stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
แนวเทียบ
การประยุกต์ใช้และชนิด > วิทยาศาสตร์

เหนืออื่นใดแนวเทียบถูกใช้เป็นวิธีการนึกคิดมโนคติและสมมติฐานใหม่ ๆ ซึ่งเป็นบทบาทแบบศึกษาสำนึกของการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบ
การอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบยังสามารถทำงานแบบทดสอบได้ โดยมีหน้าที่เป็นวิธีการพิสูจน์ความถูกต้องของทฤษฎีหรือสมมติฐานหนึ่ง ทว่าการประยุกต์ใช้การให้เหตุผลด้วยแนวเทียบในวิทยาศาสตร์นั้นเป็นสิ่งที่ยังเป็นที่ถกเถียงกัน มูลค่าของแนวเทียบในการพิสูจน์นั้นมีความสำคัญโดยเฉพาะอย่างยิ่งในศาสตร์ชนิดที่ไม่สามารถพิสูจน์ทางตรรกะหรือเชิงประจักษ์ได้ อาทิเทววิทยา ปรัชญา หรือจักรวาลวิทยาในส่วนที่เกี่ยวข้องกับบริเวณของจักรวาลที่อยู่เหนือการสังเกตการณ์เชิงประจักษ์ใด และซึ่งความรู้เกี่ยวกับมันใด ๆ ได้มาจากจินตนาการของมนุษย์
แนวเทียบสามารถถูกใช้เพื่อแสดงให้เห็นภาพและสอนนักเรียน โดยช่วยให้เข้าใจแนวคิดต่าง ๆ หรือความสัมพันธ์ระหว่างหรือภายในบางสิ่งหรือปรากฏการณ์ที่ยากที่จะเข้าใจ ไม่คุ้นเคย หรือไม่สามารถมองด้วยตาเปล่าได้ นักเรียนสามารถเปรียบเทียบกับสิ่งหรือปรากฏการณ์อื่น ๆ ที่นักเรียนอาจคุ้นเคยกว่าเพื่อเห็นความคล้ายคลึงกัน แนวเทียบอาจช่วยในการสร้างหรืออธิบายทฤษฎีหนึ่งโดยทางการทำงานของอีกทฤษฎีหนึ่ง ดังนั้นมันสามารถถูกใช้ในวิทยาศาสตร์ประยุกต์และทฤษฎีในรูปของตัวแบบหรือการจำลองซึ่งสามารถถือได้ว่าเป็นแนวเทียบที่ชัดเจน แนวเทียบที่อ่อนกว่ามากจะช่วยในการทำความเข้าและอธิบายพฤติกรรมของระบบที่คล้ายกัน ตัวอย่างเช่นแนวเทียบที่มักถูกใช้ในหนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์คือการเปรียบเทียบวงจรไฟฟ้ากับระบบไฮดรอลิกส์ อีกตัวอย่างเช่นหูแอนะล็อก (analog ear) ซึ่งเป็นตัวแบบของหูจากแอนะล็อก (Analogue electronics)  ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิก และเชิงกล
การประยุกต์ใช้และชนิด > วิทยาศาสตร์ > คณิตศาสตร์

แนวเทียบบางชนิดมีรูปทางคณิตศาสตร์ที่แน่นอนผ่านแนวคิดสมสัณฐาน ในรายละเอียดนี่หมายถึง หากมีโครงสร้างทางคณิตศาสตร์สองอย่างซึ่งเป็นชนิดเดียวกัน แนวเทียบระหว่างทั้งสองอาจคิดได้ว่าเป็นฟังก์ชันหนึ่งต่อหนึ่งทั่วถึงระหว่างทั้งสองซึ่งจะอนุรักษ์โครงสร้างที่สำคัญไว้บางส่วนหรือทั้งหมด ตัวอย่างเช่น  \mathbb {R} ^{2} และ  \mathbb {C}  สมสัณฐานกันในฐานะปริภูมิเวกเตอร์ แต่จำนวนเชิงซ้อน  \mathbb {C}  มีโครงสร้างมากกว่าที่  \mathbb {R} ^{2} มี เพราะ  \mathbb {C}  เป็นทั้งฟีลด์และปริภูมิเวกเตอร์ (vector space)
ทฤษฎีประเภท (category theory) นำแนวคิดของแนวเทียบทางคณิตศาสตร์ไปอีขั้นด้วยแนวคิดฟังก์เตอร์ (functor) สมมติมีประเภทสองประเภทคือ C และ D ฟังก์เตอร์ f จาก C ไปหา D สามารถมองได้ว่าเป็นแนวเทียบระหว่าง C กับ D เพราะ f จะต้องส่งวัตถุของ C ไปหาวัตถุของ D และลูกศรของ C ไปหาลูกศรของ D ในแบบที่อนุรักษ์โครงสร้างเชิงประกอบของทั้งสองประเภท นี่คล้ายกับทฤษฎีการส่งโครงสร้างของแนวเทียบของเดดรี เกนต์เนอร์ ตรงที่เป็นการจัดรูปของมโนคติแนวเทียบให้เป็นฟังก์ชันซึ่งสนองเงื่อนไขบางประการ
การประยุกต์ใช้และชนิด > วิทยาศาสตร์ > ปัญญาประดิษฐ์

สตีเวน ฟิลลิปส์ และวิลเลียม เอช. วิลสัน ได้ใช้ทฤษฎีประเภทเพื่อแสดงให้เห็นโดยทางคณิตศาสตร์ว่าการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบในจิตมนุษย์ ซึ่งเป็นอิสระจากการอนุมานปลอมซึ่งระบาดไปทั่วตัวแบบปัญญาประดิษญ์แบบธรรมดา (ที่เรียกว่า ความเป็นระบบ) นั้นเกิดขึ้นมาโดยธรรมชาติได้อย่างไร ผ่านการใช้ความสัมพันธ์ระหว่างลูกศรภายในซึ่งเก็บโครงสร้างภายในของประเภท แทนที่จะใช้เพียงความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุ (ที่เรียกว่า "สถานะตัวแทน") ดังนั้น จิตอาจใช้แนวเทียบระหว่างขอบเขตซึ่งมีโครงสร้างภายในที่สอดคล้องตามการแปลงโดยธรรมชาติ (natural transformation) และปฏิเสธพวกที่ไม่เป็นตามนั้น
การประยุกต์ใช้และชนิด > วิทยาศาสตร์ > กายวิภาคศาสตร์

ดูเพิ่ม: โครงสร้างกำเนิดต่างกัน
ในกายวิภาคศาสตร์ โครงสร้างทางกายวิภาคสองอย่างถูกถือว่าเป็น อะนาโลกัส เมื่อมีบทบาท (role) ที่คล้ายกันแต่ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกันทางวิวัฒนาการ ตัวอย่างเช่นขาของสัตว์มีกระดูกสันหลังกับขาของแมลง โครงสร้างกำเนิดต่างกันเกิดจากวิวัฒนาการเบนเข้า และเป็นตรงกันข้ามกับโครงสร้างต้นกำเนิดเดียวกัน
การประยุกต์ใช้และชนิด > วิทยาศาสตร์ > วิศวกรรม

ต้นแบบ (prototype) ทางกายภาพมักถูกสร้างขึ้นเพื่อจำลองและแทนวัตถุทางกายภาพอื่น ๆ ตัวอย่างเช่นอุโมงค์ลมซึ่งถูกใช้เพื่อทดสอบตัวแบบจำลองของปีกของอากาศยาน ซึ่งทำหน้าที่เป็นแนวเทียบของปีกและอากาศยานขนาดจริง หรืออีกตัวอย่างหนึ่งคือโมนิแอก (MONIAC) ซึ่งเป็ฯคอมพิวเตอร์แอนะล็อก (analog computer) ที่ใช้การไหลของน้ำในท่อของมันเป็นแนวเทียบของการไหลของเงินตราในเศรษฐกิจ
การประยุกต์ใช้และชนิด > วิทยาศาสตร์ > ไซเบอร์เนติกส์

ที่ใดที่มีการพึ่งพากัน และมีปฏิสัมพันธ์กันระหว่างผู้มีส่วนร่วมทางกายภาพหรือทางชีวภาพคู่หนึ่งหรือมากกว่า ก็จะมีการสื่อสารระหว่างกัน และความเค้นที่ถูกผลิตออกมาจะอธิบายตัวแบบภายในข้างในผู้มีส่วนร่วม ทฤษฎีการสนทนา (Conversation theory) ของกอร์ดอน แพสก์ (Gordon Pask) กล่าวว่าคู่ของตัวแบบหรือแนวคิดภายในต่าง ๆ ของผู้มีส่วนร่วมคู่ใดก็ตามจะมีแนวเทียบที่แสดงถึงความคล้ายและความแตกต่างระหว่างกัน
การประยุกต์ใช้และชนิด > วิทยาศาสตร์ > ประวัติศาสตร์

ในประวัติศาสตร์ การวิเคราะห์ทางประวัติศาสตร์เปรียบเทียบมักเอาแนวคิดเกี่ยวกับแนวเทียบและการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบมาใช้ วิธีการเชิงคำนวณแบบใหม่ที่ทำงานบนแฟ้มเก็บเอกสารขนาดใหญ่ช่วยให้สามารถค้นหาตัวตนที่เป็นแนวเทียบกันจากในอดีตสำหรับข้อคำถามของผู้ใช้งาน (เช่น เมียนมา - พม่า)  และสำหรับคำอธิบายของพวกมัน ได้โดยอัตโนมัติ
การประยุกต์ใช้และชนิด > ประเด็นเชิงบรรทัดฐาน > ศีลธรรม

การให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบมีบทบาทสำคัญในศีลธรรม ส่วนหนึ่งเป็นเพราะศีลธรรมควรที่จะไม่ลำเอียงและยุติธรรม หากในสถานการณ์ A การกระทำอย่างหนึ่งนั้นผิด และสถานการณ์ B นั้นเป็นแนวเทียบกับ A ในทุกแง่มุมที่เกี่ยวข้อง อย่างนั้นแล้วการกระทำนั้นก็ควรผิดด้วยในสถานการณ์ B จริยธรรมเฉพาะ (Moral particularism) ยอมรับวิธีการให้เหตุผลเชิงจริยธรรม (Moral reasoning) โดยอาศัยแนวเทียบ และปฏิเสธการนิรนัยและอุปนัย เพราะอย่างแรกเท่านั้นที่ใช้การได้โดยไม่ต้องมีหลักการทางจริยธรรม
การประยุกต์ใช้และชนิด > ประเด็นเชิงบรรทัดฐาน > กฎหมาย

ในทางกฎหมาย แนวเทียบถูกใช้เป็นหลักเพื่อตัดสินในประเด็นที่ไม่มีอำนาจอยู่ก่อน การให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบในกฎหมายบัญญัติกับในกฎหมายจากคำพิพากษานั้นมีความแตกต่างอยู่
การประยุกต์ใช้และชนิด > ประเด็นเชิงบรรทัดฐาน > กฎหมาย > กฎหมายบัญญัติ

ในกฎหมายบัญญัติ (statutory law) แนวเทียบถูกใช้เพื่อเติมเต็มข้อความที่ขาดไป (Non liquet) ช่องว่าง หรือช่องโหว่
ประการแรก ข่องว่างนั้นเกิดขึ้นเมื่อประเด็นทางกฎหมายหรือคดีหนึ่งนั้นไม่ได้มีกล่าวถึงอยู่ในกฎหมายลายลักษณ์อักษรอย่างชัดเจน อย่างนั้นแล้วอาจพยายามที่จะระบุหาบทบัญญัติบทหนึ่งที่ครอบคลุมกรณีต่าง ๆ ที่คล้ายกันกับกรณีตรงหน้า และนำบทบัญญัตินั้นมาใช้กับกรณีนี้โดยอาศัยแนวเทียบ ช่องว่างเช่นนี้ ในประเทศที่ใช้กฎหมายลายลักษณ์อักษร เรียกว่าช่องว่าง แอ็กสตรา เลแก็ง (extra legem ภาษาละตินว่า นอกกฎหมาย) ในขณะที่แนวเทียบที่อุดช่องว่างนี้เรียกว่าแนวเทียบ แอ็กสตรา เลแก็ง และคดีที่อยู่ในมือเรียกว่าคดีที่ไม่มีบทบัญญัติ (unprovided case)
ประการที่สอง ช่องว่างนั้นเกิดขึ้นเมื่อมีบทบัญญัติอยู่ซึ่งใช้ได้กับคดีตรงหน้า แต่บทบัญญัตินี้จะทำให้คดีนี้มีผลออกมาแบบที่ไม่ต้องการ อย่างนั้นแล้ว ด้วยแนวเทียบจากบทบัญญัติอื่นในกฎหมายที่ครอบคลุมคดีที่คล้ายกับคดีตรงหน้า คดีนี้จะถูกตัดสินด้วยบทบัญญัติอันนี้แทนที่จะใช้บทบัญญัติอันก่อนหน้าที่นำมาใช้ได้โดยตรง ช่องว่างเช่นนี้เรียกว่าช่องว่าง กอนตรา เลแก็ง (contra legem ภาษาละตินว่า ทวนหรือต่อต้านกฎหมาย) ในขณะที่แนวเทียบที่อุดช่องว่างนี้เรียกว่าแนวเทียบ กอนตรา เลแก็ง
ประการที่สาม ช่องว่างนั้นเกิดขึ้นเมื่อมีบทบัญญัติในกฎหมายซึ่งกำหนดคดีตรงหน้าอยู่ แต่บทบัญญัตินี้กลับคลุมเครือหรือกำกวม ในพฤติการณ์เช่นนี้ เพื่อตัดสินคดีตรงหน้า อาจสามารถพยายามที่จะสืบหาความหมายของบทบัญญัติด้วยความช่วยเหลือของบทบัญญัติในกฎหมายซึ่งกล่าวถึงคดีที่คล้ายกับคดีตรงหน้าหรือคดีอื่น ๆ ซึ่งถูกกำหนดโดยบทบัญญัติที่คลุมเครือและกำกวม ช่องว่างเช่นนี้เรียกว่าช่องว่าง อินตรา เลแก็ง (intra legem ภาษาละตินว่า ในกฎหมาย) ในขณะที่แนวเทียบที่อุดช่องว่างนี้เรียกว่าแนวเทียบ อินตรา เลแก็ง
ความคล้ายกันในแบบที่แนวเทียบทางกฎหมายบัญญัติพึ่งพานั้นอาจเกิดขึ้นได้จากความคล้ายกันของข้อเท็จจริงดิบของคดีที่ถูกนำมาเปรียบเทียบอยู่ ของจุดประสงค์ของบทบัญญัติในกฎหมาย (ที่เรียกกันว่าเหตุผลในการตรากฎหมายหรือ ratio legis ซึ่งโดยทั่วไปก็คือความต้องการของสภานิติบัญญัติ) ซึ่งถูกนำมาใช้ผ่านแนวเทียบ หรือของแหล่งอื่น ๆ
แนวเทียบทางกฎหมายบัญญัติยังสามารถอยู่บนฐานของบทบัญญัติจำนวนมากกว่าหนึ่ง หรือแม้แต่บนฐานของเจตนารมณ์ของกฎหมาย และในกรณีหลังจะเรียกว่า อะนะลอเกีย ยูริส (จากกฎหมายโดยทั่วไป) ซึ่งตรงข้ามกับ อะนะลอเกีย เลกิส (จากบทบัญญัติที่เจาะจงหนึ่งบทหรือมากกว่า)
การประยุกต์ใช้และชนิด > ประเด็นเชิงบรรทัดฐาน > กฎหมาย > กฎหมายจากคำพิพากษา

ประการแรก ในกฎหมายจากคำพิพากษา (case law) แนวเทียบสามารถทำได้จากคดีบรรทัดฐาน (precedent) หรือคดีที่ถูกตัดสินไปแล้วในอดีต ผู้พิพากษษที่กำลังตัดสินคดีตรงหน้าอาจพบว่าข้อเท็จจริงของคดีดังกล่าวนั้นคล้ายกับข้อเท็จจริงของคดีบรรทัดฐานคดีใดคดีหนึ่ง ถึงขนาดที่ว่าผลลัพธ์ของคดีเหล่านี้มีเหตุผลเพียงพอที่จะออกมาคล้ายกันหรือเหมือนกัน โดยส่วนใหญ่แล้ว การใช้งานแนวเทียบในแบบนี้ในกฎหมายจากคำพิพากษามีความเหมาะสมกับคดีที่เรียกว่าคดีความประทับใจครั้งแรก (case of first impression) หรือก็คือคดีที่ยังไม่ถูกควบคุมโดยบรรทัดฐานผูกพันของศาลอันใด (ไม่ได้อยู่ในครอบคลุมของเหตุผลในการวินิจฉัย (ratio decidendi) ของบรรทัดฐานดังเช่นนั้น)
ประการที่สอง ในกฎหมายจากคำพิพากษา การให้เหตุผลโดยอาศัยแนว(ไม่)เทียบจะถูกใช้อย่างเหลือเฟือ เมื่อผู้พิพากษาทำการชี้ข้อแตกต่าง (distinguishing) จากคดีบรรทัดฐาน นั่นก็คือการแยกแยะความแตกต่างระหว่างคดีตรงหน้ากับคดีบรรทัดฐาน แล้วผู้พิพากษาจึงตัดสินไม่เป็นไปตามบรรทัดฐานเดิมแม้ว่าจะมีเหตุผลในการวินิจฉัยที่ครอบคลุมถึงคดีที่พิจารณาอยู่
แนวเทียบยังถูกใช้ในบริเวณอื่น ๆ ของกฎหมายจากคำพิพากษา ประการหนึ่งเช่นการพึ่งพาการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบในขณะที่กำลังแก้ไขข้อขัดแย้งระหว่างบรรทัดฐานสองกรณีหรือมากกว่า ซึ่งล้วนครอบคลุมการใช้งานกับคดีที่พิจารณาอยู่แต่กลับบังคับให้เกิดผลลัพธ์ทางกฎหมายของคดีออกมาไม่เหมือนกัน แนวเทียบยังมีส่วนในการสืบหาเนื้อหาของเหตุผลในการวินิจฉัย การตัดสินด้วยบรรทัดฐานที่พ้นสมัย หรือการอ้างอิงบรรทัดฐานจากเขตอำนาจศาลอื่น และยังปรากฏอยู่ในการศึกษากฎหมายอย่างเห็นได้ชัดโดยเฉพาะในสหรัฐ (สิ่งที่เรียกว่า "วิธีกรณีศึกษา" (Case method))
การประยุกต์ใช้และชนิด > ประเด็นเชิงบรรทัดฐาน > กฎหมาย > ข้อจำกัด

ในประเด็นทางกฎหมาย บางครั้งก็มีการห้ามใช้แนวเทียบ (ไม่ว่าจะถูกห้ามโดยตัวกฎหมายเอง หรือโดยความตกลงร่วมกันระหว่างผู้พิพากษากับนักวิชาการ) ตัวอย่างที่พบเจอได้บ่อยที่สุดเกี่ยวข้องกับกฎหมายอาญา กฎหมายปกครอง และกฎหมายภาษี (tax law)
แนวเทียบไม่ควรถูกใช้ในประเด็นทางอาญาหากผลลัพธ์จะออกมาไม่เป็นที่พอใจต่อผู้ต้องหาหรือผู้ต้องสงสัย ข้อห้ามนี้มีจุดมั่นอยู่บนหลักการว่า "ไม่มีความผิด ไม่มีโทษ ถ้าไม่มีกฎหมายกำหนด" (nullum crimen, nulla poena sine lege) ซึ่งเป็นหลักที่เข้าใจว่าอาชญากรรม (โทษ) นั้นไม่เกิดขึ้นเว้นแต่ว่าจะมีระบุไว้ในตัวบทบัญญัติของกฎหมายอย่างชัดเจน หรือมีอยู่ในบรรทัดฐานของศาลที่ดำรงอยู่ก่อนแล้ว
แนวเทียบควรถูกนำมาใช้อย่างระมัดระวังในขอบเขตของกฎหมายภาษี ณ ที่นี้หลักการว่า "ไม่มีภาษีถ้าไม่มีกฎหมายกำหนด" (nullum tributum sine lege) ให้เหตุผลว่าควรห้ามโดยทั่วไปไม่ให้ใช้แนวเทียบเพื่อนำไปสู่การเพิ่มการเก็บภาษี หรือนำไปสู่ผลลัพธ์อื่น ๆ ซึ่งด้วยเหตุผลอื่นใดจะเสื่อมเสียต่อผลประโยชน์ของผู้เสียภาษี
การขยายความบทบัญญัติต่าง ๆ ในกฎหมายปกครองโดยอาศัยแนวเทียบที่จะเป็นการจำกัดสิทธิมนุษยชนและสิทธิของพลเมือง (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหมวดหมู่ของสิทธิที่เรียกว่า "สิทธิปัจเจก" หรือ "สิทธิขั้นพื้นฐาน") ถูกถือเป็นกฎว่าเป็นสิ่งต้องห้าม โดยทั่วไปแล้วแนวเทียบก็ไม่ควรถูกใช้ทำให้ภาระและความรับผิดชอบของพลเมืองเพิ่มขึ้นหรือเป็นการกลั่นแกล้ง
ข้อจำกัดอื่น ๆ ในการใช้งานแนวเทียบในกฎหมายยังรวมถึง
การขยายความบทบัญญัติโดยอาศัยแนวเทียบซึ่งประกอบด้วยการยกเว้นจากบทบัญญัติและข้อบังคับที่ทั่วไปมากกว่า (ข้อยกเว้นนี้มาจากคติบทละตินซึ่งเป็นที่รู้จักโดยเฉพาะในระบบกฎหมายภาคพื้นทวีประบบกฎหมายลายลักษณ์อักษรว่า "ข้อยกเว้นจะไม่มากเกินไป" (exceptiones non sunt excedente) "ข้อยกเว้นจะถูกใช้งานโดยเคร่งครัด" (exceptio est strictissimae applicationis) และ "ที่ไม่เคยมีมาก่อนจะไม่ถูกขยายความ" (singularia non sunt extendenda))
การใช้การอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบกับบทบัญญัติซึ่งมีการแจงนับไว้ (รายการหรือรายชื่อ)
การขยายความบทบัญญัติโดยอาศัยแนวเทียบซึ่งให้ความรู้สึกว่าผู้บัญญัติกฎหมายมีความตั้งใจที่จะควบคุมบางประเด็นโดยเฉพาะ (อย่างถี่ถ้วน) (ซึ่งลักษณะนี้จะถูกบอกโดยนัยโดยเฉพาะด้วยการใช้คำของบทบัญญัตินั้นซึ่งมีตัวบ่งชี้ อาทิ "เท่านั้น" "โดยเฉพาะ" "โดยลำพัง" "ตลอด" "เสมอ") หรือซึ่งมีความหมายที่แน่นอนและไม่ซับซ้อน
ในกฎหมายแพ่งหรือกฎหมายเอกชน มีการยึดเป็นกฎว่าแนวเทียบนั้นได้รับการอนุญาตหรือแม้แต่คำสั่งให้มีการใช้โดยกฎหมาย แต่ในกฎหมายแขนงนี้ก็ยังมีข้อจำกัดบางอย่างที่จำกัดขอบเขตการใช้งานของการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบที่เป็นไปได้ ตัวอย่างเช่นการห้ามใช้แนวเทียบเมื่อเกี่ยวข้องกับบทบัญญัติที่เกี่ยวกับขีดจำกัดด้านเวลา หรือการห้ามพึ่งพาการอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบโดยทั่วไปที่จะนำไปสู่การขยายความบทบัญญัติเหล่านั้นซึ่งวาดถึงภาระหน้าที่บางประการหรือซึ่งเป็นคำสั่ง (อาณัติ) บางอย่าง ตัวอย่างอื่น ๆ นั้นเกี่ยวกับการใช้งานแนวเทียบในกฎหมายลักษณะทรัพย์สิน โดยเฉพาะเวลาที่จะบัญญัติสิทธิในทรัพย์สินใหม่ ๆ จากมัน หรือเมื่อจะขยายความบทบัญญัติเหล่านี้ซึ่งใช้คำศัพท์ที่ไม่กำกวมและเรียบง่ายชัดเจน
การประยุกต์ใช้และชนิด > การสอน

นิยามของแนวเทียบในวาทศาสตร์คือการเปรียบเทียบระหว่างคำศัพท์ แต่แนวเทียบยังถูกใช้ในการสอนด้วย แนวเทียบที่ถูกใช้ในการสอนคือการเปรียบเทียบระหว่างหัวข้อที่นักเรียนคุ้นเคยอยู่แล้วกับหัวข้อใหม่ที่กำลังนำเสนอ เพื่อให้นักเรียนเข้าในหัวข้อนั้นได้ดีกว่า และเชื่อมโยงกลับเข้ากับความรู้ที่มีอยู่ก่อน ชอว์น เอ็ม. กลินน์ (Shawn M. Glynn) ศาสตราจารย์ภาควิชาจิตวิทยาการศึกษาที่มหาวิทยาลัยจอร์เจีย ได้พัฒนาทฤษฎีการสอนโดยอาศัยแนวเทียบ และขั้นตอนการอธิบายกระบวนการสอนด้วยวิธีนี้ ขั้นตอนสำหรับการสอนด้วยแนวเทียบมีดังนี้ อันดับแรกคือการนำเสนอหัวข้อใหม่ที่กำลังจะถูกสอน และให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับหัวข้อนั้น อันดับสองคือการทบทวนแนวคิดที่นักเรียนรู้อยู่แล้วเพื่อรับประกันว่าพวกเขามีความรู้ที่เหมาะสมเพื่อประเมินความคล้ายกันระหว่างทั้งสองแนวคิด อันดับสามคือการค้นหาลักษณะที่เกี่ยวข้องภายในแนวเทียบของทั้งสองแนวคิด อันดับสี่คือการค้นหาความคล้ายกันระหว่างทั้งสองแนวคิดเพื่อให้นักเรียนสามารถเปรียบเทียบและเปรียบต่างระหว่างทั้งสองเพื่อทำความเข้าใจ อันดับห้าเป็นการชี้ให้เห็นว่าแนวเทียบนั้นจะใช้ไม่ได้ระหว่างทั้งสองแนวคิดที่จุดไหน และสุดท้ายอันดับที่หกเป็นการหาข้อสรุปเกี่ยวกับแนวเทียบและการเปรียบเทียบเนื้อหาใหม่กับเนื้อหาที่เรียนไปแล้ว โดยปกติแล้ววิธีนี้จะถูกใช้เพื่อเรียนหัวข้อในวิชาวิทยาศาสตร์
ใน ค.ศ. 1989 เคร์รี รูฟ (Kerry Ruef) ซึ่งเป็นครูคนหนึ่ง ได้เริ่มโครงการใหม่ ซึ่งเธอตั้งชื่อว่าโครงการไพรเวตอายส์ (Private Eye Project) โดยเป็นวิธีการสอนซึ่งใช้แนวเทียบในห้องเรียนเพื่ออธิบายหัวข้อได้ดีขึ้น เธอได้มีความคิดที่จะใช้แนวเทียบเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรเพราะครั้งหนึ่งเธอกำลังสังเกตวัตถุต่าง ๆ แล้วบอกว่า "ในหัวไม่มีอะไรเลยว่าวัตถุพวกนี้ทำให้นึกถึงอะไร" นี่ทำให้เธอสอนด้วยคำถามว่า "[หัวข้อหรือวิชาหนึ่ง]ทำให้คุณนึกถึงอะไร" แนวคิดในการเปรียบเทียบหัวข้อและแนวคิดต่าง ๆ นำไปสู่การพัฒนาโครงการวิธีการสอนแบบโครงการไพรเวตอายส์ของเธอ นอกจากนี้ยังมีนวัตกรรมการสอนซึ่งถือกำเนิดขึ้น ซึ่งใช้แนวเทียบแบบเห็นภาพสำหรับการสอนและงานวิจัยแบบสหวิทยาการ ตัวอย่างเช่นระหว่างวิทยาศาสตร์และมนุษยศาสตร์
การประยุกต์ใช้และชนิด > ศาสนา > โรมันคาทอลิก

สังคายนาลาเตรันครั้งที่สี่ (Fourth Council of the Lateran) ค.ศ. 1215 กล่าวว่า เพราะระหว่างผู้สร้างสรรค์กับสิ่งสร้างสรรค์ ไม่สามารถมีความคล้ายคลึงที่สังเกตซึ่งมากเสียจนความไม่คล้ายกันที่มากกว่าระหว่างทั้งสองนั้นมองไม่เห็น
หัวข้อนี้ในเทววิทยาเรียกว่า อะนะลอเกีย แอนติส (analogia entis) ผลพวงของทฤษฎีนี้คือการที่ข้อความที่เป็นจริงทั้งหมดซึ่งกล่าวถึงพระเป็นเจ้านั้นจะเป็นเชิงแนวเทียบหรือเป็นประมาณการ และจะไม่แสดงถึงความเท็จใด ๆ ข้อความที่เป็นจริงและเป็นเชิงแนวเทียบเหล่านั้นเช่น พระเจ้าทรงเป็น..., พระเจ้าทรงเป็นความรัก, พระเจ้า [...] ทรงเป็นเพลิงที่เผาผลาญ, พระยาห์เวห์สถิตใกล้ทุกคนที่ร้องทูลพระองค์ หรือตรีเอกภาพของพระเจ้า โดยที่ เป็น, รัก, ไฟ, ใกล้, และเลขสามนั้นจะต้องถือว่าเป็นแนวเทียบที่ทำให้มนุษย์สามารถรับรู้สิ่งที่อยู่เหนือจากภาษาเชิงบวกหรือเชิงลบ (Apophatic theology)
การประยุกต์ใช้และชนิด > ชีวิตประจำวัน

แนวเทียบสามารถถูกใช้เพื่อหาคำตอบสำหรับปัญหาที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันได้ หากบางสิ่งใช้ได้กับอย่างหนึ่ง ก็อาจใช้ได้กับอีกอย่างหนึ่งเช่นกันซึ่งมีความกล้ายกัน แนวเทียบช่วยในการตัดสินใจเลือกและการคาดการณ์ และรวมไปถึงความคิดเห็นและการประเมินต่าง ๆ ที่ผู้คนถูกบังคับให้ทำในชีวิตประจำวัน
ดูเพิ่ม

การใช้คำสื่อแทนโดยนัย (Hypocatastasis)
การทดสอบเป็ด
การสร้างความเข้าใจ (Sensemaking)
การหลอมรวมมโนทัศน์
การให้เหตุผลด้วยฐานกรณี / แคซิวอิสตรี
การให้เหตุผลโดยสามัญสำนึก (Commonsense reasoning)
การอุทธรณ์จากความขัดกัน (Argumentum e contrario)
การอุทธรณ์ยิ่งกว่านั้น (Argumentum a fortiori)
ฉันรู้เมื่อฉันเห็น (I know it when I see it)
นิทานคติสอนใจ
สถิติศาสตร์แบบรู้เอง (Intuitive statistics)
อุปมาเทียม
อุปลักษณ์
แหล่งข้อมูลอื่น

ลักษณวัต ปาละรัตน์. "การอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบ" (PDF). ตรรกวิทยาเบื้องต้น Introduction to Logic PY105. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 23 กุมภาพันธ์ 2022.
Bartha, Paul (25 มกราคม 2019) [2013]. "Analogy and Analogical Reasoning". Stanford Encyclopedia of Philosophy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 กรกฎาคม 2022.
Ashworth, E. Jennifer (1 ธันวาคม 2021) [1999]. "Medieval Theories of Analogy". Stanford Encyclopedia of Philosophy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 11 กรกฎาคม 2022.
Lamond, Grant (20 มิถุนายน 2006). "Precedent and Analogy in Legal Reasoning". Stanford Encyclopedia of Philosophy. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 กรกฎาคม 2022.
Lloyd, G. E. R. "Analogy in early greek thought".  ใน Wiener, Philip P. (บ.ก.). Dictionary of the History of Ideas. Charles Scribner's Sons. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 พฤษภาคม 2022.
Maurer, Armand. "Analogy in patristic and medieval thought".  ใน Wiener, Philip P. (บ.ก.). Dictionary of the History of Ideas. Charles Scribner's Sons. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 พฤษภาคม 2022.
Zhang et al. 2015, Computational approaches to computing temporal analogy.
ในบางวัฒนธรรม ดวงอาทิตย์เป็นมโนทัศน์ต้นทางของแนวเทียบของพระเจ้า
ในการศึกษาปลาซีลาแคนท์ มีการใช้แนวเทียบจากปลาชนิดอื่น ๆ จำนวนมาก
Wikiquote
สโมสรฟุตบอลชลบุรีในฤดูกาล 2561

ฤดูกาล 2561 เป็นฤดูกาลที่ 13 ของสโมสรฟุตบอลชลบุรี ในไทยพรีเมียร์ลีก
การแข่งขันอย่างไม่เป็นทางการ > ชลบุรี อินวิเตชั่น 2018

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 20 มกราคม พ.ศ. 2561 ชลบุรี อินวิเตชั่น 2018 รอบรองชนะเลิศ | ชลบุรี | 2–2  (4–5 ลูกโทษ) | สุโขทัย | ชลบุรี |
| 19:00 น. UTC+07:00 | ปรินซ์  45' เกริกฤทธิ์  47' | รายงาน | เนลสัน โบนีญา  15', 34' | สนามกีฬา: สนามกีฬาสถาบันการพลศึกษาชลบุรี |
|  | ยิงลูกโทษ | ยิงลูกโทษ | ยิงลูกโทษ |  |
|  | คิม คยอง มิน  อลงกรณ์  ธนาเสฏฐ์  ธีระพงศ์  เกริกฤทธิ์  |  |  ก้องนธีชัย  เอกสิทธิ์  จิราชัย  ชมพู  เลอสันต์ |  |
หมายเหตุ: ทัวร์นาเมนต์พิเศษนี้จะเป้นครั้งแรกในการดวลลูกจุดโทษในกฎใหม่จากทางฟีฟ่าในกฏ ABBA (เอบีบีเอ)
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 21 มกราคม พ.ศ. 2561 ชลบุรี อินวิเตชั่น 2018 รอบชิงอันดับที่ 3 | ชลบุรี | 2–1 | ราชนาวี | ชลบุรี |
| 17:30 น. UTC+07:00 | ธนาเสฏฐ์  47' ปรินซ์  50' | รายงาน | โรดรีกู  65' | สนามกีฬา: สนามกีฬาสถาบันการพลศึกษาชลบุรี |
การแข่งขันอย่างไม่เป็นทางการ > กระชับมิตรก่อนเปิดฤดูกาล

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 28 มกราคม พ.ศ. 2561 กระชับมิตร | หนองบัว พิชญ | 0–2 | ชลบุรี | หนองบัวลำภู |
| 18:00 น. UTC+07:00 |  |  | เสฏฐวุฒิ  7' วรชิต  18' | สนามกีฬา: สนามกีฬากลางจังหวัดหนองบัวลำภู |
การแข่งขัน > ภาพรวม

| การแข่งขัน | ตารางคะแนน> G | ตารางคะแนน> W | ตารางคะแนน> D | ตารางคะแนน> L | ตารางคะแนน> GF | ตารางคะแนน> GA | ตารางคะแนน> GD | ตารางคะแนน> ชนะร้อยละ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ไทยลีก | 26 | 10 | 5 | 11 | 34 | 36 | −2 | 038.46 |
| โตโยต้า ลีกคัพ | 3 | 2 | 0 | 1 | 11 | 8 | +3 | 066.67 |
| ช้าง เอฟเอคัพ | 3 | 2 | 0 | 1 | 12 | 2 | +10 | 066.67 |
| ทั้งหมด | 32 | 14 | 5 | 13 | 57 | 46 | +11 | 043.75 |
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุด: 8 สิงหาคม พ.ศ. 2561
แหล่งที่มา: การแข่งขัน
การแข่งขัน > ไทยลีก

บทความหลัก: ไทยลีก ฤดูกาล 2561
การแข่งขัน > ไทยลีก > ตารางคะแนน

| อันดับ | ทีมด ค ก | เล่น | ชนะ | เสมอ | แพ้ | ได้ | เสีย | ต่าง | คะแนน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 7 | นครราชสีมา มาสด้า | 34 | 13 | 8 | 13 | 36 | 44 | −8 | 47 |
| 8 | พัทยา ยูไนเต็ด | 34 | 13 | 7 | 14 | 50 | 62 | −12 | 46 |
| 9 | ชลบุรี | 34 | 13 | 7 | 14 | 45 | 53 | −8 | 46 |
| 10 | สุพรรณบุรี | 34 | 11 | 13 | 10 | 43 | 35 | +8 | 46 |
| 11 | สุโขทัย | 34 | 12 | 7 | 15 | 53 | 63 | −10 | 43 |
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุดในนัดการแข่งขันที่ลงเล่นในวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2561. แหล่งข้อมูล: ไทยลีก
กฏการจัดอันดับ: 1) คะแนน; 2) เฮดทูเฮด; 3) ผลต่างประตูได้เสีย; 4) ประตูได้
Notes:
1 2 3  ผลมินิลีกของพัทยา ยูไนเต็ด (10 คะแนน) ดีกว่าชลบุรี (6 คะแนน) และสุพรรณบุรี (1 คะแนน)
↑  ผลเฮด-ทู-เฮดของสุโขทัย (4 คะแนน) ดีกว่าราชบุรี มิตรผล (1 คะแนน)
การแข่งขัน > ไทยลีก > ผลงานโดยรวม

| ผลงานโดยรวม> แข่ง | ผลงานโดยรวม> ชนะ | ผลงานโดยรวม> เสมอ | ผลงานโดยรวม> แพ้ | ผลงานโดยรวม> ได้ | ผลงานโดยรวม> เสีย | ผลงานโดยรวม> ต่าง | ผลงานโดยรวม> คะแนน | เหย้า> ชนะ | เหย้า> เสมอ | เหย้า> แพ้ | เหย้า> ได้ | เหย้า> เสีย | เหย้า> ต่าง | เยือน> ชนะ | เยือน> เสมอ | เยือน> แพ้ | เยือน> ได้ | เยือน> เสีย | เยือน> ต่าง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 26 | 10 | 5 | 11 | 34 | 36 |  −2 | 35 | 5 | 3 | 5 | 19 | 17 |  +2 | 5 | 2 | 6 | 15 | 19 |  −4 |
ปรับปรุงข้อมูลล่าสุด: 4 สิงหาคม พ.ศ. 2561

อ้างอิง: [ต้องการอ้างอิง]
การแข่งขัน > ไทยลีก > ผลงานในแต่ละนัด

| นัดที่ | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| สนาม | A | H | H | A | H | A | H | A | H | A | H | A | H | A | H | A | H | A | A | H | A | H | A | H | A | H |   |   |   |   |   |   |   |   |
| ผล | L | D | L | W | L | W | W | L | W | L | D | W | W | L | D | W | L | L | W | W | L | W | D | L | D | L |   |   |   |   |   |   |   |   |
| อันดับที่ | 17 | 14 | 15 | 14 | 15 | 12 | 10 | 11 | 11 | 12 | 12 | 11 | 10 | 11 | 9 | 8 | 9 | 10 | 8 | 8 | 8 | 7 | 7 | 8 | 8 |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
Last updated: 4 สิงหาคม พ.ศ. 2561.
อ้างอิง: [ต้องการอ้างอิง]

สนาม: A = เยือน; H = เหย้า ผล: D = เสมอ; L = แพ้; W = ชนะ; P = เลื่อนการแข่งขัน
การแข่งขัน > ไทยเอฟเอคัพ

บทความหลัก: ช้าง เอฟเอคัพ 2561
ชนะ
      เสมอ
      แพ้
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 27 มิถุนายน พ.ศ. 2561 รอบ 64 ทีมสุดท้าย | ชลบุรี | 5–1 | มทร. พิบูลสงคราม | ชลบุรี |
| 19:00 | วรชิต  20' มาเทอุส  27', 41' กฤษดา  38', 61' | รายงาน (1) รายงาน (2) | มารุต  36' | สนามกีฬา: ชลบุรีสเตเดียม ผู้ชมในสนาม: 511 คน ผู้ตัดสิน: กฤษฎา หลวงยศ ผู้ช่วยผู้ตัดสิน: ครรชิต นิตยชาติ ทานินทร์ รื่นจิตต์ ผู้ตัดสินที่ 4: วิริทธิ์พล ปลื้มศิลป์ ผู้เล่นทรงคุณค่า: กฤษดา กาแมน |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 รอบ 32 ทีมสุดท้าย | ชลบุรี | 7–0 | อุตรดิตถ์ | ชลบุรี |
| 19:00 | Nebija Bajram  7' (ลูกโทษ) ,  39' วรชิต กนิตศรีบำเพ็ญ  17' Ciro Alves  50' วัฒนศัพท์  56' นิติธร  63' ,  87' เสฏฐวุฒิ  71' ,  77' สหรัฐ  74', 80' | รายงาน (1) รายงาน (2) | เมธีวุฒิ  38' ,  70'  {{{3}}}' | สนามกีฬา: ชลบุรีสเตเดียม ผู้ชมในสนาม: 510 คน ผู้ตัดสิน: ฑีธิชัย นวลจันทร์ ผู้ช่วยผู้ตัดสิน: ธเนศ ชูชื่น ปริวรรต โพธิ์อยู่ ผู้ตัดสินที่ 4: รอฟิก นิ่มเจริญ ผู้เล่นทรงคุณค่า: สหรัฐ สนธิสวัสดิ์ |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 รอบ 16 ทีมสุดท้าย | ชลบุรี | 4–1 | โปลิศ เทโร | ชลบุรี |
| 19:00 | เกริกฤทธิ์  19' วรชิต  24' ภานุพงศ์  27' มาเทอุส  38' ,  90+1' เนบีฮี  65' | รายงาน (1) รายงาน (2) | สิทธิโชค  49' กฤษณ์พรหม  62' ธรรมรัตน์  63' มาร์กอส วินิซิอุส  66' ชุมพล  80' ,  90+2'  {{{3}}}' | สนามกีฬา: ชลบุรีสเตเดียม ผู้ชมในสนาม: 1,351 คน ผู้ตัดสิน: มงคลชัย เพชรศรี ผู้ช่วยผู้ตัดสิน: พูนสวัสดิ์ สำราญสุข ธีรพล สัญญาปลื้ม ผู้ตัดสินที่ 4: ปฐมพงศ์ เอียวเจริญ ผู้เล่นทรงคุณค่า: เกริกฤทธิ์ ทวีกาญจน์ |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 สิงหาคม พ.ศ. 2561 รอบ 8 ทีมสุดท้าย | ราชบุรี มิตรผล | 1–0 | ชลบุรี | ราชบุรี |
| 19:00 | สมปอง  72' ณัฐวุฒิ  90+1' | รายงาน (1) รายงาน (2) |  | สนามกีฬา: มิตรผลสเตเดียม ผู้ชมในสนาม: 2,723 คน ผู้ตัดสิน: ศิวกร ภูอุดม ผู้ช่วยผู้ตัดสิน: คมสันต์ คำแผ่น ภูเบศ เหล็กผา ผู้ตัดสินที่ 4: วิเชฐ เทียนทอง |