ประเทศอุซเบกิสถาน

ประเทศในเอเชียกลาง
42°N 63°E﻿ / ﻿42°N 63°E﻿ / 42; 63
| สาธารณรัฐอุซเบกิสถาน Oʻzbekiston Respublikasi (อุซเบก) |
| --- | --- |
   ธงชาติ    ตราแผ่นดิน  
เพลงชาติ: "เพลงชาติสาธารณรัฐอุซเบกิสถาน"
ที่ตั้งของ ประเทศอุซเบกิสถาน  (แดง)
เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: ทาชเคนต์ 41°19′N 69°16′E﻿ / ﻿41.317°N 69.267°E﻿ / 41.317; 69.267
ภาษาราชการ: อุซเบก และรัสเซีย (โดยพฤตินัย)
: การากัลปัก (ในการากัลปักสถาน)
ภาษาสื่อสารระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์: รัสเซีย
ภาษาพูด: อุซเบก • รัสเซีย • ทาจิก • คาซัค • การากัลปัก • คีร์กีซ • เติร์กเมน • ตาตาร์ไครเมียและโวลกาตาตาร์ • โครยอ-มาร์ • อาร์มีเนียตะวันออก • ยูเครน • อาเซอร์ไบจาน • อุยกูร์ • อาหรับเอเชียกลาง • ยูโด-ทาจิกิ • ปาร์ยา และอื่น ๆ
กลุ่มชาติพันธุ์  (ค.ศ. 2021): 84.4% ชาวอุซเบก 4.9% ชาวทาจิก 2.4% ชาวคาซัค 2.2% ชาวการากัลปัก 2.1% ชาวรัสเซีย 0.8% ชาวคีร์กีซ 0.6% ชาวเติร์กเมน 0.5% ชาวโวลกาและไครเมียตาตาร์ 0.5% โครยอ-ซารัม 0.2% ชาวยูเครนและชาวเบลารุส 0.2% ชาวอาร์มีเนีย 0.1% ชาวอาเซอร์ไบจาน 1.1% อื่น ๆ
ศาสนา : 92.4% อิสลาม 5.6% คริสต์ 2.0% ไม่มีศาสนาและอื่น ๆ
เดมะนิม: ชาวอุซเบกิสถาน
การปกครอง: รัฐเดี่ยว สาธารณรัฐระบบประธานาธิบดีและระบบพรรคเด่น

• ประธานาธิบดี : ชัฟแกต มือร์ซียอยิฟ
• นายกรัฐมนตรี : อับดุลลา อารีปัฟ
• ประธานวุฒิสภา : Tanzila Narbayeva
• ประธานสภานิติบัญญัติ : Nurdinjan Ismailov
 
สภานิติบัญญัติ: สภาสูงสุด
• สภาสูง: วุฒิสภา
• สภาล่าง: สภานิติบัญญัติ
ก่อตั้ง

• ก่อตั้งจักรวรรดิเตมือร์ : ค.ศ. 1370
• ก่อตั้งสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกหลังกำหนดเขตชาติ : 27 ตุลาคม ค.ศ. 1924
• เป็นเอกราชจากสหภาพโซเวียต : 1 กันยายน ค.ศ. 1991a
• ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ : 26 ธันวาคม ค.ศ. 1991
• เข้าเป็นสมาชิกสหประชาชาติ : 2 มีนาคม ค.ศ. 1992
• รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน : 8 ธันวาคม ค.ศ. 1992
 
พื้นที่
• รวม: 448,978 ตารางกิโลเมตร (173,351 ตารางไมล์) (อันดับที่ 56)
• แหล่งน้ำ (%): 4.9
ประชากร
• ค.ศ. 2020 ประมาณ: 35,011,180  (อันดับที่ 41)
• ความหนาแน่น: 74.1 ต่อตารางกิโลเมตร (191.9 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 132)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2021 (ประมาณ)
• รวม: 275.806 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 55)
• ต่อหัว: 7,830 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 154)
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2021 (ประมาณ)
• รวม: 60.490 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 78)
• ต่อหัว: 1,775 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 173)
จีนี (ค.ศ. 2013):  36.7 ปานกลาง · อันดับที่ 88
เอชดีไอ (ค.ศ. 2019):  0.720 สูง · อันดับที่ 106
สกุลเงิน: โซมอุซเบกิสถาน (UZS)
เขตเวลา: UTC+5 (เวลาอุซเบกิสถาน)
ไฟบ้าน: 220 โวลต์, 50 เฮิรตซ์
ขับรถด้าน: ขวามือ
รหัสโทรศัพท์: +998
โดเมนบนสุด: .uz
เว็บไซต์ www.gov.uz (ในภาษาอุซเบก อังกฤษ และรัสเซีย)
 ในวันที่ 31 สิงหาคม ค.ศ. 1991 สภาโซเวียตสูงสุดแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกลงคะแนนเสียงให้ประเทศเป็นเอกราชจากสหภาพโซเวียต วันถัดมาได้รับการประกาศเป็นวันหยุดแห่งชาติและกลายเป็นวันเอกราชอุซเบกิสถาน 
อุซเบกิสถาน (อังกฤษ: Uzbekistan; อุซเบก: O'zbekiston) หรือชื่ออย่างเป็นทางการคือ สาธารณรัฐอุซเบกิสถาน (อังกฤษ: Republic of Uzbekistan; อุซเบก: O‘zbekiston Respublikasi) เป็นประเทศในทวีปเอเชียกลางที่ถูกล้อมรอบด้วยประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล มีอาณาเขตติดกับประเทศอัฟกานิสถานในทวีปเอเชียใต้ ประเทศคาซัคสถาน คีร์กีซสถาน ทาจิกิสถาน และเติร์กเมนิสถาน และมีชายฝั่งบนทะเลอารัล อุซเบกิสถานเคยเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียต มีภาษาอุซเบกเป็นภาษาราชการ และภาษารัสเซียถูกใช่อย่างแพร่หลายและเป็นที่เข้าใจในประชากรส่วนใหญ่ ศาสนาอิสลามมีบทบาทเป็นศาสนาหลักโดยพฤตินัยโดยเฉพาะนิกายซุนนี ประชากรชาวอุซเบกถูกจัดอยู่ในกลุ่มชนเตอร์กิกโดยอุซเบกิสถานถือเป็นสมาชิกขององค์การรัฐเตอร์กิก
ผู้ตั้งถิ่นฐานกลุ่มแรกในดินแดนอุซเบกิสถานสมัยใหม่คือชนเผ่าเร่ร่อนจากตะวันออกของอิหร่าน หรือที่รู้จักกันในชื่อชาวซิทซึ่งมีบทบาทนำในการก่อตั้งอาณาจักรต่าง ๆ ในบริเวณคอรัสเมีย, แบกเตรีย และซอคเดียในศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสต์ศักราช รวมถึงภูมิภาคมาร์เกียนาและเฟอร์กานาในศตวรรษที่ 3–6 ก่อนคริสต์ศักราช ดินแดนทั้งหมดถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิอะคีเมนิด และกลายเป็นดินแดนของจักรวรรดิพาร์เธียและจักรวรรดิซาเซเนียนตามลำดับ ก่อนเกิดการพิชิตจักรวรรดิเปอร์เซียโดยมุสลิมในศตวรรษที่ 7 การพิชิตดินแดนโดยมุสลิมและการเรืองอำนาจของจักรวรรดิซามานิดส์ส่งผลให้ศาสนาอิสลามเข้ามามีบทบาทสำคัญในดินแดนทั้งหมด ในช่วงเวลาดังกล่าว เมืองต่าง ๆ เริ่มมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจสืบเนื่องจากเส้นทางสายไหมและเข้าสู่ยุคทองของอิสลามในเวลาต่อมา การโค่นล้มราชวงศ์อะนุสเตกินซึ่งเป็นราชวงศ์มุสลิมเก่าแก่ในยุคนั้นจากการรุกรานควาราซเมียของมองโกลระหว่าง ค.ศ. 1219 ถึง 1221 นำไปสู่การครอบงำดินแดนโดยชาวเติร์ก จักรวรรดิเตมือร์ถูกก่อตั้งโดยเตมือร์ โดยมีเมืองหลวงอยู่ที่ซามาร์กันต์ซึ่งกลายเป็นศูนย์กลางทางวิทยาศาสตร์ภายใต้ผู้ปกครองอย่างอูลุฆ เบกซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของยุคทองของอิสลาม ต่อมา ดินแดนของจักรวรรดิเตมือร์ถูกยึดครองโดยราชวงศ์เชแบนิดในศตวรรษที่ 16 และการพิชิตดินแดนโดยจักรพรรดิบาบูร์บริเวณภูมิภาคตะวันออกนำไปสู่การสถาปนาจักรวรรดิโมกุลในอินเดีย ต่อมา ดินแดนในภูมิภาคเอเชียกลางทั้งหมดได้ถูกรวมกลายเป็นจักรวรรดิรัสเซียในศควรรษที่ 19 โดยมีทาชเคนต์เป็นศูนย์กลางของเตอร์กิสถานของรัสเซีย การกำหนดเขตแดนในสหภาพโซเวียตในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ก่อให้เกิดสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกซึ่งมีฐานะเป็นสาธารณรัฐของสหภาพโซเวียต ก่อนที่ดินแดนทั้งหมดจะได้รับเอกราชใน ค.ศ. 1991 และกลายเป็นสาธารณรัฐอุซเบกิสถานมาจวบจนปัจจุบัน
อุซเบกิสถานถือเป็นรัฐโลกวิสัยปกครองด้วยระบบประธานาธิบดีซึ่งมีอำนาจตามรัฐธรรมนูญ อุซเบกิสถานประกอบด้วย 12 ภูมิภาค, ทาชเคนต์ (เมืองหลวง) และสาธารณรัฐปกครองตนเอง ได้แก่ สาธารณรัฐการากัลปักสถาน องค์การนอกภาครัฐนิยามการปกครองของอุซเบกิสถานว่าเป็นลัทธิอำนาจนิยมที่จำกัดสิทธิพลเมือง การปฏิรูปครั้งสำคัญโดยประธาธิบดีคนปัจจุบันอย่างชัฟแกต มือร์ซียอยิฟ เกิดขึ้นภายหลังการเสียชีวิตของอิสลอม แกรีมัฟผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีคนแรกยาวนานถึง 25 ปี การปฏิรูปดังกล่าวส่งผลให้ความสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้านอย่างคีร์กีซสถาน, ทาจิกิสถาน และอัฟกานิสถานพัฒนาขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ใน ค.ศ. 2020 สหประชาชาติรายงานว่าการพัฒนาประเทศมีความก้าวหน้าอย่างมาก และบรรลุเป้าหมายตามแผนการพัฒนายั่งยืนโดยสหประชาชาติ
เศรษฐกิจของประเทศอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบเศรษฐกิจตลาดอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยมีนโยบายการค้าต่างประเทศตั้งอยู่บนพื้นฐานของอุตสาหกรรมทดแทนการนำเข้า ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2017 สกุลเงินของประเทศสามารถแปลงสภาพได้ตามอัตราความผันผวนของราคาตลาด อุซเบกิสถานเป็นผู้ผลิตและส่งออกฝ้ายรายใหญ่ และด้วยโรงงานผลิตไฟฟ้าจำนวนมากตั้งแต่สมัยโซเวียตกอปรกับการมีก๊าซธรรมชาติที่เพียงพอ อุซเบกิสถานจึงกลายเป็นผู้ผลิตไฟฟ้ารายใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียกลาง ในช่วงระหว่าง ค.ศ. 2018–2021 อุซเบกิสถานได้รับการจัดอันดับที่ดีตามความน่าเชื่อทางเศรษฐกิจโดยสองสถาบันชื่อดังอย่างสแตนดาร์ดแอนด์พัวร์สและฟิทช์ เรทติ้งส์ สถาบันบรูคกิงส์อธิบายว่าอุซเบกิสถานมีทุนสภาพคล่องขนาดใหญ่ มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจสูง มีหนี้สาธารณะต่ำ และมีอัตราจีดีพีต่อหัวต่ำ อุซเบกิสถานเป็นสมาชิกของเครือรัฐเอกราช, สหประชาชาติ และ องค์การความร่วมมือเซี่ยงไฮ้