stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สาธารณรัฐโรมัน

สาธารณรัฐโรมัน (ละติน: Rēs pūblica Rōmāna [ˈreːːs ˈpuː.blika roːˈmaːna]; อังกฤษ: Roman Republic) เป็นยุคสมัยของอารยธรรมโรมันโบราณขณะมีรัฐบาลเป็นสาธารณรัฐ เริ่มต้นจากการโค่นล้มราชาธิปไตยโรมัน ซึ่งมักถือว่าเมื่อราว 509 ปีก่อนคริสต์ศักราช และแทนที่ด้วยรัฐบาลซึ่งนำโดยกงสุลสองคน ซึ่งพลเมืองเลือกตั้งทุกปีและได้รับคำแนะนำจากวุฒิสภา รัฐธรรมนูญที่ซับซ้อนค่อย ๆ ได้รับการพัฒนา โดยมีศูนย์กลางอยู่บนหลักการแบ่งแยกอำนาจและการตรวจสอบและถ่วงดุล ยกเว้นในสถานการณ์ฉุกเฉินร้ายแรงของประเทศ ตำแหน่งราชการถูกจำกัดไว้ที่หนึ่งปี เพื่อที่ในทางทฤษฎีจะไม่มีปัจเจกบุคคลใดสามารถครอบงำพลเมืองได้
ในทางปฏิบัติ สังคมโรมันเป็นแบบลำดับชั้น วิวัฒนาการของรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐโรมันได้รับอิทธิพลอย่างมากจากการต่อสู้ระหว่างชนชั้นสูงผู้ถือครองที่ดินของโรม (พวกคณะพรรค) ผู้ซึ่งมีบรรพบุรุษย้อนไปตั้งแต่ประวัติศาสตร์ยุคต้นของอาณาจักรโรมัน กับชนชั้นไพร่ฟ้าประชาชน (พวกสามัญ) ที่มีจำนวนมากกว่ามาก เมื่อเวลาผ่านไป กฎหมายซึ่งให้สิทธิ์ขาดตำแหน่งสูงสุดของโรมแก่พวกคณะพรรคถูกยกเลิกหรือหย่อนลง ทำให้พวกสามัญเริ่มเข้ามาเรียกร้องสิทธิในอำนาจ บรรดาผู้นำของกรุงโรมได้พัฒนาประเพณีและศีลธรรมแข็งซึ่งต้องการบริการส่วนรวมและการอุปถัมภ์ในยามสันติและสงคราม หมายความว่า ความสำเร็จทางทหารและการเมืองเชื่อมโยงกันอย่างแยกไม่ได้ ระหว่างสองศตวรรษแรก สาธารณรัฐโรมันได้ขยายตัวผ่านการพิชิตและพันธมิตรร่วมกัน จากอิตาลีตอนกลางเป็นทั้งคาบสมุทรอิตาลี เมื่อถึงศตวรรษต่อมา รวมถึงแอฟริกาเหนือ คาบสมุทรไอบีเรีย กรีซ และพื้นที่ซึ่งปัจจุบันเป็นฝรั่งเศสตอนใต้ อีกสองศตวรรษจากนั้น ใกล้ปลายศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล รวมถึงฝรั่งเศสปัจจุบันที่เหลือ และพื้นที่อีกมากในทางตะวันออก ถึงขณะนี้ แม้จะมีข้อจำกัดตามประเพณีและกฎหมายของสาธารณรัฐต่อการได้มาซึ่งอำนาจทางการเมืองอย่างถาวรของบุคคล การเมืองโรมันถูกครอบงำโดยผู้นำโรมันไม่กี่คน พันธมิตรที่อึดอัดระหว่างพวกเขาถูกคั่นด้วยสงครามกลางเมืองเป็นระยะ
ผู้ชนะคนสุดท้ายในสงครามกลางเมืองเหล่านี้ อ็อกตาวิอุส (เอากุสตุส) ปฏิรูปสาธารณรัฐเป็นสมัยผู้นำ โดยตั้งตนเป็น "พลเมืองหมายเลขหนึ่ง" (princeps) ของโรม วุฒิสภายังคงประชุมและโต้วาทีกัน มีการเลือกตั้งพนักงานผู้ปกครองประจำปีดังก่อน แต่การตัดสินใจสุดท้ายในประเด็นนโยบาย การสงคราม การทูตและการแต่งตั้งเป็นเอกสิทธิ์ของ princeps ในฐานะ "ผู้เป็นเอกในบรรดาผู้เท่าเทียม" (หรือ imperator เนื่องจากการถืออำนาจสิทธิ์ขาด อันเป็นที่มาของคำว่า จักรพรรดิ) อำนาจของพระองค์เป็นแบบระบอบกษัตริย์ทุกอย่างเว้นแต่นามเท่านั้น และพระองค์ถืออำนาจไว้ตลอดชีพ ในนามของวุฒิสภาและประชาชนแห่งกรุงโรม สาธารณรัฐโรมันไม่เคยถูกฟื้นฟู แต่ก็ไม่เคยถูกล้มล้างเช่นกัน ดังนั้น เหตุการณ์อันเป็นสัญญาณของการเปลี่ยนผ่านสู่จักรวรรดิโรมันจึงยังเป็นประเด็นที่ต้องตีความต่อไป นักประวัติศาสตร์เสนอหลากหลายเหตุการณ์ เช่น การแต่งตั้งจูเลียส ซีซาร์เป็นผู้เผด็จการตลอดชีพเมื่อ 44 ปีก่อนคริสต์ศักราช, ความพ่ายแพ้ของมาร์ค แอนโทนีในยุทธนาวีที่อักติอูงเมื่อ 31 ก่อนคริสต์ศักราช และการมอบอำนาจเต็มแก่ออกเตเวียน (ออกัสตัส) ของวุฒิสภาโรมันภายใต้ข้อตกลงแรกเมื่อ 27 ปีก่อนคริสต์ศักราช เป็นเหตุการณ์นิยามการสิ้นสุดสาธารณรัฐ
โครงสร้างทางกฎหมายและนิติบัญญัติจำนวนมากของโรมยังพบเห็นได้ทั่วยุโรปและพื้นที่ส่วนอื่นของโลกโดยรัฐชาติสมัยใหม่และองค์การระหว่างประเทศ ภาษาละติน ภาษาของชาวโรมัน ส่งอิทธิพลต่อไวยากรณ์และคำศัพท์ทั่วบางส่วนของยุโรปและโลก
ประวัติศาสตร์

509 ปีก่อนคริสตกาล ลูกิอุส ตาร์กวินิอุส ซุแปร์บุส กษัตริย์แห่งโรมคนสุดท้าย ได้ถูกรัฐประการโค่นอำนาจลง กรุงโรมได้สถาปนาการปกครองในระบอบสาธารณรัฐขึ้น และในอีก 16 ปีต่อมา กรุงโรมก็ประกาศเป็นพันธมิตรกับสันนิบาตละตินเพื่อต่อต้านอำนาจของกรีก แม้กรุงโรมจะร่วมมือกับพวกละตินในการทำสงครามกับกรีกหลายครั้งแต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร ในศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล สันนิบาตละตินซึ่งประกอบด้วย 30 ชนเผ่าที่ใช้ภาษาละตินแข็มแข็งขึ้นและกลายเป็นมหาอำนาจในคาบสมุทรอิตาลี การผงาดขึ้นมาของพวกละตินทำให้รัฐบาลกรุงโรมต้องหวาดระแวงต่อสหายเก่า ระหว่างปี 340-338 ก่อนคริสต์ศักราช กรุงโรมได้ทำสงครามกับสันนิบาตละตินและได้รับชัยชนะ รัฐบาลกรุงโรมได้ยุบสันนิบาตละตินทิ้ง
ด้วยการพยายามปกป้องอาณาเขตของตนจากเพื่อนบ้านและศัตรูผู้รุกราน ชาวโรมันได้ขยายอาณาเขตของสาธารณรัฐโรมันไปจนถึงดินแดนของชาวอีทรัสคันทางตอนเหนือ ตลอดจนดินแดนเกาะซิซิลีทางตอนใต้ซึ่งเคยถูกปกครองโดยกรีก กล่าวได้ว่าสาธารณรัฐโรมันในปี 270 ก่อนคริสต์ศักราช ได้ครอบครองดินแดนเกือบทุกส่วนของที่เป็นประเทศอิตาลีในปัจจุบัน เมื่อสาธารณรัฐโรมันเกิดความขัดแย้งกับชาวคาร์เธจในประเด็นเรื่องการค้าในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ก็เกิดเป็นสงครามครั้งใหญ่ขึ้นเรียกว่า "สงครามพิวนิก" ซึ่งได้กินระยะเวลายาวนานถึง 120 ปีระหว่างปี 264–146 ก่อนคริสต์ศักราช ชาวโรมันต้องเผชิญจากการรุกรานโดยกองทัพของฮันนิบาลที่พยายามบุกยึดดินแดนแถบอิตาลีโดยผ่านทางเทือกเขาแอลป์ แต่ต่อมาฮันนิบาลก็ยกทัพกลับแอฟริกาเหนือไป ในขณะเดียวกัน แม่ทัพโรมันนามว่าชิพิโอก็ได้ยกทัพไปตีกรุงคาร์เธจและได้รับชัยชนะ
ในขณะที่โรมันต่อสู้กับคาร์เธจ การค้าที่เติบโตทำให้เกิดชนชั้นใหม่ขึ้นคือพวกพ่อค้าวาณิชย์และผู้รับเหมางานของรัฐ เมื่อพวกนี้มีความมั่งคั้งขึ้นก็กลายเป็นคู่แข่งของสมาชิกวุฒิสภาและบรรดาเจ้าที่ดิน ชนชั้นใหม่นี้ถูกเรียกว่า อัศวิน หรือผู้ขี่ม้า เนื่องจากคนพวกนี้สามารถเข้าทำงานในกองทัพและได้เป็นทหารม้ามากกว่าทหารราบ โดยปกติพวกอัศวินนี้จะไม่สนใจการเมืองยกเว้ยในเรื่องที่เกี่ยวกับผลประโยชน์ของตนเอง ชัยชนะทางการทหารและการติดต่อค้าขายกับโลกกรีก ทำให้ขุนนาง เจ้าที่ดิน และอัศวินของโรมันมีความเป็นอยู่ที่ร่ำรวยฟุ่มเฟือย ทำให้ช่องว่างระหว่างคนจนและคนรวยกว้างขึ้น จนในที่สุดก็กลายเป็นความไม่สงบซึ่งบั่นทอนเสถียรภาพการปกครองโรมัน
เกษตรกรรม

ในระหว่างสงครามพิวนิกอันยาวนานนั้นเอง ก็ได้เกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางวัฒนธรรมและทางการเมืองในกรุงโรม อันเป็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากความมั่งคั่งและความสำเร็จทางด้านการทหารของกรุงโรม เชื่อว่าเมื่อกรุงโรมพิชิตกรีกได้นั้น กรุงโรมค่อยๆตกอยู่ภายใต้อิทธิพลทางวัฒนธรรมของกรีก ทั้งความฟุ่มเฟือยและความเป็นปัจเจกนิยม สิ่งเหล่านี้ได้กัดกร่อนความเป็นอนุรักษนิยมและความเห็นแก่ส่วนรวมของชาวโรมัน การทำสงครามได้นำความมั่งคั่งและทาสจำนวนมากมาสู่สาธารณรัฐโรมันโดยเฉพาะแถบภาคกลางของอิตาลี ชาวโรมันได้นำระบบเกษตรกรรมแบบกรีกที่เรียกว่า "ลาติฟุนเดีย" มาใช้ ระบบลาติฟุนเดียเป็นระบบเกษตรกรรมเพื่อกำไร ผลิตผลหลักได้แก่ องุ่น (เพื่อผลิตไวน์), มะกอก (เพื่อผลิตน้ำมันมะกอก), ขนแกะ (เพื่อผลิตเครื่องนุ่งห่ม) เป็นต้น ระบบนี้ได้แปรเปลี่ยนผืนนาเล็กๆจำนวนมากทางใต้ของอิตาลีกลายเป็นผืนนาขนาดใหญ่ เกษตรกรรายย่อยต่างขายที่ดินของตนเองและอพยพเข้าสู่เมืองต่างๆ
การเมืองการปกครอง

การปกครองในตอนต้นของสาธารณรัฐโรมัน อำนาจยังไม่ได้อยู่ในมือประชาชนอย่างแท้จริง อำนาจส่วนใหญ่ถูกผูกขาดโดยกลุ่มขุนนางและชนชั้นปกครอง ต่อมาจึงค่อยๆมีการขยายสิทธิทางการเมืองในโรมันให้กว้างขึ้น ทำให้ราษฎรส่วนใหญ่มีสิทธิมีเสียงในการปกครอง ซึ่งหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบสาธารณรัฐ พลเมืองโรมันสามารถแบ่งออกได้เป็นสองประเภท คือ
พวกคณะพรรค (Particians): คือกลุ่มขุนนางซึ่งมีที่ดินเป็นของตนเอง มีฐานะร่ำรวยและมั่นคง คิดเป็นจำนวน 10% ของประชากร
พวกสามัญ (Plebeaus): คือสามัญชน ผู้ที่ประกอบอาชีพค้าขาย กรรมกร และเกษตรกรที่ยากจน คิดเป็นจำนวน 90% ของประชากร
หลังจากชาวโรมันขับไล่ชาวอีทรัสคันออกไปได้แล้ว พวกคณะพรรคก็กลายเป็นผู้มีอำนาจทางการเมืองโดยผูกขาดที่นั่งในวุฒิสภาและคณะกงสุล ในขณะที่พวกสามัญซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่แม้จะถูกจำกัดสิทธิในอำนาจรัฐแต่ก็ยังสามารถสะสมเงินทองได้ ในเวลาต่อมา เมื่อพวกสามัญมีฐานะร่ำรวยขึ้น ก็ได้รณรงค์เรียงร้องสิทธิทางการเมืองที่มากขึ้นในปี 494 ก่อนคริสต์ศักราช ซึ่งในระยะแรกนั้น พวกคณะพรรคก็ไม่ยินยอม ส่งผลให้พวกสามัญได้พากันอพยพจากกรุงโรมไปยังเนินเขาศักดิ์สิทธิ์เพื่อสร้างเมืองใหม่ขึ้นมา เมื่อพวกคณะพรรคทราบเรื่องก็ต่างตกใจเพราะต่างต้องพึ่งพาอาศัยกำลังพวกสามัญเป็นแรงงานและทหาร ส่งผลให้พวกคณะพรรคต้องยอมจัดตั้งสภาขึ้นมาอีกคณะหนึ่งสำหรับให้พวกสามัญคัดเลือกผู้แทนของตนมารักษาผลประโยชน์ ผู้แทนเหล่านี้เรียกว่า ทริบุนุส (ละติน: Tribunus)
นับแต่นั้นมา สาธารณรัฐโรมันจึงกลายเป็นประเทศที่ปกครองด้วยอำนาจสามฝ่ายได้แก่ วุฒิสภา, สภาสามัญ และคณะกงสุล ซึ่งองค์กรทั้งสามต่างระแวดระวังกันและคอยคานอำนาจกัน ทำให้ไม่มีองค์กรใดองค์กรหนึ่งมีอำนาจมากล้นเพียงฝ่ายเดียว
การเมืองการปกครอง > วุฒิสภา

บทความหลัก: วุฒิสภาโรมัน
วุฒิสภา (Senate) ประกอบด้วยสมาชิก 300 คนที่เลือกจากพวกคณะพรรค สมาชิกมีวาระดำรงตำแหน่งตลอดชีพ กงสุลที่หมดวาระจะได้เป็นสมาชิกวุฒิสภาโดยอัตโนมัติ วุฒิสภาดูแลด้านการคลัง การต่างประเทศ การสงคราม การยุติธรรม ผู้พิพากษาในคดีแพ่งจะถูกแต่งตั้งโดยสภานี้ วุฒิสภาโรมันได้ร่างกฎหมายโดยศึกษาจากกฎหมายโซลอนของกรีก แล้วปรับมาเป็นของโรมันที่เรียกว่า "กฎหมายสิบสองโต๊ะ" ซึ่งประกาศใช้ในปี 450 ก่อนคริสต์ศักราช
การเมืองการปกครอง > สภาสามัญ

สภาสามัญ (Plebeian Council) ประกอบด้วยสมาชิกจำนวนหนึ่งทั้งจากพวกคณะพรรคและพวกสามัญ สมาชิกสภานี้ถูกเรียกว่า ทริบุนุส (ละติน: Tribunus)  สภานี้มีหน้าที่แต่งตั้งกงสุล เจ้าหน้าที่ของรัฐ ให้ความยินยอมหรือปฏิเสธกฎหมายที่เสนอโดยวุฒิสภา สภาสามัญมีอำนาจคัดค้านหรือออกคำสั่งหากมีการตรากฎหมายที่ขัดผลประโยชน์ สภาสามัญสามารถสั่งให้กฎหมายนั้นตกไปได้ ตำแหน่งทริบุนุสนี้ เริ่มแรกมีเพียง 2 คนก่อนที่ต่อมาจะเพิ่มขึ้นเป็น 10 คน ถือเป็นตำแหน่งที่มีความสำคัญในการตรากฎหมาย หากผู้ใดทำร้ายทริบุนุสจะต้องโทษถึงตาย
การเมืองการปกครอง > คณะกงสุล

กงสุล เป็นหัวหน้าฝ่ายบริหาร มีจำนวนสองคน มีอำนาจเท่าเทียมกันโดยมีอำนาจเต็มทั้งในยามสงบและในยามสงคราม กงสุลเป็นผู้มีอำนาจสูงสุดทั้งทางทหาร ตุลาการ ผู้ดำรงตำแหน่งกลสุลมาจากการสรรหาโดยวุฒิสภาและต้องได้รับการลงมติเลือกโดยสภาสามัญ มีวาระดำรงตำแหน่งคราวละหนึ่งปี มีอำนาจยับยั้งซึ่งกันและกันได้ ทั้งนี้ในยามสงครามหรือยามฉุกเฉิน คณะกงสุลอาจมอบอำนาจให้แก่บุคคลเดียวโดยความยินยอมจากวุฒิสภา ผู้รับมอบอำนาจนี้ถูกเรียกว่า ผู้เผด็จการ (ละติน: magister populi) โดยจะอยู่ในตำแหน่งได้ไม่เกิน 6 เดือน ผู้เผด็จการมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดเฉกเช่นกงสุล
แม้ตำแหน่งกงสุลจะดูเป็นผู้มีอำนาจเด็ดขาดในกองทัพ แต่การทำสงครามหรือเดินทัพจำเป็นต้องใช้เสบียงและยุทธปัจจัยมากมาย การจะจัดหามาได้นั้นก็ต้องอาศัยการสนับสนุนจากวุฒิสภา ในขณะที่สภาสามัญก็มีสิทธิคัดค้านวุฒิสภาได้
เหรียญเงินโรมันในปี 56 ก่อนคริสตกาล ด้านหน้าเป็นรูปเทพีไดแอนา ด้านหลังเป็นรูปแม่ทัพซุลลา
โรมันพิชิตกรุงคาร์เธจได้ในปี 146 ก่อนคริสตกาล
Forum Romanum ศูนย์กลางการค้า วัฒนธรรม และการปกครองของกรุงโรมในอดีต
การประชุมวุฒิสภาโรมัน
ไกอุส กรัคคุส สมญา "ผู้แทนของปวงชน" กลายเป็นผู้นำของสภาสามัญ
อักษรศาสตรบัณฑิต

อักษรศาสตรบัณฑิต (ละติน: Baccalaureus Litterarum หรือ Litterarum Baccalaureus, อังกฤษ: Bachelor of Letters ตัวย่อ อ.บ., B.Litt. หรือ Litt.B.) เป็นปริญญาในระดับปริญญาตรีระดับสองในมหาวิทยาลัยสำหรับนักศึกษาที่มีความเชี่ยวชาญในสาขาที่เกี่ยวข้องตามความสนใจเฉพาะบุคล วิชาชีพ หรือการพัฒนาทางวิชาการ ขอบเขตของการศึกษาในสาขานี้อาจได้รับก่อนการศึกษาในระดับปริญญาตรีไม่ได้ศึกษาในเชิงลึก หรืออาจไม่เคยมีการเรียนการสอนต่อนักศึกษาอย่างเป็นทางการมาก่อนก็ได้ ปริญญานี้มีการมอบที่น้อยกว่าในหลายศตวรรษก่อนหน้าและในช่วงเวลาปัจจุบัน มีเพียงมหาวิทยาลัยสองแห่งในออสเตรเลียที่มอบปริญญานี้เท่านั้น
ไทย

ปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตในไทยถูกมอบครั้งแรกใน ค.ศ. 1935 (พ.ศ. 2478) ให้กับบัณฑิตที่จบในสาขาทางอักษรศาสตร์ เช่น ภาษาไทย ภาษาบาลี ภาษาอังกฤษ ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และสาขาที่เกี่ยวข้องจากคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยซึ่งเป็นหนึ่งในสองมหาวิทยาลัยในไทยที่มีการมอบปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตในปัจจุบัน มหาวิทยาลัยศิลปากรเป็นมหาวิทยาลัยที่สองที่มีการมอบปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตภายหลังจากการก่อตั้งคณะอักษรศาสตร์ใน ค.ศ. 1968 (พ.ศ. 2511)
โดยทั่วไปการเทียบชื่อปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตไม่สามารถเทียบกับปริญญา Bachelor of Letters ของประเทศอื่น ๆ แต่สามารถเทียบได้ปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิตหรือ Bachelor of Arts เช่นเดียวกับปริญญาในกลุ่มวิชามนุษยศาสตร์หรือสังคมศาสตร์ของมหาวิทยาลัยอื่น ๆ ในไทย นอกจากนี้ปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตยังถูกมอบเฉพาะสาขาที่อยู่ในคณะอักษรศาสตร์ของทั้งสองมหาวิทยาลัยเท่านั้น สาขาทางศิลปศาสตร์อื่น ๆ ที่ไม่อยู่ในคณะอักษรศาสตร์จะใช้ชื่อปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิตหรือชื่ออื่น ๆ แทน
บราซิล

อักษรศาสตรบัณฑิต (Bacharelado em Letras) ในบราซิลโดยทั่วไปจะอยู่ในหลักสูตรทางวรรณคดี ภาษาศาสตร์ การแปล และขึ้นอยู่กับสถาบัน ผลที่ตามมาคืออักษรศาสตรบัณฑิตมีความแตกต่างจากปริญญาไลเซนชิเอท  (Licenciatura em Letras) ซึ่งมุ่งเน้นเกี่ยวกับการสอนและรวมถึงหลักสูตรด้านการศึกษา
สหรัฐ

ช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตเคยถูกมอบโดยมหาวิทยาลัยมิชิแกน ในช่วงปีแรก ๆ มหาวิทยาลัยแมรีวูดซึ่งเดิมเป็นวิทยาลัยสตรีก็มอบปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิต ปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาอักษรศาสตร์ถูกมอบโดยมหาวิทยาลัยโอคลาโฮมาตั้งแต่ ค.ศ. 1937 เมื่อสำนักวิชาอักษรศาสตร์ถูกจัดตั้งในวิทยาลัยศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์
สหราชอาณาจักร

ปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตเคยถูกมอบโดยมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดและมหาวิทยาลัยอื่น ๆ ไม่กี่แห่งรวมทั้งมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม ปริญญานี้ยังคงมีอยู่ที่ออกซฟอร์ดใน ค.ศ. 1977 แม้ว่าจะมีการแทนที่ด้วยอักษรศาสตรมหาบัณฑิตที่เน้นการวิจัยมากขึ้น
ออสเตรเลีย

แม้ว่าปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตจะเคยมีการมอบโดยมหาวิทยาลัยในออสเตรเลียหลายแห่งในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ปริญญานี้มอบเฉพาะมหาวิทยาลัยฟลินเดอร์ส มหาวิทยาลัยโมนาช รวมถึงมหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลียเมื่อไม่นานมานี้ในหลักสูตรทางศิลปศาสตร์ให้กับผู้สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัย ปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตยังได้รับการเสนอให้มีการมอบอีกครั้งโดยมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย มหาวิทยาลัยดีคิน และมหาวิทยาลัยเมลเบิร์น
หลักข้อเชื่อของอัครทูต

หลักข้อเชื่อของอัครทูต (ละติน: Symbolum Apostolorum/Symbolum Apostolicum;อังกฤษ: Apostle’s creed) หรือ “หลักข้อเชื่อของอัครธรรมทูต” บางครั้งเรียกว่า “สัญลักษณ์ของอัครทูต” ชาวคาทอลิกเรียกว่า "บทข้าพเจ้าเชื่อ" เป็นคำแถลงเกี่ยวกับความเชื่อในศาสนาคริสต์ยุคแรก ซึ่งคำแถลงลักษณะนี้เรียกว่า creed (หลักข้อเชื่อ) หรือ symbol (สัญลักษณ์) หลักข้อเชื่อนี้มีปรากฏใช้ในหลายนิกายทั้งในพิธีกรรมและตำราคำสอน และมักพบมากที่สุดในคริสตจักรตะวันตกที่เน้นพิธีกรรม คือคริสตจักรละติน ลูเทอแรน แองกลิคัน และออทอร์ดอกซ์ตะวันตก ตลอดจนเพรสไบทีเรียน เมทอดิสต์ และคริสตจักรคองกริเกชันแนล
หลักข้อเชื่อของอัครทูตเป็นข้อความเชื่อที่อิงกับแนวคิดทางเทววิทยาศาสนาคริสต์ตามที่ปรากฏในพระวรสารในสารบบ จดหมายต่าง ๆ ในพันธสัญญาใหม่ และบางส่วนจากพันธสัญญาเดิม หลักข้อเชื่อนี้น่าจะมีต้นกำเนิดมาจากหลักข้อเชื่อโรมัน เพราะในเนื้อหาไม่ได้กล่าวถึงหรือแก้ปัญหาประเด็นปัญหาทางคริสตวิทยาดังที่ปรากฏในหลักข้อเชื่อไนซีนและหลักข้อเชื่ออื่น ๆ ของคริสตชนที่เกิดขึ้นในยุคหลัง เช่น ปัญหาความเป็นพระเจ้าของพระเยซูหรือพระวิญญาณบริสุทธิ์ ชาวคริสต์ยุคแรก ๆ ที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นพวกนอกรีตอย่างลัทธิเอเรียสและลัทธิเอกภาพนิยมจึงยอมรับหลักข้อเชื่อนี้ด้วย
ชื่อ “หลักข้อเชื่อของอัครทูต” อาจจะเกิดขึ้นราวคริสต์ศตวรรษที่ 5 ตามความเชื่อของคริสตชนที่ว่าอัครทูตทั้งสิบสองคนเป็นผู้แต่งข้อต่าง ๆ ขึ้นมาด้วยอำนาจของพระวิญญาณบริสุทธิ์หลังจากเทศกาลเพนเทคอสต์ แต่ยังไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ใดยืนยันได้ว่าความเชื่อนี้เป็นเรื่องจริง
เนื้อหา

หลักข้อเชื่อของอัครทูตมีเนื้อหาแบ่งเป็น 3 ส่วน ว่าด้วยเรื่องพระเป็นเจ้า พระเยซู และพระวิญญาณบริสุทธิ์ตามลำดับ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงประเด็นสำคัญทั้งคริสตจักร การพิพากษาครั้งสุดท้าย และการกลับคืนชีพของบรรดาผู้ตาย
แม้หลักข้อเชื่อของอัครทูตจะเป็นที่ยอมรับในทุกคริสตจักร แต่ระหว่างศาสนาคริสต์ตะวันตกกับศาสนาคริสต์ตะวันออกจะมีเนื้อหาต่างกันเล็กน้อย ภายในคริสตจักรตะวันตกเองแม้ใจความจะเหมือนกันทุกประการ แต่สำนวนภาษาและการแปลที่ต่างกันก็สะท้อนให้เห็นความเชื่อต่างกันระหว่างคริสตจักรโรมันคาทอลิกกับคริสตจักรฝ่ายโปรเตสแตนต์ ดังนี้
เนื้อหา > ต้นฉบับภาษาละติน

Credo
การออกเสียงในภาษาละตินแบบคริสตจักร
Credo in Deum Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae,

  et in Iesum Christum, Filium Eius unicum, Dominum nostrum,

  qui conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine,

  passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus, et sepultus,

  descendit ad infernos, tertia die resurrexit a mortuis,

  ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis,

  inde venturus est iudicare vivos et mortuos.

Credo in Spiritum Sanctum,

  sanctam Ecclesiam catholicam, sanctorum communionem,

  remissionem peccatorum,

  carnis resurrectionem,

  vitam aeternam.

Amen.
เนื้อหา > โรมันคาทอลิก

ชาวโรมันคาทอลิกในประเทศไทยเรียกหลักข้อเชื่อของอัครทูตว่า “บทข้าพเจ้าเชื่อ” บทแปลเดิมเกิดขึ้นประมาณปี ค.ศ. 1968 ต่อมาในปี ค.ศ. 2002 คณะกรรมการคาทอลิกเพื่อพิธีกรรมได้เริ่มปรับปรุงบทภาวนาใหม่ โดยสภาประมุขแห่งบาทหลวงโรมันคาทอลิกแห่งประเทศไทยได้ประกาศให้คริสตชนคาทอลิกใช้ฉบับปรับปรุงนี้อย่างเป็นทางการในวันที่ 29 กันยายน ค.ศ. 2010
บทข้าพเจ้าเชื่อทั้ง 2 ฉบับ มีเนื้อหาดังนี้
| --- | --- |
 ฉบับเดิม ข้าพเจ้าเชื่อถึงพระเป็นเจ้า พระบิดาทรงสรรพานุภาพ สร้างฟ้าดิน  เชื่อถึงพระเอกบุตรเยซูคริสต์สวามีของเรา  ปฏิสนธิเดชะพระจิต บังเกิดจากพระนางมารีอา พรหมจารี  รับทรมานสมัยปอนซีโอ ปีลาโต ถูกตรึงกางเขน ตายและฝังไว้  เสด็จลงใต้บาดาล วันที่สามกลับคืนชีพจากบรรดาผู้ตาย  เสด็จขึ้นสวรรค์ประทับเบื้องขวาพระเป็นเจ้า พระบิดาทรงสรรพานุภาพ  แล้วจะเสด็จมาพิพากษาผู้เป็นและผู้ตาย  ข้าพเจ้าเชื่อถึงพระจิต  พระศาสนจักรศักดิ์สิทธิ์ สากล สหพันธ์นักบุญ  การยกบาป  การคืนชีพของเนื้อหนัง  และชีวิตนิรันดร อาแมน:  ฉบับปรับปรุง ข้าพเจ้าเชื่อในพระเจ้าพระบิดาผู้ทรงสรรพานุภาพ ทรงเนรมิตฟ้าดิน  ข้าพเจ้าเชื่อในพระเยซูคริสตเจ้า พระบุตรหนึ่งเดียวของพระเจ้า องค์พระผู้เป็นเจ้าของข้าพเจ้าทั้งหลาย  ทรงปฏิสนธิเดชะพระจิตเจ้า ทรงบังเกิดจากพระนางมารีย์พรหมจารี  ทรงรับทรมานสมัยปอนทิอัส ปีลาต ทรงถูกตรึงกางเขน สิ้นพระชนม์ และทรงถูกฝังไว้  เสด็จสู่แดนมรณะ วันที่สามทรงกลับคืนพระชนมชีพจากบรรดาผู้ตาย  เสด็จสู่สวรรค์ ประทับเบื้องขวาพระเจ้า พระบิดาผู้ทรงสรรพานุภาพ  แล้วเสด็จมาพิพากษาผู้เป็นและผู้ตาย  ข้าพเจ้าเชื่อในพระจิตเจ้า  พระศาสนจักรศักดิ์สิทธิ์สากล ความสัมพันธ์เป็นหนึ่งเดียวของผู้ศักดิ์สิทธิ์  การอภัยบาป  การกลับคืนชีพของร่างกาย  และชีวิตนิรันดร อาแมน
เนื้อหา > อีสเทิร์นออร์โธด็อกซ์

ชาวออร์โธด็อกซ์ในประเทศไทย เรียกหลักข้อเชื่อของอัครทูตว่า “บทแสดงความเชื่อของคริสตชนออร์โธด็อกซ์” แปลครั้งแรกในปี ค.ศ.2002 ต่อมาในปี ค.ศ.2012 ได้ปรับปรุงใหม่โดย ศาสนจักรคริสต์ออร์โธด็อกซ์ในประเทศไทย
เนื้อหา > โปรเตสแตนต์

นิกายโปรเตสแตนต์ในประเทศไทยมีหลักข้อเชื่อของอัครทูตใช้อยู่ 2 ฉบับ คือ ฉบับของสภาคริสตจักรในประเทศไทย และฉบับคริสตจักรแองลิกันในประเทศไทย
| --- | --- |
 สภาคริสตจักรฯ ข้าพเจ้าเชื่อวางใจในพระเจ้า พระบิดาผู้ทรงฤทธิ์ที่สุด ผู้ทรงสร้างฟ้าสวรรค์และโลก  ข้าพเจ้าเชื่อวางใจในพระเยซูคริสต์ พระบุตรองค์เดียวของพระบิดา  ทรงปฏิสนธิ์โดยพระวิญญาณบริสุทธิ์ ทรงกำเนิดจากมารีย์สาวพรหมจารี  ทรงทนทุกข์ทรมานในสมัยที่ปอนทิอัสปิลาตปกครอง ทรงถูกตรึงที่กางเขนแล้วมรณา ทรงถูกบรรจุไว้ในอุโมงค์  เสด็จลงสู่แดนมรณา ในวันที่สามทรงเป็นขึ้นมาจากความตาย  พระองค์เสด็จขึ้นสวรรค์ประทับ ณ เบื้องขวาของพระเจ้าผู้ทรงฤทธิ์ที่สุด  จากที่นั่นพระองค์จะเสด็จมาพิพากษาคนเป็นและคนตาย  ข้าพเจ้าเชื่อวางใจในพระวิญญาณบริสุทธิ์  และเชื่อมั่นในสากลคริสตจักรบริสุทธิ์ ในการร่วมสมานฉันท์ระหว่างธรรมิกชน  การอภัยโทษบาป  การที่กายคืนชีพ  และสมบูรณ์ชีพนิรันดร์ อาเมน:  คริสตจักรแองลิกันในประเทศไทย ข้าพเจ้าเชื่อในพระเจ้า พระบิดาผู้ทรงฤทธานุภาพ ผู้ทรงสร้างฟ้าสวรรค์และแผ่นดินโลก  ข้าพเจ้าเชื่อในพระเยซูคริสต์ พระบุตรองค์เดียวของพระองค์ พระผู้เป็นเจ้าของเรา  ได้ทรงปฏิสนธิโดยเดชของพระวิญญาณบริสุทธิ์ ทรงบังเกิดจากมารีย์หญิงพรหมจารี  ทรงทนทุกข์ทรมานในสมัยปอนทิอัส ปิลาต ทรงถูกตรึงบนไม้กางเขน สิ้นพระชนม์ แล้วทรงถูกบรรจุไว้ในอุโมงค์  พระองค์ได้เสด็จลงสู่ที่แห่งความตาย ในวันที่สาม ทรงคืนพระชนม์  เสด็จสู่สวรรค์และประทับ ณ พระหัตถ์ขวาของพระเจ้า พระบิดาผู้ทรงฤทธานุภาพ  จากที่นั้นพระองค์จะเสด็จมาพิพากษาทั้งคนเป็นและคนตาย  ข้าพเจ้าเชื่อในพระวิญญาณบริสุทธิ์  สากลคริสตจักรบริสุทธิ์ การร่วมสมานฉันท์กับธรรมิกชนทั้งหลาย  และการอภัยบาป  ร่างกายที่เป็นขึ้นมาจากความตาย  และชีวิตนิรันดร์ อาเมน  
ภาพศิลปจากศตวรรษที่ 13 ทีแสดงพวกอัครทูตเขียนหลักข้อเชื่ออัครทูต ด้วยความช่วยเหลื่อจากจากพระวิญญาณบริสุทธิ์
โซฟิสติคัลเรฟิวเทชันส์

โซฟิสติคัลเรฟิวเทชันส์ (อังกฤษ: Sophistical Refutations) หรือ เดโซพิสติกิสเอเลงคิส (ละติน: de sophisticis elenchis) แปลตรงตัวหมายถึง การลบล้างผู้รอบรู้ คือส่วนหนึ่งของงานเขียนออร์กานอนของอาริสโตเติล ว่าด้วยการแบ่งประเภทของเหตุผลวิบัติไว้ 13 ประเภท ดังต่อไปนี้
การลงน้ำหนัก (accent) หรือการเน้น (emphasis)
การตีความหลายนัย (amphibology)
ความเคลือบคลุม (equivocation)
composition
division
figure of speech
การละทิ้งข้อยกเว้น (accident)
การสรุปเหมารวม (converse accident)
การยืนยันผล (affirming the consequent)
การสรุปนอกประเด็น (irrelevant conclusion)
การทวนคำถาม (begging the question)
การยกเหตุผลผิด (false cause)
การตั้งประเด็นซ้อน (fallacy of many questions)
แหล่งข้อมูลอื่น

HTML Greek text via Greco interattivo เก็บถาวร 2009-11-29 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
translated by W. A. Pickard-Cambridge
แอฟริกา (มณฑลของโรมัน)

ระวังสับสนกับ ทวีปแอฟริกา
จักรวรรดิโรมันในรัชสมัยจักรพรรดิฮาดริอานุส (ปกครอง ค.ศ. 117–138) แสดงที่ตั้งของมณฑลอาฟริกาโปรโกงซูลาริส (แอลจีเรียตะวันออก ตูนิเซีย และตริโปลิเตเนีย)
แอฟริกา หรือ อาฟริกา (อังกฤษ, ละติน: Africa) เป็นมณฑลหนึ่งของจักรวรรดิโรมัน ก่อตั้งขึ้นหลังจากที่ชาวโรมันสามารถเอาชนะคาร์เทจได้ในสงครามพิวนิกครั้งที่สาม มณฑลแอฟริกาประกอบด้วยดินแดนที่ในปัจจุบันคือทางตอนเหนือของตูนิเซีย ตะวันออกเฉียงเหนือของแอลจีเรีย และริมฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนทางตะวันตกของลิเบีย ในเวลาต่อมา ชาวอาหรับก็เรียกบริเวณที่เคยเป็นมณฑลนี้ว่า "อิฟริกียะฮ์" ซึ่งมาจากคำว่าแอฟริกานั่นเอง
ดูเพิ่ม

จักรวรรดิโรมัน
| ด ค กมณฑลโรมันใน ค> ศ. 120 |
| --- | --- | --- |
|  อะเคีย  ไอกึปตุส  อาฟริกาโปรโกงซูลาริส  อัลเปสก็อตติไอ  อัลเปสมาริติไม  อัลเปสป็อยนีไน  อาราบิอาแปไตรอา  อาร์แมนิอา  อาซิอา  อัสซือริอา  บิทิเนียและพอนทัส  บริตันนิอา  แคปพะโดเชีย  ซิลิเชีย  คอร์ซิกาและซาร์ดิเนีย  เครตาและไซริเนกา  ไซปรัส  เดเชีย  ดัลเมเชีย  อิไพรัส  กาเลเชีย  กัลลิอาอากวีตานิอา  กัลลิอาแบ็ลกิกา  กัลลิอาลุกดูเนงซิส  กัลลิอานาร์โบเนงซิส  แกร์มานิอาอีงแฟริออร์  แกร์มานิอาซูแปริออร์  ฮิสปานิอาไบติกา  ฮิสปานิอาตาร์ราโกเนงซิส  อิตาลี  ยูเดีย  ลูซีตานิอา  ลิเชียและแพมฟิเลีย  มาซิโดเนีย  เมารีตานิอาไกซาริเองซิส  เมารีตานิอาติงกีตานา  เมโสโปเตเมีย  ม็อยซิอาอีงแฟริออร์  ม็อยซิอาซูแปริออร์  โนริกูง  ปันนอนิอาอีงแฟริออร์  ปันนอนิอาซูแปริออร์  ไรติอา  ซิกิลิอา  ซือริอา  เทรเชีย  |  อะเคีย  ไอกึปตุส  อาฟริกาโปรโกงซูลาริส  อัลเปสก็อตติไอ  อัลเปสมาริติไม  อัลเปสป็อยนีไน  อาราบิอาแปไตรอา  อาร์แมนิอา  อาซิอา  อัสซือริอา  บิทิเนียและพอนทัส  บริตันนิอา  แคปพะโดเชีย  ซิลิเชีย  คอร์ซิกาและซาร์ดิเนีย  เครตาและไซริเนกา  ไซปรัส  เดเชีย  ดัลเมเชีย  อิไพรัส  กาเลเชีย  กัลลิอาอากวีตานิอา  กัลลิอาแบ็ลกิกา  กัลลิอาลุกดูเนงซิส  กัลลิอานาร์โบเนงซิส  แกร์มานิอาอีงแฟริออร์  แกร์มานิอาซูแปริออร์  ฮิสปานิอาไบติกา  ฮิสปานิอาตาร์ราโกเนงซิส  อิตาลี  ยูเดีย  ลูซีตานิอา  ลิเชียและแพมฟิเลีย  มาซิโดเนีย  เมารีตานิอาไกซาริเองซิส  เมารีตานิอาติงกีตานา  เมโสโปเตเมีย  ม็อยซิอาอีงแฟริออร์  ม็อยซิอาซูแปริออร์  โนริกูง  ปันนอนิอาอีงแฟริออร์  ปันนอนิอาซูแปริออร์  ไรติอา  ซิกิลิอา  ซือริอา  เทรเชีย  |  |
แม่น้ำเซเวิร์น

| แม่น้ำเซเวิร์น เวลส์: Afon Hafren |
| --- | --- |
ทิวทัศน์ของแม่น้ำเมื่อมองจากปราสาทชรูว์สบรี
ลำน้ำสาขา (สีฟ้า) และเมืองหลักที่อยู่ใกล้กับแม่น้ำ (สีแดง)
ที่ตั้ง
ประเทศ: อังกฤษและเวลส์
ภูมิภาค: มิดเวลส์, มิดแลนด์ตะวันตก, ตะวันตกเฉียงใต้
เทศมณฑล: เพาวิส, ชร็อพเชอร์, วุร์สเตอร์เชอร์, กลอสเตอร์เชอร์
เมือง: ชรูว์สบรี, วุร์สเตอร์, กลอสเตอร์, บริสตอล
ลักษณะทางกายภาพ

ต้นน้ำ:  
 • ตำแหน่ง: พลินลิมอน, เพาวิส, เวลส์
 • พิกัด: 52°29′36″N 3°44′05″W﻿ / ﻿52.493464°N 3.734597°W﻿ / 52.493464; -3.734597
 • ระดับความสูง: 610 m (2,000 ft)
 
ปากน้ำ: ปากแม่น้ำเซเวิร์น
 • ตำแหน่ง: ช่องแคบบริสตอล สหราชอาณาจักร
 • ระดับความสูง: 0 m (0 ft)
ความยาว: 354 km (220 mi)
พื้นที่ลุ่มน้ำ: 11,420 km2 (4,410 sq mi)

อัตราการไหล:  
 • ตำแหน่ง: Bewdley, วุร์สเตอร์เชอร์ SO 7815 7622
 • เฉลี่ย: 61.17 m3/s (2,160 cu ft/s)
 • สูงสุด: 533.48 m3/s (18,840 cu ft/s)max recorded on 1947-03-21
 

อัตราการไหล:  
 • ตำแหน่ง: Apperley, Glos.
 • เฉลี่ย: 107 m3/s (3,800 cu ft/s)
 

อัตราการไหล:  
 • ตำแหน่ง: Montford, Shrops.
 • เฉลี่ย: 43.46 m3/s (1,535 cu ft/s)
 
ลุ่มน้ำ
ลำน้ำสาขา:  
 • ซ้าย: Vyrnwy, Tern, Stour, Warwickshire Avon, Bristol Avon
 • ขวา: Teme, Leadon, Wye
แม่น้ำเซเวิร์น (อังกฤษ: River Severn; เวลส์: Afon Hafren; ละติน: Sabrina) เป็นแม่น้ำสายที่ยาวที่สุดในสหราชอาณาจักรที่ยาว 354 ที่สูงที่สุดที่แม่น้ำไหลสูง 610 เมตรจากระดับน้ำทะเลที่พลินลิมอน (Plynlimon) ใกล้เพาวิส (Powys) ในเทือกเขาคัมเบรียในเวลส์ และไหลผ่านเทศมณฑลชรอปเชอร์ เทศมณฑลวุร์สเตอร์เชอร์ และเทศมณฑลกลอสเตอร์เชอร์ โดยผ่านเมืองชรูส์บรี, วุร์สเตอร์และกลอสเตอร์ แม่น้ำเซเวิร์นถือว่าเป็นหนึ่งในแม่น้ำสำคัญสิบสายของสหราชอาณาจักร
เซเวิร์นกลายเป็นปากน้ำระหว่างทางใต้ของมณฑลกลอสเตอร์เชอร์และมอนมอนมอธเชอร์ จากนั้นก็ไหลลงสู่ช่องแคบบริสตอล ไปยังทะเลเคลติก และในที่สุดมหาสมุทรแอตแลนติก บริเวณไหลผ่านของแม่น้ำเซเวิร์นครอบคลุมบริเวณ 11,420 ตารางกิโลเมตรที่ไม่รวมแม่น้ำวาย (River Wye) และแม่น้ำเอวอน สาขาสำคัญของแม่น้ำเซเวิร์นรวมทั้งแม่น้ำเวอร์นุย (River Vyrnwy), แม่น้ำทีม (River Teme), แม่น้ำอัปเพอร์เอวอน (Upper Avon) และแม่น้ำสเตาเวอร์ (River Stour)
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ แม่น้ำเซเวิร์น
(อังกฤษ) ตำนานแม่น้ำเซเวิร์น
เดอุสวุลต์

"Deus lo vult" เป็นภาษิตของคณะของพระคูหาศักดิ์สิทธิ์ (ค.ศ. 1824)
เดอุสวุลต์ (ละติน: Deus vult; 'พระเจ้าประสงค์สิ่งนั้น') เป็นภาษิตภาษาละตินที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสงครามครูเสด โดยกล่าวครั้งแรกในช่วงสงครามครูเสดครั้งที่ 1 ใน ค.ศ. 1096
ในปัจจุบัน ภาษิตนี้มีความหมายขึ้นอยู่กับการใช้งาน เช่น ในอุปลักษณ์อิงถึง "น้ำพระทัยพระเจ้า", ในภาษิตของคณะนักบวช เช่น คณะของพระคูหาศักดิ์สิทธิ์ หรือในปัจจุบันที่ใช้ในสโลแกนอาการกลัวอิสลามโดยพวกออลต์ไรต์บางส่วนและกลุ่มชาตินิยมผิวขาว