stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การระบาดทั่วของไข้หวัดใหญ่
การจัดการ > การชลอการระบาด > ยาต้านไวรัส

มียาต้านไวรัสสองกลุ่มที่ใช้รักษาและป้องกันไข้หวัดใหญ่ คือ 1) สารยับยั้งเอนไซม์นูรามินิเดส (neuraminidase inhibitor) เช่น โอเซลทามิเวียร์ (ชื่อการค้าเช่น Tamiflu) และ Zanamivir (ชื่อการค้า Relenza) และ 2) อะดาแมนเทน (adamantane) เช่น อะแมนตาดีนและ rimantadine
แต่เพราะมีผลข้างเคียงในอัตราสูงและเพราะโอกาสดื้อยา การใช้ยากลุ่มอะดาแมนเทนเพื่อรักษาไข้หวัดใหญ่จึงจำกัด
ประเทศหลายประเทศรวมทั้งองค์การอนามัยโลก กำลังเตรียมสะสมยาต้านไวรัสเพื่อเตรียมรับมือกับโรคระบาดทั่วที่อาจเกิด
โอเซลทามิเวียร์เป็นยานิยมมากที่สุด เพราะมีขายเป็นเม็ด
Zanamivir ก็พิจารณาเหมือนกันแต่เป็นยาใช้สูด
ยาต้านไวรัสอื่น ๆ มีโอกาสมีผลรักษาไข้หวัดใหญ่ที่ระบาดทั่วน้อย
ทั้งโอเซลทามิเวียร์และ Zanamivir ค่อนข้างขาดตลาด และสมรรถภาพการผลิตในระยะปานกลางก็จำกัด
แพทย์บางส่วนกล่าวว่าการให้ยาโอเซลทามิเวียร์บวกกับ probenecid อาจช่วยเพิ่มยาที่มีเป็นทวีคูณ
มีโอกาสที่ไวรัสจะวิวัฒนาการจนเกิดดื้อยา
คือปรากฏว่า คนไข้ที่ติดเชื้อ H5N1 แล้วรักษาด้วยโอเซลทามิเวียร์ได้เกิดสายพันธุ์ไวรัสที่ดื้อยา
การจัดการ > การชลอการระบาด > วัคซีน

วัคซีนไม่น่าจะมีเมื่อเกิดโรคระบาดในระยะต้น ๆ[ลิงก์เสีย]
เพราะไม่สามารถพัฒนาวัคซีนกันไวรัสที่ยังไม่มีจริง ๆ
แม้ไวรัสไข้หวัดใหญ่นกสายพันธุ์ H5N1 มีโอกาสกลายพันธุ์เป็นสายพันธุ์ที่ก่อโรคระบาดทั่ว แต่ไวรัสชนิดอื่น ๆ ก็เช่นกัน
หลังจากได้ระบุไวรัสและอนุมัติให้ใช้วัคซีนแล้ว ปกติจะใช้เวลา 5-6 เดือนก่อนจะมีขายในตลาด
สมรรถภาพในการผลิตวัคซีนต่างกันในประเทศต่าง ๆ 
ตามองค์การอนามัยโลก มีประเทศที่ผลิตวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ 19 ประเทศเท่านั้น
ประเมินว่า สามารถผลิตวัคซีนอย่างมากที่สุด 750 ล้านชุดต่อปี และแต่ละคนน่าจะต้องได้ 2 ชุดเพื่อให้เกิดภูมิต้านทานไวรัส
การจำหน่ายทั้งในประเทศและนอกประเทศน่าจะเป็นปัญหา
มีประเทศหลายประเทศที่มีแผนการดีในการผลิตวัคซีนจำนวนมาก
ยกตัวอย่างเช่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุขแคนาดากล่าวว่า กำลังสร้างสมรรถภาพการผลิตให้ได้ 32 ล้านชุดภายใน 4 เดือน ซึ่งเกือบพอให้ประชาชนแคนาดาทุกคน (ประมาณ 35 ล้านคนในปี 2016)
ปัญหาอีกอย่างก็คือประเทศที่ไม่ได้ผลิตวัคซีนเอง รวมทั้งที่น่าจะเป็นแหล่งเกิดโรค จะสามารถซื้อวัคซีนป้องกันประชากรของตนหรือไม่
นอกจากราคาวัคซีนแล้ว ยังกลัวว่า ประเทศที่ผลิตวัคซีนได้เองจะกักวัคซีนที่ผลิตเพื่อป้องกันประชากรของตนเองโดยไม่ขายให้ประเทศอื่น ๆ จนกระทั่งสามารถป้องกันตนเองแล้ว
เช่น ประเทศอินโดนีเซียได้ปฏิเสธไม่แชร์ตัวอย่างสายพันธุ์ไวรัส H5N1 ที่ได้ทำให้คนในประเทศติดแล้วเสียชีวิตจนกว่าจะได้การประกันว่า จะได้วัคซีนที่ผลิตอาศัยตัวอย่างนั้น ๆ 
แต่ก็ไม่เคยได้คำรับประกัน
ในเดือนกันยายน 2009 สหรัฐและฝรั่งเศสได้ตกลงยอมจำหน่ายวัคซีนต้าน H1N1 ในอัตราร้อยละ 10 ของที่มีให้ประเทศอื่น ๆ ผ่านองค์การอนามัยโลก
มีปัญหาทางเทคนิคในการพัฒานาวัคซีนต้านเชื้อ H5N1
ปัญหาแรกก็คือ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำฤดูกาลเป็นการฉีด haemagluttinin ขนาด 15 ไมโครกรัมให้เข็มหนึ่ง
แต่เชื้อกลุ่ม H5 ดูเหมือนจะทำให้ภูมิต้านทานตอบสนองแบบอ่อน ๆ เท่านั้น และงานทดลองขนาดใหญ่ทำที่ศูนย์หลายศูนย์ก็พบว่าการฉีดวัคซีน 2 ครั้งแต่ละครั้งขนาด 90 ไมโครกรัมโดยห่างกัน 28 วันสำหรับเชื้อ H5 ให้ภูมิคุ้มกันแก่คนแค่ร้อยละ 54
แม้ถ้าจัดว่าร้อยละ 54 ก็พอป้องกันโรคแล้ว แต่ตอนนี้โลกผลิตวัคซีนเพียงแค่ 900 ล้านชุดแต่ละชุดขนาด 15 ไมโครกรัม
ถ้าเปลี่ยนโรงงานผลิตวัคซีนทั้งหมดให้ผลิตวัคซีน H5 โดยต้องฉีด 2 ครั้งครั้งละ 90 ไมโครกรัม สมรรถภาพการผลิตก็เหลือเพียงแค่ 70 ล้านชุด
การทดลองใช้ยาเสริมฤทธิ์ (adjuvant) เช่น alum, AS03, AS04 หรือ MF59 เพื่อลดขนาดวัคซีนที่ใช้เป็นเรื่องเร่งด่วนมาก
ปัญหาที่สองก็คือ มีเคลดไวรัสที่แพร่ระบาดอยู่ 2 กลุ่ม เคลด 1 เป็นไวรัสที่ดั้งเดิมแยกได้ในเวียดนาม ส่วนเคลด 2 เป็นไวรัสที่แยกได้ในอินโดนีเซีย
งานวิจัยวัคซีนโดยมากมุ่งไปที่ไวรัสเคลด 1 แต่ไวรัสเคลด 2 ก็มีแอนติเจนที่ต่างกัน และวัคซีนสำหรับไวรัสเคลด 1 ก็ไม่น่าจะป้องกันโรคระบาดทั่วที่เกิดจากไวรัสเคลด 2
ตั้งแต่ปี 2009 การพัฒนาวัคซีดโดยมากมุ่งไปที่ไวรัสไข้หวัดใหญ่ระบาดทั่วคือ H1N1
จนถึงเดือนกรกฎาคม 2009 มีการทดลองวัคซีนทางคลินิก 70 งานที่ได้ทำเสร็จแล้วหรือกำลังทำอยู่
ในเดือนกันยายน 2009 องค์การอาหารและยาสหรัฐได้ให้อนุมัติวัคซีนต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่ H1N1 2009 รวม 4 ชนิด และคาดว่า วัคซีนล็อตแรกจะผลิตได้ในเดือนต่อมา
การเตรียมตัวของรัฐสำหรับไข้หวัดใหญ่ H5N1 ที่อาจระบาดทั่ว (2003-2009)

ตามหนังสือพิมพ์เดอะนิวยอร์กไทมส์ จนถึงเดือนมีนาคม 2006 รัฐบาลทั่วโลกได้ใช้งบประมาณเป็นพัน ๆ ล้านดอลลาร์สหรัฐเพื่อวางแผนรับมือกับไข้หวัดใหญ่ระบาดทั่วที่อาจเกิด รวมทั้งซื้อยา ฝึกปฏิบัติการฉุกเฉิน และพัฒนายุทธการเพื่อคุมชายแดนให้ดีขึ้นเนื่องกับอันตรายของเชื้อ H5N1[ลิงก์เสีย]
ตามหน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ (USAID)
สหรัฐกำลังร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับองค์กรสากล 8 องค์กรรวมทั้งองค์การอนามัยโลก องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) องค์กรโลกเพื่อสุขภาพสัตว์ (OIE) และรัฐบาลต่างประเทศอีก 55 ประเทศเพื่อจัดการสถานการณ์ผ่านการวางแผน การตรวจสอดส่องให้ดีขึ้น และความโปร่งใสอย่างสมบูรณ์ในการรายงานและการตรวจการเกิดไข้หวัดใหญ่นก
สหรัฐและหุ้นส่วนนานาชาติเหล่านี้ได้เป็นผู้นำสนับสนุนให้ประเทศต่าง ๆ เพิ่มการสอดส่องโรคระบาดในเป็ดไก่และจำนวนการตายที่สำคัญของนกอพยพ และให้สามารถเริ่มมาตรการการควบคุมได้อย่างรวดเร็ว
หน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ (USAID) รวมทั้งกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ, กระทรวงสุขภาพและบริการมนุษย์สหรัฐ (HHS) และกระทรวงเกษตรสหรัฐ (USDA) กำลังประสานมาตรการการตอบสนองสากลในนามของทำเนียบขาวพร้อมกับกระทรวงและหน่วยงานต่าง ๆ ของรัฐบาลกลางสหรัฐทั้งหมด
สิ่งที่ทำรวม ๆ กันแล้วก็เพื่อ "ลดความเสี่ยงการระบาดของโรคในสัตว์ให้น้อยสุด" "ลดความเสี่ยงการติดโรคของมนุษย์" และ "สนับสนุนการวางแผนและความพร้อมรับมือกับโรคละบาดทั่วให้ยิ่งขึ้น"
อนึ่ง ศูนย์สุขภาพสัตว์ป่าแห่งชาติสหรัฐ (NWHC) ศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคสหรัฐ (CDC)
ศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคยุโรป (ECDC) องค์การอนามัยโลก (WHO) คณะกรรมาธิการยุโรป (EC) ศูนย์ไข้หวัดใหญ่แห่งชาติในประเทศต่าง ๆ และหน่วยงานอื่น ๆ กำลังประสานงาน สอดส่อง วิเคราะห์ และรายงานการเกิดโรคทั้งในมนุษย์และสัตว์ในที่ต่าง ๆ
การเตรียมตัวของรัฐสำหรับไข้หวัดใหญ่ H5N1 ที่อาจระบาดทั่ว (2003-2009) > สหประชาชาติ

ในเดือนกันยายน 2005 ผู้นำเจ้าหน้าที่สาธารณสุขของสหประชาชาติท่านหนึ่งได้เตือนว่า การระบาดของไข้หวัดใหญ่นกอาจเกิดเมื่อไรก็ได้ และมีโอกาสทำให้คนเสียชีวิตได้ถึง 5-150 ล้านคนทั่วโลก
การเตรียมตัวของรัฐสำหรับไข้หวัดใหญ่ H5N1 ที่อาจระบาดทั่ว (2003-2009) > องค์การอนามัยโลก

องค์การอนามัยโลกเชื่อว่า เหตุการณ์ไข้หวัดใหญ่ระบาดทั่วใกล้จะเกิดกว่าที่เคยผ่าน ๆ มาทั้งหมดตั้งแต่ปี 1968 เมื่อโรคระบาดทั่ว 3 ครั้งสุดท้ายในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ได้เกิดทั่วโลก จึงได้พัฒนาแนวทางในการเตรียมตัวและตอบสนองต่อเหตุการณ์
แผนงานเดือนมีนาคม 2005 รวมแนวทางเกี่ยวกับบทบาทและหน้าที่ขององค์กรต่าง ๆ ในการเตรียมตัวและตอบสนอง,
ข้อมูลเกี่ยวกับระยะของโรคระบาดทั่ว
และแนะนำสิ่งที่ต้องทำก่อน ระหว่าง และหลังการระบาดทั่ว
เชิงอรรถ

↑ องค์การอนามัยโลกประกาศระยะของโรคระบาดทั่ว ณ ที่นี่ (เก็บถาวร 2009-04-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน )ดูเอกสารเรื่องการประเมินโอกาสเสี่ยงเป็นการระบาดทั่วคือ "Assessing the pandemic threat" องค์การอนามัยโลกตีพิมพ์แผนเตรียมรับมือกับไข้หวัดใหญ่ทั่วโลก (Global Influenza Preparedness Plan) ฉบับแรกในปี 1999 และตีพิมพ์ฉบับอัปเดตในปี 2005 และ 2006ดู และ ซึ่งนิยามความรับผิดชอบขององค์การและของรัฐบาลประเทศต่าง ๆ เมื่อเกิดไข้หวัดใหญ่ระบาดทั่วจุดมุ่งหมายของแผนการเช่นนี้โดยทั่วไปก็คือ
ก่อนเหตุการณ์ระบาดทั่ว พึงพยายามป้องกันไม่ให้เกิดและเตรียมการถ้าการป้องกันล้มเหลว
ถ้าเกิดการระบาดทั่ว พึงชลอการระบาดและช่วยให้สังคมสามารถดำเนินไปตามปกติมากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้
1 2 3  ในวิทยาการระบาด อัตราตายของผู้ป่วยรายโรค (case fatality rate, CFR) หรือ case fatality risk หรือ case fatality ratio หรือ fatality rate เป็นสัดส่วนคนตายภายในกลุ่มประชากรที่มีโรคตลอดช่วงที่มีโรค
CFR นิยมกำหนดเป็นอัตราร้อยละ เป็นค่าวัดความเสี่ยงอย่างหนึ่ง
มักใช้กับโรคที่เป็นในระยะเวลาจำกัด เช่นโรคระบาดหรือการติดเชื้อปัจจุบัน
↑  cumulative incidence หรือ incidence proportion เป็นค่าวัดความถี่ เช่นในวิทยาการระบาด ซึ่งเป็นค่าวัดความถี่ของโรคภายในระยะเวลาหนึ่ง
ถ้าระยะเวลารวมทั้งชีวิต ก็จะเรียกว่า lifetime risk

อนึ่ง cumulative incidence คือโอกาสที่เหตุการณ์โดยเฉพาะอย่างหนึ่ง เช่น การเกิดโรคหนึ่ง ๆ จะเกิดก่อนจะสิ้นสุดระยะเวลา
ซึ่งเท่ากับอุบัติการณ์ (incidence) ถ้าคำนวณใช้ระยะเวลาที่ทุกคนในประชากรจัดว่าเสี่ยงต่อการเกิดเหตุการณ์/โรค
ดูเพิ่ม

Poland, G. A. (2006). "Vaccines against Avian Influenza - A Race against Time". N Engl J Med. 354 (13): 1411–13. doi:10.1056/NEJMe068047. PMID 16571885.
Treanor, J. J.; Campbell, J. D.; Zangwill, K. M.; Rowe, T.; Wolff, M. (2006). "Safety and Immunogenicity of an Inactivated Subvirion Influenza A (H5N1) Vaccine". N Engl J Med. 354 (13): 1343–51. doi:10.1056/NEJMoa055778. PMID 16571878.
แหล่งข้อมูลอื่น

EU response to influenza - Health - EU portal
WHO European Region pandemic influenza website เก็บถาวร 2022-11-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
EU coordination on Pandemic (H1N1) 2009 - European Commission - Public Health
The Great Pandemic: The United States in 1918
PandemicFlu.gov
Pandemic Viruses at the Influenza Research Database[ลิงก์เสีย]
A Cruel Wind: Pandemic Flu in America, 1918-1920 เก็บถาวร 2009-07-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, by Dorothy A. Pettit, PhD and Janice Bailie, PhD (Timberlane Books, 2009)
โครงสร้างของอนุภาคไวรัสไข้หวัดใหญ่
แสดงโปรตีน hemagglutinin (HA) และ neuraminidase (NA) ที่ผิวของอนุภาค
อาร์เอ็นเอซึ่งเป็นส่วนของจีโนมไวรัสแสดงเป็นขดสีแดงภายในอนุภาคโดยเชื่อมอยู่กับโปรตีน Ribonuclear Proteins (RNPs)
ไวรัสไข้หวัดใหญ่มนุษย์ชนิดต่าง ๆ 
สี่เหลี่ยมแสดงการปรากฏของสายพันธุ์ใหม่ เป็นเหตุให้เกิดไข้หวัดใหญ่ระบาดทั่วที่เกิดซ้ำ ๆ
เส้นแตกแสดงการระบุสายพันธุ์ใหม่ที่ไม่แน่นอน
การตายแจกแจงตามอายุในเหตุการณ์ไข้หวัดใหญ่ระบาดทั่ว ค.ศ. 1918 เทียบกับการระบาดปกติ
จำนวนตายต่อประชากรแสนคนในกลุ่มอายุแต่ละกลุ่มในสหรัฐ (เส้นตัด) สำหรับโรคระบาดธรรมดาปี 1911-1917 (เส้นทึบ) สำหรับโรคระบาดทั่วปี 1918
ช่วงการเกิดไข้หวัดใหญ่ตาม Pandemic Intervals Framework ของศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคสหรัฐ (CDC)
เรื่องอื้อฉาวฝ้ายอุซเบก

เจ้าหน้าที่สืบสวนเทลมัน กดเลียน และ นีโคไล อีวานอฟ (ด้านซ้าย) กำลังแสดงทรัพย์สินที่ยึดได้ให้กับผู้สือข่าวโซเวียตในเดือนเมษายน 2531
เรื่องอื้อฉาวฝ้ายอุซเบก หรือเรียกอีกอย่างว่า เรื่องอื้อฉาวฝ้าย (รัสเซีย: хлопковое дело, อุซเบก: paxta ishi) หรือ เรื่องอื้อฉาวอุซเบก (รัสเซีย: Узбекское дело, อุซเบก: oʻzbek ishi) เป็นเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการทุจริตที่แพร่หลายในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกซึ่งเริ่มต้นในช่วงปลายสมัยการปกครองของเลโอนิด เบรจเนฟและดำเนินต่อไปจนถึงปี 2532
การพิจารณาคดีอาญาที่เกี่ยวข้องกับเรื่องอื้อฉาวฝ้ายได้รับการเผยแพร่ต่อสาธารณะอย่างกว้างขวาง เพื่อพยายามเพิ่มความเชื่อมั่นของประชาชนที่มีต่อรัฐบาลภายหลังจากความไม่สมดุลทางเศรษฐกิจและสังคมที่เพิ่มขึ้นอันเนื่องมาจากยุคเศรษฐกิจตกต่ำ มีการดำเนินคดีอาญาทั้งสิ้น 800 คดี และมีผู้ถูกตัดสินว่ามีความผิดในข้อกล่าวหาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องอื้อฉาวนี้มากกว่า 4,000 ราย
พื้นหลัง

ชารอฟ ราชีดอฟได้รับแต่งตั้งให้เป็นเลขาธิการลำดับที่หนึ่งของพรรคคอมมิวนิสต์อุซเบกิสถานเมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2502 ภายใต้การปกครองของเขา สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกกลายเป็นแหล่งฝ้ายหลักสำหรับสหภาพโซเวียต ร่วมกับสาธารณรัฐสหภาพอื่น ๆ ในภูมิภาคเอเชียกลาง ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1970 พื้นที่เพาะปลูกเกือบทั้งหมดในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกถูกเปลี่ยนสภาพเพื่อใช้ในการปลูกฝ้าย  แม้ว่าจะไม่สามารถเพิ่มผลผลิตฝ้ายได้อีก แต่คณะกรรมการวางแผนรัฐหรือโกซพลานกลับเรียกร้องให้เพิ่มผลผลิตเพิ่มเติมเพื่อหลีกเลี่ยงการนำเข้าฝ้าย
ผลลัพธ์ที่ออกมาคือความหายนะ การใช้ยาฆ่าแมลงและปุ๋ยพิษอย่างกว้างขวาง และการปฏิเสธการปลูกพืชหมุนเวียน ส่งผลให้เกิดหายนะต่อสิ่งแวดล้อม สถานการณ์ยิ่งเลวร้ายลงไปอีกเมื่อทะเลอารัลถูกระบายออกเพื่อเร่งการเติบโตของฝ้าย อย่างไรก็ตาม ระดับการผลิตฝ้ายกลับไม่เพิ่มขึ้น ปรีปีสกี [ru] หรือการเพิ่มผลลัพธ์ของแผนห้าปีโดยเทียม ส่งผลให้สูญเสียเงินหลายล้านดอลลาร์ และสถิติที่ไม่น่าเชื่อถือทำให้ไม่สามารถตัดสินใจทางเศรษฐกิจได้ แม้จะเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น แต่ราชีดอฟยังคงปกครองอุซเบกิสถานได้ โดยได้รับเงินจากรัฐบาลโซเวียตเป็นจำนวนรวมสี่พันล้านรูเบิลสำหรับการผลิตฝ้ายที่ไม่มีอยู่จริง
รองจากราชีดอฟก็มีการทุจริตอย่างกว้างขวางเช่นกัน หัวหน้าคณะกรรมการระดับภูมิภาคของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกเป็นเจ้าของคฤหาสน์หลังใหญ่และละเมิดกฎหมายบ่อยครั้งในการกระทำของพวกเขา กระทรวงกิจการภายในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกมีความเกี่ยวพันกับกลุ่มอาชญากร และในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1970 และ 1980 ถือเป็นช่วงที่อัตราการก่ออาชญากรรมของอุซเบกิสถานพุ่งสูงสุด โดยมีการฆาตกรรม การโจรกรรม และการโจมตีเกิดขึ้นอยู่บ่อยครั้ง
ความพยายามที่จะสอบสวนรัฐบาลอุซเบกิสถานเกิดขึ้นในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1970 ในปี 2518 ความพยายามที่จะนำผู้กระทำความผิดมาสู่กระบวนการยุติธรรมประสบความสำเร็จ เนื่องจากประธานศาลฎีกาของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกถูกจำคุก นอกจากนี้ ยังมีการสอบสวนยัดการ์ นาสรีดดีโนวา ประธานสภาโซเวียตแห่งชนชาติ แต่การสอบสวนนี้ล้มเหลวในการสรุปผล เนื่องจากนาสรีดดีโนวามีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญต่อเลโอนิด เบรจเนฟ เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต โดยวลาดีมีร์ คาลีนีเชนโค [ru] ซึ่งเป็นผู้สืบสวนถูกวางไว้ภายใต้การคุ้มครองของกลุ่มอัลฟา เพื่อตอบสนองต่อการคุกคามต่อชีวิตของเขา.
การสืบสวนเบื้องต้น

หลังจากเลโอนิด เบรจเนฟถึงแก่อสัญกรรม ยูรี อันโดรปอฟเข้ามาดำรงตำแหน่งเลขาธิการต่อจากเบรจเนฟ อันโดรปอฟซึ่งมีความสัมพันธ์ที่ไม่ดีกับราชีดอฟ ได้เริ่มการรณรงค์ต่อต้านการทุจริตด้วยความตั้งใจที่จะฟื้นความไว้วางใจของประชาชนที่มีต่อสถาบันของรัฐกระทรวงกิจการภายในได้จัดตั้ง ห้องปฏิบัติการวิจัยทางวิทยาศาสตร์กลางเพื่อระบุและขจัดสาเหตุและเงื่อนไขของอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ (รัสเซีย: Центральная Научно-исследовательская Лаборатория по выявлению и устранению причин и условий способствующих экономическим преступлениям, อักษรโรมัน: Tsentralnaya Nauchno-issledovatelskaya Laboratoriya po vyyavleniyu i ustraneniyu prichin i uslovy sposobstvuyushchikh ekonomicheskim prestupleniyam) หรือซนีล (รัสเซีย: ЦНИЛ, อักษรโรมัน: TsNIL) ซนีลเปิดเผยขอบเขตของการทุจริตทั้งหมดที่เกิดขึ้นในสาธารณรัฐในภูมิภาคเอเชียกลาง ส่งผลให้อันโดรปอฟร้องขอให้ราชีดอฟลาออกในเดือนมกราคม 2526 อย่างไรก็ตาม ราชีดอฟปฏิเสธที่จะลาออก และคณะกรรมการกลางได้มีมติในอีกหนึ่งเดือนต่อมาโดยขอให้อัยการสูงสุดแห่งสหภาพโซเวียตสอบสวนการทุจริตในอุซเบกิสถาน
ในเดือนเมษายน 2526 เทลมัน กดเลียน และนีโคไล เวเนียมีโนวิช อีวานอฟ [ru] ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าคณะกรรมาธิการสอบสวนเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับฝ้ายโดยอัยการสูงสุด ในเดือนเดียวกันนั้น มีการจับกุมผู้ต้องสงสัย 2 ราย ได้แก่ เอ. มูซาราฟอฟ หัวหน้าแผนกปราบปรามการยักยอกทรัพย์สินสังคมนิยม (OBKhSS) ประจำภูมิภาคบูฆอรอถูกเคจีบีจับกุมหลังจากถูกจับได้ว่ารับสินบนในปฏิบัติการล่อซื้อ และ ช. คูดราตอฟ หัวหน้าแผนกเศรษฐกิจเมืองบูฆอรอก็ถูกควบคุมตัวเช่นกัน
ข้อมูลเกี่ยวกับราชีดอฟถูกเก็บรวบรวมไว้ มาดยาร์ คูไดเบอร์เกนอฟ [ru] เลขาธิการลำดับที่หนึ่งของคณะกรรมการภูมิภาคฆอราซึม ยอมรับภายใต้การสอบสวนว่าเขาจ่ายเงิน 1.5 ล้านรูเบิลให้กับราชีดอฟเพื่อมอบลำดับเกียรติวีรชนแรงงานแห่งสังคมนิยมให้เขา ในไม่ช้า คูไดเบอร์เกนอฟก็ได้รับการปล่อยตัว และมีรายงานว่าภูมิภาคฆอราซึมได้เก็บเกี่ยวฝ้ายไปแล้ว 300,000 ตัน เมื่อราชีดอฟพบกับอันโดรปอฟ เขาไม่ได้รับการยกย่องตามที่คาดหวัง แต่กลับได้รับแจ้งว่ารัฐบาลโซเวียตจะดูแลเรื่องการเก็บเกี่ยวแทน
การเสียชีวิตของราชีดอฟและการสืบสวนอย่างต่อเนื่อง

ในวันที่ 31 ตุลาคม 2526 ราชีดอฟเสียชีวิตกะทันหัน (หรืออีกทางหนึ่งคือฆ่าตัวตายเพราะหวาดกลัวการถูกจำคุก) และถูกฝังไว้ที่ใจกลางกรุงทาชเคนต์ มีการวางแผนสร้างอาคารอนุสรณ์สถาน โดยตั้งใจให้เป็นสถานที่แสวงบุญของแรงงาน หลังจากที่เขาเสียชีวิต การสืบสวนยังคงดำเนินต่อไป โดยเคจีบีในมอสโกและแคว้นมอสโกได้จับกุมผู้อำนวยการโรงงานฝ้ายจากอุซเบกิสถานและในสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซียตลอดช่วงต้นปี 2527
ในช่วงฤดูร้อนของปี 2527 คณะผู้แทนของเจ้าหน้าที่คณะกรรมการกลางซึ่งนำโดยเยกอร์ ลีกาชอฟ เดินทางมาถึงทาชเคนต์เพื่อเลือกผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากราชีดอฟ ในการประชุมของพรรคคอมมิวนิสต์อุซเบกิสถาน เจ้าหน้าที่เรียกราชีดอฟว่าเป็น "เผด็จการ" ทุจริต และเป็นคนที่สร้างความเสียหายให้กับอุซเบกิสถานอย่างแก้ไขไม่ได้ ตามมติของการประชุมเต็มคณะ ร่างของราชีดอฟถูกขุดขึ้นมาจากใจกลางทาชเคนต์และฝังใหม่ในสุสานชากาไทของเมือง เลขาธิการลำดับที่หนึ่งคนใหม่คือ อีนัมจอน อูสมันโฮดจาเยฟ บุคคลที่ไม่ค่อยมีใครรู้จักซึ่งมีสายสัมพันธ์ทั้งกับการสอบสวนเรื่องสินบนและลีกาชอฟ
ในวันที่ 11 สิงหาคม 2527 อับดูโวฮิด แกรีมัฟ อดีตหัวหน้าคณะกรรมการภูมิภาคบูฆอรอ ถูกจับกุมที่เมืองการ์ชือและถูกส่งตัวไปยังมอสโก ซึ่งเขาถูกคุมขังที่เรือนจำเลฟอร์โตโวจนกระทั่งมีการพิจารณาคดีในปี 2530 ในระหว่างการพิจารณาคดี แกรีมัฟให้การว่าเขาให้สินบนราชีดอฟเป็นจำนวนมาก และถูกตัดสินจำคุก 20 ปี เจ้าหน้าที่สืบสวนพบสมุดบันทึกที่แกรีมัฟเขียนขึ้นซึ่งเปิดเผยสถานที่ที่ทรัพย์สมบัติของเขาถูกซ่อนไว้ในหมู่บ้านเซวาซใกล้กับเมืองชาฮ์รือซัปส์โดยพบทรัพย์สินมีค่าและเงินสดมูลค่า 10 ล้านรูเบิลในหมู่บ้าน ในช่วงเวลาเดียวกันนั้น อาหมัดจอน โอดีลอฟ ประธานโคลโคซและนักการเมืองในพื้นที่ภูมิภาคนามังแกน ถูกจับกุม โอดีลอฟมีความสัมพันธ์อันยาวนานกับราชีดอฟ รวมถึงเครือข่ายอาชญากรในอุซเบกิสถาน
บุคคลที่ถูกจับกุมซึ่งเป็นสมาชิกของกระทรวงกิจการภายในให้การเป็นพยานเกี่ยวกับการติดสินบนที่แพร่หลายและการเชื่อมโยงกลุ่มอาชญากรรมภายในหน่วยข่าวกรองอุซเบก เมื่อเจ้าหน้าที่เคจีบีไปจับกุม เค. เออร์กาเชฟ หัวหน้างกระทรวงกิจการภายใน เขาฆ่าตัวตาย โดยอาจได้รับแจ้งล่วงหน้าแล้ว ที่บ้านของเขาพบเงินสด 10 ล้านรูเบิล จากการสอบสวนเพิ่มเติมในเวลาต่อมา ความเชื่อมโยงของกระทรวงกิจการภายในกับกลุ่มอาชญากรก็ถูกเปิดเผยในเวลาต่อมา
ในเวลาเดียวกัน การสืบสวนยังคงดำเนินต่อไปเกี่ยวกับผู้ติดตามของรุซเมต ไกปอฟ เลขาธิการลำดับที่หนึ่งคณะกรรมการภูมิภาคกัชกาดารียอ ในเดือนเมษายน 2528 มีฮาอิล กอร์บาชอฟ เลขาธิการพรรค อนุญาตให้จับกุมไกปอฟได้ หลังจากมีการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการที่ไกปอฟสนับสนุนการขึ้นสู่อำนาจของเออร์กาเชฟและรับสินบนจากผู้คนทั่วภูมิภาค อย่างไรก็ตาม เมื่อตำรวจมาถึงบ้านของเขา พวกเขาพบว่าเขาเสียชีวิตแล้ว โดยเขาฆ่าตัวตายหรือถูกฆาตกรรม เอกสารที่รวบรวมได้หลังจากไกปอฟเสียชีวิตนั้นทำให้สามารถขยายขอบเขตการสืบสวนต่อไปได้ อาร์สลัน รุซเมตอฟ บุตรชายของไกปอฟ หัวหน้าท่าอากาศยานทาชเคนต์ เอ็ม. โนรอฟ หัวหน้ากระทรวงกิจการภายในภูมิภาคบูฆอรอ และที. คาครามานอฟ รองของโนรอฟ ถูกควบคุมตัวทั้งหมด นอกจากนี้ยังมีผู้ต้องสงสัยอีกหลายคน
หลักนิยมทางทหาร

หลักนิยมทางทหาร (อังกฤษ: Military doctrine) หมายถึง การจัดการกำลังทหารในการมีส่วนร่วมในการทัพ ปฏิบัติการทางทหาร ยุทธการและยุทธนาการต่าง ๆ โดยจะต้องมีส่วนเกี่ยวข้องกับทฤษฎี ประวัติศาสตร์ การทดลองและการปฏิบัติ และมีความคิดริเริ่มและสร้างสรรค์อีกด้วย
หลักนิยมทางทหารเป็นแนวทางสำหรับการดำเนินการ โดยเป็นการวางโครงร่างให้กับกำลังทหารทั้งหมด ซึ่งเป็นประโยชน์ในการจัดมาตรฐานของปฏิบัติการ สร้างรูปแบบทั่วไปในการบรรลุเป้าหมายทางการทหาร เพื่อให้เกิดความง่ายและความคล่องแคล่ว และยังเป็นการวางพื้นฐานของการกำหนดรูปแบบการดำเนินการของปฏิบัติการทางทหาร สำหรับนักวางแผนทางการทหาร
การจำกัดความ

คำว่า "หลักนิยม" (doctrine) มาจากคำ doctrina ในภาษาละติน ซึ่งแปลว่า คำสั่งสอน คำแนะนำ หลักนิยม สืบทอดมาจากรากฐานความเชื่อตามคำสอน ที่สั่งสอนกันมา เคยมีผู้แปล doctrine ว่า ลัทธิ หลัก คำสั่งสอน อันเป็นความเชื่อ และเป็นที่ยอมรับของผู้คน โดยสาระสำคัญแล้ว หมายถึง "สิ่งที่เราเชื่อ" (What We Believe)
อย่างไรก็ตาม ความหมายที่ชัดเจนที่สุด และเข้าใจได้ง่ายที่สุดของหลักนิยม ได้แก่
"หลักนิยม" คือ สิ่งที่เราเชื่อว่าเป็นหนทางที่ "ดีที่สุด" ในการทำกิจกรรมใด ๆ
คำว่า หลักนิยมทางทหาร มีคำจำกัดความอยู่หลายรูปแบบ ยกตัวอย่างเช่น :-
การจำกัดความของหลักนิยมทางทหาร โดยเนโท ซึ่งได้ใช้กันอย่างแพร่หลายในรัฐสมาชิก ว่าเป็น "หลักการพื้นฐานอันเป็นการกำหนดแนวทางปฏิบัติการทางทหารเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งเอาไว้ และแม้ว่าหลักการดังกล่าวจะเป็นพื้นฐาน แต่จำเป็นต้องอาศัยวิจารณญาณในทางปฏิบัติด้วย"
จาก Dictionary of Basic Military Terms ของโซเวียต ได้ระบุว่าเป็น "รูปแบบซึ่งได้รับการเห็นชอบจากรัฐ อันตั้งอยู่บนหลักเกณฑ์ของธรรมชาติของการทำสงครามสมัยใหม่ และการใช้กองกำลังติดอาวุธในการทำสงครามสมัยใหม่... หลักนิยมทางทหารสามารถแบ่งออกเป็นสองรูปแบบ: ในด้านสังคม-การเมือง และในด้านการทหาร-เทคนิค" สำหรับด้านสังคม-การเมืองแล้ว "เป็นการตอบคำถามที่เกี่ยวข้องกับทฤษฎี รากฐานทางเศรษฐกิจและสังคม เป้าหมายทางการเมืองของการทำสงคราม อันเป็นการจำกัดความและด้านที่มีเสถียรภาพมากกว่า" ส่วนในอีกด้านหนึ่ง ในทางการทหาร-เทคนิคแล้ว นอกจากจะต้องเป็นไปในทิศทางเดียวกับเป้าหมายทางการเมืองแล้ว ยังรวมไปถึง "การสร้างโครงสร้างทางทหาร เครื่องมือทางเทคนิคของกองกำลังติดอาวุธ การฝึกอบรม เป็นการจำกัดความของรูปแบบและเจตนาของการลงมือปฏิบัติการทางทหารหรือการดำเนินสงครามโดยรวม"
ความสัมพันธ์ระหว่างหลักนิยมกับยุทธศาสตร์

ยุทธศาสตร์การทหาร เป็นการหาเหตุผลสำหรับปฏิบัติการทางทหาร ในขณะที่หลักนิยม เป็นการมุ่งตอบคำถามโครงร่างในรูปแบบของระบบกองทัพ อย่างเช่น :
เป้าหมายของระบบ
ภารกิจของกองทัพ
วิธีการดำเนินการเพื่อบรรลุภารกิจ
วิธีการดำเนินการเพื่อบรรลุภารกิจที่เคยปรากฏในอดีต
และอื่น ๆ
ในทำนองเดียวกัน หลักนิยมก็ไม่ใช่ยุทธศาสตร์หรือยุทธวิธี แต่เป็นการรวมเอาโครงสร้างทั้งสามระดับของการทำสงคราม (ยุทธศาสตร์การทหาร ปฏิบัติการทางทหาร และยุทธวิธีทางทหาร)
หลักนิยมทางทหาร จึงเป็นการสะท้อนถึงการตัดสินใจของนายทหารระดับสูง ไปจนถึงผู้นำพลเรือนที่สำคัญ เกี่ยวกับการตัดสินใจในสิ่งที่คาดว่าเป็นประโยชน์และเป็นไปได้หรือไม่ในทางทหาร ประกอบด้วยปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องดังต่อไปนี้ :-
เทคโนโลยีทางทหาร
ภูมิศาสตร์ของประเทศ
ความสามารถในการปรปักษ์
ความสามารถในองค์กรของตน
หลักนิยมกับยุทธศาสตร์นั้น คำทั้ง 2 คำนี้ เป็นนามธรรมที่ละเอียดอ่อนแล้วแต่ความเข้าใจของแต่ละคน แต่ก็พอจะจับประเด็นเปรียบเทียบระหว่าง "หลักนิยม" กับ "ยุทธศาสตร์" ได้ดังนี้คือ ยุทธศาสตร์ เป็นศาสตร์และศิลป์ ในการใช้พลังอำนาจต่าง ๆ ในทุกโอกาสไม่ว่าในสภาวะสงครามหรือปกติ ค่อนข้างจะมีลักษณะเป็นแผนการปฏิบัติมากกว่าหลักนิยม แต่มีวัตถุประสงค์ที่คล้ายกันคือ ให้ได้มาซึ่งความได้เปรียบคู่แข่งขัน หรือให้ได้มาซึ่งชัยชนะ ยุทธศาสตร์ จึงมีลักษณะเป็นศาสตร์ในการกำหนดหนทางการปฏิบัติ แต่หลักนิยม เป็นเครื่องกำกับ หรือชี้แนะ จึงมีความอ่อนตัวมากกว่า
อย่างไรก็ตาม เพราะว่า ยุทธศาสตร์ เป็นหนทางปฏิบัติ ที่มาจากการวิเคราะห์ และประเมินสถานการณ์พลังอำนาจแห่งชาติ หรือของกองทัพฝ่ายเรา และฝ่ายข้าศึก จากสถานการณ์ที่เป็นสภาวะแวดล้อมในปัจจุบัน แต่หลักนิยม มีที่มาจาก หลักความจริงอันเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป มาจากความเชื่อของผู้คน และมาจากบทเรียนในประวัติศาสตร์สงครามซ้ำแล้วซ้ำเล่า บนเงื่อนไขสถานการณ์อันหนึ่งที่ระบุไว้ หรือสภาวะแวดล้อมในอดีต ดังนั้น หากสถานการณ์ที่ประเมินได้ในปัจจุบันตรงกับเงื่อนไขสถานการณ์ที่ระบุไว้ในหลักนิยมแล้ว หลักนิยมนั้น จะกลายเป็นยุทธศาสตร์ ที่สามารถนำไปใช้ได้ทันที
แหล่งข้อมูลอื่น

"หลักนิยมไทย", E-book เพื่อทหารอาชีพ, ศูนย์พัฒนาหลักนิยมและยุทธศาสตร์ กรมยุทธศึกษาทหารบก[ลิงก์เสีย]
ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ร่วม, Defense Technical Information Center, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 18 กันยายน 2008 จากกองทัพสหรัฐ.
Defense Department - Intelligence and Security - Doctrine, Directives and Instructions, Federation of American Scientists
Air War College - Gateway to the internet, วิทยาลัยการทัพอากาศสหรัฐ, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 กรกฎาคม 2019 ประกอบด้วยหลักนิยมกองทัพอากาศสหรัฐ มีออนไลน์จำนวนมาก และเชื่อมโยงไปยังแหล่งอ้างอิงภายนอก.
"General Gareyev: Russia changing its military doctrine", Sputnik International, 18 มกราคม 2007
ความเชื่อถือได้

ในการวัดทางสถิติและทางจิตวิทยา คำว่า ความเชื่อถือได้ (อังกฤษ: Reliability)
เป็นความคงเส้นคงวาโดยทั่วไปของวิธีการวัด/การทดสอบอย่างหนึ่ง
ซึ่งเรียกว่าเชื่อถือได้ ถ้าให้ผลคล้าย ๆ กันภายใต้สถานการณ์ที่ตรงกัน
หรือว่า "เป็นลักษณะของเซ็ตค่าวัด/ค่าทดสอบเซ็ตหนึ่ง ที่สัมพันธ์กับความคลาดเคลื่อนโดยสุ่มเนื่องจากวิธีการวัด เป็นความคลาดเคลื่อนที่อาจรวมอยู่ในค่าวัด
ค่าวัดที่เชื่อถือได้สูงจะแม่นยำ ทำซ้ำได้ และคงเส้นคงวาจากการวัดครั้งหนึ่งเทียบกับอีกครั้งหนึ่ง
นั่นก็คือ ถ้าวิธีการทดสอบอย่างเดียวกันใช้ซ้ำกับกลุ่มทดสอบ ก็จะได้ผลโดยหลักเหมือนกัน
สัมประสิทธิ์ความน่าเชื่อถือที่มีค่าต่าง ๆ ตั้งแต่ 0.00 (ผิดพลาดมาก) จนถึง 1.00 (ไม่มีความผิดพลาด) ปกติจะใช้บ่งค่าผิดพลาดที่มีในค่าวัด"
ยกตัวอย่างเช่น ค่าวัดน้ำหนักและความสูงของคนบ่อยครั้งเชื่อถือได้ดีมาก