วลาดีมีร์ เลนิน
รัฐบาลของเลนิน > สนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์: ค.ศ. 1917–1918

เมื่อขึ้นสู่อำนาจ เลนินเชื่อว่านโยบายสำคัญของรัฐบาลของเขาจะต้องถอนตัวออกจากสงครามโลกครั้งที่หนึ่งโดยการสงบศึกกับฝ่ายมหาอำนาจกลางของเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการี เขาเชื่อว่าสงครามที่ดำเนินอยู่จะสร้างความไม่พอใจในหมู่ทหารรัสเซียที่เบื่อหน่ายสงคราม ซึ่งเขาสัญญาว่าจะมีสันติภาพ และกองทหารเหล่านี้และกองทัพเยอรมันที่รุกคืบเข้ามาคุกคามทั้งรัฐบาลของเขาเองและต้นเหตุของลัทธิสังคมนิยมระหว่างประเทศ ในทางตรงกันข้าม สมาชิกบอลเชวิคอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งนีโคไล บูฮารินและฝ่ายคอมมิวนิสต์ซ้าย เชื่อว่าสันติภาพกับมหาอำนาจกลางจะเป็นการทรยศต่อลัทธิสังคมนิยมระหว่างประเทศ และรัสเซียควรเข้าร่วม "สงครามป้องกันการปฏิวัติ" แทน ซึ่งจะกระตุ้นให้ชนชั้นกรรมาชีพเยอรมันลุกฮือขึ้นต่อต้านรัฐบาลของตนเอง
ในกฤษฎีกาสันติภาพเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1917 เลนินเสนอการสงบศึกเป็นเวลาสามเดือน ซึ่งได้รับการอนุมัติจากสมัยประชุมครั้งที่ 2 ของสภาผู้แทนโซเวียตแห่งแรงงานและทหารรัสเซียทั้งปวง และนำเสนอต่อรัฐบาลเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการี ฝ่ายเยอรมันแสดงท่าทีในทางบวก โดยมองว่านี่เป็นโอกาสที่จะมุ่งความสนใจไปยังแนวรบด้านตะวันตกและขจัดความพ่ายแพ้ที่กำลังจะเกิดขึ้น ในเดือนพฤศจิกายน การเจรจาสงบศึกเริ่มต้นที่เบรสท์-ลีตอฟสก์ ซึ่งเป็นที่ตั้งฐานหลักของกองบัญชาการสูงสุดของเยอรมนีในแนวรบด้านตะวันออก โดยมีคณะผู้แทนรัสเซียนำโดยทรอตสกีและอดอล์ฟ จอฟเฟ ขณะเดียวกันมีการตกลงหยุดยิงจนถึงเดือนมกราคม ในระหว่างการเจรจา เยอรมนียืนกรานที่จะรักษาการพิชิตในช่วงสงคราม ซึ่งรวมถึงโปแลนด์ ลิทัวเนีย และคูร์ลันด์ ในขณะที่รัสเซียโต้แย้งว่านี่เป็นการละเมิดสิทธิในการตัดสินใจด้วยตนเองของประเทศเหล่านี้ บอลเชวิคบางคนแสดงความหวังที่จะดึงการเจรจาออกไปจนกว่าการปฏิวัติชนชั้นกรรมาชีพจะปะทุขึ้นทั่วยุโรป ในวันที่ 7 มกราคม ค.ศ. 1918 ทรอตสกีเดินทางกลับจากเบรสต์-ลีตอฟสค์ไปยังเซนต์ปีเตอส์เบิร์กโดยยื่นคำขาดจากฝ่ายมหาอำนาจกลาง รัสเซียยอมรับข้อเรียกร้องเรื่องอาณาเขตของเยอรมนี ไม่เช่นนั้นสงครามจะดำเนินต่อไป
ในเดือนมกราคมและอีกครั้งในเดือนกุมภาพันธ์ เลนินเรียกร้องให้บอลเชวิคยอมรับข้อเสนอของเยอรมนี เขาแย้งว่าการสูญเสียดินแดนสามารถยอมรับได้หากทำให้รัฐบาลที่นำโดยบอลเชวิคอยู่รอดได้ สมาชิกบอลเชวิคส่วนใหญ่ปฏิเสธจุดยืนของเขา โดยหวังว่าจะยืดเวลาการสงบศึกออกไปและเรียกเยอรมนีว่าเป็นมิตรแต่โผงผาง ในวันที่ 18 กุมภาพันธ์ กองทัพเยอรมันได้เปิดปฏิบัติการเฟาสท์ชลาก รุกล้ำเข้าไปในดินแดนที่รัสเซียควบคุมและพิชิตดวินสค์ได้ภายในหนึ่งวัน เมื่อถึงจุดนี้ ในที่สุดเลนินก็โน้มน้าวให้คณะกรรมการกลางบอลเชวิคเสียงข้างมากยอมรับข้อเรียกร้องของมหาอำนาจกลาง ในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ ฝ่ายมหาอำนาจกลางได้ยื่นคำขาดใหม่โดยรัสเซียต้องยอมรับการควบคุมของเยอรมนีไม่เพียงแต่ในโปแลนด์และรัฐบอลติกเท่านั้น แต่ยังรวมถึงยูเครนด้วย ไม่เช่นนั้นจะต้องเผชิญการรุกรานเต็มรูปแบบ
วันที่ 3 มีนาคม มีการลงนามในสนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์ ส่งผลให้รัสเซียสูญเสียดินแดนมหาศาล โดยคิดเป็นประชากรของอดีตจักรวรรดิร้อยละ 26 พื้นที่เก็บเกี่ยวทางการเกษตรร้อยละ 37 อุตสาหกรรมร้อยละ 28 รางรถไฟร้อยละ 26 และสามในสี่ของถ่านหินและเหล็กที่ฝากถูกถ่ายโอนไปยังการควบคุมของเยอรมนี ด้วยเหตุนี้ สนธิสัญญาดังกล่าวจึงไม่ได้รับความนิยมอย่างลึกซึ้งในทุกช่วงการเมืองของรัสเซีย และสมาชิกบอลเชวิคและพรรคสังคมนิยมปฏิวัติฝ่ายซ้ายหลายคนลาออกจากคณะกรรมการราษฎรเพื่อเป็นการประท้วง หลังจากการลงนามในสนธิสัญญา คณะกรรมการราษฎรมุ่งเน้นไปที่การพยายามปลุกปั่นการปฏิวัติของชนชั้นกรรมาชีพในเยอรมนี โดยออกสิ่งพิมพ์ต่อต้านสงครามและต่อต้านรัฐบาลมากมายในประเทศ รัฐบาลเยอรมันตอบโต้ด้วยการขับนักการทูตรัสเซีย สนธิสัญญายังคงล้มเหลวในการหยุดยั้งความพ่ายแพ้ของฝ่ายมหาอำนาจกลาง ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1918 จักรพรรดิวิลเฮ็ล์มที่ 2 แห่งเยอรมนีสละราชบัลลังก์ และฝ่ายบริหารชุดใหม่ของประเทศได้ลงนามในข้อตกลงสงบศึกกับฝ่ายสัมพันธมิตร เป็นผลให้คณะกรรมการราษฎรประกาศให้สนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์เป็นโมฆะ