stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ศิลานักปราชญ์
ดูเพิ่ม

การแปรธาตุ
นิโคลัส เฟลมเมล
สัญลักษณ์ของศาสตร์เล่นแร่แปรธาตุ วงกลมตรงกลางคือศิลานักปราชญ์
หซูรสาหิบ

| หสูระสาหิบ (ฮายูร ซาฮิบ) |
| --- | --- |
หซูระสาหิบ
th
ข้อมูลทั่วไป
สถาปัตยกรรม: สถาปัตยกรรมซิกข์
เมือง: นันเทฑ, รัฐมหาราษฏระ
ประเทศ:  อินเดีย
พิกัด: 19°09′10″N 77°19′07″E﻿ / ﻿19.15278°N 77.31861°E﻿ / 19.15278; 77.31861
เริ่มสร้าง: 1832
หซูระสาหิบ, ฮายูร ซาฮิบ, ฮซูรซาฮิบ (ละติน: Hazur Sahib หรือ Hazoor Sahib; Hazūrī Sāhib; แปลว่า "ที่ดำรงอยู่ของสาหิบ"), หรือรู้จักในชื่อ ตาคัตหซูรีสาหิบสัจขันฑ์ (Takht Hazuri Sahib Sachkhand) และ ศรีอาบจัลนคร (Sri Abchal Nagar) เป็นหนึ่งในตาคัตที่สำคัญทั้งห้าของศาสนาซิกข์ ตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำโคทาวรี ในเมืองนันเทฑ รัฐมหาราษฏระ ประเทศอินเดีย ภายในหมู่อาคารของหสูระสาหิบประกอบคุรุทวาราที่ชื่อว่า สัจขัณฑ์ (Sach-Khand; อาณาจักรแห่งความจริง)
หสูระสาหิบสร้างขึ้นตรงจุดที่คุรุโควินทสิงห์จี (Guru Gobind Singh Ji) ได้ละจากโลกนี้ไป ห้องด้านในส่วนคุรุทวาราเรียกว่า อันคิถาสาหิบ (Angitha Sahib) สร้างอยู่บนจุดที่ฌาปนกิจคุรุโควินทสิงห์ เมื่อปี 1708 โดยมหาราชารันจิต สิงห์เป็นผู้ดำริให้สร้างขึ้นในปี 1832-1837 ช่วงท้ายการครองราชย์ของพระองค์
ประวัติ

จุดที่สร้างหสูระสาหิบนั้นเป็นจุดที่คุรุโควินทสิงห์ได้ตั้งค่ายในปี 1708 ซึ่งท่านได้บริหารและนำการชุมนุมของผู้คน ขณะที่ท่านกำลังพักฟื้นจากการโจมตีโดยผู้ที่อาจเป็นผู้ลอบฆ่าท่าน หนึ่งในผู้ประทุษร้ายแทงเข้าที่ท่านคุรุและได้ถูกสังหารด้วยตัลวาร์ (talwar) ของท่านคุรุ ส่วนอีกคนหนึ่งถูกสังหารโดยผู้ติดตามของท่านคุรุสองคนขณะพยายามหลบหนี แผลของท่านคุรุนั้นลึก แต่ก็ได้รับการเย็บรักษาโดยศัลยแพทย์ชาวอังกฤษแพทย์ประจำพระองค์ ที่บะหะดูร์ ชาห์ที่หนึ่ง (Bahadur Shah I) ส่งมาให้ อย่างไรก็ตาม แผลท่านได้เปิดออกอีกไม่กี่วันถัดมาหลังท่านคุรุพยายามที่จะยิงธนู และท่านก็ได้เสียชีวิตลงหลังประกาศให้คุรุกรันตสาหิบเป็นคุรุศาสดาองค์ถัดไป ซึ่งจะเป็นนิรันดร์กาล
พิธีอารตีภายในฮาซูรซาฮิบ
อาเว มารีอา (แก้ความกำกวม)

อาเว มารีอา (ละติน: Ave Maria) อาจหมายถึง
อาเว มารีอา  หรือ เฮล มารี (อังกฤษ: Hail Mary) เป็นบทสวดมนต์ขอพรพระแม่มารีให้ช่วย ของนิกายโรมันคาทอลิก
อาเว มารีอา (บาค/กูโน)  ผลงานของชาร์ล กูโน ดัดแปลงจากพรีลูดหมายเลข 1 ในบันไดเสียง ซี เมเจอร์ ของโยฮันน์ เซบาสเตียน บาค
อาเว มารีอา (วาวิลอฟ)  ท่อนอาเรียของวลาดีมีร์ วาวิลอฟ ซึ่งเผยแพร่โดยไม่ได้ระบุชื่อผู้แต่ง แต่มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นผลงานในยุคบาโรกของกูลิโอ แคชชินี
อาเว มารีอา (ชูเบิร์ต) หรือ Ellens dritter Gesang ผลงานของฟรานซ์ ปีเตอร์ ชูเบิร์ต
อาเว มารีอา (การ์ตูน) ภาพยนตร์การ์ตูนของสหภาพโซเวียตในปี 1972
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์

| ตัวอย่างการจำแนกชั้นฯ |
| --- | --- |


การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
โดเมน:: มี 3 โดเมน แบ่งออกเป็น ยูแคริโอต (Eukaryote)  อาร์เคีย (Archaea)  แบคทีเรีย (Bacteria)
อาณาจักร:: มี 10 อาณาจักร แบ่งเป็น พืช (Plantae)  สัตว์ (Animalia)  ฟันไจ (Fungi)  โพรทิสตา (Protista)  โครมาลวีโอลาตา (Chromalveolata)  เอกซ์คาวาตา (Excavata)  ไรซาเรีย (Rhizaria)  อะมีโบซัว (Amoebozoa)  อาร์คีแบคทีเรีย (Archaebacteria)  ยูแบคทีเรีย (Eubacteria)
ไฟลัม:: เช่น สัตว์ขาปล้อง (Arthropoda), พืชดอก (Magnoliophyta)
ชั้น:: เช่น นก (Aves), พืชใบเลี้ยงคู่ (Magnoliopsida)
อันดับ:: เช่น นกเกาะคอน (Passeriformes), แซปินเดลิส (Sapindales)
วงศ์:: เช่น วงศ์ปลาเนื้ออ่อน (Siluridae), วงศ์กล้วยไม้ (Orchideae)
เผ่า:: เช่น เผ่าส้มผลเล็ก (Citreae)
สกุล:: เช่น นกเขียวก้านตอง (Chloropsis), สกุลบัวหลวง (Nelumbo)
สปีชีส์:: เช่น ปลาก้างพระร่วง (K.  vitreolus), ผักบุ้งทะเล (I. pes-caprae)
Varietas:: เช่น แลบราดอร์ริทรีฟเวอร์ (Labrador Retriever), บัวศรีวิชัย (Nymphaea Hybrid 'Srivijaya')

The various levels of the scientific classification system.

แปดลำดับขั้นสำคัญ ๆ ของการจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ ตามแผนภาพไม่ได้แสดงลำดับขั้นที่อยู่อื่น ๆ ที่อยู่ระหว่างนี้
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ หรือ การจำแนกชั้นทางชีววิทยา (อังกฤษ: systematics) หมายถึงการจัดกลุ่มและหมวดหมู่สปีชีส์ของสิ่งมีชีวิต ทั้งที่มีอยู่ในปัจจุบันและที่สูญพันธุ์ไปแล้ว การจำแนกในยุคปัจจุบันอาศัยรากฐานจากระบบการจำแนกของคาโรลัส ลินเนียส นักพฤกษศาสตร์ผู้จัดกลุ่มสปีชีส์ต่าง ๆ โดยดูจากลักษณะเฉพาะทางกายภาพ การจัดกลุ่มแบบนี้ได้มีการปรับปรุงอยู่เสมอเพื่อให้สอดคล้องกับหลักดาร์วิน ส่วนมากเป็นผลมาจากการศึกษาอนุกรมวิธานระดับโมเลกุลด้วยการวิเคราะห์จีโนม ในการแบ่งอย่างกว้าง ๆ จะแบ่งได้ 2 ระดับ คือ ลำดับขั้นสูงและลำดับขั้นต่ำ
ลำดับขั้นสูง

ลำดับขั้นสูง (อังกฤษ: major taxa) หมายถึง ลำดับขั้นที่พิจารณาได้จากลักษณะของสิ่งมีชีวิตโดยสังเขป สิ่งมีชีวิตที่อยู่ในลำดับขั้นสูงเดียวกัน มีลักษณะบางอย่างคล้ายคลึงกันหรือมีลักษณะร่วมกันอย่างกว้างขวาง ลำดับขั้นสูงที่เล็กลงมาแสดงความคล้ายคลึงกัน หรือมีลักษณะร่วมกันแคบลงมาตามลำดับ ลำดับขั้นสูงทั้งหมดสามารถจัดเรียงลำดับ จากลำดับขั้นที่สูงที่สุดลงมาได้ ดังนี้
ลำดับขั้นสูง > โดเมน

โดเมน (อังกฤษ: domain, superkingdom, empire; ละติน: regio, superregnum) เป็นระดับหรือหมู่ที่ใหญ่ที่สุดของสิ่งมีชีวิต ใช้ในการการจัดหมวดหมู่สิ่งมีชีวิตในโลก โดยปัจจุบันแบ่งออกเป็น 3 โดเมนคือ โดเมนยูแคริโอต โดเมนอาร์เคีย และโดเมนแบคทีเรีย
ลำดับขั้นสูง > อาณาจักร

อาณาจักร (อังกฤษ: kingdom; ละติน: regnum) เป็นระดับหลักในปัจจุบัน ใช้ในการแบ่งสิ่งมีชีวิตในแต่ละโดเมนออกจากกัน ตามลักษณะทางกายภาพพื้นฐานอันสังเกตได้ แรกเริ่มเดิมทีใน ค.ศ. 1735 คาโรลัส ลินเนียส ได้แบ่งสิ่งมีชีวิตออกเป็น 3 พวก คืออาณาจักรพืช อาณาจักรสัตว์ และส่วนที่เหลือซึ่งไม่ได้จัดอันดับ ต่อมานักวิทยาศาสตร์รุ่นหลังได้ศึกษาวิจัย และแบ่งจำแนกสิ่งมีชีวิตอย่างละเอียดขึ้น จนในปัจจุบัน แบ่งออกเป็น 10 อาณาจักร อันได้แก่ อาณาจักรพืช (Plantae), อาณาจักรสัตว์ (Animalia), อาณาจักรฟังไจ, อาณาจักรโพรทิสตา, อาณาจักรโครมาลวีโอลาตา, อาณาจักรเอกซ์คาวาตา (Excavata), อาณาจักรไรซาเรีย, อาณาจักรอะมีโบซัว, อาณาจักรอาร์คีแบคทีเรีย และอาณาจักรยูแบคทีเรีย
ลำดับขั้นสูง > ไฟลัม/ส่วน

ไฟลัม หรือ ตอน (อังกฤษ: phylum) และ  ส่วน หรือ หมวด  (อังกฤษ: division; ละติน: divisio) เป็นลำดับขั้นสูงที่รองลงมาจากอาณาจักร ใช้แบ่งส่วนย่อยของอาณาจักร ไฟลัมถือเป็นคำฐาน แต่ในวงแคบเราจะใช้คำว่าส่วนหรือหมวดในการจำแนกพืชและฟังไจ ไฟลัมที่สำคัญได้แก่ ไฟลัมสัตว์ขาปล้อง (Arthropoda), ไฟลัมสัตว์มีแกนสันหลัง (Chordata), ส่วนพืชดอก (Magnoliophyta)
สำหรับสิ่งมีชีวิตชั้นสูงบางพวก เช่น พืชและสัตว์บางพวก มีความซับซ้อนในการแบ่งย่อยในระดับไฟลัม ก็จะจัดอันดับไฟลัมใกล้เคียงกัน ขึ้นเป็นไฟลัมใหญ่และไฟลัมใหญ่ที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน จะจัดอันดับรวมกันเป็นอาณาจักรย่อย ในทางเดียวกัน ไฟลัมที่มีสมาชิกในไฟลัมมาก จะจัดกลุ่มสมาชิกรวมกันเป็นไฟลัมย่อย และไฟลัมย่อยที่มีสมาชิกมาก ก็จัดกลุ่มรวมกันเป็นไฟลัมฐานตามลำดับ
การตั้งชื่อไฟลัมนั้นหากเป็นไฟลัม (ส่วน) ของพืชหรือโครมาลวีโอลาตา จะลงปัจจัย (suffix) ว่า -phyta ส่วนฟังไจจะลงปัจจัย -mycota เช่น Magnoliophyta (พืชดอก) ส่วนอาณาจักรสัตว์ ไม่พบว่ามีการลงปัจจัยเป็นพิเศษ แต่มักลงท้ายด้วย -a เช่น Arthropoda ในไฟลัมย่อยก็มีการลงปัจจัยเช่นกัน แต่จะเปลี่ยนเป็น ลงปัจจัย -phytina ในพืชและโครมาลวีโอลาตา และลงปัจจัย -mycotina ในฟังไจ
ลำดับขั้นสูง > ชั้น

ชั้น (อังกฤษ: class; ละติน: classis) ใช้แบ่งส่วนย่อยของไฟลัมหรือไฟลัมย่อยออกเป็นกลุ่มย่อยลงมา ซึ่งสามารถเห็นเป็นรูปธรรมชัดเจนขึ้น แต่ยังถือเป็นมุมกว้าง ๆ เช่น ชั้นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (Mammalia) ชั้นนก (Aves) ชั้นแมลง (Insecta) ชั้นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก (Amphibia) ชั้นปลากระดูกอ่อน (Chondrichthyes) ชื่อของชั้นใช้ภาษาละติน และในพืชจะลงปัจจัยด้วย -opsida เช่น ชั้นพืชใบเลี้ยงคู่ (Magnoliopsida) และชั้นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว (Liliopsida) ส่วนในโครมาลวีโอลาตาลงปัจจัยว่า -phyceae เช่น ขณะที่ฟังไจลงปัจจัยด้วย -mycetes เช่น Agaricomycetes เป็นชั้นเห็ดชั้นหนึ่ง และแบคทีเรียลงปัจจัย -ia ส่วนในสัตว์ไม่พบการลงปัจจัยเป็นหลักมาตรฐาน
ลำดับขั้นสูง > อันดับ

อันดับ หรือ ตระกูล (อังกฤษ: order; ละติน: ordo) ใช้แบ่งชั้นหรือชั้นย่อยออกเป็นกลุ่มย่อยลงมา รูปธรรมจะชัดเจนและแบ่งแบบเฉพาะเจาะจงมากขึ้นกว่าระดับชั้น เช่นชั้นนก อาจจะแบ่งออกได้เป็น อันดับนกเกาะคอน (Passeriformes) อันดับไก่ (Galliformes) และอีกหลาย ๆ อันดับ ในทางเดียวกัน ชั้นพืชใบเลี้ยงคู่ ก็อาจแบ่งย่อยลงได้เป็น แอสทีราเลส หรืออันดับแอสเตอร์ (Asterales) ไมยร์ทาเลส หรืออันดับหว้า (Myrtales) แซพินเดลิส หรืออันดับเงาะ (Sapindales) เป็นต้น การตั้งชื่ออันดับจะนิยมลงปัจจัยด้วย -ales ดังตัวอย่างข้างต้น si
ลำดับขั้นสูง > วงศ์

วงศ์ (อังกฤษ: family; ละติน: familia) เป็นลำดับขั้นสูงที่เล็กที่สุด มีการแบ่งเฉพาะเจาะจงในรายละเอียดเพิ่มมากขึ้น ชื่อของวงศ์ใช้ภาษาละตินมักลงท้ายด้วย -aceae ในพืช โครมาลวีโอลาตา ฟังไจ และแบคทีเรีย ส่วนในอาณาจักรสัตว์จะลงท้ายด้วย -idae สิ่งมีชีวิตในแต่ละวงศ์ประกอบด้วยสมาชิกที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน นั่นคือ สิ่งมีชีวิตในสกุลต่างกัน แต่อยู่ในวงศ์เดียวกันจะมีส่วนที่ใกล้เคียงกัน มักเป็นลักษณะตามระบบธรรมชาติที่แสดงความเกี่ยวพันทางวิวัฒนาการ แต่บางวงศ์เป็นลักษณะตามระบบเสริมธรรมชาติ เพียงอาศัยความสะดวกในการจัดเท่านั้น
ในพืชชั้นสูงอาศัยลักษณะที่ใช้ในการจัดวงศ์ จากลักษณะโครงสร้างทางลำต้น และทางการสืบพันธุ์ที่สามารถถ่ายทอดได้ ได้แก่ นิสัยการเจริญเติบโต การเรียงใบ การเกิดเพศดอกบนต้น ชนิดช่อดอก สมมาตรดอก จำนวนกลุ่มของเกสรตัวผู้ จำนวนและการเชื่อมติดกันของเกสรตัวเมีย ตำแหน่งรังไข่ ตำแหน่งไข่อ่อน ชนิดรก ชนิดผลไม้ และคัพภวิทยา
พืชบางตระกูลมีลักษณะบางประการที่บ่งชี้ชัดเจน เช่น วงศ์ทานตะวัน (Compositae) มีช่อดอกแบบช่อกระจุกแน่น (head, capitulum) ส่วนในวงศ์ผักชี (Umbelliferae) มีช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม (umbel) และผลแยกแล้วแตก (schizocarp) และวงศ์ก่วม (Aceraceae) มีผลแยกแล้วแตกและมีปีก (winged schizocarp) แต่ในวงศ์กุหลาบ (Rosaceae) มีผลแตกต่างไปตามวงศ์ย่อย
สิ่งมีชีวิตแต่ละตระกูลอาจมีสมาชิกมากน้อยเพียงใดก็ได้ เช่น วงศ์ทานตะวัน วงศ์กล้วยไม้ เป็นวงศ์ใหญ่ที่สุดวงศ์หนึ่งของอาณาจักรพืช มีสมาชิกประมาณ 22,000 ชนิด ส่วนวงศ์ Leitneriaceae มีสมาชิก 1 สกุล และ 1 ชนิด บางครั้งนำไปรวมไว้กับวงศ์มะยมป่า (Simaroubaceae) และในบางครั้งที่สกุลใด ๆ มีลักษณะอันแตกต่างอย่างเห็นได้ชัดเจนกับวงศ์ที่สังกัดอยู่ ก็จะมีการแบ่งวงศ์ออกมาใหม่ เช่น วงศ์นกเขียวก้านตอง (Chloropsis) และวงศ์นกแว่นตาขาว แยกออกมาจากวงศ์นกเขียวคราม
ลำดับขั้นสูง > เผ่า

เผ่า (อังกฤษ: tribe; ละติน: tribus) เป็นลำดับการจำแนกที่ไม่ใช่ลำดับการจำแนกหลัก จะนิยมนำมาใช้ในการแบ่งวงศ์ขนาดใหญ่ โดยจะแบ่งเป็นวงศ์ย่อยก่อน และหากวงศ์ย่อยยังมีขนาดใหญ่จึงจะแบ่งออกเป็นเผ่า ชื่อของเผ่าใช้ภาษาละตินและลงปัจจัย -eae สำหรับพืช โครมาลวีโอลาตา ฟังไจ และแบคทีเรีย ส่วนอาณาจักรสัตว์ ลงปัจจัย -ini เช่น ตระกูลย่อยของส้ม (Aurantioideae) แบ่งออกเป็น 2 เผ่า คือ Citreae และ Clauseneae
ลำดับขั้นต่ำ

ลำดับขั้นต่ำ (อังกฤษ: minor taxa) หมายถึง ลำดับขั้นที่สิ่งมีชีวิตแสดงความคล้ายคลึงกันมากขึ้น หรือมีลักษณะร่วมกัน แคบลงมากกว่าลำดับขั้นสูง นับเป็นลำดับขั้นที่สำคัญมากและใช้สำหรับชื่อทั่วไปของสิ่งมีชีวิต นักจัดจำพวกจะทำงานกับลำดับขั้นต่ำมากกว่าลำดับขั้นสูง ลำดับขั้นต่ำทั้งหมดสามารถจัดเรียง ลำดับจากลำดับขั้นที่สูงที่สุดลงมาได้ ดังนี้
ลำดับขั้นต่ำ > สกุล

สกุล (อังกฤษ: genus) เป็นลำดับขั้นต่ำที่รองลงมาจากวงศ์ สิ่งมีชีวิตแต่ละวงศ์ประกอบด้วยสมาชิกหนึ่งสกุลหรือมากกว่า สิ่งมีชีวิตหลายชนิดที่อยู่ในสกุลเดียวกันมักมีโครงสร้างทางกายภาพที่เหมือนกัน 2–3 ลักษณะ การเรียกชื่อสิ่งมีชีวิตในระดับขั้นต่ำประกอบด้วยชื่อ 2 คำ หรือชื่อทวินาม (binomial
nomenclature) ชื่อคำแรกเป็นชื่อสกุลและชื่อคำหลังเป็นชื่อชนิด เช่น นกเขียวก้านตองปีกสีฟ้า (Chloropsis cochinchinensis) เป็นชนิด (สปีชีส์) ของสกุลนกเขียวก้านตอง (Chloropsis)
ชื่อสกุลใช้ภาษาละตินโดยไม่มีการลงปัจจัยต่อท้าย แต่ต้องขึ้นต้นด้วยอักษรตัวใหญ่และชื่อเป็นเอกพจน์เสมอ สกุลอาจมีขนาดใหญ่หรือเล็กก็ได้ บางสกุลมีสมาชิกเพียงชนิดเดียวเรียกว่า monotypic genus เช่น Leitneria มีสมาชิกเพียงชนิดเดียว คือ L. floridana ขณะที่ Senecio ในวงศ์ทานตะวัน มีสมาชิก 2,000–3,000 ชนิด
ชื่อสกุลในอาณาจักรหนึ่งสามารถซ้ำกับชื่อสกุลหรือชื่อในอนุกรมวิธานของอาณาจักรอื่นได้ ตัวอย่างเช่น Aotus เป็นชื่อสกุลของถั่วและลิง เป็นต้น แต่ชื่อสกุลในอาณาจักรหนึ่ง ๆ ต้องห้ามซ้ำกัน
ลำดับขั้นต่ำ > ชั้น

ชั้น (อังกฤษ: section) ใช้แบ่งส่วนย่อยของสกุล เมื่อสิ่งมีชีวิตเป็นกลุ่มใหญ่และมีความซ้ำซ้อนมาก เช่น Lepidoploa, Caninae
ลำดับขั้นต่ำ > อนุกรม

อนุกรม (อังกฤษ: series) ใช้แบ่งส่วนย่อยของสกุล เช่น verae เป็นลำดับที่มีความสำคัญค่อนข้างน้อย
ลำดับขั้นต่ำ > สปีชีส์

สปีชีส์ หรือ ชนิด (อังกฤษ: species) คือกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่มีลักษณะทางกายภาพคล้ายคลึงกันมากจนแยกออกจากกันได้ยาก สปีชีส์หรือชนิด เป็นหน่วยพื้นฐานของการศึกษาการจัดจำพวก ลำดับขั้นนี้ ได้รับการศึกษามากกว่าลำดับขั้นอื่นใด ชนิด หมายถึง หน่วยตามธรรมชาติที่มีขนาดเล็กที่สุดของประชากร สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกัน ประกอบด้วยกลุ่มของสิ่งมีชีวิตที่มีลักษณะเบื้องต้นคล้ายคลึงกัน และความคล้ายคลึงกันนี้แตกต่างไปจากสิ่งมีชีวิตกลุ่มอื่น และหากมีการเปลี่ยนแปลงถิ่นที่อยู่ไปอยู่ในสิ่งแวดล้อมใหม่ จะเกิดการพัฒนาในอีกแขนงหนึ่งและกลายเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นในที่สุด
ชนิดหรือสปีชีส์ ที่มีลักษณะปลีกย่อยต่างกัน มักจะแบ่งออกเป็นชนิดย่อยหรือซับสปีชีส์ (subspecies)
ลำดับขั้นต่ำ > พันธุ์

พันธุ์ (อังกฤษ: variety สำหรับพืช; breed สำหรับสัตว์) ใช้กับประชากรของสิ่งมีชีวิตเฉพาะ พืช และสัตว์ ที่เกิดการแปรผัน อันเนื่องมาจากสภาพภูมิศาสตร์ ภูมิอากาศ หรือนิเวศวิทยา สิ่งมีชีวิตมีการปรับตัวต่อการแปรผันนั้น ซึ่งมีผลทำให้ลักษณะทางพันธุกรรมเปลี่ยนแปลงไป และแสดงออกมาทางลักษณะสัณฐานวิทยาและสรีรวิทยาเรียกว่า รูปแบบตามนิเวศ (ecotype) ลำดับขั้นนี้มี 2 ลักษณะตามข้อคิดเห็นที่เป็น 2 แบบ คือ
ลำดับขั้นต่ำ > พันธุ์ > พันธุ์ทางวิทยาศาสตร์

เป็นลำดับขั้นรองลงมาจากชนิดย่อย ชื่อของพันธุ์ทางพฤกษศาสตร์ใช้ภาษาละติน ใช้เขียนต่อท้ายชื่อทวินาม และมีคำย่อของคำว่า พันธุ์ (var.) อยู่ด้วย ทำให้มีชื่อเป็น 3 คำ หรือตรีนาม (trinomial) ใช้แสดงการแปรผันทางสัณฐานวิทยาที่มองเห็นได้ยาก การกระจายตัวทางภูมิศาสตร์ นิเวศวิทยา และนิสัยการเจริญเติบโต เช่น ท้อไม่มีขน (Prunus Persica var. nucipersica) ชมพู่มะเหมี่ยว (Eugenia malaccensis var. purpurea) โดยในการเขียนจะใช้ตัวเอียง เพื่อบ่งว่าเป็นชื่อพันธุ์ทางวิทยาศาสตร์
ลำดับขั้นต่ำ > พันธุ์ > พันธุ์แบบสามัญ

เป็นลำดับขั้นรองลงมาจากชนิดย่อยเช่นเดียวกันแต่ไม่ใช้ภาษาละติน ใช้เขียนต่อท้ายชื่อทวินาม และมีคำว่า พันธุ์ (var.) เช่นเดียวกัน โดยชื่อสิ่งมีชีวิตนั้นยังคงเป็นลักษณะของชื่อทวินามเหมือนเดิม เช่น ส้มวาเลนเซีย (Citrus sinensis var. Valencia) กรณีที่เป็นพันธุ์ผสมตามธรรมชาติก็ใช้ var. แบบเดียวกัน มะพร้าวสวีลูกผสม 1 (Cocos nucifera var. Swee1) แต่หากเป็นพันธุ์ผสมแบบปรับปรุงสายพันธุ์จะใช้ตัวย่อ cv. (Cultivated Variety) เช่น ข้าวขาวดอกมะลิ 105 (Oryza sativa L. cv. Khao Dowk Mali 105 หรือ Oryza sativa cv. KDML 105) และการผสมข้ามสายพันธุ์จะใช้คำกำกับว่า Hybrid และใช้อัญประกาศเดี่ยวกำกับชื่อพันธุ์ เช่น บัวศรีวิชัย (Nymphaea Hybrid 'Srivijaya')
ลำดับขั้นต่ำ > รูป

รูป หรือ แบบ (อังกฤษ: form; ละติน: forma) ใช้กับพืช เป็นลำดับขั้นต่ำที่ต่ำที่สุด แสดงถึงลักษณะที่แปรผันของลักษณะสัณฐานอย่างใดอย่างหนึ่ง ในพืชแต่ละต้นของประชากรหนึ่ง ๆ เช่น สีดอก สีผล สีที่เปลี่ยนไปเนื่องจากการผ่าเหล่า และมักใช้เป็นคำนำหน้าคำเดิม ตัวอย่างลักษณะสีผล เช่น Red Jonathan, Red Bartlett, Red Delicious, Golden Delicious
ลำดับขั้นต่ำ > สายต้น

สายต้น (อังกฤษ: clone, individual) ใช้เรียกชื่อพืชที่มีการขยายพันธุ์โดยไม่ใช้เพศ
ลำดับขั้นที่ใช้ทางอนุกรมวิธาน

ยกตัวอย่างสปีชีส์  Acanthosquilla sirindhorn
Superregnum: Eukaryota
Regnum: Animalia
Subregnum: Eumetazoa
Cladus: Bilateria
Cladus: Nephrozoa
Cladus: Protostomia
Cladus: Ecdysozoa
Cladus: Panarthropoda
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Crustacea
Classis: Malacostraca
Subclassis: Hoplocarida
Ordo: Stomatopoda
Subordo: Unipeltata
Superfamilia: Lysiosquilloidea
Familia: Nannosquillidae
Genus: Acanthosquilla
Species: Acanthosquilla sirindhorn
ดูเพิ่ม

| ด ค กลำดับอนุกรมวิธาน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  | Magnorder |  |  |  |  |
| โดเมน | ไฟลัมใหญ่ | ชั้นใหญ่ |  | อันดับใหญ่ | วงศ์ใหญ่ |  |  | ชนิดใหญ่ |
| อาณาจักร | ไฟลัม | ชั้น | Legion | อันดับ | วงศ์ | เผ่า | สกุล | ชนิด/สปีชีส์ |
| อาณาจักรย่อย | ไฟลัมย่อย | ชั้นย่อย | Cohort | อันดับย่อย | วงศ์ย่อย | เผ่าย่อย | สกุลย่อย | ชนิดย่อย |
| Infrakingdom/Branch | Infraphylum | Infraclass |  | Infraorder |  | Alliance | หมู่ | Infraspecies |
|  | Microphylum | Parvclass |  | Parvorder |  |  |  |  |
ล็อนดินิอูง

ขอบเขตของเมืองในยุคโรมันช่วงปลาย และแสดงเห็นลุ่มแม่น้ำเทมส์ยุคใหม่
ล็อนดินิอูง (ละติน: Londinium)  เป็นชุมชนที่ก่อตั้งในช่วงเวลาราวคริสต์ศักราช 47-50 ซึ่ง ณ ปัจจุบันคือ นครลอนดอน ชุมชนตั้งอยู่ตรงจุดตัดสำคัญเหนือแม่น้ำเทมส์ ส่งผลทำให้เมืองมีถนนเชื่อมต่อและเป็นเมืองท่าที่สำคัญ เป็นศูนย์กลางการค้าของบริเตนสมัยโรมันจนโรมันออกจากเมืองไปในศตวรรษที่ 5 มีความเป็นไปได้ว่าเมืองจะเป็นค่ายทหารโรมันมาก่อนในระยะเวลาสั้น ๆ แต่หลักฐานก็มีไม่มากและยังเป็นข้อถกเถียงกันอยู่
เมืองก่อตั้งขึ้นในช่วงกลางศตวรรษที่ 1 ล็อนดินิอูงในช่วงแรกมีพื้นที่เล็ก ประมาณ 1.4 ตารางกิโลเมตร หรือมีขนาดประมาณไฮด์พาร์กในปัจจุบัน ในปี ค.ศ. 60 หรือ 61 มีการก่อกบฎโดยชาวไอซีไนต่อราชินีบูดิกา ทำให้ทหารโรมันออกจากเมืองไปซึ่งมีการเผาทำลายเมืองไป จากนั้นผู้ปกครองชาวโรมัน ไกอัส ซูเอโทเนียส พอไลนัสได้เข้ามาตั้งค่ายทหาร และได้สร้างเมืองใหม่ มีความเป็นไปได้ว่าเมืองได้รับการฟื้นฟูภายในหนึ่งทศวรรษ ต่อมาในช่วงท้ายทศวรรษของศวรรษที่ 1ล็อนดินิอูงมีการขยับขยายอย่างรวดเร็ว เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของบริเตนในสมัยโรมัน  มีอาคารสาธารณะใหญ่ ๆ อย่าง จัตุรัสโรมัน (forum) และทวิอัฒจันทร์ (amphitheatre)
ในช่วงเปลี่ยนศตวรรษ ล็อนดินิอูงมีประชากรราว 30,000 หรือ 60,000 คน และเกือบได้เป็นนครหลวงแคว้นแทนเมืองคามูโลดูนัม (โคลเชสเตอร์) และกลางศตวรรษที่ 2 จึงได้เป็นนครหลวงแคว้นในที่สุด เมืองยังมีวิหารที่ถือเป็นสิ่งก่อสร้างที่ใหญ่ที่สุดทางตอนเหนือของเทือกเขาแอลป์เมื่อตอนจักรพรรดิฮาดริอานุสมายังเมืองนี้เมื่อปี ค.ศ. 122 ในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 2 ล็อนดินิอูงเริ่มมีพื้นที่และประชากรน้อยลง
ในช่วงระหว่าง ค.ศ. 190 ถึง 225 ชาวโรมันได้สร้างกำแพงเมืองล้อมรอบ รวมถึงสร้างกำแพงฮาดริอานุสและสร้างเครือข่ายถนน กำแพงลอนดอน อายุกว่า 1,600 ปี ยังคงเหลือซากในปัจจุบัน ถือเป็นตัววัดอายุของเมืองเก่านครลอนดอน
สมการเค็พเพลอร์

ผลเฉลยของสมการเค็พเพลอร์สำหรับวงโคจรที่มีค่าความเยื้องศูนย์กลาง  e ต่างกันไปตั้งแต่ 0 จนถึง 1
สมการเค็พเพลอร์ (เยอรมัน: Kepler-Gleichung) เป็นสมการอดิศัยในทางกลศาสตร์วงโคจร ที่ใช้อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างมุมกวาดเยื้องศูนย์กลาง  E, มุมกวาดเฉลี่ย  M และ ความเยื้องศูนย์กลางของวงโคจร  e ในปัญหาเค็พเพลอร์ที่ใช้ในกฎการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ของเค็พเพลอร์
M=E-e\sin E
เมื่อแทนค่าความเยื้องศูนย์กลาง  e ที่กำหนดโดยวงโคจรในสมการนี้ ตำแหน่งของดาวเคราะห์ในวงโคจรสามารถระบุได้โดยการหาค่ามุมกวาดเยื้องศูนย์กลาง  E ในรูปของฟังก์ชันของค่ามุมกวาดเฉลี่ย  M
ประวัติศาสตร์

ในหนังสือ อัสโตรโนเมีย โนวา (ละติน: Astronomia nova, ดาราศาสตร์ใหม่) ในปี ค.ศ. 1609 โยฮันเนิส เค็พเพลอร์ได้อธิบายถึงสิ่งที่ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อว่า กฎการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ของเค็พเพลอร์ โดยกฎข้อที่หนึ่ง "ดาวเคราะห์โคจรด้วยวงโคจรวงรีโดยมีดวงอาทิตย์อยู่ที่จุดโฟกัสหนึ่ง" และกฎข้อที่สอง (กฎพื้นที่กวาดคงที่) ได้ถูกอธิบายไว้ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากในยุคสมัยของเค็พเพลอร์นั้นยังไม่มีแคลคูลัส การอธิบายทางคณิตศาสตร์จึงเป็นในทางเรขาคณิตเป็นหลัก โดยตัวเค็พเพลอร์เองได้เขียนอธิบายเป็นคำพูด ไม่ใช่เป็นสูตรทางคณิตศาสตร์ แต่หากเขียนเป็นสมการก็จะได้แบบนี้ (ดูรูปทางขวาประกอบ)
โดยที่  t คือเวลานับจากที่ดาวเคราะห์โคจรผ่านจุดใกล้,  e คือความเยื้องศูนย์กลาง และ  E คือมุมกวาดเยื้องศูนย์กลาง
ต่อมาสูตรนี้ถูกเขียนใหม่ในภายหลังโดยเลอ็อนฮาร์ท อ็อยเลอร์ โดยอ็อยเลอร์ได้แสดงได้โดยใช้คาบการโคจร T เขียนเป็น
หรือใช้ความเร็วเชิงมุมเฉลี่ย  n=2\pi /T แล้วแสดงด้วยค่าที่เรียกว่ามุมกวาดเฉลี่ย ซึ่งนิยามโดย  M=nt เขียนสมการใหม่ได้ในรูป
ซึ่งสมการในรูปแบบนี้เองที่ได้กลายมาเป็นที่รู้จักโดยทั่วไปในชื่อว่า สมการเค็พเพลอร์
ในยุคปัจจุบันเราสามารถระบุตำแหน่งของดาวเคราะห์ในแต่ละช่วงเวลาได้โดยการแก้สมการการเคลื่อนที่ด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงตัวเลข แต่ในยุคของเค็พเพลอร์นั้นยังไม่มีวิธีการแบบนั้น รวมถึงยังไม่มีการค้นพบกฎความโน้มถ่วงสากลของนิวตันด้วย ดังนั้นในการระบุตำแหน่งของดาวเคราะห์ในแต่ละช่วงเวลานั้น จึงต้องทำโดยเริ่มจากกำหนดรูปร่างของวงโคจรวงรี (กล่าวคือตัวแปร  e และ  l ของระบบพิกัดเชิงขั้วของวงรี  r=l/(1+e\cos \theta )) แล้วก็แก้สมการของเค็พเพลอร์ นั่นคือเมื่อได้ค่ารู้ค่า  M และ  e เราต้องแก้หาว่า  E สามารถเขียนเป็นฟังก์ชันของ  M และ  e ได้อย่างไร อย่างไรก็ตาม เนื่องจากสมการนี้เป็นสมการอดิศัย จึงต้องใช้เทคนิคที่มีความซับซ้อนในการหาผลเฉลย
การแก้

วิธีแก้สมการเค็พเพลอร์ที่เป็นที่รู้จักดีมีอยู่ 2 วิธี โดยวิธีหนึ่งคือการใช้ทฤษฎีบทของลากร็องฌ์ และอีกวิธีคือการแสดงด้วยฟังก์ชันเบ็สเซิล
เมื่อใช้ทฤษฎีบทของลากร็องฌ์ เราสามารถเขียนสมการเค็พเพลอร์ในรูปของอนุกรมกำลังได้เป็น
โดยจะใช้ได้ดีเมื่อ  e มีขนาดเล็ก
ส่วนวิธีการแสดงด้วยฟังก์ชันเบ็สเซิลนั้นใช้ได้ดีแม้ในกรณีที่  e ไม่ได้มีขนาดเล็ก ทำโดยแจกแจงเป็นอนุกรมฟูรีเย ซึ่งผลสุดท้ายแล้วจะได้ว่า
โดยในที่นี้  J_{n} คือฟังก์ชันเบ็สเซิลอันดับที่  n
จุด M คือตำแหน่งของดาวเคราะห์ จุด N คือตำแหน่งดวงอาทิตย์ (อยู่ที่จุดโฟกัสของวงโคจรวงรีของดาวเคราะห์) จุด A คือจุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด
รีเทิร์นออฟดิโอบราดินน์

| รีเทิร์นออฟดิโอบราดินน์   Return of the Obra Dinn |
| --- | --- |

ผู้จัดจำหน่าย: 3909 LLC.
ออกแบบ: ลูคัส โพพ
ศิลปิน: ลูคัส โพพ
เอนจิน: ยูนิตี
เครื่องเล่น: แมคโอเอส ไมโครซอฟท์ วินโดวส์ เพลย์สเตชัน 4 นินเท็นโด สวิตช์ เอกซ์บอกซ์วัน
วางจำหน่าย: แมคโอเอส, วินโดวส์ 18 ตุลาคม 2018 สวิตช์, พีเอส 4, เอกซ์บอกซ์วัน 18 ตุลาคม 2019
แนว: ผจญภัย, ปริศนา
รูปแบบ: ผู้เล่นเดี่ยว
รีเทิร์นออฟดิโอบราดินน์ (อังกฤษ: Return of the Obra Dinn) เป็นเกมแนวผจญภัย และไขปริศนา สร้างโดยนักสร้างเกมชาวอเมริกัน ลูคัส โพพ วางจำหน่ายโดยสตูดิโอเกมในญี่ปุ่น 3909 LLC. ซึ่งเป็นเกมที่สองที่ลูคัส โพพ ผลิตในเชิงพาณิชย์ต่อจากเกม เพเพอร์ส พีส (อังกฤษ: Papers, Please) เมื่อปี 2013 วางจำหน่ายให้กับบนเครื่องแมค และพีซี ในเดือนตุลาคม 2018 และลงให้กับ นินเท็นโด สวิตช์ เพลย์สเตชัน 4 และเอกซ์บอกซ์วัน ในปีต่อมา
ตัวเกมมีท้องเรื่องอยู่ในช่วงปี 1807 โดยผู้เล่นจะรับบทเป็นผู้ตรวจสอบประกันภัยให้กับบริษัทอินเดียตะวันออก เพื่อไปสืบเรื่องเรือพาณิชย์ที่ชื่อ โอบรา ดินน์ ที่สูญหายไปเมื่อ 5 ปีก่อน ที่จู่ ๆ ก็ปรากฎขึ้นมานอกชายฝั่งอังกฤษโดยไม่มีใครมีชีวิตอยู่บนเรือ โดยผู้เล่นจะถูกส่งไปที่เรือร้างเพื่อทำการประเมิน สร้างเหตุการณ์ของการเดินทางขึ้นใหม่ และกำหนดชะตากรรมของลูกเรือทั้งหกสิบดวง ระบุสาเหตุการตายของผู้ตายหรือตำแหน่งปัจจุบันที่น่าจะเป็นไปได้สำหรับผู้ที่สันนิษฐานว่ายังมีชีวิตอยู่ ซึ่งการสืบสวนทำได้โดยการใช้ เมเมนโต มอร์เตม (ละติน: Memento Mortem) นาฬิกาพกที่สามารถเคลื่อนย้ายผู้ใช้ไปยังช่วงเวลาที่เจ้าของศพเสียชีวิตได้ ตัวเกมเป็นเกมที่เล่นในมุมมองบุคคลที่หนึ่ง และผู้สร้างได้ออกแบบให้กราฟิกเกมอยู่ในรูปแบบหนึ่งบิต โมโนโครม ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากเครื่องคอมพิวเตอร์แมคอินทอชรุ่นแรก ๆ
เกมรีเทิร์นออฟดิโอบราดินน์ได้รับการยกย่องในด้านระบบการเล่น รูปแบบศิลปะ และการเล่าเรื่อง นอกจากนี้ยังได้รับการยกให้เป็นหนึ่งในเกมที่ดีที่สุดของปี 2018 และได้รับรางวัลมากมายรวมถึงรางวัล Seumas McNally Grand Prize
ระบบการเล่น

เรือ โอบรา ดินน์ ได้รับการประกันภัยโดยบริษัทอินเดียตะวันออก เมื่อได้รับรายงานว่าสูญหายไปในปี 1803 บริเวณใกล้กับแหลมกู๊ดโฮป มันถูกพัดเข้ามาที่ท่าเรือโดยมีผู้โดยสารและลูกเรือทั้งหกสิบคนเสียชีวิตหรือสูญหาย ผู้เล่นได้รับมอบหมายให้กำหนดชะตากรรมของลูกเรือทั้งหมดบนเรือ รวมถึงชื่อของพวกเขา ชะตากรรมของพวกเขาเกิดขึ้นที่ไหนและอย่างไร ใครคือฆาตกร และตำแหน่งที่พวกเขาควรจะมีชีวิตอยู่
รีเทิร์นออฟดิโอบราดินน์ เป็นเกมไขปริศนาตรรกะขนาดใหญ่อย่างมีประสิทธิภาพ เกมนี้เล่นเป็นเกมผจญภัยในมุมมองบุคคลที่หนึ่งทำให้ผู้เล่นสามารถสำรวจเรือ โอบรา ดินน์ ได้อย่างเต็มที่ ตัวเกมใช้รูปแบบสีเดียวเพื่อเลียนแบบวิธีการแรเงาและสีของเกมคอมพิวเตอร์ยุคแรก และเพื่อช่วยให้ผู้เล่นติดตามความคืบหน้า ผู้เล่นจะได้รับสมุดบันทึกที่มีภาพวาดของลูกเรือ รายชื่อลูกเรือ และพิมพ์เขียวของเรือทั้งหมด และจะได้รับ เมเมนโต มอร์เตม (ละติน: Memento Mortem) ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่คล้ายกับนาฬิกาพกที่สามารถใช้กับศพได้ เมื่อเปิดใช้งาน ผู้เล่นจะได้ยินเสียงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวินาทีก่อนที่ศพจะตาย และจากนั้นจะสามารถสำรวจเหตุการณ์ในช่วงเวลาแห่งความตายที่ถูกแช่แข็งไว้ การสืบสวนนี้จะใช้เพื่อระบุผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์ เพื่อบันทึกช่วงเวลาในห้องอื่น ๆ หรือบนชั้นเรืออื่น ๆ และเพื่อจดรายละเอียดในที่เกิดเหตุ สิ่งเหล่านี้ใช้เพื่อช่วยเชื่อมโยงใบหน้าของลูกเรือกับชื่อ และหน้าที่ของพวกเขา ซึ่งขณะที่สำรวจช่วงเวลาแห่งความตาย ผู้เล่นสามารถใช้นาฬิกาพกอีกครั้งเพื่อเข้าไปดูเหตุการณ์ซากศพอื่น ๆ ที่มองเห็นได้
ทุกครั้งที่สามารถระบุตัวตน อาวุธ ฆาตกรที่ทำการฆาตกรรม หรือสาเหตุการเสียชีวิตได้อย่างถูกต้อง 3 ศพ สมุดบันทึกจะกรอกข้อมูลพื้นฐานโดยอัตโนมัติ (เป็นลักษณะตีพิมพ์ แทนที่จะเป็นลายมือ) ซึ่งผู้เล่นจะด้ทำการระบุชื่อผู้ตายจริง ๆ และอธิบายสาเหุได้อย่างถูกต้องเท่านั้น ซึ่งอาจมาจากเงื่อนงำเล็ก ๆ น้อย ๆ การอนุมาน การหักล้างตรรกะ จนขอบเขตมีความเป็นไปได้ที่แคบลง การระบุสาเหตุการตายจะมีให้เลือกจากรายการที่กำหนด และการเสียชีวิตบางส่วนสามารถระบุสาเหตุได้มากกว่าหนึ่งวิธี ผู้เล่นสามารถแก้ไขสมุดจดรายการของตนได้เมื่อได้รับข้อมูลเพิ่มเติมในระหว่างเล่น