stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547
แผ่นดินไหว > เปรียบเทียบ

แผ่นดินไหวใหญ่ครั้งนี้เกิดขึ้นในเขตมุดตัวของเปลือกโลก ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดแผ่นดินไหวขนาดเมกะทรัสต์อยู่เสมอ มีค่าโมเมนต์แผ่นดินไหวสูงในระดับศตวรรษ โดยหากรวมค่าโมเมนต์แผ่นดินไหวทั้งหมดที่เกิดขึ้นในรอบ 100 ปี ตั้งแต่ ค.ศ. 1906 - 2005 แผ่นดินไหวที่อินโดนีเซียครั้งนี้จะมีขนาดโมเมนต์แผ่นดินไหวถึง 1 ใน 8 ของแผ่นดินไหวทั้งหมดดังกล่าว นอกจากนี้ หากรวมกับเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่อะแลสกา ค.ศ. 1964 และที่ชิลี ค.ศ. 1960 จะมีขนาดโมเมนต์สูงถึงครึ่งหนึ่งของแผ่นดินไหวทั้งหมดดังกล่าว หากเทียบกับแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในซานฟรานซิสโกปี ค.ศ. 1906 กับแผ่นดินไหวครั้งนี้ ถือว่าครั้งนั้นมีขนาดเล็กมาก (หากแต่ครั้งนั้นเกิดความเสียหายไม่แพ้กัน)
นับตั้งแต่ ค.ศ. 1900 แผ่นดินไหวในครั้งนี้ถือว่ามีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 รองจากแผ่นดินไหวในชิลี ค.ศ. 1960 (แมกนิจูด 9.5) และแผ่นดินไหวในอะแลสกา ค.ศ. 1964 (แมกนิจูด 9.2) นอกจากนี้มีอีกเพียงสองครั้งที่มีขนาดแมกนิจูด 9.0 ได้แก่ แผ่นดินไหวที่คาบสมุทรคัมชัตคา ทางตะวันออกของรัสเซีย เมื่อ ค.ศ. 1952 และแผ่นดินไหวที่ญี่ปุ่น ค.ศ. 2011 เหตุการณ์แผ่นดินไหวดังกล่าวล้วนก่อให้เกิดคลื่นสึนามิในบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกแทบทั้งสิ้น ถึงกระนั้นกลับมีจำนวนผู้เสียชีวิตไม่มากอย่างมีนัยสำคัญ โดยสาเหตุหลักคือ ชายฝั่งใกล้ศูนย์กลางแผ่นดินไหวมีประชากรอาศัยเบาบาง พื้นที่ที่มีประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่นอยู่ห่างไกลจากศูนย์กลางแผ่นดินไหวเหล่านั้นมาก รวมถึงความมีประสิทธิภาพของระบบสาธารณูปโภคและระบบเตือนภัย เช่น ในกรณีของประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น
แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ (ขนาดเมกะทรัสต์) ครั้งอื่น เกิดขึ้นใน ค.ศ. 1868 ในประเทศเปรู (แผ่นเปลือกโลกนาสกาและแผ่นอเมริกาใต้) ค.ศ. 1827 ในโคลอมเบีย (แผ่นนาสกาและแผ่นอเมริกาใต้) ค.ศ. 1812 ในเวเนซูเอลา (แผ่นแคริบเบียนและแผ่นอเมริกาใต้) และแผ่นดินไหวคาสคาเดีย ค.ศ. 1700 ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอเมริกา (แผ่นฮวนเดอฟูกาและแผ่นอเมริกาเหนือ) ทั้งหมดที่กล่าวมานี้คาดว่ามีความรุนแรงมากกว่าแมกนิจูด 9 แต่ไม่มีตัวเลขชัดเจนถึงขนาดที่แท้จริงในขณะนั้น
สึนามิ

แทด เมอร์ตีย์ รองประธานสมาคมสึนามิ กล่าวว่า พลังงานทั้งหมดของคลื่นสึนามิเทียบเท่ากับระเบิดทีเอ็นทีขนาด 5 เมกะตัน (21 เพตะจูล) ซึ่งมากกว่าพลังงานระเบิดทั้งหมดที่ใช้ในช่วงสงครามโลกที่สองทั้งหมด (รวมระเบิดนิวเคลียร์สองลูก) สองเท่าแต่ยังคงมีอันดับของขนาดน้อยกว่าพลังงานที่เกิดจากตัวแผ่นดินไหว คลื่นสึนามึซัดเข้าในผืนดินไกลถึง 2 กิโลเมตรในหลายพื้นที่
เนื่องจากรอยเลื่อนจากแผ่นดินไหวขนาด 1,600 กิโลเมตรอยู่ในแนวเกือบเหนือ-ใต้ บริเวณที่มีคลื่นแรงสุดจึงมาจากทางตะวันออก–ตะวันตก ประเทศบังกลาเทศที่อยู่ทางเหนือสุดของอ่าวเบงกอลมีจำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บน้อยแม้ว่าเป็นประเทศพื้นที่ลุ่มค่อนข้างใกล้จุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว และยังได้ประโยชน์ที่ว่าแผ่นดินไหวเกิดขึ้นช้าลงในบริเวณรอยแตกทางตอนเหนือ ทำให้พลังงานการเคลื่อนตัวของน้ำในพื้นที่นั้นลดลงอย่างมาก
บริเวณชายฝั่งที่มีแผ่นดินกั้นระหว่างชายฝั่งกับจุดกำเนิดคลื่นสึนามิมักจะปลอดภัย แต่บางครั้งคลื่นสึนามิอาจเกิดขึ้นรอบแผ่นดินใหญ่ผ่านการเลี้ยวเบน ทำให้รัฐเกรละถูกคลื่นสึนามิแม้ว่าจะอยู่ทางฝั่งตะวันตกของอินเดีย และชายฝั่งตะวันตกของศรีลังกาได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง ระยะทางไม่รับรองความปลอดภัย เนื่องจากประเทศโซมาเลียถูกคลื่นสึนามิแรงกว่าบังกลาเทศ แม้ว่าจะอยู่ไกลกว่าก็ตาม
เนื่องจากระยะทางระหว่างจุดศูนย์กลางถึงชายฝั่ง ทำให้สึนามิใช้เวลาเดินทางชายฝั่งระหว่าง 15 นาทีถึง 7 ชั่วโมง ภูมิภาคทางเหนือของเกาะสุมาตราถูกคลื่นกระทบเร็วสุด ส่วนศรีลังกาและชายฝั่งตะวันออกของอินเดียถูกคลื่นกระทบเกือบ 90 นาทีหรือสองชั่วโมงต่อมา ประเทศไทยถูกคลื่นกระทบประมาณ 2 ชั่วโมงให้หลังแม้ว่าจะอยู่ใกล้จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหว เนื่องจากสึนามิเดินทางผ่านทะเลอันดามันระดับตื้นที่ชายฝั่งตะวันตกช้ากว่าปกติ
พลังงานสึนามิบางส่วนกระจายไปไกลถึงมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งสร้างสึนามิขนาดเล็กแต่วัดได้ที่ชายฝั่งตะวันตกของอเมริกาเหนือถึงใต้ที่ประมาณ 200 ถึง 400 มิลลิเมตร
สึนามิ > สัญญาณและคำเตือนแรก

แม้ว่าจะมีความล่าช้าระหว่างแผ่นดินไหวและผลกระทบของคลื่นสึนามิหลายชั่วโมง แต่เหยื่อเกือบทั้งหมดพากันตื่นตกใจ ไม่มีระบบเตือนภัยสึนามิในมหาสมุทรอินเดียที่ตรวจจับสึนามิหรือเตือนประชากรทั่วไปที่อาศัยอยู่รอบมหาสมุทร  การตรวจสึนามิเป็นเรื่องยากเนื่องจากในช่วงที่สึนามิอยู่ในน้ำลึก ตัวคลื่นมีความสูงน้อยและต้องใช้เครือข่ายเซ็นเซอร์เพื่อตรวจจับคลื่น
สัญญาณเตือนแรกของการเกิดคลื่นสึนามิคือแผ่นดินไหว อย่างไรก็ตาม คลื่นสึนามิอาจพัดไกลจากที่กำเนิดออกไปหลายพันกิโลเมตร โดยสามารถรู้สึกแผ่นดินไหวได้ในระดับเบาหรือไม่รู้สึกเลย นอกจากนี้ ในช่วงหลายนาทีก่อนเกิดสึนามิ บางครั้งน้ำทะเลลดลงจากชายฝั่งชั่วคราว ซึ่งสังเกตได้ในบริเวณรอยแตกของแผ่นดินไหวทางฝั่งตะวันออกอย่างชายฝั่งอาเจะฮ์ เกาะภูเก็ต และพื้นที่เขาหลักในประเทศไทย เกาะปีนังในประเทศมาเลเซีย และหมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ รายงานระบุว่าภาพหายากนี้ทำให้ผู้คน โดยเฉพาะเด็ก ๆ เดินไปที่ชายฝั่งเพื่อสำรวจและเก็บปลาที่เกยตื้นบนชายหาดที่เปิดโล่งยาวถึง 2.5 km (1.6 mi) จนทำให้มีผู้เสียชีวิต กระนั้น ใช่ว่าสึนามิทั้งหมดทำให้เกิดปรากฏการณ์ "ทะเลหาย" ในบางกรณีกลับไม่มีสัญญาณเตือนเลย นั่นคือ ทะเลจะท่วมสูงขึ้นอย่างกะทันหันโดยไม่ถอยกลับ ทำให้ผู้คนจำนวนมากตกใจและไม่มีเวลาหนีมากนัก
หนึ่งในพื้นที่ชายฝั่งไม่กี่แห่งที่มีการอพยพล่วงหน้าก่อนเกิดสึนามิคือเกาะซีเมอลูเวอที่อยู่ใกล้จุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว คติชนบนเกาะที่เล่าถึงแผ่นดินไหวและสึนามิใน ค.ศ. 1907 และชาวเกาะหนีขึ้นเนินเขาในแผ่นดินหลังเกิดแรงสั่นสะเทือนครั้งแรกก่อนคลื่นสึนามิเข้าโจมตี เรื่องเล่าและคติชนมุขปาฐะจากคนรุ่นก่อนหน้าเหล่านี้อาจมีส่วนช่วยในพลเมืองรอดชีวิต ที่หาดไม้ขาวทางเหนือของเทศบาลนครภูเก็ต ประเทศไทย นักท่องเที่ยวชาวอังกฤษอายุ 10 ขวบชื่อทิลลี สมิธ เคยเรียนเรื่องสึนามิในวิชาภูมิศาสตร์ที่โรงเรียนและจำสัญญาณเตือนของระดับน้ำทะเลที่ลดลงและฟองอากาศที่ก่อตัวเป็นฟองได้ เธอและพ่อแม่จึงเตือนคนอื่น ๆ บนชายหาด ซึ่งอพยพออกไปอย่างปลอดภัย จอห์น ครอสตัน ครูชีววิทยาจากสกอตแลนด์ ก็รู้สัญญาณที่หาดกมลาทางเหนือของภูเก็ต นำรถบัสที่เต็มไปด้วยนักท่องเที่ยวและคนในพื้นที่ขึ้นไปยังที่สูงเพื่อความปลอดภัย
ในตอนแรก นักมานุษยวิทยาคาดการณ์ว่าประชากรพื้นเมืองบนหมู่เกาะอันดามันจะได้รับผลกระทบจากสึนามิอย่างมาก และบางคนถึงขึ้นกลัวว่าเผ่าโอเงอที่มีประชากรน้อยอยู่แล้วจะถูกกำจัดไป อย่างไรก็ตาม ชนเป่าพื้นเมืองหลายกลุ่มอพยพออกไปและมีผู้ได้รับบาดเจ็บและเสียชีวิตน้อยกว่าที่คาด ประเพณีมุขปาฐะที่สืบทอดมาจากแผ่นดินไหวครั้งก่อนช่วยให้ชนเผ่าพื้นเมืองหนีรอดจากคลื่นสึนามิได้ เช่น นิทานพื้นบ้านของชาวโอเงอเล่าว่า "พื้นดินสั่นสะเทือนอย่างรุนแรงตามมาด้วยกำแพงน้ำสูง" ดูเหมือนว่าชาวโอเงอเกือบทั้งหมดรอดชีวิตจากคลื่นสึนามิ
สึนามิ > ประเทศไทย

ประมาณ 2 ชั่วโมงหลังจากเกิดแผ่นดินไหว คลื่นสึนามิได้เคลื่อนตัวไปทางทิศตะวันออกผ่านทะเลอันดามันเข้ากระทบชายฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศไทย ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากศูนย์กลางประมาณ 500 กม. (310 ไมล์) ในตอนนั้นจังหวัดทางภาคใต้ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวเนื่องจากเทศกาลคริสต์มาส นักท่องเที่ยวจำนวนมากเสียชีวิตจากสึนามิเพราะไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า สึนามิเกิดในช่วงน้ำขึ้นพอดี จุดที่ได้รับความเสียหายสำคัญได้แก่ ชายฝั่งทางตะวันตกของเกาะภูเก็ต เขาหลัก จังหวัดพังงา ชายฝั่งจังหวัดกระบี่ จังหวัดสตูล จังหวัดระนอง และจังหวัดตรัง ความเสียหายยังกระจายไปถึงเกาะนอกชายฝั่งเช่น เกาะราชาใหญ่ เกาะพีพี หมู่เกาะสุรินทร์ และหมู่เกาะสิมิลัน มีผู้เสียชีวิตทั้งหมดประมาณ 8,000 คน โดยส่วนใหญ่เสียชีวิตจากการจมน้ำเเละเเรงกระแทก เนื่องจากอพยพได้ล่าช้าเพราะขาดการเตือนภัย เเละระบบเตือนภัยที่ล้าสมัย
ในประเทศไทยมีความสูงของคลื่นแต่ละพื้นที่ดังนี้
6–10 เมตร (20–33 ฟุต) ในเขาหลัก จังหวัดพังงา
3–6 เมตร (9.8–19.7 ฟุต) ตามแนวชายฝั่งทางตะวันตกหันหน้าไปทะเลอันดามัน จังหวัดภูเก็ต
3 เมตร (9.8 ฟุต) ตามแนวชายฝั่งทางใต้หันหน้าไปทะเลอันดามัน จังหวัดภูเก็ต
2 เมตร (6 ฟุต 7 นิ้ว) ตามแนวชายฝั่งทางตะวันออกหันหน้าไปทางอ่าวพังงา จังหวัดภูเก็ต
4–6 เมตร (13–20 ฟุต) บนเกาะพีพี
19.6 เมตร (64 ฟุต) ที่บ้านทุ่งดาบ จังหวัดพังงา
6.8 เมตร (22 ฟุต) บ้านทะเลนอก จังหวัดระนอง
5 เมตร (16 ฟุต) ที่หาดประพาส (สถานีวิจัยทรัพยากรชายฝั่งระนอง)
6.3 เมตร (21 ฟุต) อำเภอท้ายเหมือง จังหวัดพังงา
6.8 เมตร (22 ฟุต) ที่ไร่ด่าน
สึนามิ > ความเสียหายด้านชีวิตและทรัพย์สิน

ข้อมูล ณ วันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2548 มีจำนวนผู้เสียชีวิต ผู้บาดเจ็บ และผู้สูญหาย ในประเทศไทย มีจำนวนทั้งหมด 5,309 คน ผู้สูญหายจำนวนทั้งหมด 3,370 คน ต่อมาได้มีการรับแจ้งจากญาติพี่น้องของผู้ประสบภัยภายหลังการเกิดเหตุ จำนวนดังกล่าวนี้ลดลงเพราะได้พบผู้ที่รับแจ้งว่าสูญหายบางคนแล้ว นอกจากนี้ยังมีการค้นพบศพผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้น รวมทั้งมีการตรวจสอบเอกลักษณ์ของศพที่เก็บรักษาไว้เพื่อให้ทราบว่าเป็นผู้ใด ในรายงานของกระทรวงมหาดไทยที่เสนอต่อคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2548
เหตุการณ์ในครั้งนี้ยังทำให้ คุณพุ่ม เจนเซน พระราชนัดดาใน พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระโอรสใน ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ถึงแก่อนิจกรรมด้วย
นอกจากมีผู้เสียชีวิต ผู้บาดเจ็บ และผู้สูญหายเป็นจำนวนมากแล้ว ยังมีความเสียหายในด้านทรัพย์สิน ได้แก่ บ้านเรือนของราษฎร โรงแรม บังกะโล โฮมสเตย์ เกสต์เฮาส์ ร้านค้า ร้านอาหาร ทรัพย์สินส่วนตัวของนักท่องเที่ยว ยานพาหนะ ตลอดจนระบบสาธารณูปโภคต่าง ๆ อาทิ ไฟฟ้า ประปา โทรศัพท์ ถนน เป็นมูลค่ากว่าพันล้านบาท
สึนามิ > ความเสียหายด้านชีวิตและทรัพย์สิน > ความเสียหายด้านเศรษฐกิจ

ด้านเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด คือ อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว โดยจังหวัดที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด คือ ภูเก็ต,พังงาและกระบี่ ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีจำนวนนักท่องเที่ยวเสียชีวิต และบาดเจ็บมากที่สุด มีแหล่งท่องเที่ยวได้รับความเสียหายมาก จำนวน 8 แห่ง คือ
ชายทะเลเขาหลักในอุทยานแห่งชาติเขาหลัก ลำรู่ ต.คึกคัก อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา (เป็นจุดที่นักท่องเที่ยวเสียชีวิตและบาดเจ็บมากที่สุด)
เกาะสิมิลัน อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา
หาดราไวย์ ต.ราไวย์ อ.เมืองฯ จ.ภูเก็ต
หาดกะรน ต.กะรน อ.เมืองฯ จ.ภูเก็ต
หาดกมลา ต.กมลา อ.กะทู้ จ.ภูเก็ต
หาดป่าตอง ต.ป่าตอง อ.กะทู้ จ.ภูเก็ต
เกาะพีพี ต.อ่าวนาง อ.เมือง จ.กระบี่
บ้านหาดทรายขาว อ.สุขสำราญ จ.ระนอง
ผลกระทบ > ประเทศที่ได้รับผลกระทบ

ตามรายงานTsunami Evaluation Coalitionฉบับสุดท้าย มีจำนวนผู้เสีียชีวิต 227,898 คน ยอดรวมทั่วไปอีกแห่งจากสำนักงานทูตพิเศษแห่งสหประชาชาติเพื่อการฟื้นฟูจากคลื่นสึนามิระบุว่ามีผู้เสียชีวิต 229,866 คน เมื่อวัดจำนวนผู้เสียชีวิต ถือเป็นหนึ่งในสืบแผ่นดินไหวที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ที่มีการบันทึก และเป็นสึนามิที่เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์ ประเทศอินโดนีเซียได้รับผลกระทบมากที่สุด โดยมียอดผู้เสียชีวิตสูงสุดประมาณ 170,000 คน เฉพาะอินโดนีเซียมีผู้เสียชีวิตมากถึง 172,761 คน ตามรายงานช่วงแรกของซีตี ฟาดีละฮ์ ซูปารี รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขอินโดนีเซียในขณะนั้น ประมาณการว่ามีผู้เสียชีวิตในอินโดนีเซียอย่างเดียวสูงถึง 220,000 คน รวมเป็น 280,000 คน อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้เสียชีวิตและสูญหายที่คาดการณ์ไว้ในภายหลังที่อินโดนีเซียลดลงกว่า 50,000 ราย ในรายงานของ Tsunami Evaluation Coalition ระบุว่า "ควรระลึกว่าข้อมูลทั้งหมดอาจมีข้อผิดพลาดได้ เนื่องจากข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลที่สูญหายเป็นการเฉพาะ อาจไม่ดีเท่าที่คาดหวังไว้เสมอไป" รายงานจากประเทศไทยระบุว่าประเทศพม่าอาจมีผู้เสียชีวิตมากกว่า
สึนามิสร้างความเสียหายและทำให้มีผู้เสียชีวิตไกลสุดถึงชายฝั่งแอฟริกาตะวันออก โดยมีบันทึกผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์สึนามิโดยตรงมากที่สุดที่ Rooi-Els ใกล้กับเคปทาวน์ ซึ่งอยู่ห่างจากศูนย์กลางแผ่นดินไหวถึง 8,000 km (5,000 mi)
นอกจากพลเรือนที่เสียชีวิตหรือสูญหายจำนวนมากแล้ว นักท่องเที่ยวต่างชาติมากถึง 9,000 คน (ส่วนใหญ่มาจากทวีปยุโรป) ที่กำลังเพลิดเพลินกับช่วงวันหยุดช่วงเทศกาลท่องเที่ยวสูงสุด โดยเฉพาะผู้ที่มีจากกลุ่มประเทศนอร์ดิก ก็เสียชีวิตหรือสูญหายเช่นกัน
ผลกระทบ > การตอบสนองเเละการฟื้นฟู

หลังจากเกิดเหตุการณ์สึนามิในปี 2547 ได้มีการช่วยเหลือและฟื้นฟูจากทั้งภาครัฐและองค์กรระหว่างประเทศ:
ความช่วยเหลือจากทั่วโลก :
หลายประเทศและองค์กรระหว่างประเทศได้ให้การช่วยเหลือ ทั้งในด้านการส่งทีมแพทย์ สิ่งของช่วยเหลือ และการฟื้นฟู
ประเทศไทยได้รับความช่วยเหลือจากหลายประเทศ รวมถึงการส่งหน่วยงานช่วยเหลือจากองค์การสหประชาชาติ (UN) และ กองทุนสึนามิ ที่มีการระดมทุนเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัย
การสร้างระบบเตือนภัยสึนามิ :
หลังจากเหตุการณ์นี้ ประเทศไทยและประเทศต่าง ๆ ในแถบมหาสมุทรอินเดียได้มีการพัฒนาระบบเตือนภัยสึนามิที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ศูนย์เตือนภัยสึนามิแห่งชาติ ของประเทศไทยได้จัดตั้งขึ้นในภายหลัง เพื่อให้สามารถเตือนภัยได้ทันท่วงทีหากเกิดแผ่นดินไหวหรือเหตุการณ์ที่อาจก่อให้เกิดคลื่นยักษ์
การฟื้นฟูพื้นที่ :
หลังจากเหตุการณ์สึนามิ การฟื้นฟูในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบโดยเฉพาะในภาคใต้ของไทย เช่น ภูเก็ต, พังงา, และกระบี่ มีการสร้างระบบโครงสร้างพื้นฐานใหม่ การฟื้นฟูธุรกิจท่องเที่ยว และการช่วยเหลือผู้ที่ประสบภัยจากการสูญเสีย
| ประเทศที่ได้รับความเสียหาย | จำนวนผู้เสียชีวิตที่ยืนยัน | จำนวนผู้เสียชีวิตโดยประมาณ | ได้รับบาดเจ็บ | สูญหาย | ไร้ที่อยู่อาศัย | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  อินโดนีเซีย | 130,736 | 167,540 |  | 37,063 | 500,000+ |  |
|  ศรีลังกา | 35,322 | 35,322 | 21,411 |  | 516,150 |  |
|  อินเดีย  | 12,405 | 16,269 |  | 3,874 | 647,599 |  |
|  ไทย | 5,395 | 8,212 | 8,457 | 2,817 | 7,000 |  |
|  โซมาเลีย | 78 | 289 |  |  | 5,000 |  |
|  พม่า | 61 | 400–600 | 45 | 200 | 3,200 |  |
|  มัลดีฟส์ | 82 | 108 |  | 26 | 15,000+ |  |
|  มาเลเซีย | 68 | 75 | 299 | 6 | 5,000+ |  |
|  แทนซาเนีย | 10 | 13 |  | 3 |  |  |
|  เซเชลส์ | 3 | 3 | 57 |  | 200 |  |
|  บังกลาเทศ | 2 | 2 |  |  |  |  |
|  แอฟริกาใต้ | 2 | 2 |  |  |  |  |
|  เยเมน | 2 | 2 |  |  |  |  |
|  เคนยา | 1 | 1 | 2 |  |  |  |
|  มาดากัสการ์ |  |  |  |  | 1,000+ |  |
| รวมโดยประมาณ | 184,167 | 227,898 | 125,000 | 43,789 | 1,740,000 |  |
^a  ตารางนี้อ้างเฉพาะประเทศที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากคลื่นสึนามิเท่านั้น ไม่รวมประเทศที่มีพลเมืองได้รับผลกระทบขณะอยู่ต่างประเทศ ^b  รวมผู้ที่รายงานว่า 'ยืนยัน' หากไม่มีการประมาณแยก จำนวนในคอลัมน์นี้เหมือนกับที่รายงานไว้ภายใต้ "ยืนยัน" ^c  ไม่รวมผู้ที่สูญหายประมาณ 19,000 คนที่ตอนแรกประกาศโดยเจ้าหน้าที่กองทัพพยัคฆ์ปลดปล่อยทมิฬอีฬัมจากภูมิภาคที่ควบคุมอยู่ ^d  ข้อมูลนี้รวมชาวต่างชาติอย่างน้อย 2,464 คน ^e  ไม่รวมพลเมืองแอฟริกาใต้ที่เสียชีวิตนอกประเทศ (เช่น นักท่องเที่ยวในไทย)
ดูเพิ่ม

การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมต่อเหตุแผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547
แหล่งข้อมูลอื่น

ReliefWeb's  หน้าหลัก  สำหรับเหตุการณ์นี้
The Sumatra-Andaman Islands Earthquake. เก็บถาวร 21 ตุลาคม 2015 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – IRIS Consortium.
M9.1 Sumatra-Andaman Earthquake & Tsunami, 2004 – Amateur Seismic Centre (ASC) (archived 21 January 2007)
Asian Tsunami Anniversary – Thailand Tsunami Then and Now Comparison Series – Zoriah Miller
"Compilation of videos that show the moment the quake and the subsequent tsunami hit" ที่ยูทูบ
The International Seismological Centre has a bibliography and authoritative data for this event.
| ด ค ก← แผ่นดินไหวที่สำคัญใน พ> ศ. 2547 → |
| --- | --- |
 ประเทศโมร็อกโก† (6.3, 24 กุมภาพันธ์)  ประเทศญี่ปุ่น† (6.9, 23 ตุลาคม)  สุมาตรา–อันดามัน†‡ (9.1–9.3, 26 ธันวาคม) 
ความรุนแรงของแผ่นดินไหวตามมาตราขนาดโมเมนต์ / † = แผ่นดินไหวที่มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 30 คน / ‡ = แผ่นดินไหวที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดในปีนี้
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น 
↑  chatgpt.com
Shakemap ของเหตุการณ์นี้จาก USGS
แผนภูมิวงกลม แสดงขนาดโมเมนต์แผ่นดินไหวที่วัดได้ทั้งหมดตั้งแต่ปี ค.ศ. 1906–2005 เปรียบเทียบกับแผ่นดินไหวขนาดใหญ่แต่ละครั้ง แผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดียแสดงสีน้ำเงินเข้ม
ภาพเคลื่อนไหวของคลื่นสึนามิสุมาตรา (ที่มา: องค์การสมุทรศาสตร์และบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐอเมริกา
The การแพร่กระจายของสึนามิใช้เวลา 5 ชั่วโมงถึงออสเตรเลียตะวันตก 7 ชั่วโมงถึงคาบสมุทรอาหรับ และกว่าจะถึงชายฝะ่งแอฟริกาใต้ ใช้เวลาหลังเกิดแผ่นดินไหวเกือบ 11 ชั่วโมง
ความสูงของคลื่นโดยเฉลี่ย
ระดับน้ำลดลงสูงสุดจากคลื่นสึนามิที่หาดกะตะน้อยเมื่อเวลา 10:25 น. ก่อนที่คลื่นสึนามิลูกที่สามที่แรงที่สุดจะเข้ามา
คลื่นสึนามิที่อ่าวเบงกอลหลีงเกิดแผ่นดินไหวชั่วโมงเดียว
แผนที่แสดงประเทศที่ได้รับผลกระทบจากคลื่นสึนามิ
เรือบุเรศผดุงกิจ ของตำรวจน้ำ (813) ถูกคลื่นสึนามิซัด
ได้รับความเสียหายอย่างหนักและสูญเสียชีวิต  ได้รับความเสียหายปานกลางและสูญเสียชีวิตบางส่วน  ได้รับความเสียหายน้อยและไม่มีผู้เสียชีวิต  สูญเสียพลเมืองต่างชาติ
กรดไมริสติก
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กรดไมริสติก
กรดเบฮินิก

| --- | --- |

ชื่อ
IUPAC name Docosanoic acid
ชื่ออื่น Behenic acid, Docosanoic acid; 1-Docosanoic acid; n-Docosanoic acid, n-Docosanoate, Glycon B-70, Hydrofol Acid 560, Hydrofol 2022-55, Hystrene 5522, Hystrene 9022, Prifrac 2989, C22:0 (เลขลิพิด)
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 112-85-6 Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
ChEBI: CHEBI:28941 Y
ChEMBL: ChEMBL1173474 Y
เคมสไปเดอร์: 7923 Y
ECHA InfoCard: 100.003.646 
EC Number: 204-010-8
KEGG: C08281 Y
ผับเคม CID: 8215
UNII: H390488X0A Y
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID3026930 
 InChI InChI=1S/C22H44O2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22(23)24/h2-21H2,1H3,(H,23,24) YKey: UKMSUNONTOPOIO-UHFFFAOYSA-N Y InChI=1/C22H44O2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22(23)24/h2-21H2,1H3,(H,23,24)Key: UKMSUNONTOPOIO-UHFFFAOYAN 
 SMILES O=C(O)CCCCCCCCCCCCCCCCCCCCC 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C22H44O2
มวลโมเลกุล: 340.592 g·mol−1  
ลักษณะทางกายภาพ: ผลึกหรือผงสีขาวถึงเหลือง
จุดหลอมเหลว: 80.0 องศาเซลเซียส (176.0 องศาฟาเรนไฮต์; 353.1 เคลวิน)
จุดเดือด: 306 องศาเซลเซียส (583 องศาฟาเรนไฮต์; 579 เคลวิน)
ความอันตราย
NFPA 704 (fire diamond):   1 1 0
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดเบฮินิก (อังกฤษ: behenic acid) หรือ กรดโดโคซาโนอิก (docosanoic acid) เป็นกรดคาร์บอกซิลิกและกรดไขมันอิ่มตัว มีสูตรเคมีคือ C21H43COOH เป็นผลึกหรือผงสีขาวถึงเหลือง ละลายในเฮกเซนและคลอโรฟอร์ม พบมากในน้ำมันมะรุม (Moringa oleifera) นอกจากนี้ยังพบในน้ำมันผักกาดก้านขาว, น้ำมันและผิวของถั่วลิสง โดยผิวถั่วลิสง 1 ตัน มีกรดเบฮินิกอยู่ 13 ปอนด์ (5.9 กก.)
คุณสมบัติ

กรดเบฮินิกเป็นกรดไขมันอิ่มตัวที่เป็นคอเลสเตอรอล พบได้ในร่างกายมนุษย์ มีชีวประสิทธิผลต่ำเมื่อเทียบกับกรดโอเลอิกและดูดซึมได้ไม่ดี
การใช้

กรดเบฮินิกใช้เป็นยาบำรุงเส้นผม และเป็นตัวทำละลายในน้ำยาลอกสี สารประกอบเอไมด์ของกรดเบฮินิกใช้เป็นสารลดฟองในผงซักฟอกและน้ำยาทำความสะอาด
แหล่งข้อมูลอื่น

"Behenic acid - MSDS". Safety Data Sheet (Revision 2 ed.). ThermoFisher Scientific. 14 กุมภาพันธ์ 2020.
"Docosanoic acid - OECD SIDS" (PDF). IPCS INCHEM. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 4 มกราคม 2012. สืบค้นเมื่อ 17 กันยายน 2015.
กรดไนตริโลไตรแอซีติก

| --- | --- |

ชื่อ
Preferred IUPAC name 2,2′,2′′-Nitrilotriacetic acid
ชื่ออื่น N,N-Bis(carboxymethyl)glycine 2-[Bis(carboxymethyl)amino]acetic acid Triglycine
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 139-13-9 (free acid) Y 5064-31-3 (trisodium salt) Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
Beilstein Reference: 1710776
ChEBI: CHEBI:44557 Y
เคมสไปเดอร์: 8428 Y
ดรักแบงก์: DB03040 Y
ECHA InfoCard: 100.004.869 
EC Number: 205-355-7
Gmelin Reference: 3726
KEGG: C14695 N
MeSH: Nitrilotriacetic+Acid
ผับเคม CID: 8758
RTECS number: AJ0175000
UNII: KA90006V9D Y E3C8R2M0XD (trisodium salt) Y
UN number: 2811
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID6020939 
 InChI InChI=1S/C6H9NO6/c8-4(9)1-7(2-5(10)11)3-6(12)13/h1-3H2,(H,8,9)(H,10,11)(H,12,13) YKey: MGFYIUFZLHCRTH-UHFFFAOYSA-N Y 
 SMILES O=C(O)CN(CC(=O)O)CC(=O)O 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C6H9NO6
มวลโมเลกุล: 191.14    
ลักษณะทางกายภาพ: White crystals
จุดหลอมเหลว: 246 องศาเซลเซียส (475 องศาฟาเรนไฮต์; 519 เคลวิน)
ละลายในน้ำ: Insoluble. <0.01 g/100 mL at 23°C 
อุณหเคมี
Std enthalpy offormation (ΔfH⦵298) : −1.3130–−1.3108 MJ mol−1
ความอันตราย
GHS labelling:
Pictograms:  
Signal word: เตือน
Hazard statements: H302, H319, H351
Precautionary statements: P281, P305+P351+P338
จุดวาบไฟ: 100 องศาเซลเซียส (212 องศาฟาเรนไฮต์; 373 เคลวิน)
ปริมาณหรือความเข้มข้น (LD, LC):
LD50 (median dose): 1.1 g kg−1 (oral, rat)
สารประกอบอื่นที่เกี่ยวข้องกัน
alkanoic acidsที่เกี่ยวข้อง: EDTA Iminodiacetic acid EDDS
สารประกอบที่เกี่ยวข้อง: Triethanolamine Tris(2-aminoethyl)amine
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดไนตริโลไตรแอซีติก (อังกฤษ: Nitrilotriacetic acid) เป็นกรดอะมิโนโพลีคาร์บอกซิลิกที่มีสูตร N (CH2CO2H) 3 เป็นสีที่เป็นของแข็งที่ถูกนำมาใช้เป็นตัวสารจับ ซึ่งเป็นรูปแบบสารประกอบโคออร์ดิเนชันด้วยไอออนโลหะ (คีเลต) เช่น Ca2+, Cu2+, และ Fe3+.
การผลิตและใช้งาน

สารประกอบนี้มีเชิงพาณิชย์เป็นกรดและในเกลือโซเดียม เป็นที่ผลิตจาก แอมโมเนีย, ฟอร์มาลดีไฮด์ และโซเดียมไซยาไนด์ หรือไฮโดรเจนไซยาไนด์ กำลังการผลิตทั่วโลกมีประมาณ 100,000 ตันต่อปี
คุณสมบัติทางเคมีโคออร์ดิเนชัน และการประยุกต์ใช้

การใช้ประโยชน์จาก NTA มีลักษณะที่คล้ายกับของ EDTA ทั้งสองเป็นตัวสารจับ ในทางตรงกันข้ามกับ EDTA NTA ย่อยสลายได้ง่ายและเกือบถูกเอาออกอย่างสมบูรณ์ในระหว่างการบำบัดน้ำเสีย มันจะใช้สำหรับน้ำและชะลอการทดแทนโซเดียม และโพแทสเซียมไตรฟอสเฟต ในผงซักฟอก และน้ำยาทำความสะอาด NTA เป็น tripodal tetradentate trianionic ligand ในห้องปฏิบัติการสารนี้จะใช้ในการไทเทรตปฏิกิริยาการเกิดสารเชิงซ้อน แตกต่างจาก NTA ที่ใช้สำหรับการแยกโปรตีนและการทำให้บริสุทธิ์ใน His-tag เมธอด การดัดแปลง NTA จะใช้ในการเคลื่อนนิกเกิลที่จะสนับสนุนให้แข็งแกร่ง ส่วนนี้จะช่วยให้การแยกของโปรตีนที่มี "แท็ก" ประกอบด้วยหกฮิสทิดีนตกค้างในปลายทางอย่างใดอย่างหนึ่ง
สารเชิงซ้อนของ NTA
โครงสร้าง [Ca (NTA) (H2O) 3]-.
กรณีไกลวิทซ์

| กรณีไกลวิทซ์ |
| --- | --- |
ส่วนหนึ่งของ ปฏิบัติการฮิมเลอร์
เสาวิทยุไกลวิทซ์ในปี ค.ศ.2012 เป็นสิ่งก่อสร้างสูงที่สุดในยุโรปที่ทำมาจากไม้
เสาวิทยุไกลวิทซ์ที่ตั้งของเสาวิทยุไกลวิทซ์ในนาซีเยอรมัน (ชายแดนปี ค.ศ.1937)
ชนิด: การปฏิบัติการพิเศษ
ตำแหน่ง: ไกลวิทซ์ อัปเปอร์ไซลีเชีย นาซีเยอรมนี (กลีวิตแซ จังหวัดชล็อนสก์ ประเทศโปแลนด์ในปัจจุบัน) 50°18′48″N 18°41′21″E﻿ / ﻿50.313370°N 18.689037°E﻿ / 50.313370; 18.689037
วัตถุประสงค์: ทำให้เป็นข้ออ้างของการบุกครองโปแลนด์
วันที่: 31 สิงหาคม ค.ศ. 1939 (1939-08-31)
ผู้ลงมือ: ชุทซ์ชตัฟเฟิล
กรณีไกลวิทซ์ (อังกฤษ: Gleiwitz incident) หรือในชื่อที่เป็นที่รู้จักกันอย่างผิด ๆ ว่าเป็น ปฏิบัติการสินค้ากระป๋อง เป็นการโจมตีจัดฉาก เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม ค.ศ. 1939 ณ สถานีวิทยุสัญชาติเยอรมัน Sender Gleiwitz ในเมืองไกลวิทซ์ อัปเปอร์ไซลีเชีย ประเทศเยอรมนี เพียงหนึ่งวันก่อนหน้าสงครามโลกครั้งที่สองจะปะทุขึ้นในทวีปยุโรป
แผนการกระตุ้นดังกล่าวเป็นหนึ่งในหลายเหตุการณ์ในปฏิบัติการฮิมเลอร์ ซึ่งเป็นแผนการของหน่วยเอ็สเอ็สแห่งนาซีเยอรมนี เพื่อยั่วยุให้โปแลนด์โจมตีเยอรมนี เพื่อที่เยอรมนีจะได้ใช้ข้ออ้างดังกล่าวอย่างชอบธรรมในการบุกครองโปแลนด์
เหตุการณ์

ในคืนวันที่ 30 สิงหาคม ค.ศ. 1939 ทหารปฏิบัติการกลุ่มย่อยของเยอรมนี ซึ่งพรางกายด้วยเครื่องแบบทหารโปแลนด์ ได้บุกยึดสถานีวิทยุดังกล่าว และได้เผยแพร่ข้อความต่อต้านเยอรมนีสั้น ๆ ในภาษาโปแลนด์ โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างการโจมตีหลอกและทำให้การเผยแพร่ดังกล่าวคล้ายกับการก่อวินาศกรรม โดยมีเป้าหมายเพื่อต่อต้านเยอรมนี
เพื่อให้การก่อการดังกล่าวมีความน่าเชื่อถือยิ่งขึ้น ทหารเยอรมันได้นำเอาฟรานซิสเซค ฮอนิออก ชาวเยอรมันไซลีเชีย ซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่าเห็นพ้องกับชาวโปแลนด์ และถูกจับกุมตัวโดยหน่วยเกสตาโปหนึ่งวันก่อนหน้านี้ เขาถูกจับแต่งกายคล้ายกับผู้ก่อวินาศกรรม จากนั้นก็ถูกสังหารโดยการใช้ไอพิษและมีบาดแผลจากอาวุธปืน และมีการจัดฉากให้ดูเหมือนกับว่าเขาถูกสังหารระหว่างโจมตีสถานีดังกล่าว ศพของเขาถูกนำมาเสนอเพื่อเป็นหลักฐานให้แก่ตำรวจและสาธารณชน
นอกเหนือจากนั้น ทหารเยอรมันยังได้มีการเตรียมนักโทษจากค่ายกักกันดาเคา เพื่อดำเนินการต่อ นอกเหนือจากฮอนิออกแล้ว และทหารเยอรมันได้เรียกปฏิบัติการดังกล่าวว่า "สินค้ากระป๋อง" จึงเป็นสาเหตุที่บางครั้งจึงได้มีการเรียกชื่อปฏิบัติการดังกล่าวว่า "ปฏิบัติการสินค้ากระป๋อง"
ปฏิกิริยาจากต่างชาติ

ผู้สื่อข่าวชาวอเมริกันถูกเรียกตัวให้มาทำข่าวจากกรณีดังกล่าวในวันรุ่งขึ้น แต่ไม่มีผู้ที่เป็นกลางได้รับอนุญาตให้เข้าไปสืบสวนเหตุการณ์ดังกล่าวในรายละเอียด และประชาคมนานาชาติได้สงสัยในคำอธิบายของเยอรมนี แต่ไม่กี่วันหลังจากการรุกรานโปแลนด์ สื่อนานาชาติได้เห็นว่าการป้องกันตัวขนานใหญ่ของเยอรมนีนั้นเป็นปฏิบัติการซึ่งได้วางแผนมาล่วงหน้าเป็นอย่างดีแล้ว
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

ภาพยนตร์สัญชาติเยอรมนีตะวันออก Der Fall Gleiwitz กำกับโดย Gerhard Klein (ค.ศ. 1961), DEFA studios (The Gleiwitz Case) ซึ่งได้จำลองเหตุการณ์ดังกล่าว
Operacja Himmler (ค.ศ. 1979) Polart (ในภาษาโปแลนด์) ภาพยนตร์โปแลนด์ที่ครอบคลุมเหตุการณ์
Hitler's SS: A Portrait In Evil, Jim Goddard (ค.ศ. 1985); ภาพยนตร์สัญชาติอเมริกัน ซึ่งมีเนื้อหาของกรณีไกลวิทซ์ในเรื่อง
Die Blechtrommel (ค.ศ. 1979) กำกับโดย Volker Schlöndorff รวมเหตุการณ์โดยสังเขป
หนังสืออ่านเพิ่มเติม

John Toland (1976). Adolf Hitler : The Definitive Biography. Garden City, N.Y.: Doubleday. ISBN 0-385-42053-6.
"The Gleiwitz Incident". After the Battle Magazine. No. 142. มีนาคม 2009. ISSN 0306-154X. EAN 9770306154103.