไปลังกา เพื่อประกอบพิธีบรรพชา อุปสมบท ให้กับชาวลังกา คณะสงฆ์คณะนี้ได้ไปตั้งสยามนิกายขึ้นในลังกา
เมื่อ พ.ศ. 2297 เสด็จไปมนัสการพระพุทธไสยาสน์ วัดพระนอนจักรศรีและวัดขุนอินท์ประมูล และปีต่อมาสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศเสด็จไปฉลองวัดพระยาคำ ถึง พ.ศ. 2299 ปีชวดได้เสด็จพระราชดำเนินไปฉลองพระนอนจักรศรีเป็นเวลา 3 วันแล้วเสด็จกลับมายังกรุงศรีอยุธยา เมื่อ พ.ศ. 2300 เดือนเก้าปีฉลู เสด็จพระราชดำเนินขึ้นไปสมโภชพระพุทธบาท แล้วทรงประทับอยู่ที่พระตำหนักท่าเจ้าสนุกพอถึงรุ่งเช้าก็โปรดทำให้เครื่องสดผูกช้างต้นบรมจักรฬารถวายพระพุทธบาทปล่อยไปทางธารเกษม
พระราชกรณียกิจ > ด้านศิลปวัฒนธรรม > วัดที่สร้างปฏิสังขรณ์ในรัชกาล

วัดพระศรีสรรเพชญ์ โปรดให้เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ กรมพระราชวังบวรสถานมงคลปฏิสังขรณ์เมื่อ พ.ศ. 2284
วัดพระราม ปฏิสังขรณ์เมื่อ พ.ศ. 2284-85
พระเจดีย์ภูเขาทองและพระอารามวัดภูเขาทอง (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) ปฏิสังขรณ์เมื่อ พ.ศ. 2288 เป็นเวลา 6 เดือน
วัดกุฎีดาว ปฏิสังขรณ์เมื่อปีเถาะตรีศก พ.ศ. 2254 เมื่อครั้งยังทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ใช้เวลา 3 ปีจึงแล้วเสร็จ
วัดจันทร์สุวรรณโพธิธาราม (วัดแลง) จังหวัดระยอง สร้างเมื่อ พ.ศ. 2285
วัดศรีโพธิ์ (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) สร้างเมื่อ พ.ศ. 2292 ชาวบ้านขอพระราชทานที่ดินจากสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศเพื่อสร้างวัด ได้เชิญกรมขุนสุเรนทรพิทักษ์ กรมขุนอนุรักษ์มนตรี และพระมงคลเทพมาเป็นประธาน ปรากฏในศิลาจารึกแผ่นหินชนวนดำติดผนังด้ายซ้ายภายในพระอุโบสถ
วัดพรหมกัลยาราม (วัดใหม่) เมื่อ พ.ศ. 2292 รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ มีพระอาจารย์องหนึ่งธุดงค์มาบำเพ็ญเพียร ท้าวพรหมกันดาลจึงเลื่อมใสจึงสร้างพระอารามขึ้นบริเวณที่พระอาจารย์บำเพ็ญเพียรแล้วเชิญเสด็จกรมขุนสุเรนทรพิทักษ์กับกรมขุนอนุรักษ์มนตรีเป็นประธานงานผูกพัทธสีมา อุปสมบถพระสงฆ์และถวายข้าพระสงฆ์ 13 คนแก่วัด ปรากฏในแผ่นหินจารึกบริเวณโคนต้นยางใหญ่อายุร่วม 100 ปี
วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (จังหวัดลพบุรี) ปฏิสังขรณ์ในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
วัดราชบูรณะ (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา)
วัดโกษาวาส (ต่อมาคือ วัดเชิงท่า (อำเภอพระนครศรีอยุธยา)) เดิมเจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) ได้บูรณะปฏิสังขรณ์ในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ต่อมาสมเด็จพระอยู่หัวบรมโกศทรงปฏิสังขรณ์ ภายหลังจึงเปลี่ยนชื่อเป็น วัดเชิงท่า
วัดหน้าพระเมรุ ปฏิสังขรณ์เมื่อ พ.ศ. 2278
พระเจดีย์แบบลังกาวัดพลับพลาไชย (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) สันนิษฐานว่าสร้างในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
พระราชกรณียกิจ > ด้านศิลปวัฒนธรรม > จิตรกรรมในรัชกาล

จิตรกรรมในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศนับว่าเป็นศิลปกรรมยุคที่ 4 ที่เจริญรุ่งเรืองสูงสุดในสมัยอยุธยาตอนปลาย งานจิตรกรรมส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาโดยมากมีความแตกต่างจากจิตรกรรมอยุธยายุคก่อนโดยภาพเขียนเปลี่ยนเป็นภาพเล่าเรื่อง เพิ่มสีมากขึ้นแต่ยังไม่คำนึงถึงหลักสถาปัตยกรรมตามสัดส่วนที่เป็นจริงนัก แม้จะมีลักษณะอิทธิพลจีนปรากฏอยู่บ้างแต่ถือเป็นจิตรกรรมอยุธยาโดยแท้ที่ช่างจีนยากจะลอกเลียนแบบให้เหมือนได้ หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล ทรงนิพนธ์ไว้ว่า :-
จิตรกรรมของศิลปะอยุธยาตอนปลายแสดงให้เห็นถึงลักษณะของจิตรกรรมไทยบริสุทธิ์อย่างสมบูรณ์ สีที่วาดนิยมใช้สีหลายสี นิยมปิดทองลงบนรูปและลวดลาย แต่การเขียนภาพต้นไม้ ภูเขา และน้ำนั้นแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของศิลปะจีนอยู่บ้าง
จิตรกรรมที่ถูกค้นพบว่าสร้างขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เช่น
จิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดเกาะแก้วสุทธาราม เป็นศิลปะฝีมือช่างพื้นบ้านสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย เขียนขึ้นเมื่อจุลศักราช 1096 (พ.ศ. 2277) รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ลักษณะจิตรกรรมเป็นสีฝุ่นเขียนสีบางเบามีเรื่องพระพุทธประวัติ สัตตมหาสถาน ภาพวิถีชีวิตชาวบ้าน การมหรสพต่างๆ ในงานพระเมรุ
ปูนปั้น เรื่องปฐมสมโพธิ์ และเรื่องทศชาติ สร้างขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ พบที่วัดไลย์ จังหวัดลพบุรี
บานประตูมุกพระอุโบสถวัดบรมพุทธาราม สร้างเมื่อ พ.ศ. 2295 ลักษณะลาดลายเป็นรูปอีแปะ มีภาพหัวสัตว์หิมพานต์อยู่ในวง
บานประตูมุกพระวิหารพระพุทธชินราช วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร จังหวัดพิษณุโลก สร้างเมื่อ พ.ศ. 2299 ภายหลังจากเสด็จสมโภช ลักษณะประดับลายกนกหางกินนร มีภาพสัตว์หิมพานต์ คือ ราชสีห์ คชสีห์ เหมราช รูปครุฑ และกินนรรำออกจากช่องกนกบรรจุอยู่ในวงกลาม มีกนกหูช้างประกอบช่องไฟ ขอบรอบบานประตูประดับเป็นลายประจำยามก้ามปู บานประตูตอนบนประดับลายกรุยเชิง อกเลาประดับลายพุ่มข้ามบิณฑ์ 2 ข้างมีกนกก้านแย่งประกอบช่องไฟ นมอกเลากลางประดับภาพหนุมานแบกบุษบก นมอกเลาเชิงล่างประดับภาพกุมภกรรณถือตะบองท่าสำแดงฤทธิ์
คัมภีร์สมุดภาพวัดหัวกระบือ (สมัยพระเจ้าบรมโกศ) เป็นคัมภีร์พระพุทธศาสนาประกอบด้วยพระพุทธคุณคัมภีร์ พระวินัยคัมภีร์ และพระสูตรคัมภีร์ สร้างโดย นายบุญคง เมื่อวันพฤหัสบดี เดือน ๔ ขึ้น ๑๕ ค่ำ พุทธศักราช ๒๒๘๖ ตรงกับรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
รอยพระพุทธบาทจำลองของพระเจ้าบรมโกศ ค้นพบโดย ดร.วอร์เดมาร์ ซี. ไซเลอร์ เมื่อ พ.ศ. 2533 ที่พิพิธภัณฑ์ของวิหารวัดพระเขี้ยวแก้ว กรุงลังกา
พระราชกรณียกิจ > วรรณกรรมในรัชกาล

ในรัชกาลพระองค์ทรงทำนุบำรุงบทกวีและวรรณคดีให้เจริญรุ่งเรืองเป็นอันมาก สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศทรงเป็นองค์อุปถัมภ์วรรณคดีตลอดระยะเวลาที่ครองราชย์ มีงานนิพนธ์ทุกชนิดโดยเฉพาะกลอน ทั้งกลอนกลบทและกลอนบทละคร เชื่อว่าถือกำเนิดขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ นอกจากนี้วรรณกรรมสมัยอยุธยาในรัชกาลพระองค์ยังได้ชื่อว่าเป็นยุคสมัยที่เจริญที่สุดของกรุงศรีอยุธยา
วรรณกรรมชิ้นเอกที่เป็นที่รู้จักในรัชกาลพระองค์ มีดังนี้
โคลงชะลอพระพุทธไสยาสน์ วัดป่าโมก จังหวัดอ่างทอง ทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ พ.ศ. 2270 ตั้งแต่ครั้งยังทรงดำรงพระอิศริยยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล โคลงนี้กล่าวถึงพระพุทธปฏิมาปางต่างๆ ไว้ ได้แก่ พระพุทธปฏิมาปางมารวิชัย ปางห้ามสมุทร ปางลีลา ปางโปรดพญาชมภูบดี ปางสมาธิ ปางรำพึง ปางห้ามพระแก่นจันทน์ ปางถวายเนตร ปางไสยาสน์ เป็นต้น
โคลงประดิษฐ์พระร่วง (ปรดิดพระร่วง) ฉบับพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าอยู่บรมโกศ
โคลงพาลีสอนน้อง
โคลงราชสวัสดิ์
โคลงทศรถสอนพระราม
โคลงราชานุวัตร
จินดามณีฉบับพระเจ้าบรมโกศ
อิเหนา พระนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุณฑลและเจ้าฟ้ามงกุฎพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศทรงนิพนธ์เมื่องครั้งทรงได้ฟังนิทานปันหยี (อิเหนาปันหยี กรัตปาตี) จากพี่เลี้ยงชาวแขกมลายู ทั้งสองพระองค์จึงทรงนิพนธ์ตามคำบอกเล่าข้าหลวงเรื่องต่างกันโดยเจ้าฟ้ากุณฑลทรงนิพนธ์เรื่องดาหลัง (อิเหนาใหญ่) ส่วนเจ้าฟ้ามงกุฎทรงนิพนธ์เรื่องอิเหนา (อิเหนาเล็ก)
กาพย์ห่อโคลงนิราศประพาสธารทองแดง พระนิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์
กาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศก พระนิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์
กาพย์ห่อโคลงนิราศพระบาท พระนิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์
นันโทปนันทสูตรคำหลวง สูตรคัมภีร์ทีฆนิกายภาษาบาลี
พระมาลัยคำหลวง
บทเห่เรื่องกากี 3 ตอน
บุณโณวาทคำฉันท์ แต่งในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศโดยพระมหานาค วัดท่าทราย (จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) กล่าวถึงการสมโภชพระพุทธบาทตามราชประเพณีในสมัยกรุงศรีอยุธยา
กฤษณาสอนน้องคําฉันท์ ฉบับอยุธยา (ฉบับเลขที่ ๗๙ จ.ศ. ๑๑๑๕ ฉบับสำนวนเก่าที่สุด) ฉบับรัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เป็นหนังสือสมุดไทยดำจำนวน 55 หน้า ตัวอักษรเขียนด้วยเส้นหรดาลหน้าละ 5 บรรทัด มีเนื้อหาแตกต่างจากกฤษณาสอนน้องคําฉันท์ฉบับอื่น แต่การศึกษาเชิงประวัติและวิจารณทัศน์พบว่ากฤษณาสอนน้องคําฉันท์ฉบับสำนวนเก่าเป็นผลงานของภิกษุอินท์สมัยธนบุรี
ศิริวิบุลกิติ แต่งโดยหลวงศรีปรีชา (เซ่ง) กวีราชสำนักในรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
อุณรุท สำนวนกวีสมัยอยุธยาตอนปลาย รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
นิราศเมืองเพชรบุรีสำนวนของหม่อมภิมเสน สันนิษฐานว่าแต่งในสมัยอยุธยาตอนปลายช่วงรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
เพลงยาวเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร (กุ้ง)
กาพย์เห่เรือ พระนิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์
นิทานอิหร่านราชธรรม สมัยอยุธยาตอนปลาย ขุนกัลยาบดีเป็นผู้แปลถวายสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
บทละครนอก จำนวน 14 เรื่อง เช่น การเกษ คาวี ไชยทัต พิกุลทอง พิมพ์สวรรค์ พิณสุริวงศ์ มโนหรา โมงป่า มณีพิไชย สังข์ทอง สังข์ศิลป์ไชย สุวรรณศิลป์ สุวรรณหงษ์ และโสวัต
บทละครใน
พระวิทูรบัณฑิตกลอนสวด แต่งเมื่อ พ.ศ. 2300 รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ปรากฏในสมุดไทยขาวเล่มที่ ๗๓
พระอัครมเหสีและพระราชโอรสธิดา

คำให้การชาวกรุงเก่า ระบุว่าสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศมีพระอัครมเหสี 3 พระองค์ พระนามพระราชโอรสธิดาที่ประสูติจากพระอัครมเหสีทั้งสามดังนี้
| --- | --- |
 กรมหลวงอภัยนุชิตมีพระราชโอรสธิดาดังนี้ เจ้าฟ้าหญิงบรม (ต่อมาได้รับการสถาปนาเป็น กรมขุนเสนีนุรักษ์)  เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์  เจ้าฟ้าหญิงสุริยวงศ์  เจ้าฟ้าหญิงสุริยา  เจ้าฟ้าหญิงธิดา  เจ้าฟ้าหญิงรัศมี  เจ้าฟ้าหญิงอินทสุดาวดี กรมหลวงพิพิธมนตรีมีพระราชโอรส 2 พระองค์ และพระราชธิดา 6 พระองค์  ตามลำดับ ดังนี้ เจ้าฟ้าหญิงสิริประชา (หรือเจ้าฟ้าประชาวดี)  เจ้าฟ้าหญิงสิริประภา (หรือเจ้าฟ้าประภาวดี)  เจ้าฟ้าหญิงอินทวดี (หรือเจ้าฟ้าพินทวดี)  เจ้าฟ้าหญิงกษัตรีย์  เจ้าฟ้าชายเอกทัศน์ กรมขุนอนุรักษ์มนตรี (คือสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์)  เจ้าฟ้าหญิงบัวจัน (หรือเจ้าฟ้าจันทรวดี)  เจ้าฟ้าหญิงนวน (หรือเจ้าฟ้านุ่ม) (ต่อมาได้รับการสถาปนาเป็น กรมขุนยิสารเสนี และได้เป็นพระอัครชายาใน เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์)  เจ้าฟ้าชายอุทุมพรราชกุมาร กรมขุนพรพินิต (สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร) อินทสุชาเทวีมีพระราชโอรสธิดาดังนี้ เจ้าฟ้าหญิงกุณฑล  เจ้าฟ้าชายอาภรณ์  เจ้าฟ้าหญิงมงกุฎ  เจ้าฟ้าชายสังคีต:  นอกจากนั้น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศยังมีพระราชโอรสธิดาที่ประสูติแต่พระสนมอีกรวมทั้งสิ้น 108 พระองค์ เช่น เจ้าจอมมารดาศรี พระองค์เจ้าหญิงผอบ  พระองค์เจ้าหญิงแมงเม่า (กรมขุนวิมลพัตร)  พระองค์เจ้าชายสถิต  พระองค์เจ้าชายพงศ์  พระองค์เจ้าชายแตง เจ้าจอมมารดาจันท์ พระองค์เจ้าหญิงกระแห เจ้าจอมมารดาพี พระองค์เจ้าชายอิน พระสนมไม่ทราบนาม พระองค์เจ้าแขกหรือแขกเต้า (กรมหมื่นเทพพิพิธ)  พระองค์เจ้าหญิงผ่องพี  พระองค์เจ้าปาน (กรมหมื่นเสพภักดี) พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้ารถ (กรมหมื่นสุนทรเทพ) พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าชายพร  พระองค์เจ้าตรุบ  พระองค์เจ้าตโร พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าหญิงลำภู  พระองค์เจ้าชายนฤมล พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าหญิงกลัม  พระองค์เจ้าชายกูล พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้ามังคุด (กรมหมื่นจิตรสุนทร) พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าหญิงศรีขวัญ พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าหญิงพันอัน  พระองค์เจ้าชายสุชา พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าหญิงกล  พระองค์เจ้าหญิงสุด พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าหญิงริน  พระองค์เจ้าหญิงเย็น พระสนมไม่ปรากฏนาม พระองค์เจ้าหญิงฟักทอง  
ส่วน บัญชีรายพระนามพระราชวงศ์และข้าราชการสยามที่พม่าว่าจับไปได้จากกรุงศรีอยุธยา เมื่อกรุงเสียในปี พ.ศ. 2310 ระบุรายพระนามเจ้านายว่ามีพระราชโอรส-ธิดา 24 พระองค์ในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศถูกจับไปยังพม่า ได้แก่
| --- | --- |
 พระราชโอรส สมเด็จพระอนุชาธิราชสุระปทุมะราชา  พระองค์เจ้าชัชวาลย์อมรโชติ  พระองค์เจ้าตะไล  พระองค์เจ้าสังข์  พระองค์เจ้าละม่อม  พระองค์เจ้ากร  พระองค์เจ้าจริต  พระองค์เจ้าภูนรา  พระองค์เจ้าแสง  พระองค์เจ้าก้อนเมฆ  พระองค์เจ้าสุรจันทร์:  พระราชธิดา เจ้าฟ้าประมาศน์  เจ้าฟ้าสุรุบล  เจ้าฟ้าอินทรสุดาวดี  เจ้าฟ้ามณีคพ  พระองค์เจ้าเกษร  พระองค์เจ้าฉอุ่ม  พระองค์เจ้าฉโอด  พระองค์เจ้าลำภู  พระองค์เจ้าเผือก  พระองค์เจ้าเจิมตระกูล  พระองค์เจ้าสะอาด  พระองค์เจ้าชมเชย  พระองค์เจ้าอินทร์
พระบรมราชอิสริยยศและพระเกียรติยศ > พระบรมราชอิสริยยศ

สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าพร
สมเด็จพระบัณฑูรน้อย กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข (แต่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพว่าไม่ปรากฏนามกรม)
สมเด็จพระอนุชาธิราช กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
สมเด็จพระตรีภพโลกมกุฎอุดมบรมมหิศรวรวงศ์สุริเยนทร์ นเรนทราธิบดินทราโรดม (บรม) ขัติยชาติราชวราดุล พิบุลคุณคัมภีร์วีรอนันต์ มหันตมหาจักรพรรดิศร บวรราชาธิราช นารถนายกดิลกโลกจุธานรามร นิกรอภิวันท์ อนันตบูชิตมหิทธิ นารายอนุปัติ ส (หัศ) ทิสาเรกอเนกจตุรงคพล พหลอจลสุริโยทิต อมิตเดชา เอกาทศรุทธ์อิศวร บรมนารถบรมบพิตร
พระบรมราชอิสริยยศและพระเกียรติยศ > พระพุทธรูปประจำพระองค์

พระพุทธรูปปางประดิษฐานรอยพระพุทธบาท ความสูงองค์พระ 21 ซม. ความสูงจากฐานถึงพระรัศมี 26 ซม. กะไหล่ด้วยทองแดง มีความจารึก เพื่ออุทิศพระราชกุศลถวายสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3 (พระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ)
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

มีนักแสดงผู้รับบท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ได้แก่
สาหัส บุญ-หลง จากภาพยนตร์เรื่อง ฟ้าธรรมาธิเบศร์ (2499)
สมบัติ เมทะนี จากละครเรื่อง ฟ้าใหม่ (2547)
ศรัณยู วงษ์กระจ่าง จากละครเรื่อง ศรีอโยธยา (2560)
เด่นคุณ งามเนตร จากละครเรื่อง พรหมลิขิต (2566)
ดูเพิ่ม

รายพระนามพระมหากษัตริย์ไทย
| ก่อนหน้า |  | สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9 (ราชวงศ์บ้านพลูหลวง) (พ.ศ. 2251-2275) |  |   พระเจ้ากรุงศรีอยุธยา (ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)   (พ.ศ. 2275-2301) |  | สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร  (ราชวงศ์บ้านพลูหลวง) (พ.ศ. 2301) |
| เจ้าฟ้าเพชร |  |   กรมพระราชวังบวรสถานมงคลแห่งอาณาจักรอยุธยา (ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)    |  | เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ |
ภายใน วัดกุฎีดาววิหาร
วัดพระรามในอยุธยาสร้างสถาปัตยกรรมแบบขอม
การบูรณะพระที่นั่งพระราชวังพระนครศรีอยุธยา จังหวัดสมุทรปราการ
เงินพดด้วงสมัยกรุงศรีอยุธยาในหนังสือ Histoire générale des voyages ของบาทหลวง อาเบ เพรว็อสต์ แดกซีล์ (ฝรั่งเศส: Abbé Antoine François Prévost d’Exiles.) บาทหลวงชาวฝรั่งเศสที่เข้ามาพำนักในกรุงศรีอยุธยาในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
บานประตูมุกพระวิหารพระพุทธชินราช วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร เมืองพิษณุโลก สร้างเมื่อ พ.ศ. 2299 รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ศิลปะชั้นครูในสมัยอยุธยาตอนปลาย
พระสาสนโสภณ (โกศล สิรินฺธโร)

| พระสาสนโสภณ (โกศล สิรินฺธโร) |
| --- | --- |
คำนำหน้าชื่อ: พระเดชพระคุณ
ชื่ออื่น: หลวงพ่อใหญ่
ส่วนบุคคล
เกิด: 16 มิถุนายน พ.ศ. 2467 (96 ปี)
มรณภาพ: 9 ตุลาคม พ.ศ. 2563
นิกาย: ธรรมยุติกนิกาย
การศึกษา: นักธรรมเอก, เปรียญธรรม 4 ประโยค, ศน.ด. (กิตติมศักดิ์) (พุทธศาสตร์)
ตำแหน่งชั้นสูง
ที่อยู่: วัดสุทธจินดาวรวิหาร นครราชสีมา
อุปสมบท: 2 มกราคม พ.ศ. 2489
พรรษา: 80
ตำแหน่ง: เจ้าอาวาสวัดสุทธจินดา ที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 8 (ธรรมยุต)
พระสาสนโสภณ หรือ หลวงพ่อใหญ่ นามเดิม โกศล โพธิ์งาม ฉายา สิรินฺธโร (16 มิถุนายน พ.ศ. 2467 — 9 ตุลาคม พ.ศ. 2563) เป็นพระภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย ชาวจังหวัดสุรินทร์ และเคยเป็นเจ้าอาวาสวัดสุทธจินดาวรวิหาร ผู้รับใบอนุญาตโรงเรียนวัดสุทธจินดา, เจ้าสำนักเรียนวัดสุทธจินดา, ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ วัดสุทธจินดา, อดีตที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 8 (ธรรมยุต) ดูแลคณะสงฆ์ 6 จังหวัด คือ จังหวัดอุดรธานี หนองคาย เลย สกลนคร หนองบัวลำภู และ บึงกาฬ
ประวัติ > ชาติกำเนิด

พระสาสนโสภณ มีนามเดิมว่า โกศล โพธิ์งาม อดีตเคยใช้นามสกุลสมศรีทั้งบิดาและมารดา เกิดเมื่อวันจันทร์ แรม 14 ค่ำ เดือน 7 ปี ชวด ตรงกับวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2467  บิดาชื่อ นายสอน โพธิ์งาม มารดาชื่อ  นางสงค์ โพธิ์งาม ที่บ้านระเวียง หมู่ที่ 14 ตำบลเบิดปัจจุบันแบ่งเขตการปกครองเป็นตำบลระเวียง อำเภอรัตนบุรีปัจจุบันแบ่งเขตการปกครองเป็นอำเภอโนนนารายณ์ จังหวัดสุรินทร์
บรรพชา ณ วัดสุทธจินดาเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2483 อายุ 15 ปี โดยมีพระธรรมฐิติญาณ (สังข์ทอง นาควโร) เป็นอุปัชฌาย์ พระมหาดี ญาณาสโย เป็นผู้ให้สรณะและศีลในการบรรพชา อุปสมบท ณ วัดสุทธจินดา โดยมีพระโพธิวงศาจารย์ (สังข์ทอง นาควโร) เป็นอุปัชฌาย์ มีพระมหาดี ญาณาสโย เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระศรีธรรมวงศาจารย์ (จันทร์ เกสโร) วัดสุปัฏนาราม จังหวัดอุบลราชธานี เป็นพระอนุสาวนาจารย์ เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2489 ตรงกับวันพุธ แรม 14 ค่ำ เดือนอ้าย
ประวัติ > การศึกษาพระปริยัติธรรมและงานด้านการศึกษา

พ.ศ. 2477 จบชั้นประถมศึกษาปีที่  4  โรงเรียนประชาบาลวัดธรรมวงศา  บ้านระเวียง  ตำบลเบิด  อำเภอรัตนบุรี  จังหวัดสุรินทร์
พ.ศ. 2483 สอบได้นักธรรมชั้นตรี สำนักเรียนวัดสุทธจินดา
พ.ศ. 2484 สอบได้นักธรรมชั้นโท สำนักเรียนวัดสุทธจินดา
พ.ศ. 2485 สอบได้นักธรรมชั้นเอก สำนักเรียนวัดสุทธจินดา
พ.ศ. 2486 สอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค สำนักเรียนวัดสุทธจินดา
พ.ศ. 2487 สอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค สำนักเรียนวัดสุทธจินดา
พ.ศ. 2489 — พ.ศ. 2490 ได้ไปศึกษาอบรมนักเรียน ครูและนักเรียน การปกครองสำนักเรียนการปกครองตำแหน่งหน้าที่ทางคณะสงฆ์ วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
ประวัติ > มรณภาพ

พระสาสนโสภณ มรณภาพเมื่อ วันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2563 เวลา 11:56 น. สิริอายุ 96 ปี พรรษา 75
วันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 เวลา 13.26 น. พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานเพลิงศพและโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ ไปยังเมรุชั่วคราว วัดสุทธจินดาวรวิหาร ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา เพื่อเป็นองค์ประธานในพิธีออกเมรุพระราชทานเพลิงศพ
ตำแหน่งงานปกครองคณะสงฆ์

พ.ศ. 2494 เป็นครูสอนปริยัติธรรมและเป็นกรรมการตรวจประโยคธรรมสนามหลวง
พ.ศ. 2495  เป็นเลขานุการคณะธรรมยุตจังหวัดนครราชสีมา
พ.ศ. 2500  เป็นเจ้าคณะธรรมยุต  อำเภอเมือง  และอำเภอสีคิ้วจังหวัดนครราชสีมา
พ.ศ. 2503 เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสุทธจินดา
พ.ศ. 2507  เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าคณะธรรมยุตจังหวัดนครราชสีมา
พ.ศ. 2508  เป็นเจ้าคณะจังหวัดนครราชสีมา (ธรรมยุต)
พ.ศ. 2514  เป็นพระอุปัชฌาย์  คณะธรรมยุต
พ.ศ. 2519  เป็นเจ้าอาวาสวัดสุทธจินดาวรวิหาร
พ.ศ. 2519  เป็นรองเจ้าคณะภาค  10 (ธรรมยุต)
พ.ศ. 2528  เป็นรองเจ้าคณะภาค  11 (ธรรมยุต)
พ.ศ. 2542  เป็นเจ้าคณะภาค  8 (ธรรมยุต)
พ.ศ. 2547  เป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 8 (ธรรมยุต)
ลำดับสมณศักดิ์

พ.ศ. 2487 เป็นพระมหาโกศล สิรินฺธโร ป.ธ. 4
พ.ศ. 2501 รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตร ที่ พระครูสุนทรธรรมโกศล
พ.ศ. 2510 รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ เจ้าคณะจังหวัด ที่ พระศรีธรรมวงศาจารย์ บริหารสีมาคณานุกิจ ธรรมิกคณิสสร
พ.ศ. 2521 รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นราช ที่ พระราชพิศาลสุธี ศรีปริยัติคุณาภรณ์ ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
พ.ศ. 2534 รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ที่ พระเทพวราลังการ วิสุทธิญาณโสภิต ปริยัติกิจคุณาภรณ์ ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
พ.ศ. 2539 รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นธรรม ที่ พระธรรมโสภณ โกศลปริยัติกิจ โสภิตตรีปิฎกภาณ วิศาลสังฆการนุกร ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
28 กรกฎาคม พ.ศ. 2562 ได้รับสถาปนาขึ้นเป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง ชั้นหิรัญบัฏ ที่ พระสาสนโสภณ โกศลวิมลญาณอดุล สุนทรปริยัติกิจ โสภิตตรีปิฎกภาณ วิศาลสังฆการนุกร ธรรมยุตติกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
เกียรติคุณ

พ.ศ. 2533 รางวัลเสาเสมาธรรมจักร ประเภทส่งเสริมการศึกษาพระพุทธศาสนา สาขาการศึกษาพระปริญัติธรรม แผนกธรรม แผนกบาลี จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
พ.ศ. 2546 ปริญญาศาสนศาสตร์ดุษฎีบัณฑิติกิตติมศักดิ์ สาขาพุทธศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
พระเลอศักดิ์ วราสโภ

| พระเลอศักดิ์ วราสโภ (เลอศักดิ์ ศรีจักษ์) |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: พระคุณท่าน พระเลอศักดิ์ วราสโภ,ศรีจักษ์
ส่วนบุคคล
นิกาย: มหานิกาย
การศึกษา: น.ธ.ตรี,ม.6
ตำแหน่งชั้นสูง
ที่อยู่: วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์ ตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์
ตำแหน่ง: ประธานสงฆ์วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์ ตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์,ผู้อำนวยการศูนย์สงเคราะห์และฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด TO BE NUMBER ONE วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์
พระเลอศักดิ์ วราสโภ ประธานสงฆ์วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์ ตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์,ผู้อำนวยการศูนย์สงเคราะห์และฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด TO BE NUMBER ONE วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์
ชาตภูมิ

พระเลอศักดิ์ วราสโภ นามเดิมชื่อ นายเลอศักดิ์ นามสกุลศรีจักษ์
การศึกษา/วิทยฐานะ

สอบไล่ได้นักธรรมชั้นตรี สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง
สำเร็จการศึกษามัธยมศึกษาชั้นปีที่6
ตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์

เป็นประธานสงฆ์วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์ ตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์
งานด้านการศึกษา

กรรมการสถานศึกษา ประเภทผู้แทนพระภิกษุสงฆ์ วิทยาลัยการอาชีพนางรอง อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ ปัจจุบันคือ วิทยาลัยเทคนิคนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์
งานด้านสาธารณสงเคราะห์

คณะกรรมการสถานพินิจจังหวัดบุรีรัมย์ กระทรวงยุติธรรม
ผู้อำนวยการศูนย์สงเคราะห์และฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดTO BE NUMBER ONE วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์
โครงการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดระบบสมัครใจ ศูนย์ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์
โครงการอัมพวันเตียงปันสุข
โครงการแก้ไขปัญหาผู้เสพ ผู้ติดยาเสพติด ในรูปแบบศูนย์ขวัญแผ่นดิน (ศูนย์ขวัญแผ่นดิน จังหวัดบุรีรัมย์)
โครงการธนาคารพวงหรีด วัดป่าอัมพวันคุณานุสรณ์
โครงการอัมพวันเตียงปันสุข โลงปันใจ เพื่อสร้างบ้านให้กับผู้ยากไร้และผู้พิการ
รางวัลเกียรติคุณ

พ.ศ. 2551 ได้รับพระราชทานรางวัลผู้ทำคุณประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนา รางวัลเสาเสมาธรรมจักร ประจำปี 2551 กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม สาขาส่งเสริมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ในการนี้ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเสด็จพระราชดำเนินเป็นองค์ประธานในพิธีพระราชทานรางวัล ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง กรุงเทพมหานคร
ได้รับรางวัลการสร้างสรรค์ผลงานในการประชุมวิชาการยาเสพติด จากสถาบันธัญญารักษ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
พ.ศ. 2562 ได้รับรางวัลบุคลากรที่มีผลงานด้านการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด "ระดับยอดเยี่ยม" เนื่องในงานวันต่อต้านยาเสพติดโลกประจำปี 2562 จากศูนย์อำนวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดจังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ. 2564 ได้รับรางวัลประชาบดี จากกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
ในการนี้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงโปรดให้ หม่อมเจ้าเฉลิมศึก ยุคล เป็นผู้แทนพระองค์ เป็นประธานในพิธีประทานรางวัล “ประชาบดี” ประจำปี 2564 แก่ผู้ทำคุณประโยชน์ดีเด่นแก่ผู้อยู่ในสภาวะยากลำบากและผู้อยู่ในสภาวะยากลำบากที่ประพฤติตนดีเด่น เพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจแก่ผู้ที่ดูแลช่วยเหลือผู้อยู่ในสภาวะยากลำบาก อีกทั้งส่งเสริมเจตคติเชิงบวกในการอยู่ร่วมกันอย่างเอื้ออาทร เห็นคุณค่าและศักดิ์ศรีของผู้อยู่ในสภาวะยากลำบาก โดยมีนายอนุกูล ปีดแก้ว อธิบดีกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ทูลรายงาน ณ ห้องประชุมปกรณ์ อังศุสิงห์ ชั้น 2 อาคารกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กรุงเทพมหานคร (วันอาทิตย์ที่ 3 กรกฎาคม 2565 เวลา 15.00 น.)
เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ

| เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ |
| --- | --- |
ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ปสฤทธ์ เขมงฺกโร) 
จวน: พระอารามหลวง, วัดพระเชตุพน
ผู้แต่งตั้ง: พระมหากษัตริย์ โดยพระราชดำริ สมเด็จพระสังฆราช โดยมีพระบัญชาแต่งตั้ง มหาเถรสมาคม โดยมีมติเห็นชอบ
วาระ: ตลอดชีวิต
ผู้ประเดิมตำแหน่ง: สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก)
เงินตอบแทน: 23,900 บาท
เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ คือเจ้าคณะใหญ่ผู้ปฏิบัติหน้าที่ในเขตปกครองคณะสงฆ์หนเหนือ (มหานิกาย) คือภาค 4 ภาค 5 ภาค 6 ภาค 7 ผู้ดำรงตำแหน่งรูปปัจจุบันคือ สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ปสฤทธ์ เขมงฺกโร) กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
ตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 กำหนดให้มีเจ้าคณะใหญ่ปฏิบัติหน้าที่ในเขตปกครองคณะสงฆ์ตามที่กำหนดในกฎมหาเถรสมาคม
มหาเถรสมาคมจึงตรา "กฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 15 (พ.ศ. 2535) ว่าด้วยระเบียบการปกครองคณะสงฆ์" กำหนดให้เจ้าคณะใหญ่หนเหนือปฏิบัติหน้าที่ในเขตปกครองคณะสงฆ์ ภาค 4 ภาค 5 ภาค 6 และภาค 7
ภาค 4 ได้แก่ นครสวรรค์  กำแพงเพชร พิจิตร เพชรบูรณ์
ภาค 5 ได้แก่ สุโขทัย  พิษณุโลก อุตรดิตถ์ ตาก
ภาค 6 ได้แก่ ลำปาง เชียงราย พะเยา แพร่ น่าน
ภาค 7 ได้แก่ เชียงใหม่  ลำพูน แม่ฮ่องสอน
ทำเนียบเจ้าคณะใหญ่หนเหนือ

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ | รูป | รายนาม/สมณศักดิ์ | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ | วัด |
| 1 |  | สมเด็จพระธีรญาณมุนี (ธีร์ ปุณฺณโก) | พ.ศ. 2509 | พ.ศ. 2516 | วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร |
| 2 |  | สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เสงี่ยม จนฺทสิริ) | พ.ศ. 2516 | พ.ศ. 2526 | วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร |
| 3 |  | สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สุวรรณ สุวณฺณโชโต) | พ.ศ. 2526 | พ.ศ. 2537 | วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร |
| 4 |  | สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ (ช่วง วรปุญฺโญ) | พ.ศ. 2537 | พ.ศ. 2558 | วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ |
| 5 |  | พระวิสุทธิวงศาจารย์ (วิเชียร อโนมคุโณ) | พ.ศ. 2558 | พ.ศ. 2564 | วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ |
| ผู้รักษาการแทน |  | พระพรหมโมลี (สุชาติ ธมฺมรตโน) | พ.ศ. 2564 | พ.ศ. 2567 | วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ |
| 6 |  | สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ปสฤทธิ์ เขมงฺกโร) | พ.ศ. 2567 | ปัจจุบัน | วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร |