ประเทศชิลี

| สาธารณรัฐชิลี República de Chile (สเปน) |
| --- | --- |
   ธงชาติ     ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: "ไม่ด้วยเหตุผลก็ด้วยกำลัง" (สเปน: Por la razón o la fuerza)
เพลงชาติ: "เพลงชาติชิลี"
พื้นที่ที่ประเทศชิลีควบคุมแสดงในสีเขียวเข้ม; พื้นที่ที่อ้างสิทธิแต่มิได้ควบคุมแสดงในสีเขียวอ่อน
เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: ซันติอาโกa 33°26′S 70°40′W﻿ / ﻿33.433°S 70.667°W﻿ / -33.433; -70.667
ภาษาราชการ: สเปน
ภาษาพูดอื่น ๆ: อังกฤษ, เยอรมัน, อิตาลี, มาปูเช, ไอมารา, เกชัว, อื่น ๆ
กลุ่มชาติพันธุ์  (ค.ศ. 2012): 88.9% ชนผิวขาวหรือเมสติโซ 10.8% ชนพื้นเมือง —9.1% มาปูเช —0.7% ไอมารา —1.0% กลุ่มอื่น ๆ 0.3% อื่น ๆ / ไม่ระบุ
ศาสนา  (ค.ศ. 2020): 63% คริสต์ —45% โรมันคาทอลิก —15% โปรเตสแตนต์ —3% นิกายอื่น ๆ 36%  ไม่มี 1% อื่น ๆ
การปกครอง: รัฐเดี่ยว สาธารณรัฐระบบประธานาธิบดี

• ประธานาธิบดี : กาบริเอล โบริช
• ประธานวุฒิสภา : José García Ruminot
• ประธานสภาผู้แทนราษฎร : Karol Cariola
• ประธานสภาร่างรัฐธรรมนูญ : ฆวน ฟูเอนเตส เบลมาร์
 
สภานิติบัญญัติ: สภาแห่งชาติ
• สภาสูง: วุฒิสภา
• สภาล่าง: สภาผู้แทนราษฎร
เอกราช จากสเปน

• รัฐบาลทหาร : 18 กันยายน ค.ศ. 1810
• ประกาศเอกราช : 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1818
• ได้รับการรับรอง : 25 เมษายน ค.ศ. 1844
• รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน : 11 กันยายน ค.ศ. 1980
 
พื้นที่
• รวม: 756,096.3 ตารางกิโลเมตร (291,930.4 ตารางไมล์) (อันดับที่ 37)
• แหล่งน้ำ (%): 2.1 (ใน ค.ศ. 2015)
ประชากร
• ค.ศ. 2022 ประมาณ: 18,430,408 (อันดับที่ 66)
• สำมะโนประชากร ค.ศ. 2017: 17,574,003 (อันดับที่ 64)
• ความหนาแน่น: 24 ต่อตารางกิโลเมตร (62.2 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 198)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2022 (ประมาณ)
• รวม:  568.319 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 45)
• ต่อหัว:  28,526 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 64)
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2022 (ประมาณ)
• รวม:  317.594 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 45)
• ต่อหัว:  15,941 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 62)
จีนี (ค.ศ. 2021):  46 สูง
เอชดีไอ (ค.ศ. 2021):  0.855 สูงมาก · อันดับที่ 42
สกุลเงิน: เปโซชิลี (CLP)
เขตเวลา: UTC−4 ถึง−6 (CLT และ EASTc)
• ฤดูร้อน (เวลาออมแสง): UTC-3 ถึง−5
: เมษายนถึงกันยายน
รูปแบบวันที่: วว/ดด/ปปปป
ขับรถด้าน: ขวามือ
รหัสโทรศัพท์: +56
โดเมนบนสุด: .cl
 รัฐสภาตั้งอยู่ที่เมืองบัลปาราอิโซ รวมเกาะอีสเตอร์และเกาะซาลัสอีโกเมซ; แต่ไม่นับรวมพื้นที่ 1,250,000 ตารางกิโลเมตร (480,000 ตารางไมล์) ของดินแดนที่ชิลีอ้างสิทธิ์ในทวีปแอนตาร์กติกา 
ชิลี หรือ ชิเล (อังกฤษและสเปน: Chile, เสียงอ่านภาษาสเปน: [ˈtʃile]) มีชื่อทางการว่า สาธารณรัฐชิลี หรือ สาธารณรัฐชิเล (อังกฤษ: Republic of Chile; สเปน: República de Chile) เป็นประเทศทางส่วนตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ ครอบคลุมดินแดนยาวและแคบซึ่งตั้งอยู่ระหว่างเทือกเขาแอนดีสทางทิศตะวันออกกับมหาสมุทรแปซิฟิกทางทิศตะวันตก ชิลีมีเนื้อที่ 756,096 ตารางกิโลเมตร (291,930 ตารางไมล์) และมีประชากร 17.5 ล้านคนใน ค.ศ. 2017 ชิลีเป็นประเทศที่อยู่ทางใต้สุดของโลก อยู่ใกล้ทวีปแอนตาร์กติกามากที่สุด และมีอาณาเขตจรดประเทศเปรูทางทิศเหนือ จรดประเทศโบลิเวียทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ จรดประเทศอาร์เจนตินาทางทิศตะวันออก และจรดช่องแคบเดรกทางทิศใต้สุด ชิลียังควบคุมหมู่เกาะฆวนเฟร์นันเดซ เกาะซาลัสอีโกเมซ หมู่เกาะเดสเบนตูราดัส และเกาะอีสเตอร์ในมหาสมุทรแปซิฟิก นอกจากนี้ยังอ้างกรรมสิทธิ์เหนือพื้นที่ประมาณ 1,250,000 ตารางกิโลเมตร (480,000 ตารางไมล์) ของทวีปแอนตาร์กติกาในนามชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรี เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศคือกรุงซันติอาโก และภาษาประจำชาติคือภาษาสเปน
จักรวรรดิสเปนเข้าพิชิตดินแดนและตั้งอาณานิคมในภูมิภาคนี้แทนที่จักรวรรดิอินคาในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 16 แต่ไม่สามารถเอาชนะชาวมาปูเชซึ่งเป็นชนพื้นเมืองอิสระในบริเวณตอนกลาง-ใต้ของชิลีในปัจจุบันได้ ใน ค.ศ. 1818 หลังจากประกาศเอกราชจากสเปน ชิลีก็ได้ถือกำเนิดขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1830 ในฐานะสาธารณรัฐอำนาจนิยมที่ค่อนข้างมีเสถียรภาพ ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ชิลีมีการเติบโตทางเศรษฐกิจและดินแดนอย่างมีนัยสำคัญ โดยยุติการต่อต้านของชาวมาปูเชในคริสต์ทศวรรษ 1880 และได้รับดินแดนทางเหนือเพิ่มเติมหลังจากเอาชนะเปรูและโบลิเวียในสงครามมหาสมุทรแปซิฟิก (ค.ศ. 1879–1826) เมื่อล่วงเข้าคริสต์ศตวรรษที่ 20 มาจนถึงคริสต์ทศวรรษ 1970 ชิลีมีกระบวนการทำให้เป็นประชาธิปไตย การเพิ่มประชากรและการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็ว และการพึ่งพิงการส่งออกจากการทำเหมืองทองแดงเพื่อเศรษฐกิจมากขึ้น ในคริสต์ทศวรรษ 1960 และ 1970 ประเทศประสบปัญหาการแบ่งขั้วและความวุ่นวายทางการเมืองอย่างหนัก สถานการณ์นี้ลงเอยด้วยรัฐประหารใน ค.ศ. 1973 ซึ่งโค่นล้มรัฐบาลฝ่ายซ้ายที่ได้รับเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตยของซัลบาดอร์ อาเยนเด และสถาปนาระบอบเผด็จการทหารฝ่ายขวาของเอากุสโต ปิโนเช ซึ่งกินเวลานาน 16 ปี และทำให้มีผู้เสียชีวิตหรือสูญหายมากกว่า 3,000 คน ระบอบปิโนเชสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1990 ซึ่งเป็นผลจากการลงประชามติใน ค.ศ. 1988 กลุ่มพันธมิตรการเมืองสายกลาง-ซ้ายปกครองประเทศต่อมาจนถึง ค.ศ. 2010
ชิลีเป็นประเทศกำลังพัฒนา ที่มีเศรษฐกิจรายได้สูงและติดอันดับสูงมากในดัชนีการพัฒนามนุษย์ เป็นหนึ่งในประเทศที่มีเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและสังคมมากที่สุดในอเมริกาใต้ โดยเป็นผู้นำของลาตินอเมริกาในการจัดอันดับด้านความสามารถในการแข่งขัน รายได้ต่อหัว โลกาภิวัตน์ สถานะสันติภาพ เสรีภาพทางเศรษฐกิจ และภาพลักษณ์คอร์รัปชันต่ำ ชิลียังติดอันดับสูงในระดับภูมิภาคในด้านความยั่งยืนของรัฐ การพัฒนาประชาธิปไตย และมีอัตราฆาตกรรมต่ำที่สุดในทวีปอเมริการองจากประเทศแคนาดา ประเทศนี้ยังเป็นสมาชิกก่อตั้งของสหประชาชาติ ประชาคมรัฐลาตินอเมริกาและแคริบเบียน และพันธมิตรแปซิฟิก และเข้าร่วมองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจใน ค.ศ. 2010