stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ความเอนเอียงของผู้ทดลอง
ประเภทต่าง ๆ

ในปัจจุบัน  เทคนิคการเก็บข้อมูลโดยอิเล็กทรอนิกส์หรือโดยคอมพิวเตอร์สามารถลดโอกาสเสี่ยงต่อความเอนเอียงนี้ได้อย่างมาก
แต่ก็ยังสามารถเกิดขึ้นได้เมื่อใช้เทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูลที่ออกแบบไม่ดี
ปัญหาความเอนเอียงของผู้ทดลองไม่ได้รู้จักกันอย่างกว้างขวาง  จนกระทั่งถึงคริสต์ทศวรรษ 1950 และ 1960 แต่ก็ยังจำกัดอยู่ในการทดลองและงานศึกษาทางการแพทย์
ในปี ค.ศ. 1979 ศาสตราจารย์ น.พ. เดวิด แซ็คเก็ตต์ (ผู้ทำงานบุกเบิกด้านแพทยศาสตร์อาศัยหลักฐาน) ได้ทำรายการความเอนเอียง 56 อย่างที่สามารถเกิดขึ้นเมื่อเลือกตัวอย่างและวัดค่าในการทดลองทางคลินิก โดยเกิดขึ้นในระยะต่าง ๆ 6 ระยะต้นของที่กล่าวมาแล้วคือ
เมื่อสืบหาข้อมูลที่มีอยู่แล้วในฟิลด์
ความเอนเอียงต่าง ๆ ที่เกิดจากวาทศิลป์ (the biases of rhetoric)
ความเอนเอียงว่าดี  เพราะสิ่งที่ตีพิมพ์เผยแพร่บอกว่าดี (the all's well literature bias)
ความเอนเอียงโดยการใช้แหล่งอ้างอิงจากฝ่ายเดียว (one-sided reference bias)
ความเอนเอียงโดยการใช้แต่งานที่แสดงผลบวก (positive results bias)
ความเอนเอียงโดยการใช้แต่งานที่เป็นเรื่องที่สนใจกันอย่างกว้างขวาง (hot stuff bias)
เมื่อกำหนดและเลือกตัวอย่างงานวิจัย
ความเอนเอียงโดยเลือกกลุ่มตัวอย่างที่นิยม (popularity bias)
centripetal bias
referral filter bias
diagnostic access bias
diagnostic suspicion bias
unmasking (detection signal) bias
mimicry bias
previous opinion bias
ความเอนเอียงโดยใช้ขนาดตัวอย่างผิด (wrong sample size bias)
admission rate (Berkson) bias
prevalence-incidence (Neyman) bias
diagnostic vogue bias
diagnostic purity bias
ความเอนเอียงโดยการเลือกกระบวนงาน (procedure selection bias)
ความเอนเอียงโดยขาดข้อมูลคลินิก (missing clinical data bias)
non-contemporaneous control bias
starting time bias
ความเอนเอียงโดยโรคที่รับไม่ได้ (unacceptable disease bias)
migrator bias
membership bias
ความเอนเอียงโดยผู้ที่ไม่ได้ตอบ (non-respondent bias)
ความเอนเอียงโดยอาสาสมัคร (volunteer bias)
เมื่อทำการทดลอง (เช่นการให้ยา)
ความเอนเอียงโดยความปนเปื้อน (contamination bias)
ความเอนเอียงโดยถอนตัว (withdrawal bias)
compliance bias
therapeutic personality bias
ความเอนเอียงโดยตัวควบคุมเทียม (bogus control bias)
เมื่อวัดค่าตัวแปรที่เป็นประเด็นการทดลอง และผล
ความเอนเอียงโดยการวัดที่ไม่ไวพอ (insensitive measure bias)
underlying cause bias (rumination bias)
end-digit preference bias
apprehension bias
unacceptability bias
obsequiousness bias
expectation bias
substitution game
ความเอนเอียงโดยเป็นข้อมูลครอบครัว (family information bias)
exposure suspicion bias
recall bias
attention bias
ความเอนเอียงเพราะเครื่องมือวัด (instrument bias)
เมื่อวิเคราะห์ข้อมูล
ความเอนเอียงโดยนัยสำคัญที่กำหนดทีหลัง (post-hoc significance bias)
data dredging bias (looking for the pony)
scale degradation bias
ความเอนเอียงโดยทำให้ดูเรียบร้อย (tidying-up bias)
repeated peeks bias
เมื่อตีความหมายการวิเคราะห์ข้อมูล
mistaken identity bias
cognitive dissonance bias
magnitude bias
significance bias
ความเอนเอียงโดยสหสัมพันธ์ (correlation bias)
under-exhaustion bias
นอกจากนั้นแล้ว  อิทธิพลของความเอนเอียงในวิทยาศาสตร์เชิงกายภาพ  ก็ไม่ได้เป็นเรื่องที่รู้จักกันอย่างดีมาตั้งแต่ต้น
การป้องกัน

โดยหลักแล้ว  ถ้าการวัดค่าในการทดลองมีความคมชัด (resolution หรือการแยกชัด) ที่  R
และถ้าผู้ทำการทดลองทำการวัดที่เป็นอิสระต่อกันและกัน  N ครั้ง
ค่าเฉลี่ยทั้งหมดของค่าวัดจะมีความคมชัดที่  R/{\sqrt {N}} (ซึ่งเป็น central limit theorem ของสถิติศาสตร์)
นี่เป็นเทคนิคการทดลองที่สำคัญ  เพื่อลดระดับความสุ่มของผลการทดลอง
คือ  โดยใช้การวัดค่าหลาย ๆ ครั้งที่เป็นอิสระต่อกันและกันทางสถิติแล้วใช้ค่าเฉลี่ย แต่ว่า  มีหลายเหตุผลที่ความอิสระของการวัดค่าต่าง ๆ  อาจจะไม่มี
ซึ่งถ้าไม่มีแล้ว
ค่าเฉลี่ยอาจจะไม่ได้มีคุณภาพที่ดีกว่า
แต่อาจจะเป็นการสะท้อนถึงสหสัมพันธ์ที่มีระหว่างค่าวัดต่าง ๆ และความที่ไม่มีอิสระต่อกันและกัน
เหตุที่สามัญที่สุดของความไม่เป็นอิสระคือ systematic error (ความผิดพลาดเป็นระบบ)
คือความผิดพลาดที่มีอิทธิพลต่อการวัดทั้งหมดเท่า ๆ กัน  ทำให้ค่าวัดต่าง ๆ มีระดับสหสัมพันธ์สูง  ดังนั้น  ค่าเฉลี่ยจึงไม่ได้ดีกว่าค่าวัดค่าหนึ่ง ๆ
ความเอนเอียงของผู้ทำการทดลองอาจเป็นเหตุอย่างหนึ่งของความไม่เป็นอิสระ
การป้องกัน > ในวิทยาศาสตร์การแพทย์ต่าง ๆ

ความซับซ้อนของระบบต่าง ๆ เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิต  และความเป็นไปไม่ได้ทางจริยธรรมที่จะทำการทดลองโดยมีกลุ่มควบคุมอย่างเต็มรูปแบบ  ในสัตว์บางสปีชีส์หรือในมนุษย์
เป็นแหล่งกำเนิดของความเอนเอียงของผู้ทำการทดลองที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง  และยากที่จะควบคุมได้
ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับปรากฏการณ์ที่กำลังศึกษา
และการกำจัดต้นเหตุของความเอนเอียงต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ
โดยพยายามตรวจจับตัวแปรสับสน (confounding factor) เป็นวิธีเดียวที่สามารถทำให้แยกแยะความสัมพันธ์กันระหว่างเหตุและผลที่แท้จริงได้
วิทยาการระบาดเป็นศาสตร์ที่มีการศึกษาเกี่ยวกับความเอนเอียงของผู้ทำการทดลองมากที่สุด  เทียบกับสาขาวิทยาศาสตร์อื่น ๆ
งานศึกษาการรักษาโรคโดยพลังจิต (Spiritual Healing) แสดงให้เห็นว่า  การออกแบบงานศึกษาสามารถทำให้เกิดความเอนเอียงของผู้ทำการทดลองในผลงานได้
คือ  มีการเปรียบเทียบงานศึกษาสองงานที่พบว่า  ความต่างกันที่สุขุมเล็กน้อยสามารถมีผลลบต่อผลงานการศึกษา
ความแตกต่างที่ว่าก็คือผลที่คาดหวัง  ว่าจะมีผลบวกหรือลบ  แทนที่จะแสดงว่าเป็นผลบวกหรือผลว่าง  (neutral)
มีงานวิจัยที่เผยแพร่ใน Journal of the Royal Society of Medicine (วารสารราชสมาคมแพทยศาสตร์) ในปี ค.ศ. 1995 ที่ศึกษาผลของการรักษาโรคโดยพลังจิต  โดยใช้ค่าการเจริญเติบโตของเมล็ดผักกาดเป็นตัวแปรอิสระ  เพื่อที่จะกำจัดปรากฏการณ์ยาหลอก
งานวิจัยนี้แสดงผลบวก  เพราะว่าตัวอย่างที่ได้นั้นเป็นไปตามความตั้งใจของผู้ทำการรักษาด้วยพลังจิตว่า  ต้องการให้การรักษา "เกิดขึ้น" หรือ "ไม่เกิด"
แต่เพราะว่าผู้ทำการรักษาเป็นคนรู้จักกับผู้ทำงานทดลอง  ดังนั้น  จึงมีการเพ่งเล็งว่า  อาจจะมีความเอนเอียงของผู้ทำการทดลอง
มีงานทดลองโดยสุ่มและมีกลุ่มควบคุมที่เผยแพร่ในวารสาร Pain (ความเจ็บปวด) ในปี ค.ศ. 2001 ต่อมา 
ซึ่งตรวจสอบประสิทธิผลของการรักษาโดยใช้พลังจิต (ทั้งระยะไกลและต่อหน้า) สำหรับการบำบัดความเจ็บปวดเรื้อรังในคนไข้ 120 คน
ซึ่งมีการให้ผู้เลียนแบบสังเกตผู้ทำการรักษาว่าทำอะไร  แล้วเลียนแบบท่าทางการรักษากับกลุ่มควบคุม  โดยมีการนับถอยหลังทีละ 5 ตัวเลขในขณะที่ทำท่าทาง ซึ่งถือว่าเป็นความตั้งใจแบบ "ว่าง" (neutral) ไม่ใช่ความตั้งใจแบบ "ไม่รักษา"
งานวิจัยพบว่า  ทั้งกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมมีระดับความเจ็บปวดที่ลดลง
แต่ว่า
ไม่มีความแตกต่างโดยนัยสำคัญทางสถิติ  ระหว่างกลุ่มรักษาและกลุ่มควบคุม...
(จึง)มีการสรุปว่า  ผลโดยเฉพาะของการรักษา (ด้วยพลังจิต) ต่อหน้าหรือไกล ๆ เกี่ยวกับความเจ็บปวดเรื้อรัง  ไม่สามารถที่จะแสดงได้
การป้องกัน > ในวิทยาศาสตร์กายภาพ

ถ้าข้อมูลสัญญาณที่ต้องการจะวัด  จริง ๆ แล้วเล็กว่าแม้แต่ความคลาดเคลื่อนโดยการปัดเศษ  (rounding error) และข้อมูลนั้นได้จากค่าเฉลี่ยของค่าวัดเป็นจำนวนมาก (over-averaged)
ก็อาจจะมีการพบผลบวกในค่าเฉลี่ยนั้น  แม้ว่าจริง ๆ แล้วผลบวกนั้นไม่มี  (และเครื่องมือวัดที่แม่นยำกว่านั้นก็จะแสดงอย่างเป็นข้อสรุปได้ว่า  ผลบวกนั้นไม่มี)
ตัวอย่างเช่น  ถ้างานกำลังสืบหาค่าบางอย่างที่มีสมมติฐานว่าจะเปลี่ยนไปตามดาราคติ (sidereal variation)
และมนุษย์ที่รู้เวลาดาราคติ (sidereal time) ของค่าที่วัด  เป็นผู้ทำการปัดเศษ
และค่าวัดเป็นร้อย ๆ จะได้รับการเฉลี่ยเพื่อแสดงข้อมูลสัญญาณ (คือความแตกต่างกันของค่าที่วัดตามดาราคติ) ที่มีค่าเล็กกว่าความคมชัด  (resolution)  ของเครื่องวัด 
ก็เป็นเรื่องที่ชัดว่า  ข้อมูลสัญญาณบวกที่พบอาจจะมาจากการปัดเศษที่ไม่ได้ทำอย่างสุ่ม  และไม่ได้มาจากเครื่องมือจริง ๆ 
ในกรณีเยี่ยงนี้  การทำการทดลองแบบบอดทางเดียวจะป้องกันปัญหาได้
คือถ้ามนุษย์ผู้ทำการปัดเศษไม่รู้เวลาดาราคติของค่าที่วัด
ถึงแม้ว่า  การปัดเศษจะไม่ได้ทำแบบสุ่ม  แต่การทดลองนี้จะไม่ทำให้เกิดค่าแตกต่างที่ไม่จริง
การป้องกัน > ในนิติวิทยาศาสตร์

ความเอนเอียงของผู้ทดลองมีมูลฐานมาจากความโน้มเอียงทั่วไปของมนุษย์  ที่จะตีความข้อมูลให้คล้องจองกับความคาดหมายของตน  
ความโน้มเอียงเช่นนี้มีโอกาสสูงที่จะบิดเบือนผลการทดลองทางวิทยาศาสตร์  เมื่อข้อมูลที่ได้ไม่ชัดเจน
และตัวนักวิทยาศาสตร์ได้รับอิทธิพลที่ไม่เกี่ยวข้องกับการทดลอง  ที่จูงใจให้เกิดอารมณ์และความต้องการในผลบางอย่าง  
แม้ว่าทั่ว ๆ ไป  คนจะไม่ทราบว่าเป็นเช่นนี้  ผู้วิเคราะห์ดีเอ็นเอเพื่อเป็นหลักฐานทางนิติ  บ่อยครั้งต้องแก้ความไม่ชัดเจน (ของข้อมูลดีเอ็นเอที่ได้)
โดยเฉพาะเมื่อต้องตีความหมายตัวหลักฐานที่ยากต่อการวิเคราะห์  ตัวอย่างเช่น
มีดีเอ็นเอมาจากหลายคน
เป็นดีเอ็นเอที่เริ่มเสื่อมสภาพแล้ว
มีตัวอย่างน้อย
ดังนั้น  หลักฐานทางนิติที่ได้จากการตรวจดีเอ็นเอจะสมบูรณ์ได้ก็ต่อเมื่อปัญหาความเอนเอียงของผู้สังเกตมีน้อยที่สุด
ในสังคมศาสตร์

หลังจากที่เก็บข้อมูลแล้ว  ความเอนเอียงอาจจะเกิดขึ้นเมื่อทำการวิเคราะห์และตีความข้อมูล
ยกตัวอย่างเช่น  เมื่อตัดสินว่าจะใช้ตัวแปรไหนเป็นตัวควบคุม (control variable) ในการวิเคราะห์  นักสังคมศาสตร์มักจะต้องทำการประนีประนอมกันระหว่างการมีความเอนเอียงเพราะตัวแปรที่ไม่ได้เก็บข้อมูล  (omitted-variable bias)  และความเอนเอียงเพราะข้อปฏิบัติต่อข้อมูลหลังเก็บ (post-treatment bias)
ดูเพิ่ม

ความเอนเอียง
ความเอนเอียงในการตีพิมพ์
ความเอนเอียงเพื่อยืนยัน
เชิงอรรถและอ้างอิง

1 2  Sackett, D. L. (1979). "Bias in analytic research". Journal of Chronic Diseases. 32 (1–2): 51–63. doi:10.1016/0021-9681(79)90012-2. PMID 447779.
↑  Kantowitz, Barry H.; Roediger, Henry L. III; Elmes, David G. (2009). Experimental Psychology. Cengage Learning. p. 371. ISBN 978-0-495-59533-5. สืบค้นเมื่อ 2013-09-07.
↑  "ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑", ให้ความหมายของ  observer  ว่า "ผู้สังเกตการณ์"  และของ  expectancy  ว่า  "ความคาดหมาย"
1 2  "experimenter effect". the Skeptic's Dictionary. สืบค้นเมื่อ 2012-05-22.[ลิงก์เสีย]
↑  Rosenthal, R (1966). Experimenter effects in behavioral research. New York, NY: Appleton-Century-Crofts. p. 464.
↑  Hodges, RD; Scofield, AM (1995). "Is spiritual healing a valid and effective therapy?". Journal of the Royal Society of Medicine. 88 (4): 203–207. PMC 1295164. PMID 7745566.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
↑  Abbot, NC, Harkness, EF, Stevinson, C, Marshall, FP, Conn, DA and Ernst, E. (2001). "Spiritual healing as a therapy for chronic pain: a randomized, clinical trial". Pain. 91 (1–2): 79–89. doi:10.1016/S0304-3959(00)00421-8. PMID 11240080.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
↑  Rosenthal, R. (1966). Experimenter Effects in Behavioral Research. NY: Appleton-Century-Crofts.
↑  Risinger, D. M.; Saks, M. J.; Thompson, W. C.; Rosenthal, R. (2002). "The Daubert/Kumho Implications of Observer Effects in Forensic Science: Hidden Problems of Expectation and Suggestion". California Law Review. 90 (1): 1–56. doi:10.2307/3481305. JSTOR 3481305.
↑  D. Krane, S. Ford, J. Gilder, K. Inman, A. Jamieson, R. Koppl, I. Kornfield, D. Risinger, N. Rudin, M. Taylor, W.C. Thompson (2008). "Sequential unmasking: A means of minimizing observer effects in forensic DNA interpretation". Journal of Forensic Sciences. 53 (4): 1006–1007. doi:10.1111/j.1556-4029.2008.00787.x. PMID 18638252. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2013-06-09. สืบค้นเมื่อ 2015-02-20.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
↑  King, Gary. "Post-Treatment Bias in Big Social Science Questions" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2012-03-18. สืบค้นเมื่อ 2001-02-07.
สาริน รณเกียรติ

| สาริน รณเกียรติ |
| --- | --- |

สารนิเทศภูมิหลัง
ชื่ออื่น: อิน
เกิด: 4 มกราคม พ.ศ. 2538 (29 ปี) กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
อาชีพ:  นักแสดง  นายแบบ  พิธีกร​  ยูทูบเบอร์  ​นักธุรกิจ  สถาปนิก​ 
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2561–ปัจจุบัน
ผลงานเด่น: ภูผา - ลูกผู้ชาย : ภูผา (2562)  เพิ่ม - ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง (2562)  คิรี - ฟากฟ้าคีรีดาว (2563)  เต้าหู้ - คุณหมีปาฏิหาริย์ (2565)
สังกัด: ช่อง 3 (2561–2565) จีเอ็มเอ็มทีวี (2566–ปัจจุบัน)
พิฆเนศวร: นักแสดงนำคู่พระ-นาย ยอดเยี่ยม พ.ศ. 2565 – คุณหมีปาฏิหาริย์
สาริน รณเกียรติ (เกิด 4 มกราคม พ.ศ. 2538) ชื่อเล่น อิน เป็นนักแสดงชาวไทย อดีตนักแสดงสังกัดสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 ​เป็นที่รู้จักในบทบาท "เพิ่ม" จากละคร ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง และมีชื่อเสียงมากยิ่งขึ้นในบทบาท "เต้าหู้" จากละครซีรีส์วายเรื่อง คุณหมีปาฏิหาริย์ ซึ่งเป็นละครซีรีส์วายที่ออกอากาศเรื่องแรกของทางช่อง ปัจจุบันเป็นนักแสดงสังกัดจีเอ็มเอ็มทีวี
ประวัติ

สาริน รณเกียรติ ชื่อเล่น อิน โดยชื่อ "สาริน" คุณแม่ตั้งให้ มีความหมายว่า “ผู้เป็นใจกลางของทุกสิ่ง” เกิดเมื่อวันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2538 ที่กรุงเทพมหานคร เป็นลูกชายคนกลางของครอบครัว มีพี่สาว 1 คน และน้องสาว 1 คน ครอบครัวทำธุรกิจด้านอสังหาริมทรัพย์ จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาที่โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย ระดับอุดมศึกษาที่คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สาขาออกแบบสถาปัตยกรรม (หลักสูตรนานาชาติ) หรือ International Program in Design & Architecture (INDA) เกียรตินิยมอันดับ 2 อินเริ่มต้นจากการเป็นที่รู้จักในฐานะคิวต์บอยหนุ่มสุดฮ็อตจากสถาปัตย์จุฬาฯ หลังจากเรียนจบ ประกอบอาชีพสถาปนิก ส่วนในวงการบันเทิงเริ่มมาจากการเป็นดีเจของ Get 102.5 โดยการชักชวนของรุ่นพี่ที่รู้จัก และก้าวเข้ามาเป็นนักแสดงกับทางช่อง 3 กับผลงานละครเรื่องแรกคือ ดวงใจในไฟหนาว
ระหว่างศึกษาต่อที่เกาหลี ได้ทำการทดสอบบทการแสดง จนในปี 2562 สารินได้รับโอกาสร่วมแสดงในละครซีรีส์ชุด ลูกผู้ชาย ตอน ภูผา ในบทบาท "ภูผา" ซึ่งเป็นพระเอกเรื่องแรก จากนั้นรับบทเป็น "พ่อเพิ่ม" ในละครเรื่อง ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง และรับบทร้ายเรื่องแรกในเรื่อง ฟากฟ้าคีรีดาว และผลงานที่เป็นที่รู้จักกันมากที่สุดคือเรื่อง คุณหมีปาฏิหาริย์ โดยรับบทเป็น “เต้าหู้” ซึ่งเป็นละครวายเรื่องแรกที่ฉายทางไทยทีวีสีช่อง 3 ช่วงเวลา Prime Time และได้รับความนิยมเป็นอย่างมากทาง Netflix
ผลงาน > ละครโทรทัศน์ / ซีรีส์

ผลงานในฐานะนักแสดงจีเอ็มเอ็มทีวี
| พ> ศ. | เรื่อง | บทบาท | ออกอากาศ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2567 | วันดีวิทยา (Wandee Goodday) | หมอวันดี (วันดี) | GMM 25 |
| รอเปิดกล้อง​ | ​จาฤกรติชา (Memori of Rati) | รติ | GMM 25 |
ผลงานในฐานะนักแสดงสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
| พ> ศ. | เรื่อง | บทบาท |
| --- | --- | --- |
| 2561 | ดวงใจในไฟหนาว | ธนู |
| 2562 | ซีรีส์ลูกผู้ชาย : ภูผา | ภูผา |
| 2562 | ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง | เพิ่ม​ |
| 2563 | ฟากฟ้าคีรีดาว (My Himalayan Embrace) | คิรี |
| 2563 | ความทรงจำสีจาง (Fade Away) | หมอ (รับเชิญ) |
| 2565 | คุณหมีปาฏิหาริย์ (The Miracle of Teddy Bear) | เต้าหู้ / พี่หนึ่ง |
ผลงาน > คอนเสิร์ต

Channel 3 Super Fan Live! : SUPERNOVA คอนเสิร์ตระเบิดจักรวาล
รางวัล

| พ> ศ. | รางวัล | สาขา | ผล | ผลงานที่เข้าชิง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2562 | Kazz Awards 2019 | Cute Boy of the Years 2019 | ได้รับรางวัล​ | -​ |
| 2565 | รางวัลพิฆเนศวร​ ครั้งที่ 10 | นักแสดงนำคู่พระ-นายยอดเยี่ยมแห่งปี | ได้รับรางวัล​ | ​คุณหมีปาฏิหาริย์​ |
| 2566 | Howe Award​s 2023 | Howe New Generation Award | ได้รับรางวัล​ | -​ |
แหล่งข้อมูลอื่น

สาริน รณเกียรติ ที่อินสตาแกรม
สาริน รณเกียรติ ที่เอกซ์ (ทวิตเตอร์)
Caenorhabditis elegans

| Caenorhabditis elegans |
| --- | --- |

C. elegans สมบูรณ์เพศตัวเต็มวัย

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Nematoda
ชั้น:: Secernentea
อันดับ:: Rhabditida
วงศ์:: Rhabditidae
สกุล:: Caenorhabditis
สปีชีส์:: C.  elegans
ชื่อทวินาม
Caenorhabditis elegans Maupas, 1900

Caenorhabditis elegans เป็นหนอนนีมาโทดาที่โปร่งใส มีความยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร C. elegans อาศัยอยู่ในดินในเขตอบอุ่น และเริ่มถูกใช้ในงานวิจัยทางด้านอณูชีววิทยาและชีววิทยาการเจริญ มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1974 โดย Sydney Brenner และถูกใช้เป็นแบบจำลองสิ่งมีชีวิตเรื่อยมาตั้งแต่นั้น
ชีววิทยา

C. elegans เป็นสิ่งมีชีวิตที่ไม่มีปล้อง, ยาวเรียวคล้ายหนอน, และสมมาตรด้านข้าง โดยมีชั้นคิวติเคิลปกคลุมผิว มีสันตามยาวลำตัวเรียกว่าอีพิเดอร์มาลคอร์ด 4 เส้น และมีช่องที่เต็มไปด้วยของเหลว
สิ่งมีชีวิตในสปีชีส์ C. elegans มีระบบอวัยวะต่าง ๆ เหมือนกับสัตว์อื่นในธรรมชาติ C. elegans จะกินแบคทีเรียที่ทำให้ผักเน่าเสียเป็นอาหาร
C. elegans มีทั้งที่มี 2 เพศในตัวเดียวกัน (hermaphrodite) และเป็นตัวผู้ โดยประชากรเกือบทั้งหมดจะเป็นสมบูรณ์เพศ โดยจะมีตัวผู้อยู่ประมาณแค่ 0.05% โดยเฉลี่ย
พื้นฐานทางสรีรวิทยาของ C. elegans จะมี ปาก, คอหอย, ลำไส้, ต่อมบ่งเพศ, และ ผิวนอกที่เป็นคอลลาเจน
ตัวผู้จะมีต่อมบ่งเพศซีกเดี่ยว (single-lobed gonad), ท่อนำสเปิร์ม (vas deferens) และหางพิเศษสำหรับการผสมพันธุ์
สมบูรณ์เพศมี 2 รังไข่, ท่อรังไข่, spermatheca, และมดลูกหนึ่งอัน
สมบูรณ์เพศจะออกลูกเป็นไข่ หลังจากไข่ฟักเป็นตัวแล้ว C. elegans จะเป็นตัวอ่อนโดยพัฒนาผ่าน 4 ระยะ (L1–L4)
ถ้าเกิดภาวะอาหารขาดแคลนขึ้นขณะเป็นตัวอ่อน C. elegans สามารถพัฒนาเข้าสู่ระยะที่สามแบบพิเศษที่เรียกว่าสถานะ dauer
โดยตัวอ่อนในสถานะ dauer นี้จะมีความต้านทานต่อความเครียด (จากภาวะแวดล้อม )และจะไม่แก่ขึ้น
สมบูรณ์เพศจะผลิตสเปิร์มขึ้นมาในระยะที่ 4 (สเปิร์ม 150 ตัวต่อ gonadal arm) และจากนั้นจะเปลี่ยนไปสร้างเซลล์ไข่ (oocyte) แทน
สเปิร์มจะถูกเก็บในต่อมบ่งเพศบริเวณเดียวกับเซลล์ไข่ จนกระทั่งเซลล์ไข่ดันสเปิร์มเข้าไปสู่ท่อรังไข่ ซึ่งเป็นเสมือนห้องที่เซลล์ไข่ถูกผสมโดยสเปิร์ม
C. elegans ตัวผู้สามารถที่จะผสมกับสมบูรณ์เพศได้ 
สมบูรณ์เพศสามารถใช้สเปิร์มจากทั้งที่ผลิตมาเองและได้จากตัวผู้ได้ สเปิร์มทั้งสองชนิดจะถูกเก็บอยู่ในท่อรังไข่เหมือนกัน
โดยถ้าใช้สเปิร์มที่ผลิตเอง C. elegans ที่เป็นไวลด์ไทป์ (หรือชนิดที่ไม่มีการกลายพันธุ์) จะวางไข่ประมาณ 300 ฟอง
ถ้าใช้สเปิร์มที่ได้รับจากตัวผู้ C. elegans สามารถจะวางไข่ได้มากกว่า 1,000 ฟอง
ที่อุณหภูมิ 20 °C, C. elegans สายพันธุ์ห้องทดลองจะมีอายุขัยโดยเฉลี่ยราว ๆ 2–3 สัปดาห์ และมีระยะเวลาของชั่วอายุ (generation time) ประมาณ 4 วัน
C. elegans มี ออโตโซม 5 คู่ และ โครโมโซมเพศ 1 คู่
เพศของ C. elegans จะขึ้นกับ X0 sex-determination system
สมบูรณ์เพศ C. elegans จะมีคู่ของโครโมโซมเพศ (XX)
C. elegans ตัวผู้ที่เป็นส่วนน้อยของประชากรจะมี โครโมโซมเพศตัวเดียว (X0)
สเปิร์มของ C. elegans จะคล้ายอะมีบา (ไม่มี แฟลกเจลลา หรือ อะโครโซม)
นิเวศวิทยา

สปีชีส์ต่าง ๆ ในสกุล Caenorhabditis จะอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีสารอาหารและแบคทีเรียที่หลากหลาย
เนื่องจากว่าในดินไม่มีสารอินทรีย์ที่เพียงพอทำให้ประชากรของสกุล Caenorhabditis ไม่ยั่งยืนได้ด้วยตนเอง
C. elegans สามารถอยู่ได้ด้วยการกินแบคทีเรียหลาย ๆ ชนิด (แต่ไม่ใช่ทุกชนิดของแบคทีเรีย) แต่เรื่องสภาพนิเวศตามธรรมชาติของ C. elegans มีอีกมากที่ยังไม่ทราบ
สายพันธุ์ส่วนใหญ่ที่ใช้ในห้องทดลองจะพบจากสภาพแวดล้อมที่ถูกมนุษย์ดัดแปลงแล้ว เช่น ในสวน หรือกองปุ๋ยหมัก
อย่างไรก็ตาม C. elegans สามารถพบได้ในสารอินทรีย์ที่กำลังเน่าโดยเฉพาะผลไม้ที่กำลังเน่าเสีย
ตัวอ่อนในสถานะ dauer ของ C. elegans อาจถูกเคลื่อนย้ายได้โดยพวกสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง (เช่น กิ้งกือ, แมลง, ไร และ ทาก) และเมื่อ ตัวอ่อนในสถานะ dauer เข้าไปอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมมันก็จะเปลี่ยนสถานะออกจากสถานะ dauer ได้ เช่นในห้องทดลองมันจะเปลี่ยนออกมากินพาหะไม่มีกระดูกสันหลังของมันที่ตายลง
สัตว์พวกนีมาโทดมีความสามารถในการทนกับสภาพแห้งแล้งจัด (desiccation) ได้ และ C. elegans ก็มีกลไกสำหรับความสามารถนี้ด้วยโดยได้ถูกสาธิตว่าคือ โปรตีน Late Embryogenesis Abundant (LEA)
การใช้ในการทดลอง

C. elegans ถูกใช้ศึกษาเป็นแบบจำลองของสิ่งมีชีวิตจากหลาย ๆ เหตุผลด้วยกันคือ
มันเป็นยูแคริโอตหลายเซลล์ที่ง่ายพอที่จะใช้ศึกษาอย่างละเอียด, 
สายพันธุ์ของ C. elegans มีต้นทุนที่ถูกในการผสมและขยายพันธุ์ และก็สามารถถูกแช่แข็งได้ โดยเมื่อละลายแล้วมันก็ยังใช้งานได้อยู่ ทำให้การเก็บไว้ใช้งานระยะยาวทำได้ง่าย
นอกจากนั้น C. elegans ยังโปร่งใส ช่วยให้การศึกษาเกี่ยวกับการแยกแยะความแตกต่างภายในเซลล์และกระบวนการพัฒนาการอื่น ๆ สามารถทำได้ง่าย
การพัฒนาของโซมาติกเซลล์ ทุก ๆ เซลล์ (959 เซลล์ในตัวเต็มวัยสมบูรณ์เพศ; 1,031 เซลล์ในตัวผู้เต็มวัย) ได้ถูกศึกษาแล้วโดยละเอียด
และ C. elegans ก็ยังเป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตที่ซับซ้อนน้อยที่สุดที่มีระบบประสาท
โดยสมบูรณ์เพศมีเซลล์ประสาท 302 เซลล์ ที่มีรูปแบบการเชื่อมต่อหรือ "connectome" ที่ถูกวางผังอย่างสมบูรณ์และมีลักษณะเป็นเครือข่ายในขนาดเล็ก
มีงานวิจัยที่ศึกษากลไกของระบบประสาทที่เกี่ยวกับพฤติกรรมต่าง ๆ ของ C. elegans เช่น chemotaxis, thermotaxis, mechanotransduction, และการจับคู่ของตัวผู้
คุณสมบัติที่เป็นประโยชน์อย่างหนึ่งของ C. elegans ก็คือ มันค่อนข้างจะตรงไปตรงมาในการที่จะรบกวนการทำงานเฉพาะของแต่ละยีนโดย RNA interference (RNAi) การปิดการทำงานของยีนในลักษณะนี้ช่วยให้นักวิจัยสามารถอนุมานหน้าที่ของยีนแต่ละตัวได้
C. elegans ยังมีประโยชน์ในการศักษาเกี่ยวกับกระบวนการไมโอซิสอีกด้วย
ระหว่างที่สเปิร์มและไข่เคลื่อนที่ลงตามความยาวของต่อมบ่งเพศ มันก็จะผ่านพัฒนาการตามระยะเวลาของกระบวนการไมโอซิส ซึ่งการระบุตำแหน่งของนิวเคลียสในต่อมบ่งเพศก็สามารถใช้ประมาณกับระยะของกระบวนการไมโอซิสได้
C. elegans ก็ยังถูกใช้เป็นต้นแบบสำหรับกลไกการติดนิโคตินได้ด้วย เพราะว่า C. elegans มีพฤติกรรมตอบสนองกับนิโคตินที่คล้ายกับพฤติกรรมที่สังเกตได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
จีโนม

C. elegans เป็นสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ชนิดแรกที่จีโนมของมันถูกถอดรหัสออกมาอย่างสมบูรณ์ รหัสพันธุ์กรรมของ C. elegans ถูกตีพิมพ์เผยแพร่ในปี ค.ศ. 1998  โดยที่มีช่องว่างอยู่บ้าง ซึ่งช่องว่างสุดท้ายได้ถูกแก้ไขเสร็จสิ้นในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2002
สมบูรณ์เพศตัวเต็มวัยมี 959 นิวเคลียสร่างกาย (somatic nuclei) ความหนาแน่นของยีนคือประมาณ 1 ยีน / 5 kb โดยมีอินทรอน อยู่ 26% ของจีโนม
รหัสจีโนมของ C. elegans มีความยาวประมาณ 100 ล้านคู่เบส และบรรจุยีนที่เก็บรหัสด้วยโปรตีนอยู่ประมาณ 20,100 ยีน จำนวนยีน RNA ของ C. elegans เชื่อว่ามีมากกว่า 16,000 ยีน RNA
จีโนมอย่างเป็นทางการของ C. elegans ถูกแก้ไขอยู่เรื่อย ๆ เมื่อมีการค้นพบใหม่ หรือการพบข้อบกพร่องในการศึกษาก่อนหน้า เช่น the WS169 release ของ WormBase (ธันวาคม ค.ศ. 2006) รายงานการเพิ่มคู่เบสขึ้นมา 6 คู่ในจีโนม มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากในบางครั้ง เช่นใน WS159 ที่เผยแพร่เมื่อเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2006 ซึ่งเพิ่มลำดับมากกว่า 300 คู่เบส
วิวัฒนาการ

ในปี ค.ศ. 2000 มีรายงานการศึกษาที่พบว่า ฟองน้ำทะเลมีกลุ่มของโปรตีนที่คล้ายกับของมนุษย์มากกว่าของ C. elegans ซึ่งอาจบอกได้ว่า บรรพบุรุษของ C. elegans ได้มีอัตราการวิวัฒนาการที่รวดเร็ว ในรายงานยังระบุว่า C. elegans ไม่มียีนโบราณหลายชนิด
ประเด็นข่าว

C. elegans ได้ตกเป็นข่าวเมื่อพบว่ามันสามารถรอดชีวิตได้จากโศกนาฏกรรมกระสวยอวกาศโคลัมเบีย ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2003
ต่อจากนั้นเดือนมกราคม ค.ศ. 2009, C. elegans ถูกส่งไปอยู่ในสถานีอวกาศนานาชาติ 2 สัปดาห์เพื่อศึกษาถึงผลของสภาพไร้น้ำหนักต่อพัฒนาการของกล้ามเนื้อ โดยการศึกษาจะเน้นเกี่ยวกับด้านพันธุกรรมของการฝ่อตัวของกล้ามเนื้อ ซึ่งผลการศึกษาจะนำไปประยุกต์ใช้กับการท่องเที่ยวอวกาศ และรวมถึงผู้ป่วยนอนติดเตียง เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโรคเบาหวาน
งานตีพิมพ์

Bird, Jean; Bird, Alan C. (1991). The structure of nematodes. Boston: Academic Press. pp. 1, 69–70, 152–153, 165, 224–225. ISBN 0-12-099651-0.
Hope, Ian A. (1999). C. elegans: a practical approach. Oxford [Oxfordshire]: Oxford University Press. pp. 1–6. ISBN 0-19-963738-5.
Riddle, D.L.; T. Blumenthal; R. J. Meyer; J. R. Priess (1997). C. elegans II. Cold Spring Harbor Laboratory Press, New York. pp. 1–4, 679–683. ISBN 0-87969-532-3.
แหล่งข้อมูลอื่น

WormBase เก็บถาวร 20 เมษายน 2017 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - an extensive online database covering the biology and genomics of C. elegans and other nematodes
WormBook - a free online compendium of all aspects of C. elegans biology, including laboratory protocols
Wormatlas - an online database for behavioral and structural anatomy of C. elegans
3D digital atlas of C. elegans เก็บถาวร 27 ธันวาคม 2013 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - a 3D digital atlas at the single nucleus resolution with searching functions, quantitative analysis and 3D visualization tool for the structural anatomy of C. elegans
Wellcome Trust Sanger Institute C. elegans page เก็บถาวร 7 กุมภาพันธ์ 2012 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - half of the genome sequence is maintained by this institute
WashU Genome Sequencing Center C. elegans page เก็บถาวร 1 พฤษภาคม 2009 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - the institute maintaining the other half of the genome
AceView WormGenes - another genome database for C. elegans, maintained at the NCBI
TCNJ Worm Lab เก็บถาวร 2010-07-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - Easy to follow protocols and pictures for C. elegans research. Made by undergrads for undergrads.
Worm Classroom เก็บถาวร 3 มกราคม 2014 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - An education portal for C. elegans
Textpresso - WormBase search engine
C. elegans movies เก็บถาวร 2011-07-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - Timelapse films made by C. elegans researchers worldwide
C. elegans II - a free online textbook.
Silencing Genomes เก็บถาวร 10 สิงหาคม 2019 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน RNA interference (RNAi) experiments and bioinformatics in C. elegans for education. From the Dolan DNA Learning Center of Cold Spring Harbor Laboratory.
C.elegans 3D model by the Ewbank Lab - Videos and photos that explain the basic anatomy of C. elegans
WormTracker
WormWeb.org: Interactive Visualization of the C. elegans Neural Network - Connectivity between all 302 neurons, including a feature to search and find the shortest path between any 2 neurons
C. elegans protein abundance
Nematodes With a Craving for Nicotine
แหล่งข้อมูลอื่น > การบรรยายโนเบล

Brenner S (2002) Nature's Gift to Science. In Brenner-lecture
Horvitz HR (2002) Worms, Life and Death. In Horvitz-lecture
Sulston JE (2002) The Cell Lineage and Beyond. In Sulston-lecture
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q91703  Wikispecies: Caenorhabditis elegans  BioLib: 88399  BOLD: 27260  EoL: 403869  EPPO: CAEOEL  Fauna Europaea: 224245  GBIF: 2283683  iNaturalist: 372486  IRMNG: 10955681  ITIS: 63332  NBN: NHMSYS0000068531  NCBI: 6239  WoRMS: 583290 
การเคลื่อนไหวของ C. elegans ไวลด์ไทป์
บันทึกวีดิทัศน์ของ C. elegans ไวลด์ไทป์สมบูรณ์เพศ
ภาพตัดขวางตามยาวของ C. elegans สมบูรณ์เพศ
C. elegans ไวลด์ไทป์สมบูรณ์เพศย้อมด้วยสีเรืองแสง Texas Red เพื่อเน้นนิวเคลียสของเซลล์ทั้งหมด