กองกำลังสุรนารี
ประวัติ

กองกำลังสุรนารี จัดตั้งตามติคณะรัฐมนตรีให้เป็นกองกำลังป้องกันชายแดนเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2521 เพื่อป้องกันการรุกรานอธิปไตยจากนอกประเทศรวมถึงชีวิตและทรัพย์สินของราษฎรในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ (อีสานใต้) ซึ่งกองทัพบกได้มอบหมายให้กองทัพภาคที่ 2 รับผิดชอบในการจัดตั้งกองกำลังสุรนารีในวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2521 จึงได้ถือเอาวันที่ 16 มิถุนายนเป็นวันสถาปนากองกำลัง รับผิดชอบพื้นที่ 5 จังหวัดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างได้แก่ จังหวัดบุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ, อุบลราชธานี และอำนาจเจริญ ระยะทางรวมประมาณ 750 กิโลเมตร (470 ไมล์) แบ่งเป็นแนวเทือกเขาพนมดงรักประมาณ 562 กิโลเมตร (349 ไมล์) และผืนน้ำของแม่น้ำโขงประมาณ 188 กิโลเมตร (117 ไมล์) ซึ่งรักษาแนวจากแนวชายแดนเข้ามาประมาณ 5–10 กิโลเมตรเพื่อเป็นแนวป่าไม้ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์สูง และประกาศเป็นเขตอุทยานแห่งชาติ 4 แห่ง ประกาศเป็นป่าสงวน 12 แห่ง และเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า 2 แห่ง และมีผู้บัญชาการกองพลทหารราบที่ 6 เป็นผู้บัญชาการกองกำลังสุรนารี
ขณะที่ในปี พ.ศ. 2522 กองทัพภาคที่สองมอบหมายให้กองพลทหารราบที่ 6 รับผิดชอบแผนงานรักษาความมั่นคงภายใน และจัดตั้งเป็นที่บัญชาการกองพลทหารราบที่ 6 (กท.พล.ร.6) มอบหมายให้รับผิดชอบพื้นที่ 8 จังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนใต้ ได้แก่ จังหวัดนครราชสีมา, บุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ, อุบลราชธานี, อำนาจเจริญ, ยโสธร และร้อยเอ็ด จากนั้นในปี พ.ศ. 2526 ได้ปรับรูปแบบการต่อสู้เป็นรูปแบบเบ็ดเสร็จโดยเปลี่ยนบัญชาการกองพลทหารราบที่ 6 เปลี่ยนชื่อเป็น กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 2 ส่วนแยก 2 (กอ.รมน.ภาค 2 สย.2)
ในปี พ.ศ. 2527 จากการต่อสู้กันภายในประเทศกัมพูชา ส่งผลให้มีสถานการณ์การสู้รบระหว่างกองกำลังในกัมพูชาและทหารเวียดนามมาประชิดกับชายแดนไทยในจังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งทหารเวียดนามได้ปฏิบัติการกวาดล้างกองกำลังต่อต้านในพื้นที่ช่องพระพลัย อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ ทำให้ชาวกัมพูชาอพยพข้ามเข้ามายังประเทศไทยจำนวนมาก กองกำลังสุรนารีจึงสั่งการในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2527 ให้สนธิกำลังจากหน่วยต่าง ๆ เข้าผลักดันกองกำลังต่างชาติออกจากเขตแดนของประเทศไทย
ต่อมาในปี พ.ศ. 2529 ในพื้นที่ตำบลโดมประดิษฐ์ อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งเป็นพื้นที่รอยต่อระหว่าง 3 ประเทศได้แก่ไทย ลาว และกัมพูชา ได้มีกองกำลังทหารเวียดนามรุกล้ำเข้ามาในอธิปไตยของไทย โดยวางกำลังในรูปแบบฐานปฏิบัติการบนเนินต่าง ๆ เช่น เนิน 500, 408 และ 382 ลึกเข้ามาในเขตแดนประเทศไทยประมาณ 2–3 กิโลเมตร ทำให้กองกำลังสุรนารีได้เปิดยุทธการ ดี-9 จัดกำลังเข้าผลักดันกองกำลังของเวียดนาม แต่ไม่สามารถผลักดันได้สำเร็จ เนื่องจากการสนับสนุนจากปืนใหญ่และเครื่องยิงลูกระเบิดของฝ่ายเวียดนาม ทำให้ต้องใช้กำลังของกองทัพภาคที่ 2 เข้าควบคุมการยุทธ์และเข้าตีเนิน 500 จนสามารถขึ้นยึดที่หมายได้ และเกิดการเจรจาหยุดยิง ปัจจุบันพื้นที่ดังกล่าวมีชื่อเรียกว่าสามเหลี่ยมมรกต
ในปี พ.ศ. 2551 ได้เกิดกรณีพิพาทพรมแดนไทย–กัมพูชา อันเนื่องมาจากการถือแผนที่แนวเขตแดนคนละฉบับ หลังจากการยื่นขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารขึ้นเป็นมรดกโลกของกัมพูชาในปี พ.ศ. 2551 ซึ่งฝ่ายไทยได้ยื่นแสดงสิทธิในพื้นที่ดังกล่าวอยู่เช่นกัน ส่งผลกระทั่งเกิดการประท้วงจากประชาชนทั้งจากฝั่งไทยและกัมพูชา และเกิดการปะทะกันขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2554 ระหว่างกองทัพไทยโดยกองกำลังสุรนารีและกองทัพกัมพูชา ซึ่งเริ่มปะทะกันด้วยปืนเล็กยาวเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 บริเวณพื้นที่ทับซ้อนบริเวณฐาน ตชด.เก่า ห่างจากผามออีแดงประมาณ 4 กิโลเมตร และส่งผลให้เกิดการใช้อาวุธหนักโจมตีใส่กันตลอดแนวชายแดนไทยกัมพูชา โดยมีการหยุดยิงและปะทะกันใหม่ตลอดจนถึงวันที่ 8 กุมภาพันธ์ จึงได้มีการหยุดยิงในพื้นที่หลัก คือในพื้นที่เขาพระวิหาร