สมัยการบูรณะ
ปัจจัยทางสังคมและเศรษฐกิจ > โรงเรียนของรัฐ

นักประวัติศาสตร์ เจมส์ ดี.แอนเดอร์สัน ได้โต้แย้งว่า ทาสที่ได้รับอิสรภาพคือชาวใต้กลุ่มแรก เป็นกลุ่ม"ที่รณรงค์เพื่อการศึกษาสาธารณะโดยให้รัฐสนับสนุนอย่างทั่วถึง" คนผิวดำในพรรครีพับลิกันได้ร่วมกันมีบทบาทสำคัญในการกำหนดหลักการดังกล่าวในรัฐธรรมนูญของรัฐเป็นครั้งแรกในระหว่างสมัยการบูรณะโดยรัฐสภา ทาสบางคนได้เรียนรู้การอ่านหนังสือจากเพื่อนเล่นที่เป็นคนผิวขาว ก่อนที่กฎหมายจะอนุญาตให้มีระบบการศึกษาอย่างเป็นทางการ ชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกาได้เริ่มมี "โรงเรียนสำหรับคนพื้นเมือง" ก่อตั้งก่อนที่สงครามจะสิ้นสุดลง โรงเรียนสะบาโตก็เป็นอีกวิธีการหนึ่งซึ่งแพร่หลายโดยทาสที่เป็นอิสระได้พัฒนาในการสอนอ่านสอนเขียน เมื่อพวกเขาได้รับสิทธิเลือกตั้ง นักการเมืองผิวดำก็มุ่งมั่นให้การศึกษาแก่ประชาชนโดยเสนอไปสู่การประชุมรัฐธรรมนูญของรัฐ
พรรครีพับลิกันได้จัดตั้งระบบโรงเรียนของรัฐซึ่งแบ่งแยกตามเชื้อชาติทุกที่ ยกเว้นนิวออร์ลีนส์ โดยทั่วไปโรงเรียนประถมและโรงเรียนมัธยมศึกษาบางแห่งจะสร้างขึ้นในเมืองส่วนใหญ่ และบางครั้งก็อยู่ในชนบท แต่ทางภาคใต้มีเมืองอยู่เพียงไม่กี่แห่ง
ในพื้นที่ชนบทต้องเผชิญกับความยากลำบากอย่างมากในการเปิดและบำรุงรักษาโรงเรียนของรัฐ ในชนบท โรงเรียนของรัฐมักจะเป็นโรงเรียนห้องเดียวที่สามารถดึงดูดเด็กเล็กมาเรียนได้ครึ่งหนึ่ง ครูได้รับเงินเดือนน้อยมาก และมักถูกตกเบิก กลุ่มอนุรักษ์นิยมมองว่าโรงเรียนตามชนบทนั้นค่าใช้จ่ายสูงเกินไป และไม่จำเป็นสำหรับภูมิภาคที่ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไร่ฝ้ายหรือชาวไร่ยาสูบ เพราะพวกเขาไม่คาดหวังถึงเรื่องการศึกษาที่ดีสำหรับผู้อาศัยในพื้นที่ นักประวัติศาสตร์คนหนึ่งพบว่าโรงเรียนมีประสิทธิผลน้อยลงกว่าที่ควรจะเป็นเนื่องจาก “ความยากจน การที่รัฐไม่สามารถจัดเก็บภาษี รวมถึงการไม่มีประสิทธิภาพและการทุจริตในหลายๆ พื้นที่ ส่งผลให้โรงเรียนไม่สามารถดำเนินงานได้อย่างประสบความสำเร็จ” หลังจากสมัยการบูรณะสิ้นสุดลง และข้าราชการคนขาวเลือกที่จะตัดสิทธิ์คนผิวดำและบังคับใช้กฎหมายจิมโครว์ พวกเขาก็ยังคงให้เงินสนับสนุนสถาบันต่างๆ ของคนผิวสีโดยให้ไม่เพียงพออยู่เสมอ รวมถึงโรงเรียนด้วย
หลังสงคราม มิชชันนารีทางภาคเหนือได้ก่อตั้งสถาบันเอกชนและวิทยาลัยสำหรับผู้ได้รับการปลดปล่อยจำนวนมากทั่วภาคใต้ เท่านั้นไม่พอ ทุกๆ รัฐยังก่อตั้งวิทยาลัยของรัฐสำหรับผู้เป็นอิสระ เช่น มหาวิทยาลัยอัลคอร์นสเตทในมิสซิสซิปปี โรงเรียนทั่วไปและวิทยาลัยของรัฐผลิตครูหลายรุ่นซึ่งมีบทบาทสำคัญในการศึกษาของเด็กชาวแอฟริกันอเมริกันภายใต้ระบบแบ่งแยกเชื้อชาติ เมื่อสิ้นสุดศตวรรษ คนอเมริกันเชื้อสายแอฟริกันส่วนใหญ่ก็สามารถอ่านออกเขียนได้
ในช่วงหลังศตวรรษที่ 19 รัฐบาลกลางได้ออกกฎหมายการให้ที่ดินเพื่อจัดสรรเงินทุนสำหรับการศึกษาระดับอุดมศึกษาทั่วสหรัฐอเมริกา เมื่อรับรู้ว่าคนผิวดำถูกแยกออกจากวิทยาลัยที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลในภาคใต้ ในค.ศ. 1890 รัฐบาลกลางจึงยืนกรานให้รัฐทางภาคใต้จัดตั้งสถาบันการศึกษาของรัฐสำหรับคนผิวดำเป็นวิทยาลัยที่ได้ที่ดินจากรัฐ เพื่อจัดการศึกษาระดับสูงสำหรับคนผิวดำ เพื่อที่จะสามารถรับเงินทุนสำหรับโรงเรียนของคนผิวขาวที่มีอยู่ต่อไปได้ รัฐบางแห่งจัดประเภทวิทยาลัยของรัฐสำหรับคนผิวดำเป็นสถาบันที่ให้สิทธิในที่ดิน จอห์น อาร์. ลินช์ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขียนว่า "มีชาวเดโมแครตที่มีความคิดเสรีนิยม มีความยุติธรรม และมีอิทธิพลอยู่เป็นจำนวนมากในรัฐ [มิสซิสซิปปี้] ซึ่งสนับสนุนอย่างแข็งขันให้รัฐจัดการศึกษาทางเสรีนิยมให้กับคนทั้งสองเชื้อชาติ"
จากการศึกษาวิจัยในปีค.ศ. 2020 ของเทรวอน โลแกน นักเศรษฐศาสตร์ พบว่าการมีนักการเมืองผิวสีเพิ่มมากขึ้นทำให้มีรายได้จากภาษีเพิ่มขึ้น ซึ่งภาษีนี้จะถูกนำไปใช้ในการใช้จ่ายด้านการศึกษาของรัฐ (และการปฏิรูปการเช่าที่ดิน) โลแกนพบว่าสิ่งนี้ส่งผลให้ผู้ชายผิวดำมีความรู้หนังสือมากขึ้น