stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
Priapulida

| Priapulida ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ยุคเพนซิลเวเนียตอนปลาย–ปัจจุบัน (กลุ่มสเต็มจากยุคแคมเบรียน) PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N  ข้อผิดพลาดนิพจน์: มีตัวดำเนินการ < ซึ่งไม่ควรมี   |
| --- | --- |

Priapulus caudatus

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอตา Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
เคลด:: พาราฮอกโซซัว ParaHoxozoa
เคลด:: ไบลาทีเรีย Bilateria
เคลด:: เนโฟรซัว Nephrozoa
ไม่ได้จัดลำดับ:: โพรโทสโทเมีย Protostomia
ไฟลัมใหญ่:: เอ็กดีโซซัว 
เคลด:: Scalidophora 
ไฟลัม:: Priapulida  Théel, 1906
สปีชีส์:: Priapulida
ชื่อทวินาม
Priapulida Théel, 1906

Orders
 See text
Priapulida (หนอนไพราปูลิด มาจากภาษากรีก πριάπος, priāpos 'Priapus' + ละติน -ul-, คำย่อ) บางครั้งเรียกว่า หนอนอวัยวะเพศ เป็นไฟลัมของหนอนทะเลที่ไม่มีการแบ่งส่วน ชื่อของไฟลัมนี้เกี่ยวข้องกับเทพเจ้าแห่งความอุดมสมบูรณ์ในกรีก เนื่องจากรูปร่างทั่วไปและปากที่ยืดหยุ่นที่มีหนามของมัน (สามารถหดกลับได้) ซึ่งอาจคล้ายรูปร่างของอวัยวะเพศชายของมนุษย์ พวกมันอาศัยอยู่ในโคลนและในน้ำตื้นที่มีความลึกไม่เกิน 90 เมตร (295 ฟุต) บางสปีชีส์มีความสามารถพิเศษในการทนต่อไฮโดรเจนซัลไฟด์ น้ำไร้ออกซิเจน และความเค็มต่ำ Halicryptus spinulosus ดูเหมือนจะชอบน้ำเค็มอ่อนในพื้นที่น้ำตื้น  พวกมันสามารถพบได้ค่อนข้างมากในบางพื้นที่ ในอ่าวของอะแลสกาได้มีการบันทึกพบหนอน Priapulus caudatus จำนวน 85 ตัวต่อตารางเมตร ขณะที่ความหนาแน่นของตัวอ่อนสามารถสูงถึง 58,000 ตัวต่อตารางเมตร (5,390 ตัวต่อตารางฟุต)
พวกมันเคยถูกจัดอยู่ในกลุ่ม Gephyrea ร่วมกับ เอไคยูรา และ หนอนถั่ว แต่หลักฐานทางสัณฐานวิทยาและโมเลกุลที่ชัดเจนยืนยันว่าพวกมันอยู่ในกลุ่ม Ecdysozoa ซึ่งรวมถึง อาร์โทรพอด และ หนอนกลม การค้นพบฟอสซิลแสดงให้เห็นว่าแบบการออกแบบปากของสายพันธุ์ต้น Pambdelurion เหมือนกับของไพราปูลิด ซึ่งบ่งชี้ว่าปากของพวกมันเป็นลักษณะเด่นที่มาจากบรรพบุรุษร่วมสุดท้ายของไพราปูลิดและอาร์โทรพอด แม้ว่าปัจจุบันอาร์โทรพอดจะไม่มีลักษณะนี้อีกต่อไป  พวกมันเป็นผู้ล่าที่กินสิ่งมีชีวิตไร้กระดูกสันหลังที่เคลื่อนไหวช้า เช่น หนอนโพลีคีต
บางการวิเคราะห์แนะนำว่า Priapulida อาจเป็นลำดับพืชพื้นฐานในกลุ่ม Ecdysozoa ซึ่งนำไปสู่การจัดประเภทของพวกมันว่าเป็น "ฟอสซิลที่มีชีวิต"  ฟอสซิลที่คล้ายกับไพราปูลิดรู้จักกันตั้งแต่ช่วงกลางยุคแคมเบรียน พวกมันน่าจะเป็นนักล่าหลักในช่วงยุคแคมเบรียน อย่างไรก็ตาม ไม่สามารถระบุไพราปูลิดกลุ่มหลักได้จนถึงยุคคาร์บอนิเฟอัส มีบันทึกหารพบไพราปูลิด 22 สปีชีส์ในปัจจุบัน โดยครึ่งหนึ่งเป็นขนาดมีอิโอเบนธิก
แหล่งข้อมูลอื่น

"Evolution of the penis worm". Press Releases. University of Bristol. 2006-08-09.
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q5184  Wikispecies: Priapulida  BOLD: 392644  EoL: 1533  Fossilworks: 272411  GBIF: 5963150  iNaturalist: 151838  IRMNG: 249  ITIS: 155153  NCBI: 33467  WoRMS: 101063 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ

เครื่องบินขับไล่ เอฟ-22 แร็พเตอร์ ของกองทัพอากาศสหรัฐ สกัดกั้น Tu-95 ของรัสเซียใกล้อลาสก้า
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (อังกฤษ: Air defense identification zone: ADIZ) คือพื้นที่ทางอากาศเหนือเขตแดนทางบกและทางทะเลรวมถึงพื้นที่เขตเศรษฐกิจจำเพาะทางทะเล หรือพื้นที่อื่น ๆ นอกเหนือจากนี้ ถูกกำหนดขึ้นมาโดยละประเทศ เพื่อสังเกตเห็นและเฝ้าระวังอากาศยาน รวมถึงเข้าควบคุมอากาศยานเพื่อปกป้องผลประโยชน์ด้านความมั่นคงของชาติ
หลายครั้งเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศถูกขยายออกไปนอกเส้นเขตแดนของประเทศซึ่งแม้ในหลักการยังถือว่าพื้นที่นั้นเป็นน่านฟ้าสากลอยู่ ซึ่งเส้นแนวเขตดังกล่าว ไม่ได้มีกฎหมายหรือระเบียบระหว่างประเทศใด ๆ ให้การรับรองแต่อย่างใด แต่มักจะมีระบุในเอกสารแถลงข่าวการบิน (Aeronautical Information Publications: AIP) ของแต่ละประเทศ
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ เกิดขึ้นครั้งแรกในช่วงสงครามเย็น กำหนดขึ้นเพื่อป้องกันการโจมตีด้วยเครื่องบินทิ้งระเบิดหรืออาวุธนิวเคลียร์ โดยสหรัฐอเมริกาประกาศใช้หลังการประกาศภาวะฉุกเฉินระดับชาติระหว่างสงครามเกาหลี
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศมักจะถูกสับสนกับอาณาเขตแถลงข่าวการบิน (Flight information region: FIR) ซึ่งใช้สำหรับการจัดการจราจรทางอากาศในการบินพาณิชย์โดยองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ
ระยะขอบเขต

ระยะขอบเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศนั้นในแต่ละประเทศจะถูกกำหนดแตกต่างกันตามสภาพพื้นที่และผลประโยชน์ของแต่ละประเทศ ซึ่งหลายครั้งมีการประกาศทับซ้อนกันระหว่างประเทศ
ระยะขอบเขต > เอเชียตะวันออก > ญี่ปุ่น

ประเทศญี่ปุ่นมีเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศที่ครอบคลุมพื้นที่เขตเศรษฐกิจจำเพาะทางทะเลเป็นส่วนใหญ่ ถูกกำหนดโดยกองกำลังสหรัฐหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 พรมแดนของเขตด้านตะวันตกสิ้นสุดที่ 123° องศาตะวันออก ครอบคลุมพื้นที่ครึ่งหนึ่งของเกาะโยะนะกุนิเท่านั้น และทางฝั่งตะวันตกครึ่งหนึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไต้หวัน
ในวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2553 ญี่ปุ่นได้ประกาศขยายเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศออกไปโดยรอบเกาะโยะนะกุนิออกไปทางทิศตะวันตกประมาณ 22 กิโลเมตร เพื่อสอดคล้องกับน่านน้ำอาณาเขตของตน จนเกิดการทับซ้อนกับเขตของไต้หวัน ซึ่งทั้งสองประเทศได้พูดคุยถึงแนวปฏิบัติบริเวณดังกล่าวร่วมกันเรียบร้อยแล้ว
ในขณะเดียวตามรายงานของไชนาเน็ทเวิร์กเทเลวิชั่นเมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 ประเทศจีนและรัสเซียประกาศว่าไม่ยอมรับเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศของญี่ปุ่น
ระยะขอบเขต > เอเชียตะวันออก > ไต้หวัน

ไต้หวันมีเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศที่ครอบคลุมพื้นที่ช่องแคบไต้หวันเกือบทั้งหมด ครอบคลุมไปถึงส่วนหนึ่งของมณฑลฝูเจี้ยน เจ้อเจียง และเจียงซีของจีนแผ่นดินใหญ่ ส่วนหนึ่งของทะเลจีนตะวันออก
น่านฟ้าของเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไต้หวันถูกออกแบบโดยกองทัพสหรัฐเช่นเดียวกับประเทศญี่ปุ่นหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยพื้นที่ดังกล่าวยังเป็นข้อมูลฐานของอาณาเขตแถลงข่าวการบินไทเปอีกด้วย
ถึงแม้การประกาศเขตจะครอบคลุมไปยังพื้นที่แผ่นดินของจีนแผ่นดินใหญ่ แต่เที่ยวบินของกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนจะไม่ถูกรายงานว่าเป็นภัยคุกคาม จนกว่าจะมาถึงเส้นคั่นกลางระหว่างจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวันบริเวณช่องแคบไต้หวัน โดยงบประมาณประมาณ 9 เปอร์เซ็นในการป้องกันประเทศของไต้หวันถูกใช้เพื่อตอบโต้สกัดกั้นการก่อกวนของประเทศจีน บริเวณพื้นที่ตะวันตกเฉียงใต้ของเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (ADIZ) ที่ล้ำเส้นคั่นกลางช่องแคบไต้หวัน คือช่องแคบ Bashi ระหว่างไต้หวันและฟิลิปปินส์
ระยะขอบเขต > เอเชียตะวันออก > เกาหลีใต้

ประเทศเกาหลีใต้มีพื้นที่เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศเกือบครอบคลุมน่านฟ้าทั้งหมด ยกเว้นบางพื้นที่ที่ห่างไกล ซึ่งก่อตั้งโดยกองทัพอากาศสหรัฐในระหว่างสงครามเกาหลีเมื่อปี พ.ศ. 2494 เพื่อใช้สำหรับสกัดกั้นกองกำลังของลัทธิคอมมิวนิสต์ในขณะนั้น
ในปี พ.ศ. 2556 เพื่อตอบโต้การประกาศเขตที่ครอบคลุมพื้นที่พิพาทโดยประเทศจีน เกาหลีใต้ประกาศขยายเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศให้ครอบคลุมพื้นที่หมู่เกาะมาราโดและฮองโด และไอโอโด (Socotra Rock) ซึ่งเป็นกลุ่มหินใต้น้ำในเขตเศรษฐกิจจำเพาะซึ่งมีเนื้อที่ทับซ้อนกันกับประเทศจีน
แนวปฏิบัติเมื่ออากาศยานมีเส้นทางบินเข้าสู่หรือตัดผ่านพื้นที่เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศเกาหลี (KADIZ) จะต้องส่งแผนการบินล่วงหน้า 1 ชั่วโมงก่อนเดินทาง สำหรับเครื่องบินพลเรือนที่มีเส้นทางการปินปกติจะต้องยื่นแผนการบินไปยังศูนย์ควบคุมการจราจรทางอากาศทุก ๆ ครั้ง ซึ่งหากทำตามแผนการบินที่ได้ยื่นไว้จะไม่มีการดำเนินการใด ๆ หากมีการเปลี่ยนแปลงแผนหรือเส้นทางการบินอย่างกระทันหัน กองทัพอากาศเกาหลีใต้จะนำเครื่องบินขึ้นเพื่อติดตามและพร้อมที่จะสกัดกั้น
หลังจากการปรับปรุงเขตระหว่างจีนและเกาหลีใต้ในปี พ.ศ. 2556 ความตรึงเครียดบริเวณพื้นทีทับซ้อนดังกล่าวเพิ่มมากขึ้นเมื่ออาณาเขตแถลงข่าวการบินของทั้งสามชาติที่อยู่บริเวณนั้นทับซ้อนกัน คือเกาหลีใต้ จีน และญี่ปุ่น โดยเครื่องบินรบจีนได้ล่วงล้ำเข้าสู่พื้นที่เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศเกาหลี (KADIZ) ถึง 5 ครั้งในปี พ.ศ. 2561
ระยะขอบเขต > เอเชียตะวันออก > จีน

ประเทศจีนมีพื้นที่เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศหลักอยู่เหนื่อแผ่นดินจีน ซึ่งในวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 จีนได้ประกาศจัดตั้งเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศในทะเลจีนตะวันออก ซึ่งได้รับความสนใจและเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์ของประเทศเพื่อนบ้านและนานาชาติ โดยแบ่งเป็น 2 รูปแบบคือ รูปแบบแรก เป็นการประกาศเขตในพื้นที่ที่ไม่มีปัญหาในการประกาศเขตขณะนั้น แต่ก็ยังมีพื้นที่ครอบคลุมหมู่เกาะเซ็งกากุที่อยู่ในการควบคุมของญี่ปุ่น และไอโอโด (Socotra Rock) ซึ่งเป็นกลุ่มหินใต้น้ำที่พิพาทกับเกาหลีใต้ รูปแบบที่สอง คือเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศของจีนที่ทับซ้อนกับเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศประเทศเพื่อนบ้าน โดยบังคับใช้พื้นที่ดังกล่าวกับทั้งอากาศยานพลเรือนและอากาศยานทางทหารที่บินผ่านเข้าไป โดยไม่คำนึงถึงปลายทางของอากาศยานนั้น
ในปี พ.ศ. 2557 กระทรวงการต่างประเทศจีนปฏิเสธรายงานที่ระบุว่ากำลังพิจารณาเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (ADIZ) ที่คล้ายคลึงกันในทะเลจีนใต้ เนื่องจากประเทศต่าง ๆ ในอาเซียนนั้นไม่ใช่ภัยคุกคามของตน
ระยะขอบเขต > เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ > ไทย

ประเทศไทยกำหนดเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไทย (Thailand Air Defense Identification Zone: TADIZ) ในบริเวณเหนือพื้นดินและผืนน้ำของประเทศไทย โดยกองทัพอากาศได้กำหนดเขตออกเป็น 2 ชั้น ประกอบไปด้วย
เขตพิสูจน์ฝ่ายเพื่อการป้องกันภัยทางอากาศล่วงหน้า (Thailand Air Defense Identification Buffer Zone: TAD-BUZ) กำหนดระยะ 100 ไมล์ทะเลจากเขต TADIZ เป็น 2 ชั้นคือ
เขตนอก (Twilight Zone: TIZ) คือระยะตั้งแต่ 50-100 ไมล์ทะเลจากเขต TADIZ
เขตใน (Midnight Zone: MIZ) คือระยะตั้งแต่ 0-50 ไมล์ทะเลจากเขต TADIZ
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (Thailand Air Defense Identification Zone: TADIZ) กำหนดเป็นเส้นเหนือเขตแดนประเทศไทยบนพื้นดิน รวมไปถึงบนผืนน้ำลากคลุมพื้นที่เศรษฐกิจจำเพาะ
สำหรับเครื่องบินที่จะเข้ามาในเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไทย (TADIZ) หากอากาศยานอยู่ภายในพื้นที่จะต้องยื่นแผนการบิน IFR หรือ VFR ต่อศูนย์ควบคุมการบินในสนามบินนั้น ๆ เพื่อดำเนินการส่งต่อมายังศูนย์ควบคุมพื้นที่กรุงเทพมหานคร (VTBBZRZX) โดยสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย อากาศยานที่เดินทางจากภายนอกเขต TADIZ จะต้องยื่นรายงานต่อผู้ควบคุมการจราจรทางอากาศอย่างน้อย 10 นาที หากไม่สามารถติดต่อหอควบคุมการบินได้อาจจะติดต่อกับสถานีควบคุมการสกัดกั้นภาคพื้นในพื้นที่ดังกล่าว
สำหรับการปฏิบัติเมื่อมีอากาศยานไม่สามารถระบุตัวตนเข้ามาในระยะของเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไทย (TADIZ) หรืออากาศยานปฏิบัตินอกแผนการบิน ออกนอกเส้นทางการบิน หรือเบี่ยงออกจากเส้นทาง 10 ไมล์ทะเลเหนือพื้นดิน 20 ไมล์ทะเลเหนือพื้นน้ำจากเส้นทางที่กำหนดให้ กองทัพอากาศไทยจะดำเนินการส่งอากาศยานขึ้นบินเพื่อสกัดกั้น และพิจารณาการใช้อาวุธได้หากไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง และเจ้าของเครื่องบินจะต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายหรือค่าใช้จ่ายใด ๆ ในภารกิจสกัดกั้น
ในกรณีอากาศยานจากภายนอกเขต หากอากาศยานนั้นบินเข้ามาในระยะเขตนอก (Twilight Zone) อากาศยานนั้นจะถูกกำหนดเป็นเป้าหมายไม่ทราบฝ่าย และหากเข้ามาในระยะเขตใน (Midnight Zone) และยังพิสูจน์ทราบไม่ได้จะดำเนินการสั่งการให้อากาศยานขึ้นติดต่อสื่อสารด้วยสายตา เพื่อแสดงตัวตน และดำเนินการผลักดันหรือดำเนินการตามขั้นตอนที่เหมาะสมต่อไป
ระยะขอบเขต > เอเชียใต้ > บังคลาเทศ

ประเทศบังคลาเทศมีการประกาศเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศเหนือจากพรมแดนออกไปทางทะเลตามพิกัดต่อไปนี้
21°07′44.80″N 89°13′56.50″E﻿ / ﻿21.1291111°N 89.2323611°E﻿ / 21.1291111; 89.2323611
18°15′54.12″N 89°21′47.56″E﻿ / ﻿18.2650333°N 89.3632111°E﻿ / 18.2650333; 89.3632111
16°43′28.74″N 89°25′54.37″E﻿ / ﻿16.7246500°N 89.4317694°E﻿ / 16.7246500; 89.4317694
20°13′06.30″N 92°00′07.60″E﻿ / ﻿20.2184167°N 92.0021111°E﻿ / 20.2184167; 92.0021111
20°03′32.00″N 91°50′31.80″E﻿ / ﻿20.0588889°N 91.8421667°E﻿ / 20.0588889; 91.8421667
17°52′34.06″N 90°15′04.66″E﻿ / ﻿17.8761278°N 90.2512944°E﻿ / 17.8761278; 90.2512944
ทุกเที่ยวบินของอากาศยาน ทั้งอากาศยานพลเรือน อากาศยานทหาร ทั้งของบังคลาเทศเองและต่างชาติที่มีต้นทางภายในเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ และเที่ยวบินที่จะเข้าสู่เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ จะต้องได้รับการอนุญาตล่วงหน้าและผ่านกระบวนการ Air Defense Clearance (ADC)
หากอากาศยานที่ล่วงล้ำเข้ามาและไม่ผ่านขั้นตอนการยืนยันตัวตนหรือกระบวนการ Air Defense Clearance (ADC) จะถูกกองทัพอากาศบังคลาเทศบินขึ้นสกัดกั้น
ระยะขอบเขต > เอเชียใต้ > อินเดีย

ประเทศอินเดียกำหนดเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (ADIZ) ตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 20 โดยอากาศยานที่จะบินผ่านเข้ามาจะต้องแจ้งล่วงหน้า 10 นาทีก่อนเข้าเขต โดยแบ่งเป็น 6 เขต เหนือเขตแดนประเทศเพื่อนบ้าน ประกอบไปด้วย
เหนือพรมแดนปากีสถาน
เหนือพรมแดนเนปาล
เหนือพรมแดนจีน
เหนือพรมแดนด้านตะวันออกที่ติดต่อกับประเทศบังคลาเทศ ภูฏาน พม่า
เหนือทะเลทางตอนใต้ของประเทศ
เหนือทะเลทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศ
การบังคับใช้เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศของประเทศอินเดียนั้นเป็นหน้าที่ของกองทัพอากาศอินเดีย โดยตรวจสอบผ่านระบบเรดาร์ และดำเนินการด้วยอากาศยานหรือจรวดพื้นสู่อากาศในพื้นที่ดูแลเฉพาะของกองทัพบกและกองทัพเรืออินเดีย สำหรับการสกัดกั้นตามสถานการณ์
นอกจากนี้เจ้าหน้าที่การบินพลเรือนจะช่วยยืนยันหมายเลข Air Defense Clearance (ADC) ให้กับอากาศยานที่บินเข้ามาในพื้นที่เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศเพื่อจัดการจราจรทางอากาศในกรณีที่มีความจำเป็น
ระยะขอบเขต > อเมริกาเหนือ > สหรัฐและแคนาดา

ประเทศสหรัฐอเมริกาและแคนาดาได้กำหนดเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศร่วมกันในภาคพื้นทวีปอเมริกาเหนือ สหรัฐดูแล 2 เขตในอเมริกาเหนือ คือ เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศของสหรัฐ และเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศบริเวณรัฐอลาสก้า และอีก 2 เขต นอกทวีปอเมริกาเหนือ คือ เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศฮาวาย และเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศกวม
ในขณะที่แคนาดาดูแลอีก 2 เขตในทวีปอเมริกาเหนือ คือ เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศนอกชายฝั่งทะเลแปซิฟิกเหนือชายฝั่งบริติชโคลัมเบีย และอีกส่วนครอบคลุมหมู่เกาะอาร์กติกของแคนาดาและเมืองในมหาสมุทรแอตแลนติก
ภายใต้กฎหมายของสหรัฐ พื้นที่ดังกล่าวมีผลบังคับใช้กับเครื่องบินพาณิชย์ที่ต้องการเข้าสู่น่านฟ้าสหรัฐเท่านั้น สำหรับการบัญชาการและควบคุมการป้องกันภัยทางอากาศนั้นถูกพัฒนาขึ้นในปี พ.ศ. 2493 โดยแบ่งเขตเป็น 5 เขตในทวีปอเมริกาเหนือ หากการตรวจสอบทางวิทยุสื่อสารไม่สามารถทำได้จะส่งเครื่องบินของกองทัพอากาศสหรัฐขึ้นตรวจสอบผู้บุกรุกด้วยสายตา
ดูเพิ่ม

เครื่องบินสกัดกั้น
อาณาเขตแถลงข่าวการบิน
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศเหนือญี่ปุ่น (สีน้ำเงิน), เกาหลีใต้ (สีเขียว), จีน (สีชมพู), และไต้หวัน/สาธารณรัฐจีน (สีส้ม)
แผนที่เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (ADIZ) ของไต้หวัน แสดงการจู่โจมในเดือนกันยายน 2563 ทางตะวันตกเฉียงใต้และการข้ามเส้นกลางของช่องแคบไต้หวันโดยกองทัพอากาศปลดปล่อยประชาชนจีน
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศไทย (TADIZ)
เครื่องบินขับไล่และโจมตีของกองทัพอากาศไทย
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (ADIZ) ของบังคลาเทศ
เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ (ADIZ) ระหว่างสหรัฐและแคนาดาในปี พ.ศ. 2553
จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 (เชียงของ–ห้วยทราย)

|  จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 (เชียงของ–ห้วยทราย) |
| --- | --- |
พื้นที่ตั้งจุดผ่านแดน ก่อนเข้าสู่สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4
thพื้นที่พรมแดนไทย (ซ้าย) และลาว (ขวา)
ที่ตั้ง
ประเทศ:  ไทย,  ลาว
ที่ตั้ง:   บ้านดอนมหาวัน ตำบลเวียง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ทางหลวงเอเชียสาย 3  ฝั่งไทย  ทล.1356 กม.ที่ 5+220  ฝั่งลาว  ทล.3 
พิกัด: 20°12′58″N 100°26′10″E﻿ / ﻿20.2160°N 100.4360°E﻿ / 20.2160; 100.4360
รายละเอียด
เปิดทำการ: พ.ศ. 2556 จุดผ่านแดนถาวร
ดำเนินการโดย:  • กรมศุลกากร  • สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
ประเภท: จุดผ่านแดนถาวร
จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 (เชียงของ–ห้วยทราย) หรือ จุดผ่านแดนถาวรเชียงของ เป็น 1 ใน 9 จุดผ่านแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศลาวในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านดอนมหาวัน ตำบลเวียง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย โดยมีแม่น้ำโขงเป็นเส้นแบ่งเขตแดนตามธรรมชาติ ตั้งอยู่ตรงข้ามกับบ้านดอน เมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว ประเทศลาว
จุดผ่านแดนดังกล่าว เป็นเส้นทางเชื่อมต่อไปยังประเทศจีนผ่านประเทศลาวในชื่อเส้นทางสายอาร์ 3 เอ
ประวัติ

จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 เปิดขึ้นหลังการก่อสร้างสะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4 (เชียงของ–ห้วยทราย) ซึ่งเปิดขึ้นตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2556 แต่ในช่วงแรกที่เปิดจุดผ่านแดนถาวร การขนส่งสินค้าและศุลกากรจะต้องทำการขออนุมัติเป็นการเฉพาะคราว ก่อนจะกำหนดให้มีด่านพรมแดนเชียงของแห่งที่ 4 ในวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2558
การผ่านแดน

จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 เปิดทำการตั้งแต่เวลา 06.00–22.00 น. สำหรับผู้ที่ต้องการจะเดินทางผ่านแดนนั้นจะต้องมีเอกสารประจำตัว อย่างใดอย่างหนึ่ง คือ
คือหนังสือเดินทาง สามารถข้ามไปฝั่งประเทศลาวได้โดยไม่ต้องขอการตรวจลงตรา (Visa) อยู่ได้ไม่เกิน 30 วันนับจากผ่านแดน
บัตรผ่านแดนชั่วคราว สำหรับบุคคลสัญชาติไทย ใช้ได้ครั้งเดียวในการเดินทางข้ามแดนไปและกลับมายังฝั่งไทย สามารถข้ามไปในพื้นที่แขวงบ่อแก้ว ไม่เกิน 3 คืน 2 วันและต้องกลับประเทศผ่านจุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 เท่านั้น
บัตรผ่านแดน สำหรับคนที่มีภูมิลำเนาในจังหวัดเชียงราย มีอายุ 1 ปี สามารถข้ามไปฝั่งแขวงบ่อแก้วได้ไม่เกิน 3 วัน 2 คืนและต้องกลับประเทศผ่านจุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 เท่านั้น
นอกจากนี้ยังสามารถนำรถยนต์ข้ามแดนไปยังประเทศลาวได้ โดยต้องเตรียมเอกสารและเครื่องหมายกำกับรถซึ่งสามารถขอออกได้ที่สำนักงานขนส่งทั่วประเทศ
การผ่านแดน > กิจกรรม

จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 มีความสำคัญในด้านของการเดินทางและการขนส่งที่สามารถเดินทางผ่านประเทศลาวและเชื่อมต่อไปยังประเทศจีนได้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางสายอาร์ 3 เอ ที่เชื่อมต่อระหว่างกรุงเทพมหานคร ด่านเชียงของ ด่านห้วยทราย ด่านบ่อเต็น ด่านบ่อหาน และเมืองคุนหมิง ระยะทางกว่า 1,240 กิโลเมตร ซึ่งเป็นเส้นทางในการส่งออกสินค้าสำคัญของประเทศไทย อาทิ ผลไม้สด (แช่เย็น แช่แข็ง และผลไม้แห้ง) พืชผัก ผลไม้แปรรูป เครื่องเทศและสมุนไพรต่าง ๆ และสินค้าสำหรับอุปโภคบริโภค
การผ่านแดน > ด่านศุลกากร

ด่านพรมแดนเชียงของ แห่งที่ 4 อยู่ภายใต้การดูแลของด่านศุลกากรเชียงของ ตั้งอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกัน คือเลขที่ 78 หมู่ 9 ตำบลเวียง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย
การผ่านแดน > ด่านตรวจคนเข้าเมือง

ด่านตรวจคนเข้าเมืองเชียงของ อยู่ภายใต้การดูแลของตรวจคนเข้าเมืองเชียงแสน
การเดินทาง

จุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 สามารถเดินทางมาได้ทั้งด้วยรถยนต์ส่วนบุคคล และระบบขนส่งสาธารณะ เพื่อข้ามไปยังฝั่งประเทศลาว
การเดินทาง > เส้นทาง

จากจังหวัดเชียงราย เดินทางแยกจากถนนพหลโยธินมาตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1020 ไปตามเส้นทางจนถึงกิโลเมตรที่ 132+050 และเลี้ยวขวาที่แยกด่านเชียงของไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1356 จะถึงจุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 อยู่ที่ปลายทางเชื่อมต่อกับสะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4 (เชียงของ–ห้วยทราย) และเชื่อมต่อไปยังฝั่งลาว
การเดินทาง > ขนส่งสาธารณะ

ระบบขนส่งสาธารณะสำหรับเดินทางมายังจุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 ประกอบไปด้วย
การเดินทาง > ขนส่งสาธารณะ > รถโดยสารประจำทาง

ปัจจุบันมีการเดินรถโดยสารระหว่างจังหวัดเชียงรายกับจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อเดินทางไปยังจุดผ่านแดนถาวรสะพานมิตรภาพ 4 และข้ามไปยังฝั่งประเทศลาว ประกอบไปด้วย
การเดินรถระหว่างประเทศ
สายที่ 8 เชียงใหม่–เชียงราย–บ่อแก้ว–หลวงน้ำทา–อุดมไซ–หลวงพระบาง โดยบริษัท ขนส่ง จำกัด ใช้เวลาเดินทาง 18 ชั่วโมง
ขาไปออกจากเชียงใหม่ เวลา 09.00 น.
ขากลับออกจากหลวงพระบาง เวลา 17.00 น.
สายที่ 11 เชียงราย–แขวงบ่อแก้ว โดยบริษัท ขนส่ง จำกัด ใช้เวลาเดินทาง 4 ชั่วโมง
ขาไปออกจากเชียงราย เวลา 10.00 น. และ 16.30 น.
ขากลับออกจากแขวงบ่อแก้ว เวลา 08.30 น. และ 16.30 น.
ดูเพิ่ม

สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4 (เชียงของ–ห้วยทราย)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4 (เชียงของ–ห้วยทราย) มองจากฝั่งไทยไปยังลาว
ขุนเดช

ขุนเดช เป็นบทประพันธ์ของ สุจิตต์ วงษ์เทศ ในปี พ.ศ. 2512 เป็นการรวมเรื่องสั้น โดยอ้างอิงจากเรื่องจริงของ จิระเดช ไวยโกสิทธิ์(ขุนเดช) ผู้พิทักษ์อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย และ ศรีสัชนาลัย โดยแต่งเติมเรื่องราวให้เข้มข้นกว่าเดิม เคยสร้างเป็นภาพยนตร์และละครโทรทัศน์มาแล้วรวม 2 ครั้ง และในครั้งที่ 2 สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2555 ทาง สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 ได้นำกลับมาทำเป็นละครโทรทัศน์อีกครั้ง ซึ่งได้ออกอากาศตั้งแต่วันที่ 18 เมษายน 2555 - 28 มิถุนายน 2555 มีจำนวนตอนทั้งสิ้น 22 ตอน ผลิตโดย บริษัท พอดีคำ จำกัด
นักแสดง

| ปี | พ> ศ. 2542 | พ> ศ. 2555 |
| --- | --- | --- |
สถานีออกอากาศ: ช่อง 7
| ผู้จัดละคร | ดาราวิดีโอ | พอดีคำ |
| บทโทรทัศน์ | อัศศิริ ธรรมโชติ | ศุภชัย สิทธิอำพรพรรณ |
| ผู้กำกับการแสดง | วีระชัย รุ่งเรือง | สยาม น่วมเศรษฐี |
| ตัวละคร | นักแสดง ปี 2542 | นักแสดง ปี 2555 |
| ขุนเดช/วีรบุรุษบาป | พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง | วีรภาพ สุภาพไพบูลย์ |
| ร.ต.ท.ยงยุทธ | ศตวรรษ ดุลยวิจิตร | ศุกลวัฒน์ คณารศ |
| บัวทอง | ณัฐริกา ธรรมปรีดานันท์ | อัษฎาพร สิริวัฒน์ธนกุล |
| ดารา | ธนาภรณ์ รัตนเสน | อคัมย์สิริ สุวรรณศุข |
| ประดับ | นฤเบศร์ จินปิ่นเพชร | ธวัชสรรค์ เปล่งศิริวัธน์ |
| สัมฤทธิ์ | วรานันท์ ยูสานนท์ | พิชยดนย์ พึ่งพันธ์ |
| กำนันบุญ สุโขทัย | ฤทธิ์ ลือชา | สุรวุฑ ไหมกัน |
| คำผกา | อภิรดี ภวภูตานนท์ | อุษณีย์ วัฒฐานะ |
| ปารมี | ปทุม มิตรภักดี | ขวัญกวินท์ ธำรงรัฐเศรษฐ์ |
| รัฐมนตรีปราชญ์ | วันชัย เผ่าวิบูลย์ | เกริกเกียรติ พันธุ์พิพัฒน์ |
| คุณหญิง | ปทุมวดี โสภาพรรณ | ภารดี อยู่ผาสุข |
| อาจารย์ประทีป | พงษ์ประยูร ราชอาภัย | วันชัย เผ่าวิบูลย์ |
| พ่อเดื่อง | สรพงศ์ ชาตรี | วินัย ไกรบุตร |
| แม่คำปัน | วาสนา สิทธิเวช | รชยา รักกสิกรณ์ |
| จ่าแท่น | ปิยะ ตระกูลราษฎร์ | วีระชัย หัตถโกวิท |
| เถิน | ปราบ ยุทธพิชัย | ธนา สินประสาธน์ |
| หมอน้อย | แรม วรธรรม | ตฤณ เศรษฐโชค |
| มะลิ |  | น้ำทิพย์ เสียมทอง |
| สาลี่ | อัญชลี ไชยศิริ | ประถมาภรณ์ รัตนภักดี |
| หลวงพ่อสุข |  | ธีรยุทธ ปรัชญาบำรุง |
| หลวงลุง | วิโรจน์ ทองชิว | ยอดชาย เมฆสุวรรณ |
| อาจารย์ดำรง |  | ฆนัท นาคถนอมทรัพย์ |
| ฮวด | สมยศ เปรมอนันต์ | พิพัฒน์พล โกมารทัต |
| รำพัน |  | ปริษา ทนาวิวัฒน์ |
| ทิพย์ | หยาดทิพย์ ราชปาล | ณปภัช วรพฤทธานนท์ |
| กบ |  | ชญาณี ธิติ |
| หยิน | ศิขรินธาร พลายเถื่อน | ธัชพร วาจา |
| เสือเพิก | ดามส์ ดัสกร | สุรพันธุ์ ศรีวิลัย |
| เสือชิด | กิตติ ดัสกร | ธนกฤต เจนครองธรรม |
| เสือแชน | ดามพ์ ดัสกร | ยุพข่าน |
| เบิ้ม ลูกน้องประดับ |  | ณรัฐ พัฒนาพงศ์ชัย |
| นา ลูกน้องกำนันบุญ |  | เนรัญ ศรีสันต์ |
| เน ลูกน้องสัมฤทธิ์ |  | ชมวิชัย เมฆสุวรรณ |
| เถร |  | จิรกิตติ์ สุวรรณภาพ |
| เปรื่อง อยุธยา | ทองขาว ภัทรโชคชัย | เวนซ์ ฟอลโคเนอร์ |
| ผู้ใหญ่น่วม | วรุฒ วรธรรม | พงศนารถ วินศิริ |
| แจ๊ค | ธรรมชาติ ฟาร์เน็ตต์ | รอน สมูเรนเบิร์ก |
| วงศ์ | ลักษณ์ อภิชาติ | โอลิเวอร์ บีเวอร์ |
| จำเริญ | ปรเมศ น้อยอ่ำ | ณรงค์ฤทธิ์ ป้อมภู่ |
| จีนเปีย |  | นิมิตร ทยานุวัฒน์ |
| ตากล้ำ | วิทิต แลต | ธนัช ศรีบรรจง |
| ยายแช่ม | น้ำเงิน บุญหนัก | พจนีย์ ใยละออ |
| น้ำ | วัชระ สิทธิกุล | จิณณะ จอมขันเงิน |
| หวาด | อำภา ภูษิต | ปวารา อภิพูนลาภ |
| ชื่น | ธนา สินประสาธน์ | โชคดี พักภู่ |
| ช้อน เขาพนมเพลิง | สันติสุข พรหมศิริ | อิทธิกร สาธุธรรม |
อาณาจักรนครศรีธรรมราช

บทความนี้เกี่ยวกับอาณาจักรนครศรีธรรมราชที่ก่อตั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 13 สำหรับอาณาจักรก่อนหน้า ดูที่ อาณาจักรตามพรลิงค์
อาณาจักรนครศรีธรรมราช หรือ อาณาจักรลิกอร์ คือหนึ่งในเมืองหลักในอาณาจักรสุโขทัยและอาณาจักรอยุธยาของสยาม และครอบครองพื้นที่ส่วนใหญ่ในคาบสมุทรมลายู โดยมีนครศรีธรรมราชเป็นศูนย์กลาง
การก่อตั้งและสมัยสุโขทัย

นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่วิเคราะห์ว่าก่อนหน้าอาณาจักรนี้ เคยมีอาณาจักรตามพรลิงค์ (ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 10 ถึง 13) มาก่อน ในช่วงปลายสหัสวรรษที่ 1 ถึงต้นสหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสต์ศักราช ชาวไทได้ขยายเผ่าพันธุ์ไปทั่วแผ่นดินใหญ่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในคริสต์ศตวรรษที่ 13 พวกเขาได้ตั้งนครศรีธรรมราชเป็น เมือง หรือรัฐของตน
จารึกพ่อขุนรามคำแหงได้กล่าวถึงนครศรีธรรมราชว่าเป็นประเทศราชของอาณาจักรสุโขทัย อาจปกครองโดยผู้เป็นญาติกับพ่อขุนรามคำแหงมหาราชธรรมเนียมพุทธเถรวาทแบบนครศรีธรรมราชได้กลายเป็นตัวแบบหนึ่งสำหรับทั้งอาณาจักร การเป็นเมืองขึ้นต่อสุโขทัยเป็นแค่ส่วนบุคคล ไม่ใช่สถาบันดังนั้นหลังพ่อขุนรามคำแหงมหาราชสวรรคต นครศรีธรรมราชจึงเป็นอิสระและกลายเป็นรัฐไทยที่โดดเด่นในคาบสมุทรมลายู
เมืองนักษัตร

พงศาวดารนครศรีธรรมราชและพงศาวดารพระธาตุนครในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ระบุว่า นครศรีธรรมราชล้อมรอบด้วยเครือข่ายเมืองในคาบสมุทรมลายู เรียกว่า เมืองสิบสองนักษัตร เมืองเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นเมืองส่วนนอกล้อมรอบศูนย์กลางคือนครศรีธรรมราช และเชื่อมต่อกันทางบกเพื่อให้สามารถส่งกองทัพจากเมืองหนึ่งไปยังอีกเมืองหนึ่งได้หากถูกโจมตีอย่างกะทันหัน
หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุ รัชนี ระบุเมืองและสัญลักษณ์จักรราศีสิบเอ็ดเมืองจากสิบสองเมืองในคาบสมุทรมลายู ได้แก่ นราธิวาส (ชวด), ปัตตานี (ฉลู), กลันตัน (ขาล), ไทรบุรี (มะโรง), พัทลุง (มะเส็ง), ตรัง (มะเมีย), ชุมพร (มะแม), กระบี่ (วอก), ท่าชนะ (ระกา), ภูเก็ต (จอ), กระบุรี (กุน) ตำแหน่งที่ตั้งที่แน่ชัดของเมืองปะหังซึ่งถือตราเถาะยังไม่เป็นที่ทราบ
อย่างไรก็ตาม ไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ระบุว่านครศรีธรรมราชควบคุมเมืองเหล่านั้นจริง ๆ รายงานอื่น ๆ จากสมัยเดียวกันไม่ค่อยมีการบันทึกว่านครศรีธรรมราชมีบทบาทพิเศษในคาบสมุทรมลายู คำกล่าวจากพงศาวดารน่าจะเป็นการสะท้อนถึงการอ้างอำนาจของสยามเหนือภูมิภาคมลายูทางทิศใต้ในสมัยอยุธยาตอนกลาง
สมัยอยุธยา

ในเอกสารภาษาชวาเก่า เดซาวาร์นานา ใน ค.ศ. 1365 อาณาจักรมัชปาหิตยอมรับว่านครศรีธรรมราชเป็นของสยาม กฎมณเฑียรบาลของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถใน พ.ศ. 2011 ระบุว่านครศรีธรรมราชเป็นหนึ่งในแปด "เมืองพระยามหานคร" ของอาณาจักรอยุธยา ถึงกระนั้น ตัวเมืองยังคงมีราชวงศ์และรัฐบริวารเป็นของตนเอง ในรัชสมัยของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช (ครองราชย์ พ.ศ. 2133−2148) ตัวเมืองมีสถานะเป็น "เมืองชั้นเอก"
ในช่วงความขัดแย้งเรื่องการสืบราชสมบัติในกรุงศรีอยุธยาใน พ.ศ. 2172 นครศรีธรรมราชเป็นกบฏต่อสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ทางการอยุธยาจึงส่งยามาดะ นางามาซะ กับกองทัพไปปราบกบฏ แล้วแต่งตั้งเขาเป็นเจ้าเมืองและเจ้าแห่งนครศรีธรรมราชเป็นเวลาสั้น ๆ การจลาจลในนครศรีธรรมราชเกิดขึ้นอีกครั้งหลังการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2231 เมื่อผู้นำท้องถิ่นไม่ยอมรับการเสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติของสมเด็จพระเพทราชา