stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
โกะรรันกุฬังงรเทวีเกษตรัง
ตำนาน

ที่ตั้งของเกษตรังนี้ในอดีตเป็นป่ารกทึบ ที่มุมตะวันตกเฉียงเหนือของผืนป่านี้มีบ่อน้ำเล็กแต่ลึกที่ชื่อว่า ภูตกุฬัง (ഭൂതകുളം, bhūtakul̤aṃ; Bhoothakulam) อยู่ ผู้คนในพื้นที่เชื่อว่าบ่อน้ำนี้เป็นที่อยู่ของงูพิษ ส่วนทางตะวันออกของผืนป่ามีสระน้ำขนาดกว้างใหญ่ ในวันที่ฝนลง ธารน้ำจะไหลมาจากสระน้ำนี้ทำให้พื้นที่ป่าและพื้นที่โดยรอบอุดมสมบูรณ์ ทำให้บรรดาคนเลี้ยงวัวในพื้นที่นิยมพาวัวมากินหญ้าในแถบนี้
ตำนานเล่าว่าครั้งหนึ่งมีกลุ่มคนเลี้ยงวัวไปเก็บมะพร้าวมาจากที่นี่ ต่อมาคนเลี้ยงวัวได้เจอก้อนหินที่ทิศใต้ของภูตกุฬัม คนเลี้ยงวัวจึงกระแทกลูกมะพร้าวกับหินนี้เพื่อเปิดมะพร้าว แต่กลับเจอว่าหินนี้มีเลือดไหลออกมา คนเลี้ยงวัวจึงนำเรื่องนี้ไปเล่าแก่คนเฒ่าคนแก่ของตน โหรท่านหนึ่งเสนอว่าหินนี้อาจมีอำนาจเหนือธรรมชาติบางอย่างอยู่ และควรจะประกอบพิธีบูชาทันทีหลังสร้างวิหารขึ้นที่นี่ ผู้เฒ่าและคนเลี้ยงวัวจึงกลับไปที่หินนั้น สร้างวิหารขึ้นชั่วคราวโดยใช้เสา และมุงด้วยใบจากต้นมะพร้าว ตามธรรมเนียมโบราณของอินเดียใต้นั้น ใน กุฏุมพังเกษตรัง (കുടുംബം ക്ഷേത്രം, kuṭuṃbaṃ kṣetraṃ; หมายถึงโบสถ์พราหมณ์ประจำครอบครัวหรือประจำตระกูล) จะให้มี พาลิกะ (ബാലിക, bālikā; หมายถึงเด็กผู้หญิง) เป็นคนเตรียมพวงมาลัย จุดตะเกียงบูชาในวิหาร วิหารแห่งนี้ตามที่โหรบอกคือจะต้องประกอบพิธีบูชาทันทีเมื่อสร้างวิหารเสร็จ คนเลี้ยงวัวจึงแต่งกายด้วยชุดอย่างสตรีและประกอบพิธีบูชาในวิหารทันที จากนั้น คนเลี้ยงวัวได้นำน้ำมันมะพร้าว (อุรุกกุเวะฬิจเจ็ณณะ; ഉരുക്ക്‌ വെളിച്ചെണ്ണ, urukk vĕl̤iccĕṇṇa) และเปลือกมะพร้าว (โกฏฏัน; കൊട്ടൻ, kŏṭṭan) บูชาแก่เทวีในฐานะไนเวทยัม
จมยวิฬักกุ

จมยวิฬักกุ (มลยาฬัม: ചമയവിളക്ക്; Chamayavilakku) เป็นเทศกาลประจำปีของเกษตรัง ที่ซึ่งศาสนิกชนผู้ชายจะแต่งกายเป็นผู้หญิงและเข้าร่วมพิธีจุดตะเกียงบูชาและเดินบริกรรมรอบวิหารในเวลาค่ำคืน และมีดนตรีบรรเลงประกอบ เครื่องแต่งกายหญิงที่ศาสนสิกชนชายนิยมนำมาสวมเพื่อร่วมพิธีนี้ เช่นส่าหรี, ปัฏฏุสารี (pattu sari) ส่าหรี่ครึ่งตัว ไปจนถึงชุดเต้นระบำของผู้หญิง
เทศกาลนี้ตรงกับวันที่ 10 และ 11 ของเดือนมีนัม ตามปฏิทินมลยาฬัม
แหล่งข้อมูลอื่น

Kottankulangara Devi Temple Official Website เก็บถาวร 2018-04-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Kottankulangara Temple Official Website เก็บถาวร 2013-03-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Kottankulangara Temple Facebook Page
ไทปูซัม

| ไทปูซัม   தைப்பூசம் |
| --- | --- |
ผู้ศรัทธาในพระขันธกุมารกำลังให้หอกแหลมทิ่มกระพุ้งแก้มในฐานะการทำกาวฏิอาฏฏัมในเทศกาลไทปูซัมที่ถ้ำบาตู ประเทศมาเลเซีย
ชื่ออื่น: தமிழர் திருவிழா[ต้องการอ้างอิง]
จัดขึ้นโดย: ชาวทมิฬและมลยาฬัมที่นับถือฮินดู
ประเภท: ศาสนาฮินดู
ความสำคัญ: ฉลองวาระที่พระปารวตีมอบหอกอัศจรรย์แก่พระขันธกุมาร
วันที่ในปี 2023: 5 กุมภาพันธ์
วันที่ในปี 2024: 25 มกราคม
ไทปูซัม, ไตป์ปูจัม (ทมิฬ: தைப்பூசம், Taippūcam, Thaipusam หรือ Thaipoosam) หรือ ไตป์ปูยัม (มลยาฬัม: തൈപ്പൂയം, Thaipooyam) เป็นเทศกาลที่เฉลิมฉลองในชาวทมิฬ ชาวมลยาฬัม และชาวเกรละที่นับถือศาสนาฮินดู ในวันพระจันทร์เต็มดวงของเดือน "ไต" ตามปฏิทินทมิฬ ซึ่งมักตรงกันกับดาวปุษยะหรือ "ปูจัม" ในภาษาทมิฬ ปัจจุบันมีฉลองตามชุมชนของชาวทมิฬทั้งในประเทศอินเดีย, ศรีลังกา, มาเลเซีย, มอริเชียส, สิงคโปร์, ไทย และอีกหลายประเทศ
เทศกาลเฉลิมฉลองวาระที่พระปารวตีประทานเวลหรือหอกอัศจรรย์ให้แก่พระขันธกุมาร เพื่อให้พระองค์ปราบอสูรจูรปัตมันและพวกพ้อง นอกจากนี้ยังเป็นที่เชื่อกันทั่วไปว่าไทปูซัมเป็นการเฉลิมฉลองวันเกิดของพระขันธกุมาร อย่างไรก็ตาม แหล่งข้อมูลบางส่วนเสนอว่าวันเกิดของพระขันธกุมารตรงกับวันวิขาสีวิศาขัม (Vaikhasi Vishakam) มากกว่า
ส่วนสำคัญของไทปูซัมอยู่ที่พิธีกาวฏิอาฏฏัม (หรือกาวฏิยาฏฏัม ตามภาษามลยาฬัม) ที่ผู้ศรัทธาในพระขันธกุมาร ซึ่งทรงเป็นเทพเจ้าแห่งการสงคราม ทำการทรมานตัวเองโดยการใช้ของแหลมคมทิ่มแทงร่างกายตนเอง เป็นต้น
แฮ็นดริก เตอร์บรึคเคิน

แฮ็นดริก ยันส์โซน เตอร์บรึคเคิน (ดัตช์: Hendrick Janszoon Terbrugghen หรือ ter Brugghen; ค.ศ. 1588 - 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1629) เป็นจิตรกรคนสำคัญของยุคทองของเนเธอร์แลนด์ในคริสต์ศตวรรษที่ 17 เตอร์บรึคเคินเป็นหนึ่งในผู้นำจิตรกรชาวดัตช์ที่ได้รับอิทธิพลจากงานเขียนของการาวัจโจที่เรียกว่า "กลุ่มการาวัจโจแห่งยูเทรกต์"
ชีวิต

ชีวิตเบื้องต้นของเตอร์บรึคเคินไม่เป็นที่ทราบกันเท่าใดนัก เตอร์บรึคเคินอาจจะเกิดที่เดอะเฮก แต่ครอบครัวดูเหมือนจะย้ายไปยังเมืองยูเทรกต์ซึ่งเป็นเมืองโรมันคาทอลิกเมื่อต้นคริสต์ทศวรรษ 1590  ซึ่งเป็นที่ที่เตอร์บรึคเคินเริ่มทำงานเขียนภาพเมื่ออายุได้สิบสามปี เริ่มด้วยการศึกษากับอาบราฮัม บลุมาร์ต เตอร์บรึคเคินศึกษาพื้นฐานของศิลปะจากบลุมาร์ต แต่ราว ค.ศ. 1604 เตอร์บรึคเคินก็เดินทางไปอิตาลีเพื่อหาประสบการณ์เพิ่มเติม ซึ่งเป็นการกระทำที่ต่างจากจิตรกรดัตช์รุ่นเดียวกัน เตอร์บรึคเคินไปถึงโรมในปี  ค.ศ. 1604 ซึ่งอาจจะมีโอกาสติดต่อกับการาวัจโจโดยตรง (การาวัจโจหนีออกจากโรมในปี  ค.ศ. 1606 เพราะถูกกล่าวหาว่าไปฆ่าคน) แต่ที่แน่ ๆ คือได้ศึกษาผลงานของการาวัจโจและจากผู้ได้รับอิทธิพลจากเขา – "กลุ่มการาวัจโจแห่งอิตาลี" (Caravaggisti) – เช่น โอราซีโอ เจนตีเลสกี งานของการาวัจโจสร้างความตื่นเต้นในวงการศิลปะในอิตาลีในขณะนั้น ลักษณะเด่นของการเขียนภาพคือการใช้แสงเงาที่ตัดกันอย่างรุนแรงที่เรียกว่า "ค่าต่างแสง" (chiaroscuro) บนฉากหลังหรือสิ่งแวดล้อมที่มืด และความเป็นสัจนิยมของตัวแบบและหัวเรื่องที่เขียน บางครั้งก็มีความดึงดูด และบางครั้งก็สร้างความตกตะลึงให้แก่ผู้ชม หรือบางครั้งก็หยาบไปเลย (vulgar) จิตรกรคนอื่น ๆ ที่มีอิทธิพลต่อเตอร์บรึคเคินระหว่างที่พำนักอยู่ในอิตาลีก็ได้แก่ อันนีบาเล การ์รัชชี, โดเมนีกีโน และกวีโด เรนี (Guido Reni) เตอร์บรึคเคินเสียชีวิตในยูเทรกต์ในปี ค.ศ. 1629
ดูเพิ่ม

จิตรกรรมยุคทองของเนเธอร์แลนด์
จิตรกรรมบาโรก
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ แฮ็นดริก เตอร์บรึคเคิน
สมุดภาพ

"พระเยซูเรียกนักบุญมัทธิว"
ราว ค.ศ. 1629
"ความกังขาของนักบุญทอมัส"
ราว ค.ศ. 1621-23
"เฮราคลิตุส"
ราว ค.ศ. 1628
"สูบกล้อง"
ราว ค.ศ. 1623
"นักบุญเซบาสเตียน"
| ด ค กจิตรกรในศิลปะตะวันตก |
| --- | --- |
ทั่วไป:  จิตรกรแบ่งตามสมัย  จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ  จิตรกรแบ่งตามสัญชาติ  จิตรกรแบ่งตามประเภท 
สมัย:  สมัยไบแซนไทน์  สมัยกอทิก  สมัยเนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในฟลานเดอส์  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในเนเธอร์แลนด์  สมัยจริตนิยม  สมัยบาโรก  สมัยโรโกโก  ลัทธิคลาสสิกใหม่  สมัยจินตนิยม  ลัทธิประทับใจ  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์  กลุ่มนิยมแบบก่อนราฟาเอล  ลัทธิสัญลักษณ์นิยม  ลัทธิบาศกนิยม  ลัทธิเหนือจริง  สมัยใหม่ 
ศตวรรษ:  คริสต์ศตวรรษที่ 13  คริสต์ศตวรรษที่ 14  คริสต์ศตวรรษที่ 15  คริสต์ศตวรรษที่ 16  คริสต์ศตวรรษที่ 17  คริสต์ศตวรรษที่ 18  คริสต์ศตวรรษที่ 19  คริสต์ศตวรรษที่ 20 
หัวเรื่อง/ประเภท:  ภาพประวัติศาสตร์ (รวมศิลปะศาสนา)  ภาพชีวิตประจำวัน  ภาพเหมือน  ภาพภูมิทัศน์  ภาพนิ่ง   ภาพพิมพ์หิน  ภาพไร้มายา  หนังสือวิจิตร  ภาพประกอบ 
สัญชาติ:  ชาวไทย  ชาวดัตช์  ชาวฝรั่งเศส  ชาวเฟลมิช  ชาวเยอรมัน  ชาวสเปน  ชาวออสเตรีย  ชาวอังกฤษ  ชาวอิตาลี  ชาวกรีก  ชาวอเมริกัน  ชาวสวีเดน  ชาวรัสเซีย  ชาวยูเครน 
 ปรัชญาศิลปะ  จิตรกรรม  จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับงานเขียน  จิตรกรที่มีรายชื่องานเขียน  จิตรกรรมแบ่งตามสมัย  จิตรกรรมแบ่งตามประเภท  จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง
โอปคลับเบก

| โอปคลับเบก |
| --- | --- |
เทศบาล
โบสถ์นักบุญแลมเบิร์ตในโอปคลับเบก
   ธง ตรา
ที่ตั้งของโอปคลับเบกในเขตฮัสเซิลต์ (สีเทาเข้ม)
โอปคลับเบกที่ตั้งของโอปคลับเบกในประเทศเบลเยียม
พิกัด:  51°02′32″N 05°34′57″E﻿ / ﻿51.04222°N 5.58250°E﻿ / 51.04222; 5.58250
ประเทศ:  เบลเยียม
เขต:  แคว้นเฟลมิช
ชุมชน:  เฟลมิช
มณฑล:  ลิมเบิร์ก
เขตท้องถิ่น: เขตฮัสเซิลต์
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: Benny Spreeuwers
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 24.98 ตร.กม. (9.64 ตร.ไมล์)
ประชากร (1 มกราคม ค.ศ. 2014)
 • ทั้งหมด: 10,194 คน
 • ความหนาแน่น: 408.10 คน/ตร.กม. (1,057.0 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
Postal codes: 3660
รหัสพื้นที่: 089
เว็บไซต์: www.opglabbeek.be
โอปคลับเบก (ดัตช์: Opglabbeek) เป็นเทศบาลในมณฑลลิมเบิร์กของประเทศเบลเยียม มีประชากรประมาณ 10,000 คน เมืองที่อยู่รอบ ได้แก่ เฮาต์ฮาเลิน-แฮ็ลค์เตอเรินในทางตะวันตก, เมวเวิน-เครยโตรเดอในทางเหนือ, มาไซก์ทางตะวันออก, อัส และเคงก์ทางใต้ และอยู่ห่างจากฮัสเซิลต์ซึ่งเป็นเมืองหลวงจังหวัดประมาณ 25 กิโลเมตร เขตอุตสาหกรรมของโอปคลับเบกเป็นหนึ่งในเขตอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุดในมณฑลลิมเบิร์ก ซึ่งเป็นผลจากการขยายตัวทางเขตอุตสาหกรรมของเคงก์
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ โอปคลับเบก
เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของโอปคลับเบก (ดัตช์)
| ด ค กเทศบาลในจังหวัดลิมบืร์ค |
| --- | --- | --- |
| เขตฮัสเซิลต์ |  อัส  เบอริงเคน  ดีเปินเบก  เคงก์  คิงเคอโลม  ฮาเลิน  ฮัม  ฮัสเซิลต์  แฮร์ก-เดอ-สตัด  เฮิสเดิน-โซลเดอร์  เลโอโปลด์สบืร์ค  ลึมเมิน  นีวเวอร์แกร์เกิน  โอปคลับเบก  ซินต์-เตรยเดิน  เทิสเซินเดอร์โล  โซนโฮเฟิน  ซือเตินดาล  |  |
| เขตมาไซก์ |  โบโคลต์  เบร  ดิลเซิน-สโตกเกม  ฮาโมนต์-อาเคิล  แฮ็คเติล-แอ็กเซิล  เฮาต์ฮาเลิน-แฮ็ลค์เตอเริน  กินโรย  โลมเมิล  มาไซก์  เมวเวิน-เครยโตรเดอ  เนียร์เพลต์  โอเวอร์เพลต์  เปร์  |  |
| เขตโตงเงอเริน |  อัลเกิน  บิลเซิน  บอร์คโลน  เฮียร์ส  แฮร์สตัปเปอ  ฮุเซิลต์  กอร์เตสเซม  ลานาเกิน  มาสเมเคอเลิน  รีมสต์  โตงเงอเริน  ฟุเริน  แว็ลเลิน  |  |
ไปซา

ไปซาซึ่งมีจารึกภาษามองโกล อักษรพักสปา เขียนว่า "ด้วยอำนาจของสวรรค์อันมิสิ้นสุด นี่เป็นคำสั่งของจักรพรรดิ ผู้ใดที่ไม่แสดงความเคารพแก่ผู่ถือสิ่งนี้ จะมีความผิด
ไปซา (อักษรโรมัน: paiza), ไปซือ (อักษรโรมัน: paizi) หรือ เกเรเก (มองโกลยุคกลาง: Гэрэгэ, มองโกเลีย: Пайз, เปอร์เซีย: پایزه pāiza, จีน: 牌子 páizi) เป็นแผ่นป้ายที่เจ้าพนักงานชาวมองโกลและคณะถือเพื่อแสดงสิทธิพิเศษและอำนาจของตน รวมถึงสามารถใช้เรียกร้องสินค้าและบริการจากพลเมือง
กระนั้น มีการออกไปซามใช้อำนาจในทางที่ผิดต่อพลเมือง กระทั่งอือเกเดย์ ข่าน (ครองราชย์ 1229–1241) สั่งห้ามไม่ให้ขุนนางออกไปซาและยาร์ลิก
พ่อค้าและผู้มีความสามารถจากต่างแดนอาจได้รับมอบไปซาจากข่านเพื่อใช้สำหรับยกเว้นภาษี ส่วนใหญ่เป็นคู่คัาของชาวมองโกล ซึ่งเรียกว่าโอร์ต็อก (ortoq) กระทั่ง มืงเก ข่าน (ครองราชย์ 1251–1259) ออกคำสั่งจำกัดการใช้ไปซาในกรณีนี้
มีการบรรยายเกี่ยวกับไปซาไว้โดยละเอียดในบันทึกของมาร์โก โปโล ซึ่งเดินทางไปยังจักรวรรดิหยวน ใในรัชสมัยของกุบไล ข่าน (ครองราชย์ 1260–1294)
ไปซาไม่ได้เป็นประดิษฐกรรมของชาวมองโกล แต่ชาวมองโกลเป็นผู้ทำให้ไปซาเป็นที่นิยมขึ้นมา มีเอกสารลักษณะคล้ายกันสำหรับพกพาใช้งานอยู่แล้วในตอนเหนือของจีน ในสมัยจักรวรรดิเลียว และมีใช้เรื่อยมาในจักรวรรดิจิน และตังกุตของซีเซีย
โคเฟิร์ต ฟลิงก์

โคเฟิร์ต ฟลิงก์ (ดัตช์: Govert หรือ Govaert Flinck; 25 มกราคม ค.ศ. 1615 - 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1660) เป็นจิตรกรชาวดัตช์ของยุคทองของเนเธอร์แลนด์ในคริสต์ศตวรรษที่ 17 โคเฟิร์ต ฟลิงก์มีความเชี่ยวชาญทางการเขียนจิตรกรรมประวัติศาสตร์และภาพเหมือน
ดูเพิ่ม

จิตรกรรมยุคทองของเนเธอร์แลนด์
จิตรกรรมบาโรก
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ โคเฟิร์ต ฟลิงก์
สมุดภาพ

"ภาพเหมือนสตรีสาว"
ระหว่างคริสต์ทศวรรษ 1630 ถึง 1640
"แร็มบรันต์แต่งตัวเป็นคนเลี้ยงแกะ"
ราว ค.ศ. 1636
"กองทหารของร้อยเอกอัลเบิร์ต บัส และร้อยโทลือกัส โกไนน์"
ราว ค.ศ. 1645
"การประกาศการกำเนิดของพระเยซูต่อคนเลี้ยงแกะ"
ราว ค.ศ. 1639
"ไอแซกให้พรเจค็อบ"
ราว ค.ศ. 1638
| ด ค กจิตรกรในศิลปะตะวันตก |
| --- | --- |
ทั่วไป:  จิตรกรแบ่งตามสมัย  จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ  จิตรกรแบ่งตามสัญชาติ  จิตรกรแบ่งตามประเภท 
สมัย:  สมัยไบแซนไทน์  สมัยกอทิก  สมัยเนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในฟลานเดอส์  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในเนเธอร์แลนด์  สมัยจริตนิยม  สมัยบาโรก  สมัยโรโกโก  ลัทธิคลาสสิกใหม่  สมัยจินตนิยม  ลัทธิประทับใจ  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์  กลุ่มนิยมแบบก่อนราฟาเอล  ลัทธิสัญลักษณ์นิยม  ลัทธิบาศกนิยม  ลัทธิเหนือจริง  สมัยใหม่ 
ศตวรรษ:  คริสต์ศตวรรษที่ 13  คริสต์ศตวรรษที่ 14  คริสต์ศตวรรษที่ 15  คริสต์ศตวรรษที่ 16  คริสต์ศตวรรษที่ 17  คริสต์ศตวรรษที่ 18  คริสต์ศตวรรษที่ 19  คริสต์ศตวรรษที่ 20 
หัวเรื่อง/ประเภท:  ภาพประวัติศาสตร์ (รวมศิลปะศาสนา)  ภาพชีวิตประจำวัน  ภาพเหมือน  ภาพภูมิทัศน์  ภาพนิ่ง   ภาพพิมพ์หิน  ภาพไร้มายา  หนังสือวิจิตร  ภาพประกอบ 
สัญชาติ:  ชาวไทย  ชาวดัตช์  ชาวฝรั่งเศส  ชาวเฟลมิช  ชาวเยอรมัน  ชาวสเปน  ชาวออสเตรีย  ชาวอังกฤษ  ชาวอิตาลี  ชาวกรีก  ชาวอเมริกัน  ชาวสวีเดน  ชาวรัสเซีย  ชาวยูเครน 
 ปรัชญาศิลปะ  จิตรกรรม  จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับงานเขียน  จิตรกรที่มีรายชื่องานเขียน  จิตรกรรมแบ่งตามสมัย  จิตรกรรมแบ่งตามประเภท  จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง
ไอส์เซิลเมร์

| ไอส์เซิลเมร์ |
| --- | --- |
ภาพถ่ายจากดาวเทียม Sentinel-2
ไอส์เซิลเมร์
ไอส์เซิลเมร์ในสีน้ำเงินเข้ม
ที่ตั้ง: ประเทศเนเธอร์แลนด์
พิกัด: 52°49′N 5°15′E﻿ / ﻿52.817°N 5.250°E﻿ / 52.817; 5.250
แหล่งน้ำไหลเข้าหลัก: แม่น้ำไอส์เซิล, แม่น้ำเฟ็ชเทอ
แหล่งน้ำไหลออก: ทะเลวัดเดน (ซึ่งไหลลงสู่ทะเลเหนือ)

พื้นที่พื้นน้ำ: 1,100 ตารางกิโลเมตร (420 ตารางไมล์)
ความลึกโดยเฉลี่ย: 5.5 เมตร (18 ฟุต)
ความลึกสูงสุด: 7 เมตร (23 ฟุต)
ความสูงของพื้นที่: −0.4 เมตร (−1.3 ฟุต) (ฤดูหนาว) −0.2 เมตร (−0.66 ฟุต) (ฤดูร้อน)

 พื้นที่ชุ่มน้ำแรมซาร์
ขึ้นเมื่อ: 29 สิงหาคม ค.ศ. 2000
เลขอ้างอิง: 1246
 
 
ไอส์เซิลเมร์ (ดัตช์: IJsselmeer) เป็นทะเลสาบตื้น มีเนื้อที่ 1,100 ตารางกิโลเมตร เป็นพื้นน้ำส่วนในของอ่าวเซยเดอร์เซ อยู่ใจกลางของเขตแดนของจังหวัดเฟลโฟลันด์ จังหวัดนอร์ทฮอลแลนด์ และจังหวัดฟรีสลันด์ มีความลึกเฉลี่ย 5 ถึง 6 เมตร ไอส์เซิลเมร์ถือเป็นทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดในยุโรปตะวันตก ปัจจุบันไอส์เซิลเมร์มีขนาดเล็กลง เนื่องจากมีโครงการพัฒนาพื้นที่ รับน้ำจากแม่น้ำไอส์เซิล
อัมสเตอร์ดัม

| อัมสเตอร์ดัม |
| --- | --- |
นครและเทศบาล

   ธง ตราอาร์ม
คำขวัญ: Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig (กล้าหาญ, แน่วแน่, มีเมตตา)
ที่ตั้งกรุงอัมสเตอร์ดัมในประเทศเนเธอร์แลนด์
พิกัด: 52°22′23″N 4°53′32″E﻿ / ﻿52.37306°N 4.89222°E﻿ / 52.37306; 4.89222
ประเทศ: เนเธอร์แลนด์
จังหวัด: นอร์ทฮอลแลนด์
เขต: Centrum (กลาง) Noord (เหนือ) West (ตะวันตก) Nieuw-West (ตะวันตก-ใหม่) Zuid (ใต้) Oost (ตะวันออก) Zuidoost (ใต้-ตะวันออก) Westpoort (ประตูตะวันตก)
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: เฟมเกอ ฮัลเซอมา (GL)
พื้นที่
 • นครและเทศบาล: 219 ตร.กม. (85 ตร.ไมล์)
 • พื้นดิน: 166 ตร.กม. (64 ตร.ไมล์)
 • พื้นน้ำ: 53 ตร.กม. (20 ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 1,815 ตร.กม. (701 ตร.ไมล์)
ความสูง: 2 เมตร (7 ฟุต)
ประชากร (กุมภาพันธ์ 2560)
 • นครและเทศบาล: 851,573 คน
 • ความหนาแน่น: 3,506 คน/ตร.กม. (9,080 คน/ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 1,351,587 คน
 • รวมปริมณฑล: 2,289,762 คน
 • Randstad: 7,891,564
เขตเวลา: CET (UTC+01)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): CEST (UTC+02)
รหัสไปรษณีย์: 1011–1109
รหัสพื้นที่: 020
เว็บไซต์: www.amsterdam.nl
อัมสเตอร์ดัม (ดัตช์: Amsterdam ออกเสียง: [ˌɑmstərˈdɑm]) เป็นเมืองหลวงของประเทศเนเธอร์แลนด์ ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำอัมสเติล จังหวัดนอร์ทฮอลแลนด์ ปัจจุบันเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของเนเธอร์แลนด์ มีประชากรในเขตตัวเมืองประมาณ 872,680 คน แต่ถ้านับรวมประชากรในเขตเมืองโดยรอบทั้งหมด จะมีประมาณ 1,380,872 ล้านคน (ข้อมูลปี ค.ศ. 2019)
ชื่อของอัมสเตอร์ดัมมาจากคำว่า อัมสเติลเรอดัมเมอ (Amstelredamme) หมายถึงเมืองที่ตั้งอยู่ริมเขื่อนของแม่น้ำอัมสเติล มีประวัติศาสตร์เริ่มต้นจากการเป็นหมู่บ้านชาวประมงในคริสต์ศตวรรษที่ 12 ก่อนจะกลายเป็นศูนย์กลางการค้า การเงิน และการเดินเรือที่สำคัญในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 17 ซึ่งเป็นช่วงยุคทองของเนเธอร์แลนด์ และขยายตัวออกไปอีกในศตวรรษที่ 19 และ 20 แต่ระบบคลองที่สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 17 ยังได้รับการรักษาไว้เป็นอย่างดีจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของมรดกโลกที่ได้รับการขึ้นทะเบียนกับองค์การยูเนสโก
ปัจจุบัน อัมสเตอร์ดัมเป็นศูนย์การการค้าและการเงิน และเมืองหลวงทางวัฒนธรรมของของเนเธอร์แลนด์ แต่ศูนย์กลางของหน่วยงานรัฐบาลนั้นอยู่ที่เฮก บริษัทยักษ์ใหญ่ของเนเธอร์แลนด์มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่อัมสเตอร์ดัม เช่น ฟิลิปส์ อักโซโนเบิล โตมโตม และไอเอ็นจี ส่วนบริษัทข้ามชาติยักษ์ใหญ่หลายแห่งก็มีสำนักงานใหญ่สาขายุโรปอยู่ในอัมสเตอร์ดัมเช่นกัน เช่น อูเบอร์ เน็ตฟลิกซ์ และเทสลามอเตอร์ส
อัมสเตอร์ดัมเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานอัมสเตอร์ดัมสคิปโฮล ท่าอากาศยานที่มีผู้โดยสารมาเป็นอันดับ 3 ของยุโรป และที่ตั้งของสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ ได้แก่ ไรกส์มิวเซียม พิพิธภัณฑ์ฟันโคค พิพิธภัณฑ์สเตเดไลก์ และบ้านอันเนอ ฟรังค์ ทั้งยังเป็นบ้านของผู้มีชื่อเสียงหลายคน ทั้งแร็มบรันต์ ฟินเซนต์ ฟัน โคค บารุค สปิโนซา และอันเนอ ฟรังค์ จึงมีนักท่องเที่ยวมาเยี่ยมชมกว่า 5 ล้านคนต่อปี
เข้าไปผ่อเฟสบุคกษัตย์น้ำแข็งหนะ ตรวจก้าว่าอะไรเหรอ ไม่เรียนหนังสือ หรือ จะเป็นใหญ่
ประวัติศาสตร์ > ยุคกลางและการปฏิวัติ

เมื่อเทียบกับเมืองเก่าแก่ในเนเธอร์แลนด์อย่างไนเมเคิน รอตเทอร์ดาม และยูเทรกต์แล้ว อัมสเตอร์ดัมถือเป็นเมืองที่อายุน้อยกว่ามาก นักประวัติศาสตร์ระบุว่าพื้นที่รอบๆอัมสเตอร์ดัมเกิดขึ้นราวๆปลายคริสต์ศตวรรษ 10 จากการผันน้ำทะเลออก ก่อเป็นพื้นที่เกษตรกรรม จนเติบโตและยกระดับเป็นเมืองเมื่อราว ค.ศ. 1300 หรือ 1306 จากนั้น ในศตวรรษที่ 14 อัมสเตอร์ดัมเติบโตขึ้นมาจากความสำเร็จในค้าขายกับสันนิบาตฮันเซอ
ต่อมาในศตวรรษที่ 16 เนเธอร์แลนด์ก่อการปฏิวัติต่อต้านการปกครองของพระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน เนื่องจากระบบเก็บภาษีที่ไม่เป็นธรรมและการไต่สวนทางศาสนาต่อต้านนิกายโปรเตสแตนท์อย่างรุนแรง การปฏิวัตินำไปสู่สงคราม 80 ปีกับสเปนแและการจัดตั้งสาธารณรัฐดัตช์ เป็นเอกราชต่อการปกครองของสเปน มีเสรีภาพในการนับถือศาสนา ทำให้ชาวยิวจากคาบสมุทรไอบีเรีย ชาวอูว์เกอโนจากฝรั่งเศส พ่อค้า จิตรกร และผู้ลี้ภัยศาสนาจากฟลานเดอร์สทางตอนใต้ของกลุ่มประเทศแผ่นดินต่ำ อพยพเข้ามาอยู่ที่อัมสเตอร์ดัม การย้ายถิ่นครั้งใหญ่นี้ทำให้อัมสเตอร์ดัมเติบโตขึ้นมาเป็นศูนย์กลางการค้าของยุโรป ทั้งยังเปิดกว้างรับแนวคิดภูมิปัญญาที่หลากหลาย มีเสรีภาพทางสื่ออย่างสูง
ประวัติศาสตร์ > ศูนย์กลางของเนเธอร์แลนด์ในช่วงยุคทอง

ในช่วงศตวรรษที่ 17 เป็นช่วงที่เรียกว่ายุคทองของเนเธอร์แลนด์ จากการรุ่งเรืองของการค้าขายและการขยายอิทธิพลใหญ่ของจักรวรรดิดัตช์ไปจนถึงอินโดนีเซีย อินเดีย ศรีลังกา และอินเดีย(ในปัจจุบัน) อัมสเตอร์ดัมเป็นศูนย์กลางการระดมทุนของพ่อค้าผู้หวังจะทำกำไรจากบริษัทอินเดียตะวันออกและบริษัทอินเดียตะวันตกของเนเธอร์แลนด์ ผู้ผูกขาดการค้ากับชาวอาณานิคมในดินแดนโพ้นทะเล มีการก่อตั้งตลาดหลักทรัพย์ขึ้นเป็นครั้งแรกของโลกที่เปิดขายหุ้นต่อสาธารณชนเมื่อปี ค.ศ. 1602 และก่อตั้งธนาคารแห่งอัมสเตอร์ดัมเพื่อให้บริการเต็มรูปแบบแก่พ่อค้าชาวดัตช์ในปี ค.ศ. 1609 และเป็นแหล่งทุนสำรองของประเทศไปพร้อมๆกัน
ประวัติศาสตร์ > การเสื่อมและยุคใหม่

ความรุ่งเรืองของอัมสเตอร์ดัมถึงคราวต้องสะดุดในศตวรรษที่ 18 และ 19 จากผลพวงของสงครามระหว่างสาธารณรัฐดัตช์กับอังกฤษและฝรั่งเศสหลายต่อหลายครั้ง จนมาถึงจุดตกต่ำที่สุดเมื่อเนเธอร์แลนด์ตกอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิฝรั่งเศสในสมัยของจักรพรรดินโปเลียน เมื่อฝรั่งเศสเสื่อมอำนาจลง ได้มีการสถาปนาสหราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ขึ้นในปี ค.ศ. 1815 อันเป็นจุดเปลี่ยนผันกลับอีกครั้ง
ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นจุดที่เป็นยุคทองยุคที่สองของอัมสเตอร์ดัมอีกครั้งเมื่อมีการพัฒนาเมืองอย่างรวดเร็ว มีการสร้างพิพิธภัณฑ์ สถานีรถไฟ และโรงคอนเสิร์ตขึ้นใหม่หลายแห่ง และในขณะเดียวกันก็เกิดการปฏิวัติอุตสาหกรรมพร้อมๆกันทั่วประเทศ มีการขุดคลองเชื่อมระหว่างอัมสเตอร์ดัมกับแม่น้ำไรน์และทะเลเหนือโดยตรง ทำให้การค้าของอัมสเตอร์ดัมกับต่างประเทศกลับมาคึกคักอีกครั้ง
ประวัติศาสตร์ > คริสต์ศตวรรษที่ 20 และ 21

ช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง เนเธอร์แลนด์มีนโยบายเป็นกลาง แม้อัมสเตอร์ดัมจะไม่ถูกโจมตีแต่ต้องเผชิญกับภาวะขาดแคลนอาหารและเชื้อเพลิงจนเกิดการจลาจลทั่วเมือง มีการบุกปล้นร้านค้าและโกดังหลายแห่งและมีผู้เสียชีวิตหลายรายจากเหตุการณ์ครั้งนี้
หลังเหตุการณ์น้ำท่วมเมื่อปี ค.ศ. 1916 มีการปรับผังเมืองโดยรวมเอาเมืองดูร์เกร์ดัม โฮลีสโลต ซุนเดร์โดร์ป สเคลลิงเวาเดอ ยอร์ดัน และเฟรเดริก เฮนดริกบูร์ตเข้ากับอัมสเตอร์ดัม
ช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง นาซีเยอรมนีบุกยึดเนเธอร์แลนด์เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม ค.ศ. 1940 และปกครองประเทศ กวาดต้อนชาวยิวเข้าไปใช้แรงงานที่ค่ายกักกันของนาซีจำนวนกว่า 100,000 คนโดยกว่า 60,000 คนในจำนวนนี้อาศัยอยู่ในอัมสเตอร์ดัม รวมถึง อันเนอ ฟรังค์ หญิงสาวชาวยิวผู้มีชื่อเสียงจากการบันทึกของเธอที่เขียนขึ้นก่อนจะโดนนาซีจับกุมตัวไปและเสียชีวิตที่ค่ายกักกันก่อนสงครามโลกสิ้นสุด หลังสงครามสงบ ระบบโทรคมนาคมยังใช้การไม่ได้ อาหารและเชื้อเพลิงยังขาดแคลน ชาวเมืองหลายคนต้องเดินทางออกสู่ต่างจังหวัดเพื่อหาอาหาร กล่าวกันว่ามีการนำสุนัข แมว หัวผักกาดหวาน หรือแม้แต่หัวดอกทิวลิปมาปรุงอาหารเพื่อความอยู่รอด ต้นไม้ในอัมสเตอร์ดัมถูกโค่นเพื่อนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิง
ย่านโอสโดร์ป สโลเตร์ฟาร์ต สโลเตร์เมร์ และเกอเซ็นเฟลด์ ถูกสร้างขึ้นแถบชานเมืองหลังสงครามโลกครั้งที่สอง โดยมีสวนสาธารณะและพื้นที่เปิดแทรกอยู่ทั่วไป บ้านเรือนสมัยใหม่ก่อสร้างขึ้น สงครามทำให้เมืองได้รับความเสียหายหนัก สภาพสังคมอัมสเตอร์ดัมจึงเปลี่ยนใหม่ นักการเมืองและผู้มีอำนาจรื้อแผนเมืองขึ้นมาวางระบบใหม่ นำไปสู่การก่อสร้างอาคารสำนักงานที่ทันสมัยจำนวนมาก ตลอดจนถนนสายใหม่ รถไฟใต้ดินสายแรกที่เปิดให้บริการในปี ค.ศ. 1977 ตลอดจนมีแผนสร้างทางด่วนพิเศษเชื่อมใจกลางเมืองกับส่วนอื่นของเมือง ย่านที่เคยเป็นที่อยู่อาศัยของชาวยิวถูกรื้อถอนเพื่อสร้างชุมชนใหม่ ขยายการรื้อถอนออกไปเรื่อยๆตามการขยายตัวของเมืองจนบางครั้งนำมาซึ่งความไม่พอใจของชาวเมือง ออกมาประท้วงหลายครั้ง เป็นผลให้แผนการสร้างทางด่วนพิเศษต้องยุบเลิกไป การปรับโครงสร้างเมืองมีความรอบคอบมากขึ้นและค่อยเป็นค่อยไป พื้นที่ใจกลางเมืองโดยเฉพาะภายในเขตคลองทั้งสามชั้นได้รับการอนุรักษ์จนต่อมาได้ขึ้นทะเบียนกลายเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโก
ช่วงต้นศตวรรษที่ 21 อัมสเตอร์ดัมกลายเป็นแหล่งดึงดูดนักท่องเที่ยวโดยมีมากถึง 17 ล้านคนต่อปี ราคาอสังหาริมทรัพย์พุ่งสูงขึ้น มีการสร้างรถไฟใต้ดินส่วนต่อขยายรถไฟใต้ดิน ขยับขยายเมืองออกสู่บริเวณชานเมืองตามแผนการสร้างอัมสเตอร์ดัมรูปแบบใหม่ให้เสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 2040
ภูมิศาสตร์

แผนภาพแสดงพื้นที่อัมสเตอร์ดัมและชานเมือง ค.ศ. 2014
อัมสเตอร์ดัมตั้งอยู่ทางตะวันตกของเนเธอร์แลนด์ในจังหวัดนอร์ทฮอลแลนด์ แม้จะเป็นเมืองหลวงของประเทศแต่เมืองหลวงของจังหวัดนี้คือฮาร์เลม แม่น้ำอัมสเติลเป็นแม่น้ำหนักที่เริ่มต้นที่ใจกลางเมือง เชื่อมต่อคลองต่างๆและไหลหลงสู่ทะเลสาบไอ อัมสเตอร์ดัมอยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเลเฉลี่ย 2 เมตร พื้นที่โดยรอบค่อนข้างต่ำ มีป่าเทียมอัมสเตอร์ดัมเซอโบสทางตะวันตกเฉียงใต้ของเมือง เชื่อมต่อกับทะเลเหนือผ่านทางคลองทะเลเหนือ
อัมสเตอร์ดัมเป็นมหานครที่มีการพัฒนาพื้นที่เมืองสูง มีพื้นที่ 219.4 ตารางกิโลเมตร มีชาวเมืองอาศัยอยู่ 4,457 คนต่อตารางกิโลเมตรและมีบ้าน 2,275 หลังต่อตารางกิโลเมตร มีพื้นที่สีเขียวคิดเป็นร้อยละ 12 ของแผ่นดินอัมสเตอร์ดัม
ภูมิศาสตร์ > น้ำ

อัมสเตอร์ดัมมีคลองยาวรวมกันกว่า 100 กิโลเมตร ทำให้สามารถสัญจรได้โดยเรือ คลองหลักสามคลองของเมืองได้แก่ ปรินเซินคราชท์ เฮเรินคราชท์ และเกเซอร์สคราชท์ ไหลผ่านใจกลางของเมือง
อัมสเตอร์ดัมในยุคกลางถูกล้อมรอบด้วยคูเมืองที่เรียกว่า ซิงเกล นับเป็นคลองชั้นในสุดของเมือง ทำให้ใจกลางของเมืองมีลักษณะคล้ายเกือกม้า พื้นที่อัมสเตอร์ดัมมีลักษณะเป็นเกาะแก่งด้วยการตัดผ่านของคลอง นับรวมกันได้กว่า 90 เกาะ มีสะพานมากกว่า 1,200 แห่ง
ภูมิศาสตร์ > ภูมิอากาศ

อัมสเตอร์ดัมมีภูมิอากาศแบบอบอุ่นชื้นภาคพื้นสมุทร ได้รับอิทธิพลจากทะเลเหนือทางทิศตะวันตกค่อนข้างมาก ฤดูหนาวมีอากาศเย็นและฤดูร้อยมีอากาศอบอุ่น อุณหภูมิแปรเปลี่ยนตลอดทั้งปี บางครั้งมีหิมะในฤดูหนาวและมีอากาศร้อนอบอ้าวในฤดูร้อน ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 838 มิลลิเมตรต่อปี มักเป็นฝนปรอยๆ ช่วงฤดูหนาวตั้งแต่ตุลาคมจนถึงมีนาคมท้องฟ้ามักปกคลุมด้วยเมฆและหมอก
ประชากร > การเติบโตของจำนวนประชากร

เมื่อปี ค.ศ. 1300 อัมสเตอร์ดัมมีประชากรเพียง 1,000 คน ได้จำนวนได้พุ่งสูงขึ้นมากในคริสต์ศตวรรษที่ 15-16 จากการค้าขายธัญพืชกับสันนิบาตฮันเซอ แต่ยังเล็กกว่าเมืองใหญ่ในฟลานเดอร์สและบราบันต์ ที่อยู่ในกลุ่มประเทศต่ำเช่นกัน แต่เมื่อเกิดการปฏิวัติต่อต้านการปกครองของสเปนและการเสียแอนต์เวิร์ปให้กับสเปนในปี ค.ศ. 1585 ผู้คนหลั่งไหลมาอยู่ในอัมสเตอร์ดัมทั้งมาจากสเปน โปรตุเกส ยุโรปตะวันออก เยอรมนี และสแกนดิเนเวีย โดยเฉพาะชาวยิว จำนวนประชากรจากปี ค.ศ. 1585 (ราว 41,000 คน) เพิ่มเป็นเท่าตัวในปี ค.ศ. 1610 (ราว 82,000 คน) จนเมื่อสาธารณรัฐได้เอกราช ประชากรเพิ่มขึ้นเป็น 200,000 คนราว ค.ศ. 1660 จนมาคงตัวที่ตัวเลข 240,000 คนตลอดช่วงศตวรรษที่ 18
ในปี ค.ศ. 1750 อัมสเตอร์ดัมเป็นเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับ 4 ของยุโรปรองจากลอนดอน ปารีส และเนเปิลส์ นับเป็นการขยายตัวของเมืองที่น่าสนใจเพราะอัมสเตอร์ดัมไม่ได้เป็นศูนย์กลางของรัฐบาลและอาณาจักรของเนเธอร์แลนด์ก็มีขนาดเล็กกว่าของอังกฤษ ฝรั่งเศส หรือจักรวรรดิออตโตมันมาก
จำนวนประชากรเริ่มหดตัวในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ลงมาเหลือ 200,000 คนในปี ค.ศ. 1820 ก่อนที่จะกลับมาเพิ่มสูงอีกครั้งในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษเมื่อมีการปฏิวัติอุตสาหกรรม ประชากรของอัมสเตอร์ดัมแตะ 872,000 คนเมื่อปี ค.ศ. 1959 ก่อนจะลดลงมาเล็กน้อยหลังจากที่รัฐบาลสนับสนุนการขยายตัวของเมืองในบริเวณชานเมืองและเมืองรอบข้าง ทำให้ชาวอัมสเตอร์ดัมย้ายออกไปอยู่ปืร์เมอเร็นด์และอัลเมเรอเป็นจำนวนมาก จนกระทั่งปี ค.ศ. 1985 อัมสเตอร์ดัมเหลือประชากร 675,570 คน ก่อนจะมีการปรับโครงสร้างเมืองอีกครั้ง เมืองเติบโตขึ้นและเกิดการย้ายถิ่นฐานเข้ามาอาศัยในอัมสเตอร์ดัมอีกระลอก ปัจจุบัน มีผู้อพยพต่างชาติเข้ามาอยู่มากขึ้น จนมีประชากรมากกว่า 872,680 คน ในปี ค.ศ. 2019