โดพามีน

| --- | --- |
Skeletal formula of dopamine
Ball-and-stick model of the dopamine molecule as found in solution. In the solid state, dopamine adopts a zwitterionic form.
ข้อมูลทางคลินิก
ชื่ออื่น: DA, 2-(3,4-Dihydroxyphenyl)ethylamine, 3,4-Dihydroxyphenethylamine, 3-Hydroxytyramine, Oxytyramine, Prolactin inhibiting factor, Prolactin inhibiting hormone, Intropin, Revivan
ข้อมูลทางสรีรวิทยา
เนื้อเยื่อต้นกำเนิด: Substantia nigra; ventral tegmental area; many others
เนื้อเยื่อเป้าหมาย: System-wide
ตัวรับ: D1, D2, D3, D4, D5, TAAR1
กระตุ้น: โดยตรง: apomorphine, bromocriptine ทางอ้อม: โคเคน, แอมเฟตามีน
ยับยั้ง: ยาระงับอาการทางจิต, เมโทโคลพราไมด์, ดอมเพริโดน
สารต้นกำเนิด: ฟีนิลอะลานีน, ไทโรซีน และ L-DOPA
ชีวสังเคราะห์: DOPA decarboxylase
เมแทบอลิซึม: MAO, COMT
ตัวบ่งชี้
 ชื่อตามระบบ IUPAC 4-(2-Aminoethyl)benzene-1,2-diol 
เลขทะเบียน CAS: 51-61-6 62-31-7  (hydrochloride)
PubChem CID: 681
IUPHAR/BPS: 940
DrugBank: DB00988
ChemSpider: 661
UNII: VTD58H1Z2X
KEGG: C03758
ECHA InfoCard: 100.000.101 
ข้อมูลทางกายภาพและเคมี
สูตร: C8H11NO2
มวลต่อโมล: 153.181 g·mol−1
แบบจำลอง 3D (JSmol): Interactive image
 SMILES NCCc1cc(O)c(O)cc1 
 InChI InChI=1S/C8H11NO2/c9-4-3-6-1-2-7(10)8(11)5-6/h1-2,5,10-11H,3-4,9H2 Key:VYFYYTLLBUKUHU-UHFFFAOYSA-N 
 สารานุกรมเภสัชกรรม
โดพามีน (อังกฤษ: Dopamine) เป็นสารประกอบอินทรีย์ในกลุ่มเดียวกัน แคทิคอลลามีน และ เฟนเอทิลเอมีน ซึ่งมีความสำคัญกับสมองและร่างกาย ซื่อโดพามีน ได้จากโครงสร้างทางเคมี ซึ่งสังเคราะห์โดยการเปลี่ยนหมู่กรดอินทรีย์ของ L-DOPA ( L-3,4-dihydroxyphenylalanine) ให้เป็นหมู่อะมิโน ซึ่งเป็นสารเคมีที่ผลิตขึ้นในสมองและไต และพบว่าพืชและสัตว์บางชนิดก็สามารถสังเคราะห์ได้เช่นกัน
ในสมอง โดพามีนทำหน้าที่เป็นสารสื่อประสาท (neurotransmitter) คอยกระตุ้น ตัวรับโดพามีน (dopamine receptor) โดพามีนทำหน้าที่เป็นฮอร์โมนประสาท (neurohormone) ที่หลั่งมาจากสมองส่วนไฮโปทาลามัส (hypothalamus) หน้าที่หลักของฮอร์โมนตัวนี้คือยับยั้งการหลั่งโปรแลคติน (prolactin) จากต่อมใต้สมองส่วนหน้า (anterior pituitary)
โดพามีนสามารถใช้เป็นยา ซึ่งมีผลต่อระบบประสาทซิมพาเทติก (sympathetic nervous system) โดยมีผลลัพธ์คือ อัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้น แรงดันโลหิตเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม เมื่อโดพามีนไม่สามารถผ่านโครงสร้างกั้นระหว่างเลือดและสมอง (blood-brain barrier) โดพามีนที่ใช้เป็นยา จะไม่มีผลโดยตรงต่อระบบประสาทส่วนกลาง การเพิ่มปริมาณของโดพามีนในสมองของผู้ป่วยที่เป็นโรคต่างๆ เช่น พาร์คินสัน สามารถให้สารตั้งต้นแบบสังเคราะห์แก่โดพามีน เช่น L-DOPA เพื่อให้สามารถผ่านโครงสร้างกั้นระหว่างเลือดและสมองได้
โดพามีนเป็นสารสื่อประสาทกลุ่มแคทีโคลามีน (catecholamines) ที่สร้างมาจากกรดอะมิโนไทโรซีน (tyrosine) โดยอาศัยการทำงานของเอนไซม์ไทโรซีนไฮดรอกซิเลส (tyrosine hydroxylase) ในสมอง มีปริมาณโดพามีนประมาณร้อยละ 80 ของสารกลุ่มแคทีโคลามีนที่ถูกสร้างขึ้นทั้งหมด นอกจากนี้โดพามีนยังจัดเป็นนิวโรฮอร์โมน (neurohormone) ที่หลั่งจากสมองส่วนไฮโปธาลามัส ซึ่งทำหน้าที่ยับยั้งการหลั่งโปรแลกตินจากกลีบส่วนหน้าของต่อมพิทูอิตารี
เมื่อโดพามีนถูกปลดปล่อยจากเซลล์ประสาทโดพามีนแล้ว จะมีผลต่อสมองส่วนต่างๆ ในหลายด้าน ซึ่งได้แก่
วิถีไนโกรสไตรตาล (nigrostriatal)
วิถีมีโซลิมบิค (mesolimbic)
วิถีมีโซคอร์ติคอล (mesocortical)
วิถีทูเบอโรอินฟันดิบิวลาร์ (tuberoinfundibular)
โดพามีนออกฤทธิ์ผ่านตัวรับโดพามีนที่เป็นโปรตีนซึ่งอยู่บนเยื่อหุ้มเซลล์ ตัวรับโดพามีนทุกชนิดจัดอยู่ในกลุ่มตัวรับที่จับอยู่กับโปรตีนจี (G-protein-coupled receptor)
โดพามีนที่ถูกปลดปล่อยออกมาที่ไซแนปติกเคล็ฟท์ (synaptic cleft) แล้วอาจถูกทำลายได้ 3 วิธี คือ
ดูดกลับเข้าเซลล์โดยโดพามีนทรานสปอตเตอร์ (dopamine transporter; DAT)
ถูกเอนไซม์ทำลาย
เกิดการแพร่