สิริมาโว พัณฑารนายกะ

| สิริมาโว พัณฑารยนายะเก |
| --- | --- |
සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක   சிறிமா பண்டாரநாயக்கே
พัณฑารยนายกะเมื่อ ค.ศ. 1963

นายกรัฐมนตรีศรีลังกา
ดำรงตำแหน่ง 14 พฤศจิกายน ค.ศ. 1994 – 10 สิงหาคม ค.ศ. 2000
ประธานาธิบดี: จันทริกา กุมารตุงคะ
ก่อนหน้า: จันทริกา กุมารตุงคะ
ถัดไป: รัตนสิริ วิกรมนายกะ
ดำรงตำแหน่ง 29 พฤษภาคม ค.ศ. 1970 – 23 กรกฎาคม ค.ศ. 1977
กษัตริย์: เอลิซาเบธที่สอง (ค.ศ. 1970–1972)
ประธานาธิบดี: วิลเลียม โคปาลวะ (ค.ศ. 1972–1977)
ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์: วัลเลียม โคปาลวะ (ค.ศ. 1970–1972)
ก่อนหน้า: ดูดลีย์ เสนานายกะ
ถัดไป: เจ อาร์ ชยวรรฑนะ
ดำรงตำแหน่ง 21 กรกฎาคม ค.ศ. 1960 – 27 มีนาคม ค.ศ. 1965
กษัตริย์: เอลิซาเบธที่สอง
ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์: โอลิเวอร์ คุณดิลก วิลเลียม โคปาลวะ
ก่อนหน้า: ดูดลีย์ เสนานายกะ
ถัดไป: ดูดลีย์ เสนานายกะ
หัวหน้าฝ่ายค้านคนที่ 5
ดำรงตำแหน่ง 9 มีนาคม 1989 – 24 มิถุนายน 1994
นายกรัฐมนตรี: ทิงคีรี พันฑะ วิชาตุงคะ รนิล วิกรมสิงหะ
ก่อนหน้า: อนุระ พัณฑารนายกะ
ถัดไป: คามินี ทิสนายกะ
ดำรงตำแหน่ง 5 เมษายน ค.ศ. 1965 – 25 มีนาคม ค.ศ. 1970
นายกรัฐมนตรี: ดูดลีย์ เสนานายกะ
ก่อนหน้า: ดูดลีย์ เสนานายกะ
ถัดไป: เจ อาร์ ชยวรรฑณะ
หัวหน้าพรรคเสรีภาพศรีลังกา
ดำรงตำแหน่ง 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1960 – 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1994
ก่อนหน้า: ซี พี เดอซิลวา
ถัดไป: จัทริกา กุมารตุงคะ
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: สิริมา รัตวัตตะ 17 เมษายน ค.ศ. 1916(1916-04-17) รัตนปุระ บริติชซีลอน
เสียชีวิต: 10 ตุลาคม ค.ศ. 2000(2000-10-10) (84 ปี) กฑวฐา ประเทศศรีลังกา
พรรคการเมือง: SLFP
คู่สมรส: โซโลมอน พัณฑารยนายกะ (สมรส 1940; เสียชีวิต 1959)
บุตร: สุเนตรา จันทริกา อนุรา
บุพการี: พรรเนส รัตวัตตะ (บิดา)
ความสัมพันธ์: ตระกูลพัณฑารนายกะ

สิริมา รัตวัตเต ฑยัส พัณฑารนายกะ (อักษรโรมัน: Sirima Ratwatte Dias Bandaranaike, สิงหล: සිරිමා රත්වත්තේ ඩයස් බණ්ඩාරනායක; 17 เมษายน ค.ศ. 1916 – 10 ตุลาคม ค.ศ. 2000) หรือ จิริมา รัตวัตเต ฏยัส ปัณฏารนายักเก (ทมิฬ: சிறிமா ரத்வத்தே டயஸ் பண்டாரநாயக்கே) หรือที่รู้จักในชื่อ สิริมาโว พัณฑารนายกะ หรือ จิริมาโว ปัณฏารนายักเก (อักษรโรมัน: Sirimavo Bandaranaike, โดยคำลงท้ายว่า โว เป็นคำให้เกียรติแก่สตรี) เป็นนักการเมืองชาวศรีลังกา ผู้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีศรีลังกาสามสมัยใน ค.ศ. 1960-1965 (ในเวลานั้นคือรัฐซีลอน), สมัยที่สองใน ค.ศ. 1970 ถึง 1977 และสมัยที่สามในสาธารณรัฐศรีลังกา ระหว่างปี 1994 ถึง 2000 ภายใต้ประธานาธิบดีจัทริกา กุมารตุงคะ ซึ่งเป็นลูกสาวของเธอ การขึ้นมาดำรงตำแหน่งของเธอใน ค.ศ. 1960 ทำให้เธอเป็นสตรีคนแรกของโลกที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เธอเป็นประธานพรรคเสรีภาพศรีลังกา (SLFP) ระหว่าง ค.ศ. 1960 ถึง 1994
ในสมัยที่เธอขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีนั้น แนวคิดเรื่องการมีสตรีเป็นผู้นำประเทศเป็นสิ่งที่ไม่มีในสาธารณชน พันฑารนายกะช่วยสร้างภาพใหม่ให้แก่ความสามารถของสตรีในระดับสากล นอกจากตัวเธอจะมีส่วนในรัฐบาลของศรีลังกาอย่างมากแล้ว ลูกของเธอก็มีส่วนอย่างมากในการเมืองของประเทศในเวลาต่อมา ลูกของเธอทั้งสามมีตำแหน่งในรัฐบาลศรีลังกา รัฐบาลโดยตระกูลพันฑารนายกะสามารถทำลายระบบชนชั้นวรรณะในศรีลังกาตลอดระยะเวลาหลายปี ผ่านการบังคับใช้นโยบายสังคมนิยม
ตลอดระยะเวลาสามสมัยของสิริมาโวในการเป็นนายกรัฐมนตรี เธอนำพาประเทศให้เปลี่ยนผ่านจากอดีตของการเป็นรัฐอาณานิคม สู่การเป็นสาธารณรัฐที่เป็นเอกราช ในระหว่างสงครามเย็น เธอนำศรีลังกาโดยใช้นโยบายสังคมนิยมซึ่งรวมถึงการรวบธุรกิจสำคัญของประเทศเป็นของรัฐ (nationalise) รวมถึงยังทำการปฏิรูปที่ดินซึ่งเป็นประโยชน์แก่คนท้องถิ่น ทั้งหมดนี้เธอมีเป้าหมายเพื่อทลายความโน้มเอียงทางการเมืองซึ่งเป็นใจให้แก่ชนชั้นนำที่ได้รับการศึกษามาแบบตะวันตก เป้าหมายหลักประการหนึ่งในหลายนโยบายของเธอคือเพื่อลดความแตกต่างทางชนชั้นสังคมและความแตกต่างทางชาติพันธุ์ในประเทศ อย่างไรก็ตาม เธอไม่สามารถตอบความต้องการของประชากรชาวทมิฬในประเทศได้เพียงพอ ซึ่งนำไปสู่การลุกฮือต่อต้านและกลายสภาพมาเป็นความรุนแรงในเวลาต่อมา พัณฑารนายกะเป็นหนึ่งในผู้สถาปนาขบวนการไม่เลือกข้าง (Non-Aligned Movement) เธอนำพาศรีลังกามามีบทบาทสำคัญในบรรดารัฐที่เสาะหาการเป็นกลางท่ามกลางอิทธิพลของรัฐมหาอำนาจ เธอพยายามสร้างพันธมิตรกับบรรดาประเทศในกลุ่มประเทศโลกใต้ และพยายามแก้ไขปัญหาโดยใช้วิธีการทางการทูต ตลอดจนต่อต้านการขยายตัวของการครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ (nuclear expansion)