stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ไมล์ต่อชั่วโมง

| ไมล์ต่อชั่วโมง |
| --- | --- |
มาตรวัดความเร็ว แสดงค่าเป็นหน่วยไมล์ต่อชั่วโมงจาก 0-120 ไมล์ต่อชั่วโมง
ข้อมูลทั่วไป
ระบบการวัด: อิมพีเรียล, U.S. customary units
เป็นหน่วยของ: อัตราเร็ว
สัญลักษณ์: mph 
การแปลงหน่วย      
1 mph ใน ...: ... มีค่าเท่ากับ ...
 
   km/h:    1.609344
   m/s:    0.44704
ไมล์ต่อชั่วโมง ( mph, mph, MPH หรือ mi/h ) เป็นหน่วยของอัตราเร็วในระบบการวัดแบบหน่วยวัดอิมพีเรียลและ U.S. customary units แสดงจำนวนไมล์ที่สามารถเดินทางได้ภายในระยะเวลาหนึ่งชั่วโมง โดยมากแล้วนั้น ประเทศที่ใช้หน่วย mph มักจะเป็นประเทศที่ในอดีตอยู่ภายใต้การปกครองของสหราชอาณาจักรและสหรัฐอเมริกา หรือไม่ก็มีความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์กับสองประเทศข้างต้น ในปัจจุบัน ทั้งสองประเทศยังคงใช้หน่วยนี้อยู่ ส่วนในประเทศพม่า ตามกฎหมายให้ใช้หน่วยเป็น กิโลเมตรต่อชั่วโมง แม้การวัดระยะทางยังคงใช้เป็นไมล์ก็ตาม
การใช้งาน > การจราจรบนถนน

รายชื่อดังต่อไปนี้เป็นรายชื่อเขตอำนาจศาลที่ใช้หน่วยไมล์ต่อชั่วโมงเป็นหน่วยสำหรับกำหนดอัตราเร็วของการจราจรบนถนน
แอนติกาและบาร์บูดา
บาฮามาส
เบลีซ
โดมินิกา
เกรนาดา
ไลบีเรีย (เป็นครั้งคราว)
หมู่เกาะมาร์แชลล์
ไมโครนีเซีย
ปาเลา
เซนต์คิตส์และเนวิส
เซนต์ลูเซีย
เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์
ซามัว (ใช้ร่วมกับกิโลเมตรต่อชั่วโมง)
สหราชอาณาจักร
ดินแดนโพ้นทะเลของบริเตน ดังต่อไปนี้:
แองกวิลลา
หมู่เกาะบริติชเวอร์จิน
บริติชอินเดียนโอเชียนเทร์ริทอรี
หมู่เกาะเคย์แมน
หมู่เกาะฟอล์กแลนด์
มอนต์เซอร์รัต
เซนต์เฮเลนา
หมู่เกาะเติกส์และหมู่เกาะเคคอส
ดินแดนภายใต้อธิปไตยของสหราชอาณาจักร ดังต่อไปนี้:
เกิร์นซีย์
ไอล์ออฟแมน
เจอร์ซีย์
สหรัฐอเมริกา
ดินแดนในภาวะพึ่งพิงของสหรัฐ ดังต่อไปนี้:
อเมริกันซามัว
กวม
หมู่เกาะนอร์เทิร์นมาเรียนา
เปอร์โตริโก
หมู่เกาะเวอร์จินของสหรัฐอเมริกา
การใช้งาน > เครือข่ายรถไฟ

ถูกใช้ในประเทศสหรัฐอเมริกา แคนาดา และไอร์แลนด์ และยังใช้กับเครือข่ายของอังกฤษ ยกเว้นรถราง ระบบรถไฟใต้ดินบางระบบ และ High Speed 1.
การใช้งาน > การใช้งานทางทะเลและการบิน

ทางด้านการใช้งานทางทะเลและการบินนั้นมักใช้เป็นหน่วย นอต เป็นหน่วยความเร็ว (หนึ่งนอตเท่ากับ 1 ไมล์ทะเล/ชม โดย 1 ไมล์ทะเลเท่ากับ 1,852 เมตรหรือประมาณ 6,076 ฟุต)
การใช้งาน > การใช้งานอย่างอื่น

ในบางประเทศอาจใช้หน่วย mph ในการเล่นกีฬาบางประเภท เช่น คริกเกต, เทนนิส และ เบสบอล.
การแปลงหน่วย

1 ไมล์ต่อชั่วโมง เท่ากับ 0.44703 m/s
1 ไมล์ต่อชั่วโมง เท่ากับ 1.609344 km/h
|  | m/s | km/h | mph | นอต | ft/s  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 m/s =   | 1 | 3.600000 | 2.236936* | 1.943844* | 3.280840*   |
| 1 km/h =   | 0.277778* | 1 | 0.621371* | 0.539957* | 0.911344*   |
| 1 mph =   | 0.44704 | 1.609344 | 1 | 0.868976* | 1.466667*   |
| 1 นอต =   | 0.514444* | 1.852 | 1.150779* | 1 | 1.687810*   |
| 1 ft/s =   | 0.3048 | 1.09728 | 0.681818* | 0.592484* | 1  |
(* = ค่าประมาณ)
โมเมนตัม

โมเมนตัม หมายถึง ความสามารถในการเคลื่อนที่ของวัตถุ ซึ่งมีค่าเท่ากับผลคูณระหว่างมวลและความเร็วของวัตถุ  มวลเป็นปริมาณสเกลาร์ แต่ความเร็วเป็นปริมาณเวกเตอร์ เมื่อนำปริมาณทั้งสองเข้าคูณด้วยกัน ถือว่าปริมาณใหม่เป็นปริมาณเวกเตอร์เสมอ ฉะนั้นโมเมนตัมจึงเป็นปริมาณเวกเตอร์ คือมีทั้งขนาดและทิศทาง
โมเมนตัมในกลศาสตร์ดั้งเดิม

ถ้าวัตถุเคลื่อนที่อยู่ในกรอบอ้างอิงใด ๆ ก็ตาม วัตถุนั้นจะมีโมเมนตัมอยู่ในกรอบอ้างอิงนั้น ๆ ค่าของโมเมนตัมของวัตถุจะขึ้นอยู่กับสองตัวแปร คือมวลกับความเร็วดังที่ได้กล่าวมาแล้ว ความสัมพันธ์ของตัวแปรทั้งสองเขียนได้เป็น:
โมเมนตัม = มวล × ความเร็ว
ในวิชาฟิสิกส์ สัญลักษณ์ของโมเมนตัมคือตัวอักษร p ดังนั้นอาจเขียนสมการข้างบนใหม่ได้เป็น:
โดยที่  m แทนมวล และ v แทนความเร็ว หน่วยเอสไอของโมเมนตัม คือ กิโลกรัม เมตรต่อวินาที (kg m/s) ความเร็วของวัตถุจะให้ทั้งขนาด (อัตราเร็ว) และทิศทาง โมเมนตัมของวัตถุขึ้นอยู่กับความเร็ว จึงทำให้เป็นปริมาณเวกเตอร์
การเปลี่ยนแปลงโมเมนตัมของวัตถุ เราเรียกว่า การดล ซึ่งหาได้จาก
มวล × การเปลี่ยนแปลงความเร็ว หรือ แรงที่กระทำต่อวัตถุ × เวลาที่แรงนั้นกระทำ
โมเมนตัมในกลศาสตร์ดั้งเดิม > กฎการอนุรักษ์โมเมนตัม และการชน

กฎการอนุรักษ์โมเมนตัมมีใจความว่า "ถ้าไม่มีแรงภายนอกกระทำต่อระบบแล้วโมเมนตัมของระบบจะมีค่าคงตัว" ในกรณีวัตถุสองก้อนขึ้นไปเคลื่อนที่มาชนกัน หรือเคลื่อนที่แยกจากกัน กฎการอนุรักษ์โมเมนตัมก็ยังคงเป็นจริงเสมอ อาจเขียนเป็นลักษณะสมการได้ว่า ผลรวมโมเมนตัมของวัตถุก่อนชนเท่ากับผลรวมโมเมนตัมของวัตถุหลังชน  กล่าวคือ เมื่ออยู่ในระบบปิด คือ ไม่มีการแลกเปลี่ยนพลังงานระหว่างระบบกับสิ่งแวดล้อม ซึ่งก็คือโมเมนตัมจะถูกอนุรักษ์อยู่เสมอ (ไม่เพิ่มขึ้น และในขณะเดียวกันก็ไม่ลดหายไป) แม้แต่ในการชน พลังงานจลน์นั้นจะไม่ถูกอนุรักษ์ในการชน ถ้าการชนนั้นเป็นการชนแบบไม่ยืดหยุ่น เนื่องจากการคงตัวของโมเมนตัมที่กล่าวมาแล้ว จึงทำให้สามารถนำไปคำนวณความเร็วที่ไม่ทราบค่าภายหลังการชนได้
ปัญหาในวิชาฟิสิกส์ที่จะต้องใช้ความจริงที่กล่าวมานี้ ก็คือการชนกันของสองอนุภาค โดยผลรวมของโมเมนตัมก่อนการชนจะต้องเท่ากับผลรวมของโมเมนตัมหลังการชนเสมอ
โดยที่ตัวห้อย i แสดงถึงก่อนการชน และตัวห้อย f แสดงถึงหลังการชน
โดยปกติ เราจะทราบเพียงความเร็วก่อนการชน หรือหลังการชน ไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง และต้องการที่จะทราบความเร็วอีกตัวหนึ่ง การแก้ไขปัญหานี้อย่างถูกต้องจะทำให้เราทราบว่าการชนนั้นเป็นอย่างไร การชนนั้นมีสองประเภท  ดังต่อไปนี้
การชนแบบยืดหยุ่น เป็นการชนที่อนุรักษ์พลังงาน
การชนแบบไม่ยืดหยุ่นเป็นการชนที่ไม่อนุรักษ์พลังงาน
การชนทั้งสองประเภทที่ได้กล่าวมานี้ เป็นการชนที่อนุรักษ์โมเมนตัมทั้งหมด
โมเมนตัมในกลศาสตร์ดั้งเดิม > กฎการอนุรักษ์โมเมนตัม และการชน > การชนแบบยืดหยุ่น

การชนกันของลูกสนุ้กเกอร์สองลูก  เป็นตัวอย่างหนึ่งของการชนแบบยืดหยุ่น นอกเหนือจากที่โมเมนตัมรวมกันก่อนชนต้องเท่ากับโมเมนตัมรวมกันหลังชนแล้ว  ผลรวมของพลังงานจลน์ก่อนการชนจะต้องเท่ากับผลรวมของพลังงานจลน์หลังการชนด้วย
เนื่องจากตัวประกอบ 1/2 มีอยู่แล้วทุก ๆ พจน์ จึงสามารถนำออกไปได้เป็น
โมเมนตัมในกลศาสตร์ดั้งเดิม > กฎการอนุรักษ์โมเมนตัม และการชน > การชนแบบยืดหยุ่น > การชนแบบพุ่งตรง (การชนในหนึ่งมิติ)

พิจารณาการชนกันของวัตถุ 2 วัตถุ กำหนดให้ วัตถุหนึ่งมีมวล  m_{1} เคลื่อนที่ด้วยความเร็ว  v_{1,i} เข้าชนวัตถุมวล  m_{2} ซึ่งกำลังเคลื่อนที่ด้วยความเร็ว  v_{2,i} และหลังชนวัตถุทั้งสองมีความเร็วเป็น  v_{1,f} และ  v_{2,f} ตามลำดับ
ในกรณีที่วัตถุพุ่งเข้าชนกันแบบเต็ม ๆ เป็นทางตรง  เราสามารถหาความเร็วหลังการชนได้เป็น
ถ้ามวลของวัตถุทั้งสองเท่ากัน (m1 = m2) จะได้ความเร็วหลังชนของวัตถุทั้งสองเป็น   v_{1,f}=v_{2,i} และ  v_{2,f}=v_{1,i} ซึ่งหมายความว่าวัตถุมีการแลกเปลี่ยนความเร็วกัน
ถ้าให้วัตถุที่สองหยุดนิ่ง จะได้  v_{2,i}=0 สมการความเร็วหลังชนจะกลายเป็น
ถ้ามวลของวัตถุที่หนึ่งมากกว่ามวลของวัตถุที่สอง และวัตถุที่สองหยุดนิ่ง เราจะเห็นว่า หลังการชน วัตถุทั้งสองจะเคลื่อนที่ไปในทิศเดียวกัน แต่วัตถุที่หนึ่งมีความเร็วลดลง
ถ้ามวลของวัตถุที่สองมากกว่ามวลของวัตถุที่หนึ่ง และวัตถุที่สองหยุดนิ่ง เราจะเห็นว่า หลังการชน วัตถุที่หนึ่งจะกระเด็นกลับ ส่วนวัตถุที่สองจะเคลื่อนที่ไปในทิศเดียวกับวัตถุที่หนึ่งก่อนชน
จากสมการพลังงานจลน์สามารถเขียนใหม่ได้เป็น
แยกตัวประกอบของทั้งสองข้างของสมการนี้จะได้
และแยกเทอมที่เป็นตัวประกอบร่วมของสมการโมเมนตัม จะได้
จากสองสมการข้างต้นจะได้
เราจะได้สมการความสัมพันธ์ระหว่างความเร็วก่อนชนและหลังชนของวัตถุทั้งสองเป็น
แสดงว่าอัตราเร็วสัมพันธ์ของวัตถุทั้งสองก่อนการชน  v_{1,i}-v_{2,i} มีค่าเท่ากับค่าลบของอัตราเร็วสัมพันธ์ของวัตถุทั้งสองหลังการชน  -\left(v_{1,f}-v_{2,f}\right)
ตัวอย่าง
ก่อนชน ลูกบอลลูกที่หนึ่งมวล 3 kg เคลื่อนที่ด้วยความเร็ว 4 m/s เข้าชนลูกบอลมวล 5 kg เคลื่อนที่กำลังด้วยความเร็ว 6 m/s ในทิศตรงข้ามกับลูกบอลลูกที่หนึ่ง
หลังชน ลูกบอลลูกที่หนึ่งกระเด็นกลับด้วยความเร็ว 8.5 m/s ลูกบอลลูกที่สองกระเด็นกลับด้วยความเร็ว 1.5 m/s
โมเมนตัมในกลศาสตร์ดั้งเดิม > กฎการอนุรักษ์โมเมนตัม และการชน > การชนแบบไม่ยืดหยุ่น

ตัวอย่างที่พบเห็นได้ของการชนแบบไม่ยืดหยุ่น คือการที่วัตถุชนแล้วติดกัน (ไถลไปด้วยกัน) สมการต่อไปนี้จะแสดงการอนุรักษ์โมเมนตัม
เมื่อชนแล้ววัตถุจะติดกันไปโมเมนตัมก่อนชน = หลังชน ส่วนพลังงานจลน์ไม่เท่ากัน เช่น รถยนต์ชนกัน
การเปลี่ยนแปลงโมเมนตัม

ในกลศาสตร์ดั้งเดิม การดลจะเปลี่ยนแปลงโมเมนตัมของวัตถุ โดยการดลมีหน่วยและมิติเหมือนโมเมนตัมทุกประการ หน่วยเอสไอของการดลนั้นเหมือนกับหน่วยของโมเมนตัม (กิโลกรัม เมตร/วินาที) การดลสามารถคำนวณได้จากปริพันธ์ของแรงกับเวลา
โดยที่
หากมีแรงคงตัว การดลมักจะเขียนเป็น
โดยที่
จากนิยามของแรง
ทำให้ได้ว่าการดลคือการเปลี่ยนแปลงโมเมนตัม
การชน

การชน ( Collision ) การชน หมายถึง การที่วัตถุหนึ่งกระทบกับอีกวัตถุหนึ่งในช่วงเวลาสั้นๆ ( การชนกันของรถ การ กระทบกันของลูกตุ้ม กับเสาเข็ม การตีเทนนิส ตีปิงปอง ตีกอล์ฟ การเตะลูกบอล )หรือในบางครั้งวัตถุอาจ ไม่ต้องกระทบกัน แต่มีแรงมากระทำต่อวัตถุแล้วให้ผลเหมือนกับการชน ( การระเบิดของวัตถุระเบิด การ ยิงปืน ) ในการชนของวัตถุโดยมากมักจะมีแรงภายนอกมากระทำต่อวัตถุ ซึ่งขนาดของแรงจะมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับลักษณะการชนของวัตถุ และในการชนอาจมีการสูญเสียค่าโมเมนตัมมากหรือน้อย หรือไม่สูญเสีย เลยก็ได้
1. เมื่อโมเมนตัมของระบบมีค่าคงที่
เป็นการชนที่ขณะชนมีแรงภายนอกมากระทำน้อยมากๆ เมื่อ เทียบกับขนาดของแรงดลที่เกิดขึ้น หรือแรงภายนอกเป็นศูนย์ เช่น การชนกันของลูกบิดเลียด การชนของ รถยนต์ การยิงปืน เป็นต้น
2. เมื่อโมเมนตัมของระบบไม่คงที่
เป็นการชนที่ขณะชนมีแรงภายนอกมากระทำมากกว่าแรงดลที่ เกิดกับวัตถุขณะชนกัน เช่นลูกบอลตกกระทบพื้น รถยนต์ชนกับต้นไม้ เป็นต้น ในที่นี้ เราจะกล่าวถึงการชนของวัตถุ เมื่อไม่มีแรงภายนอกมากระทำต่อระบบ ซึ่งจะเป็นผลให้ โมเมนตัมของระบบมีค่าคงที่ พิสูจน์ได้จากกฎการเคลื่อนที่ข้อที่ 3 ของนิวตัน เมื่อวัตถุชนกันจะเกิดแรงกระทำซึ่งกันและกันด้วยขนาดที่เท่ากันแต่ทิศตรงกันข้าม
1. การชนแบบยืดหยุ่น
เป็นการชนที่พลังงานจลน์ของระบบไม่เปลี่ยน พิจารณาการชนกันของวัตถุสองก้อน ที่มีความเร็วอยู่ในแนวผ่านจุดศูนย์กลางมวล 
2. การชนแบบไม่ยืดหยุ่น
เป็นการชนของวัตถุแล้วรูปร่างมีการเปลี่ยนแปลง หรือมีการเคลื่อนที่ติดกันไป พลังงานจลน์ไม่คงที่ พลังงานจลน์หลังชนมีค่าน้อยกว่าหลังงานจลน์ก่อนชนเพราะว่าพลังงานจลน์บางส่วนน าไปใช้ในการ เปลี่ยนรูปร่างวุตถุให้ยุบ, บุบ หรือเปลี่ยนรูปเป็นพลังงานเสียง แต่โมเมนตัมรวมก่อนการชนเท่ากับหลังการ ชนวัตถุ
ดูเพิ่ม

โมเมนตัมเชิงมุม
กฎการอนุรักษ์
ความเร็ว
แหล่งข้อมูลอื่น

Conservation of momentum เก็บถาวร 2009-02-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - A chapter from an online textbook
Elastic collision of equal masses
Elastic collision of unequal masses
เอวีซีคัพเมนส์คัพทัวร์นาเมนต์ 1999

| รายละเอียด |
| --- | --- |
ประเทศเจ้าภาพ:  จีน
วันที่: 2–6 มิถุนายน
ทีม: 6
สถานที่: 1 (ใน 1 เมืองเจ้าภาพ)
ชนะเลิศ:  เสฉวนฝูหลัน  (สมัยที่ 1st)
รางวัล
ผู้เล่นทรงคุณค่า:  จาง เซี่ยง
ครั้งแรกถัดไป →
เอวีซีคัพเมนส์คัพทัวร์นาเมนต์ 1999 (อังกฤษ: 1999 AVC Cup Men's Club Tournament) เป็นครั้งที่หนึ่งของการแข่งขันชิงแชมป์สโมสรเอเชีย ซึ่งจัดขึ้นที่เหอเฝย์ ประเทศจีน โดยสโมสรเสฉวนฝูหลัน จากประเทศจีน คว้าแชมป์ไปครองได้สำเร็จในการแข่งขันครั้งนี้
ผลการแข่งขัน

| อันดับ | ทีม | แต้ม | แข่ง> ชนะ | แข่ง> แพ้ | แต้ม> ชนะ | แต้ม> แพ้ | แต้ม> อัตราส่วน | เซต> ชนะ | เซต> แพ้ | เซต> อัตราส่วน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  เสฉวนฝูหลัน | 10 | 5 | 0 | 15 | 2 | 7.500 | 423 | 348 | 1.216  |
| 2 |  ซัมซุงฟายเออร์แอนด์มารีนอินชัวรันซ์ | 9 | 4 | 1 | 13 | 3 | 4.333 | 390 | 320 | 1.219  |
| 3 |  เปย์กันเตหะราน | 7 | 2 | 3 | 8 | 9 | 0.889 | 374 | 369 | 1.014  |
| 4 |  เฉิงตูเอินเหว่ย์ | 7 | 2 | 3 | 6 | 9 | 0.667 | 330 | 346 | 0.954  |
| 5 |  เอ็นอีซี เรดร็อกเก็ตส์ | 7 | 2 | 3 | 7 | 11 | 0.636 | 395 | 418 | 0.945  |
| 6 |  อัลร็อยยาน | 5 | 0 | 5 | 0 | 15 | 0.000 | 264 | 375 | 0.704 |
| วันที่ |  | คะแนน |  | เซต 1 | เซต 2 | เซต 3 | เซต 4 | เซต 5 | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 02 มิ.ย. | ซัมซุงฟายเออร์แอนด์มารีนอินชัวรันซ์  | 3–0 |  เปย์กันเตหะราน | 25–20 | 25–17 | 25–20 |   |   | 75–57  |
| 02 มิ.ย. | เสฉวนฝูหลัน  | 3–1 |  เอ็นอีซี เรดร็อกเก็ตส์ | 25–22 | 25–20 | 23–25 | 25–21 |   | 98–88  |
| 02 มิ.ย. | เฉิงตูเอินเหว่ย์  | 3–0 |  อัลร็อยยาน | 25–22 | 25–11 | 25–18 |   |   | 75–51  |
| 03 มิ.ย. | อัลร็อยยาน  | 0–3 |  ซัมซุงฟายเออร์แอนด์มารีนอินชัวรันซ์ | 13–25 | 21–25 | 17–25 |   |   | 51–75  |
| 03 มิ.ย. | เปย์กันเตหะราน  | 0–3 |  เสฉวนฝูหลัน | 21–25 | 22–25 | 13–25 |   |   | 56–75  |
| 03 มิ.ย. | เอ็นอีซี เรดร็อกเก็ตส์  | 0–3 |  เฉิงตูเอินเหว่ย์ | 19–25 | 21–25 | 23–25 |   |   | 63–75  |
| 04 มิ.ย. | เปย์กันเตหะราน  | 3–0 |  อัลร็อยยาน | 25–11 | 25–14 | 25–15 |   |   | 75–40  |
| 04 มิ.ย. | เสฉวนฝูหลัน  | 3–0 |  เฉิงตูเอินเหว่ย์ | 25–20 | 25–20 | 25–18 |   |   | 75–58  |
| 04 มิ.ย. | เอ็นอีซี เรดร็อกเก็ตส์  | 0–3 |  ซัมซุงฟายเออร์แอนด์มารีนอินชัวรันซ์ | 22–25 | 18–25 | 18–25 |   |   | 58–75  |
| 05 มิ.ย. | เฉิงตูเอินเหว่ย์  | 0–3 |  เปย์กันเตหะราน | 20–25 | 18–25 | 30–32 |   |   | 68–82  |
| 05 มิ.ย. | อัลร็อยยาน  | 0–3 |  เอ็นอีซี เรดร็อกเก็ตส์ | 22–25 | 21–25 | 23–25 |   |   | 66–75  |
| 05 มิ.ย. | ซัมซุงฟายเออร์แอนด์มารีนอินชัวรันซ์  | 1–3 |  เสฉวนฝูหลัน | 25–23 | 21–25 | 25–27 | 19–25 |   | 90–100  |
| 06 มิ.ย. | เอ็นอีซี เรดร็อกเก็ตส์  | 3–2 |  เปย์กันเตหะราน | 25–27 | 21–25 | 25–18 | 25–21 | 15–13 | 111–104  |
| 06 มิ.ย. | เสฉวนฝูหลัน  | 3–0 |  อัลร็อยยาน | 25–15 | 25–20 | 25–21 |   |   | 75–56  |
| 06 มิ.ย. | เฉิงตูเอินเหว่ย์  | 0–3 |  ซัมซุงฟายเออร์แอนด์มารีนอินชัวรันซ์ | 19–25 | 14–25 | 21–25 |   |   | 54–75 |
อันดับการแข่งขัน

| อันดับ | ทีม |
| --- | --- |
1 !:  เสฉวนฝูหลัน
2 !:  ซัมซุงฟายเออร์แอนด์มารีนอินชัวรันซ์
3 !:  เปย์กันเตหะราน
4:  เฉิงตูเอินเหว่ย์
5:  เอ็นอีซี เรดร็อกเก็ตส์
6:  อัลร็อยยาน
รางวัล

ผู้เล่นทรงคุณค่า:  จาง เซี่ยง (เสฉวน)
ตบยอดเยี่ยม:  ชิน จิน-ซิก (ซัมซุง)
บล็อกยอดเยี่ยม:  จู กาง (เสฉวน)
เสิร์ฟยอดเยี่ยม:  จาง หลีหมิง (เสฉวน)
รับลูกเสิร์ฟยอดเยี่ยม:  อะซิม จาซีเดห์ (เปย์กัน)
เซ็ตยอดเยี่ยม:  อี ว่าน (เสฉวน)
รับลูกตบยอดเยี่ยม:  ชิน จิน-ซิก (ซัมซุง)
นางสิบสอง

นางสิบสอง หรือ พระรถเมรี หรือ พระรถเสน และในกัมพูชาเรียก พุทธแสนนางกังรี (រឿងភ្នំនាងកង្រី​​) เป็นนิทานพื้นบ้านที่ได้รับความนิยมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่าง ประเทศไทย กัมพูชา พม่า และลาว รวมถึงในมาเลเซียที่เผยแพร่ผ่านชาวมาเลเซียเชื้อสายสยามจนภายหลังได้รับความนิยมในหมู่ชาวมาเลเซียเชื้อสายจีน
ประวัติและฉบับ

ราว พ.ศ. 2000 พระภิกษุชาวเชียงใหม่ได้แต่งชาดกในคัมภีร์พุทธศาสนาเรื่อง รถเสนชาดก ในปัญญาสชาดกเป็นภาษาบาลี
วรรณคดีสมัยอยุธยาที่เอ่ยถึง นางสิบสอง เช่น โคลงนิราศหริภุญชัย กาพย์ห่อโคลงพระศรีมโหสถ นอกจากนี้หนังสือ จินดามณี ของพระโหราธิบดีซึ่งเชื่อว่าแต่งขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้นำเอาข้อความซึ่งน่าจะตัดมาจากเรื่อง นางสิบสอง สำนวนใดสำนวนหนึ่งมาแสดงตัวอย่างการประพันธ์ "สุรางคณาปทุมฉันท์"
นางสิบสอง เป็นเรื่องที่สังคมไทยโบราณรู้จักแพร่หลาย มีการนำมาแต่งเป็นคำประพันธ์กาพย์ขับไม้ คำฉันท์ กลอนสวด หรือกาพย์ และคำกลอน โดยเฉพาะคำฉันท์นั้น พบไม่น้อยกว่า 3 สำนวน คำกลอนพบไม่น้อยกว่า 10 สำนวน เรื่อง พระรถคำฉันท์ ที่พบต้นฉบับและกรมศิลปากรจัดพิมพ์เผยแพร่แล้วมี 3 สำนวน ได้แก่ พระรถคำฉันท์ สำนวนที่ 1 บอกชื่อไว้ในเอกสารต้นฉบับว่า พระรถนิราศคำฉันท์ สันนิษฐานว่าน่าจะแต่งขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลายหลังรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พระรถคำฉันท์ สำนวนที่ 2 เข้าใจว่าน่าจะปรับปรุงแก้ไขจากพระรถคำฉันท์ สำนวนที่ 1 และ พระรถคำฉันท์ สำนวนที่ 3 บอกชื่อเรื่องไว้ในเอกสารสมุดไทยว่า พระรถคำหวน สำนวนนี้น่าจะแต่งขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ส่วน พระรถนิราศ ในลักษณะคำกลอน น่าจะเป็นผลงานของเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
ในภาคเหนือและภาคอีสานของไทยรวมถึงในลาวปรากฏชื่อว่า พุทธเสนกะ พุทธเสน พุทธเสนากะ และ นางสิบสอง เขตไทใหญ่ของรัฐฉานเรียก นางสิบสองเมืองนาย เขตไทลื้อและไทขึนเรียก จันทโสภานางสิบสอง
พงศาวดารล้านช้างกล่าวถึงตำนานของชาวล้านช้างซึ่งเป็นชนเผ่าไทยกลุ่มหนึ่งว่าสืบเชื้อสายมาจากนางกังรีหรือนางเมรีในเรื่องพระรถเสน
ฉบับตีพิมพ์ หลวงศรีอมรญาณที่รวมรวมเรียบเรียงพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2476 ในชื่อ นิทานร้อยแก้วเรื่องพระรถเสน ฉบับ พระรถ สำนวนนายบุศย์ พิมพ์ที่โรงพิมพ์ราษฎร์เจริญในปี พ.ศ. 2492 ที่เป็นกลอนอ่านมี พระรถเมรีกลอนสุภาพ ของ ส.เลี้ยงถนอม พิมพ์ พ.ศ. 2512
เนื้อหา

ชื่อและเนื้อหาปลีกย่อยแต่ละสำนวนแตกต่างกันไป แต่มีเนื้อเรื่องทำนองว่าพ่อแม่ยากจนเข็ญใจพาลูกสาว 12 คนไปปล่อยป่า
นางยักษ์มาพบ จึงไปเลี้ยงจนโต นางยักษ์ก็มีหลายชื่อเช่น สารตรา กังรี พอนางสิบสองนางรู้ความจริงว่าเป็นยักษ์ จึงคิดหนีโดยหนีไปแต่งงานกับพระราชา ได้เป็นมเหสีทั้งสิบสององค์
นางยักษ์ตามไปแก้แค้น แปลงเป็นสาวสวยหลอกให้พระราชารัก นางยักษ์ควักลูกตานางทั้งสิบสองแล้วเอาไปขังไว้ทั้งสิบสองนางมีลูก คลอดลูก แล้วต้องฆ่าลูกตัวเองกินเพราะหิว
นางสิบสองคนสุดท้องไม่ยอมฆ่า แอบเลี้ยงลูกจนโตคือ พระรถ หรือพระรถเสน เมื่อนางยักษ์รู้ หลอกพระรถให้ไปเมืองยักษ์ ฝากสารลับให้นางเมรี (ลูกสาว) ฆ่าพระรถ มีคนช่วยแปลงสารลับให้เป็นสารรัก นางเมรีจึงแต่งงานกับพระรถ
พระรถมอมเหล้านางเมรี หลอกถามความลับเอาดวงตาและของวิเศษกลับมาช่วยแม่และป้า นางเมรีตามมา พระรถไม่ยอมกลับ นางเมรีเลยตรอมใจตาย ส่วนสิบสองนางได้ตาคืน อยู่ดีมีความสุข นางยักษ์เห็นพระรถเลยกระอักเลือดตาย แล้วเมื่อพระรถเสนเห็นนางเมรีตาย จึงต้องตายตามกันไป โดยนางเมรีได้อธิษฐานไว้ว่า "ชาตินี้น้องตามพี่มา ชาติหน้านี้ขอให้พี่ตามน้องไป" จึงทำให้พระรถเสนเกิดใหม่เป็นพระสุธน และนางเมรีเกิดใหม่เป็นนางมโนราห์ และเป็นที่มาของ พระสุธน มโนราห์
สถานที่อันเกี่ยวเนื่องกับนิทาน

ภาคตะวันออกของประเทศไทยแถบจังหวัดชลบุรี ฉะเชิงเทรา และปราจีนบุรี มีสถานที่เกี่ยวข้องกับนิทานหลายแห่ง โดยเฉพาะที่อำเภอพนัสนิคม อย่างเมืองที่ชื่อ เมืองพระรถ ถ้ำนางสิบสอง หมอนนางสิบสอง สระสี่เหลี่ยม มีเมืองพญาเร่ตั้งอยู่ที่อำเภอบ่อทอง จังหวัดชลบุรี
ที่จังหวัดพังงามีเขาอกเมรี ที่จังหวัดนครศรีธรรมราชมีหมู่บ้านสนทรา ที่กัมพูชามีภูเขานางกังรี ในจังหวัดกำปงฉนัง  ปราสาทซัวปรัตในเสียมเรียบ ชาวบ้านเรียกปราสาทนี้ว่าเป็นปราสาทนางสิบสอง
ปลาตอง

| ปลาตอง |
| --- | --- |

ปลากราย หรือ ปลาหางแพน (C. ornata)

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Actinopterygii
อันดับ:: Osteoglossiformes
วงศ์:: Notopteridae
สกุล:: Chitala Fowler, 1934

ชนิด
 ดูในเนื้อหา
ปลาตอง (อังกฤษ: Clown knifefishes, Featherbackfishes) เป็นสกุลปลากระดูกแข็งที่อยู่ใน วงศ์ปลากราย (Notoperidae) อันดับปลาลิ้นกระดูก (Osteoglossiformes) ใช้ชื่อสกุลว่า Chitala (/ไค-ตา-ลา/)
ลักษณะ

มีรูปร่างโดยรวมคือ มีลำตัวแบนข้างมาก ครีบอกเล็กมาก ครีบหลังเล็ก ส่วนหัวมีขนาดเล็ก ตาโต ปากกว้าง โดยมีมุมปากอยู่เลยดวงตาไปอีก สันหลังยกสูง มีจุดเด่นคือ ครีบท้องที่ติดกับครีบก้นเป็นแนวเดียวกัน ซึ่งจะเคลื่อนไหวอย่างพริ้วไหวมากเมื่อว่ายน้ำ จนได้ชื่อในภาษาอังกฤษว่า "ปลาขนนก" (Featherbackfish) หรือ "ปลาใบมีด" (Knifefish) และเหตุที่ได้ชื่อว่า "ปลาตอง" ในภาษาไทย เนื่องจากมีรูปร่างแบนเหมือนใบตอง มีลายเส้นจาง ๆ เป็นบั้งอยู่ตามแนวของลำตัว ที่ฐานครีบหูมีจุดสีดำ และมีจุดเด่นอีกประการ คือ มีจุดสีน้ำตาลเข้มหรือสีดำอยู่ในช่วงท้ายของลำตัว ซึ่งแตกต่างออกไปตามชนิดและอายุวัยของปลา ซึ่งปลาในวัยอ่อนจุดเหล่านี้มักจะรวมตัวกันดูไม่ชัดเจน แต่จะแตกกระจายเห็นเด่นชัดเจนเมื่อปลาโตขึ้น และยังถือได้ว่าเป็นลวดลายเฉพาะในแต่ละตัวอีกด้วย สีของตัวปลาในธรรมชาติแล้วมักจะออกสีขาวนวล แต่เมื่อจับขึ้นมาแล้วจะค่อย ๆ กลายเป็นสีคล้ำขึ้น ๆ
อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงขนาดเล็กในแม่น้ำและลำคลองทั่วไป พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่อนุทวีปอินเดีย, อินโดจีน จนถึงเกาะบอร์เนียว และเกาะสุมาตรา ในอินโดนีเซีย โดยกินอาหารจำพวก ปลาขนาดเล็กและสัตว์น้ำชนิดอื่น
จัดเป็นปลาขนาดใหญ่ โดยมีความยาวเต็มที่ประมาณ 1 เมตร และอาจยาวได้ถึง 1.5 เมตร ในบางชนิด ขยายพันธุ์ด้วยการวางไข่ติดกับวัสดุใต้น้ำ เช่น ก้อนหินหรือตอม่อของสะพาน โดยไข่มีลักษณะสีขาวขุ่น โดยที่ทั้งปลาตัวผู้และตัวเมียช่วยกันดูแลไข่ จำนวนไข่ปริมาณ 500–1,000 ฟอง ใช้เวลาฟักเป็นตัวประมาณ 7 วัน
การจำแนก

ปลาตองแบ่งออกได้เป็น 6 ชนิด ได้แก่
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ชื่อภาษาไทย | ชื่อวิทยาศาสตร์ | ขนาด (โดยประมาณ) | ลักษณะเด่น | สถานที่พบ |
| ปลาตองลาย | Chitala blanci | 1 เมตร | มีจุดและลวดลายมากที่สุด | พบเฉพาะลุ่มน้ำโขงและบางส่วนของแม่น้ำน่านเท่านั้น |
| ปลาส้มหลอด | Chitala borneensis | 40 เซนติเมตร | เป็นชนิดที่เล็กที่สุดในสกุลนี้ | พบได้บนเกาะบอร์เนียว รวมถึงลุ่มน้ำแม่กลองและภาคใต้ฝั่งตะวันออกของไทย |
| ปลากรายอินเดีย | Chitala chitala | 1.5 เมตร | มีจุดที่เล็กที่สุด แต่มีขนาดลำตัวใหญ่ | พบได้ที่ประเทศอินเดีย |
| ปลากรายสุมาตรา | Chitala hypselonotus | 1 เมตร | - | พบได้ที่เกาะสุมาตราและคาบสมุทรมลายู |
| ปลาสะตือ | Chitala lopis | 1.5 เมตร | มีสีค่อนข้างคล้ำ มีขนาดค่อนข้างใหญ่ | พบได้ในภูมิภาคอินโดจีนจนถึงคาบสมุทรมลายู และประเทศอินโดนีเซีย |
| ปลากราย | Chitala ornata | 1 เมตร | นิยมรับประทานและเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม | พบในภูมิภาคอินโดจีน |
มีความสำคัญต่อมนุษย์ในแง่ของการเป็นปลาเศรษฐกิจ ซึ่งมีการบริโภคด้วยการปรุงสดและแปรรูปเป็นอาหารประเภทต่าง ๆ เช่น ลูกชิ้น, ทอดมัน หรือห่อหมก และยังนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงามอีกด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในชนิด C. ornata  โดยเฉพาะตัวที่สีกลายเป็นสีเผือกหรือสีที่แปลกออกไปเหมือนสีทองคำขาว เป็นต้น
อนึ่ง ปลาในสกุล Chitala เคยอยู่จัดอยู่ในสกุลเดียวกับ Notopterus โดยถือเป็นสกุลย่อย แต่ปัจจุบันได้แยกออกมาต่างหาก เนื่องจาก ไทสัน โรเบิร์ตส์ นักมีนวิทยาชาวอเมริกันได้ศึกษาและทำการอนุกรมวิธานแยกออกมาในปี ค.ศ. 1992 เพราะมีลักษณะสำคัญที่แตกต่างกัน 3 ประการคือ
กระดูกกะโหลกหัวด้านหลังเว้าลึก
มุมปากยื่นเลยขอบนัยน์ตา
เกล็ดที่หัวมีขนาดเล็กกว่าหรือเท่ากับเกล็ดบนลำตัว
ซึ่งปลาที่อยู่ในสกุล Notopterus นี้ก็เหลือเพียงชนิดเดียวเท่านั้น คือ Notopterus notopterus ซึ่งมีขนาดเล็กกว่ามาก และมีส่วนลาดที่สันหลังน้อยกว่า ส่วนหน้ากลมมน อีกทั้งความกว้างของปากก็ไม่ยาวจนเลยลูกตา
ดูเพิ่ม

ปลาสลาด
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Chitala ที่วิกิสปีชีส์
รายพระนามเจ้าผู้ครองนครลำปาง

|  เจ้าผู้ครอง แห่งนครลำปาง |
| --- | --- |
ราชาธิปไตยในอดีต


ตราแผ่นดินเมืองนครลำปาง

 เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต เจ้าผู้ครองนครพระองค์สุดท้าย
 
ปฐมกษัตริย์: พระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง)
องค์สุดท้าย: เจ้าราชบุตร
อิสริยยศ: พระเจ้านครลำปาง เจ้านครลำปาง พระยาลำปาง
สถานพำนัก: คุ้มหลวงหอคำ
ผู้แต่งตั้ง: กษัตริย์พม่า (พ.ศ. 2275–2317) กษัตริย์สยาม (พ.ศ. 2317–2468)
เริ่มระบอบ: พ.ศ. 2275
สิ้นสุดระบอบ: 1 มีนาคม พ.ศ. 2468
ผู้อ้างสิทธิ์: เจ้าศรีรัตน์ ณ ลำปาง
เจ้าผู้ครองนครลำปาง เป็นตำแหน่งที่เริ่มมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรหริภุญชัย โดยกษัตริย์พระองค์แรกของนครลำปางคือพระเจ้าอนันตยศ พระราชโอรสของพระนางจามเทวี พระเจ้าอนันตยศทรงสร้างนครลำปางและขึ้นครองเมืองเมื่อ พ.ศ. 1231 ซึ่งลูกหลานของพระเจ้าอนันตยศยังคงขึ้นครองลำปางสืบต่อมา จนถึงรัชสมัยของพระยาเบิก ในปี พ.ศ. 1838 พญามังรายแห่งเวียงเชียงใหม่ ได้ให้ขุนสงครามยกทัพมาตีนครลำปาง พระยาเบิกทรงช้างออกมากระทำยุทธหัตถี กองทัพนครลำปางแตกพ่าย และพระยาเบิกได้รับบาดเจ็บ พระยาเบิกถูกขุนสงครามปลงพระชนม์ที่บ้านแม่ตาลน้อย ในเขตนครลำปาง ถือเป็นการสิ้นสุดยุคราชวงศ์หริภุญชัยในนครลำปาง
เมื่อพญามังรายมีอำนาจเหนือล้านนา ทรงแต่งตั้งให้ขุนมาครองนครลำปางสืบต่อมาเป็นเวลาหลายร้อยปี จนกระทั่งพระเจ้าบุเรงนองแห่งกรุงหงสาวดีได้กรีฑาทัพยึดล้านนาไว้ได้ทั้งหมด จึงสิ้นสุดยุคราชวงศ์มังรายในนครลำปาง ตลอดระยะที่พม่าได้ครอบครองอาณาจักรล้านนามาเป็นเวลา 200 ปีนั้น ได้กดขี่ข่มเหงชาวบ้านอย่างมากมาย จนเกิดกบฏหลายครั้ง จนกระทั่งหนานทิพย์ช้างได้ชัยชนะเหนือท้าวมหายศแห่งนครลำพูน (ซึ่งอยู่ในอำนาจของพม่า) และชาวเมืองพร้อมใจสถาปนาหนานทิพย์ช้างเป็นพระยาไชยสงคราม และเริ่มต้นยุคราชวงศ์ทิพย์จักร (ทิพย์จักราธิวงศ์) หรือราชวงศ์เจ้าเจ็ดตนในนครลำปาง ลูกหลานของพระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง)ได้ให้ความร่วมมือกับอาณาจักรธนบุรีและอาณาจักรรัตนโกสินทร์ในการขจัดอิทธิพลพม่าออกจากอาณาจักรล้านนาได้ทั้งหมด และสิ้นสุดยุคประเทศราชของพม่าในสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งราชวงศ์จักรี เชื้อสายเจ้าเจ็ดตนได้ครองนครลำปางจนถึง พ.ศ. 2465 ในสมัยเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต
รายพระนาม

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
สมัยกรุงศรีอยุธยา
| ลำดับ | รูป | รายพระนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ | หมายเหตุ |  |
| 1 |  | พระยาไชยสงคราม(ทิพย์ช้าง) | พ.ศ. 2275 | พ.ศ. 2306 | ต้นราชวงศ์ทิพย์จักร |  |
| 2 |  | เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว | พ.ศ. 2306 | พ.ศ. 2317 | พระโอรสในพระยาไชยสงคราม |  |
สมัยธนบุรี
| ลำดับ | รูป | รายพระนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ | หมายเหตุ |  |
| 3 |  | พระเจ้ากาวิละ | พ.ศ. 2317 | พ.ศ. 2325 | พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว  ต่อมาย้ายไปครองนครเชียงใหม่ |  |
สมัยรัตนโกสินทร์
| ลำดับ | รูป | รายพระนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ | หมายเหตุ |  |
| 4 |  | พระยาคำโสม | พ.ศ. 2325 | พ.ศ. 2337 | พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว |  |
| 5 |  | พระเจ้าดวงทิพย์ | พ.ศ. 2337 | พ.ศ. 2368 | พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว |  |
| 6 |  | พระยาไชยวงศ์ | พ.ศ. 2369 | พ.ศ. 2380 | พระโอรสในพระยาคำโสม |  |
| 7 |  | พระยาขัติยะ | พ.ศ. 2380 | พ.ศ. 2380 | พระโอรสในพระยาคำโสม |  |
| 8 |  | พระยาน้อยอินท์ | พ.ศ. 2381 | พ.ศ. 2391 | พระโอรสในพระยาคำโสม |  |
| 9 |  | เจ้าวรญาณรังษี | พ.ศ. 2399 | พ.ศ. 2414 | พระโอรสในพระยาคำโสม |  |
| 10 |  | เจ้าพรหมาภิพงษธาดา | พ.ศ. 2416 | พ.ศ. 2435 (บางตำราว่า พ.ศ. 2429) | พระโอรสในพระเจ้าดวงทิพย์   ต่อมาเลื่อนเป็นจางวางเมืองนครลำปาง  |  |
| 11 |  | เจ้านรนันทไชยชวลิต | พ.ศ. 2435 | พ.ศ. 2438 | พระโอรสในเจ้าวรญาณรังษี |  |
| 12 |  | เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต | พ.ศ. 2440 | พ.ศ. 2465 | พระโอรสในเจ้านรนันทไชยชวลิต |  |
| - |  | เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) | พ.ศ. 2465 | พ.ศ. 2468 | ผู้รั้งตำแหน่งเจ้านคร  |  |
| สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช | สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช | สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช | สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช | สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช | สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช |  |
ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปางภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปาง
| ลำดับ | รูป | รายพระนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ | หมายเหตุ |  |
| 1 |  | เจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) | พ.ศ. 2468 | พ.ศ. 2482 | (14 ปี) |  |
| 2 |  | พระเพชรคีรีศรีสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง) | พ.ศ. 2482 | พ.ศ. 2513 | (31 ปี) |  |
| 3 |  | เจ้าเดชา ณ ลำปาง | พ.ศ. 2513 | 30 มิถุนายน พ.ศ. 2558 | (45 ปี) |  |
| 4 |  | เจ้าศรีรัตน์ ณ ลำปาง | 30 มิถุนายน พ.ศ. 2558 | ปัจจุบัน |  |  |