น้ำอสุจิ
มุมมองทางกายภาพ > องค์ประกอบของน้ำอสุจิในมนุษย์

เมื่อผู้ชายผ่านการเร้าอารมณ์ทางเพศมาในระดับที่สมควร  การหลั่งน้ำอสุจิก็จะเริ่มขึ้น
ภายใต้การควบคุมของระบบประสาทซิมพาเทติก  
คือ ตัวอสุจิจะวิ่งออกจากอัณฑะ  (scrotum  ดูรูป)  ผ่านหลอดน้ำอสุจิ (vas deferens)   เข้าผสมกับของเหลวจากต่อมสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ  (seminal vesicle) และต่อมลูกหมาก (prostate gland) หลังจากนั้นจะวิ่งผ่านท่อฉีดอสุจิ (ejaculatory duct) ผสมน้ำหล่อลื่นจากต่อม  bulbourethral gland (หรือต่อมคาวเปอร์) ประกอบกันเป็นน้ำอสุจิ พุ่งผ่านท่อปัสสาวะ ออกนอกกายทางปลายท่อปัสสาวะ  (urethral openning)  ขับออกโดยกล้ามเนื้อที่หดเกร็งเป็นจังหวะ 6-8 ระรอกซึ่งมักพบว่า 8 ระรอกตามระยะบีบตัวของกล้ามเนื้อที่เกิดการกระตุ้นของกระแสประสาทและใช้เวลาในการพัก (action potential) ทำให้น้ำอสุจิหลั่งออกมา 8 ระรอก ซึ่งระรอกหลัง ๆ จะมีปริมาณน้อยลง
ต่อมสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิเป็นตัวผลิตของเหลวข้น สีขาวนวล ซึ่งสมบูรณ์ไปด้วยฟรักโทสและองค์ประกอบอื่น ๆ รวมกันเป็นส่วนถึง 70% ของน้ำอสุจิทั้งหมด 
ส่วนต่อมลูกหมาก ซึ่งอาศัยฮอร์โมนเพศชาย dihydrotestosterone ก็จะหลั่งน้ำ  (ไม่เหนียว)  ออกมาเป็นสีขาวหรือบางครั้งใส
มีเอนไซม์ย่อยโปรตีน (proteolytic enzyme) กรดซิตริก (citric acid) เอนไซม์ phosphatase และลิพิด (ไขมัน)  เป็นองค์ประกอบ 
ส่วนต่อม bulbourethral glands หลั่งน้ำหล่อลื่นมีลักษณะใสออกมาในท่อปัสสาวะโดยตรง  โดยไม่เหมือนน้ำส่วนอื่นที่กล่าวมาแล้วซึ่งต้องอาศัยท่อผ่านต่อมลูกหมากเพื่อจะออกมาสู่ท่อปัสสาวะ (ดูรูป)
ค่าความเป็นกรดด่างของน้ำอสุจิ อยู่ที่ประมาณ 7.5 คือเป็นด่างเล็กน้อย หากมากกว่านี้ จะทำให้ตัวอสุจิตาย และเมื่อมีอุณหภูมิสูง จะทำให้เคลื่อนที่ได้เร็วขึ้น ภายในมี Metabolic rate สูงขึ้น แต่ก็ทำให้ตัวอสุจิมีอายุน้อยลงด้วยเช่นกัน
การขับเคลื่อนตัวอสุจิออกจากอัณฑะเริ่มที่เซลล์ Sertoli ซึ่งพยาบาลรักษา spermatocyte อันเป็นชื่อของตัวอสุจิช่วงพัฒนา
โดยเซลล์จะหลั่งน้ำออกมาภายในหลอดสร้างตัวอสุจิ (seminiferous tubule) ซึ่งช่วยนำพาตัวอสุจิไปในท่อส่งตัวอสุจิ
ส่วนท่อ Efferent ducts ซึ่งมีเซลล์ลูกบาศก์ที่มี microvilli และไลโซโซม
ก็จะเปลี่ยนน้ำในท่อโดยดูดซึมน้ำกลับเป็นบางส่วน
เมื่อน้ำอสุจิไปถึงหลอดเก็บตัวอสุจิ (epididymis) 
เซลล์หลักในที่นั้น  ซึ่งมีถุงพิโนไซโทซิส  (pinocytotic vesicles) อันแสดงถึงกระบวนการดูดซึมน้ำกลับ
ก็จะหลั่งสารประกอบ  glycerophosphocholine ซึ่งน่าจะมีหน้าที่ห้ามไม่ให้ capacitation เกิดก่อนเวลา
ส่วนต่อมอื่น ๆ เช่นต่อมสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ ต่อมลูกหมาก  และ bulbourethral gland
เป็นอวัยวะที่ผลิดองค์ประกอบของน้ำอสุจิที่มีปริมาณมากที่สุด
พลาสมาของน้ำอสุจิ  (Seminal plasma) ซึ่งหมายถึงน้ำอสุจิที่เหลือนอกจากตัวอสุจิ   มีองค์ประกอบอินทรีย์และอนินทรีย์ที่ซับซ้อน
มีหน้าที่ให้สารอาหารและเป็นสื่อป้องกันสำหรับตัวอสุจิ
ที่กำลังเดินทางไปในช่องสืบพันธุ์ของหญิง
สิ่งแวดล้อมโดยปกติของช่องคลอดจะเป็นปรปักษ์กับตัวอสุจิ
เพราะว่า  มีฤทธิ์เป็นกรด  (เนื่องจากเชื้อแบคทีเรียที่มีอยู่ตามธรรมชาติที่ผลิดกรดแล็กติก) มีความเหนียว  และมีการดูแลโดยเซลล์ภูมิคุ้มกัน
องค์ประกอบต่าง ๆ ของพลาสมาน้ำอสุจิเป็นส่วนที่ช่วยแก้ไขความเป็นปรปักษ์
คือ  สารประกอบอินทรีย์  (amine) มีฤทธิ์ด่างต่าง ๆ เช่น putrescine, spermidine และ cadaverine
ทำให้น้ำอสุจิมีกลิ่นและมีรสชาติเช่นที่มันเป็น
สารมีสภาพด่างเหล่านี้  เข้าไปแก้ความเป็นกรดในช่องคลอด
และป้องกันดีเอ็นเอของตัวอสุจิจากการกัดกร่อนจากกรด
น้ำอสุจิมีสัดส่วนของผลิตภัณฑ์จากอวัยวะต่าง ๆ คือ
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ต่อม | % (โดยประมาณ) | รายละเอียด  |
| อัณฑะ | 2–5% | ตัวอสุจิประมาณ 200-500 ล้านตัวเกิดที่ลูกอัณฑะ มีการปล่อยออกเมื่อมีการหลั่งน้ำอสุจิ  แต่ถ้าชายคนนั้นได้ผ่านการตัดหลอดน้ำอสุจิ  (vasectomy) ออกแล้ว   (เพื่อประโยชน์ในการทำหมันเป็นต้น) น้ำอสุจิก็จะไม่มีตัวอสุจิ   |
| ต่อมสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ | 65–75% | กรดอะมิโน, กรด citrate, เอนไซม์ต่าง ๆ, สารประกอบ flavins, น้ำตาลฟรักโทส (2–5 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร  ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานหลักของตัวอสุจิ  ที่ต้องอาศัยน้ำตาลจากพลาสมาเพื่อพลังงานเพียงแหล่งเดียว), phosphorylcholine, โพรสตาแกลนดิน (มีหน้าที่ระงับการตอบโต้ของภูมิต้านทานผู้หญิงต่อน้ำอสุจิที่เป็นสิ่งแปลกปลอม), โปรตีน, และวิตามินซี  |
| ต่อมลูกหมาก | 25–30% | เอนไซม์ acid phosphatase, กรด citric, เอนไซม์ fibrinolysin, เอนไซม์ prostate specific antigen, เอนไซม์ย่อยโปรตีน (proteolytic enzyme) ต่าง ๆ, ธาตุสังกะสี (มีระดับประมาณ 135±40 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตรสำหรับชายมีสุขภาพดี  มีหน้าที่ช่วยดำรงเสถียรภาพให้กับโครมาตินซึ่งมีตัวดีเอ็นเอในเซลล์ตัวอสุจิ การขาดธาตุสังกะสี  อาจจะทำให้ความเจริญพันธุ์เสื่อมลงเพราะตัวอสุจิจะอ่อนแอ และสามารถมีผลลบต่อการสร้างสเปิร์ม)   |
| bulbourethral glands | < 1% | น้ำตาลกาแลกโตส, เมือก (มีหน้าที่เพิ่มความสามารถในการเคลื่อนไหวของตัวอสุจิในช่องคลอดและในปากมดลูก  โดยทำทางของตัวอสุจิให้เหนียวน้อยลง  และป้องกันการแพร่ของตัวอสุจิออกจากน้ำอสุจิ  ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่น้ำอสุจิเมื่อหลั่งออกใหม่ ๆ มีลักษณะเหมือนวุ้น), น้ำหล่อลื่น, และกรด sialic |
ในปี พ.ศ. 2535  มีรายงานขององค์การอนามัยโลกว่า  น้ำอสุจิมนุษย์โดยปกติจะมีปริมาตร 2 มิลลิลิตรหรือมากกว่านั้น
มีค่าพีเอชระหว่าง 7.2-8.0 มีความเข้มข้นของตัวอสุจิที่ 20 ล้านตัวต่อมิลลิลิตรหรือยิ่งกว่านั้น
มีตัวอสุจิถึง 40 ล้านตัวต่อการหลั่งน้ำอสุจิหรือยิ่งกว่านั้น
50% ของตัวอสุจิหรือยิ่งกว่านั้น (ประเภท a และ b) มีการเคลื่อนไหวไปข้างหน้า 
และ 25% หรือยิ่งกว่านั้น (ประเภท a) มีการเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วภายใน 60 นาทีหลังการหลั่งน้ำอสุจิ
บทความปริทัศน์งานวิจัยต่าง ๆ ในปี พ.ศ. 2548 พบค่าเฉลี่ยต่าง ๆ ของน้ำอสุจิในมนุษย์ดังนี้
| องค์ประกอบ | ค่าต่อ 100 mL | ค่ารวมที่ปริมาณเฉลี่ยที่ 3> 4 mL |
| --- | --- | --- |
| แคลเซียม (mg) | 27.6 | 0.938 |
| ไอออนคลอไรด์ (mg) | 142 | 4.83 |
| กรด Citrate (mg) | 528 | 18.0 |
| ฟรักโทส (mg) | 272 | 9.25 |
| กลูโคส (mg) | 102 | 3.47 |
| กรด Lactic (g) | 62 | 2.11 |
| แมกนีเซียม (mg) | 11 | 0.374 |
| โพแทสเซียม (mg) | 109 | 3.71 |
| โปรตีน (g) | 5.04 | 0.171 |
| โซเดียม (mg) | 300 | 10.2 |
| Urea (g) | 45 | 1.53 |
| สังกะสี (mg) | 16.5 | 0.561 |
ความสามารถในการบัฟเฟอร์ (β): 25
Osmolarity (mOsm): 354
ค่าพีเอช: 7.7
ความหนืด (Centipoise): 3–7
ปริมาตร (mL): 3.4
   • ค่ารวมต่าง ๆ สำหรับปริมาตรเฉลี่ยเป็นค่าโดยคำนวณที่ปัดเศษให้เป็น 3 จุด ค่าอื่น ๆ เป็นค่าที่มาในบทความปริทัศน์