สถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์
อภิธานศัพท์

นี่คือตัวอย่างคำศัพท์เฉพาะที่พบในสถาปัตยกรรมโบสถ์ฮินดู
| คำสัพท์   | คำอธิบาย   | คำใกล้เคียง   | เอกสารฮินดูที่ พูดถึง หรือ ระบุกฏการสร้าง   | อ้างอิง   | ภาพ   |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อทิสถาน  | ฐานใต้เสา, plinth, ฐานซึ่งตั้งอาคารหรือเสาของวัด   | Athavaksham, ปิสตา, Pitha   | Manasara XIV, Kamikagama 35, Suprabhedagama 31   |   |   |
| อมลัก  | มงกุฏยอดประดับบนยอดของศิขร รองรับกลศะ  ลักษณะคล้ายกับผลมะขามป้อม (อมโลก)  |   | Mayamata silpasastra  |   |   |
| อันตรละ  | แปลตรงตัวว่า ช่องว่างภายในอาคาร เป็นพื้นที่มัธยันตร์ที่อยู่ระหว่างห้องบูชาและบริเวณจุดรวมตัวของสาธุขน   | สุขนสี (Sukhanasi)   | Manasara XV, XXIII; Kamikagama XXXV   |   |   |
| อรรธมณฑป  | โถงครึ่งหนึ่งที่ทางเข้าแต่ละทางเข้า โดยทั่วไปเป็นบริวเณต้อนรับที่เชื่อมต่อเข้ากับมณฑป   |   | Manasara XIV, Kamikagama 35, Suprabhedagama 31   |   |   |
| อายาตนะ   | โถงรวมพล, พื้นที่ภายในวิหาร   |   | Agni Purana XLIII, Matsya Purana CCLXX, Chandogya Upanishad 6.8.2   |   |   |
| ภัทระ   | ภาพฉายที่มักจะตรงกับหนึ่งในทิศหลัก โดยทั่วไปแล้วเป็นส่วนตรงกลางของผนัง   |   | Manasara XXX-XXXIV   |   |   |
| คณะ  | คนแคระตามตำนานมักมีท้องพลุ้ยและมีสีหน้าสนุกสนาน   |   |   |   |   |
| ครรภคฤห์  | ห้องภายในสุดที่ประดิษฐานมูรติ ส่วนใหญ่ภายในไม่มีการประดับตกแต่ง   | ครรภคฤยะ, ครรภคีหะ, สิพิกะ, ครรภะ, มูลสถาน   | Brihat Samhita LXI   |   |  |
| ควากษะ  | แม่ลายบนซุ้มโค้งลักษณะคล้ายเกือกม้า พบกับหน้าต่างหรือตกแต่งยอดหอ เสา และองคืประกอบอื่น ๆ    | Gavaksa, kudu   |   |   |   |
| โคปุระ  | ซุ้มประตู พบขนาดใหญ่ในอินเดียใต้ มีที่มาจากอาศรมอินเดียโบราณและคำยุคพระเวท “โคมาติปุระ”  | โคปุรัม, ทวารอัตตลัก   | Agni Purana XLII, Manasara XI, XXXIII verses 1-601, LVIII   |   |   |
| หระ   | ชิ้นส่วนคอ เช่น สร้อย   |   |   |   |   |
| ชาฬี  | ตะแกรงตาข่าย   | ชลา, อินทรโกษถ์   |   |   |   |
| ชคติ  | ฐานหล่อ ส่วนหนึ่งของระเบียงเพื่อยืนหรือเวียนเทียน   | ชคตะ, ปิฐิกา, ชคติปิฐิกา, กติ, วสุธา   | Samarangana-sutradhara LXVIII, Agni Purana XLII, Suprabhedagama 31.19   |   |   |
| กลศะ  | ยอดบนสุดของหอคอยต่าง ๆ    | กลศัม, สถูปี, กุมุท, กลัศ  | Agni Purana CIV, Kamikagama 55   |   |   |
| กุนทา   | พื้นนำในอาราม, บ่อน้ำขั้นบันได, บ่อน้ำ   | ปุษกรณี, สระ, สาคร, ตทัค, อุทปานะ, วาระ, วาปี   | Garuda Purana XLVI, Mahanirvana tantra XIII   |   |   |
| ละตะ   | พืชเถาเลื้อย พบในศิขรเช่นกัน   |   |   |   |   |
| มกร  | มังกรตามคติอินเดีย   |   | Suprabhedagama 31.68-72   |   |   |
| มณฑป  | ศาลาที่ล้อมด้วยเสาต่าง ๆ ใช้ประกอบกิจกรรมต่าง ๆ ขึ้นอยู่กับการใช้งาน   | มัณฑปัม, มันตปะ, ชคโมหัน   | Manasara XXXII-XXXIV, Kamikagama 50, Brihat samhita, Vishnu Purana 6.124-136   |   |   |
| มูลประสาท   | ศาลเจ้าหลักในหมู่โบสถ์   |   |   |   |   |
| นิศา   | เวิ้งหรือโพรงในกำแพงหรือเสา ไว้ตั้งรูปปั้นหรืออื่น ๆ    |   |   |   |   |
| ญสะ   | ศิลปะแห่งการจัดวางภาพ ลายสลัก เพื่อให้เกิดการจัดวางที่ล่าเรื่องหรือเป็นไปตามปรัมปรา   |   | Vastusutra Upanishad VI   |   |   |
| ปราการ  | ผนังที่แยกพื้นที่ด้านในและด้านนอกของโบสถ์พราหมณ์ออกจากกัน โดยทั่วไปมีลักษณะแข็งแรงและป้องกันตนเอง   |   |   |   |   |
| ปรัสตร  | โครงสร้างขนาดใหญ่ระหว่างบนเสาหรือชายคาในแนวนอน บางครั้งทำหน้าที่เป็นเชิงเทินของเสน   | ไจว, โคปานัม, กโปตัม, มันจาม   | Manasara XVI, ; Kamikagama LIV   |   |   |
| รัถ  | โครงสร้างคล้ายล้อรถ   |   |   |   |   |