stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม)
ประวัติ

บานแพนกของพระราชพงศาวดารฉบับนี้ระบุว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดให้ชำระเมื่อปี พ.ศ. 2338 และมีบานแพนกแทรกในข้อความหลังรัชกาลพระเจ้าเสือว่าเรื่องเดิมสิ้นสุดเพียงเท่านั้น และโปรดให้เจ้าพระยาพิพิธพิชัยเขียนเพิ่มเติมอีกเริ่มตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระเพทราชาเป็นต้นไป นักประวัติศาสตร์ไทยเชื่อว่าเนื้อหาบางส่วน โดยเฉพาะก่อน พ.ศ. 2320 น่าจะเขียนสมัยกรุงธนบุรี และน่าจะเป็นพงศาวดารเก่าดั้งเดิมที่ใช้เป็นต้นฉบับในการชำระพระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ฉบับตัวเขียน และพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา
ต่อมากรมศิลปากรได้นำเนื้อหาเฉพาะตอนกรุงศรีอยุธยามาพิมพ์ในชื่อ "ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๖๔ พงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม)" แจกในงานปลงศพคุณหญิงปฏิภานพิเศษ (ลมุน อมาตยกุล) ณ วัดประยุรวงศาวาส วันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2479 ส่วนตอนกรุงธนบุรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ โปรดให้พิมพ์ "ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๖๕ พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม)" แจกในงานพระราชทานเพลิงศพนายพันเอก พระยาสิริจุลเสวก (พัว จุลเสวก) ณ วัดมกุฏกษัตริยาราม วันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2480
ดูเพิ่ม

ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๖๔
ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๖๕
ภาษากังเต

| ภาษากังเต |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: อินเดีย พม่า
จำนวนผู้พูด: 15,100 คน (พ.ศ. 2544)  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  กลุ่มภาษาทิเบต-พม่ากลุ่มภาษากูกี-ชีน-นาคา กลุ่มภาษากูกี-ชีนภาษากังเต
รหัสภาษา
ISO 639-3: gnb
ภาษากังเต (Gangte language) มีผู้พูดในอินเดีย 15,100 คน (พ.ศ. 2544) ในรัฐมณีปุระ รัฐเมฆาลัย รัฐอัสสัม มีผู้พูดในพม่าแต่ไม่ทราบจำนวน จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ภาษากลุ่มทิเบต-พม่า สาขากูกี-ชีน-นาคา สาขาย่อยกูกี-ชีน ใกล้เคียงกับภาษาชีนสำเนียงทาโด แตกต่างจากภาษาไปเต และภาษาซัวเพียงเล็กน้อย ผู้พดภาษานี้จะพูดภาษามณีปุระและภาษาอังกฤษได้ด้วย เขียนด้วยอักษรละติน มีวารสารและหนังสือพิมพ์ที่ตีพิมพ์ด้วยภาษากังเต
ภาษากันตู

| ภาษากันตู |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: แขวงเซกอง ประเทศลาว
ตระกูลภาษา: ออสโตรเอเชียติก  ภาษากลุ่มมอญ-เขมรภาษากลุ่มกะตูภาษากันตู
รหัสภาษา
ISO 639-3: –
ภาษากันตู อยู่ในภาษากลุ่มกะตู มีผู้พูดในแขวงเซกอง ประเทศลาว ไม่มีลักษณะน้ำเสียง ภาษากันตูที่ใช้พูดที่บ้านอะฮัง แขวงเซกอง ถือเป็นสำเนียงที่ใกล้เคียงกับภาษากะตูโบราณมากที่สุด
พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด)

พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด) เป็นพงศาวดารสยามสมัยอาณาจักรอยุธยา เนื้อหาเริ่มตั้งแต่แรกสถาปนากรุงศรีอยุธยาจนถึงปลายรัชสมัยพระเจ้าท้ายสระ ต้นฉบับเป็นใบลานรวม 17 ผูก เนื้อหาส่วนใหญ่คล้ายกับพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับอื่น ๆ ที่ชำระในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น แต่เนื้อหาตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราชเป็นต้นไปแตกต่างจากพงศาวดารฉบับอื่น ๆ มาก สันนิษฐานว่าส่วนนี้เขียนขึ้นตั้งแต่สมัยราชวงศ์บ้านพลูหลวง
ประวัติ

ปี พ.ศ. 2451 นายจิตรได้มอบพระราชพงศาวดารฉบับนี้ให้หอพระสมุดวชิรญาณ โดยอุทิศในนามของพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด) เจ้ากรมในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์ ผู้เป็นบิดา ระยะแรกสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ สภานายกหอพระสมุดวชิรญาณในขณะนั้น ทรงเข้าพระทัยว่าเป็นฉบับเดียวกับพระราชพงศาวดาร ฉบับหมอบรัดเล เพราะเนื้อหาตอนต้นตรงกัน ภายหลังทรงตรวจสอบอีกครั้งจึงพบว่าเนื้อความตั้งแต่รัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชต่างกับฉบับอื่น ๆ มาก ความแตกต่างนี้ทรงสันนิษฐานว่าไม่ใช่โดยแทรกเพิ่มเติมหรือแก้ไขในภายหลัง แต่ต่างมาตั้งแต่เมื่อแต่งเนื้อเรื่อง จึงโปรดให้พิมพ์เฉพาะส่วนที่ไม่ตรงกันนั้นออกเผยแพรในชื่อ พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับพระจักรพรรดิพงษ์ (จาด) เป็นส่วนหนึ่งของ ประชุมพงษาวดาร ภาคที่ 8 พระยาศรีภูริปรีชา (กมล สาลักษณ) เป็นเจ้าภาพพิมพ์ครั้งแรกเพื่อแจกในงานศพคุณหญิงศรีภูริปรีชา (พึ่ง) ในปี พ.ศ. 2460
ต่อมากรมศิลปากรจึงได้จัดพิมพ์พระราชพงศาวดารฉบับนี้อีกครั้ง เป็นฉบับสมบูรณ์ครั้งแรกในชื่อ พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด) โดยสอบเทียบพระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์ พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา และทำเชิงอรรถกำกับส่วนที่ต่างกัน พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พลโท พระยากลาโหมราชเสนา (เล็ก ปาณิกบุตร) ในปี พ.ศ. 2502 ถึงปี พ.ศ. 2507 กรมศิลปากรจึงนำมาพิมพ์อีกครั้ง โดยนำพระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) เฉพาะตอนที่เกี่ยวกับสมัยกรุงศรีอยุธยามาพิมพ์รวมด้วย มีชื่อว่า พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) กับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด)
ต่อมาองค์การค้าของคุรุสภาได้รับอนุญาตจากกรมศิลปากรให้พิมพ์พระราชพงศาวดารฉบับนี้จำหน่ายในปี พ.ศ. 2533 โดยแยกเป็น 2 เล่มจบ โดยเล่ม 1 จบความที่สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชเสด็จสวรรคต ส่วนเล่ม 2 ดำเนินความที่เหลือต่อจนจบพระราชพงศาวดาร
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิซอร์ซมีงานที่เกี่ยวข้องกับ พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับพระจักรพรรดิพงษ์ (จาด)
พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ (ทองคำ เศวตศิลา)

| มหาอำมาตย์ตรี พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ (ทองคำ เศวตศิลา)  |
| --- | --- |
เกิด: 22 มิถุนายน พ.ศ. 2422 กรุงเทพมหานคร
ถึงแก่กรรม: 4 เมษายน พ.ศ. 2510 (87 ปี 286 วัน)
ภรรยาเอก: คุณหญิงขลิบ วันพฤกษ์พิจารณ์
บุตร: พลอากาศเอกสิทธิ เศวตศิลา
ตระกูล: เศวตศิลา
พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ (ทองคำ เศวตศิลา) 22 มิถุนายน พ.ศ. 2422 – 4 เมษายน พ.ศ. 2510 ปลัด กรมป่าไม้ นักพฤกษศาสตร์ นักวิชาการป่าไม้ ผู้ริเริ่มปลูกสวนป่าไม้สักของประเทศไทย ผู้จัดตั้งกองป่าไม้ภาคใต้
ชีวิตในเยาว์วัยและการศึกษา

พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ เกิดที่กรุงเทพฯ เป็นบุตรชายคนโตของนายเฮนรี อาลาบาศเตอร์ชาวอังกฤษ ข้าราชการในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และคุณเพิ่ม อาลาบาสเตอร์ มีน้องชายร่วมมารดา 1 คนคือ พระยาอินทราธิบดีสีหราชรองเมือง (ทองย้อย เศวตศิลา)
นายเฮนรี บิดาถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. 2427 เมื่อพระยาวันพฤกษ์พิจารณ์มีอายุได้เพียง 5 ขวบ ทั้งสองพี่น้องไม่ได้รับมรดกใด ๆ จากบิดาจึงมีชีวิตในวัยเด็กที่ยากลำบาก ในขณะเรียนหนังสืออยู่ในกรุงเทพฯ  มารดาได้ย้ายไปอยู่ต่างจ้งหวัด จึงอาศัยอยู่กับญาติบ้าง ผู้อื่นบ้าง ในบางครั้ง เวลาขึ้นชั้นเรียนใหม่ก็ต้องหยุดเรียนเพื่อเพื่อไปเร่ขายดินสอหินสำหรับเขียนกระดานชนวนเพื่อนำเงินมาซื้อเสื้อผ้าและหนังสือสำหรับขึ้นเรียนชั้นใหม่ เมื่อมีเงินพอแล้วจึงกลับเข้าไปเรียนใหม่
อย่างไรก็ดี พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์สามารถจบหลักสูตรในขณะนั้นโดยสอบไล่ได้ประโยค 2 ได้เป็นที่ 1 ได้รับการจารึกชื่อในแผ่นหินที่โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบในพระบรมมหาราชวัง จากนั้นก็ได้เข้าเรียนวิชาทำแผนที่ และสอบไล่ได้เป็นที่ 1 อีก ได้เป็นครูแผนที่ ต่อมาสอบชิงทุนไปเรียนวิชาการป่าไม้ที่ประเทศอินเดียและเป็นคนไทยคนแรกที่สอบวิชาการป่าไม้ได้สำเร็จ กระทั่งได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น หลวงวันพฤกษ์พิจารณ์ เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2448 หลังจากรับราชการในกรมป่าไม้ได้ 10 ปี พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ก็ได้ขอลาราชการไปศึกษาต่อด้านพฤกษศาสตร์ที่ประเทศอังกฤษด้วยทุนส่วนตัวและก็เป็นนักเรียนไทยที่สำเร็จวิชาพฤกษศาสตร์เป็นคนแรกเช่นกัน
การทำงานและผลงาน

พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ได้กลับเข้ารับราชการในกรมป่าไม้ อีกครั้งหนึ่งและได้ย้ายไปเป็นเจ้าพนักงานป่าไม้ภาคภูเก็ต และเจ้าพนักงานป่าไม้ภาคนครศรีธรรมราช ตั้งแต่ก่อน พ.ศ. 2460
การทำงานและผลงาน > การรวบรวมพรรณไม้ไทยและการจัดตั้งหอพรรณไม้

ในช่วงเวลาระหว่าง พ.ศ. 2455 –  พ.ศ. 2463 พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ซึ่งเป็นนักพฤกษศาสตร์ของกรมป่าไม้ด้วย ก็ได้รวบรวมพันธุ์ไม้ของไทยจากภาคต่างๆ ของประเทศ โดยเฉพาะทางภาคเหนือและภาคใต้เพื่อทำเป็น ”หอพรรณไม้” โดยเก็บตัวอย่างได้ประมาณ 1,200 หมายเลข ปัจจุบันยังเก็บรักษาไว้ที่หอพรรณไม้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช (BKF) และตัวอย่างซ้ำถูกส่งไปเก็บที่ หอพรรณไม้คิว (K) ในประเทศอังกฤษ
การทำงานและผลงาน > การเรียบเรียงตำราพรรณไม้

นอกจากได้ชื่อว่าเป็นผู้หนึ่งที่มีส่วนบุกเบิกด้านพฤกศาสตร์ที่เป็นคนไทยในการรวบรวมพรรณไม้และการจัดตั้งหอพรรณไม้ (Herbarium) ของกรมป่าไม้ขึ้นดังกล่าวมาแล้ว พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ก็ยังได้เป็นผู้เรียบเรียงหนังสือ “พรรณไม้ไทย” (List of Common Trees and Shrubs in Siam, 1923 ) ซึ่งจัดเป็นตำราพันธุ์ไม้เล่มแรกของไทยในปี พ.ศ. 2466
การทำงานและผลงาน > การริเริ่มปลูกสวนป่าต้นสัก

ในด้านการป่าไม้ พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์  ได้ทำการทดลองปลูกสวนสักเมื่อปี พ.ศ. 2449 ตามแบบที่พม่าใช้ได้ผลมาแล้วโดยวิธีหยอดเมล็ดลงหลุมและอาศัยความร่วมมือจากชาวไร่ เมื่อการทดลองครั้งแรกได้ผลดี  จึงได้มีการขยายการปลูกสร้างสวนป่าไม้สักเพิ่มขึ้นในระยะต่อมา
เกียรติประวัติ

พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ได้รับเกียรติจากนักพฤกษศาสตร์ต่างประเทศในการใช้ชื่อท่านตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ให้ถึง 6 ชนิดด้วยกัน
การดำเนินชีวิตและบั้นปลายชีวิต

มหาอำมาตย์ตรีพระยาวันพฤกษ์พิจารณ์สมรสกับคุณหญิงขลิบ วันพฤกษ์พิจารณ์ (ขลิบ บุนนาค ธิดา เจ้าพระยาสุรพันธ์พิสุทธิ์ (เทศ บุนนาค) มีบุตรธิดา 3 คน คือ
พลอากาศเอกสิทธิ เศวตศิลา (ถึงแก่อสัญกรรม)
นางสมจิตต์ สกลคณารักษ์ (ถึงแก่กรรม)
ร้อยตรีสนั่น เศวตศิลา (ถึงแก่กรรม)
นอกจากนี้พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ยังมีบุตรธิดากับภริยาอื่นอีก 12 คน รวมเป็น 15 คน
พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์เป็นผู้มีความซื่อสัตย์สุจริตและซื่อตรงต่อหน้าที่เป็นอย่างยิ่ง ไม่เป็นผู้มักใหญ๋ไฝ่สูง แม้จะได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยา มหาอำมาตย์โต๊ะทอง กาทองเป็นคนแรกในกรมป่าไม้ ก็มิได้มีฐานะร่ำรวยและไม่ได้รับตำแหน่งสูงสุดตามควร แต่ท่านก็มีความพอใจและสั่งสอนลูก ๆ ให้มีความซื่อสัตย์สุจริตและให้ทำความดีไว้เสมอ
พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ พ.ศ. 2510 สิริอายุรวมได้ 87 ปี 10 เดือน
ยศและบรรดาศักดิ์

21 มิถุนายน พ.ศ. 2448 หลวงวันพฤกษ์พิจารณ์ ถือศักดินา ๖๐๐
20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 รองอำมาตย์เอก
19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455 พระวันพฤกษ์พิจารณ์ ถือศักดินา ๘๐๐
22 ธันวาคม 2459 – อำมาตย์โท
6 สิงหาคม 2460 – อำมาตย์เอก
19 ธันวาคม พ.ศ. 2460 พระยาวันพฤกษ์พิจารณ์ ถือศักดินา ๑๐๐๐
5 พฤษภาคม 2462 – เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ที่พระที่นั่งอนันตสมาคม
11 ธันวาคม 2463 – มหาอำมาตย์ตรี
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2465 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ต.จ.ว.)
พ.ศ. 2454 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 5 เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย (บ.ม.)
ภาษากากาอุซ

| ภาษากากาอุซ |
| --- | --- |
Gagauz dili, Gagauzca
ประเทศที่มีการพูด: มอลโดวา, ยูเครน, โรมาเนีย, บัลแกเรีย, กรีซ และ คาซัคสถาน
ภูมิภาค: กากาอูซียา
จำนวนผู้พูด: 150,000 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: ภาษากลุ่มเตอร์กิก  ภาษากลุ่มโอคุซภาษากลุ่มตุรกีภาษากากาอุซ
ระบบการเขียน: อักษรละติน
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ: กากาอูเซีย
รหัสภาษา
ISO 639-2: tut
ISO 639-3: gag
ภาษากากาอุซ เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิกที่พูดโดยชาวกากาอุซ เป็นภาษาราชการของกากาอูซียาในประเทศมอลโดวา มีผู้พูดราว 150,000 คน เริ่มแรกเขียนด้วยอักษรกรีก เปลี่ยนมาใช้อักษรซีริลลิกในพ.ศ. 2500 ปัจจุบันเขียนด้วยอักษรละตินแบบที่ใช้กับภาษาตุรกี
ภาษากัมกาตา-วิรี

| ภาษากัมกาตา-วิรี |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: อัฟกานิสถาน
ภูมิภาค: จังหวัดกุนาร์
จำนวนผู้พูด: 18,700 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  ภาษากลุ่มอินโด-อิเรเนียนภาษากลุ่มนูริสถานภาษากัมกาตา-วิรี
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ: ไม่มี
รหัสภาษา
ISO 639-1: none
ISO 639-2: none
ISO 639-3: bsh
ภาษากัมกาตา-วิรี เป็นภาษากลุ่มนูริสถานที่ใหญ่ที่สุด มีสำเนียงหลักคือสำเนียงกาตา-วิรี กัมวิรี และมุมวิรี สองสำเนียงแรกมักแยกเป็นภาษาใหม่ต่างหาก ใช้พูดโดยชาวกาตา กอม กสโตและชาวเผ่าแบล็กโรบส์ในปากีสถานและอัฟกานิสถาน ในปากีสถานมีสำเนียงที่ต่างไปเรียกบัชกาลีหรือกาตีซึ่งได้มาจากภาษาโควาร์
ผู้พูดภาษานี้มีชาวกาตา 18,700 คน (15,000 คนในอัฟกานิสถานและมากกว่า 3,700 คนในปากีสถาน), และชาวกอมอีกราว 5,500 คน (หรือถึง 10,000คน) อยู่ในตระกูลอินโด-ยุโรเปียน สาขาอินโด-อารยัน กลุ่มนูริสถาน อัตราการรู้หนังสือต่ำ ผู้ใช้เป็นภาษาแม่รู้เพียง1% และผู้ใช้เป็นภาษาที่สองรู้หนังสือ 15% - 25% สำเนียงกาตาวิรีมีการออกอากาศทางวิทยุในอัฟกานิสถาน
ภาษาฮรังโกล

| ภาษาฮรังโกล |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: พม่า อินเดีย
จำนวนผู้พูด: 26,820 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  กลุ่มภาษาทิเบต-พม่ากลุ่มภาษากูกี-ชีน-นาคากลุ่มภาษากูกี-ชีนภาษาฮรังโกล
รหัสภาษา
ISO 639-3: hra
ภาษาฮรังโกล (Hrangkhol language) มีผู้พูดทั้งหมด 26,820 คน พบในพม่า 8,120 คน (พ.ศ. 2543) กำลังลดจำนวนลง พบในอินเดีย 18,700 คน (พ.ศ. 2543) ในรัฐอัสสัม รัฐตรีปุระ และบางส่วนในรัฐมิโซรัมและรัฐมณีปุระ จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต กลุ่มภาษาทิเบต-พม่า สาขากูกี-ชีน-นาคา สาขาย่อยกูกี-ชีน ผู้พูดภาษานี้กำลังลดลง โดยหันไปพูดภาษามีโซ ภาษาฮินดี ภาษาอังกฤษ หรือภาษาอัสสัม
ภาษาฮปอน

| ภาษาฮปอน |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: พม่า
ชาติพันธุ์: 2,250 คน (พ.ศ. 2543)
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  (กลุ่มภาษาทิเบต-พม่า)กลุ่มภาษาพม่า-โลโลกลุ่มภาษาพม่าภาษาฮปอน
รหัสภาษา
ISO 639-3: hpo
ภาษาฮปอน (Hpon language) มีผู้พูดไม่กี่ร้อยคนในพม่า (พ.ศ. 2540) ในบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำอิระวดีตอนบน จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต กลุ่มภาษาทิเบต-พม่า สาขาพม่า-โลโล สาขาย่อยพม่า ผู้พูดภาษานี้ส่วนใหญ่เป็นผู้ใหญ่ เด็กๆไม่พูดภาษานี้แล้ว
ภาษาฮมาร์

| ภาษาฮมาร์ |
| --- | --- |
Hmar
ออกเสียง: /m̥a/
ประเทศที่มีการพูด: รัฐมิโซรัม รัฐมณีปุระ และรัฐอัสสัมในอินเดีย พม่า
ภูมิภาค: เอเชียใต้
จำนวนผู้พูด: อินเดีย: 50,000 คน(2540)  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  ตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่าภาษากลุ่มกูกี-ชีน-นาคาภาษากลุ่มกูกี-ชีนภาษากลุ่มกูกี-ชีนกลางภาษาฮมาร์
ระบบการเขียน: อักษรละติน
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ: ไม่มี, เป็นภาษาของชนกลุ่มน้อยในรัฐอัสสัม มณีปุระและไมโซรัม
รหัสภาษา
ISO 639-3: hmr
ภาษาฮมาร์ เป็นภาษาในกลุ่มทิเบต-พม่า กลุ่มย่อยกูกี-ชีน-นาคา ผู้พูดภาษานี้อยู่ในรัฐมิโซรัม รัฐมณีปุระ เทือกเขานาคาและตำบลจาจัรในรัฐอัสสัม ประเทศอินเดีย เป็นภาษาที่ใช้สอนในโรงเรียนในรัฐอัสสัม รัฐมิโซรัม และรัฐมณีปุระ จัดเป็นภาษาในอินเดียสมัยใหม่ที่มีสอนในมหาวิทยาลัยมณีปุระ มีผู้พูด 65,204 คน
| ด ค กกลุ่มภาษาหลักในตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า |
| --- | --- |
ภาษาในพม่าและไทย:  ก่อ (อึมปี้)  กะชีน  กะเหรี่ยง  กฺ๋อง  พม่า  มูเซอ  เมี่ยน  ล่าหู่ (มูเซอ)  ลีซอ  อาข่า  ฮานี 
ภาษาในจีน:  ไป๋  ตังกุต  ทิเบต  น่าซี  ล่าหู่ (มูเซอ)  ลีซอ  อี๋  เอ้อซู 
ภาษาในเอเชียใต้:  กอกโบรอก  กินเนารี  คาม  ชันเตียล  ซองคา  ทูลุง  นัรพู  เนวาร์  บัลติ  บาฮิง  เบลฮาเร  โบโด  ปูมา  มณีปุระ  มีโซ  ลาดัก  ลิมบู  เลปชา  โลทา  วัมบูเล  เศรปา  สิกขิม  องามี  เอา  ฮมาร์
พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ฉบับตัวเขียน

พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ฉบับตัวเขียน เป็นพงศาวดารสยาม เนื้อหาเริ่มตั้งแต่พระเจ้าเชียงรายและชาวเมืองอพยพมาสร้างกรุงศรีอยุธยา จนถึงนายบุญเรืองเผาตัวในปี พ.ศ.  2333 (ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) รวมเป็นสมุดไทย 42 เล่ม
ประวัติ

ต้นฉบับของพระราชพงศาวดารฉบับนี้สูญหาย ฉบับตัวเขียนที่หลงเหลือในปัจจุบันนี้เป็นฉบับที่พระอาลักษณ์ในกรมพระราชวังบวรสถานมงคลโดยมีหลวงลิขิตปรีชา (คุ้ม โรจนกุล) เจ้ากรมพระอาลักษณ์ ขุนสาราบรรจง ปลัดกรมจำลอง และขุนจำนงสุนทร ปลัดกรม แบ่งกันคัดลอกราวรัชกาลที่ 4-5 ได้เป็นสมุดไทย 42 เล่ม ที่บานแพนกระบุว่า ในปี พ.ศ. 2338 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเสด็จออกพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท โปรดให้ชำระพระราชพงศาวดาร แล้วสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน กับสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ได้ร่วมกันชำระตรวจสอบและเรียบเรียงเรื่องต่อมา สันนิษฐานว่าใช้พระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) เป็นหลักในการชำระ
ต่อมาพระราชพงศาวดารฉบับนี้ได้ใช้เป็นต้นฉบับพระราชพงศาวดารอีก 2 ฉบับ คือ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท ทรงใช้ในการตรวจชำระจนได้เป็นพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา และเจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค) ก็ใช้ในการเรียบเรียงพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 1
บัญชีเอกสารของหอสมุดแห่งชาติระบุว่าพระราชพงศาวดารฉบับนี้เป็นพระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา เนื่องจากทั้งสองฉบับเนื้อความคล้ายกันมาก ต่างกันที่ฉบับพระราชหัตถเลขาฉบับจริงมีลายพระหัตถ์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ทรงแก้ไขคำและสำนวนเท่านั้น นอกจากนี้ยังมักเข้าใจผิดว่าพระราชพงศาวดารฉบับนี้คือฉบับเดียวกับพระราชพงศาวดาร ฉบับหมอบรัดเล แต่เมื่อเปรียบเทียบทั้งสองฉบับแล้วพบว่าเนื้อหาตั้งแต่รัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศถึงต้นรัชสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีต่างกันมาก จึงไม่ใช่สำนวนเดียวกัน แต่มีการนำฉบับหมอบรัดเลมาตีพิมพ์เผยแพร่โดยระบุว่าเป็นฉบับสมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรสบ้าง เป็นฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพนบ้าง โดยที่ต้นฉบับจริงยังไม่ถูกตีพิมพ์เผยแพร่ จนกระทั่งมูลนิธิ "ทุนพระพุทธยอดฟ้า" ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้จัดพิมพ์ในการพระราชทานเพลิงศพพระธรรมปัญญาบดี (ถาวร ติสฺสานุกโร) ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2558
แหล่งข้อมูลอื่น

พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ตรวจสอบชำระจากเอกสารตัวเขียน. เผยแพร่โดย คลังสารสนเทศของสถาบันนิติบัญญัติ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
ภาษากัสกอญ

| ภาษากัสกอญ |
| --- | --- |
gascon
ออกเสียง: [ɡasˈku(ŋ)]
ประเทศที่มีการพูด: ฝรั่งเศส สเปน
ภูมิภาค: กัสกอญ
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อิตาลิกโรมานซ์โรมานซ์ตะวันตกโรมานซ์กอลโรมานซ์อุตซิตาอุตซิตาภาษากัสกอญ
รูปแบบมาตรฐาน: ภาษาถิ่นอารัน ภาษาถิ่นเบอาร์น    
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ: สเปน แคว้นกาตาลุญญา (สำหรับภาษาถิ่นอารัน) 
ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รับรองใน: ฝรั่งเศส แคว้นนูแวลากีแตน  แคว้นอ็อกซีตานี 
รหัสภาษา
ISO 639-1: oc
ISO 639-2: gsc
ISO 639-3: oci  (รหัส gsc ถูกรวมเข้ากับรหัส oci ใน พ.ศ. 2550)
ขอบเขตภาษากัสกอญ
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษากัสกอญ (ฝรั่งเศสและกัสกอญ: gascon) เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ภาษาหนึ่งที่พูดกันในภาคตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส แม้ว่าภาษากัสกอญมักถูกจัดให้เป็นภาษาถิ่นภาษาหนึ่งของภาษาอุตซิตา แต่นักวิชาการหลายคนก็ถือว่าภาษานี้เป็นภาษาแยกต่างหากโดยสิ้นเชิง
ภาษากัสกอญส่วนใหญ่ใช้พูดกันในภูมิภาคกัสกอญและเบอาร์นทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส (สอดคล้องกับพื้นที่บางส่วนของจังหวัดปีเรเน-อัตล็องติก, ล็องด์, ฌีรงด์, ลอเตการอน, แฌร์, โอต-ปีเรเน, โอต-การอน และอาเรียฌ) และในหุบเขาอารันทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของสเปน
ภาษาถิ่นอารันซึ่งเป็นวิธภาษาตะวันออกเฉียงใต้ของภาษากัสกอญมีผู้พูดในแคว้นกาตาลุญญาของสเปนและได้รับอิทธิพลอย่างมากจากภาษากาตาลาและภาษาสเปนในสมัยหลังมานี้ อิทธิพลจากภาษาทั้งสองมีแนวโน้มที่จะทำให้ภาษาถิ่นอารันแตกต่างจากภาษากัสกอญถิ่นอื่น ๆ ที่พูดกันในฝรั่งเศสมากขึ้นเรื่อย ๆ นับตั้งแต่ที่แคว้นกาตาลุญญาใช้ธรรมนูญปกครองตนเองฉบับใหม่ใน พ.ศ. 2549 ภาษาถิ่นอารันก็มีฐานะเป็นภาษาทางการร่วมกับภาษากาตาลาและภาษาสเปนในแคว้นนี้ (ก่อนหน้านี้ฐานะนี้มีผลสมบูรณ์เฉพาะในหุบเขาอารันเท่านั้น)
ภาษาเจียเม่า

| ภาษาเจียเม่า |
| --- | --- |
ไซ (塞)
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศจีน
ภูมิภาค: มณฑลไหหนาน
จำนวนผู้พูด: ไม่ทราบ (52,000 คน อ้างถึง1987)
ตระกูลภาษา: ขร้า-ไท, ผสม หรือโดดเดี่ยว  ไหล-เจียเม่า (?)ภาษาเจียเม่า
รหัสภาษา
ISO 639-3: jio
ภาษาเจียเม่า (จีน: 加茂; พินอิน: Jiāmào; หรือ 台 ไถ หรือ 塞 ไซ) อาจเป็นภาษาโดดเดี่ยวที่มีผู้พูดในมณฑลไหหนานตอนใต้ในประเทศจีน
การจัดอันดับ

เป็นเวลานานที่มีการจัดภาษาเจียเม่าอยู่ในกลุ่มภาษาไหล ซึ่งเป็นกลุ่มย่อยของตระกูลภาษาขร้า-ไท แต่ด้วยคำศัพท์ที่แตกต่างทำให้ Graham Thurgood (1992) กล่าวแนะว่าภาษานี้อาจเป็นฐานของตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก Norquest (2007) ระบุรายการคำศัพท์ต่าง ๆ ในภาษาเจียเม่าที่ไม่สามารถสร้างใหม่ในภาษาไหลดั้งเดิมและต่อมามั่นใจว่าภาษานี้ไม่ใช่ภาษาไหล Hsiu (2018) ระบุว่าภาษาเจียเม่ามีคำยืมหลายคำจากภาษาสูญหายที่ไม่ทราบชื่อ ซึ่งปัจจุบันอยู่ในสาขาทิเบต-พม่า
ประชากร

ในคริสต์ทศวรรษ 1980 มีผู้พูดภาษาเจียเม่า 50,000 คนในมณฑลไหหนานตอนกลางถึงตอนกลางทางใต้ ส่วนใหญ่อยู่ในเขตเมืองเจียเม่า (加茂镇) ในเทศมณฑลปกครองตนเองเป่าถิงหลี่และเหมียว โดยมีปทานุกรมน้อยกว่าครึ่งหนึ่งที่มาจากกลุ่มภาษาไหล
ข้อมูล

Thurgood, Graham (1992). "The Aberrancy of the Jiamao Dialect of Hlai: Speculation on its Origins and History".  ใน Ratliff, Martha S.; Schiller, E. (บ.ก.). Papers from the First Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society (ภาษาอังกฤษ). Arizona State University, Program for Southeast Asian Studies. pp. 417–433.
Norquest, Peter Kristian (2007). A Phonological Reconstruction of Proto-Hlai (วิทยานิพนธ์ PhD dissertation) (ภาษาอังกฤษ). University of Arizona. hdl:10150/194203.
Norquest, Peter K. (2015). A Phonological Reconstruction of Proto-Hlai (ภาษาอังกฤษ). Brill. ISBN 978-90-04-30052-1.
อ่านเพิ่ม

Huang, Quan 黄权 (2011). Hàn-Lí zìdiǎn (Sài fāngyán) 汉黎字典 (赛方言) [Chinese-Hlai Dictionary (Sai Dialect)] (ภาษาจีน). Yunnan minzu chubanshe. ISBN 978-75367-4971-9.
Yang, Wenping 杨文平 (2016). Hàn-Lí zìdiǎn: Tái fāngyán (Língshuǐ) 汉黎字典: 台方言 (陵水) [Chinese-Hlai Dictionary: Tai Dialect (Lingshui)] (ภาษาจีน). Nanhai chuban gongsi. ISBN 978-7-5442-8130-0.
Zeng, Kewen 曾科文; Liang, Zhenzhen 梁珍珍 (2016). Lízú: Sài fāngyán 黎族: 赛方言 [The Li Ethnic Group: Sai Dialect] (ภาษาจีน). Nanhai chuban gongsi. ISBN 978-7-5442-8364-9.
Simons, Gary F. and Charles D. Fennig (eds.). 2018. Ethnologue: Languages of the World, Twenty-first edition. Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com
ภาษากัว

ระวังสับสนกับ ภาษาคัว หรือ ภาษาตะกัว
| ภาษากัว |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: เวียดนาม
จำนวนผู้พูด: 27,766 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: ออสโตรเอเชียติก  มอญ-เขมรมอญ-เขมรตะวันออกภาษากลุ่มบัฮนัรภาษากัว
รหัสภาษา
ISO 639-3: cua
ภาษากัว (Cua; ภาษาเวียดนาม:Bòng Mieu) มีผู้พูดทั้งหมด 27,766 คน (พ.ศ. 2542) ในจังหวัดกว๋างหงายและจังหวัดกว๋างนาม จัดอยู่ในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก ภาษากลุ่มมอญ-เขมร สาขามอญ – เขมรตะวันออก สาขาย่อยบัฮนัร มีการแปลไบเบิลเป็นภาษากัวเมื่อ พ.ศ. 2516
ดูเพิ่ม

Burton, Eva. 1966. "A brief sketch of Cua clause structure."‭  Van-hóa Nguyêt-san 15: 187-90.
Maier, Jacqueline G. 1966. "Cua phonemes."‭  Van-hóa Nguyêt-san 15: 361-71.
Maier, Jacqueline G. and Eva Burton, compilers. 1966. Cua (Kool) dictionary.‭  [Manuscript] n.p.
Maier, Jacqueline G., Ðinh Ðổ, and Ðinh Mốc. 1974. Bay hok pok Kool Kua = Bài học tiếng Cua = Cua language lessons.‭  Tủ sách ngôn-ngữ dân tộc thiểu số Việt Nam, 10. Saigon: Department of Education. viii, 37 p.(เวียดนาม)
Smith, Kenneth D. 1973. "Eastern North Bahnaric: Cua and Kotua."‭  Mon-Khmer Studies 4: 113-18
มอลลิโซลส์

มอลลิซอลส์ เป็นดินที่มีชั้นดินบนหรือผิวดินที่หนา ออกสีคล้ำจนถึงดำ มีโครงสร้างของดินดี มีอินทรียวัตถุเป็นองค์ประกอบในปริมาณที่สูง เนื้อดินมีลักษณะร่วนซุย และนุ่มมือเมื่อสัมผัส พบได้ทั้งในพื้นที่ลุ่มและที่ดอน โดยเฉพาะในบริเวณที่วัตถุต้นกำเนิดดินสามารถสลายตัวให้ธาตุที่เป็นด่างในปริมาณที่สูง พืชพรรณธรรมชาติเป็นทุ่งหญ้า ภายใต้สภาพอากาศที่มีช่วงแห้งแล้ง ซึ่งไม่ส่งเสริมให้เกิดกระบวนการชะล้างอย่างต่อเนื่อง ทำให้ยังคงมีธาตุประจุบวกที่เป็นด่างเหลืออยู่ในหน้าตัดดินได้มาก โดยทั่วไปเป็นดินที่มีพัฒนาการไม่มากนัก และจัดเป็นดินที่มีศักยภาพทางการเกษตรเกษตรดี ดินมีความอุดมสมบูรณ์สูง
มินามิ (นักร้อง)

Japanese singer
| มินามิ美波 |
| --- | --- |
ชื่อเกิด: ไม่เปิดเผย
เกิด:  (1997-09-14) 14 กันยายน ค.ศ. 1997 (27 ปี) จังหวัดไซตามะ, ประเทศญี่ปุ่น
แนวเพลง: J-Pop rock
อาชีพ: นักร้อง นักเขียนเพลง
เครื่องดนตรี: เสียงร้อง กีตาร์
ช่วงปี: ปี 2015 – ปัจจุบัน
ค่ายเพลง: FlyingDog (2019) Warner Music Japan (2020-ปัจจุบัน)

เว็บไซต์: osakana373.therestaurant.jp
นักดนตรี
มินามิ (美波, เกิดเมื่อวันที่ 14 กันยายน ค.ศ. 1997) มินามิเป็นนักร้องและนักเขียนเพลงชาวญี่ปุ่น จากจังหวัดไซตามะ เซ็นสัญญากับ FlyingDog ในปี 2019 ภายใต้ Victor Entertainment  อีกทั้งได้ชนะการแข่งประกวดนักร้อง FlyingDog ครั้งที่สองในปี 2017  เซ็นสัญญากับ Warner Music Japan ในวันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 2020
ประวัติ

มินามิ เกิดที่เมืองไซตามะ ในจังหวัดไซตามะ เป็นที่รู้จักจากการแสดงสดของยูตากะ โอซากิ ในโรงเรียนมัธยม หลังจากนั้นเธอเริ่มที่จะเล่นกีต้าร์และเข้าร่วมกิจกรรมดนตรี ในปี 2017
มินิอัลบั้มแรก "ETERNAL BLUE" และซิงเกิลแรก "Main Actor" ได้ถูกเผยแพร่บน Tower Records ในเขตชิบูยะ ซัปโปโระ เซนได นาโกย่า โอซาก้า ฮิโรชิม่า ฟุกุโอกะ
รายชื่อผลงานเพลง

• Astor (アスター)
• ハル-あと3cmの冬-
• F and B (FとB)
• groping
• Monologue
• issue
• プレッシャーボーイズ
• Deep-sea fish
• 放課後オレンジヒーロー
• ETERNAL BLUE
• 留年確定
• カレーライス
• Like a cider (サイダーみたいだ)
• 傘を忘れた日
• Summer time game!!
• 星屑のうた
• 雪見だいふくの歌
• DROP
แหล่งข้อมูลอื่น

Official site
ภาษาฮะรัก

| ภาษาฮะรัก |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: แขวงเซกอง ประเทศลาว
ตระกูลภาษา: ออสโตรเอเชียติก  ภาษากลุ่มมอญ-เขมรภาษากลุ่มบะห์นาริกภาษาฮะรัก
รหัสภาษา
ISO 639-3: –
ภาษาฮะรักอยู่ในภาษากลุ่มบะห์นาริก เป็นภาษาที่มีปัญหาอย่างมากในการจัดกลุ่มย่อย มีผ้พูดในแขวงเซกอง ประเทศลาว มีลักษณะน้ำเสียง พยัญชนะต้นมี 28 เสียง ตัวสะกดมี 15 เสียง สระมี 23 เสียง
พระครูธรรมธรแล ทิตฺตพฺโพ

พระครูธรรมธรแล ทิตฺตพฺโพ อดีตเจ้าอาวาสวัดพระทรง ตำบลท่าราบ อำเภอเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี