stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
รายพระนามเจ้าผู้ครองนครลำปาง
พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปาง

พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปางหรือหน้าจีตในภาษาล้านนา ใช้ประทับลงบนเอกสารสำคัญ มีลักษณะเป็นเทวดาประทับบนหลังพญานาคสามเศียร พระวรกายทรงเครื่องแบบเทวดาอย่างไทย ลักษณะทางประติมานวิทยาคล้ายพระคลังของสยาม เครื่องประดับทั่วพระวรกายสื่อถึงความมั่งคั่งร่ำรวย และแสดงถึงความเป็นจักรพรรดิราช พระเศียรสวมศิราภรณ์ลักษณะคล้ายมงกุฎ พระโอษฐ์อมยิ้ม พระกรซ้ายถือพระแสงขรรค์ หมายถึง การพิทักษ์และการปกป้องรักษา พระกรขวาถือดอกบัวหมายถึง ความอุดมสมบูรณ์ หรือทรัพย์สมบัติ
แหล่งข้อมูลอื่น

ปราณี  ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ลานนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
สมหมาย เปรมจิตต์, สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ตำนานสิบห้าราชวงศ์ (ฉบับสอบชำระ). เชียงใหม่: มิ่งเมือง, 2540.
ศักดิ์ รัตนชัย. พงศาวดารสุวรรณหอคำนครลำปาง (ตำนานเจ้าเจ็ดพระองค์กับหอคำมงคล ฉบับสอบทานกับเอกสารสืบค้น สรสว.ลำปาง).
เจ้าวงศ์สัก ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. เจ้าหลวงเชียงใหม่. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), 2539.
คณะทายาทสายสกุล เจ้าหลวงเมืองพะเยา, สถาบันศิลปวัฒนธรรมโยนก. ครบรอบ 100 ปี แม่เจ้าทรายมูล (มหาวงศ์) ไชยเมือง และประวัติสายสกุลเจ้าหลวงเมืองพะเยา พุทธศักราช 2387 - 2456. พะเยา :บ.ฮาซัน พริ้นติ้ง จก., 2546
นงเยาว์ กาญจนจารี. ดารารัศมี : พระประวัติพระราชชายา เจ้าดารารัศมี. เชียงใหม่ :สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2539.
คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์ เก็บถาวร 2021-05-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน , นาวาอากาศเอก. เจ้านายฝ่ายเหนือ.
ดูเพิ่ม

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
รายพระนามเจ้าผู้ครองนครลำพูน
รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน
พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปาง
อำเภอเลิงนกทา

| อำเภอเลิงนกทา |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Loeng Nok Tha
วัดศรีบุญเรือง ตำบลสวาท
คำขวัญ: เกษตรกรรมฟูเฟื่อง เมืองนกทาใหญ่ ถิ่นภูไทงามเลิศ ต้นกำเนิดสายธาร งามตระการภูถ้ำพระ แหล่งธรรมะดีเด่น
แผนที่จังหวัดยโสธร เน้นอำเภอเลิงนกทา
พิกัด: 16°12′28″N 104°33′17″E﻿ / ﻿16.20778°N 104.55472°E﻿ / 16.20778; 104.55472
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ยโสธร
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 942.8 ตร.กม. (364.0 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 96,254 คน
 • ความหนาแน่น: 102.09 คน/ตร.กม. (264.4 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 35120
รหัสภูมิศาสตร์: 3508
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอเลิงนกทา หมู่ที่ 11 ถนนชยางกูร ตำบลสามแยก อำเภอเลิงนกทา จังหวัดยโสธร 35120
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
เลิงนกทา เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดยโสธร ตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของจังหวัด ห่างจากตัวจังหวัด 72 กิโลเมตร มีขนาดพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับ 1 มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับที่ 2 รองจากอำเภอเมืองยโสธร และเป็นเมืองใหญ่อันดับ 2 รองจากอำเภอเมืองยโสธร เป็นย่านเศรษฐกิจสำคัญเปรียบเสมือนชุมทางคมนาคมขนส่ง คือ เลิงนกทา-มุกดาหาร , เลิงนกทา-ดอนตาล , เลิงนกทา-หนองพอก , เลิงนกทา-ยโสธร และเลิงนกทา-อำนาจเจริญ
อีกทั้งมีสนามบินเลิงนกทา ซึ่งเป็นสนามบินเก่าในช่วงสมัยสงครามเวียดนาม ก่อสร้างโดยทหารสหรัฐอเมริการ่วมกับพันธมิตรอังกฤษ , ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ซึ่งตั้งในพื้นที่ตำบลโคกสำราญ และโครงการก่อสร้างทางรถไฟสายบ้านไผ่-นครพนม ซึ่งจะผ่านพื้นที่อำเภอเลิงนกทา โดยกำหนดมี สถานีรถไฟเลิงนกทา และป้ายหยุดรถไฟบ้านห้องแซง
ที่มาของชื่อ

คำว่า "เลิงนกทา" มาจากคำว่า เลิง + นกทา ซึ่งคำว่า เลิง หมายถึง ที่ลุ่มมีแอ่งน้ำ ส่วนคำว่า นกทา หมายถึง นกชนิดหนึ่งคล้ายไก่ต๊อก เหตุที่เรียกที่นี่ว่า เลิงนกทา เพราะสมัยก่อนมีนกทาเป็นจำนวนมากอาศัยอยู่ตามที่ลุ่ม และหนองน้ำซึ่งมีกระจัดกระจายตามพื้นที่ของที่ตั้งอำเภอในปัจจุบัน
แหล่งโบราณคดีสำคัญ

แหล่งโบราณคดีโนนหนองจาน ตั้งอยู่ที่บ้านมันปลา หมู่ที่ 13 ตำบลกุดแห่ อำเภอเลิงนกทา จังหวัดยโสธร ได้รับการขุดค้นทางโบราณคดีตั้งแต่ พ.ศ. 2559 – 2561 พบหลักฐาน การฝังศพแบบปฐมภูมิ (Primary Burial) ในท่านอนหงายเหยียดยาว และการฝังศพบแบบทุติยภูมิ (Secondary Burial) หรือการฝังศพในภาชนะดินเผา (Jar Burial) รวมกันจำนวนไม่น้อยกว่า 18 โครง การฝังศพแบบปฐมภูมิ (Primary Burial) คือการฝังศพแบบดั้งเดิม การฝังจะนำศพวางนอนในหลุม อาจจะวางศพนอนตะแคงงอเข่า หรือ นอนหงายเหยียดยาว การฝังศพลักษณะนี้จะพบกระดูกเรียงกันอย่างถูกต้องตามหลักกายวิภาค และพบเกือบทุกส่วนของร่างกาย การฝังศพที่แหล่งโบราณคดีโนนหนองจานมีทิศทางการหันศีรษะทางทิศตะวันออกเฉียงใต้และทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มีการห่อศพและจัดท่าทางของศพ คือ การนำเอามือทั้งสองข้างวางไว้เหนือลำตัว แล้วมัดและห่อศพเนื่องลักษณะของกระดูกท่อนแขนที่วางแนบไปกับลำตัวและกระดูกส่วนต่าง ๆ วางตัวอย่างเป็นระเบียบและค่อนข้างชิดกัน วัสดุที่ใช้ในการห่อศพนั้นคงเป็นเครื่องจักสานเนื่องจากพบร่องรอยประทับบนกำไลสำริด อุทิศเครื่องมือ เครื่องใช้ และเครื่องประดับให้กับผู้ตาย ที่พบทั้งลักษณะการอุทิศให้และการสวมใส่ในชีวิตประจำวัน และพบการโรยเมล็ดข้าวไว้ด้วย เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลายที่ปรากฏร่องรอยของวัฒนธรรมดองซอน การพบหลักฐานทางโบราณคดีที่เป็นเครื่องประดับสำริด และสิ่งของอื่น แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับแหล่งโบราณคดีโนนหนองหอ และแหล่งโบราณคดีที่อยู่ห่างใกลออกไป คือ แหล่งโบราณคดีบ้านก้านเหลือง ตำบลขามใหญ่ อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี และแหล่งโบราณคดีบ้านดอนแสนพัน ตำบลเจียด อำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี
สภาพภูมิศาสตร์

อำเภอเลิงนกทา มีเนื้อที่ทั้งหมด ประมาณ 943.800 ตรม.กม. หรือประมาณ 589,250 ไร่ ด้านทิศตะวันออก และทิศตะวันตกมีภูเขาสูงจากเทือกเขาภูพาน และพื้นที่ป่าแถบนั้นถูกกำหนดเป็นอุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัว , ป่าสงวนแห่งชาติดงปอ , ป่าสงวนแห่งชาติดงบังอี่ และป่าสงวนแห่งชาติดงหัวกอง อีกทั้งยังเป็นต้นกำเนิดลำน้ำสำคัญของลุ่มน้ำมูลคือ ลำเซบาย ลำน้ำโพง และมีลำห้วยสาขาคือ ห้วยสะแบก ห้วยลิงโจน ห้วยทม ห้วยลำกลาง ห้วยก้านเหลือง ห้วยโปง เป็นต้น
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอเลิงนกทา ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือสุดของจังหวัดยโสธร ห่างจากจังหวัดยโสธรประมาณ 69 กิโลเมตร ห่างจากกรุงเทพมหานคร ประมาณ 594 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองสูง และอำเภอนิคมคำสร้อย (จังหวัดมุกดาหาร)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอดอนตาล (จังหวัดมุกดาหาร) และอำเภอชานุมาน (จังหวัดอำนาจเจริญ)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเสนางคนิคม (จังหวัดอำนาจเจริญ) อำเภอไทยเจริญ และอำเภอกุดชุม
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอหนองพอก (จังหวัดร้อยเอ็ด)
ที่ตั้งและอาณาเขต > สภาพภูมิอากาศ

โดยทั่วไป มีลักษณะภูมิอากาศโดยทั่วไป มีลักษณะภูมิอากาศแบบมรสุม 3 ฤดู หนาวค่อนข้างจัด ฤดูร้อนจัด มีฝนซุกพอสมควร มีปริมาณฝนเฉลี่ย 203.43 มิลลิเมตร/ปี อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย 32.08 องศาเซลเซียส อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย 20.18 องศาเซลเซียส
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอเลิงนกทาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 145 หมู่บ้าน
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | บุ่งค้า |  | (Bung Kha) | 19 หมู่บ้าน |  |  | 6. |  | สามแยก |  | (Sam Yaek) | 15 หมู่บ้าน |
| 2. |  | สวาท |  | (Sawat) | 16 หมู่บ้าน |  |  | 7. |  | กุดแห่ |  | (Kut Hae) | 13 หมู่บ้าน |
| 3. |  | ห้องแซง |  | (Hong Saeng) | 19 หมู่บ้าน |  |  | 8. |  | โคกสำราญ |  | (Khok Samran) | 15 หมู่บ้าน |
| 4. |  | สามัคคี |  | (Samakkhi) | 15 หมู่บ้าน |  |  | 9. |  | สร้างมิ่ง |  | (Sang Ming) | 11 หมู่บ้าน |
| 5. |  | กุดเชียงหมี |  | (Kut Chiang Mi) | 12 หมู่บ้าน |  |  | 10. |  | ศรีแก้ว |  | (Si Kaeo) | 10 หมู่บ้าน |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอเลิงนกทาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลเลิงนกทา ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสวาท
เทศบาลตำบลสามแยก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสามแยก
เทศบาลตำบลห้องแซง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้องแซงทั้งตำบล
เทศบาลตำบลบุ่งค้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุ่งค้าทั้งตำบล
เทศบาลตำบลสามัคคี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามัคคีทั้งตำบล
เทศบาลตำบลศรีแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีแก้วทั้งตำบล
เทศบาลตำบลกุดเชียงหมี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดเชียงหมีทั้งตำบล
เทศบาลตำบลสวาท ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสวาท (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเลิงนกทา)
เทศบาลตำบลกุดแห่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดแห่ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลสามแยก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามแยก (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสามแยก)
องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสำราญ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสำราญทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลสร้างมิ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสร้างมิ่งทั้งตำบล
สถานที่ราชการ

ที่ว่าการอำเภอเลิงนกทา
สถานีตำรวจภูธรเลิงนกทา
โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเลิงนกทา
โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านศรีสวัสดิ์
สำนักงานที่ดินจังหวัดยโสธร สาขาเลิงนกทา
สำนักงานขนส่งจังหวัดยโสธร สาขาเลิงนกทา
สำนักงานสรรพากรพื้นที่ สาขาเลิงนกทา
สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเลิงนกทา
สำนักงานเกษตรอำเภอเลิงนกทา
หมวดทางหลวงเลิงนกทา แขวงทางหลวงมุกดาหาร
หมวดบำรุงทางหลวงชนบทเลิงนกทา แขวงทางหลวงชนบทยโสธร
โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยโพงตอนบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทมอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
โครงการพัฒนาพื้นที่ดินมูลนิธิชัยพัฒนา ตำบลกุดแห่
โครงการก่อสร้างทางรถไฟสายบ้านไผ่-นครพนม สถานีรถไฟเลิงนกทา และป้ายหยุดรถไฟบ้านห้องแซง
สถานีไฟฟ้าเลิงนกทา
สถานีขนส่งผู้โดยสารอำเภอเลิงนกทา (บขส.เลิงนกทา)
สถานีควบคุมไฟป่ายโสธร (ภูสระดอกบัว-ถ้ำผาน้ำทิพย์)
หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติฯ ที่ ภบ. 2 (ดานหินแตก)
ที่ทำการไปรษณีย์เลิงนกทา รหัสไปรษณีย์ 35120
การประปาส่วนภูมิภาค สาขาเลิงนกทา
การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาเลิงนกทา
ศูนย์บริการ TOT เลิงนกทา
การศาสนา > วัดในเขตเทศบาลตำบลเลิงนกทา และเทศบาลตำบลสามแยก

วัดพรหมวิหาร
วัดพิทักษ์วนาราม
วัดศรีบุญเรือง
วัดเขมไชยาราม
วัดป่าเลิงจิตวิเวก
การศึกษา > ระดับอุดมศึกษา > สถาบันของรัฐ

วิทยาลัยเทคนิคเลิงนกทา
การศึกษา > ระดับอุดมศึกษา > สถาบันของเอกชน

วิทยาลัยอาชีวศึกษาเลิงนกทา
การศึกษา > ระดับมัธยมศึกษา

โรงเรียนเลิงนกทา
โรงเรียนห้องแซงวิทยาคม
โรงเรียนบุ่งค้าวิทยาคม
โรงเรียนนาโป่งประชาสรรค์
โรงเรียนศรีแก้วประชาสรรค์
โรงเรียนสมนึกพิทยา (โรงเรียนเอกชน)
การศึกษา > ระดับประถมศึกษา

โรงเรียนเทศบาลเลิงนกทา
โรงเรียนอนุบาลเลิงนกทา
โรงเรียนสมนึกพิทยา (โรงเรียนเอกชน)
โรงเรียนอนุบาลสายสมร (โรงเรียนเอกชน)
โรงเรียนอนุบาลบ้านเด็กยศวดี (โรงเรียนเอกชน)
การคมนาคม

อำเภอเลิงนกทา มีทางหลวงแผ่นดิน 4 สาย คือ
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 (ถนนชยางกูร)
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2047 (ถนนกุดโจด-กุดแห่)
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2116 (ถนนยางตลาด-ดอนตาล)
2169 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2169 (ถนนวารีราชเดช) โดยถูกกำหนดให้เป็นทางหลวงเอเชียสาย 121
มีทางหลวงชนบท 7 สาย คือ
ทางหลวงชนบทหมายเลข ยส.3003
ทางหลวงชนบทหมายเลข ยส.3016
ทางหลวงชนบทหมายเลข ยส.3029
ทางหลวงชนบทหมายเลข ยส.4004
ทางหลวงชนบทหมายเลข ยส.4011
ทางหลวงชนบทหมายเลข ยส.4013
ทางหลวงชนบทหมายเลข ยส.4036
ตลาด

ตลาดมีอยู่ 3 แห่ง
ตลาดสดเทศบาลเลิงนกทา
ตลาดสดเทศบาลสามแยก
ตลาดแม่ลำใย (ตลาดเช้า)
สถานพยาบาล

มีจำนวนโรงพยาบาล 1 แห่ง
โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเลิงนกทา (120 เตียง)
มีจำนวนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 18 แห่ง ดังนี้
ตำบลบุ่งค้า มี รพ.สต. 4 แห่ง
รพ.สต.บ้านช่องเม็ก
รพ.สต.บ้านหนองแคนน้อย
รพ.สต.บ้านนากอก
รพ.สต.บ้านน้อมเกล้า
ตำบลห้องแซง มี รพ.สต. 2 แห่ง
รพ.สต. บ้านห้องแซง
รพ.สต. บ้านป่าชาด
ตำบลศรีแก้ว มี รพ.สต. 2 แห่ง
รพ.สต.บ้านโคกใหญ่
รพ.สต.บ้านศรีแก้ว
ตำบลกุดเชียงหมี มี รพ.สต. 2 แห่ง
รพ.สต.บ้านกุดเชียงหมี
รพ.สต.บ้านกุดแข้ด่อน
ตำบลสามัคคี มี รพ.สต. 2 แห่ง
รพ.สต.บ้านหวาย
รพ.สต.บ้านโคกวิไล
ตำบลกุดแห่ มี รพ.สต. 1 แห่ง
รพ.สต.บ้านกุดแห่
ตำบลสามแยก มี รพ.สต. 1 แห่ง
รพ.สต.บ้านสามแยก
ตำบลโคกสำราญ มี รพ.สต. 3 แห่ง
รพ.สต.บ้านโคกสำราญ
รพ.สต.บ้านหนองยาง
รพ.สต.บ้านสมสะอาด
ตำบลสร้างมิ่ง มี รพ.สต. 1แห่ง
รพ.สต.บ้านสร้างมิ่ง
สถานที่ท่องเที่ยว

อุทยานแห่งชาติภูสระดอกบัว บ้านช่องเม็ก ตำบลบุ่งค้า
สวนสาธารณะหนองสองห้อง ตำบลสามแยก
ภูถ้ำพระ บ้านกุดแห่ ตำบลกุดแห่
ภูตากแดด บ้านโนนแดง ตำบลห้องแซง
หมู่บ้านวัฒนธรรมผู้ไทห้องแซง ตำบลห้องแซง
วัดพรหมวิหาร บ้านเลิงนกทาเก่า ตำบลสวาท
วัดป่าวังน้ำทิพย์เทพสถิตวนาราม บ้านม่วงกาซัง ตำบลสวาท
วัดป่าสุนทราราม บ้านกุดแห่ ตำบลกุดแห่
วัดมิสกวัน บ้านม่วงกาชัง ตำบลสวาท
พุทธอุทยานภูสูง บ้านหนองแคนน้อย ตำบลบุ่งค้า
บึงสำราญชัย บ้านม่วงกาชัง ตำบลสวาท
ภูจันทร์ บ้านหนองแคนน้อย ตำบลบุ่งค้า
อ่างเก็บน้ำห้วยสะแบก บ้านป่าขี้ยาง ตำบลบุ่งค้า
อ่างเก็บน้ำห้วยลิงโจน บ้านหนองบึง ตำบลห้องแซง
อ่างเก็บน้ำห้วยโพงตอนบน บ้านศรีสว่าง ตำบลศรีแก้ว
ขัวเพอเลอ บ้านห้วยสะแบก ตำบลโคกสำราญ
โครงการพัฒนาพื้นที่มูลนิธิชัยพัฒนา ตำบลกุดแห่
ห้วยหินลาด บ้านโนนหาด ตำบลสร้างมิ่ง
น้ำตกหินโข บ้านช่องเม็ก ตำบลบุ่งค้า
น้ำตกถ้ำผาทอง บ้านโคกใหญ่ ตำบลศรีแก้ว
สำนักสงฆ์กุดกาชัง บ้านหนองโสน ตำบลสวาท
บุคคลที่มีชื่อเสียง

พระอาจารย์ดี ฉนฺโน
มนต์แคน แก่นคูน
ยาว ลูกหยี
แพรวพราว แสงทอง
แผนที่อำเภอเลิงนกทา
พุทธอุทยานภูสูง
กระแสไฟฟ้า

วงจรไฟฟ้าอย่างง่าย โดยที่กระแสถูกแสดงด้วยอักษร i ความสัมพันธ์ระหว่างแรงดันไฟฟ้า (V), ตัวต้านทาน (R), และกระแส (I) คือ V=IR; ความสัมพันธ์นี้เป็นไปตาม กฏของโอห์ม
กระแสไฟฟ้า (อังกฤษ: electric current) คือการไหลของประจุไฟฟ้าในวงจรไฟฟ้า อิเล็กตรอนที่เคลื่อนที่ในประจุยังสามารถถูกนำพาโดยไอออนได้เช่นกันในสารอิเล็กโทรไลต์ หรือโดยทั้งไอออนและอิเล็กตรอนเช่นใน พลาสมา
กระแสไฟฟ้ามีหน่วยวัด SI เป็น แอมแปร์ ซึ่งเป็นการไหลของประจุไฟฟ้าที่ไหลข้ามพื้นผิวหนึ่งด้วยอัตราหนึ่ง คูลอมบ์ ต่อวินาที กระแสไฟฟ้าสามารถวัดได้โดยใช้ แอมป์มิเตอร์
กระแสไฟฟ้าก่อให้เกิดผลหลายอย่าง เช่น ความร้อน (Joule heating) ซึ่งผลิต แสงสว่าง ในหลอดไฟ และยังก่อให้เกิด สนามแม่เหล็ก อีกด้วย ซึ่งถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายใน มอเตอร์, ตัวเหนี่ยวนำ, และเครื่องกำเนิดไฟฟ้า
อนุภาคที่นำพาประจุถูกเรียกว่า พาหะของประจุไฟฟ้า ในโลหะตัวนำไฟฟ้า อิเล็กตรอนจากแต่ละอะตอมจะยึดเหนี่ยวอยู่กับอะตอมอย่างหลวม ๆ และพวกมันสามารถเคลื่อนที่ได้อย่างอิสระอยู่ภายในโลหะนั้นภายใต้สภาวะการณ์หนึ่ง อิเล็กตรอนเหล่านี้เรียกว่า อิเล็กตรอนนำกระแส (อังกฤษ: conduction electron) พวกมันเป็นพาหะของประจุในโลหะตัวนำนั้น
กระแสไฟฟ้า (I) เกิดขึ้นจากการไหลของอิเล็กตรอนผ่านวัสดุชนิดหนึ่ง นั่นคือการถ่ายโอนประจุไฟฟ้า  อิเล็กตรอนจะเคลื่อนที่ถ้าอยู่ในสนามไฟฟ้าซึ่งสร้างความต่างศักย์ไฟฟ้าระหว่างสองบริเวณ เพราะฉะนั้นความต่างศักย์ไฟฟ้าจึงจำเป็นในการทำให้เกิดกระแสไฟฟ้า วงจรไฟฟ้าเป็นวงจรปิด ประกอบด้วยแหล่งกำเนิดกระแสไฟฟ้าและอุปกรณ์อื่น ๆ ที่ยอมให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่าน
ประกายไฟฟ้า

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าแรงสูง สร้างประกายไฟฟ้าขึ้น  โดยประกายไฟฟ้าเกิดขึ้นจากโดมตัวใหญ่จะวิ่งเข้าหาทรงกลมอันเล็ก ที่ต่อกับสายดินไว้
ประกายไฟฟ้าจะถูกสร้างขึ้น เมื่อความต่างศักย์ของโดมมากพอที่จะทำให้อากาศโดยรอบเกิดการแตกตัวเป็นอิออน ทำให้อากาศเปลี่ยนจากฉนวนเป็นตัวนำไฟฟ้า  ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นเร็วมากประมาณ 1 ใน 1000 วินาที
สภาพการนำไฟฟ้า

ความสามารถในการเคลื่อนที่ของ อิเล็กตรอนในการนำไฟฟ้าจะบอกถึงลักษณะของตัวกลาง
ตัวนำไฟฟ้า กระแสไฟฟ้าจะเคลื่อนผ่านได้ดี เช่น โลหะ
ฉนวนไฟฟ้า กระแสไฟฟ้าจะไม่สามารถไหลผ่านได้
ข้อแตกต่างระหว่าง ตัวนำและฉนวนไฟฟ้า คือ จำนวนอิเล็กตรอนอิสระที่ไม่ได้อยู่ภายใต้อิทธิพลของศักย์ไฟฟ้าของนิวเคลียส
สัญลักษณ์

สัญลักษณ์ตามธรรมเนียมปฏิบัติสำหรับกระแสไฟฟ้าคือ  I ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากวลีภาษาฝรั่งเศสว่า intensité de courant หมายถึงความเข้มของกระแส (อังกฤษ: current intensity) 
ความเข้มของกระแสนี้มักจะหมายถึงง่าย ๆ ว่า กระแส สัญลักษณ์  I ถูกใช้โดย อ็องเดร-มารี อ็องแปร์ หลังจากที่ชื่อของเขาถูกตั้งให้เป็นหน่วยของกระแสไฟฟ้าในการจัดตั้ง กฏของแอมแปร์ ที่ถูกค้นพบในปี 1820 ชื่อเสียงของเขาเดินทางจากฝรั่งเศสไปยังอังกฤษจนกลายเป็นมาตรฐานที่นั่น ทั้ง ๆ ที่มีอย่างน้อยหนึ่งสิ่งพิมพ์ที่ไม่ยอมเปลี่ยนจากการใช้  C ไปเป็น  I จนกระทั่งปี 1896
ธรรมเนียมปฏิบัติ

การไหลของประจุบวกจะทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าเหมือนกันและมีผลเช่นเดียวกันกับกระแสที่เกิดจากประจุลบที่ไหลในทิศทางตรงกันข้าม เนื่องจากกระแสไฟฟ้าอาจเกิดจากการไหลของประจุบวกหรือประจุลบ หรือทั้งสองอย่าง ความเข้าใจในทิศทางการไหลของกระแสจึงขึ้นอยู่ว่าประจุชนิดไหนที่ทำให้เกิดกระแส ทิศทางของกระแสตามธรรมเนียมปฏิบัติ (อังกฤษ: conventional current) ถูกกำหนดให้เป็นทิศทางของการไหลของประจุบวก
ในโลหะที่ใช้ทำสายไฟและตัวนำอื่น ๆ ในวงจรไฟฟ้าส่วนใหญ่ นิวเคลียสของอะตอมจะมีประจุบวกที่จะถูกจับเอาไว้ในตำแหน่งที่คงที่ และมีอิเล็กตรอนที่จะมีอิสระที่จะเคลื่อนที่ ที่สามารถนำพาประจุของพวกมันจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งได้ ในวัสดุอื่น ๆ เช่นสารกึ่งตัวนำ พาหะของประจุสามารถนำพาประจุบวกหรือประจุลบก็ได้ขึ้นอยู่กับสารเจือปน (อังกฤษ: dopant) ที่สารกึ่งตัวนำใช้ พาหะของประจุอาจนำพาทั้งประจุบวกและประจุลบในเวลาเดียวกันก็ได้ เช่นที่เกิดขึ้นใน เซลล์ไฟฟ้าเคมี
การไหลของประจุบวกสามารถให้กระแสไฟฟ้าได้เช่นเดียวกันและให้ผลในวงจรไฟฟ้าเป็นการไหลที่เหมือนกับของประจุลบแต่ในทิศทางตรงกันข้าม เนื่องจากกระแสอาจเป็นการไหลของประจุบวกหรือประจุลบอย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้งสองอย่าง ธรรมเนียมปฏิบัติจึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับทิศทางของกระแสไฟฟ้าที่ขึ้นอยู่กับชนิดของ พาหะของประจุ ทิศทางของกระแสตามธรรมเนียมปฏิบัติ ได้ถูกกำหนดตามอำเภอใจให้เป็นทิศทางเดียวกันกับการไหลของประจุบวก
ผลที่ตามมาของธรรมเนียมปฏิบัตินี้ก็คือ อิเล็กตรอนซึ่งเป็นพาหะของประจุในลวดโลหะและชิ้นส่วนอื่น ๆ ส่วนใหญ่ของวงจรไฟฟ้า จะไหลในทิศทางตรงข้ามกับการไหลของกระแสตามธรรมเนียมปฏิบัติ (อังกฤษ: conventional current) ในวงจรไฟฟ้า
ทิศทางอ้างอิง

เนื่องจากกระแสในเส้นลวดหรือส่วนประกอบสามารถไหลไปในทิศทางใดก็ได้ เมื่อตัวแปร  I ถูกกำหนดให้เป็นตัวแทนของกระแส ทิศทางที่เป็นตัวแทนของกระแสบวกจะต้องมีการระบุซึ่งมักจะเป็นลูกศรในวงจรแผนภาพ นี้เรียกว่าทิศทางอ้างอิงของกระแส  I  ถ้ากระแสไหลในทิศทางตรงกันข้าม ตัวแปร  I จะมีค่าติดลบ
เมื่อทำการวิเคราะห์วงจรไฟฟ้า ทิศทางที่เกิดขึ้นจริงของกระแสที่ไหลผ่านองค์ประกอบของวงจรเฉพาะมักจะไม่เป็นที่รู้จัก ผลที่ตามมาก็คือ ทิศทางอ้างอิงของกระแสมักจะถูกกำหนดตามอำเภอใจ เมื่อวงจรได้รับการแก้ปัญหาแล้ว ค่าลบสำหรับตัวแปรต่าง ๆ จะหมายความว่าทิศทางที่เกิดขึ้นจริงของกระแสผ่านองค์ประกอบวงจรจะเป็นตรงกันข้ามกับทิศทางอ้างอิงที่ถูกกำหนดไว้ก่อน ในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ทิศทางกระแสอ้างอิงมักจะถูกกำหนดให้ทุกจุดมีกระแสไหลลงกราวด์ วิธีนี้มักจะสอดคล้องกับทิศทางชองกระแสที่เกิดขึ้นจริง เพราะในหลายวงจรแรงดันไฟฟ้าจาก แหล่งจ่ายไฟ จะเป็นบวกเมื่อเทียบกับกราวด์
กฎของโอห์ม

ในวงจรไฟฟ้าใด ๆ จะประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วนคือ แหล่งจ่ายพลังงานไฟฟ้าและตัวต้านทานหรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่จะใส่เข้าไปในวงจรไฟฟ้านั้น ๆ เพราะฉะนั้น ความสำคัญของวงจรที่จะต้องคำนึงถึงเมื่อมีการต่อวงจรไฟฟ้าใด ๆ ก็คือทำอย่างไรจึงจะไม่ให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านเข้าไปในวงจรมากเกินไปซึ่งจะทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้าชำรุดเสียหายหรือวงจรไหม้เสียหายได้ เกออร์ค ซีม็อน โอห์ม นักฟิสิกส์ชาวเยอรมันได้ให้ความสำคัญของวงจรไฟฟ้าตามสมการ
เมื่อ I เป็นกระแสไฟฟ้า มีหน่วยเป็นแอมแปร์, V คือค่าความต่างศักย์มีหน่วยของโวลต์และ R คือความต้านทานของตัวนำมีหน่วยเป็นโอห์ม
DC และ AC

กระแสแบ่งออกเป็นกระแสตรง (อังกฤษ: direct current) และกระแสสลับ (อังกฤษ: alternating current)
DC และ AC > กระแสตรง

กระแสตรง (DC) คือการไหลทิศทางเดียวของประจุไฟฟ้า กระแสตรงเกิดจากแหล่งที่มาเช่นแบตเตอรี่ เทอร์โมคัปเปิล เซลล์แสงอาทิตย์และเครื่องกำเนิดไฟฟ้ากระแสตรงอื่น ๆ กระแสตรงอาจไหลในตัวนำเช่นลวด แต่ยังสามารถไหลผ่านเซมิคอนดักเตอร์ ฉนวนหรือแม้กระทั่งผ่านสุญญากาศเช่นในลำแสงไอออน ประจุไฟฟ้าไหลในทิศทางที่คงที่แตกต่างไปจากกระแสสลับ (AC) กระแสตรงแทบไม่มีอันตราย ส่วนใหญ่ใช้ในอุปกรณ์อิเล็คโทรนิคส์ขนาดเล็ก ใช้กระแสต่ำ สามารถผลิตได้จากการนำกระแสสลับมาเปลี่ยนเป็นกระแสตรง เช่น ที่ชาร์จโทรศัพท์มือถือ
DC และ AC > กระแสสลับ

ในกระแสสลับ (AC) เป็นกระแสไฟฟ้าที่มีทิศทางการไหลของกระแสไฟฟ้ากลับไป-กลับมาอย่างรวดเร็ว เช่นไฟฟ้าที่ใช้ตามบ้านหรืออาคารทั่วไป รูปร่างเป็น sine wave ในบางอย่างอาจเป็นรูปสามเหลี่ยมหรือรูปสี่เหลี่ยม ส่วนใหญ่มีกระแสสูง อันตรายมาก สามารถผลิตจากไฟ DC ได้ แต่ในขนาดเล็ก เช่นเปลี่ยนจากไฟเซลล์แสงอาทิตย์มาเป็น AC เพื่อให้แสงสว่างหรือเปิดทีวีในพื้นที่ห่างไกล ระบบไฟฟ้ากระแสสลับแบ่งออกได้เป็น 2 ระบบ ดังนี้
ระบบไฟฟ้า 1 เฟส คือระบบไฟฟ้าที่มีสายไฟฟ้าจำนวน 2 เส้น เส้นที่มีไฟเรียกว่าสายไฟ หรือสายเฟส หรือสายไลน์ เขียนแทนด้วยตัวอักษร L (Line) เส้นที่ไม่มีไฟเรียกว่าสายนิวทรอล หรือสายศูนย์ เขียนแทนด้วยตัวอักษร N (Neutral) ทดสอบได้โดยใช้ไขควงวัดไฟ เมื่อใช้ไขควงวัดไฟแตะสายเฟส หรือสายไฟ หรือสายไลน์ หลอดไฟเรืองแสงที่อยู่ภายไขควงจะติด สำหรับสายนิวทรอล หรือสายศูนย์ จะไม่ติด แรงดันไฟฟ้าที่ใช้มีขนาด 220 โวลท์ (Volt) ใช้สำหรับบ้านพักอาศัยทั่วไปที่มีการใช้ไฟฟ้าไม่มากนัก
ระบบไฟฟ้า 3 เฟส คือระบบไฟฟ้าที่มีสายเส้นไฟจำนวน 3 เส้น และสายนิวทรอล 1 เส้น จึงมีสายรวม 4 เส้น ระบบไฟฟ้า 3 เฟส สามารถต่อใช้งานเป็นระบบไฟฟ้า 1 เฟส ได้ โดยการต่อจากเฟสใดเฟสหนึ่งและสายนิวทรอลอีกเส้นหนึ่ง แรงดันไฟฟ้าระหว่างสายเฟสเส้นใดเส้นหนึ่งกับสายนิวทรอลมีค่า 220 โวลท์ (Volt) และแรงดันไฟฟ้าระหว่างสายเฟสด้วยกันมีค่า 380 โวลท์ (Volt) ระบบนี้จึงเรียกว่าระบบไฟฟ้า 3 เฟส 4 สาย 220/380 โวลท์ (Volt) ระบบนี้มีข้อดีคือสามารถจ่ายกระแสไฟฟ้าได้มากกว่าระบบ 1 เฟส ถึง 3 เท่า จึงเหมาะสมกับสถานที่ที่ต้องการใช้ไฟฟ้ามาก ๆ เช่น อาคารพาณิชย์ โรงงานอุตสาหกรรม​ เป็นต้น
แม่เหล็กไฟฟ้า

ตามรูป กระแสไฟฟ้าสามารถสร้างสนามแม่เหล็กได้ ในทางกลับกัน ถ้าสนามแม่เหล็กถูกรบกวน ก็สามารถสร้างกระแสไฟฟ้าบนเส้นลวดได้เช่นเดียวกัน
กระแสไฟฟ้าสามารถวัดได้โดยตรงด้วยกัลวาโนมิเตอร์ แต่จะต้องตัดวงจรแล้วแทรกมิเตอร์เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของวงจร ซึ่งไม่สะดวกในการปฏิบัติ ปัจจุบันสามารถวัดได้โดยไม่ต้องตัดวงจรโดยการตรวจสอบสนามแม่เหล็กที่เกิดจากกระแสไฟฟ้า อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับการนี้รวมถึงเซ็นเซอร์แบบฮอลล์เอฟเฟค หรือใช้ที่หนีบ (current clamp) หรือใช้หม้อแปลงกระแส หรือใช้ขดลวดของ Rogowski
นิยามของกระแสไฟฟ้า

กระแสไฟฟ้าคือ ปริมาณประจุไฟฟ้าที่เลื่อนไหลในวงจรไฟฟ้าต่อหน่วยวินาที เรียกว่า ปริมาณกระแสไฟฟ้าไหล
แอมแปร์ คือประจุไฟฟ้า 1 คูลอมบ์ เคลื่อนที่ผ่านพื้นที่หน้าตัดของขดลวดในเวลา 1 วินาที และหน่วยของกระแสไฟฟ้าเป็นแอมแปร์ เพื่อให้เป็นเกียรติแก่ อ็องเดร-มารี อ็องแปร์ (อังกฤษ: Andre Marie Ampere) นักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส
ความสัมพันธ์ระหว่างกระแสไฟฟ้า กับประจุไฟฟ้า

สัญลักษณ์ที่ใช้แทนปริมาณกระแสไฟฟ้า (ปริมาณประจุไฟฟ้า Q ที่ไหลต่อหน่วยเวลา T) คือ I
ปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ผ่านพื้นที่ภาคตัดขวางใด ๆ (เช่น ภาคตัดขวางในลวดทองแดง) นิยามจาก ปริมาณประจุไฟฟ้าที่ผ่านพื้นที่ผิวในหน่วยเวลา
โดยที่  Q เป็นปริมาณประจุที่ผ่านพื้นที่ผิวหนึ่งในช่วงเวลา  T ในสมการข้างบนเป็นค่า กระแสไฟฟ้าเฉลี่ย  I ถ้าเวลา  T เข้าใกล้ศูนย์ สามารถเขียนความสัมพันธ์อีกแบบในรูป กระแสไฟฟ้าขณะใดขณะหนึ่ง (instantaneous current)
หน่วยของกระแสไฟฟ้าในระบบ SI คือ แอมแปร์ (ampere, A)
ดูเพิ่ม

Current 3-vector
Direct current
Electric shock
Electrical measurements
History of electrical engineering
Hydraulic analogy
SI electromagnetism units
อิเล็กตรอนซึ่งเป็นพาหะของประจุในวงจรไฟฟ้า (เส้นสีเขียว) จะไหลในทิศทางตรงกันข้ามกับกระแสตามธรรมเนียมปฏิบัติซึ่งไหลจากขั้ว + ไปหาขั้ว - ตามเส้นสีแดง
สัญลักษณ์ทางอิเล็กทรอนิกส์สำหรับแบตเตอรีในแผนภาพของวงจร (อังกฤษ: circuit diagram)
แสดงความแตกต่างของกระแสตรงกับกระแสสลับ โดยให้แนวตั้งเป็นปริมาณกระแส แนวนอนเป็นเวลา ถ้าเป็นกระแสตรง เมื่อเวลาผ่านไป กระแสไม่เปลี่ยนทิศ แต่กระแสสลับ บางครั้งก็เป็นบวก บางครั้งก็เป็นลบ แสดงว่ากระแสมีการเปลี่ยนทิศทาง
ตามกฎของแอมแปร์, กระแสไฟฟ้าสามารถผลิตสนามแม่เหล็กได้ เมื่อมีกระแสไหลในเส้นลวด จะเกิดสนามแม่เหล็กที่แสดงให้เห็นเป็นรูปวงกลมรอบเส้นลวด
บ่วงหงส์

| บ่วงหงส์ |
| --- | --- |
โปสเตอร์ละครบ่วงหงส์
แนว: โรแมนติกดราม่า
บทประพันธ์: กิ่งฉัตร
บทละครโทรทัศน์: พ.ศ. 2541 ปราณประมูล  พ.ศ. 2552 ภาวิต พ.ศ. 2560 
กำกับโดย: พ.ศ. 2541  จรูญ ธรรมศิลป์  พ.ศ. 2552 วัชรา สังข์สุวรรณ พ.ศ. 2560 ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์
แสดงนำ: พ.ศ. 2541  จอห์น รัตนเวโรจน์ บุษกร พรวรรณะศิริเวช พ.ศ. 2552 วีรภาพ สุภาพไพบูลย์ เขมนิจ จามิกรณ์ พ.ศ. 2560 จิรายุ ตั้งศรีสุข คิมเบอร์ลี่ แอน เทียมศิริ
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: พ.ศ. 2541  บ่วงหงส์ - สุชาภา เสรีสุชาติ พ.ศ. 2552 บ่วงหงส์ - ฉัตรสิริยากร วนาพรรณกาญจน์ พ.ศ. 2560  แค่ภาพลวงตา - ชีรณัฐ ยูสานนท์
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: พ.ศ. 2541  บ่วงหงส์ - สุชาภา เสรีสุชาติ พ.ศ. 2552 ยิ่งใกล้ยิ่งเจ็บ - โปเตโต้  พ.ศ. 2560  รักเองช้ำเอง - จิรายุ ตั้งศรีสุข, มานิดา เรืองศรี , วง TNT
ประเทศแหล่งกำเนิด:  ไทย
ภาษาต้นฉบับ:  ไทย
จำนวนตอน: พ.ศ. 2541 : 15 ตอน  พ.ศ. 2552 :  18 ตอน  พ.ศ. 2560 : 12 ตอน
การผลิต
ควบคุมงานสร้าง: พ.ศ. 2541  สุรางค์ เปรมปรีดิ์  พ.ศ. 2552  กฤตย์ รัตนรักษ์   บอร์ดคณะกรรมการพิจารณาและการบริหารช่อง 7
ความยาวตอน: พ.ศ. 2541 : 120 นาที   พ.ศ. 2552 : 120 นาที พ.ศ. 2560 : 150 นาที
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: พ.ศ. 2541 สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 พ.ศ. 2552 สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 พ.ศ. 2560 สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
ออกอากาศ: พ.ศ. 2541  27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541 - 10 มกราคม พ.ศ. 2542 พ.ศ. 2552  20 พฤษภาคม - 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2552 พ.ศ. 2560 14 มีนาคม - 24 เมษายน พ.ศ. 2560
ละครเรื่องก่อนหน้า: 2560: คลื่นชีวิต
ละครที่เกี่ยวข้อง
ตามรักคืนใจ
บ่วงหงส์ เป็นนวนิยายของ กิ่งฉัตร หรือ ปาริฉัตร ศาลิคุปต์  ซึ่งเป็นภาคต่อจาก ตามรักคืนใจ ถูกสร้างเป็นละครโทรทัศน์มาแล้วถึง 3 ครั้ง ด้วยกัน
การสร้างเป็นละครโทรทัศน์

ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2541 สุรางค์ เปรมปรีดิ์ ผู้ถือลิขสิทธิ์นวนิยาย มอบทีมผลิตดาราวิดีโอ บทโทรทัศน์โดย ปราณประมูล กำกับการแสดงโดย จรูญ ธรรมศิลป์ นำแสดงโดย จอห์น รัตนเวโรจน์, บุษกร พรวรรณะศิริเวช, ลิขิต เอกมงคล, วีรยุทธ รสโอชา, สรารัตน์ หรุ่มเรืองวงศ์ เริ่มออกอากาศปี พ.ศ. 2541 ทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
ครั้งที่สองปี พ.ศ. 2552 โดยบริษัท ดีด้า วิดีโอ โปรดักชั่น จำกัด บทโทรทัศน์โดย ภาวิต กำกับการแสดงโดย วัชรา สังข์สุวรรณ นำแสดงโดย วีรภาพ สุภาพไพบูลย์, เขมนิจ จามิกรณ์, กุลณัฐ กุลปรียาวัฒน์, เอกรัตน์ สารสุข, อานัส ฬาพานิช โดยเริ่มออกอากาศตอนแรกวันที่ 20 พฤษภาคม - 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2552 ทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
และนำกลับมาสร้างใหม่อีกครั้งในปี พ.ศ. 2560 ผลิตโดยบริษัท ถนัดละคร จำกัด บทโทรทัศน์ ศุภวรรณ ทองขลิบ, เหมือนฝัน ขาวเหนือ, ศันสนีย์ ดุลยธนบดี กำกับการแสดงโดย ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์ นำแสดงโดย จิรายุ ตั้งศรีสุข, คิมเบอร์ลี่ แอน เทียมศิริ, น้ำทิพย์ จงรัชตวิบูลย์ โดยฉบับนี้เป็นภาคต่อของ ตามรักคืนใจ เมื่อปี พ.ศ. 2558 เนื่องจากมีตัวละครหลัก สีหนาท (นายสิงห์) ณเดชน์ คูกิมิยะ, นารา (หนูนา) นิษฐา จิรยั่งยืน, ราม (น้าราม) ธนากร โปษยานนท์ และขนิษฐา (คุณน้อง) เดียร์น่า ฟลีโป ปรากฏตัวในเรื่อง โดยเริ่มออกอากาศตอนแรกวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2560 - 24 เมษายน พ.ศ. 2560 ทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3