stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
บริติชมาลายา
การขยายอำนาจของอังกฤษ > กลุ่มรัฐมาเลย์ทางเหนือและสยาม

ในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 24 บริษัทอินเดียตะวันออกสนใจเฉพาะการค้ากับรัฐมาเลย์เท่านั้น อิทธิพลของสยามต่อรัฐมาเลย์ทางเหนือโดยเฉพาะเกอดะฮ์ กลันตัน ตรังกานูและปัตตานี ทำให้การค้าของบริษัทไม่ราบรื่น ใน พ.ศ. 2369 บริษัทได้ลงนามในสัญญาลับซึ่งเป็นที่รู้จักในทุกวันนี้ว่าสนธิสัญญาเบอร์นีกับสยาม รัฐมาเลย์ทั้งสี่รัฐไม่ได้ปรากฏในสัญญา อังกฤษยอมรับอธิปไตยของสยามเหนือรัฐเหล่านี้ สยามยอมรับอธิปไตยของอังกฤษเหนือปีนังและจังหวัดเวลเลสเลย์ และยอมให้บริษัทเข้ามาค้าขายในกลันตันและตรังกานูได้
อีก 83 ปีต่อมา มีสนธิสัญญาใหม่คือสนธิสัญญาอังกฤษ-สยาม พ.ศ. 2452 หรือสนธิสัญญากรุงเทพฯ สยามยกเลิกการอ้างสิทธิ์เหนือเกอดะฮ์ ปะลิส ตรังกานู และกลันตัน ในขณะที่ปัตตานียังอยู่ในเขตแดนของสยาม ปะลิสเคยเป็นส่วนหนึ่งของเกอดะฮ์ แต่สยามได้เข้าไปยึดครองและแยกออกจากเกอดะฮ์ สตูลซึ่งเคยเป็นดินแดนหนึ่งของเกอดะฮ์ ถูกผนวกเป็นส่วนหนึ่งของสยามในสนธิสัญญาเดียวกัน ปัตตานีต่อมาถูกแบ่งเป็น 3 จังหวัดคือ ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส หลังจากที่รัชกาลที่ 5 ได้ตัดสินใจลงนามในสนธิสัญญานี้กับอังกฤษ ซึ่งเป็นเพราะการที่ฝรั่งเศสกดดันสยามทางตะวันออกมากขึ้น ทำให้สยามตัดสินใจร่วมมือกับอังกฤษ ข้อตกลงในสนธิสัญญานี้เป็นที่มาของแนวชายแดนไทย-มาเลเซียในปัจจุบัน
สุลต่านของมาเลย์ไม่ยอมรับข้อตกลงนี้ แต่อ่อนแอเกินกว่าจะต่อต้านอิทธิพลของอังกฤษ ในเกอดะฮ์ หลังการลงนามในสนธิสัญญา จอร์จ แมกซ์เวลได้เป็นที่ปรึกษาสุลต่านรัฐเกอดะฮ์ อังกฤษเข้าครอบงำทางด้านเศรษฐกิจ การวางแผนและการประหารชีวิต ได้สร้างทางรถไฟเพื่อเชื่อมเกอดะฮ์กับสยามเมื่อ พ.ศ. 2455 และเกิดการปฏิรูปที่ดินใน พ.ศ. 2457 ในปะลิสมีประสบการณ์ที่คล้ายคลึงกัน สุลต่านไม่ยอมรับสนธิสัญญา พ.ศ. 2452 แต่อังกฤษได้เข้ามาปกครองโดยพฤตินัย ใน พ.ศ. 2473 รายา เชด อัลวีจึงยอมรับตัวแทนของอังกฤษเป็นที่ปรึกษาในรัฐปะลิส
การขยายอำนาจของอังกฤษ > สนธิสัญญาปังโกร์และเปรัก

เปรักเป็นรัฐที่อยู่ตามแนวชายฝั่งตะวันตกของมาเลเซีย ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 – 25 เป็นดินแดนที่อุดมไปด้วยดีบุก ยุโรปในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมต้องการดีบุกมาก อังกฤษและดัตช์เข้ามามีอิทธิพลในรัฐนี้ ใน พ.ศ. 2361 สยามได้สั่งให้เกอดะฮ์โจมตีเปรัก ด้วยสถานการณ์ที่ไม่มั่นคงในเปรัก ทำให้อังกฤษเข้ามาปกป้องเปรักใน พ.ศ. 2369
การทำเหมืองแร่ในเปรักทำให้ต้องการผู้ใช้แรงงานมากจึงนำแรงงานจีนจากปีนังเข้ามาทำงานในเปรัก ในทศวรรษ 2383 จำนวนชาวจีนในเปรักขยายตัวขึ้น มีผู้อพยพเข้ามาใหม่ที่ไม่ได้เป็นสมาชิกสมาคมลับของชาวจีนสองกลุ่มที่ใหญ่ที่สุดคือคี ฮิน และไฮ ซัน ทั้งสองกลุ่มพยายามเพิ่มอิทธิพลของตนในเปรักและมักปะทะกันบ่อยครั้ง และงะห์ อิบราฮิม มนตรีบาซาร์ไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้ ในขณะเดียวกัน มีข้อขัดแย้งเกิดขึ้นในราชวงศ์ของเปรัก สุลต่านอาลีสิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2414 และผู้ที่จะครองราชย์สมบัติต่อมาคือรายา อับดุลลอห์ แต่พระองค์ไม่ปรากฏตัวระหว่างพิธีศพของสุลต่าน ทำให้รายาอิสมาอีลขึ้นครองราชย์เป็นสุลต่านองค์ต่อไปของเปรัก รายาอับดุลลอห์เมื่อได้ทราบข่าวนี้  พระองค์ไม่ยอมรับและพยายามแสวงหาความช่วยเหลือทางการเมืองหลายช่องทางจากผู้ปกครองท้องถิ่นในเปรักและชาวอังกฤษที่พระองค์เคยทำธุรกิจด้วย ทำให้เกิดตัวแทนในการต่อสู้เพื่อราชบัลลังก์ ในกลุ่มของชาวอังกฤษนี้ มีพ่อค้าชาวอังกฤษ ดับบลิว เอช เอ็ม รีด รายายอมรับให้เขาเป็นที่ปรึกษาชาวอังกฤษ ถ้าอังกฤษช่วยให้ตนได้เป็นผู้ปกครองเปรัก
ผู้ปกครองนิคมช่องแคบในขณะนั้นคือ เซอร์ เฮนรี ออร์ดและเป็นเพื่อนกับงะห์ อิบราฮิมซึ่งมีความขัดแย้งกับรายาอับดุลลอห์มาก่อน ด้วยความช่วยเหลือของออร์ด งะห์ อิบราฮิมส่งทหารซีปอยจากอินเดียไปยับยั้งความพยายามของรายาอัลดุลลอห์ในการอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์และควบคุมสมาคมลับของชาวจีน ใน พ.ศ. 2416 สำนักงานอาณานิคมในลอนดอนได้แต่งตั้งเซอร์ แอนดริว คลาร์กมาทำหน้าที่แทนออร์ด และคลาร์กได้วางรากฐานในการครอบครองมลายาของอังกฤษ เหตุเพราะลอนดอนกังวลว่านิคมช่องแคบจะต้องพึ่งพารัฐมาเลย์อื่นๆมากขึ้นทางด้านเศรษฐกิจ รวมทั้งเปรัก เมื่อคลากร์มาถึงสิงคโปร์ พ่อค้าชาวอังกฤษจำนวนมากรวมทั้งรีดมีความใกล้ชิดรัฐบาลมากขึ้น คลากร์ได้รับรู้ปัญหาของรายาอับดุลลอห์ คลากร์ใช้โอกาสนี้ในการเพิ่มอิทธิพลของอังกฤษ นำไปสู่การลงนามในสนธิสัญญาปังโกร์เมื่อ 20 มกราคม พ.ศ.  2416 คลากร์ยอมรับรายาอับดุลลอห์เป็นสุลต่านของเปรัก และ เจ ดับบลิว ดับบลิว เบิร์ชเป็นตัวแทนอังกฤษในเปรัก
การขยายอำนาจของอังกฤษ > สลังงอร์

เช่นเดียวกับเปรัก สลังงอร์เป็นรัฐมาเลย์อีกรัฐหนึ่งที่ตั้งอยู่ในบริเวณที่มีเหมืองแร่จำนวนมาก มีเหมืองดีบุกฮูลูสลังงอร์อยู่ทางเหนือ ฮูลูกลังอยู่ตอนกลาง และลูกุตอยู่ทางใต้ใกล้เนอเกอรีเซิมบีลัน  เมื่อราว พ.ศ. 2383 ภายใต้การนำของรายายูมาอัตจากรีเยา เหมืองแร่ดีบุกกลายเป็นการลงทุนขนาดใหญ่ ทำให้สุลต่านมูฮัมหมัดแห่งสลังงอร์ยกการบริหารลูกุตแก่รายายูมาอัตใน พ.ศ. 2389 ในทศวรรษ 2393 บริเวณดังกล่าวเต็มไปด้วยผู้ตั้งหลักแหล่งใหม่จากนิคมช่องแคบ มีคนงานชาวจีนไม่น้อยกว่า 20,000 คน รายายูมาอัตสิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2407 ทำให้เกิดสุญญากาศทางการเมือง ลูกุตถูกส่งคืนและถูกลืมไป
ฮูลูกลังได้เติบโตขึ้นมาแทนในฐานะแหล่งแร่ดีบุก ระหว่าง พ.ศ. 2392 – 2393 รายาอับดุลลอห์ บินรายา ยาอาฟาร์ ซึ่งเป็นญาติของรายายูมาอัต ได้รับการมอบหมายจากสุลต่านให้บริหารกลัง ความสำคัญทางเศรษฐกิจของลูกุตค่อยๆลดลง ในขณะที่ฮูลูกลังเพิ่มขึ้น ดึงดูดผู้ใช้แรงงานจำนวนมากมาที่นี่ โดยเฉพาะผู้อพยพจากจีนที่เคยทำงานที่ลูกุต ผู้ที่มีความสำคัญในการดึงดูดให้ชาวจีนเคลื่อนย้ายจากลูกุตไปยังฮูลูกลังคือซูตัน ปัวซาจากอัมปัง เขาค้าขายกับชาวเหมืองแร่ในฮูลูกลังด้วยสินค้าตั้งแต่ข้าวจนถึงฝิ่น และทำให้เริ่มมีการตั้งถิ่นฐานในราว พ.ศ. 2403 เพิ่มขึ้นที่กัวลาลัมเปอร์และกลัง กัปตันชาวจีนชื่อ ยับ อะห์ลอยเป็นผู้มีบทบาทในการสร้างกัวลาลัมเปอร์
ดังที่เกิดขึ้นในเปรัก การพัฒนาอย่างรวดเร็วดึงดูดการลงทุนจากบริติชในนิคมช่องแคบ เศรษฐกิจของสลังงอร์มีความสำคัญเพียงพอที่นิคมช่องแคบจะเห็นเป็นคู่แข่ง อังกฤษจึงต้องการเข้ามามีอิทธิพลในการเมืองของสลังงอร์ รวมทั้งการเกิดสงครามกลางเมื องที่เรียกสงครามกลังที่เริ่มเมื่อ พ.ศ. 2410 ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2416 เรือจากปีนังถูกโจมตีโดยโจรสลัดใกล้กัวลาลังกัตของสลังงอร์ โจรสลัดถูกจับใกล้ยูกราและถูกสั่งประหารชีวิต สุลต่านได้ขอความช่วยเหลือจากเซอร์แอนดริว คลากร์ แฟรงก์ สเวตเตนแฮมได้มาเป็นที่ปรึกษาของสุลต่าน หลังจากนั้นอีกราวปีนึง นักกฎหมายจากสิงคโปร์ เจ จี ดาวิดสัน ได้เป็นตัวแทนอังกฤษในสลังงอร์ สงครามกลางเมืองสิ้นสุดลงเมื่อ พ.ศ. 2417
การขยายอำนาจของอังกฤษ > ซูไงอูยง เนอเกอรีเซิมบีลัน

เนอเกอรีเซิมบีลันเป็นอีกหนึ่งผู้ผลิตดีบุกในมลายา ใน พ.ศ. 2412 เกิดความขัดแย้งระหว่างเติงกูอันตะห์และเต็งกูอาหมัด ตุงกัลในการสืบทอดอำนาจปกครองเนอเกอรีเซิมบีลัน  ทำให้สหพันธ์ถูกแบ่งแยกและทำลายความน่าเชื่อถือของเนอเกอรีเซิมบีลันในฐานะผู้ผลิตดีบุก
ซูไงอูยงเป็นรัฐหนึ่งภายในสหพันธ์ และเป็นพื้นที่ที่มีดีบุกมาก ปกครองโยดาโต๊ะกลานา เซ็นเดิง แต่มีผู้ปกครองอีกคนหนึ่งคือดาโต๊ะบันดาร์ กูลบ ตุงกิล ซึ่งเป็นผู้ที่มีอิทธิพลมากกว่าดาโต๊ะกลานา ดาโต๊ะบันดาร์ได้รับการสนับสนุนจากท้องถิ่นมากกว่า รวมทั้งจากผู้อพยพชาวจีนภายในเหมืองในซูไงอูยง การที่ดาโต๊ะกลานามีอำนาจจำกัดเขาจึงต้องพึ่งพาผู้ปกครองอีกคน คือ ซายิด อับดุลเราะห์มาน ผู้บังคับกองเรือหลวง ความสำคัญที่ตรึงเครียดนี้ก่อให้เกิดปัญหาในซูไงอูยง
ก่อน พ.ศ. 2416 หนึ่งปี ดาโต๊ะกลานามีอิทธิพลมากขึ้นในซูไงลิงกีและเริมเบาซึ่งเป็นอีกรัฐหนึ่งในสหพันธ์ เขาพยายามจะดึงซูไงลิงกีออกจากการควบคุมของซูไงอูยง เนอเกอรีเซิมบีลันในขณะนั้นมีพื้นที่ติดต่อกับมะละกาผ่านทางซูไงลิงกีและมีการค้ามหาศาลผ่านบริเวณซูไงลิงกีในแต่ละปี การครอบครองซูไงลิงกีจะทำให้ได้ภาษีจำนวนมาก หลังจากดาโต๊ะกลานาเสียชีวิตใน พ.ศ. 2416 ซายิด อับดุล้ราะห์มานเข้ายึดครองสถานที่นี้ ขึ้นดำรงตำแหน่งดาโต๊ะกลานาคนใหม่ การเสียชีวิตนี้ไม่ได้ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างดาโต๊ะกลานากับดาโต๊ะบันดาร์ดีขึ้น แต่กลับแย่ลง
เมื่อคลาร์กเข้ามาเป็นผู้บริหารนิคมช่องแคบ ดาโต๊ะกลานาได้เข้ามาพึ่งอังกฤษเพื่อให้เขาคงสถานะในซูไงลิงกีต่อไปได้ ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2417 เซอร์แอนดริว คลาร์กได้รับข้อเสนอของดาโต๊ะกลานาในการให้อังกฤษเข้าไปในซูไงอูยงและเนอเกอรีเซิมบีลัน คลาร์กยอมรับให้ดาโต๊ะกลานาเป็นผู้นำซูไงอูยง อังกฤษและดาโต๊ะกลานาลงนามในสนธิสัญญาให้ดาโต๊ะกลานาปกครองซูไงอูยง ปกป้องการค้า และป้องกันการต่อต้านอังกฤษที่นั่น ดาโต๊ะบันดาร์ไม่ได้รับเชิญให้ไปร่วมลงนาม ดาโต๊ะบันดาร์และผู้ปกครองท้องถิ่นไม่ยอมรับการเข้ามาสู่ซูไงอูยงของอังกฤษ ดาโต๊ะกลานาจึงไม่ได้รับความนิยม
อีกไม่นาน บริษัทของวิลเลียม เอ พิกเกอริง จากนิคมช่องแคบถูกส่งไปยังซูไงอูยง เพื่อประเมินสถานการณ์ อังกฤษได้ส่งทหารมาช่วยพิกเกอริงรบกับดาโต๊ะบันดาร์ สิ้นปี พ.ศ. 2417 ดาโต๊ะกลานาหนีไปเกอปายัง อังกฤษได้ให้ดาโต๊ะกลานาลี้ภัยไปยังสิงคโปร์ ในปีต่อมา อิทธิพลของอังกฤษเพิ่มขึ้นจนสามารถตั้งที่ปรึกษาและให้ดาโต๊ะกลานาเป็นรัฐบาลปกครองซูไงอูยงได้
การขยายอำนาจของอังกฤษ > ปาหัง

อังกฤษเข้ามาเกี่ยวข้องกับการบริหารปาหังหลังจากสงครามกลางเมืองระหว่างผู้อ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ 2 คน ระหว่าง พ.ศ. 2401 - 2404
การรวมศูนย์

ในการบริหารรัฐมาเลย์และการปกป้องเหมืองแร่ดีบุกและยางพารา อังกฤษพยายามเข้ามาควบคุมการบริหารโดยจัดตั้งสหพันธรัฐระหว่างสี่รัฐคือ สลังงอร์ เปรัก เนอเกอรีเซิมบีลันและปาหัง เรียกว่าสหพันธรัฐมาเลย์ มีกัวลาลัมเปอร์เป็นศูนย์กลาง การบริหารในรูปสหพันธ์นี้ สุลต่านยังคงมีอยู่แต่มีอำนาจจำกัด ในฐานะเป็นตัวแทนวัฒนธรรมมาเลย์และอิสลาม การออกกฎหมายเป็นหน้าที่ของสภาสหพันธรัฐ แม้ว่าสุลต่านจะมีอำนาจน้อยกว่ารัฐนอกสหพันธรัฐมาเลย์ แต่สหพันธรัฐก็พอใจในการทำให้ทันสมัย การเป็นสหพันธรัฐมีข้อดีในด้านความร่วมมือทางการพัฒนาเศรษฐกิจ มีหลักฐานในยุคแรกที่ปาหังฟื้นตัวจากทุนจากสลังงอร์และเปรัก
ในทางตรงกันข้าม รัฐมาเลย์นอกสหพันธรัฐ รักษาสถานะกึ่งเอกราช มีอำนาจในการปกครองตนเองมากกว่า มีอังกฤษเป็นที่ปรึกษา ปะลิส ไทรบุรี กลันตัน ตรังกานู เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของมลายาหลังจากสนธิสัญญา พ.ศ. 2452 ยะโฮร์ที่เป็นเอกราชได้ส่งมอบสิงคโปร์ให้แก่อังกฤษในช่วงแรกก่อนจะถูกบีบให้ยอมรับอังกฤษเป็นที่ปรึกษาใน พ.ศ. 2457 ถือเป็นรัฐมาเลย์รัฐสุดท้ายที่สูญเสียเอกราช
ยุคนี้เป็นการรวมศูนย์อำนาจอย่างหลวม ๆ โดยยังคงมีสุลต่านแต่ไม่มีอำนาจในการปกครอง แต่ถือเป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างรัฐที่เป็นสหพันธรัฐในอนาคตคือสหพันธรัฐมลายาและมาเลเซีย ซึ่งต่างจากประเทศอื่นในบริเวณเดียวกันที่มีการรวมศูนย์อย่างแน่นหนากว่า
การแยกตัวออกจากศูนย์กลาง

สงครามโลกครั้งที่ 1 ไม่มีผลต่อมลายาโดยตรง นอกจากยุทธการปีนังที่เกิดการสู้รบระหว่างเยอรมันและรัสเซียที่จอร์จทาวน์ หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 นี้ อังกฤษใช้นโยบายแยกการรวมศูนย์ในมลายาเพื่อให้รัฐนอกสหพันธรัฐรวมเข้าในสหพันธรัฐ
การถดถอยทางเศรษฐกิจ

ในช่วงทศวรรษ 2473 เป็นครั้งที่เศรษฐกิจถดถอยทั่วโลก ทำให้มลายาได้รับผลกระทบไปด้วย
สงครามโลกครั้งที่ 2

มลายาและสิงคโปร์อยู่ภายใต้การยึดครองของญี่ปุ่นระหว่าง พ.ศ. 2485 – 2488 ญี่ปุ่นได้ให้รางวัลแก่ประเทศไทยโดยมอบสี่รัฐมาลัยคืนให้ เมื่อสงครามโลกยุติลง มลายาและสิงคโปร์อยู่ภายใต้การปกครองของกองทัพอังกฤษ
สหภาพมลายาและมลายาอิสระ

อังกฤษได้ประกาศจัดตั้งสหภาพมลายาเมื่อ 1 เมษายน พ.ศ. 2489 สิงคโปร์ไม่ได้รวมอยู่ในสหภาพแต่เป็นดินแดนอาณานิคมเอกเทศ สหภาพใหม่นี้ถูกต่อต้านจากชาวมาเลย์ท้องถิ่น โดยมีสาเหตุมาจากข้อกำหนดเรื่องพลเมืองที่หลวม และลดอำนาจของผู้ปกครองมาเลย์ หลังจากแรงกดดันอย่างหนัก สหภาพถูกแทนที่ด้วยสหพันธรัฐมลายาเมื่อ 31 มกราคม พ.ศ. 2491 สหพันธ์นี้ได้รับเอกราชเมื่อ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2500 ต่อมา ได้รวมเป็นสหพันธ์ที่ใหญ่ขึ้นเรียก มาเลเซีย เมื่อ 16 กันยายน พ.ศ. 2506 โดยรวมสิงคโปร์ ซาราวัก และบอร์เนียวเหนือ
แหล่งข้อมูลอื่น

Arkib Negara. Hari ini dalam sejarah. Penubuhan Majlis Persekutuan. Retrieved 15 December 2006.
Twentieth Century Impressions of British Malaya: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources edited by Arnold Wright, H. A. Cartwright
Malaysia Design Archive | 1850 to 1943 : Modernization
จอร์จทาวน์ เมืองหลวงของปีนัง เมื่อข้ามนอร์ทคะแนล คือบัตเตอร์เวิร์ท บนแผ่นดินหลักรู้จักในชื่อเซอบารัง เปอไร แต่เดิมคือจังหวัดเวลเลสเลย์
แผนที่ของเยอรมัน พ.ศ. 2431 แสดงเกาะสิงคโปร์
แสตมป์จากนิคมช่องแคบเมื่อ พ.ศ. 2426
อังกฤษและฝรั่งเศสกดดันสยามให้ส่งมอบดินแดนในอินโดจีนและคาบสมุทรมาเลย์
รายาอับดุลลอห์
กัวลาลัมเปอร์ เมืองหลวงของมลายา ยังคงเป็นเมืองหลวงของมาเลเซียปัจจุบัน
ธงของเนอเกอรีเซิมบีลัน
พัฒนาการของมาเลเซีย
มลายาใน พ.ศ. 2465.
 รัฐนอกสหพันธรัฐมลายูแสดงด้วยสีน้ำเงิน 
 สหพันธรัฐมลายา (FMS) แสดงด้วยสีเหลือง
 นิคมช่องแคบ แสดงด้วยสีแดง
การประท้วงต่อต้านสหภาพมลายาโดยชาวมาเลย์
สมัชชาประชาชาติมลายูปัตตานี

สมัชชาประชาชาติมลายูปัตตานี หรือ สภาประชาชนปัตตานี (มลายู: Majis Permesyunatan Rakyat Melayu Patani, MPRMP) เป็นองค์กรที่เกิดขึ้นจากการประชุมร่วมของเบอร์ซาตู คณะทำงานเพื่อเอกราชปัตตานี และคณะกรรมการเจรจาเพื่อประชาชนมลายูปัตตานี เมื่อ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2540 สำนักงานใหญ่อยู่ที่เมืองฮัมบวร์ค ประเทศเยอรมนี
จุดประสงค์หลัก

เพื่อรวมการต่อสู้ขององค์กรต่าง ๆให้มีประสิทธิภาพ
เพิ่มอำนาจต่อรองกับรัฐบาลไทย
เน้นการต่อสู้ตามหลักศาสนา
พยายามยกระดับองค์กรขึ้นเป็นรัฐบาลพลัดถิ่นของรัฐปาตานีใช้ชื่อว่า รัฐบาลแห่งรัฐอิสลามมลายูปาตานีพลัดถิ่น (Kerajaan Negara Melayu Islam Patani Dalam Buangan) และกำหนดให้ 15 มิถุนายนเป็นวันชาติปาตานี แต่ไม่ได้รับการยอมรับ
โครงสร้างและการต่อสู้

โครงสร้างองค์กรประกอบด้วย สภาอูลามาหรือผู้ทรงคุณวุฒิ สภาซูรอหรือสภาจัดทำนโยบาย และคณะกรรมการบริหาร การเคลื่อนไหวเน้นการเคลื่อนไหวทางการเมืองและการโฆษณาชวนเชื่อ ยังไม่มีรายงานเกี่ยวกับการปฏิบัติการด้วยอาวุธ
สหพันธ์ฟุตบอลแห่งชาติลาว

| เอเอฟซี |
| --- | --- |

ก่อตั้ง: ค.ศ. 1951
สำนักงานใหญ่:  ศูนย์ฝึกอบรมฟีฟ่า จันทร์ทะบูลี กรุงเวียงจันทน์
สมาชิกฟีฟ่า: ค.ศ. 1952
สมาชิกเอเอฟซี: ค.ศ. 1980
สมาชิกเอเอฟเอฟ: ค.ศ. 1996
ประธาน:  วีเพ็ด สีหาจักร
เว็บไซต์: www.laoff.org
สหพันธ์ฟุตบอลแห่งชาติลาว (ลาว: ສະຫະພັນບານເຕະແຫ່ງຊາດລາວ) เป็นองค์กรกำกับดูแลฟุตบอลในประเทศลาว ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบสำหรับฟุตบอลทีมชาติลาว ตลอดจนการแข่งขันระดับชาติ เช่น ลาวลีก และถ้วยนายกรัฐมนตรี
ทั้งนี้ ผู้ดำรงตำแหน่งประธานคนปัจจุบันของสหพันธ์ฟุตบอลแห่งชาติลาว คือ วีเพ็ด สีหาจักร
แหล่งข้อมูลอื่น

สหพันธ์ฟุตบอลแห่งชาติลาว ที่เฟซบุ๊ก
Lao Football Federation เก็บถาวร 2019-10-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Laos เก็บถาวร 2013-06-29 ที่ archive.today at the FIFA website.
Laos at AFC site
| ด ค กสมาคมฟุตบอลแห่งชาติของเอเชีย (AFC) |
| --- | --- |
เอเชียตะวันตก (WAFF):  บาห์เรน  อิรัก  จอร์แดน  คูเวต  เลบานอน  โอมาน  ปาเลสไตน์  กาตาร์  ซาอุดีอาระเบีย  ซีเรีย  สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์  เยเมน 
เอเชียกลาง (CAFA):  อัฟกานิสถาน  อิหร่าน  คีร์กีซสถาน  ทาจิกิสถาน  เติร์กเมนิสถาน  อุซเบกิสถาน 
เอเชียใต้ (SAFF):  บังกลาเทศ  ภูฏาน  อินเดีย  มัลดีฟส์  เนปาล  ปากีสถาน  ศรีลังกา 
เอเชียตะวันออก (EAFF):  จีน  จีนไทเป  กวม  ฮ่องกง  ญี่ปุ่น  มาเก๊า  มองโกเลีย  นอร์เทิร์นมาเรียนา  เกาหลีเหนือ  เกาหลีใต้ 
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (AFF):  ออสเตรเลีย  บรูไน  กัมพูชา  ติมอร์ตะวันออก  อินโดนีเซีย  ลาว  มาเลเซีย  พม่า  ฟิลิปปินส์  สิงคโปร์  ไทย  เวียดนาม 
ยกเลิก:  เยเมนใต้ 
ตัวเอียง หมายถึง สมาคมสมาชิกแบบเต็มแต่ไม่ใช่สมาชิกฟีฟ่า
| ด ค กสมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งชาติของแต่ละประเทศ |
| --- | --- |
คอนคาแคฟ: คอสตาริกา · คิวบา · แคนาดา · จาเมกา · ปานามา · เม็กซิโก · สหรัฐ · เอลซัลวาดอร์ · ฮอนดูรัส
คอนเมบอล: โคลอมเบีย · ชิลี · บราซิล · โบลิเวีย · ปารากวัย · เปรู · อาร์เจนตินา · อุรุกวัย · เอกวาดอร์
ซีเอเอฟ: กานา · โกตดิวัวร์ · แคเมอรูน · เซเนกัล · แซนซิบาร์ · ตูนิเซีย · ไนจีเรีย · โมร็อกโก · อียิปต์ · แอฟริกาใต้ · แอลจีเรีย
ยูฟ่า:  ฝรั่งเศส  เยอรมนี  สเปน  อังกฤษ  อิตาลี  รายชื่อ 
เอเอฟซี: กาตาร์ · เกาหลีใต้ · เกาหลีเหนือ · คูเวต · จีน · ซาอุดีอาระเบีย · ญี่ปุ่น · ไต้หวัน · ไทย · มาเก๊า · มาเลเซีย · ลาว · เวียดนาม · สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ · ออสเตรเลีย · อินเดีย · อินโดนีเซีย · อิรัก · อิหร่าน · อุซเบกิสถาน · ฮ่องกง
โอเอฟซี: ตองงา · นิวซีแลนด์ · ปาปัวนิวกินี · ฟีจี · วานูอาตู · หมู่เกาะคุก · หมู่เกาะโซโลมอน
อดีต: เซอร์เบียและมอนเตเนโกร · ยูโกสลาเวีย · เยอรมนีตะวันออก · สหภาพโซเวียต
ไม่ยอมรับ: กรีนแลนด์ · กาตาลุญญา · นอร์เทิร์นไซปรัส · นครรัฐวาติกัน · โมนาโก
สะพานปะโคะกู

| สะพานปะโคะกู |
| --- | --- |
สะพานปะโคะกู บนแม่น้ำอิรวดี
พิกัด: 21°18′2.8″N 95°3′37″E﻿ / ﻿21.300778°N 95.06028°E﻿ / 21.300778; 95.06028
เส้นทาง: ยานยนต์, รถไฟ
ข้าม: แม่น้ำอิรวดี
ประวัติ
ผู้ออกแบบ: Crown Advanced Construction, กระทรวงการก่อสร้างพม่า
วันเริ่มสร้าง: พ.ศ. 2552
วันสร้างเสร็จ: 31 ธันวาคม พ.ศ. 2554
วันเปิด: 1 มกราคม พ.ศ. 2555
ที่ตั้ง
th
สะพานปะโคะกู (พม่า: ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ)) เป็นสะพานรถไฟและถนนข้ามแม่น้ำอิรวดีในเมืองปะโคะกู ประเทศพม่า ตัวสะพานหลักมีความยาว 3.4 กิโลเมตร (2.1 ไมล์) โดยมีถนนมอเตอร์เวย์ยาว 4 กิโลเมตร (2.5 ไมล์) และทางรถไฟยาว 6.17 กิโลเมตร (3.83 ไมล์) สะพานนี้เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงไตรภาคีอินเดีย–พม่า–ไทย และเป็นสะพานที่ยาวที่สุดในประเทศพม่า
การก่อสร้าง

สะพานเชื่อมระหว่างเมืองปะโคะกูกับญองอู้ สะพานแห่งนี้มีมอเตอร์เวย์กว้าง 28 ฟุต (8.5 เมตร) และถนนกว้าง 14 ฟุต (4.3 เมตร) ขนานกัน ยังมีทางเดินเท้า 2 ข้างซึ่งมีขนาด 3.3 ฟุต (1.0 เมตร) เป็นสะพานแบบโครงเหล็ก สูง 52 ฟุต (16 เมตร) และบริเวณช่วงว่างกว้าง 262 ฟุต (80 เมตร) สะพานนี้ยังมีสะพานทางเข้ายาว 512 ฟุต (156 เมตร) และทำนบทางเข้ายาว 850 ฟุต (260 เมตร) สะพานนี้เปิดตัวเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2555 โดยรองประธานาธิบดี ทินออง-มหยิ่นอู้
รัฐกะชีน

| รัฐกะชีน ကချင်ပြည်နယ် |
| --- | --- |
รัฐ
การถอดเสียงเป็นอักษรโรมัน
 • พม่า: ka.hkyang pranynai
   ธง
ที่ตั้งรัฐกะชีนในประเทศพม่า
พิกัด: 26°0′N 97°30′E﻿ / ﻿26.000°N 97.500°E﻿ / 26.000; 97.500
ประเทศ:  พม่า
ภูมิภาค: เหนือ
เมืองหลัก: มยิจีนา
การปกครอง
 • มุขมนตรี: แคะออง (เอ็นแอลดี)
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 89,041.8 ตร.กม. (34,379.2 ตร.ไมล์)
ประชากร (พ.ศ. 2557)
 • ทั้งหมด: 1,689,441 คน
 • ความหนาแน่น: 19 คน/ตร.กม. (49 คน/ตร.ไมล์)
ประชากรศาสตร์
 • กลุ่มชาติพันธุ์: กะชีน, พม่า, ไทใหญ่, นากา, จีน, อินเดีย, กูรข่า, ทิเบต
 • ศาสนา: พุทธเถรวาท, คริสต์, อิสลาม, ฮินดู, พุทธมหายาน
เขตเวลา: UTC+6:30 (เวลามาตรฐานพม่า)
รหัส ISO 3166: MM-11
กะชีน หรือ กะฉิ่น (พม่า: ကချင်; กะชีน: Jingphaw) เป็นรัฐหนึ่งของประเทศพม่า ตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของประเทศ
ภูมิศาสตร์ > ที่ตั้งและอาณาเขต

รัฐกะชีนมีพื้นที่ติดต่อดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดหลินจือ เขตปกครองตนเองทิเบต (ประเทศจีน)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดปกครองตนเองชนชาติลีซอ นู่เจียง จังหวัดเปาซาน และเขตปกครองตนเองชนชาติไทและจิงผ่อ เต๋อหง มณฑลยูนนาน (ประเทศจีน)
ทิศใต้ ติดต่อกับรัฐฉาน (ประเทศพม่า)
ทิศตะวันตก ติดต่อกับภาคซะไกง์ (ประเทศพม่า) และรัฐอรุณาจัลประเทศ (ประเทศอินเดีย)
ภูมิศาสตร์ > ความสูง

จุดสูงสุดของรัฐกะชีนคือ เขาคากาโบราซี โดยมีความสูง 5,881 เมตร ถือเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ภูมิศาสตร์ > แม่น้ำ

รัฐกะชีนถือเป็นแหล่งต้นน้ำมีลำธารน้อยใหญ่หลายสาย โดยมีแม่น้ำสำคัญคือแม่น้ำอิรวดี
การแบ่งเขตการปกครอง

รัฐกะชีนแบ่งออกเป็น 6 จังหวัด ดังนี้
| จังหวัด> อักษรไทย | จังหวัด> อักษรพม่า | จังหวัด> อักษรโรมัน | อำเภอ> อักษรไทย | อำเภอ> อักษรพม่า | อำเภอ> อักษรโรมัน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  มยิจีนา |  မြစ်ကြီးနား |  Myitkyina |  มยิจีนา |  မြစ်ကြီးနား |  Myitkyina |
|  มยิจีนา |  မြစ်ကြီးနား |  Myitkyina |  ไว่ง์มอ |  ဝိုင်းမော် |  Waingmaw |
|  มยิจีนา |  မြစ်ကြီးနား |  Myitkyina |  อีนจ้านยาน |  အင်ဂျန်းယန် |  Injangyang |
|  โม่ญี่น |  မိုးညှင်း |  Mohnyin |  โม่ญี่น |  မိုးညှင်း |  Mohnyin |
|  โม่ญี่น |  မိုးညှင်း |  Mohnyin |  โม่ก้อง |  မိုးကောင်း |  Mogaung |
|  โม่ญี่น |  မိုးညှင်း |  Mohnyin |  พ่ากั่น |  ဖားကန့် |  Hpakant |
|  บะมอ |  ဗန်းမော် |  Bhamo |  บะมอ |  ဗန်းမော် |  Bhamo |
|  บะมอ |  ဗန်းမော် |  Bhamo |  ชเวกู |  ရွှေကူ |  Shwegu |
|  บะมอ |  ဗန်းမော် |  Bhamo |  โม่เมาะ |  မိုးမောက် |  Momauk |
|  บะมอ |  ဗန်းမော် |  Bhamo |  มานซี |  မန်စီ |  Mansi |
|  ปูดาโอ |  ပူတာအို |  Puta-O |  ปูดาโอ |  ပူတာအို |  Puta-O |
|  ปูดาโอ |  ပူတာအို |  Puta-O |  ซูนปราบูน |  ဆွမ်ပရာဘွမ် |  Sumprabum |
|  ปูดาโอ |  ပူတာအို |  Puta-O |  มะช่านบอ |  မချမ်းဘော |  Machanbaw |
|  ปูดาโอ |  ပူတာအို |  Puta-O |  นองมู่น |  နောင်မွန်း |  Nawngmun |
|  ปูดาโอ |  ပူတာအို |  Puta-O |  คองลานพู่ |  ခေါင်လန်ဖူး |  Khaunglanhpu |
|  ตะไน่ง์ |  တနိုင်း |  Tanai |  ตะไน่ง์ |  တနိုင်း |  Tanai |
|  ชี-บเว |  ချီဗွေ |  Chipwi |  ชี-บเว |  ချီဗွေ |  Chipwi |
|  ชี-บเว |  ချီဗွေ |  Chipwi |  ส่อลอ |  ဆော့လော် |  Tsawlaw |
ประชากร

ประชากรประมาณ 1.2 ล้านคน ความหนาแน่น 34 คน/ตารางไมล์
ประชากร > ศาสนา

มีผู้นับถือศาสนาพุทธร้อยละ 57.8 นับถือศาสนาคริสต์ร้อยละ 36.4
ประชากร > ภาษา

ภาษาพม่า ภาษาจิ่งเผาะ ภาษาราวาง ภาษาลีซอ ภาษาละเชก ภาษาไทใต้คง และภาษาคำตี่
สันนิบาตยะไข่เพื่อประชาธิปไตย

| สันนิบาตยะไข่เพื่อประชาธิปไตย ရခိုင် ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် |
| --- | --- |
ชื่ออังกฤษ: Arakan League for Democracy
การเมืองพม่า   รายชื่อพรรคการเมือง การเลือกตั้ง
สันนิบาตยะไข่เพื่อประชาธิปไตย (อังกฤษ: Arakan League for Democracy หรือ ALD; พม่า: ရခိုင်ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) เป็นพรรคการเมืองในรัฐยะไข่ ประเทศพม่า ได้รับการสนับสนุนจากชาวยะไข่ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2533 พรรคนี้ถูกแบนโดยรัฐบาลทหารที่ครองอำนาจต่อมา ผู้นำพรรคต้องลี้ภัยเพื่อดำเนินกิจกรรมทางการเมืองต่อไป ในปัจจุบัน พรรคนี้มีสาขาในบังกลาเทศ อินเดีย ไทย มาเลเซีย ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น และเนเธอร์แลนด์
แหล่งข้อมูลอื่น

Arakan League for Democracy (Exile) เก็บถาวร 2011-07-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
กองทัพบกพม่า

| กองทัพบกพม่า |
| --- | --- |
တပ်မတော် (ကြည်း)  (พม่า) แปลว่า กองทัพ (กองทัพบก)
ตราสัญลักษณ์กองทัพพม่า
ประจำการ: พ.ศ. 2488; 79 ปีที่แล้ว (2488)
ประเทศ:  พม่า (ที่รู้จักในชื่อ เมียนมาร์)
รูปแบบ: กองทัพภาคพื้นดิน
กำลังรบ: ทหารประจำการ 325,000 นาย  กำลังสำรอง: กองกำลังป้องกันชายแดน, BGF (23 กองพัน) กลุ่มกองกำลังติดอาวุธประชาชน, PMG (46 กลุ่ม), กองทัพน้อยฝึกอบรมมหาวิทยาลัย, UTC (5 กองทัพน้อย)
ขึ้นกับ:  พม่า
สมญา: Tatmadaw Kyi
คำขวัญ:  ရဲသော်မသေ၊ သေသော်ငရဲမလား။  ရဲရဲတက်၊ ရဲရဲတိုက်၊ ရဲရဲချေမှုန်း။ 
สีหน่วย:    สีเขียวมะกอก    สีเขียวอ่อน    สีแดง 
วันสถาปนา: 27 มีนาคม พ.ศ. 2488
ปฏิบัติการสำคัญ: ความขัดแย้งภายในพม่า การทัพตามแนวชายแดนจีน-พม่า
ผู้บังคับบัญชา
ผู้บัญชาการ (กองทัพบก):  รองพลเอกอาวุโส โซ วิน
ผบ. สำคัญ: พลตรี อองซาน พลเอก เนวี่น พลเอกอาวุโส ต้านชเว รองพลเอกอาวุโส หม่องเอ
เครื่องหมายสังกัด
ธงประจำกองทัพพม่า: 
เครื่องหมายอาร์มสำนักงานผู้บัญชาการทหารบก: 
เครื่องหมายอาร์มทหารราบและทหารราบเบา: 
อดีตธง (พ.ศ. 2491-2537): 
กองทัพบกพม่า (อังกฤษ: Myanmar Army พม่า: တပ်မတော် (ကြည်း), ออกเสียง: [taʔmədɔ̀  tɕí]) เป็นเหล่าทัพที่ใหญ่ที่สุดของกองทัพพม่า (ตะมะดอ) (เมียนมาร์) รับผิดชอบปฏิบัติการทางทหารบนบก กองทัพบกพม่ายังคงเป็นกองกำลังประจำการที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รองจากกองทัพประชาชนเวียดนาม ซึ่งกองทัพบกพม่ามีการปะทะกับกลุ่มก่อความไม่สงบทางชาติพันธุ์และการเมืองตั้งแต่ปี พ.ศ. 2491
กองกำลังดังกล่าวนำโดยผู้บัญชาการทหารบกพม่า ปัจจุบันเป็นคือรองพลเอกอาวุโส โซวิน รองผู้บัญชาการทหารสูงสุดพม่า พร้อมด้วย พลเอกอาวุโส มี่นอองไลง์ ซึ่งเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดพม่า ตำแหน่งสูงสุดของกองทัพบกพม่าคือพลเอกอาวุโส เทียบเท่ากับจอมพลในกองทัพบกตะวันตก และปัจจุบันดำรงตำแหน่งโดย มี่นอองไลง์ หลังจากเลื่อนจากตำแหน่งรองพลเอกอาวุโส
ในปี พ.ศ. 2554 หลังจากการเปลี่ยนจากรัฐบาลทหารมาเป็นรัฐบาลรัฐสภาพลเรือน กองทัพพม่าได้บังคับใช้ร่างกฎหมายทหารกับพลเมืองทุกคน โดยผู้ชายทุกคนที่มีอายุตั้งแต่ 18 ถึง 35 ปี และผู้หญิงทุกคนที่มีอายุตั้งแต่ 18 ถึง 27 ปี สามารถเกณฑ์เข้ารับราชการทหารได้ 2 ปีในช่วงภาวะฉุกเฉินแห่งชาติ ส่วนอายุสำหรับทหารอาชีพคือไม่เกิน 45 ปี สำหรับผู้ชาย และ 35 ปี สำหรับผู้หญิง โดยประจำการ 3 ปี ในการรับราชการทั้งในระดับชั้นสัญญาบัตรและชั้นประทวน
รัฐกิจจานุเบกษา รายงานว่างบประมาณปี 2554 เป็นงบประมาณทางการทหาร 1.8 ล้านล้านจั๊ต (ประมาณ 2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) หรือร้อยละ 23.6 ของงบประมาณแผ่นดิน
ประวัติโดยย่อ > การปกครองของสหราชอาณาจักรและญี่ปุ่น

ในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1930 ในช่วงที่สหราชอาณาจักรปกครอง องค์กรหรือพรรคการเมืองของพม่าจำนวนหนึ่งได้ก่อตั้งพันธมิตรชื่อกลุ่ม Htwet-Yet (ปลดปล่อย) ของพม่า หนึ่งในนั้นคือสมาคมเราชาวพม่า (Dobama Asiayone) เนื่องจากสมาชิกส่วนใหญ่เป็นคอมมิวนิสต์ พวกเขาจึงต้องการความช่วยเหลือจากคอมมิวนิสต์จีน แต่เมื่อ ทขิ่น อองซาน และคู่หูแอบไปจีนเพื่อขอความช่วยเหลือ พวกเขาพบเพียงนายพลญี่ปุ่นและได้เข้าร่วมเป็นพันธมิตรกับกองทัพญี่ปุ่น ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1940 อองซานและผู้เข้าร่วมอีก 29 คนแอบไปฝึกทหารภายใต้กองทัพญี่ปุ่น และคน 30 คนเหล่านี้ ต่อมาเป็นที่รู้จักในชื่อ "30 ทหาร" ในประวัติศาสตร์พม่า และถือได้ว่าเป็นต้นกำเนิดของกองทัพบกพม่าสมัยใหม่
เมื่อญี่ปุ่นพร้อมบุกพม่า กลุ่ม 30 ทหารจึงเกณฑ์ชาวพม่าในประเทศไทยและก่อตั้งกองทัพเพื่อเอกราชพม่า (Burma Independence Army: BIA) ซึ่งเป็นระยะแรกของกองทัพบกพม่า ในปี พ.ศ. 2485 กองทัพเพื่อเอกราชพม่าได้ช่วยเหลือกองทัพญี่ปุ่นในการพิชิตพม่าซึ่งการรบครั้งนั้นประสบความสำเร็จ หลังจากนั้นกองทัพญี่ปุ่นได้เปลี่ยนกองทัพเพื่อเอกราชพม่าเป็นกองทัพป้องกันพม่า (Burmese Defence Army: BDA) ซึ่งเป็นระยะที่ 2 ต่อมาในปี พ.ศ. 2486 ญี่ปุ่นได้ประกาศให้พม่าเป็นประเทศเอกราชอย่างเป็นทางการ แต่รัฐบาลพม่าชุดใหม่ไม่ได้ครอบครองการปกครองประเทศโดยพฤตินัย
ขณะช่วยเหลือกองทัพสหราชอาณาจักรในปี พ.ศ. 2488 กองทัพบกพม่าได้เข้าสู่ระยะที่ 3 ในฐานะกองกำลังรักชาติพม่า (Patriotic Burmese Force: PBF) และประเทศก็ตกอยู่ภายใต้การปกครองของสหราชอาณาจักรอีกครั้ง ต่อมาโครงสร้างของกองทัพตกอยู่ภายใต้อำนาจของสหราชอาณาจักร ด้วยเหตุนี้ สำหรับผู้ที่ยินดีรับใช้ชาติแต่ไม่ได้อยู่ในกองทัพนั้น นายพลอองซานจึงได้จัดตั้งกองกำลังสหายประชาชน (People's Comrades force) ขึ้น