พรรคประชาชน (พ.ศ. 2567)
บทบาททางการเมือง

วันที่ 14 สิงหาคม พรรคประชาชนออกแถลงการณ์แสดงความไม่เห็นด้วยกับศาลรัฐธรรมนูญในการวินิจฉัยถอดถอนเศรษฐา ทวีสิน ออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีด้วยข้อหาขาดความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ และฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง สองวันถัดมา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎรวาระพิเศษ เพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีแทนเศรษฐา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสังกัดพรรคประชาชนลงมติไม่เห็นชอบให้แพทองธาร ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี เป็นเสียงเดียวกันทั้ง 143 คน
ต่อมาวันที่ 30 ตุลาคม ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรได้มีการลงมติเห็นชอบร่าง "พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 25) พ.ศ. ...." หรือร่างกฎหมายไม่ตีเด็ก ซึ่งพรรคประชาชนเป็นผู้เสนอในวาระที่ 2 และ 3 ซึ่งนับได้ว่าเป็นครั้งแรกที่ร่างกฎหมายของพรรคประชาชนผ่านมติของสภาผู้แทนราษฎรโดยไม่มีร่างกฎหมายของพรรคอื่นมาประกบ
ต่อมาวันที่ 4 พฤศจิกายน พริษฐ์ วัชรสินธุ โฆษกพรรคประชาชน ได้แถลงข่าวความคืบหน้าการทำงานในสภาและการผลักดันกฎหมายโดยพรรคประชาชน โดยเขาได้ระบุว่าในสมัยแรกไม่มีการพิจารณากฎหมายสักฉบับ สมัยที่สองมีการพิจารณา 14 ฉบับโดยมี 3 ฉบับผ่านมาได้ เช่น กฎหมายสมรสเท่าเทียม ส่วนปีที่สองของสมัยที่หนึ่ง มีกฎหมายที่สภาเห็นชอบผ่านทั้ง 3 วาระ 11 ฉบับ เช่น ชุดกฎหมายเกี่ยวกับอุดมศึกษา กฎหมายไม่ตีเด็ก และกฎหมายยกเลิกคำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ เกี่ยวกับชายแดนใต้ เป็นต้น ซึ่งสิ่งที่พรรคประชาชนในสภาได้พยายามทำที่ผ่านมาคือการวางบทบาทใหม่ของฝ่ายค้าน ในส่วนของบทบาทเชิงรับที่ประชาชนคาดหวังให้ฝ่ายค้านทำอยู่แล้วในการตรวจสอบรัฐบาล จากพรรคก้าวไกลสู่พรรคประชาชน ยังคงทำงานอย่างเต็มที่เหมือนในสภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 25 ไม่มีการอ่อนข้อ มีความเข้มข้นเท่าเดิม ทั้งการอภิปรายทั่วไปตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 152 การอภิปราย พระราชบัญญัติงบประมาณประจำปี กระทู้สดทุกสัปดาห์ กลไกกรรมาธิการสามัญทั้ง 35 คณะ 
ในส่วนบทบาทฝ่ายค้านเชิงรุก พรรคพยายามวางบทบาทในการนำทางและเสนอแนะรัฐบาลในสิ่งที่ยังไม่ได้ทำแต่เห็นว่าควรจะทำ กลไกที่สำคัญและทำให้ข้อเสนอมีความเป็นรูปธรรมมากขึ้นคือการยื่นร่างแก้ไขกฎหมาย เป็นการฉายภาพพิมพ์เขียวประเทศไทยในแบบของพรรคประชาชน โดยคนจำนวนมากตั้งคำถามว่าพรรคประชาชนเป็นฝ่ายค้าน เสนอกฎหมายไปจะได้อะไร ซึ่งทางพรรคเห็นว่าการเสนอกฎหมายของพรรคมี 3 วัตถุประสงค์ คือ
legislative change การแก้กฎหมายให้สำเร็จจริงๆ ร่างกฎหมายหลายร่างที่พรรคประชาชนเสนอไปนั้นสอดคล้องกับ 300 นโยบายที่นำเสนอประชาชนไปเมื่อตอนเลือกตั้ง ถ้าประสบความสำเร็จในการผลักดันก็เหมือนการทำตามสัญญาที่ให้ไว้กับประชาชนแม้ไม่ได้เป็นรัฐบาล
Agenda setting การกำหนดวาระของรัฐบาล การที่พรรคประชาชนได้ยื่นร่างกฎหมายเข้าไปทำให้รัฐบาลต้องมาคุยและขบคิดหาทางออกในประเด็นที่มีความสำคัญ พิจารณาว่าต้องได้รับการแก้ไขอย่างไร และแม้รัฐบาลจะไม่ได้มีข้อเสนอที่ตรงกับพรรคประชาชน แต่ถ้ารัฐบาลยื่นร่างกฎหมายเข้ามาประกบและแก้ไขปัญหาได้บางส่วน ก็เป็นความสำเร็จในการสร้างการเปลี่ยนแปลงเช่นกัน
Winning hearts and minds การทำงานเชิงความคิดกับสังคม แม้ร่างกฎหมายที่เสนอไปไม่ผ่านความเห็นชอบในสภาชุดนี้ แต่การใช้พื้นที่สภาเพื่ออธิบายกับสังคมว่าทำไมการแก้กฎหมายดังกล่าวเป็นประโยชน์ ทำให้ประชาชนเข้าใจการเปลี่ยนแปลงที่พรรคประชาชนพยายามนำเสนอมากขึ้น
เมื่อย้อนในสถิตใน 1 ปีครึ่งที่ผ่านมา จะเห็นว่าพรรคประชาชนได้เสนอร่างกฎหมายรวม 84 ฉบับ โดยมี  25 ฉบับที่ถึงห้องประชุมสภาและมีการลงมติ (อย่างน้อยในวาระที่ 1) แล้ว และ  59 ฉบับที่สภาฯ ยังไม่เคยมีการลงมติทางใดทางหนึ่ง โดยทั้งหมดยังแบ่งออกได้เป็น
ร่างกฎหมายที่ผ่านการเห็นชอบทั้ง 3 วาระแล้ว 5 ร่าง เช่น กฎหมายสมรสเท่าเทียม ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 22 มกราคม 2568, กฎหมายไม่ตีเด็ก ซึ่งเป็นการเสนอโดยพรรคฝ่ายค้านและผ่านความเห็นชอบของสภามาได้โดยไม่มีกฎหมายจากคณะรัฐมนตรีหรือพรรครัฐบาลมาประกบ
ร่างกฎหมายที่สภาลงมติรับหลักการในวาระที่ 1 ไปแล้ว อยู่ในชั้นกรรมาธิการวิสามัญ 11 ร่าง แต่ละร่างอาจมีเนื้อหาบางส่วนแตกต่างกันบ้าง พรรคต้องพยายามผลักดันต่อในชั้น กมธ. เช่น ร่างพระราชบัญญัติอากาศสะอาด ที่สภารับหลักการรวมกัน 7 ฉบับ, พระราชบัญญัติการขนส่งทางราง ที่มีการรับหลักการไปทั้งหมด 3 ฉบับ
ร่างกฎหมายที่สภาลงมติไม่รับหลักการเป็นผลให้ตกไป 9 ร่าง แต่มีหลายร่างที่พรรคประชาชนยังเห็นว่าประสบความสำเร็จในการกระตุ้นความสนใจของรัฐบาลหรือสังคม เช่น สุราก้าวหน้า ที่สภาลงมติไม่เห็นชอบร่างของพรรคประชาชนในวาระที่ 1 แต่อย่างน้อยทำให้มีร่างประกบจากพรรครัฐบาลสองฉบับที่ผ่านความเห็นชอบวาระ 1 ไปได้ หรือ พระราชบัญญัติการขนส่งทางบกที่เสนอกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นในการกำหนดเส้นทางรถเมล์-อัตราค่าโดยสาร ซึ่งแม้ไม่ผ่านสภาแต่ก็สร้างความตื่นตัวในสังคมระดับหนึ่ง ให้เห็นถึงความจำเป็นในการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นเรื่องขนส่งสาธารณะมากขึ้น
ร่างกฎหมายที่อยู่ระหว่างเข้าคิวในระเบียบวาระการประชุม 41 ฉบับ รวมถึงร่างกฎหมายที่คณะรัฐมนตรีมีการดึงไปศึกษา 60 วัน และส่งกลับมาที่สภาฯ (เช่น พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม, พระราชบัญญัติล้มละลาย) และร่างที่คาดว่าจะถูกพิจารณาไม่นานหลังสภาฯกลับมาเปิดสมัยประชุม (เช่น พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า, พระราชบัญญัตินิรโทษกรรม)
ร่างกฎหมายที่มีการตีความว่าเป็นร่างการเงิน ถูกส่งไปที่นายกรัฐมนตรีแล้วแต่ยังไม่มีการตัดสินใจว่าจะรับรองหรือไม่ 11 ฉบับ ซึ่งพรรคประชาชนหวังว่าก่อนเปิดสมัยประชุมสภากลับมานายกรัฐมนตรีจะตัดสินใจได้ว่าจะรับรองร่างดังกล่าวหรือไม่
ร่างกฎหมายที่มีการตีความว่าเป็นร่างการเงินที่นายกรัฐมนตรีในรัฐบาล เศรษฐา ทวีสิน ได้ตัดสินใจไม่รับรองและตกไปแล้ว 7 ฉบับ เช่น พระราชบัญญัติแผนและขั้นตอนกระจายอำนาจ, พระราชบัญญัติถนน, พระราชบัญญัติยกเลิกบังคับเกณฑ์ทหาร ซึ่งพรรคประชาชนกำลังพิจารณาว่าเมื่อมีการเปลี่ยนตัวนายกรัฐมนตรีแล้ว ควรจะลองยื่นร่างเหล่านี้สู่การพิจารณาอีกครั้งหรือไม่
พริษฐ์ยังกล่าวอีกว่าข้อสังเกตสำคัญคือแม้หลายคนมักเชื่อว่าพรรคประชาชนเสนอกฎหมายอะไรไปก็ตกอยู่ดี แต่จากสถิติแล้วร่างกฎหมายของพรรคประชาชนที่สภาลงมติเห็นชอบมีถึง 16 ร่าง ขณะที่มี 9 ร่างที่สภาไม่เห็นชอบ ซึ่งเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ว่ากฎหมายที่พรรคประชาชนเสนอเข้าไปไม่แน่เสมอไปว่าจะถูกปัดตก และการเสนอกฎหมายของพรรคประชาชนยังมีความสำคัญในการสร้างความเปลี่ยนแปลงแม้วันนี้พรรคจะเป็นแค่ฝ่ายค้าน
ต่อมาวันที่ 18 พฤศจิกายน พรรคประชาชนนำโดย ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน และศรายุทธิ์ ใจหลัก เลขาธิการพรรคประชาชน แถลงข่าวเปิดตัวว่าที่ผู้สมัครนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด ในนามพรรคประชาชนจำนวน 12 คน ประกอบด้วย เชียงใหม่, ลำพูน, มุกดาหาร, หนองคาย, ตราด, ภูเก็ต, สุราษฎร์ธานี, พังงา, สงขลา, สมุทรสงคราม, สมุทรปราการ และนนทบุรี
พร้อมนำเสนอชุดนโยบาย 5 ด้าน ดังนี้
น้ำประปาดื่มได้ น้ำเกษตรทั่วถึงตลอดปี
ขนส่งมวลชน ถนนทั่วถึง รถเมล์ตรงเวลา
สาธารณสุขบริการทั่วถึง อยู่ไหนก็ใกล้หมอ
อบจ. โปร่งใส ทำงานไว รับใช้ประชาชน
โรงเรียนคุณภาพ สอนทักษะอนาคตเรียนไปได้ใช้จริง
ณัฐพงษ์กล่าวว่า ตนเองมีความมุ่งมั่น ตั้งใจ และภาคภูมิใจ โดยว่าที่ผู้สมัครนั้นมีประสบการณ์การทำงานท้องถิ่น มีความรู้ ความสามารถ และความพร้อมที่จะเข้าไปทำงานให้กับประชาชนได้ทันที สิ่งหนึ่งที่พรรคประชาชนสื่อสารมาโดยตลอดคือมีเจตนารมณ์ในการอาสาลงรับสมัครเลือกตั้งเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง การเมืองในระดับประเทศพรรคประชาชนผลักดันเรื่องกระจายอำนาจ ครั้งนี้จึงถือเป็นโอกาสที่จะพิสูจน์ให้เห็นว่าจะสามารถเปลี่ยนแปลงได้ไม่ใช่เฉพาะโครงสร้าง แต่เป็นในระดับฐานราก โดยชุดนโยบาย 5 ด้านนั้นเป็นนโยบายที่ว่าผู้สมัครศึกษามาเป็นแรมเดือนแรมปี ซึ่งตนเองมั่นใจว่าจะเป็นนโยบายที่จะตอบสนองความต้องการของประชาชนในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี ในฐานะพรรคประชาชนที่อาสามาสร้างความเปลี่ยนแปลงขอพูดให้ชัดว่า ภารกิจของรัฐบาลส่วนกลาง ภารกิจของพรรคการเมืองระดับประเทศ คือ การกำหนดเป้าหมาย กำหนดภารกิจให้ชัดเจนว่าเข้าสู่อำนาจรัฐเพื่ออะไร ซึ่งพรรคประชาชนมีภารกิจที่ชัดเจนคือสร้างความเป็นอยู่ให้กับประชาชนผ่านนโยบาย 5 ด้านพร้อมยืนยันว่า ทำได้จริงไม่มีขายฝัน
ด้านศรายุทธิ์ได้กล่าวว่า กระบวนการคัดสรรผู้สมัครนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดของพรรคประชาชนดำเนินการอย่างเข้มข้น ทั้งได้รับการสัมภาษณ์คัดกรองและได้รับการอบรมด้านกฎหมาย การบริหารงานสาธารณะ รวมถึงการบริหารงานท้องถิ่น รวมถึงการลงพื้นที่สำรวจความต้องการของประชาชนเพื่อจัดทำร่างนโยบาย ซึ่งมีการปรับปรุงแก้ไขจนสามารถมั่นใจว่า นโยบายของพรรคจะสามารถปฏิบัติได้จริงไม่ใช่แค่เทคนิคการหาเสียง