การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2566
เบื้องหลัง

| ปฏิทินการเลือกตั้ง |
| --- | --- |
13 ต.ค. – 10 พ.ย.: วันลงทะเบียนขอใช้สิทธิเลือกตั้ง
25 – 10 พ.ย.: วันรับสมัครเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายประกันตน
10 พ.ย.: วันประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
21 พ.ย.: วันประกาศรายชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายประกันตน
24 ธ.ค.: วันเลือกตั้ง
การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมเกิดขึ้นหลังจากคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 61 โดยความเห็นชอบของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ภายใต้คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ออกพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2558 ซึ่งระบุไว้ในมาตรา 8 ให้ผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายประกันตนมาจากการเลือกตั้ง
วันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558 พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ในฐานะหัวหน้า คสช. ได้ออกคำสั่งฉบับที่ 40/2558 ให้คณะกรรมการประกันสังคมยุติการปฏิบัติหน้าที่ และงดการบังคับใช้บางมาตราที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งในพระราชบัญญัติดังกล่าว พร้อมแต่งตั้งคณะกรรมการประกันสังคมชุดใหม่ โดยมีกำหนดวาระการทำงานสองปี
เมื่อครบกำหนดวาระ 2 ปีแล้ว ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561 วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้หารือร่วมกับตัวแทนของกระทรวงแรงงาน เกี่ยวกับการเลือกตั้งคณะกรรมประกันสังคมที่จะเกิดขึ้น ที่ประชุมเห็นว่า ควรให้คณะกรรมการประกันสังคมชุดปัจจุบันยังคงปฏิบัติหน้าที่ต่อไป เนื่องจากการเลือกตั้งอาจขัดคำสั่ง คสช. ที่ห้ามดำเนินกิจกรรมทางการเมือง
วันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นช่วงเวลาก่อนที่ คสช. จะสิ้นสุดลงหลังการเข้ารับหน้าที่ของคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 62 พล.อ.ประยุทธ์ ในฐานะหัวหน้า คสช. ได้ออกคำสั่งฉบับที่ 9/2562 เรื่อง การยกเลิกประกาศ คสช. คำสั่ง คสช. และคำสั่งหัวหน้า คสช. บางฉบับที่หมดความจำเป็น ซึ่งคำสั่งฉบับนี้เป็นมีการระบุให้ยกเลิกคำสั่งหัวหน้า คสช. ฉบับที่ 40/2558 ซึ่งใช้แต่งตั้งคณะกรรมการและที่ปรึกษารวม 4 ชุด ยกเว้นคณะกรรมการประกันสังคมที่ยังคงปฏิบัติหน้าที่ต่อไปก่อน และกำหนดให้กระทรวงแรงงานจัดทำระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนให้เสร็จภายใน 2 ปี
วันที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 ซึ่งครบกำหนด 2 ปีตามคำสั่งหัวหน้า คสช. ดังกล่าว กระทรวงแรงงานได้ออกระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม ภายหลังจากการออกระเบียบ ก็ยังไม่มีความคืบหน้าถึงกำหนดการเลือกตั้งที่แน่ชัด และมีการส่งหนังสือเรียกร้องจากเครือข่ายผู้ใช้แรงงานอย่างต่อเนื่อง
จนกระทั่งหลังเปลี่ยนผ่านสู่คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 63 แล้ว เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2566 พิพัฒน์ รัชกิจประการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน จึงประกาศพร้อมจัดการเลือกตั้งครั้งแรกในวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2566 โดยเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม สำนักงานประกันสังคมออกประกาศหลักเกณฑ์ และคุณสมบัติ การเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน อย่างไรก็ตาม ณ วันที่ 27 ตุลาคม ยังมีผู้ประกันตนที่ลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งในครั้งนี้เพียงกว่า 120,000 คน ไม่ถึงจำนวนที่สำนักงานประกันสังคมตั้งเป้าหมายไว้ที่ 1,000,000 คน พริษฐ์ วัชรสินธุ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การสื่อสารมวลชน และการมีส่วนร่วมของประชาชน ของสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 26 จึงนำคณะกรรมาธิการมาร่วมเชิญชวนผู้ประกันตนและนายจ้างลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม ต่อมาเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม คณะกรรมการจัดการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมได้มีมติเห็นชอบให้ขยายเวลาการลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้ง และการรับสมัครผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน ออกไปจนถึงวันที่ 10 พฤศจิกายน และเมื่อปิดรับการลงทะเบียนแล้ว มีผู้ลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งจำนวนทั้งสิ้น 949,818 คน แบ่งเป็นฝ่ายผู้ประกันตน 945,609 คน ฝ่ายนายจ้าง จำนวน 4,209 คน และมีผู้สมัครจำนวน 316 คน แบ่งเป็นจากฝ่ายผู้ประกันตน 247 คน และจากฝ่ายนายจ้าง 69 คน