stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
หมู่เกาะฮาวาย
เกาะและปะการัง > เกาะหลัก

| เกาะ | ชื่อเล่น | ขนาด (ตร> กม.) | ประชากร (ค> ศ. 2010) | ความหนาแน่น  (คน : ตร> กม.) | จุดสูงสุด | ความสูง | อายุ (ล้านปีก่อน) | ที่ตั้ง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ฮาวาย | The Big Island | 1 10,432.5 | 185,079 | 4 17.7407 | ภูเขาไฟเมานาเคอา | 1 13,796 ฟุต (4,205 เมตร) | 0.4 | 19°34′N 155°30′W﻿ / ﻿19.567°N 155.500°W﻿ / 19.567; -155.500﻿ (Hawaii) |
| เมาวี | The Valley Isle | 2 1,883.4 | 144,444 | 2 76.692 | ภูเขาไฟฮาเลอาคาลา | 2 10,023 ฟุต (3,055 เมตร) | 1.3–0.8 | 20°48′N 156°20′W﻿ / ﻿20.800°N 156.333°W﻿ / 20.800; -156.333﻿ (Maui) |
| โอวาฮู | The Gathering Place | 3 1,545.4 | 953,207 | 1 616.78 | คาอาลา | 5 4,003 ฟุต (1,220 เมตร) | 3.7–2.6 | 21°28′N 157°59′W﻿ / ﻿21.467°N 157.983°W﻿ / 21.467; -157.983﻿ (Oahu) |
| คาไว | The Garden Isle | 4 1,430.5 | 66,921 | 3 46.783 | คาไวคีนี | 3 5,243 ฟุต (1,598 เมตร) | 5.1 | 22°05′N 159°30′W﻿ / ﻿22.083°N 159.500°W﻿ / 22.083; -159.500﻿ (Kauai) |
| โมโลไก | The Friendly Isle | 5 673.4 | 7,345 | 5 10.9074 | คามาคุ | 4 4,961 ฟุต (1,512 เมตร) | 1.9–1.8 | 21°08′N 157°02′W﻿ / ﻿21.133°N 157.033°W﻿ / 21.133; -157.033﻿ (Molokai) |
| ลาไน | The Pineapple Isle | 6 363.9 | 3,135 | 6 8.615 | ลาไนฮาเล่ | 6 3,366 ฟุต (1,026 เมตร) | 1.3 | 20°50′N 156°56′W﻿ / ﻿20.833°N 156.933°W﻿ / 20.833; -156.933﻿ (Lanai) |
| นีเฮา | The Forbidden Isle | 7 180.0 | 170 | 7 0.944 | พานิเอา | 8 1,250 ฟุต (381 เมตร) | 4.9 | 21°54′N 160°10′W﻿ / ﻿21.900°N 160.167°W﻿ / 21.900; -160.167﻿ (Niihau) |
| คาโฮโอลาวี | The Target Isle | 8 115.5 | 0 | 8 0 | ปูโมโลอานุย | 7 1,483 ฟุต (452 เมตร) | 1.0 | 20°33′N 156°36′W﻿ / ﻿20.550°N 156.600°W﻿ / 20.550; -156.600﻿ (Kahoolawe) |
เกาะหลัก 8 เกาะของรัฐฮาวาย (บางเรียกเกาะฮาวายวินด์เวิร์ด) อยู่ในตารางนี้ทั้งหมด เกาะทั้งหมดนอกจากเกาะคาโฮโอลาวีล้วนมีคนอาศัยอยู่
ข้อมูลเพิ่มเติม

Morgan, Joseph R. (1996). "Hawai'i: A Unique Geography – Volcanic Landforms". Honolulu, HI: Bess Press. ISBN 1-57306-021-6. {{cite journal}}: Cite journal ต้องการ |journal= (help)
An integrated information website focused on the Hawaiian Archipelago from the Pacific Region Integrated Data Enterprise (PRIDE).
Macdonald, G. A., A. T. Abbott, and F. L. Peterson. 1984. Volcanoes in the Sea: The Geology of Hawaii, 2nd edition. University of Hawaii Press, Honolulu. 517 pp.
The Ocean Atlas of Hawai‘i เก็บถาวร 2022-04-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – SOEST at University of Hawaiʻi.
"Hawaiian Volcanoes – Introduction – Department of Geosciences". Corvallis, OR, USA. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ March 5, 2012. สืบค้นเมื่อ May 12, 2012. Volcano World |; Your World is Erupting – Oregon State University College of Science
21°N 157°W﻿ / ﻿21°N 157°W﻿ / 21; -157
ชีค มูจิบูร์ เราะห์มาน
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีภาพและสื่อที่เกี่ยวข้องกับชีค มูจิบูร์ เราะห์มาน
Bangabandhu Online Museum
Sheikh Mujib (1971-1975)
Sheikh Mujib ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF 
ประจำชาติ:  นอร์เวย์  สเปน  ฝรั่งเศส 2  BnF data 2  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  สวีเดน  ญี่ปุ่น  ออสเตรเลีย  เนเธอร์แลนด์  โปแลนด์  โปรตุเกส  นครรัฐวาติกัน 
วิชาการ:  CiNii 
ประชาชน:  Trove 
อื่น ๆ:  NARA  SNAC  IdRef  İslâm Ansiklopedisi 
| ด ค กประธานาธิบดีบังกลาเทศ |
| --- | --- | --- |
|  ชีค มูจิบูร์ เราะห์มาน  Abu Sayeed Chowdhury  Mohammad Ullah  ชีค มูจิบูร์ เราะห์มาน  Khondaker Mostaq Ahmad  Abu Sadat Mohammad Sayem  เซียอุล ราห์มัน  Abdus Sattar  Hossain Mohammad Ershad  A. F. M. Ahsanuddin Chowdhury  Hossain Mohammad Ershad  Shahabuddin Ahmedi  Abdur Rahman Biswas  Shahabuddin Ahmed  A. Q. M. Badruddoza Chowdhury  Jamiruddin Sircari  Iajuddin Ahmed  Zillur Rahman  อับดุล ฮามิด  โมฮัมหมัด ชาฮาบุดดิน  |  ชีค มูจิบูร์ เราะห์มาน  Abu Sayeed Chowdhury  Mohammad Ullah  ชีค มูจิบูร์ เราะห์มาน  Khondaker Mostaq Ahmad  Abu Sadat Mohammad Sayem  เซียอุล ราห์มัน  Abdus Sattar  Hossain Mohammad Ershad  A. F. M. Ahsanuddin Chowdhury  Hossain Mohammad Ershad  Shahabuddin Ahmedi  Abdur Rahman Biswas  Shahabuddin Ahmed  A. Q. M. Badruddoza Chowdhury  Jamiruddin Sircari  Iajuddin Ahmed  Zillur Rahman  อับดุล ฮามิด  โมฮัมหมัด ชาฮาบุดดิน  | ตราประจำตำแหน่งประธานาธิบดีบังกลาเทศ |
(i) รักษาการ
ปฏิเสธนิยม

กราฟฟิตี"โควิดเป็นเรื่องโกหก"ที่พ็อนเตแฟรกต์ เวสต์ยอร์กเชอร์ ประเทศอังกฤษ
ในจิตวิทยาพฤติกรรมมนุษย์ ปฏิเสธนิยม (อังกฤษ: denialism) เป็นทางเลือกในการปฏิเสธความเป็นจริงของปัจเจกบุคคล เพื่อหลีกเลี่ยงความจริงที่ไม่สบายทางจิตใจ โดยหลักมักไม่มีเหตุผลในการปฏิเสธทั้งในด้านประสบการณ์หรือเหตุการณ์ เมื่อบุคคลหนึ่งไม่ยอมรับความเป็นจริงเชิงประจักษ์
ในวิทยาศาสตร์ ปฏิเสธนิยมเป็นการปฏิเสธข้อเท็จจริงและแนวคิดพื้นฐานที่ไม่มีปัญหาและได้รับการสนับสนุนอย่างดีจากความเห็นพ้องทางวิทยาศาสตร์ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เพื่อสนับสนุนแนวคิดที่รุนแรงและเป็นที่ถกเถียง คำว่าปฏิเสธนิยมฮอโลคอสต์และแนวคิดปฏิเสธเอดส์สื่อถึงการปฏิเสธข้อเท็จจริงและความเป็นจริงของเรื่อง และคำว่าการปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สื่อถึงการปฏิเสธความเห็นพ้องทางวิทยาศาสตร์ที่ว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลกเป็นความจริงและเหตุการณ์ที่เกิดโดยหลักมาจากกิจกรรมของมนุษย์ รูปแบบของปฏิเสธนิยมจะนำเสนอลักษณะทั่วไปของบุคคลที่ปฏิเสธหลักฐานจำนวนมาก และก่อให้เกิดความขัดแย้งทางการเมืองผ่านการพยายามปฏิเสธการดำรงอยู่ของความเห็นพ้องต้องกัน
แรงจูงใจและสาเหตุของปฏิเสธนิยมมีทั้งศาสนา, ผลประโยชน์ของตนเอง (เศรษฐกิจ, การเมือง หรือการเงิน) และกลไกป้องกันตนที่ป้องกันจิตใจจากข้อเท็จจริงและความคิดที่รบกวนจิตใจ
บทนิยามและยุทธวิธี

Didier Fassin นักมานุษยวิทยา ได้จำแนกระหว่าง การปฏิเสธ ที่ระบุเป็น "การสังเกตเชิงประจักษ์ว่าความจริงและความเป็นจริงถูกปฏิเสธ" และ ปฏิเสธนิยม ที่เขาระบุเป็น "อุดมการณ์ด้วยปฏิกริยาผ่านการปฏิเสธความจริงและความเป็นจริงอย่างเป็นระบบ" บุคคลและกลุ่มสังคมที่ปฏิเสธข้อเสนอที่มีกระแสหลักและความเห็นพ้องทางวิทยาศาสตร์ ถ้าไม่มีหลักฐาน ก็จะมีส่วนร่วมในการปฏิเสธผ่านการใช้กลวิธีทางวาทศาสตร์ที่ให้ภาพลักษณ์ของข้อโต้แย้งและอภิปรายนั้นถูกต้อง นักปฏิเสธนิยมจะใช้กระบวนการที่ดำเนินการโดยใช้กลวิธีอย่างน้อยหนึ่งอย่างจากห้ากลวิธีต่อไปนี้ เพื่อรักษารูปลักษณ์ของข้อโต้แย้งด้วยกฎหมาย:
ทฤษฎีสมคบคิด – การปิดบังข้อมูลหรือการสังเกตการณ์ของฝ่ายตรงข้ามที่มีส่วนใน"การสมคบคิดที่ปิดบังความจริง"
การเลือกเก็บเชอร์รี่ – การเลือกเอกสารวิจารณ์ที่มีความผิดปกติมาสนับสนุนแนวคิดของตน หรือใช้เอกสารที่ล้าสมัย มีข้อบกพร่อง และไม่น่าไว้วางใจ เพื่อทำให้ฝ่ายตรงข้ามดูเหมือนว่าใช้แนวคิดมาจากงานวิจัยที่ไม่ค่อยมีน้ำหนัก Diethelm และ McKee (2009) กล่าวไว้ว่า "นักปฏิเสธนิยมมักจะไม่ถูกขัดขวางโดยการแยกทฤษฎีอย่างสุดขั้ว แต่ให้มองมันเป็นเครื่องบ่งชี้ความกล้าหาญทางปัญญาของพวกเขาในการต่อต้านหลักการดั้งเดิมส่วนใหญ่และความถูกต้องทางการเมือง"
ผู้เชื่ยวชาญเท็จ – การจ่ายเงินให้กับผู้เชี่ยวชาญในสาขานั้นหรือสาขาอื่น ๆ เพื่อยืมหลักฐานหรือความน่าเชื่อถือ สิ่งนี้มักควบคู่กับการกีดกันผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัยที่แท้จริง
การย้ายเสาประตู – การปิดบังหลักฐานที่นำเสนอเพื่อตอบสนองต่อข้อเรียกร้องเฉพาะโดยการเรียกร้องหลักฐานอื่น ๆ อย่างต่อเนื่อง (มักไม่สามารถบรรลุผลได้)
ตรรกะวิบัติอื่น ๆ – มักมีอุปมาเทียม, การอุทธรณ์โดยผล, หุ่นฟาง หรือเฮอร์ริงแดง (red herring) อย่างน้อยหนึ่งครั้งหรือมากกว่า
ยุทธวิธีหลักของปฏิเสธนิยมมีทั้งบิดเบือนหลักฐาน, ความเท่าเทียมกันเท็จ, ความจริงครึ่งหนึ่ง และแต่งเรื่องทั้งหมด Taner Akçam นักประวัติศาสตร์กล่าวว่านักปฏิเสธนิยมมักถูกเชื่อว่าเพิกเฉยต่อข้อเท็จจริง แต่ที่จริงแล้ว "มันอยู่ในอาณาเขตที่คลุมเครือระหว่างข้อเท็จจริงและความจริงที่ปฏิเสธนิยมเจริญงอกงาม ปฏิเสธนิยมรวบรวมข้อเท็จจริงของตัวเองและมีความจริงในแบบตนเอง"
Alex Gillespie (2020) จากวิทยาลัยเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์แห่งลอนดอน ได้มุ่งเน้นไปที่กลวิธีเชิงวาทศิลป์ซึ่งบรรลุการปฏิเสธในภาษา โดยได้ทบทวนกลยุทธ์การป้องกันทางภาษาและเชิงปฏิบัติเพื่อปฏิเสธข้อมูลที่ก่อกวนผ่านการแบ่งยุทธวิธีเป็นแนวป้องกัน 3 ระดับ:
หลีกเลี่ยง – แนวป้องกันแรกต่อข้อมูลก่อกวนคือหลีกเลี่ยงมัน
ทำลายความชอบธรรม – แนวป้องกันที่สองคือโจมตีผู้ส่งสารด้วยการทำลายความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มา
จำกัด – แนวป้องกันสุดท้าย ถ้าไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรือห้ามข้อมูลก่อกวน ก็ต้องหาเหตุผลและจำกัดผลกระทบของแนวคิดที่ก่อกวน
ใน ค.ศ. 2009 Michael Specter ระบุกลุ่มปฏิเสธนิยมเป็น "เมื่อส่วนสังคมทั้งหมด มักดิ้นรนจากการเปลี่ยนแปลงที่กระทบกระเทือนจิตใจ หันหลังให้กับความเป็นจริงเพื่อสนองต่อคำโกหกที่สะดวกสบายมากกว่า"
ดูเพิ่ม

สถานีย่อยปรัชญา
ความเอนเอียงเพื่อยืนยัน – tendency of people to favor information that confirms their beliefs or hypothesesPages displaying wikidata descriptions as a fallback
อาการหลงผิด
กฎของกิบสัน
ทฤษฎีสมคบคิดเรื่องเหยียบดวงจันทร์ – conspiracy theoryPages displaying wikidata descriptions as a fallback
ปรัชญาวิทยาศาสตร์
ยาเม็ดสีแดงและยาเม็ดสีน้ำเงิน
ข้อถกเถียงเรื่องวัคซีน – reluctance or refusal to be vaccinated or to have one's children vaccinated against contagious diseases despite the availability of immunization servicePages displaying wikidata descriptions as a fallback
อ่านเพิ่ม > บทความ

Holtcamp, W. (2012). "Flavors of uncertainty: The difference between denial and debate". Environmental Health Perspectives. 120 (8): a314–a319. doi:10.1289/ehp.120-a314. PMC 3440096. PMID 22854265.
Kahn-Harris, Keith (2018-08-03). "Denialism: what drives people to reject the truth". The Guardian.
Oreskes, Naomi, "History Matters to Science: It helps to explain how cynical actors undermine the truth", Scientific American, vol. 323, no. 6 (December 2020), p. 81. "In our 2010 book, Merchants of Doubt, Erik M. Conway and I showed how the same arguments [as those used to cast doubt on the link between tobacco use and lung cancer] were used to delay action on acid rain, the ozone hole and climate change – and this year [2020] we saw the spurious "freedom" argument being used to disparage mask wearing [during the COVID-19 pandemic]."
Rees, M. (2013). "Denial of catastrophic risks". Science. 339 (6124): 1123. Bibcode:2013Sci...339.1123R. doi:10.1126/science.1236756. PMID 23471373.
Rosenau, J. (2012). "Science denial: A guide for scientists". Trends in Microbiology. 20 (12): 567–9. doi:10.1016/j.tim.2012.10.002. PMID 23164600.
Scudellari, M. (March 2010). "State of denial". Nat. Med. 16 (3): 248. doi:10.1038/nm0310-248a. PMID 20208495. S2CID 26207026.
Sharot, T.; Korn, C.W.; Dolan, R.J. (2011). "How unrealistic optimism is maintained in the face of reality". Nature Neuroscience. 14 (11): 1475–9. doi:10.1038/nn.2949. PMC 3204264. PMID 21983684.
อ่านเพิ่ม > หนังสือ

Gorman, Sara E.; Gorman, Jack M. (2016). Denying to the Grave: Why We Ignore the Facts That Will Save Us. Oxford University Press. ISBN 9780199396603.
McIntyre, Lee (2019). The Scientific Attitude: Defending Science from Denial, Fraud and Pseudoscience. Cambridge, MA: MIT Press. pp. 149–166. ISBN 9780262538930.
Norgaard, Kari Marie (2011). Living In Denial: Climate Change, Emotions, and Everyday Life. MIT Press. ISBN 9780262515856.
Specter, Michael (2009). Denialism: How Irrational Thinking Hinders Scientific Progress, Harms the Planet, and Threatens Our Lives. Penguin. ISBN 9781594202308.
แหล่งข้อมูลอื่น

Denialism Blog
"Refusing Flu Shots? Maybe You're A 'Denialist'" National Public Radio
ภาษาพาววาแทน

| พาววาแทน |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: สหรัฐอเมริกา
ภูมิภาค: อาณานิคมเวอร์จิเนีย อาณานิคมแมริแลนด์
สูญแล้ว: ศตวรรษที่ 18 ตอนปลาย (ประมาณปี  ค.ศ. 1785- 1790)
ตระกูลภาษา: แอลจิก  แอลกองคินแอลกองคินตะวันออกพาววาแทน
ระบบการเขียน: ละติน
รหัสภาษา
ISO 639-3: pim
ภาษาพาววาแทน หรือ ภาษาพาวแฮทัน (อังกฤษ: Powhatan language; [ˈpaʊəˌtæn] หรือ [ˈpaʊˌhætn]) เป็นภาษาสูญแล้วจัดอยู่ในกลุ่มภาษาแอลกองคินตะวันออก อดีตเป็นภาษาของชาวพาววาแทนซึ่งเป็นคนพื้นที่ที่อาศัยอยู่บริเวณรัฐเวอร์จิเนีย สหรัฐอเมริกาในปัจจุบัน ช่วงราวปีค.ศ. 1790 ชาวพาววาแทนเลิกพูดภาษาพาววาแทน และเปลี่ยนมาพูดภาษาอังกฤษแทน หลักฐานการบันทึกของภาษาพาววาแทนมีอยู่แค่เพียงรายการคำศัพท์สั้น ๆ  เป็นจำนวนสองรายการ ซึ่งชาวอังกฤษได้จดไว้เมื่อพบกับชาวพาววาแทนเป็นครั้งแรก วิลเลียม สเตรชีย์ จดคำศัพท์ไว้เพียง 500 คำ ส่วน กัปตันจอห์น สมิธจดไว้เพียง 50 คำ กัปตันจอห์น สมิธได้กล่าวไว้ว่า ภาษาพาววาแทนมีรูปแบบเป็นภาษาพิดจินด้วย แต่ไม่พบหลักฐานในสมัยปัจจุบัน ภาษาพาววาแทนไม่มีตัวอักษรเขียน ซึ่งเหมือนภาษาแอลกองคินอื่น ๆ ฉะนั้นหลักฐานที่หลงเหลืออยู่ก็มีแค่รายการคำศัพท์สั้น ๆ ดังกล่าวเท่านั้น
ดูเพิ่ม

โพคาฮอนทัส
แหล่งข้อมูลอื่น

Language Resources of Virginia Indians
UNC Charlotte linguist restores lost language, culture for 'The New World' เก็บถาวร 2014-05-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน accessed 16 April 2006.
การทำให้ไว

การทำให้ไว 
หรือการไวสิ่งเร้า
(อังกฤษ: Sensitization)
เป็นการเรียนเชิงไม่สัมพันธ์หรือ non-associative
ที่การได้รับสิ่งเร้าเดียวซ้ำ ๆ จะมีผลเป็นการตอบสนองเช่นรู้สึกเจ็บ ในระดับที่มากขึ้น ๆ
การไวสิ่งเร้าบ่อยครั้งเป็นการตอบสนองเพิ่มต่อสิ่งเร้าทั้งหมวด นอกเหนือจากสิ่งเร้าเดียวที่ได้ซ้ำ ๆ
ยกตัวอย่างเช่น การได้รับสิ่งเร้าที่ทำให้เจ็บซ้ำ ๆ อาจทำให้บุคคลตอบสนองต่อเสียงดังมากขึ้น
ประวัติ

ศ. ดร. เอริก แคนเดล เป็นบุคคลแรกที่ได้ศึกษามูลฐานทางประสาทของปรากฏการณ์นี้ โดยทำการทดลองต่าง ๆ ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1960 และ 1970 เกี่ยวกับรีเฟล็กซ์การหดเหงือกสำหรับหายใจ (gill) ของทากทะเล Aplysia
ดร. แคนเดลและผู้ร่วมงานตอนแรกสร้างความเคยชิน (habituation) ให้กับรีเฟล็กซ์นี้ก่อน โดยสัมผัสท่อน้ำของทาก (ที่เชื่อมกับเหงือกหายใจ) อย่างซ้ำ ๆ เพื่อลดการตอบสนอง
แล้วจับคู่สิ่งเร้าอันตรายเป็นกระแสไฟฟ้าที่หางทากร่วมกับการสัมผัสท่อน้ำ 
เป็นเหตุให้รีเฟล็กซ์การหดท่อฟื้นกลับมาอีก
หลังจากทำให้ไวความรู้สึกเช่นนี้ การสัมผัสท่อน้ำอย่างเดียวจะทำให้ทากตอบสนองด้วยการหดเหงือกอย่างรวดเร็ว และความไวความรู้สึกเช่นนี้จะคงยืนเป็นเวลาหลายวัน
ในปี พ.ศ. 2543 ดร. แคนเดลได้รับรางวัลรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ สำหรับงานวิจัยในกระบวนการเรียนรู้ทางนิวรอน
มูลฐานทางประสาทของการทำให้ไว

มูลฐานทางประสาทของการทำให้ไวเชิงพฤติกรรมบ่อยครั้งยังไม่ชัดเจน แต่ปกติดูเหมือนจะเป็นผลจากที่ตัวรับความรู้สึกเพิ่มโอกาสตอบสนองต่อสิ่งเร้า
ตัวอย่างของการทำให้ไวทางประสาทรวมทั้ง
การเร้าส่วนฮิปโปแคมปัสของหนูด้วยไฟฟ้าหรือสารเคมี จะทำให้การส่งสัญญาณผ่านไซแนปส์ (synaptic signal) มีกำลังมากขึ้น เป็นกระบวนการที่เรียกว่า long-term potentiation (LTP) โดย LTP ของ AMPA receptor อาจเป็นกลไกของความจำและการเรียนรู้ในสมอง
การเร้านิวรอนในฮิปโปแคมปัสและอะมิกดะลาในระบบลิมบิกอย่างซ้ำ ๆ ในที่สุดจะนำไปสู่การชักของสัตว์ทดลอง หลังจากทำให้ไว จะต้องมีการเร้าน้อยมากก่อนชัก กระบวนการเยี่ยงนี้ได้เสนอให้เป็นแบบจำลองของการชัก (kindling) ซึ่งเริ่มที่สมองกลีบขมับในมนุษย์ ที่การเร้าอย่างซ้ำ ๆ (เช่น ไฟกะพริบ) จะทำให้ชัก  คนไข้ที่ชักเหตุสมองกลีบขมับบ่อยครั้งจะรายงานอาการต่าง ๆ เช่น ความวิตกกังวลและความซึมเศร้า ซึ่งอาจเป็นผลของการทำงานผิดปกติในระบบลิมบิก
การไวต่อยาเสพติดมากขึ้นในกรณีติดยาเสพติด เป็นผลที่เพิ่มขึ้นของยาเนื่องจากการใช้ยาอย่างซ้ำ ๆ (ตรงข้ามกับการชินยา) ซึ่งเกิดร่วมกับการเปลี่ยนแปลงของการสื่อประสาทด้วยโดพามีนในวิถีประสาท mesolimbic ในสมอง ร่วมกับการเแสดงออกของโปรตีน delta FosB ที่มากขึ้นในวิถีประสาท mesolimbic การเรียนรู้แบบสัมพันธ์ (associative) อาจมีผลต่อการติดยา เพราะสิ่งเร้าในสิ่งแวดล้อมที่เชื่อมกับการใช้ยาอาจเพิ่มความต้องการยา ซึ่งอาจทำให้เสี่ยงการกลับมาใช้ยามากขึ้นสำหรับบุคคลที่กำลังเลิก
การไวสารภูมิแพ้ - ร่างกายจะตอบสนองต่อสารภูมิแพ้เป็นสองระยะ คือระยะต้นและระยะปลาย ในระยะต้น Antigen-presenting cell จะเป็นเหตุให้ลิมโฟไซต์แบบ TH2 ตอบสนองด้วยการผลิต cytokine คือ interleukin-4 (IL-4) ซึ่งเป็นสารที่สัมพันธ์กับภูมิแพ้ ลิมโฟไซต์แบบ TH2 ยังมีปฏิกิริยาร่วมกับ B cell อีกด้วยโดยร่วมกันผลิตสารภูมิต้านทาน Immunoglobulin E ซึ่งไหลเวียนไปรอบ ๆ แล้วเข้ายึดกับหน่วยรับความรู้สึกของเซลล์แล้วทำให้เกิดการอักเสบ ในกรณีนี้ การไวสารภูมิแพ้โดยทั่วไปจึงหมายถึงตอนที่เริ่มตอบสนองต่อสารภูมิแพ้ การไวสารภูมิแพ้จะเกิดในช่วงอายุต่าง ๆ โดยเด็กเล็ก ๆ จะมีโอกาสเสี่ยงมากที่สุด มีการทดสอบต่าง ๆ เพื่อวินิจฉัยภาวะภูมิแพ้ ที่ใช้อย่างสามัญอย่างหนึ่งก็คือการใส่สารที่อาจทำให้แพ้บนผิวหนังของคนไข้ แล้วตรวจดูปฏิกิริยาที่เกิดจาก IgE ที่เฉพาะกับสารภูมิแพ้ งานศึกษาปี 2535 พบว่า IgE จะมีระดับสูงสุดก่อนอายุ 10 ขวบ และจะตกลงอย่างรวดเร็วจนกระทั่งถึงอายุ 30 ปี มีนักวิชาการบางพวกที่เชื่อว่า โลคัสของยีนจะต่าง ๆ กันสำหรับคนชาติพันธุ์ต่าง ๆ สำหรับโรคอักเสบ/ภูมิแพ้แบบเดียวกัน โดยงานทบทวนวรรณกรรมปี 2550 แสดงนัยว่า โรคหืดมีเหตุทางกรรมพันธุ์ที่โลคัสต่าง ๆ กันบนโครโมโซม ในระหว่างคนยุโรป ฮิสเปเนีย เอเชีย และแอฟริกา
มูลฐานทางประสาทของการทำให้ไว > การไวเจ็บเหตุประสาทส่วนกลาง

ในการไวเจ็บเหตุประสาทส่วนกลาง (central sensitization) นิวรอนที่ส่งสัญญาณต่อจากโนซิเซ็ปเตอร์ในปีกหลังของไขสันหลัง จะไวความรู้สึกเพิ่มขึ้นเนื่องจากความเสียหายหรือการอักเสบที่เนื้อเยื่อซึ่งเป็นจุดเริ่มส่งสัญญาณ เป็นกระบวนการที่เสนอว่า เป็นเหตุของความเจ็บปวดเรื้อรัง เพราะการไวความเจ็บปวดจะเปลี่ยนไปหลังจากมีการเร้าอย่างซ้ำ ๆ งานวิจัยในสัตว์แสดงอย่างคงเส้นคงวาว่า เมื่อเร้าด้วยสิ่งเร้าที่ทำให้เจ็บอย่างซ้ำ ๆ ขีดเริ่มเปลี่ยนของความเจ็บปวดจะเปลี่ยนไป ทำให้มีการตอบสนองที่แรงขึ้น
นักวิชาการเชื่อว่า ผลที่พบในการทดลองในสัตว์ จะมีอะไรที่คล้าย ๆ กันกับความเจ็บปวดในมนุษย์ ยกตัวอย่างเช่น หลังจากการผ่าตัดเอาหมอนรองสันหลังที่ยื่นเบียดเส้นประสาทออก คนไข้อาจจะยังรู้สึกเจ็บต่อไป นอกจากนั้นแล้ว ทารกที่ขริบหนังหุ้มปลายองคชาตโดยไม่ได้ให้ยาชา ปรากฏว่ามีแนวโน้มที่จะตอบสนองแรงขึ้นเนื่องจากการฉีดยา การฉีดวัคซีน หรือวิธีการทางแพทย์อื่น ๆ การตอบสนองรวมทั้งร้องไห้มากขึ้น หัวใจเต้นเร็วขึ้น และหายใจเร็วขึ้น
การไวเจ็บเหตุประสาทส่วนกลาง (central sensitization) เกิดขึ้นเมื่อโนซิเซ็ปเตอร์ที่มีใยประสาทแบบ C ส่งสัญญาณซ้ำ ๆ แล้วทำให้นิวรอนในปีกหลังของไขสันหลังตอบสนองเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เป็นกระบวนการที่เรียกว่า "wind-up" โดยเชื่อว่าหน่วยรับกลูตาเมตแบบ N-Methyl-D-aspartate (NMDA receptor) มีส่วนร่วม 
เป็นกระบวนการที่เป็นไปตราบชั่วที่ยังมีสิ่งเร้าอยู่
นอกจากนั้น การได้รับสิ่งเร้าอันตรายเป็นเวลานานจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงระยะยาวต่อนิวรอนในปีกหลังของไขสันหลัง (เช่น allodynia) คล้ายกับ long-term potentiation (LTP) ที่เกิดในวงจรประสาทต่าง ๆ ในสมอง การกระตุ้นได้ง่ายขึ้นของนิวรอนในปีกหลังจะเป็นเหมือนกับการจำข้อมูลที่ได้จากโนซิเซ็ปเตอร์
ในคนไข้บางกรณี การตอบสนองที่แปรไปของนิวรอนในปีกหลังของไขสันหลัง จะมีผลลดระดับขีดเริ่มเปลี่ยนของความเจ็บปวดแล้วทำให้เจ็บเอง (spontaneous) ตัวอย่างหนึ่งที่น่าทึ่งก็คือ phantom limb pain ที่คนไข้ผ่าตัดเอาแขนขาออกแต่ต่อมายังรู้สึกเจ็บในส่วนอวัยวะที่ตัดออกไปแล้ว ซึ่งมีเหตุส่วนหนึ่งจากการใช้ยาสลบเมื่อผ่าตัดแต่ไม่ใช้ยาชาเฉพาะที่ ทำให้โนซิเซ็ปเตอร์และวงจรประสาทที่เกี่ยวข้องยังทำงานเมื่อกำลังตัด จึงเกิดกระบวนการไวเจ็บเหตุประสาทส่วนกลาง (ที่ไขสันหลัง) ดังนั้น ต่อมาแพทย์จึงเริ่มใช้ทั้งยาสลบและยาชาที่ไขสันหลังเพื่อลดปัญหานี้
อนึ่ง แม้การไวเจ็บจะเริ่มมาจากการทำงานของโนซิเซ็ปเตอร์ แต่ผลของมันก็สามารถกระจายไปยังการรับความรู้สึกแบบอื่น ๆ เช่นตัวรับแรงกลที่มีขีดเริ่มเปลี่ยนต่ำ ดังนั้น สิ่งเร้าที่ปกติไม่ทำให้เจ็บเช่นสัมผัสเบา ๆ จะทำให้นิวรอนที่ส่งสัญญาณความเจ็บปวดในปีกหลังของไขสันหลังเริ่มทำงานแล้วทำให้รู้สึกเจ็บ ภาวะการเกิดความเจ็บปวดจากสิ่งเร้าที่ไม่เป็นอันตรายเรียกว่า allodynia ซึ่งสามารถเป็นอย่างคงยืนหลังจากประสบกับสิ่งเร้าที่ทำให้เจ็บเป็นชั่วโมง ๆ
การทำให้ไวข้ามกลุ่ม

การทำให้ไวข้ามกลุ่ม (Cross-sensitization) เป็นปรากฏการณ์ที่การไวต่อสิ่งเร้าหนึ่งกระจายไปไวกับสิ่งเร้าอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งมีผลขยายการตอบสนองต่อสิ่งเร้าทั้งสองอย่าง[ต้องการอ้างอิง]
ยกตัวอย่างเช่น ยาเสพติดมีผลให้ไวสารข้ามกลุ่ม โดยไวทั้งทางประสาทและพฤติกรรมที่ได้กำหนดแล้วอย่างชัดเจน
เช่น การตอบสนองทางการเคลื่อนไหวที่ไวต่อสารอย่างหนึ่ง จะทำให้ตอบสนองทางการเคลื่อนไหวต่อสารอื่น ๆ อีกด้วย
โดยนัยเดียวกัน การไวต่อรางวัล/ความรู้สึกเป็นสุข (reward sensitization) เพราะยาเสพติดชนิดหนึ่งอาจทำให้ไวต่อสารอีกอย่างหนึ่งด้วย (reward cross-sensitization)
ซึ่งทำระบบรางวัลให้ไวต่อยาเสพติดในกลุ่มเดียวกัน หรือแม้แต่สิ่งเร้าตามธรรมชาติที่ก่อความสุขอื่น ๆ
โดยเป็นเหตุของพยาธิสภาพ

มีการแสดงนัยว่า กระบวนการนี้อาจเป็นเหตุเกิดหรือเป็นกลไกเกื้อหนุนพยาธิสภาพต่าง ๆ หลายอย่างที่ไม่สัมพันธ์กันรวมทั้ง การติดยาเสพติด ภูมิแพ้ โรคหืด และกลุ่มอาการที่ยังไม่สามารถอธิบายได้ทางการแพทย์ต่าง ๆ รวมทั้งไฟโบรไมอัลเจียและความไวต่อสารเคมีต่าง ๆ (multiple chemical sensitivity) ที่มีใช้อย่างทั่วไป
การทำให้ไวยังอาจมีส่วนในโรคจิตต่าง ๆ รวมทั้งความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ โรคตื่นตระหนก และความผิดปกติทางอารมณ์
เชิงอรรถ

↑  Non-associative learning หมายถึง "การเปลี่ยนแปลงที่ค่อนข้างถาวรของระดับการตอบสนองต่อสิ่งเร้าหนึ่ง ๆ เนื่องจากได้รับสิ่งเร้านั้นซ้ำ ๆ
แต่เหตุต่าง ๆ รวมทั้ง sensory adaptation, ความล้า, หรือการบาดเจ็บ ก็ไม่ใช่ non-associative learning"
เพริคลีส

| เพริคลีส |
| --- | --- |
เพริคลีสกำลังกล่าวสุนทรพจน์ไว้อาลัย (Perikles hält die Leichenrede) โดย ฟิลลิปส์ โฟล์ทซ.
เกิด: c. 495 BC นครรัฐเอเธนส์
เสียชีวิต: 429 BC นครรัฐเอเธนส์
รับใช้: นครรัฐเอเธนส์
ชั้นยศ: สตราทีโกส (Strategos) (ประมุขสันนิบาตโดยตำแหน่ง)
การยุทธ์: ยุทธการที่ซิเชียน และ อาคาร์นาเนีย (454 BC)   สงครามศักดิ์สิทธิ์ครั้งที่ 2 (448 BC)   สงครามซาเมียน (440 BC)  การปิดล้อมไบแซนไทน์ (438 BC)   สงครามเพโลพอนนีเซียน (431–429 BC)
เพริคลีส (อังกฤษ: Pericles; กรีกโบราณ: Περικλῆς "เป-ริ-ขลีส" ; ราว 495–429 ก่อนคริสตกาล)เป็นรัฐบุรุษ นักปราศัย และนายพล ที่มีชื่อเสียงและทรงอิทธิพลอย่างสูง แห่งนครรัฐเอเธนส์ ในช่วงยุครุ่งเรืองของนครรัฐเอเธนส์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่กรีกทำสงครามสู้รบกับเปอร์เซีย (ดู สงครามกรีก-เปอร์เซีย) และ ในช่วงมหาสงครามเพโลพอนนีเซียน
เพริคลีสสืบเชื้อสายทางฝ่ายแม่มาจากตระกูลแอลคมีโอนิดีที่มีอิทธิพลและทรงอำนาจ โดยเป็นหลานตาของ ไคลสธีนีส รัฐบุรุษผู้สถาปนาการปกครองระบอบประชาธิปไตยให้กับชาวเอเธนส์ เพริคลีสเป็นนักการเมืองที่อิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อนครเอเธนส์ มีส่วนอย่างมากในการสร้างอัตลักษณ์และความเจริญให้กับเอธนส์ใช่วงยุครุ่งเรือง ทิวซิดิดีสนักประวัติที่มีชีวิตอยู่ร่วมสมัย ขนานนามเพริคลีสว่าเป็น "พลเมืองหมายเลขหนึ่งของเอเธนส์" เพริคลีสเปลี่ยนสันนิบาตดีเลียน (League of Delian) ให้กลายเป็นจักรวรรดิทางทะเลที่มีศูนย์กลางที่เอเธนส์ และเป็นผู้นำของชาวเอเธนส์จนถึงช่วงสองปีแรกของมหาสงครามเพโลพอนนีเซียน ในช่วงระหว่างปี 461 ถึง 429 ก่อนคริสตกาล เพริคลีสนำนครเอเธนส์รุ่งเรืองจนสู่ขีดสูงสุด ส่งเสริมการพัฒนางานศิลปะ วรรณกรรม และวิทยาการความรู้สาขาต่าง ๆ จนผลักดันให้เอเธนส์กลายเป็นที่รู้จักในฐานะศูนย์กลางแห่งวัฒนธรรมและการศึกษาของโลกกรีซโบราณ เพริคลีสริเริ่มโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่มากมายจนเปลี่ยนเอเธนส์ให้กลายเป็นนครที่เต็มไปด้วยสถาปัตยกรรมหินอ่อนที่อลังการ รวมไปถึงวิหารพาร์เธนอน ซึ่งยังปรากฏให้เห็นบนอัครปุระของเอเธนส์มาจนปัจจุบัน โครงการก่อสร้างเหล่านี้ไม่เพียงแต่สร้างความสวยงามยิ่งใหญ่อลังการและช่วยปกป้องตัวเมืองจากศัตรู แต่ยังสร้างงานให้กับประชากรเอเธนส์ ยุคสมัยแห่งความรุ่งเรืองดังกล่าวเป็นที่รู้จักกันในชื่อ "ยุคสมัยของเพริคลีส"
เพริคลีสเป็นนักพูดที่มีทักษะและไหวพริบมาก นอกจากนี้ยังเป็นรัฐบุรุษที่มีเสน่ห์และมีบารมีน่ายำเกรง เพราะมาจากตระกูลชนชั้นสูง เพริคลีสมักใช้ทักษะการพูด กล่าวตักเตือนให้ประชาชนของเอเธนส์มีความภาคภูมิใจในชาติ และมีความสามัคคีกัน ซึ่งจะเห็นได้จากเนื้อหาของสุนทรพจน์ไว้อาลัยของเพริคลีส (Pericles' Funeral Oration) ที่ให้ไว้ต่อชาวเอเธนส์เพื่อไว้อาลัยแก่ผู้เสียชีวิตในปีแรกของมหาสงครามเพโลพอนนีเซียน กล่าวกันว่านครเอเธนส์เป็นประชาธิปไตยอยู่ได้อย่างมั่นคงก็เพราะมีนักการเมืองอย่างเพริคลีสเป็นผู้ชี้นำ เพริคลีสจึงไม่ได้เป็นเพียงนักการเมืองประชานิยมที่เก่งกาจ แต่ยังเป็นผู้นำทางจิตใจและทางศีลธรรมของชาวเอเธนส์ด้วย
ประวัติ

การเมืองของเราไม่ได้ลอกแบบมาจากจารีตของประเทศอื่น หากแต่เราเป็นแบบอย่างให้กับชนชาติอื่น สิ่งนี้เราเรียกว่า  เพราะเราปกครองเพื่อคนส่วนมาก ไม่ใช่เพื่อคนส่วนน้อย กฎหมายของเราให้ความยุติธรรมอย่างเสมอภาคกับทุกคน ไม่ว่าใครจะมีที่มาที่ไปของตนอย่างไร สำหรับเกียรติยศและโอกาสในการรับใช้ประเทศ สิ่งเหล่านี้เราถือว่าขึ้นอยู่กับชื่อเสียงในเรื่องความสามารถ หาใช่เพราะโชคหรือชาติกำเนิด ยิ่งไปกว่านี้ความยากจนก็หาเป็นอุปสรรคในบ้านเมืองของเราไม่ หากใครเป็นผู้มีสามารถอาจทำการให้เป็นประโยชน์แก่บ้านเมืองได้ ผู้นั้นย่อมไม่ถูกขัดขวางเพราะความต่ำต้อยของฐานะตน
ทิวซิดิดีส, สุนทรพจน์ไว้อาลัยของเพริคลีส (Pericles' Funeral Oration)
เพริคลีสเกิดเมื่อราวปี 495 ก่อนคริสต์ศักราชในนครรัฐเอเธนส์ ท่านเกิดมาในตระกูล แอลค์มีออนิดี (Alkmaeonidae) ซึ่งเป็นตระกูลผู้ดีเก่าของเอเธนส์ โดยสืบขึ้นไปทางฝ่ายแม่ มารดาท่านชื่อ แอกะริสตี (Agariste) เป็นบุตรีของฮิปปอคราตีส แอกะริสตียังเป็นหลานลุงของ ไคลสธีนีส รัฐบุรุษผู้ก่อตั้งประชาธิปไตยขึ้นในเอเธนส์ เมื่อแอกะริสตีตั้งครรภ์ เธอฝันว่ามีพญาราชสีห์เข้ามาจุติในท้อง เมื่อคลอดได้บุตรชายเธอกับ ซานธิปปัส (Xanthippus) สามีจึงตั้งชื่อให้ว่า เพริคลีส โดยขณะที่เพริคลีสเกิดนั้นเอเธนส์เพิ่งจะมีประชาธิปไตยได้ประมาณแค่สิบปี ในวัยเด็กเพริคลีสเป็นคนเก็บตัว ในสังคมกรีกโบราณ การเล่นและแข่งกีฬาเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะวัฒนธรรมกรีกให้ความสำคัญกับการแข่งขัน หรือ อากอน (ἀγών; agon [en]) บุคคลที่ชนะการแข่งขันกีฬาใหญ่ ๆ แบบโอลิมปิกเกมส์ อาจอาศัยความสำเร็จนั้นเป็นบันไดไปสู่ความก้าวหน้าทางการเมือง แต่เพริคลีสกลับชอบอ่านตำราและเรียนหนังสือมากกว่า และด้วยความที่ครอบครัวร่ำรวย เพริคลีสจึงได้ร่ำเรียนวิชาความรู้ต่าง ๆ กับอาจารย์ที่ดีที่สุดในสมัยนั้น