กรุงเทพมหานครในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2566
เบื้องหลัง > การเปลี่ยนแปลงเขตเลือกตั้ง

หลังจากการประกาศใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมครั้งที่ 1 ว่าด้วยการแก้ไขระบบการเลือกตั้ง และปรับสัดส่วนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ส่งผลให้กรุงเทพมหานครมีจำนวนเขตเลือกตั้งมากขึ้นจากการเลือกตั้งเมื่อ พ.ศ. 2562 เดิม 30 เขต เป็น 33 เขต ทำให้จำเป็นต้องมีการแบ่งเขตเลือกตั้งใหม่
กุมภาพันธ์ 2566 คณะกรรมการการเลือกตั้งกรุงเทพมหานครได้เผยแพร่รูปแบบการแบ่งเขตเลือกตั้งเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 5 รูปแบบ อย่างไรก็ตามเกิดข้อท้วงติงว่ารูปแบบทั้ง 5 ที่จัดทำมา ขัดกับหลักเกณฑ์ "ผลต่างของจำนวนราษฎรในแต่ละเขตเลือกตั้ง ไม่ควรเกินร้อยละ 10 ของจำนวนราษฎรเฉลี่ยต่อสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหนึ่งคนในจังหวัดนั้น" จึงได้มีการเผยแพร่รูปแบบเขตเลือกตั้งเพิ่มเติมอีก 3 แบบในเวลาถัดมา
มีการตั้งข้อสังเกตว่า รูปแบบการแบ่งเขตเลือกตั้งกรุงเทพฯ รูปแบบที่ 6, 7 และ 8 ที่เผยแพร่ออกมาภายหลัง พบการแบ่งเขตเลือกตั้งแบบเอาเปรียบ หลายพื้นที่ฐานเสียงของเพื่อไทยถูกหั่นบางแขวงไปรวมกับเขตอื่น, หลายเขตถูกฉีกแขวงออกไปคนละทิศละทาง, ขณะที่ บางเขตที่ผู้สมัครฝั่งรัฐบาลมีความเข้มแข็งถูกจัดวางไว้เต็มเขต, บางเขตที่เดิมพรรคผู้มีอำนาจจะชนกับผู้สมัครจากพรรคฝ่ายตรงข้ามที่เข้มแข็ง ถูกแบ่งให้ไปสู้กับผู้สมัครคนอื่นอีกโซนที่กำลังอ่อนกว่า
คอลัมนิสต์กรุงเทพธุรกิจให้ความเห็นว่ารูปแบบการแบ่งเขตดังกล่าว "ต้องการสร้างอุปสรรคให้เพื่อไทย สกัดแลนด์สไลด์" ด้านพรรคเพื่อไทยประณามว่าเป็น "รัฐประหารโดยการแบ่งเขตเลือกตั้ง"
หากพิจารณาเขตเลือกตั้งของกรุงเทพมหานครระหว่างการเลือกตั้งทั่วไปในปีพ.ศ. 2562 และการเลือกตั้งทั่วไปในครั้งนี้จะพบเห็นข้อเท็จจริงในการแบ่งเขตเลือกตั้งดังต่อไปนี้
1. มีการแบ่งเขตเลือกตั้งโดยใช้พื้นที่ย่อยของเขตเลือกตั้งที่มีอยู่แล้วมาจัดตั้งเป็นเขตใหม่จำนวน 4 เขตเลือกตั้ง ซึ่งมีบางเขตเลือกตั้งได้รับอิทธิพลจากการแบ่งเขตเลือกตั้งในการเลือกตั้งทั่วไปในปีพ.ศ. 2554 ประกอบด้วย เขตที่ 5,9,18 และ 24
2. มีการจัดพื้นที่เขตเลือกตั้งเดิมให้สอดคล้องกับเกณฑ์ผลต่างระหว่างจำนวนประชากรในเขตเลือกตั้ง กับจำนวนค่าเฉลี่ยประชากรต่อเขตเลือกตั้งพึงมีของกรุงเทพมหานครที่ต้องมีค่าไม่ต่ำกว่าหรือเกินกว่าร้อยละ 10 ทำให้พื้นที่เลือกตั้งของบางเขตเลือกตั้งเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมมาก เช่น เขตที่ 8,12,19,21,26,27,28 และเขต 32
3. มีการรื้อเขตเลือกตั้งที่มีอยู่เดิม แล้วแบ่งพื้นที่เขตเลือกตั้งใหม่อันเป็นผลสืบเนื่องจากเกณฑ์การแบ่งเขตที่กล่าวไว้ก่อนหน้า จำนวน 2 เขตเลือกตั้ง ดังนี้
(1) เขตเลือกตั้งที่ 13 ซึ่งในการเลือกตั้งครั้งก่อนคือเขตเลือกตั้งที่ 8 มีการนำแขวงในเขตเลือกตั้งเดิมออกจนเหลือแค่แขวงลาดพร้าวซึ่งคิดเป็นสัดส่วนของจำนวนประชากรในเขตเลือกตั้งเดิมได้ใกล้เคียงร้อยละ 50 โดยมีการเพิ่มบางแขวงในเขตบึงกุ่มเป็นการทดแทน
(2) เขตเลือกตั้งที่ 30 ซึ่งในการเลือกตั้งครั้งก่อนคือเขตเลือกตั้งที่ 29 มีการนำแขวงในเขตเลือกตั้งเดิมออกจนเหลือแค่พื้นที่สามแขวงในเขตภาษีเจริญ ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนของจำนวนประชากรในเขตเลือกตั้งเดิมได้ต่ำกว่าร้อยละ 50 โดยมีการเพิ่มบางแขวงในเขตบางแคเป็นการทดแทน
การแบ่งเขตในกรณีดังกล่าวแม้ว่าจะเป็นการแบ่งโดยมีพื้นฐานของเขตเลือกตั้งเดิม แต่เป็นการนำพื้นที่ที่ไม่ได้ถูกแบ่งเขตมารวมกันจนแทบจะเรียกว่าเป็นเขตเลือกตั้งใหม่
4. เขตเลือกตั้งที่ 6 ในปี 2562 ถูกยุบในการแบ่งเขตเลือกตั้งใหม่ เพราะพื้นที่ในส่วนต่างๆ ถูกนำไปรวมกับเขตเลือกตั้งอื่นๆในปี 2566 โดยเขตราชเทวีถูกนำมารวมกับเขตเลือกตั้งที่ 2 เขตพญาไทถูกนำมารวมกับเขตเลือกตั้งที่ 6 แขวงจตุจักร และแขวงจอมพลถูกนำมารวมกับเขตเลือกตั้งที่ 8
หากต้องการทราบวิธีการเปรียบเทียบโดยละเอียด สามารถอ่านได้ในหน้าการอภิปรายของเพจนี้