stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เอย์ดืร์ กวึดยอนแซน
แหล่งข้อมูลอื่น

สถิติของ Eidur Gudjohnsen ที่ Soccerbase
BBC profile
Premier League profile เก็บถาวร 2013-03-31 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
KSÍ profile detailing caps and games in the Icelandic League
| ด ค กรายชื่อนักกีฬาทีมชาติไอซ์แลนด์ – ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป 2016 |
| --- | --- | --- |
|  1 ฮัตล์โตร์ซอน  2 ไซวาร์ซอน  3 เฮยก์ซอน  4 แฮร์มันซอน  5 อิงกาซอน  6 ร. ซีกืร์ดซอน  7 กวึดมึนต์ซอน  8 ป. ปียาร์ตนาซอน  9 ซิคโซร์ซอน  10 ก. ซีกืร์ดซอน  11 ฟินปอกาซอน  12 คริสตินซอน  13 โยนซอน  14 อาอูร์ตนาซอน  15 เปิดวาร์ซอน  16 ซีกืร์โยนซอน  17 กึนนาร์ซอน (c)  18 ท. ปียาร์ตนาซอน  19 มักนูซอน  20 ฮัตล์แฟรดซอน  21 เทรยส์ตาซอน  22 กวึดยอนแซน  23 สกูลาซอน  ผู้ฝึกสอน: ลาเกอร์แบ็ก และ ฮัตล์กริมซอน  |  1 ฮัตล์โตร์ซอน  2 ไซวาร์ซอน  3 เฮยก์ซอน  4 แฮร์มันซอน  5 อิงกาซอน  6 ร. ซีกืร์ดซอน  7 กวึดมึนต์ซอน  8 ป. ปียาร์ตนาซอน  9 ซิคโซร์ซอน  10 ก. ซีกืร์ดซอน  11 ฟินปอกาซอน  12 คริสตินซอน  13 โยนซอน  14 อาอูร์ตนาซอน  15 เปิดวาร์ซอน  16 ซีกืร์โยนซอน  17 กึนนาร์ซอน (c)  18 ท. ปียาร์ตนาซอน  19 มักนูซอน  20 ฮัตล์แฟรดซอน  21 เทรยส์ตาซอน  22 กวึดยอนแซน  23 สกูลาซอน  ผู้ฝึกสอน: ลาเกอร์แบ็ก และ ฮัตล์กริมซอน  |  |
บตจังเร็ชชะ

บตจังหน้าสถานีบ่อน้ำร้อนโดโงะ
บตจังขณะวิ่งร่วมกับรถราง
บตจังเร็ชชะ (ญี่ปุ่น: 坊っちゃん列車; โรมาจิ: Botchan Ressha) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า บตจัง เป็นรถจักรไอน้ำจำลองขนาดน้อยซึ่งภายในเป็นรถจักรดีเซลของเมืองมัตสึยามะ จังหวัดเอฮิเมะ ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งรถจักรคันเดิมมีมาตั้งแต่ ค.ศ. 1888 เป็นของบริษัทอิโยเต็ตสึ ซึ่งเป็นบริษัทรถไฟแห่งแรกในชิโกกุและเป็นบริษัทแห่งที่สามของประเทศ ปัจจุบันมีการสร้างรถจักรและตู้รถไฟขึ้นใหม่เพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยว เดินรถในเส้นทางรถรางไฟฟ้าสองสายของเมืองมัตสึยามะ
ประวัติ

บตจังเร็ชชะ เป็นรถจักรไอน้ำชนิด 0-4-0 (บี) ผลิตโดยบริษัทเคราสส์แอนด์คอมพานี (Krauss & Company) ในมิวนิก ถูกนำเข้าเพื่อใช้เดินรถในเมืองมัตสึยามะใน ค.ศ. 1888 วิ่งบนรางแคบขนาด 2 ฟุต 6 นิ้ว ใช้วาล์วเกียร์สตีเฟนสันและวิ่งโดยใช้ไอน้ำจากถ่านหิน เส้นทางเดินรถยาว 4.5 ไมล์ จากมัตสึยามะไปโทงาวะ (ปัจจุบันคือสถานีเมืองมัตสึยามะ) สิ้นสุดที่สถานีโคมาจิ ตลอดสองข้างทางเป็นที่ราบรอบภูเขา แลเห็นป่ารอบปราสาทมัตสึยามะ
ออสแมน เอดเวิดส์ (Osman Edwards) นักเขียนชาวสหราชอาณาจักร ผู้มาเยือนมัตสึยามะใน ค.ศ. 1898 เขียนเกี่ยวกับรถจักรนี้ไว้ความว่า "โดโงะอยู่ห่างจากทะเลไม่มากนัก และถึงภายในไม่กี่ชั่วโมง เท่าที่เห็นฉันระบุได้ว่านี้เป็นรถไฟของเล่นเท่านั้น"
บตจังเร็ชชะ ถูกปลดประจำการใน ค.ศ. 1931 หลังบริษัทอิโยเต็ตสึเปลี่ยนไปใช้รถจักรไฟฟ้าแทน กระนั้นอิโยเต็ตสึยังคงอนุรักษ์รถจักรนี้ไว้โดยเก็บไว้ในสวนสาธารณะไบชินจิในเมืองมัตสึยามะ ป้ายเขียนไว้ว่า "หมายเลข 2585 มึนเชิน 1888" (No. 2585 München 1888)
บริษัทอิโยเต็ตสึเปิดตัวรถจักรบตจังจำลองขับเคลื่อนด้วยดีเซลเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม ค.ศ. 2001 ให้บริการระหว่างสถานีโคมาจิกับบ่อน้ำร้อนโดโงะ ไปกลับวันละหกรอบ
วรรณกรรม

ในนวนิยายเรื่อง บตจัง ของนัตสึเมะ โซเซกิ ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1906 กล่าวถึงรถจักรนี้ว่า "ฉันเพิ่งเจอสถานีรถไฟและซื้อตั๋วสำหรับตัวเอง พอขึ้นไปบนรถไฟ มันเล็กราวกับกล่องไม้ขีด ใช้เวลาเดินทางไม่ถึงห้านาที สมกับราคาตั๋วแค่สามเซ็น"
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ บตจังเร็ชชะ
Iyotetsu Botchan Ressha page (ในภาษาญี่ปุ่น)
จักรพรรดิมิคาเอลที่ 3

| จักรพรรดิมิคาเอลที่ 3 |
| --- | --- |
ภาพบนเหรียญระหว่างสมัยของทีโอโดราที่แสดงให้เห็นว่าจักรพรรดิจักรพรรดิมิคาเอลที่ 3 ไม่ทรงเด่นเท่ากับพระราชมารดา ผู้ทรงปรากฏเป็นผู้ครองเพียงผู้เดียวบนด้านหนึ่งของเหรียญ และน้อยกว่าพี่สาวเทลคลาผู้ปรากฏร่วมกับพระองค์เมื่อยังทรงพระเยาว์บนด้านหลังของเหรียญ
ประสูติ: 19 มกราคม ค.ศ. 840
สวรรคต: 23 กันยายน/24 ค.ศ. 867 กรุงคอนสแตนติโนเปิล
จักรพรรดิมิคาเอลที่ 3 (อังกฤษ: Michael III; กรีก: Μιχαήλ Γ΄) (19 มกราคม ค.ศ. 840 – 23 กันยายน/24 ค.ศ. 867) จักรพรรดิมิคาเอลที่ 3 ทรงเป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิไบแซนไทน์องค์สุดท้ายของราชวงศ์ฟริเจียน ผู้ทรงครองราชย์ระหว่าง ค.ศ. 842 จนเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 23 กันยายน/24 ค.ศ. 867 มิคาเอลทรงได้รับฉายานามว่า “มิคาเอลขี้เมา” (the Drunkard) โดยนักประวัติศาสตร์ของราชวงศ์มาซิโดเนียผู้เป็นปฏิปักษ์ต่อพระองค์ แต่นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่มีความเห็นใหม่ว่าทรงเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการดำรงอำนาจของจักรวรรดิไบแซนไทน์ในคริสต์ศตวรรษที่ 9
ข้อมูลเพิ่มเติม

จักรวรรดิไบแซนไทน์
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ จักรพรรดิจักรพรรดิมิคาเอลที่ 3
อำเภอบางละมุง

| อำเภอบางละมุง |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Bang Lamung
หาดจอมเทียน
คำขวัญ: ชายหาดงามตา เมืองพัทยาขึ้นชื่อ เลื่องลือเกาะล้าน ตำนานทัพพระยา ล้ำค่าวัดญาณฯ
แผนที่จังหวัดชลบุรี เน้นอำเภอบางละมุง
พิกัด: 12°58′36″N 100°54′48″E﻿ / ﻿12.97667°N 100.91333°E﻿ / 12.97667; 100.91333
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ชลบุรี
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 727 ตร.กม. (281 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 339,754 คน
 • ความหนาแน่น: 467.34 คน/ตร.กม. (1,210.4 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 20150
รหัสภูมิศาสตร์: 2004
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอบางละมุง ถนนสุขุมวิท ตำบลนาเกลือ อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี 20150
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
บางละมุง คืออำเภอหนึ่งในจังหวัดชลบุรี มีพื้นที่รวมประมาณ 727 ตารางกิโลเมตร หรือ 469,021 ไร่ แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 8 ตำบล 60 หมู่บ้าน ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ จะมีศาสนาอื่นบ้างเป็นกลุ่มย่อย อำเภอบางละมุงจะมีเขตการปกครองพิเศษคือเมืองพัทยา เป็นการปกครองพิเศษลำดับที่สองของประเทศไทย
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอบางละมุงตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัด ห่างจากอำเภอเมืองชลบุรีไปทางใต้ประมาณ 45 กิโลเมตร และห่างจากกรุงเทพมหานคร 142 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่ข้างเคียงดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีราชา
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอปลวกแดง อำเภอนิคมพัฒนา และอำเภอบ้านฉาง (จังหวัดระยอง)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสัตหีบ
ทิศตะวันตก จรดอ่าวไทย
ประวัติ

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ปรากฏชื่อสถานที่ “ตำบลบางละมุง” (ซึ่งคาดว่าคือ ตำบลบางละมุงในจังหวัดชลบุรีในปัจจุบัน) ในพระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐว่า สมเด็จพระมหาจักรพรรดิเสด็จมาวังช้างที่ตำบลบางละมุงเมื่อ พ.ศ. 2097 ได้ช้างพลายพัง 60 ช้าง
อำเภอบางละมุงแต่เดิมมีฐานะเป็นเมืองบางละมุง ตั้งอยู่ที่บ้านบางละมุง ตำบลบางละมุง จนถึง พ.ศ. 2444 ได้ยุบเมืองบางละมุงเป็นอำเภอขึ้นต่อจังหวัดชลบุรี โดยมีที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่บริเวณริมคลองนกยาง ซึ่งขณะนั้นบริเวณดังกล่าวเป็นท่าน้ำที่สำคัญทั้งทางด้านการคมนาคมและเป็นที่ชุมนุมของเรือสินค้าต่าง ๆ ต่อมาคลองนกยางตื้นเขินไม่สะดวกต่อเรือสินค้าต่าง ๆ จะล่องเข้าออก ทั้งสภาพพื้นที่ไม่เหมาะสมที่จะขยายชุมชนให้กว้างขวาง นายอำเภอสมัยนั้น คือ นายเจิม (ต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยาสัตยานุกูล) จึงย้ายที่ว่าการอำเภอไปตั้งที่ใหม่บริเวณริมทะเลในตำบลนาเกลือ เมื่อ พ.ศ. 2452
เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2495 เกิดวาตภัยร้ายแรง ตัวอาคารที่ว่าการอำเภอพังเสียหายจนไม่สามารถใช้การได้ จึงได้ย้ายไปตั้งที่ทำการชั่วคราวที่โรงเรียนบางละมุง ตั้งอยู่ริมถนนสุขุมวิท ต่อมาใน พ.ศ. 2496 ทางราชการได้อนุมัติเงินงบประมาณให้สร้างที่ว่าการอำเภอหลังใหม่บริเวณใกล้ ๆ กับโรงเรียนบางละมุง และได้ใช้เป็นสถานที่ปฏิบัติราชการจนทุกวันนี้
วันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2446 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอนาเกลือ แขวงเมืองชลบุรี เป็นชื่อ อำเภอบางละมุง
วันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2479 แยกพื้นที่ตำบลสัตหีบ และตำบลนาจอมเทียน อำเภอบางละมุง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสัตหีบ ขึ้นกับอำเภอบางละมุง
วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2490 ตั้งตำบลตะเคียนเตี้ย แยกออกจากตำบลบางละมุง
วันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2496 ยกฐานะกิ่งอำเภอสัตหีบ อำเภอบางละมุง เป็น อำเภอสัตหีบ
วันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลนาเกลือ ในท้องที่บางส่วนของตำบลนาเกลือ
วันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2507 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลนาเกลือ
วันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลบางละมุง ในท้องที่ทั้งหมดของตำบลบางละมุง
วันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2510 จัดตั้งสุขาภิบาลห้วยใหญ่ ในท้องที่บางส่วนของตำบลห้วยใหญ่
วันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2521 ยุบสุขาภิบาลนาเกลือ อำเภอบางละมุง และจัดตั้งเมืองพัทยา
วันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2534 จัดตั้งเทศบาลตำบลแหลมฉบัง ในท้องที่บางส่วนของตำบลบางละมุง อำเภอบางละมุง และตำบลทุ่งสุขลาทั้งตำบล บางส่วนของตำบลหนองขาม ตำบลสุรศักดิ์ และตำบลบึง อำเภอศรีราชา
วันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2534 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลบางละมุง
วันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2537 จัดตั้งศาลจังหวัดพัทยา
วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลบางละมุง และสุขาภิบาลห้วยใหญ่ เป็นเทศบาลตำบลบางละมุง และเทศบาลตำบลห้วยใหญ่ ตามลำดับ
วันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลหนองปรือ อำเภอบางละมุง เป็นเทศบาลเมืองหนองปรือ
วันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2565 ได้เกิดเหตุระเบิดขึ้น ส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บสาหัสหนึ่งราย
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอบางละมุงแบ่งการปกครองออกเป็น 8 ตำบล 72 หมู่บ้าน
| ลำดับที่ | อักษรไทย | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | ประชากรทั้งหมด (พ> ศ. 2560) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2560) | ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น (พ> ศ. 2560) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | บางละมุง | Bang Lamung | 9 | 24,342 | 13,290   11,052 | (ทน. แหลมฉบัง) (ทต. บางละมุง) |
| 2. | หนองปรือ | Nong Prue | 14 | 146,334 | 67,076   79,258 | (เมืองพัทยา) (ทม. หนองปรือ) |
| 3. | หนองปลาไหล | Nong Pla Lai | 9 | 21,603 | 2,265   734   18,604 | (เมืองพัทยา) (ทต. บางละมุง) (ทต. หนองปลาไหล) |
| 4. | โป่ง | Pong | 10 | 9,689 | 9,689 | (ทต. โป่ง) |
| 5. | เขาไม้แก้ว | Khao Mai Kaeo | 5 | 6,701 | 6,701 | (อบต. เขาไม้แก้ว) |
| 6. | ห้วยใหญ่ | Huai Yai | 13 | 28,854 | 165   28,689 | (เมืองพัทยา) (ทต. ห้วยใหญ่) |
| 7. | ตะเคียนเตี้ย | Takhian Tia | 5 | 21,767 | 21,671   96 | (ทต. ตะเคียนเตี้ย) (ทต. บางละมุง) |
| 8. | นาเกลือ | Na Kluea | 7 | 49,005 | 49,005 | (เมืองพัทยา) |
| รวม | รวม | รวม | 72 | 308,295 | 118,511 (เมืองพัทยา) 13,290 (ทน.) 79,258 (ทม.) 97,236 (ทต.) | 118,511 (เมืองพัทยา) 13,290 (ทน.) 79,258 (ทม.) 97,236 (ทต.) |
แก้ไขข้อมูลเพิ่มเติมโดยสำนักทะเบียนอำเภอบางละมุง
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอบางละมุงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่
เมืองพัทยา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาเกลือทั้งตำบล รวมถึงบางส่วนของหมู่ที่ 2,3,9,11 และ 12 ของตำบลหนองปรือ หมู่ที่ 7,8 บางส่วนของหมู่ที่ 6 ตำบลหนองปลาไหล และบางส่วนหมู่ที่ 4 ตำบลห้วยใหญ่
เทศบาลนครแหลมฉบัง ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่6-9 และบางส่วนของหมู่ที่ 4 ของตำบลบางละมุง (รวมไปถึงพื้นที่บางส่วนของตำบลสุรศักดิ์ ตำบลทุ่งสุขลาทั้งตำบล บางส่วนของตำบลบึง บางส่วนของตำบลหนองขามของอำเภอศรีราชาด้วย)
เทศบาลเมืองหนองปรือ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1, 4-10 รวมถึงบางส่วนของหมู่ที่ 2, 3  , 11 และหมู่ที่ 12 ตำบลหนองปรือ (นอกเขตเมืองพัทยา)
เทศบาลตำบลบางละมุง ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1-3 และ 5 รวมถึงบางส่วนของหมู่ที่ 4 ตำบลบางละมุง (นอกเขตเทศบาลนครแหลมฉบัง) บางส่วนของหมู่ที่ 6 ตำบลหนองปลาไหล (นอกเขตเมืองพัทยาและเทศบาลตำบลหนองปลาไหล) และหมู่ที่ 2 ตำบลตะเคียนเตี้ย
เทศบาลตำบลห้วยใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1-3,5-13 และบางส่วนของหมู่ที่ 4 ตำบลห้วยใหญ่ (นอกเขตเมืองพัทยา)
เทศบาลตำบลโป่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโป่งทั้งตำบล
เทศบาลตำบลตะเคียนเตี้ย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะเคียนเตี้ย (นอกเขตเทศบาลตำบลบางละมุง)
เทศบาลตำบลหนองปลาไหล ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 1-5, 7-9 และบางส่วนของหมู่ที่ 6 ตำบลหนองปลาไหล (นอกเขตเมืองพัทยาและเทศบาลตำบลบางละมุง)
องค์การบริหารส่วนตำบลเขาไม้แก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาไม้แก้วทั้งตำบล
เศรษฐกิจ

อาชีพหลัก ได้แก่ อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว การเกษตร การประมง
อาชีพเสริม ได้แก่ บริการนักท่องเที่ยวทุกประเภท ค้าขาย
จำนวนธนาคาร มี 34 แห่ง
จำนวนห้างสรรพสินค้า มี 15 แห่ง
สถานศึกษา

โรงเรียนมัธยม ได้แก่  โรงเรียนโพธิสัมพันธ์พิทยาคาร โรงเรียนบางละมุง โรงเรียนมารีวิทย์พัทยา โรงเรียนเมืองพัทยา 11 (มัธยมสาธิตพัทยา) และโรงเรียนสว่างบริบูรณ์วิทยา
วิทยาลัย ได้แก่ วิทยาลัยเทคนิคพัทยา (เดิมชื่อ วิทยาลัยการอาชีพบางละมุง)
มหาวิทยาลัย ได้แก่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์พัทยา
ประชากร

จำนวนประชากรทั้งสิ้น รวม 238,625 คน
จำนวนประชากรชาย รวม 112,305 คน
จำนวนประชากรหญิง รวม 126,320 คน
ความหนาแน่นของประชากร 100 คน/ตร.กม.
ศาสนสถาน

วัด
พระอารามหลวง 1 แห่ง
วัดราษฎร์ 46 แห่ง
โบสถ์ 4 แห่ง
มัสยิด 8 แห่ง
อื่น ๆ 1 แห่ง
การคมนาคม

ทางบก
ทางหลวงพิเศษ:
ทางหลวงแผ่นดิน:
สถานีขนส่ง: ขนส่งรุ่งเรืองทัวร์, ขนส่งนครชัยแอร์, ศรีมงคลขนส่ง. 407 พัฒนา, ชาญทัวร์
ทางรถไฟสายชายฝั่งทะเลตะวันออก
สถานีรถไฟ: สถานีรถไฟบางละมุง, สถานีรถไฟพัทยา, ป้ายหยุดรถพัทยาใต้, ป้ายหยุดรถตลาดน้ำสี่ภาค, สถานีรถไฟบ้านห้วยขวาง
ทางน้ำ
ท่าเรือขนส่งโดยสาร: ท่าเทียบเรือแหลมบาลีฮาย
สถานีรถไฟบางละมุง
การสอบขุนนาง

การสอบขุนนาง
ผู้เข้าสอบรวมตัวรอบกำแพงที่เขียนผลการสอบ ( ค.ศ. 1540 โดยQiu Ying)
การสอบขุนนาง (จีน: 科舉; พินอิน: Kējǔ; เวด-ไจลส์: K'o1-chü3; อังกฤษ: imperial examination) เป็นระบบการสอบคัดเลือกข้าราชการพลเรือนในประเทศจีนสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ซึ่งกำหนดขึ้นเพื่อสอบบรรจุข้าราชการที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดสำหรับระบบราชการของรัฐ ในการสอบใช้ข้อสอบแบบวัตถุวิสัย (objective) เพื่อประเมินการได้รับความรู้และคุณธรรมของผู้เข้าสอบ ผู้สอบได้จะได้รับวุฒิ จิ้นชื่อ (จีน: 進士; พินอิน: Jìnshì) แปลว่า "บัณฑิตชั้นสูง" (advanced scholar) (ซึ่งอาจเทียบได้กับปริญญา ดุษฎีบัณฑิต หรือปริญญาเอกในระบบการศึกษาสมัยใหม่ ซึ่งถือเป็นชั้นสูงสุด) รวมถึงปริญญาชั้นอื่น ๆ แล้วจะได้รับการประเมินเพื่อบรรจุเข้าดำรงตำแหน่งต่าง ๆ โดยทั่วไปแล้วผู้ที่ได้รับวุฒิจิ้นซี่อในการสอบขุนนางนั้นจะได้รับการแต่งตั้งเป็นข้าราชการระดับสูงแห่งราชสำนัก ตำแหน่งที่ได้รับจะเรียงตามลำดับผลคะแนนที่สอบได้ ผู้ที่สอบได้คะแนนสูงกว่าจะได้รับตำแหน่งที่ดีกว่า นอกจากนั้นองค์จักรพรรดิหรือจักรพรรดินีจะทรงให้ความสนใจเป็นพิเศษกับผู้เข้าสอบที่ได้คะแนนสูงสุด
ด้วยพื้นฐานจากปรัชญาลัทธิขงจื๊อ การสอบขุนนางนี้โดยทฤษฎีแล้วมุ่งทดสอบและคัดเลือกบุคคลด้วยคุณธรรม จึงมีอิทธิพลต่อประเทศจีนทั้งในด้านสังคมและวัฒนธรรมเป็นอย่างมาก ทั้งยังมีส่วนให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในการคานอำนาจในช่วงราชวงศ์ถัง ราชวงศ์โจวของพระนางบูเช็กเทียน (Wu Zetian) และราชวงศ์ซ่ง ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวยังส่งผลเป็นการหลอมรวมโครงสร้างทางสังคมไว้เป็นเวลานาน อนึ่ง มีหลายครั้งที่การสอบทำให้อภิชนบางกลุ่มถูกแทนที่ด้วยบุคคลจากชั้นรากหญ้า
หลายดินแดนในทวีปเอเชีย เช่น ประเทศเวียดนาม ประเทศเกาหลี ประเทศญี่ปุ่น และหมู่เกาะรีวกีว รับระบบการสอบนี้มาใช้เพื่อคัดเลือกบุคคลระดับหัวกะทิ เพื่อรักษาเป้าหมายทางอุดมคติและทรัพยากร กับทั้งเพื่อส่งเสริมวรรณกรรมและการเล่าเรียน
เนื่องจากการจัดการสอบเป็นส่วนหนึ่งของระบบทะเบียนหลวง วันที่ได้รับการประสาทวุฒิจิ้นชื่อ จึงมักเป็นข้อมูลที่ชัดเจนส่วนหนึ่งที่ระบุไว้ในชีวประวัติบุคคลสำคัญสมัยราชวงศ์ถังและราชวงศ์ต่อ ๆ มา ในประวัติศาสตร์จีน
ประวัติศาสตร์

อาจกล่าวได้ว่าการสอบขุนนางมีแนวคิดเริ่มต้นขึ้นย้อนกลับไปอย่างน้อยในช่วงราชวงศ์โจว (หรือในตำนาน อาจย้อนไปได้ถึงช่วงราชวงศ์เหยา) เช่น การสอบแข่งขันแสดงความสามารถในการยิงธนูเพื่อปรับเลื่อนตำแหน่งขุนนาง เป็นต้น การสอบขุนนางเริ่มขึ้นอย่างชัดเจนและได้รับความสำเร็จเป็นอย่างมากเมื่อ ค.ศ. 605 ในสมัยราชวงศ์สุย ต่อมาในสมัยราชวงศ์ถังมีการจัดสอบขึ้นในวงแคบอย่างยิ่งโดยเฉพาะในช่วงต้นราชวงศ์ จนได้รับการขยายวงกว้างขึ้นเป็นอย่างมากในรัชกาลสมเด็จพระจักรพรรดินีบูเช็กเทียน และผลจากการขยายการสอบนี้ได้เป็นหัวข้อที่นักวิชาการนิยมใช้ถกเถียงกันมาจนปัจจุบัน ครั้นถึงราชวงศ์ซ่ง สมเด็จพระจักรพรรดิมีพระราชดำริให้เพิ่มทั้งในเรื่องขอบเขตการสอบและจำนวนโรงเรียนหลวง เพื่อให้ได้ข้าราชการพลเรือนมาคานอภิชนฝ่ายทหารซึ่งมีอิทธิพลมากในยุคนั้น เป็นเหตุให้มีบัณฑิตมากกว่าในราชวงศ์ถังราวสี่ถึงห้าเท่า ฉะนั้น การสอบขุนนางจึงมีบทบาทสำคัญในการสร้างให้เกิดราชบัณฑิตหลายคนที่จะกุมสังคมในเวลาต่อมา ลุสมัยราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิง มีการปรับปรุงการสอบหลายครั้ง จนล้มเลิกไปใน ค.ศ. 1905
จึงกล่าวได้ว่าระบบการสอบคัดเลือกขุนางนี้มีอายุถึงหนึ่งพันสามร้อยปี (แม้สะดุดหยุดลงในบางช่วง เช่น ต้นราชวงศ์หยวน) และระบบการสอบคัดเลือกข้าราชการพลเรือนในปัจจุบันก็วิวัฒนาการมาจากการสอบขุนนางนี้โดยอ้อมด้วย
ประวัติการสอบขุนนางในแต่ละช่วงราชวงศ์

ย้อนภูมิหลังทางประวัติศาสตร์อันยาวนานของประเทศจีน การสอบคัดเลือกเพื่อเข้ารับราชการเป็นขุนนางมีปรากฏอยู่ในหลายช่วงราชวงศ์ แม้ว่ารูปแบบการสอบในแต่ละราชวงศ์จะแตกต่างกัน อีกทั้งยังมีการหยุดการสอบในบางยุคสมัยด้วย ในอดีตมีการคัดเลือกข้าราชการจากการทดสอบ แข่งขัน และการสัมภาษณ์มาตั้งแต่สมัยราชวงศ์โจว (1046-256 ปีก่อนคริสต์ศักราช) ส่วนการสอบคัดเลือกขุนนางที่ใช้ระบบข้อสอบมาตรฐานเริ่มต้นในสมัยราชวงศ์สุย ต่อมาในสมัยราชวงศ์ฮั่น  (206 ปีก่อนคริสต์ศักราช - ค.ศ. 220) ในช่วงของสมเด็จพระจักรพรรดิฮั่นอู่ (Hanwudi) มีการริเริ่มและพัฒนาระบบการสอบคัดเลือกบุคลากรเพื่อเข้ารับราชการในราชสำนักในรูปแบบของการใช้พื้นฐานปรัชญาลัทธิขงจื๊อ (Confucian) ที่เป็นที่รู้จักและใช้กันต่อมาในยุคหลัง
การสอบคัดเลือกขุนนางตั้งอยู่บนหลักการ "สมัครใจในการเข้าสอบ จัดสอบแข่งขันอย่างเปิดเผย และบริสุทธิ์ยุติธรรม เพื่อให้ได้ผู้มีความรู้ความสามารถเข้ามารับใช้ประเทศชาติบ้านเมือง" จึงเป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนทุกระดับชั้นเข้าร่วมการสอบแข่งขัน ประชันความรู้ความสามารถ และมีสิทธิ์เข้ารับราชการได้อย่างเท่าเทียมกัน
ประวัติการสอบขุนนางในแต่ละช่วงราชวงศ์ > ราชวงศ์ฮั่น

สมัยราชวงศ์ฮั่น (206 ปีก่อนคริสต์ศักราช - ค.ศ. 220) ในช่วงก่อนที่จะมีการจัดสอบขุนนางขึ้นอย่างเป็นระบบ การแต่งตั้งข้าราชการในราชสำนักนั้นมักมาจากการแนะนำโดยชนชั้นสูง (aristocrats) และข้าราชการท้องถิ่น ซึ่งบุคคลที่ถูกแนะนำส่วนมากจะเป็นผู้ที่อยู่ในชนชั้นสูง สมเด็จพระจักรพรรดิฮั่นอู่ (อังกฤษ: emperor Wu; จีน: 漢武帝; พินอิน: Han Wu di) (141 - 87 ปีก่อนคริสต์ศักราช) ได้ทรงริเริ่มการสอบคัดเลือกข้าราชการท้องถิ่นจากการสอบปรัชญาขงจื๊อ (Confucian classics) เพื่อให้ได้ผู้มีจิตกตัญญูและมีความซื่อสัตย์เข้ามาทำงาน ซึ่งก่อนหน้านั้นโดยมากมักเลือกโดยการแนะนำโดยบุคคลที่อยู่ฝ่ายเดียวกันหรือเป็นพรรคพวกเดียวกัน ทำให้การสอบคัดเลือกขุนนางแบบเดิมที่มีอิทธิพลของการแบ่งพรรคแบ่งพวก และการใช้ความสัมพันธ์ส่วนบุคคลหรือเส้นสายในการสอบลดความสำคัญลงไปอย่างมาก โดยเฉพาะในการคัดเลือกข้าราชการระดับสูงในราชสำนัก คุณภาพของขุนนางจึงดีขึ้น ส่งผลดีต่อการทำงานเพื่อบ้านเมืองและความสุขของราษฎรมาก
ประวัติการสอบขุนนางในแต่ละช่วงราชวงศ์ > ยุคสามก๊กจนถึงราชวงศ์สุย

ในช่วงเริ่มต้นของยุคสามก๊ก (Three Kingdoms period) (ด้วยระบบ nine-rank system ในสมัยวุยก๊ก) เจ้าหน้าที่ราชสำนักจะเป็นผู้รับผิดชอบในการประเมิณคุณภาพของบุคคลที่มีความสามารถที่มักมาจากการแนะนำของชนชั้นสูงในท้องถิ่น ระบบนี้ใช้กันต่อเนื่องมาจนถึงยุคของจักรพรรดิสุยหยางแห่งราชวงศ์สุย (อังกฤษ: Emperor Sui Yangdi; จีน: 楊廣) (ค.ศ. 569-618) ซึ่งมีการจัดระบบการสอบที่เรียกว่า จิ้นซื่อ (จีน: 进士科; พินอืน: Jìnshì kē) ขึนในปี ค.ศ. 605 เป็นครั้งแรก โดยมีมาตรฐานการสอบอย่างชัดเจนเพื่อคัดเลือกบุคคลที่มีความรู้ความสามารถและคุณสมบัติเหมาะสมเข้ารับราชการ แต่ระบบนี้ก็มีอายุอยู่ได้ไม่นานนัก ทำให้ยังไม่มีการพัฒนาให้เป็นระบบที่สมบูรณ์ และถูกยกเลิกไปในเวลาต่อมา
ประวัติการสอบขุนนางในแต่ละช่วงราชวงศ์ > ราชวงศ์ซ่ง

ในสมัยราชวงศ์ซ่ง (Song dynasty, ค.ศ. 960 - 1279) มีการจัดสอบระดับสูงกว่าร้อยครั้ง ข้าราชการที่ผ่านการสอบคัดเลือกมานั้นมักจะเป็นผู้ที่มีความโดดเด่นในราชการ การสอบจึงเสมือนเป็นบันไดในการยกระดับฐานะของตนขึ้นสู่การเป็นข้าราชการระดับสูงของทั้งชายชาวจีนและผู้ที่อยู่ในดินแดนที่ถูกครอบครองทางตอนเหนือในสมัยนั้นด้วย มีผู้ประสบความสำเร็จในการยกระดับฐานะของตนขึ้นจากสามัญชนหรือชนชั้นล่างมาเป็นข้าราชการระดับสูงผ่านการสอบขุนนางหลายราย อาทิ หวังอันฉือ (จีน: 王安石; พินอิน: Wáng Ānshí)  อัครมหาเสนาบดีซึ่งตรงกับตำแหน่ง "นายกรัฐมนตรี" ในปัจจุบัน และกวีสมัยราชวงศ์ซ่งเหนือ ผู้ซึ่งเสนอให้มีการปฏิรูปการสอบโดยให้มีการสอบปฏิบัติมากขึ้น และ จู ซี (อังกฤษ: Zhu Xi หรือ Chu Hsi; จีน: 朱熹, October 18, 1130 – April 23, 1200) นักปรัชญาลัทธิขงจื๊อผู้ขยายความบทนิพนธ์ Four Classics (อังกฤษ: Four Classics หรือ Four Books; จีน: 四書; พินอิน: Sì Shū) จนกลายเป็นตำราขงจื๊อใหม่ (อังกฤษ: Neo-Confucianism; จีนตัวย่อ: 宋明理学; จีนตัวเต็ม: 宋明理學; พินอิน: Sòng-Míng Lǐxué) ที่มีบทบาทอย่างมากในราชวงศ์ต่อ ๆ มา แต่เนื่องจากกระบวนการเรียนเพื่อให้มีความรู้ความสามารถเพียงพอสำหรับสอบได้สำเร็จนั้นต้องใช้เวลาและค่าใช้จ่ายที่มาก จำนวนชนชั้นสามัญที่เข้าสอบจนสำเร็จจึงมีจำนวนไม่มากนัก
หลังปี ค.ศ. 937 จักรพรรดิซ่งไท่จู่ (Taizu Emperor of Song) มีพระประสงค์ให้องค์จักรพรรดิเป็นผู้ดูแลและควบคุมการสอบในราชสำนักด้วยพระองค์เอง และเพื่อให้การสอบมีความโปร่งใสในการคัดเลือกขุนนางมากขึ้น ในปี ค.ศ. 992 จึงมีการริเริ่มการตรวจข้อสอบโดยไม่ระบุชื่อผู้สอบในกระดาษคำตอบสำหรับการสอบระดับราชสำนัก (palace examination) และขยายวิธีการนี้ไปสู่การสอบระดับภูมิภาค (departmental examinations) ในปี ค.ศ. 1007 และระดับจังหวัด (prefectural level) ในปี ค.ศ. 1032
ในเวลาต่อมายังมีการเพิ่มระบบการคัดสำเนากระดาษคำตอบ เพื่อไม่ให้ผู้ตรวจข้อสอบใช้วิธีการจดจำลายมือเขียนของผู้เข้าสอบในการทุจริตคัดเลือกบุคคลที่ต้องการ โดยระบบนี้เริ่มขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1105 สำหรับการสอบคัดเลือกระดับเมืองหลวงและระดับภูมิภาค และเริ่มในปี ค.ศ. 1037 สำหรับการสอบคัดเลือกระดับจังหวัด
จากสถิติ มีผู้สอบผ่านได้รับวุฒิบัณฑิตในสมัยราชวงศ์ซ่งจำนวนมากกว่าบัณฑิตในสมัยราชวงศ์ถังถึงกว่าสองเท่า โดยเฉลี่ยแล้วมีผู้สอบผ่านในแต่ละปีมากกว่า 200 คน และในบางปีมีมากถึง 240 คน
ประวัติการสอบขุนนางในแต่ละช่วงราชวงศ์ > ราชวงศ์หยวน

ในช่วงปี ค.ศ. 1279 ถึง ค.ศ. 1315 ไม่มีการสอบคัดเลือกขุนนาง เนื่องจากระบบการสอบในสมัยราชวงศ์ซ่งได้สิ้นสุดไปพร้อมกับการสิ้นสุดราชวงศ์ จากความพ่ายแพ้แก่จักรวรรดิมองโกลในปี ค.ศ. 1279 นั้นเอง เมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิกุบไล ข่าน (อังกฤษ: Kublai Khan; จีน: 忽必烈) สามารถเอาชนะราชวงศ์ซ่งของจีนได้ ทรงสถาปนาตนขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์แรกของราชวงศ์หยวนแห่งประเทศจีน (หรือ หยวนมองโกเลีย (Yuan Mongolia)) โดยครอบครองดินแดนมองโกเลีย แมนจูเรีย (Manchuria) เกาหลี และดินแดนตอนเหนือของจีน รวมทั้งดินแดนทางใต้ของประเทศจีนที่อยู่ภายใต้ขอบเขตการปกครองของราชวงศ์ซ่งด้วย
หลังจากได้มีการสืบทอดราชวงศ์หยวนต่อมาจนกระทั่งปี ค.ศ. 1315 ระบบการสอบขุนนางก็ได้รับการรื้อฟื้นขึ้นมาใหม่ในช่วงของสมเด็จพระจักรพรรดิหยวนเหรินจง (หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า อายูบาร์ดา ข่าน (Ayurbarwada Buyantu Khan)) พร้อมทั้งมีการเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ด้วย โดยปรับระบบการสอบไปเป็นลักษณะใกล้เคียงกับระบบมองโกล และผู้สอบชาวมองโกลจะได้รับการพิจารณาเป็นพิเศษ อีกทั้งมีระบบที่จำกัดจำนวนหรือโควต้า (ทั้งจำนวนผู้เข้าสอบและผู้ได้รับวุฒิ) จากกลุ่มผู้เข้าสอบตามเชื้อชาติ หรือวรรณะทางสังคม และ/หรือ Ethnic group (ethnicities) โดยแบ่งเป็นสี่กลุ่ม คือกลุ่มชาวมองโกล (Mongols) กลุ่มชนชาติที่ไม่ใช่ชาวฮั่น (non-Han allies หรือ Semu-ren) กลุ่มชาวจีนเหนือ (Northern Chinese) และกลุ่มชาวจีนใต้ (Southern Chinese) ภายใต้การฟื้นฟูและปรับปรุงระบบการสอบขุนนางแบบใหม่นี้ ทำให้มีจำนวนผู้สอบผ่านได้คุณวุฒิเพียง 21 คนต่อปีเท่านั้น
ในารแบ่งปันสัดส่วนจำนวนผู้สอบผ่านในแต่ละชนกลุ่ม 4 กลุ่ม คือ มองโกล Semu-ren จีนเหนือ และจีนใต้ ให้มีจำนวนเท่า ๆ กัน โดยไม่ได้กำหนดจำนวนผู้สอบผ่านตามสัดส่วนจำนวนประชากรหรือจำนวนผู้เข้าสอบของแต่ละกลุ่ม เป็นการเอื้อให้แก่กลุ่มชาวมองโกล Semu-ren และจีนเหนือ มากกว่ากลุ่มชาวจีนใต้ซึ่งมีจำนวนประชากรมากกว่ากลุ่มอื่นมาก จากการสำรวจประชากรในปี ค.ศ. 1290 ชาวจีนใต้มีประชากรประมาณ 12,000,000 ครอบครัว (หรือประมาณ 48% ของประชากรทั้งหมดที่อยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์หยวน) เทียบกับ 2,000,000 ครอบครัวของชาวจีนเหนือ ในขณะที่ชาวมองโกลและ Semu-ren มีประชากรน้อยกว่านี้มาก
ประวัติการสอบขุนนางในแต่ละช่วงราชวงศ์ > ราชวงศ์หมิง

ราชวงศ์หมิงได้แข้ามาแทนที่ราชวงศ์หยวนในปี ค.ศ. 1368 ในช่วงราชวงศ์นี้ระบบการสอบขุนนางไม่ได้มีการปรับเปลี่ยนอย่างไรมากนัก โดยในช่วงแรกระบบมองโกลยังได้รับอนุญาตให้คงไว้เหมือนเดิม
ประวัติการสอบขุนนางในแต่ละช่วงราชวงศ์ > ราชวงศ์ชิง

ในยุคอาณาจักรไท่ผิง (Taiping Heavenly Kingdom; 太平天国) ที่มีความพยายามจะยึดครองอำนาจจากราชวงศ์ชิง (Qing Dynasty) และในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ในยุคนี้มีการเปิดโอกาสให้ผู้หญิงมีสิทธิ์เข้าสอบเป็นจอหงวนได้เป็นครั้งแรก  แต่ถูกยกเลิกไปในเวลาต่อมา
ต่อมาเมื่อพ่ายแพ้ทางการทหารในช่วงทศวรรษ 1890 จึงถูกกดดันในมีการปฏิรูประบบการศึกษาขึ้น โดยมีนักปฏิรูป อาทิ คัง โหย่วเหวย (อังกฤษ: Kang Youwei,  จีนตัวเต็ม: 康有为,  จีนตัวย่อ: 康有為,  พินอิน: Kāng Yǒuwéi) และ เหลียง ฉี่เชา (อังกฤษ: Liang Qichao, จีนตัวเต็ม: 梁啟, 超,  จีนตัวย่อ: 梁启超,  พินอิน: Liáng Qǐchāo) ได้ริเริ่มการปฏิรูปร้อยวัน (Hundred Days' Reform) ขึ้นในปี ค.ศ. 1898 โดยเสนอให้มีการปฏิรูปหลายภาคส่วนให้มีความทันสมัยมากขึ้น และต่อมาหลังจากเกิดกบฏนักมวย (Boxer Uprising)  วันที่ 2 กันยายน ค.ศ.1905 ได้มีการออกประกาศให้ยกเลิกการสอบขุนนางในทุกระดับทั้งหมดในปีถัดไป  ถือเป็นการสิ้นสุดระบบการสอบขุนนางในประเทศจีน
สำหรับระบบการศึกษายุคใหม่นั้นมีการเทียบเคียงวุฒิกับระบบการสอบขุนนางแบบเก่าไว้ด้วย โดยวุฒิการศึกษาระดับปริญญาตรีจะเที่ยบเท่ากับวุฒิเซิงเหยวียน หรือ เซิงหยวน  (Shengyuan) หรือ ซิ่วไฉ่ (xiu cai)  ซึ่งระบบใหม่นี้ใช้ต่อเนื่องมาจนถึงช่วงสิ้นสุดราชวงศ์หรือระบอบราชาธิปไตยในปี ค.ศ. 1911
รายละเอียดการสอบ > หลักสูตร

ในปี ค.ศ. 115 มีการคิดค้นหลักสูตรวิชาสำหรับผู้เข้าสอบเป็นครั้งแรก โดยกำหนดให้มีการทดสอบความสามารถใน "ศิลปะหกแขนง (Six Arts) " คือ
วิชาศิลป์ (Scholastic arts) 4 วิชา ได้แก่ ดนตรี (music) คณิตศาสตร์ (arithmetic) การคัดลายมือ (writing) และความรู้เกี่ยวกับพิธีกรรมทั้งพิธีในที่สาธารณะและในชีวิตส่วนตัว
วิชาทหาร (Militaristic) 2 วิชา ได้แก่ การขี่ม้า (horsemanship) และยิงธนู (archery)
จำนวนวิชาที่สอบในแต่ละสมัยอาจมีความแตกต่างกันไป เช่นในเวลาต่อมามีการขยายหลักสูตรเพื่อให้ครอบคลุม "คัมภีร์ทั้งห้า (Five Studies) " ได้แก่ ยุทธศาสตร์ทางทหาร (military strategy) กฎหมายแพ่ง (civil law) รายได้และภาษีอากร (revenue and taxation) เกษตรศาสตร์ (agriculture) ภูมิศาสตร์ (geography) และปรัชญาขงจื๊อ (Confucian classics)
ในราชวงศ์สุย (ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 6) อันเป็นรัชสมัยที่มีการเริ่มใช้ระบบการคัดเลือกบุคลากรเข้ามารับราชการ โดยนักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ให้ความเห็นตรงกันว่าเป็นการริเริ่มนำเอาระบบคุณธรรม (merit system) มาใช้เป็นมาตรฐานการสอบอย่างจริงจังเป็นครั้งแรก