ประเทศอัฟกานิสถาน

| เอมิเรตอิสลามอัฟกานิสถาน د افغانستان اسلامي امارت (ปาทาน) امارت اسلامی افغانستان (ดารี) |
| --- | --- |
   ธงชาติ    ตราแผ่นดิน  
เพลงชาติ: "ดาเดอบาโตราโนโกร์"
อัฟกานิสถานบนลูกโลกแผนที่อัฟกานิสถาน
สถานะ: รัฐสมาชิกสหประชาชาติที่มีรัฐบาลที่ไม่ได้รับการยอมรับ
เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: คาบูล 34°31′N 69°11′E﻿ / ﻿34.517°N 69.183°E﻿ / 34.517; 69.183
ภาษาราชการ: ปาทาน ดารี
กลุ่มชาติพันธุ์  (สำมะโนอย่างไม่เป็นทางการใน ค.ศ. 2019): 42% ปาทาน 27% ทาจิก 9% แฮซอเร 9% อุซเบก 4% อายมอก 3% เติร์กเมน 2% บาลอจ 4% อื่น ๆ
ศาสนา : 99.7% อิสลาม (ทางการ) 0.3% อื่น ๆ (ประมาณการ ค.ศ. 2009)
เดมะนิม: ชาวอัฟกัน
การปกครอง: รัฐเดี่ยวในระบบรวบอำนาจเบ็ดเสร็จ เอมิเรตเฉพาะกาล ในระบอบเทวาธิปไตยอิสลาม

• ผู้นำสูงสุด : ฮิบะตุลลอฮ์ อะคูนซาดะฮ์
• นายกรัฐมนตรี : ฮาซัน อะคูน  (รักษาการ)
• ประธานศาลฎีกา : อับดุล ฮากิม อิสฮักไซ
 
สภานิติบัญญัติ: สภาผู้นำ
สถาปนา

• จักรวรรดิโฮทัก : ค.ศ. 1709–1738
• จักรวรรดิดูรานี : ค.ศ. 1747–1842
• เอมิเรต : ค.ศ. 1823–1926
• ได้รับการรับรอง : 19 สิงหาคม ค.ศ. 1919
• ราชอาณาจักร : 9 มิถุนายน ค.ศ. 1926
• ประกาศสถาปนาสาธารณรัฐ : 17 กรกฎาคม ค.ศ. 1973
• เอมิเรตอิสลาม : 7 กันยายน ค.ศ. 1996
• สาธารณรัฐอิสลาม : 26 มกราคม ค.ศ. 2004
• ตอลิบานยึดกรุงคาบูล : 15 สิงหาคม ค.ศ. 2021
 
พื้นที่
• รวม: 652,867 ตารางกิโลเมตร (252,073 ตารางไมล์) (อันดับที่ 40)
• แหล่งน้ำ (%): น้อย
ประชากร
• ค.ศ. 2022 ประมาณ: 38,346,720 (อันดับที่ 37)
• ความหนาแน่น: 48.08 ต่อตารางกิโลเมตร (124.5 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 174)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2018 (ประมาณ)
• รวม: 72.911 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 96)
• ต่อหัว: 2,024 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 169)
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2018 (ประมาณ)
• รวม: 21.657 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 111)
• ต่อหัว: 493 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 177)
เอชดีไอ (ค.ศ. 2021):  0.478 ต่ำ · อันดับที่ 180
สกุลเงิน: อัฟกานี (افغانی) (AFN)
เขตเวลา: UTC+4:30 ปฏิทินจันทรคติ (เวลาอัฟกานิสถาน)
: ไม่มี
ขับรถด้าน: ขวา
รหัสโทรศัพท์: +93
โดเมนบนสุด: .af افغانستان.
อัฟกานิสถาน (อังกฤษ: Afghanistan; ดารี/ปาทาน: افغانستان) มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า เอมิเรตอิสลามอัฟกานิสถาน (อังกฤษ: Islamic Emirate of Afghanistan; ปาทาน: د افغانستان اسلامي امارت; ดารี: امارت اسلامی افغانستان) เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลในเอเชียใต้ มีอาณาเขตทางทิศตะวันตกติดกับประเทศอิหร่าน ทางทิศใต้และทิศตะวันออกติดกับปากีสถาน ทางทิศเหนือติดเติร์กเมนิสถาน อุซเบกิสถาน และทาจิกิสถาน ส่วนทางทิศตะวันออกสุดติดประเทศจีน มีอาณาเขต 652,000 ตารางกิโลเมตร มีกรุงคาบูลเป็นเมืองหลวงและเป็นเมืองใหญ่ที่สุดของประเทศ มีประชากรประมาณ 40 ล้านคน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาติพันธุ์ปาทาน ทาจิก ฮาซาราและอุซเบก
บริเวณนี้มีมนุษย์อยู่อาศัยมาอย่างน้อย 50,000 ปี จนมีการตั้งถิ่นฐานเป็นหลักแหล่งอยู่ถาวรในบริเวณเมื่อ 9,000 ปีมาแล้ว ก่อนค่อย ๆ พัฒนาไปเป็นอารยธรรมสินธุ อารยธรรมอ็อกซัสและอารยธรรมเฮลมันด์ในสหัสวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล ชาวอินโด-อารยันย้ายเข้ามา ตามด้วยความเจริญของวัฒนธรรม Yaz I ยุคเหล็ก (ประมาณ 1500–1100 ปีก่อน ค.ศ.) ซึ่งมีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมที่มีกล่าวถึงใน Avesta คัมภีร์ของศาสนาโซโรอัสเตอร์ บริเวณนี้ได้ตกเป็นของเปอร์เซียในศตวรรษที่ 6 ก่อน ค.ศ. ไปจนถึงแม่น้ำสินธุ พระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาอำราจบุกครองดินแดนดังกล่าวในศตวรรษที่ 4 ก่อน ค.ศ. อาณาจักรกรีก-แบ็กเทรียเป็นปลายตะวันออกสุดของอารยธรรมกรีก ต่อมาดินแดนนี้ถูกพิชิตโดยอินเดียสมัยราชวงศ์เมารยะ ทำให้ศาสนาพุทธและฮินดูแพร่หลายในพื้นที่นี้หลายศตวรรษ พระเจ้ากนิษกะแห่งจักรวรรดิกุษาณะมีบทบาทสำคัญในการเผยแผ่ศาสนาพุทธนิกายมหายานเข้าสู่ประเทศจีนและเอเชียกลาง หลังจากนั้นมีราชวงศ์ที่นับถือพุทธปกครองดินแดนแถบนี้มาอีกหลายราชวงศ์
ศาสนาอิสลามเข้าสู่บริเวณนี้ในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 7 แต่มีการเผยแผ่ศาสนาอย่างจริงจังระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึง 12 และมีการผลัดเปลี่ยนราชวงศ์อยู่อีกหลายครั้ง ประวัติศาสตร์การเมืองของรัฐอัฟกานิสถานสมัยใหม่เริ่มต้นจากราชวงศ์ Hotak ซึ่งประกาศเอกราชในอัฟกานิสถานตอนใต้ใน ค.ศ. 1709 ต่อมามีการตั้งอาณาจักรดูรานีใน ค.ศ. 1747 ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 อัฟกานิสถานเป็นรัฐกันชนใน "เกมใหญ่" ระหว่างจักรวรรดิบริติชและรัสเซีย
ในสงครามอังกฤษ-อัฟกันครั้งที่หนึ่ง (ค.ศ. 1839 ถึง 1842) กองทัพบริติชจากอินเดียเข้าควบคุมอัฟกานิสถานได้ แต่สุดท้ายเป็นฝ่ายแพ้ หลังสงครามอังกฤษ-อัฟกันครั้งที่สามใน ค.ศ. 1919 อัฟกานิสถานจึงปลอดจากอิทธิพลของต่างชาติ และได้เป็นราชาธิปไตยภายใต้พระเจ้าอมานุลเลาะห์ แต่ใน ค.ศ. 1973 มีการโค่นล้มระบอบกษัตริย์และเปลี่ยนเป็นสาธารณรัฐ ใน ค.ศ. 1978 หลังมีรัฐประหารครั้งที่สอง อัฟกานิสถานกลายเป็นรัฐสังคมนิยม และถูกสหภาพโซเวียตรุกรานในสงครามโซเวียต–อัฟกานิสถานในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 ต่อกบฏมุญาฮิดีน หลังจากที่สหภาพโซเวียตถอนกำลังออกไป กลุ่มตอลิบานซึ่งเป็นพวกอิสลามมูลวิวัติก็ได้เข้ายึดครองประเทศใน ค.ศ. 1996 และปกครองประเทศด้วยระบอบเผด็จการเบ็ดเสร็จ ทำให้มีการลิดรอนสิทธิมนุษยชนและสิทธิสตรีในอัฟกานิสถานอย่างรุนแรง ต่อมากลุ่มตอลิบานถูกโค่นจากอำนาจหลังจากที่สหรัฐอเมริกาเข้ายึดครองครองใน ค.ศ. 2001 แต่ยังควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศได้ เนื่องจากรัฐบาลใหม่ของอัฟกานิสถานต้องพึ่งพาความช่วยเหลือทางทหารและเศรษฐกิจจากสหรัฐอเมริกาเป็นจำนวนมากมาก ทำให้มีการเรียกอัฟกานิสถานว่าเป็น"รัฐบริวารของสหรัฐฯ" หลังจากที่สหรัฐอเมริกาถอนกำลังออกไป ก็มีการรุกครั้งใหญ่ของตอลิบานใน ค.ศ. 2021 ส่งผลให้ตอลีบานหวนคืนสู่อำนาจอีกครั้ง
อัฟกานิสถานมีระดับการก่อการร้าย ความยากจน  จำกัดสิทธิสตรีโดย ตาลีบัน ภาวะทุพโภชนาการเด็กและการฉ้อราษฎร์บังหลวงสูง เศรษฐกิจมีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 96 ของโลก โดยมีจีดีพีมูลค่า 72,900 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่มีจีดีพีต่อหัวต่ำมาก อยู่อันดับที่ 169 จาก 186 ประเทศใน ค.ศ. 2018 อัฟกานิสถานยังอุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญรวมถึง ลิเทียม เหล็ก สังกะสี และ ทองแดง และเป็นหนึ่งประเทศผู้ผลิตฝิ่นรายใหญ่ของโลก และเป็นผู้ร่วมก่อตั้งองค์การความร่วมมืออิสลาม