วลาดีมีร์ เลนิน
อุดมการณ์ทางการเมือง > ลัทธิมากซ์และลัทธิเลนิน

เลนินเป็นนักลัทธิมากซ์ผู้เคร่งครัด และเชื่อในการตีความลัทธิมากซ์ของเขา คำว่า "ลัทธิเลนิน" ถูกเรียกครั้งแรกโดยมาร์ตอฟใน ค.ศ. 1904 เป็นลัทธิดั้งเดิมเพียงหนึ่งเดียวอย่างแท้จริง ตามมุมมองของลัทธิมากซ์ มนุษยชาติก็จะเข้าถึงลัทธิคอมมิวนิสต์ที่บริสุทธิ์ในที่สุด กลายเป็นสังคมไร้สัญชาติ ไร้ชนชั้น และเท่าเทียมของคนงานที่ปราศจากการแสวงหาผลประโยชน์และความแปลกแยก ควบคุมชะตากรรมของตนเอง และปฏิบัติตามหลักการ "จากทุกคนตามที่สามารถ ให้ทุกคนตามที่ต้องการ" ตามคำกล่าวของโวลโคโกนอฟ เลนินเชื่ออย่าง "ลึกซึ้งและจริงใจ" ว่าเส้นทางที่เขากำหนดไว้กับรัสเซียจะนำไปสู่การสถาปนาสังคมคอมมิวนิสต์ในที่สุด
ความเชื่อแบบลัทธิมากซ์ของเลนินทำให้เขามีมุมมองว่าสังคมไม่สามารถเปลี่ยนจากรัฐปัจจุบันไปสู่ลัทธิคอมมิวนิสต์ได้โดยตรง แต่จะต้องเข้าสู่ยุคสังคมนิยมก่อน ดังนั้นความกังวลหลักของเขาคือจะเปลี่ยนรัสเซียให้เป็นสังคมสังคมนิยมได้อย่างไร ในการทำเช่นนั้น เขาเชื่อว่า "เผด็จการโดยชนชั้นกรรมาชีพ" เป็นสิ่งจำเป็นในการปราบปรามชนชั้นกระฎุมพีและพัฒนาเศรษฐกิจสังคมนิยม เขาให้คำจำกัดความลัทธิสังคมนิยมว่าเป็น "ระเบียบของผู้ร่วมมือที่มีอารยธรรมซึ่งปัจจัยการผลิตเป็นของสังคม" และเชื่อว่าระบบเศรษฐกิจนี้จะต้องขยายออกไปจนกว่าจะสามารถสร้างสังคมที่อุดมสมบูรณ์ได้ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายนี้ เขาเห็นว่าการนำเศรษฐกิจรัสเซียมาอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐเป็นประเด็นสำคัญของเขา โดยคำพูดของเขาคือ "พลเมืองทุกคน" กลายเป็น "ลูกจ้างของรัฐ" การตีความลัทธิสังคมนิยมของเลนินเป็นแบบรวมศูนย์ มีการวางแผน และจัดทำสถิติ โดยมีการควบคุมทั้งการผลิตและการจัดจำหน่ายอย่างเข้มงวด เขาเชื่อว่าแรงงานทุกคนทั่วประเทศจะสมัครใจเข้าร่วมเพื่อให้รัฐรวมอำนาจทางเศรษฐกิจและการเมืองได้ ด้วยวิธีนี้ การเรียกร้องของเขาให้ "เข้าควบคุมกิจการของแรงงาน" ในปัจจัยการผลิตไม่ได้หมายถึงการควบคุมโดยตรงของวิสาหกิจโดยแรงงานของพวกเขา แต่เป็นการดำเนินการของวิสาหกิจทั้งหมดภายใต้การควบคุมของ "รัฐแรงงาน" สิ่งนี้ส่งผลให้เกิดสิ่งที่หลายคนมองว่าเป็นสองประเด็นที่ขัดแย้งกันภายในความคิดของเลนิน ได้แก่ การเข้าควบคุมกิจการของแรงงานของประชาชน และกลไกรัฐที่รวมศูนย์ มีลำดับชั้น และบีบบังคับ
ก่อน ค.ศ. 1914 มุมมองของเลนินส่วนใหญ่สอดคล้องกับแนวความคิดแบบลัทธิมากซ์ดั้งเดิมกระแสหลักของยุโรป แม้ว่าเขาจะเยาะเย้ยนักลัทธิมากซ์ที่รับเอาแนวคิดจากนักปรัชญาและนักสังคมวิทยาที่ไม่ใช่นักลัทธิมากซ์ร่วมสมัยมาใช้ แต่แนวคิดของเขาเองไม่เพียงได้รับอิทธิพลจากนักทฤษฎีลัทธิมากซ์ของรัสเซียเท่านั้น แต่ยังได้รับอิทธิพลจากแนวคิดที่กว้างขึ้นจากขบวนการปฏิวัติรัสเซียด้วย รวมไปถึงแนวคิดของกลุ่มสังคมนิยมเกษตรกรรมนารอดนิค เขาปรับแนวความคิดของเขาตามสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป รวมถึงความเป็นจริงเชิงปฏิบัติของการปกครองรัสเซียท่ามกลางสงคราม ความอดอยาก และการล่มสลายทางเศรษฐกิจ ในขณะที่ลัทธิเลนินพัฒนาขึ้น เลนินได้แก้ไขลัทธิมากซ์แบบดั้งเดิมที่จัดตั้งขึ้นและนำเสนอนวัตกรรมในแนวคิดของนักลัทธิมากซ์
ในงานเขียนเชิงทฤษฎีของเขา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง จักรวรรดินิยม: ขั้นสูงสุดของทุนนิยม เลนินได้กล่าวถึงสิ่งที่เขามองว่าเป็นพัฒนาการของระบบทุนนิยมนับตั้งแต่การตายของมาคส์ ในความเห็นของเขา มันได้ก้าวมาถึงขั้นใหม่ของลัทธิทุนนิยมผูกขาดโดยรัฐ เขาเชื่อว่าแม้ว่าเศรษฐกิจของรัสเซียจะถูกครอบงำโดยชาวนา แต่การมีอยู่ของระบบทุนนิยมผูกขาดในรัสเซียหมายความว่าประเทศได้รับการพัฒนาอย่างเป็นรูปธรรมเพียงพอที่จะเคลื่อนไปสู่สังคมนิยม ลัทธิเลนินรับเอามุมมองของนักสัมบูรณนิยมและลัทธิหลักคำสอนมากกว่าลัทธิมากซ์รูปแบบอื่น ๆ และสร้างความโดดเด่นด้วยความรุนแรงทางอารมณ์ของวิสัยทัศน์ของผู้ปลดปล่อย นอกจากนี้ยังโดดเด่นด้วยการเน้นย้ำถึงบทบาทของการเป็นแนวหน้าที่สามารถนำชนชั้นกรรมาชีพไปสู่การปฏิวัติ และยกระดับบทบาทของความรุนแรงในฐานะเครื่องมือในการปฏิวัติ