stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พ่ากั่น

| พ่ากั่น |
| --- | --- |
เมือง
พ่ากั่นในเดือนมกราคม 2561
พ่ากั่นที่ตั้งเมืองพ่ากั่นในประเทศพม่า
พิกัด: 25°37′0″N 96°19′0″E﻿ / ﻿25.61667°N 96.31667°E﻿ / 25.61667; 96.31667
ประเทศ:  พม่า
เขต:  รัฐกะชีน
จังหวัด: โม่ญี่น
อำเภอ: พ่ากั่น
ประชากร (2557)
 • เมือง: 312,278 คน
 • เขตเมือง: 60,123 คน
 • นอกเมือง: 252,155 คน
 • ศาสนา: พุทธ, คริสต์
เขตเวลา: UTC+6.30 (เวลามาตรฐานพม่า)
พ่ากั่น (พม่า: ဖားကန့်) เป็นเมืองหนึ่งในอำเภอพ่ากั่น จังหวัดโม่ญี่น รัฐกะชีน ทางตอนเหนือสุดของประเทศพม่า ตั้งอยู่ริมแม่น้ำอุรุ ห่างจากมัณฑะเลย์ไปทางทิศเหนือประมาณ 350 กิโลเมตร ท่ามกลางป่ารกที่ไม่เอื้อต่อการอยู่อาศัย มีมาลาเรียชุกชุม และถูกตัดขาดเป็นเวลาหลายเดือนในฤดูมรสุม เมืองนี้มีชื่อเสียงเรื่องเหมืองหยกซึ่งผลิตแร่เจไดต์ที่มีคุณภาพดีที่สุดในโลก
ใน พ.ศ. 2554 การสู้รบระหว่างกองทัพเอกราชกะชีนกับกองทัพพม่าในพื้นที่รอบเหมืองหยกพ่ากั่นส่งผลให้มีบุคคลพลัดถิ่นประมาณ 90,000 คนเมื่อถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2555 และยังคร่าชีวิตผู้คนไปหลายร้อยคน
พื้นที่ปกครองตนเองโกก้าง

| พื้นที่ปกครองตนเองโกก้าง ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |
| --- | --- |
พื้นที่ปกครองตนเอง

พิกัด: 23°44′31″N 98°34′49″E﻿ / ﻿23.74194°N 98.58028°E﻿ / 23.74194; 98.58028
ประเทศ:  พม่า
รัฐ: ฉาน
จำนวนเมือง: 2
เมืองหลัก: เล่าไก่
ประชากร (2014)
 • ทั้งหมด: 123,733 คน
เดมะนิม: ชาวโกก้าง
เขตเวลา: UTC+6.30 (เวลามาตรฐานพม่า)
พื้นที่ปกครองตนเองโกก้าง (พม่า: ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ, ออกเสียง: [kó.ka̰ɰ̃ kò.bàɪ̯ɰ̃ ʔoʊ̯ʔ.t͡ɕʰoʊ̯ʔ kʰwɪ̰ɰ̃.ja̰ dè.θa̰]) จัดตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2551 ประกอบด้วยเมืองโกก้างและเมืองเล่าไก่ในรัฐฉาน ชื่ออย่างเป็นทางการได้ประกาศเมื่อ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2553
เป็นเขตปกครองตนเองของจีนโกก้าง
พื้นที่ปกครองตนเองปะโอ

| พื้นที่ปกครองตนเองปะโอ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |
| --- | --- |
พื้นที่ปกครองตนเอง
สำนักงานใหญ่ของพื้นที่ปกครองตนเอง
   ธง

ประเทศ:  พม่า
รัฐ: ฉาน
จำนวนเมือง: 3
ประชากร
 • ทั้งหมด: 380,427 คน
เดมะนิม: ชาวปะโอ
เขตเวลา: UTC+6.30 (เวลามาตรฐานพม่า)
พื้นที่ปกครองตนเองปะโอ (พม่า: ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ, ออกเสียง: [pə.ʔo̰ kò.bàɪ̯ɰ̃ ʔoʊ̯ʔ.t͡ɕʰoʊ̯ʔ kʰwɪ̰ɰ̃.ja̰ dè.θa̰]) จัดตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2551 ประกอบด้วยเมืองหัวพง เมืองสี่แส่ง และเมืองปางล้องในรัฐฉาน ชื่อที่เป็นทางการประกาศเมื่อ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2553 เป็นเขตปกครองตนเองของชาวปะโอ
พรรคประชาชนมาเลเซีย

พรรคประชาชนมาเลเซีย (มลายู: Parti Rakyat Malaysia, PRM) เป็นพรรคการเมืองนิยมสังคมนิยมประชาธิปไตยในมาเลเซีย ก่อตั้งเมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2498 ในชื่อ พรรคประชาชน (Partai Ra'ayat) จัดเป็นพรรคการเมืองที่เก่าแก่พรรคหนึ่งในมาเลเซีย และเคยเข้าร่วมในขบวนการต่อต้านอาณานิคมในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2
จุดเริ่มต้น

ผู้ก่อตั้งพรรคคืออะห์หมัด โบเอสตามัน ซึ่งเป็นนักกิจกรรมของขบวนการฝ่ายซ้าย เกอซาตวนเมอลายูมูดา (Kesatuan Melayu Muda) ระหว่างที่ญี่ปุ่นเข้ายึดครองมลายู เมื่อญี่ปุ่นยอมแพ้สงคราม ขบวนการที่มีเป้าหมายในการต่อต้านญี่ปุ่นได้สลายตัวไป และนักกิจกรรมฝ่ายซ้ายในมาเลเซียได้จัดตั้งขบวนการใหม่ ๆ ขึ้นมากมาย เช่น พรรคชาตินิยมมลายู, องค์การยุวชนตื่นตัว, องค์กรสตรีตื่นตัว โบเอสตามันเป็นหนึ่งในคณะผู้แทนของพรรคชาตินิยมมลายูและองค์การยุวชนตื่นตัวในการเข้าร่วมสภาความร่วมมือมลายาทั้งหมดใน พ.ศ. 2489 และเป็นเครื่องมือในการแยกขบวนการฝ่ายซ้ายของมลายูออกจากอัมโน
การต่อต้านสหภาพมลายาที่เสนอโดยอังกฤษในฐานะที่เป็นทางเลือกของกรอบรัฐธรรมนูญได้เกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่างอัมโนกับตัวแทนของสุลต่านมลายู มีข้อเสนอที่เรียกว่าข้อเสนอร่างรัฐธรรมนูญสำหรับมลายาได้พัฒนาขึ้นมาโดยความร่วมมือระหว่างอัมโนกับตัวแทนของผู้ปกครองชาวมลายู ข้อเสนอนี้ถูกต่อต้านโดยประชากรที่ไม่ใช่ชาวมลายู  รวมทั้งนักชาตินิยมที่ต้องการกำหนดทิศทางด้วยตนเองและมลายาที่เป็นเอกราช การรวมตัวกันของการต่อต้านอังกฤษโดยขบวนการทางการเมืองที่หลากหลายทั้งที่เป็นชาวมลายูและเชื้อชาติอื่น ทำให้มีการตั้งแนวร่วมอย่างกว้างขวางในชื่อแนวร่วมสหประชาชน ซึ่งเป็นแนวร่วมของขบวนการอย่างพรรคชาตินิยมมลายู องค์การยุวชนตื่นตัว และอื่น ๆ ที่เป็นตัวแทนของชาวมลายู และสภาความร่วมมือมลายาทั้งหมด ซึ่งเป็นตัวแทนของเชื้อชาติอื่น แนวร่วมอื่น ๆ ได้แก่ สภาชาวมาเลเซียเชื้อสายอินเดีย สหภาพประชาธิปไตยมลายาและอื่น ๆ
แนวร่วมสหประชาชนและสภาความร่วมมือมลายาทั้งหมดได้ออกข้อเสนอที่เรียกข้อเสนอรัฐธรรมนูญประชาชน อย่างไรก็ตาม ทั้งสององค์การล้มเหลวที่จะให้นำข้อเสนอดังกล่าวไปเป็นรัฐธรรมนูญของสหพันธรัฐมลายาที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2491 องค์การยุวชนตื่นตัวถูกคว่ำบาตรเมื่อ เมื่อ 20 มีนาคม พ.ศ. 2491 ซึ่งถือเป็นพรรคการเมืองมลายาพรรคแรกที่ถูกคว่ำบาตรจากรัฐบาลs โบเอสตามันถูกจับกุมเมื่อ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2491 การประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินทั่วประเทศเกิดขึ้นเมื่อ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2491 ทำให้นักกิจกรรมฝ่ายซ้ายถูกจับกุมจำนวนมากส่วนที่หลบหนีไปได้เข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์มลายา
การก่อตั้ง

หลังจากผู้ที่ถูกจับกุมถูกปล่อยตัวใน พ.ศ. 2498 โบเอสตามันได้รวบรวมกลุ่มผู้ที่สนับสนุนมาจัดตั้งพรรคประชาชนเมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2498 โดยมีแนวคิดชาตินิยมและสังคมนิยมประชาธิปไตย พรรคประชาชนได้เป็นแนวร่วมกับพรรคแรงงานแห่งมาเลเซียซึ่งเรียกแนวร่วมสังคมนิยมประชาชนมลายา หรือแนวร่วมสังคมนิยมซึ่งจดทะเบียนเมื่อ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2501
มีการจัดตั้งสาขาของพรรคประชาชนในบรูไนและสิงคโปร์ ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นพรรคประชาชนบรูไนและพรรคประชาชนสิงคโปร์ พรรคที่เป็นสาขาทั้งสองพรรคนี้หมดบทบาทไปเมื่อพรรคประชาชนบรูไนถูกคว่ำบาตรใน พ.ศ. 2505 ส่วนพรรคประชาชนสิงคโปร์ไม่เคยประสบความสำเร็จในการเลือกตั้ง เชื่อว่าพรรคประชาชนบรูไนยังคงมีกิจกรรมแบบพลัดถิ่น ส่วนพรรคประชาชนสิงคโปร์ยังเป็นพรรคการเมืองจดทะเบียนในสิงคโปร์
ความสำเร็จในช่วงแรก

แนวร่วมสังคมนิยมประสบความสำเร็จในการเลือกตั้งในช่วงแรก โดยได้รับเลือกตั้งในเขตเมือง โดยเฉพาะกัวลาลัมเปอร์และโจโฮร์บะฮ์รู ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2502 เมื่อมีแผนจะจัดตั้งมาเลเซียใน พ.ศ. 2504 แนวร่วมสังคมนิยมได้ร่วมกับกลุ่มที่คัดค้านการตั้งมาเลเซีย
การกลั่นแกล้ง

หลังจากเกิดการเผชิญหน้าระหว่างมาเลเซียและอินโดนีเซียใน พ.ศ. 2505 สถานะของพรรคกลายเป็นกลุ่มที่นิยมอินโดนีเซีย และต่อต้านชาติของตนเอง ผู้นำพรรคฝ่ายต่อต้านหลายคนถูกจับรวมทั้งโบเอสตามัน ทำให้แนวร่วมสังคมนิยมอ่อนแอลงในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2507 และพรรคประชาชนได้ถอนตัวออกในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2508
การฟื้นฟู

ในช่วงที่เกิดสุญญากาศของอำนาจ กลุ่มปัญญาชนหนุ่มนำโดยกัสซิม อะหมัดได้เข้าควบคุมพรรคและเปลี่ยนชื่อพรรคเป็นพรรคสังคมนิยมประชาชนมาเลเซีย (Parti Sosialis Rakyat Malaysia) ในช่วง พ.ศ. 2517–2519 มีผู้นำของพรรคหลายคนถูกจับรวมทั้งกัสซิม อะหมัด แต่พรรคก็ยังดำเนินกิจกรรมทางการเมืองต่อมา
ใน พ.ศ. 2532 พรรคเปลี่ยนชื่อเป็นพรรคประชาชนมาเลเซีย กลุ่มที่ไม่เห็นด้วยกับการเปลี่ยนชื่อพรรคหันไปตั้งพรรคสังคมนิยมมาเลเซีย พรรคใหม่นี้เข้าร่วมในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2533 แต่ไม่ได้รับเลือก พรรคยังคงเข้าร่วมการเลือกตั้ง จน พ.ศ. 2542 ได้รวมเข้ากับพรรคยุติธรรมแห่งชาติ ก่อนจะแยกตัวออกมาอีกครั้งใน พ.ศ. 2548
พื้นที่ปกครองตนเองดะนุ

| พื้นที่ปกครองตนเองดะนุ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |
| --- | --- |
พื้นที่ปกครองตนเอง
สำนักงานใหญ่ของพื้นที่ปกครองตนเอง
   ธง

ประเทศ:  พม่า
รัฐ: ฉาน
จำนวนเมือง: 2
เมืองหลัก: ป๊างตะร่า
การปกครอง
 • ประธานพื้นที่ปกครองตนเอง: Arkar Lin 
ประชากร (2014)
 • ทั้งหมด: 161,835 คน
เดมะนิม: ชาวดะนุ
เขตเวลา: UTC+6.30 (เวลามาตรฐานพม่า)
พื้นที่ปกครองตนเองดะนุ (พม่า: ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ, ออกเสียง: [də.nṵ kò.bàɪ̯ɰ̃ ʔoʊ̯ʔ.t͡ɕʰoʊ̯ʔ kʰwɪ̰ɰ̃.ja̰ dè.θa̰]) จัดตั้งตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2551 ประกอบด้วยเมือง 2 เมืองในรัฐฉานคือเมืองยหว่าหง่านและเมืองป๊างตะร่า ชื่ออย่างเป็นทางการประกาศเมื่อ 20 สิงหาคม 2553 เป็นเขตปกครองตนเองของชาวดะนุ
มย่องเมียะ

| มย่องเมียะ မြောင်းမြမြို့ |
| --- | --- |
เมือง
พระเจดีย์ในเมืองมย่องเมียะ
มย่องเมียะที่ตั้งในประเทศพม่า
พิกัด: 16°36′13″N 94°55′44″E﻿ / ﻿16.60361°N 94.92889°E﻿ / 16.60361; 94.92889
ประเทศ:  พม่า
ภาค:  อิรวดี
จังหวัด: มย่องเมียะ
อำเภอ: มย่องเมียะ
ประชากร (ค.ศ. 2019): 56,018 คน
ประชากรศาสตร์
 • กลุ่มชาติพันธุ์: พม่า, กะเหรี่ยง
 • ศาสนา: พุทธ, คริสต์
เขตเวลา: UTC+6:30 (เวลามาตรฐานพม่า)
มย่องเมียะ (พม่า: မြောင်းမြ, ออกเสียง: [mjáʊ̯ɰ̃.mja̰]) เป็นเมืองหลักของจังหวัดมย่องเมียะ ตั้งอยู่ในภาคอิรวดี ประเทศพม่า
สมัยอาณาจักรหงสาวดี ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 เมืองนี้มีสมิงมังละเป็นเจ้าเมือง สมิงมังละเป็นพระสวามีของนางอุ่นเรือน พระขนิษฐาของพระเจ้าฟ้ารั่วและพระเจ้ารามประเดิด กษัตริย์พระองค์ที่ 1 และพระองค์ที่ 2 แห่งอาณาจักรหงสาวดี
นอกจากนี้เมืองมย่องเมียะยังเป็นบ้านเกิดของบุคคลสำคัญของพม่าถึง 2 คน คือ อู้นุ นายกรัฐมนตรีคนแรกของพม่า และคีนจี นักการเมืองและนักการทูตคนสำคัญของพม่า มารดาของอองซานซูจี นอกจากนี้ยังเป็นหนึ่งในเมืองที่เคยมีการปลูกฝังลัทธิชาตินิยมต่อต้านอาณานิคมอังกฤษ
จอร์จ ออร์เวลล์ นักเขียนชาวอังกฤษผู้โด่งดังเคยรับราชการเป็นตำรวจสมัยอาณานิคมในเมืองนี้เมื่อ ค.ศ. 1924
พื้นที่ปกครองตนเองปะหล่อง

| พื้นที่ปกครองตนเองปะหล่อง ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ |
| --- | --- |
พื้นที่ปกครองตนเอง

ประเทศ:  พม่า
รัฐ: ฉาน
จำนวนเมือง: 2
เมืองหลัก: น้ำสั่น
ประชากร (2014)
 • ทั้งหมด: 110,805 คน
เดมะนิม: ชาวปะหล่อง
เขตเวลา: UTC+6.30 (เวลามาตรฐานพม่า)
เว็บไซต์: Pa Laung Self-Administered Zone
พื้นที่ปกครองตนเองปะหล่อง (พม่า: ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ, ออกเสียง: [pə.làʊ̯ɰ̃ kò.bàɪ̯ɰ̃ ʔoʊ̯ʔ.t͡ɕʰoʊ̯ʔ kʰwɪ̰ɰ̃.ja̰ dè.θa̰]) เป็นเขตปกครองตนเองในประเทศพม่า ประกอบด้วยเมืองน้ำสั่นและเมืองม่านต้งในรัฐฉาน จัดตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2551 ชื่อที่เป็นทางการได้ประกาศเมื่อ 20 สิงหาคม 2553 เป็นเขตที่ชาวปะหล่องได้ปกครองตนเอง เมืองหลักคือเมืองน้ำสั่น
ตะโดธรรมราชาที่ 3

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ตะโดธรรมราชา (แก้ความกำกวม)
| พระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3   သတိုးဓမ္မရာဇာ  เมงจีหน่อง> พระเจ้าแปร (เอกราช) |
| --- | --- |
ครองราชย์: 26 มีนาคม พ.ศ. 2138 – 15 กันยายน พ.ศ. 2140
ก่อนหน้า: ตะโดธรรมราชาที่ 1
ถัดไป: ยานแนง
พระเจ้าแปร (ประเทศราช)
ครองราชย์: 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2132 – 26 มีนาคม พ.ศ. 2138
ก่อนหน้า: ตะโดธรรมราชาที่ 2
ถัดไป: ตะโดธรรมราชาที่ 4

ประสูติ: ประมาณ พ.ศ. 2114 หงสาวดี   อาณาจักรตองอู
สวรรคต: 15 กันยายน [ตามปฎิทินเก่า: 5 กันยายน] 2140 วันจันทร์ ขึ้น 6 ค่ำ เดือน Thadingyut 959 ME (26 พรรษา) แปร   อาณาจักรแปร
ราชวงศ์: ราชวงศ์ตองอู
พระบิดา: พระเจ้านันทบุเรง
พระมารดา: หงสาวดีมิบะยา
ศาสนา: พุทธเถรวาท
พระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3 (พม่า: သတိုးဓမ္မရာဇာ, ออกเสียง: [ðədó dəma̰ jàzà]; หรือรู้จักกันในพระนามว่า เมงจีหน่อง (မင်းကြီးနှောင်း, [mɪ́ɴdʑí n̥áʊɴ]); ประมาณ 1571 – 1597)  ได้รับการสถาปนาเป็นพระเจ้าแปรในฐานะเมืองออกของ พระเจ้านันทบุเรง ผู้เป็นพระราชบิดาระหว่าง พ.ศ. 2132 ถึง 2138 ภายหลังการสิ้นพระชนม์ของพระมหาอุปราชมังกะยอชวา พระเจ้านันทบุเรง ทรงแต่งตั้ง เมงเยจอสวา พระเจ้าอังวะ พระราชบุตรองค์ที่ 2 เป็นพระมหาอุปราชา แทนมังกะยอชวา พระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3 ที่ทรงออกศึกยุทธหัตถีกับพระเชษฐามังกะยอชวา ทรงน้อยพระทัย ที่พระบิดามิทรงเห็นความสำคัญ จึงประกาศพระองค์เป็นเอกราชระหว่าง พ.ศ. 2138 ถึง 2140 ระหว่างที่ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ได้ยกทัพมาหมายจะตี กรุงหงสาวดี ขณะนั้นทรงไล่ตีหัวเมืองต่างๆ และคิดตั้งตนเป็นใหญ่ แต่ก็กระทำไม่สำเร็จ เพราะถูกขุนนางคนสนิท ชื่อ ยานแนง โยนพระองค์ตกจากเรือพระที่นั่ง ในขณะที่กำลังยกทัพเรือไปตีอังวะ จนพระองค์จมน้ำสวรรคต
ต้นพระชนม์

พระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3 ประสูติเมื่อ พ.ศ. 2114 ในรัชสมัยของ พระเจ้าบุเรงนอง ผู้เป็นพระอัยกาหรือ 2 ปีหลังจากที่พระเจ้าบุเรงนองตีกรุงศรีอยุธยาแตกเมื่อ พ.ศ. 2112 โดยเป็นพระราชโอรสองค์เล็กของพระอุปราชมังชัยสิงห์ (นันทบุเรง)ที่ประสูติแต่พระนางหงสาวดีมิบะยา พระราชธิดาของ พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ และ พระนางธัมมเทวีแห่งตองอู มีพระนามเดิมว่า เมงจีหน่อง หรือ มังคยีหน่อง (မင်းကြီးနှောင်) ทรงเจริญพระชันษา อยู่ในพระราชวังกัมโพชธานี วันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2124 พระเจ้าบุเรงนอง เสด็จสวรรคต พระเจ้านันทบุเรง ขึ้นเถลิงราชสมบัติ เป็นพระเจ้ากรุงหงสาวดี
พระเจ้าแปรในฐานะประเทศราช > เส้นทางการขึ้นครองราชย์

ในช่วงเดือนกันยายน-ตุลาคม ปี พ.ศ. 2131 พระยานครน้อย กษัตริย์ล้านช้างที่ถูกปลดออกจากราชสมบัติเสด็จสวรรคต ทำให้อาณาจักรล้านช้างว่างกษัตริย์โดยสมบูรณ์ และเกิดการแย่งชิงอำนาจกัน ขุนนางอำมาตย์ล้านช้างได้ส่งพระราชสาส์น มาขอไถ่ตัวพระหน่อแก้วกุมาร พระราชโอรสของสมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช ที่ถูกจับมาเป็นองค์ประกันที่หงสาวดี ให้กลับไปครองล้านช้าง แต่พระเจ้านันทบุเรง ทรงเห็นว่าหากส่งไป อาจทำให้ล้านช้างคิดการเป็นกบฏได้ จึงทรงจะให้เมงจีหน่องไปปกครองอาณาจักรล้านช้างแทน แต่ยังมิทันจะได้เสด็จไป ในเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม ปีเดียวกัน เมื่อพระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 2 แห่งเมืองแปร พระราชอนุชาของพระเจ้าบุเรงนองสวรรคต ปีต่อมาคือ พ.ศ. 2132 พระเจ้านันทบุเรงทรงเปลี่ยนความคิด แล้วจึงทรงสถาปนาเจ้าชายเมงจีหน่องเป็นพระเจ้าแปร ทรงพระนาม ตะโดธรรมราชา ในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2132 ขณะนั้น ทรงมีพระชนมายุเพียง 18 พรรษา
พระเจ้าแปรในฐานะประเทศราช > ขณะการครองราชย์

พระเจ้าแปรองค์ใหม่ยังทรงพระเยาว์นัก ทำให้ขุนนางชั้นสูงในเมืองแปรและโอรสของพระเจ้าตะโดธรรมราชาองค์ก่อน 2 พระองค์ คือ เมงชเวเมี๊ยต เจ้าเมืองแตงดา กับ เมงเยอุศนะ เจ้าเมืองซะลี่น ไม่ยอมรับในตัวพระองค์ แต่พระองค์ยังมีพระโอรสอีก 2 พระองค์ คือ ชินเนเมียว และ ชินเนตุน ที่ยอมรับพระเจ้าแปรองค์ใหม่ วันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2133 สมเด็จพระนเรศวรมหาราชเสด็จขึ้นครองราชย์ วันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2133 พระเจ้าแปร ส่งกองทัพ 20,000 ไปช่วยพระมหาอุปราชมังกะยอชวารบกับกรุงศรีอยุธยา ส่วนพระองค์ทรงนำทัพ 10,000 ร่วมกับทัพเมืองตองอู นำโดยนัดจินหน่อง ยกไปปราบพวกกบฎโมกอง และได้รับชัยชนะในช่วงต้นปี พ.ศ. 2134 และเสด็จกลับถึงหงสาวดีในช่วงเดือนเมษายน พ.ศ. 2134 แต่ไม่มีการฉลองชัยชนะ เพราะทัพฝ่ายพระมหาอุปราชาพ่ายศึกกลับมาจากอยุธยา
พระเจ้าแปรในฐานะประเทศราช > สงครามยุทธหัตถี

พระเจ้านันทบุเรงทรงมีพระบัญชา ระดมไพร่พล 500,000 ให้ยกไปตีกรุงศรีอยุธยา พระมหาอุปราชามังกะยอชวาเป็นแม่ทัพ สมทบกับพระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3 นัดจินหน่อง มังจาปะโร พระยาพะสิม และพระเจ้าเชียงใหม่นรธาเมงสอ ยกทัพไปในเดือนมกราคม พ.ศ. 2135 พระมหาอุปราชาได้กระทำยุทธหัตถีกับสมเด็จพระนเรศวรมหาราช จนสิ้นพระชนม์ พระเจ้าแปรกับนัดจินหน่อง เข้าชนช้างกับพระนเรศวร ป้องกันพระศพพระมหาอุปราชา แล้วถอยทัพออกจากเขตกรุงศรีอยุธยา พระเจ้าแปรได้เป็นแม่ทัพแทนพระเชษฐา ทรงเห็นว่าควรยกทัพกลับ นำพระศพกลับหงสาวดี พระเจ้านันทบุเรงทรงเสียพระทัยเป็นอย่างมาก จากการสิ้นพระชนม์ในศึกยุทธหัตถีของพระมหาอุปราชา
พระเจ้าแปรในฐานะประเทศราช > ความขัดแย้งกับหงสาวดี

หลังจากปลงพระศพพระมหาอุปราชาแล้ว พระเจ้านันทบุเรงทรงสถาปนาพระเชษฐาร่วมพระมารดาพระองค์ถัดมาคือ เมงเยจอสวา เป็นที่พระมหาอุปราชาแทนมังกะยอชวา ทำให้พระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3 ทรงน้อยพระทัยที่ทรงออกช่วยราชการงานศึก แต่กลับถูกละเลยจากพระราชบิดา แล้วหลังจากที่พระเจ้านันทบุเรง ทรงแพ้ศึกอยุธยาหลายครั้งหลายครา เมืองประเทศราชต่างพากันประกาศเอกราช ไม่ขึ้นตรงต่อหงสาวดี พระเจ้านันทบุเรง มีพระบัญชาให้เมงเยจอสวา พระมหาอุปราชวังหน้าพระองค์ใหม่ ไปเกณฑ์ไพร่พลตามหัวเมืองมอญต่างๆ แม้แต่พระภิกษุก็ทรงให้จับสึกมาเป็นทหาร แม้ไพร่พลจากหัวเมืองมอญก็มิเพียงพอจะรักษาเมือง จึงให้ขึ้นไปเกณฑ์ไพร่พลตามหัวเมืองฝ่ายเหนือ แต่ก็ต้องปะทะกับพระเจ้าแปรที่มาเกณฑ์ไพร่พลตามหัวเมืองของตนเช่นกัน พระเจ้านันทบุเรงทรงให้พระเจ้าแปรส่งไพร่พลที่เกณฑ์ได้พร้อมด้วยศัตราวุธมาให้กับทัพหงสาวดี พระเจ้าแปรยอมส่งไพร่พลให้ แต่ก็ทรงไม่พอพระทัยพระราชบิดาอย่างมาก และหลังจากทราบข่าวว่าสมเด็จพระนเรศวรมหาราชจะยกทัพมาตีหงสาวดี พระเจ้าแปรก็ทรงออกตีหัวเมืองเล็กหัวเมืองน้อยต่างๆ ซ่องสุมไพร่พล และไม่เคยส่งกำลังมาช่วยหงสาวดีอีก
พระเจ้าแปรในฐานะประเทศราช > พระเจ้าแปรยกทัพไปตีตองอู

ในปี พ.ศ. 2137 สมเด็จพระนเรศวรมหาราช กรีฑาทัพเข้ามายึดหัวเมืองทวาย มะริด ตะนาวศรี จนมาถึงเมืองเมาะตะมะ พระยาลอ เจ้าเมืองเมาะตะมะ ขอกำลังจากหงสาวดี พระเจ้านันทบุเรง มีพระบัญชาให้ทัพเมืองแปร เมืองตองอู และเมืองเชียงใหม่ ยกไปช่วยกันทัพอยุธยา เพื่อไม่ให้ยกมาถึงหงสาวดี เมื่อพระเจ้าแปรทราบว่า พระเจ้าเมงเยสีหตู เจ้าเมืองตองอู ยกทัพออกจากตองอูแล้ว พระองค์จึงกรีฑาทัพไปตีตองอู วันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2137 พระเจ้าแปรเข้าปิดล้อมเมืองตองอู แต่ก็ยากที่พระเจ้าแปรจะตีหักเอาเมืองได้ แม้ไพร่พลตองอูจะน้อยกว่า แต่เพราะเมืองตองอูอยู่ในชัยภูมิที่มีภูผาสูงชัน มีคูเมืองกว้างและลึก มีกำแพงสูงใหญ่ มีปืนใหญ่และปืนคาบศิลาตั้งอยู่บนเชิงกำแพงเมือง นัดจินหน่อง พระอุปราชเมืองตองอู ทรงบัญชาการรบกับทัพเมืองแปร หลังจากทรงล้อมเมืองแปรอยู่นั้น ทรงทราบข่าวว่า พระเจ้าเมงเยสีหตูพ่ายศึก และทราบข่าวการล้อมเมืองตองอูของพระเจ้าแปรแล้ว และกำลังจะยกทัพกลับมา จึงทรงถอนทัพออกจากตองอู เมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2137 เมื่อเสด็จกลับถึงเมืองแปร ก็ทรงประกาศเอกราช ไม่ขึ้นตรงต่อหงสาวดี
พระเจ้าแปรในฐานะเอกราช

หลังจากทรงประกาศเอกราชแล้ว ได้เข้าครอบครองภูมิภาคตะวันตกตอนกลางของพม่า (ปัจจุบันส่วนใหญ่คือเขตมะกเว) รวมถึง เมืองมี่นโด้น เมืองแตงดา เมืองมเยเด เมืองตะแยะ เมืองสากู เมืองซะลี่น และเมืองปาขัน ได้กำลังพลเป็นอันมาก แต่มิได้จะทรงยกลงมาตีหงสาวดี พระองค์คิดจะยึดเอาเมืองฝั่งเหนือทั้งหมดแทน หลังจากทรงพ่ายแพ้ในการตีตองอู พระองค์เปลี่ยนพระทัยจะยกไปตีอังวะ เพราะมีเพียงขุนนางพระยาปกครอง ไพร่พลรักษาเมืองก็มีน้อย เมื่อพระเจ้าแปรยกทัพใกล้จะถึงอังวะ พระเจ้านันทบุเรง โปรดให้ญองยานเมง เจ้าเมืองญองยาน พระอนุชาของพระองค์ยกไปช่วยอังวะ ทัพของญองยานเมง สมทบกับทัพของพญายอทา กับ แล๊ตแหว่คยีเมี่ยนมู เจ้าเมืองอังวะ ยกทัพลงมาสกัดพระเจ้าแปร ทัพอังวะตีเมืองปาขันแตก ทัพพระเจ้าแปรต้องถอยร่นไปถึงเมืองซะลี่น และยกทัพกลับไปในที่สุด
พระเจ้าแปรแม้จะทรงพ่ายแพ้ถึง 2 ครั้ง แต่ในขณะนั้น พระเจ้าเชียงใหม่ พระเจ้าตองอู พากันประกาศอิสรภาพไม่ขึ้นต่อหงสาวดี พระเจ้าญองยานเมงก็ทรงยึดอังวะ และประกาศตัวเป็นอิสระเช่นกัน หงสาวดีจึงปราศจากพันธมิตร ฝ่ายพระเจ้าแปรซึ่งหมายใจจะขึ้นเป็นใหญ่ จึงเข้าหักเอาเมืองเล็กเมืองน้อย จนพระองค์ทรงรวบรวมกำลังพลได้ 50,000 ยกเข้ามาตีเมืองกาญจนบุรี หมายใจว่าหากเร่งเข้าตีโดยเร็ว ทัพอยุธยาจะตั้งรับมิทัน สมเด็จพระนเรศวรมหาราช นำทัพ 100,000 เข้าไปตีทัพพระเจ้าแปร ให้ขุนรามเดชะ ขุนพิมานมงคล เป็นทัพหน้า พระมหาเทพ คุมพล 10,000 อ้อมไปตีกระหนาบทัพพระเจ้าแปรด้านหลัง จนทัพพระเจ้าแปรแตกพ่าย และถอยทัพกลับไป หลังจากนั้น พระเจ้าแปร คิดจะหันไปเป็นพันธมิตรกับตองอูเพื่อร่วมกันตีอังวะ แม้พระเจ้าเมงเยสีหตู มิทรงไว้วางพระทัยพระเจ้าแปร แต่ก็ไม่อาจให้พระเจ้าญองยานเมง ขึ้นเป็นใหญ่ได้ จึงทรงตัดสินพระทัยร่วมกับพระเจ้าแปรจะยกไปตีอังวะ
สวรรคต

วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2140 พระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3 เสด็จนำทัพเรือ 2000 ยกไปตีอังวะอีกครั้ง สบทบกับทัพตองอู ขุนนางคนสนิทของพระองค์ ชื่อ ยานแนง ซึ่งเป็นพระพี่เลี้ยงของพระองค์ที่นั่งอยู่บนเรือพระที่นั่งเดียวกันกับพระเจ้าแปร เขาคิดการกบฏ และยึดเรือพระที่นั่ง จับพระเจ้าแปรโยนลงน้ำตกจากเรือพระที่นั่ง จนพระองค์จมน้ำสวรรคต ขณะนั้น ทรงมีพระชนมายุเพียง 26 พรรษา ชินเนเมียว และ ชินเนตุน พระโอรสของพระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 2 ผู้เป็นเสนาบดี ก็ถูกยานแนงสังหารเช่นกัน
เหตุการณ์หลังจากนั้น

ข่าวการสวรรคตของพระเจ้าตะโดธรรมราชาที่ 3 แพร่กระจายไปอย่างรวดเร็ว พระเจ้าเมงเยสีหตู จึงเปลี่ยนเส้นทางจากอังวะยกไปตีเมืองแปร เมงเยอุศนะ เจ้าเมืองซะลี่น ที่รักษาเมืองแปรแทนพระเจ้าแปร ส่งสาส์นไปขออ่อนน้อมต่อพระเจ้าญองยานเมง พระเจ้าญองยานส่งกองทัพมาช่วยแปรรบกับตองอูจนได้ชัยชนะ หลังจากนั้น พระเจ้าญองยานเมง ก็ตั้งยานแนงเป็นเจ้าเมืองแปร เพราะหากไม่ได้ยานแนง พระองค์คงไม่อาจต้านทัพที่ยกมาจากทั้งแปรและตองอูได้ ก่อนพระเจ้าญองยาน จะเสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 2148 พระองค์ทรงตรัสกับพระราชบุตรองค์โต คือ พระเจ้าอโนเพตลุน ว่าให้ไว้ชีวิตยานแนง และไม่ยกทัพไปตีเมืองแปร เมื่อทรงถามเหตุผล พระองค์จึงตอบว่า เพราะยานแนง ช่วยให้อังวะรอดจากศึกแปรและตองอู
มยี่นชาน

| มยี่นชาน |
| --- | --- |
เมือง
สถานีรถไฟมยี่นชาน
มยี่นชานที่ตั้งเมืองมยี่นชานในประเทศพม่า
พิกัด: 21°27′36″N 95°23′18″E﻿ / ﻿21.46000°N 95.38833°E﻿ / 21.46000; 95.38833
ประเทศ:  พม่า
เขต:  ภาคมัณฑะเลย์
จังหวัด: มยี่นชาน
อำเภอ: มยี่นชาน
เขตเวลา: UTC+6:30 (เวลามาตรฐานพม่า)
มยี่นชาน (พม่า: မြင်းခြံ) เป็นเมืองท่าริมฝั่งแม่น้ำในภาคมัณฑะเลย์ ทางตอนกลางของประเทศพม่า ตั้งอยู่ริมฝั่งซ้ายของแม่น้ำอิรวดีบริเวณที่แม่น้ำชี่น-ดวี่นไหลมาบรรจบ ห่างจากเมืองมัณฑะเลย์ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ 99 กิโลเมตร
| ด ค ก ภาคมัณฑะเลย์ |
| --- | --- | --- |
เมืองหลวง: มัณฑะเลย์
| จังหวัดเจาะแซ |  อำเภอเจาะแซ  อำเภอมยิต้า  อำเภอสิ่นไกง์  |  |
| จังหวัดญองอู้ |  อำเภอเจาะปะด้อง  อำเภอญองอู้  |  |
| จังหวัดตะด้าอู้ |  อำเภองะซูน  อำเภอตะด้าอู้  |  |
| จังหวัดตะเบะจี้น |  อำเภอตะเบะจี้น  อำเภอโม่โกะ  อำเภอสิ่นกู้  |  |
| จังหวัดปยีนอู้ลวีน |  อำเภอปยีนอู้ลวีน  |  |
| จังหวัดมยี่นชาน |  อำเภอตองตา  อำเภอนะโท่จี้  อำเภอมยี่นชาน  |  |
| จังหวัดมะฮาออง-มเย |  อำเภอช่านเมียะตาซี  อำเภอช่านเอ้ตาซาน  อำเภอปยีจี้ดะกูน  อำเภอมะฮาออง-มเย  |  |
| จังหวัดเมะทีลา |  อำเภอตาซี  อำเภอมะไลง์  อำเภอเมะทีลา  อำเภอวู่น-ดวี่น  |  |
| จังหวัดยะแม่ที่น |  อำเภอปยอ-บแว  อำเภอยะแม่ที่น  |  |
| จังหวัดอมรปุระ |  อำเภออมรปุระ  |  |
| จังหวัดออง-มเยตาซาน |  อำเภอปะเตนจี้  อำเภอมะตะยา  อำเภอออง-มเยตาซาน  |  |
| เมืองสำคัญ |  งะซูน  เจาะแซ  เจาะปะด้อง  ญองอู้  ตองตา  ตะก้อง  ตะด้าอู้  ตะเบะจี้น  ตาซี  นะโท่จี้  ปยอ-บแว  ปยีนอู้ลวีน  พุกาม  มยิแง  มยิต้า  มยี่นชาน  มะตะยา  มะไลง์  มัณฑะเลย์  เมะทีลา  โม่โกะ  ยะแม่ที่น  วู่น-ดวี่น  สิ่นกู้  สิ่นไกง์  อมรปุระ  อังวะ  |  |
มหาเทวีแห่งตองอู

| มหาเทวีแห่งตองอู   မဟာဒေဝီ> พระมเหสีวังตะวันตก |
| --- | --- |
ดำรงพระยศ: 16 ตุลาคม 1510 – 24 พฤศจิกายน 1530
ก่อนหน้า: ตำแหน่งใหม่
ถัดไป: มินตะยาเมดอ

พระสวามี: พระเจ้าเมงจีโย
พระราชบุตร: ไม่มี
ราชวงศ์: ราชวงศ์ตองอู
ศาสนา: พุทธเถรวาท
มหาเทวีแห่งตองอู (พม่า: မဟာဒေဝီ, ออกเสียง: [məhà dèwì]) พระมเหสีของ พระเจ้าเมงจีโย ปฐมกษัตริย์แห่ง ราชวงศ์ตองอู พระนางเป็นที่รู้จักในพระนาม วดีมิบะยา (ဝတီး မိဖုရား) ในวันที่ 11 เมษายน ค.ศ. 1511 พระเจ้าเมงจีโยได้ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระองค์ได้พระราชทานพระอิสริยยศมหาเทวีแก่พระนาง พระนางไม่มีพระโอรส-ธิดา
พระเจ้าสีหสุระที่ 2 แห่งอังวะ

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ สีหสุระ (แก้ความกำกวม)
| พระเจ้าสีหสุระที่ 2 แห่งอังวะ   ဒုတိယ သီဟသူရ (အင်းဝ)> กษัตริย์แห่งอังวะ |
| --- | --- |
ครองราชย์: 1485 – 4 มีนาคม 1501
ก่อนหน้า: พระเจ้ามังฆ้องที่ 2
ถัดไป: พระเจ้ามังฆ้องที่ 2

ประสูติ: ประมาณกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1474 อังวะ
สวรรคต: 4 มีนาคม 1501 อังวะ
คู่อภิเษก: Elder daughter of Theinkhathu of Salin
พระราชบุตร: ชเวนรธา
ราชวงศ์: โมญีน
พระราชบิดา: พระเจ้ามังฆ้องที่ 2
พระราชมารดา: พระนางอตุลสิริธัมมเทวี
ศาสนา: พุทธเถรวาท
พระเจ้าสีหสุระที่ 2 แห่งอังวะ (พม่า: ဒုတိယ သီဟသူရ (အင်းဝ); 1474–1501) กษัตริย์ผู้ปกครองร่วมแห่ง อาณาจักรอังวะ โดยปกครองร่วมกับพระราชบิดาของพระองค์ พระเจ้ามังฆ้องที่ 2 เป็นเวลา 15 ปี เมื่อพระชนมายุได้ 6 พรรษาพระราชบิดาของพระองค์ได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์แห่งอังวะพร้อมกับสถาปนาพระองค์เป็น ทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง ใน ค.ศ. 1485 ขณะพระชนมายุเพียง 11 พรรษาพระองค์ได้ขึ้นเป็นกษัตริย์ร่วม พระองค์ประทับพระราชวังเดียวกับพระราชบิดาพร้อมได้รับพระราชทานเศวตฉัตร (ฉัตรขาว) อันเป็นสัญลักษณ์ของผู้ปกครอง พระองค์ปกครองร่วมกับพระราชบิดาของพระองค์เป็นเวลา 15 ปี แต่พระองค์สวรรคตเพียง 1 เดือนก่อนที่พระราชบิดาของพระองค์จะสวรรคต พระเจ้ามังฆ้องที่ 2 ต้องเผชิญหน้ากับการก่อกบฏตลอดรัชสมัยจึงสถาปนาพระราชโอรสเป็นกษัตริย์ร่วมเพราะต้องการความจงรักภักดีของพระราชโอรส พระเจ้ามังฆ้องที่ 2 สวรรคตเมื่อวันที่ 7 เมษายน ค.ศ. 1501 และราชบัลลังก์สืบทอดโดยพระราชโอรสองค์เล็กของพระองค์ พระเจ้าชเวนันจอชิน (นรปติที่ 2)
พงศาวลี

| ด ค ก พระมหากษัตริย์พม่า |
| --- | --- |
ราชวงศ์พุกาม ค.ศ. 849–1297:  ปยีน-บย่า  ตานแนะ  ซะเล  เต้นโค  ญองอู้ ซอยะฮ่าน  กู้นซอจ้องพยู  จีนโซ่  โซะกะเต้  อโนรธามังช่อ  ซอลู  จานซิต้า  ซีตูที่ 1  นะระตู  นรสิงขะ  ซีตูที่ 2  ไชยสิงขะ  นรสิงหอุซะนา1  จะซวา  อุซะนา  นรสีหบดี  กะยอฉะวา2 
อาณาจักรมยีนไซง์และอาณาจักรปี้นยะ ค.ศ. 1297–1364:  อะทินคะยา1, ราซะทินจาน1 และ สีหตู1  สีหตู  อูซะนาที่ 1  สีตู1  กะยอฉะวาที่ 1  กะยอฉะวาที่ 2  นรตู่  อูซะนาที่ 2 
อาณาจักรซะไกง์ ค.ศ. 1315–1364:  ซอยู่น  ตราพระยาที่ 1  อโนรธาที่ 1  จะซวา  อโนรธาที่ 2  ตราพระยาที่ 2  มินบเยาะสีหบดี 
อาณาจักรอังวะ ค.ศ. 1364–1555:  ตะโดมินพญา  ฝรั่งมังศรีชวา  ตราพระยา  ฝรั่งมังฆ้อง  ฝรั่งมังศรี  มี่นละแง  กะเล่เจ้ตองโญ  โม่ญี่นตะโด้  มังรายกะยอฉะวาที่ 1  นรปติที่ 1  สีหสุระ  มังฆ้องที่ 2 และ สีหสุระที่ 2  นรปติที่ 2  ซะโลน3 และ โตฮาน-บว่า3  คอนเมง3  นรปติที่ 33  นรปติที่ 43 
อาณาจักรหงสาวดี ค.ศ. 1287–1539, ค.ศ. 1550–1552:  ฟ้ารั่ว  รามประเดิด  แสนเมือง  รามมะไตย  ชีปอน  อายกำกอง  อายลาว  พระยาอู่  มหาเทวี1  ราชาธิราช  ธรรมราชา  รามที่ 1  พะโร  พญาเกียรติ์  มะมุดตาว  เชงสอบู  ธรรมเจดีย์  รามที่ 2  สการะวุตพี  สมิงสอตุต4  สมิงทอ4 
อาณาจักรมเยาะอู้ ค.ศ. 1429–1785:  นรเมขลา  คะยี  Ba Saw Phyu  Dawlya  Ba Saw Nyo  Ran Aung  Salingathu  ยาซา  จาซาปะติ  ซอโอ  Thazata  มังฆ้อง  มี่นบีน  Dikkha  ซอละ  Sekkya  พะล่อง  ยาซาจี้  Khamaung  สิริสุธรรมมา  สเน่ห์  นรปติ  ตะโด  จันทสุธรรมมา  สิริสุริยา  วรธรรมราชา  มุนีสุธรรมราชา  จันทสุริยาที่ 1  นรธา  Mayuppiya  Kalamandat  นรธิบดีที่ 1  จันทวิมาลาที่ 1  จันทสุริยาที่ 2  Sanda Wizaya  จันทสุริยาที่ 3  นรธิบดี  Narapawara  Sanda Wizala  Madarit  นรอภัย  Thirithu  จันทปรมะ  อภัย  Sanda Thumana  จันทวิมาลาที่ 2  Sanda Thaditha  Maha Thammada 
อาณาจักรแปร ค.ศ. 1482–1542:  ตะโดเมงสอ  บาเยงทเว  นรปติ5  มังฆ้อง5 
ราชวงศ์ตองอู ค.ศ. 1510–1752:  เมงจีโย  ตะเบ็งชะเวตี้  บุเรงนอง  นันทบุเรง  ญองย่าน  อะเนาะเพะลูน  มีนเยเดะบะ  ตาลูน  ปีนดะเล  ปเย  นะราวะระ  มังกะยอดิน  สเน่ห์มิน  ตะนินกันเหว่  มหาธรรมราชาธิบดี 
อาณาจักรหงสาวดีใหม่ ค.ศ. 1740–1757:  สมิงทอพุทธกิตติ  พญาทะละ 
ราชวงศ์โก้นบอง ค.ศ. 1752–1885:  อลองพญา  มังลอก  มังระ  จิงกูจา  หม่องหม่อง  ปดุง  จักกายแมง  แสรกแมง  พุกามแมง  มินดง  สีป่อ 
 1อุปราชหรือผู้สำเร็จราชการแทน  2มองโกลครอบครอง (ค.ศ. 1297)  3สหพันธรัฐชาน (ค.ศ. 1527–55)  4การฟื้นฟูระยะสั้น (ค.ศ. 1550–52)  5สหพันธรัฐฉานครอบครอง (ค.ศ. 1532–42)