ปฏิทินไทเดิม
การนับวันไท

จะเป็นการนับเหมือนปีนักษัตรทุกประการ โดยจะมีวันระบบแม่มื้อและลูกมื้อวน 60 วัน ที่ไม่ซ้ำกัน แต่จะมีความหมายเป็นดังนี้
ในที่นี้จะขอกล่าวตามปฏิทินล้านนาเชียงใหม่ซึ่งเรียกลูกมื้อเป็นดังนี้
ไจ้ หรือ ไจ๊
เป้า หรือ เปล้า บางครั้งอาจจะเรียกว่าเป๊าก็มี
ยี หรือ ยี่
เหม้า หรือ เม้า  บางครั้งจะเรียกว่า เหมา ก็มี
สี
ไส้ หรือ ไส
สะง้า หรืออาจจะเรียกว่า ซง้า, สง้า ก็ได้
เม็ด
สัน
เล้า หรือ เร้า
เส็ด หรือ เสด
ไค้ หรือ ไก๊
ส่วนแม่มื้อจะเรียกดังนี้
กาบ
ดับ หรือ ฮับ
รวาย หรือ ระวาย หรือ ลวาย ในคำนี้ตามคำไทยเดิมแล้วจะรวบเสียง ร และเสียง ว ควบกล้ำไป ซึ่งในที่นี้อาจจะอ่านยาก คำนี้จะอ่านเป็น รวฺาย ในปีนักษัตรเองก็เรียกแบบนี้เช่นเดียวกัน ซึ่งจะอ่านดังนี้ ในที่นี้จะมีคำว่า รวาย รวายสะง้า รวายสี รวายยี รวายไจ๊ รวายเส็ด และ รวายสัน ตามลำดับ วิธีการอ่านคำว่า รวาย ในคำไทเดิม
เมือง หรือ เมิง
เปิก หรือ เปลิก, เบิก, ปึก (ตามสำเนียงไทเขิน)
กัด
กด
ร้วง หรือ รวง, ล้วง
เต่า หรือ เต้า
ก่า หรือ กา
โดยการนับวนจะนับวนจากกาบไจ้
ในตารางนี้เพื่อให้เกิดความชัดเจนขึ้น
จะนำปฏิทินล้านนาฉบับสำนักงานส่งเสริมวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ประกอบด้วย ซึ่งคำทำนายอธิบายไว้ในวงเล็บ
| ลำดับที่ | ชื่อวันไท | คำอธิบายหรือคำทำนาย |
| --- | --- | --- |
| 1. | กาบไจ้ | แม่วันดี คันจักเยียะได้ หื้อหาวันปลอด (ดี เป็นสิริมงคล) |
| 2. | ดับเป้า | อย่าได้สานหับไปค้า จะถูกฆ่ากลางทาง (อย่าเดินทางค้าขาย) |
| 3. | รวายยี | อย่าเอาเหล้าสู่ขวัญ วันลูนเกิดเป็นหนี้ (อย่าให้เหล้าแก่ท้าวพระญา) |
| 4. | เมืองเหม้า | อย่ายอพลรบท่าน จะตายถูกปืน (อย่าสู้รบ) |
| 5. | เปิกสี | หื้อห่อหมากถามสาว พ่อแม่หากวางหื้อลูก (ควรหมั้นหมาย) |
| 6. | กัดไส้ | อย่าสร้างดาบเถี่ยนกล้า จักพลันได้ฟันตน (อย่าประดิษฐ์หรือซื้ออาวุธ) |
| 7. | กดสะง้า | อย่าขี่ม้าเทียวเมือง จักตกม้าตายเผิดหน้า (อย่าออกเดินทาง ในที่นี้อาจจะเกี่ยวกับการค้าขาย) |
| 8. | ร้วงเม็ด | อย่าก่ายห้างยิงกวาง แม่นทำดายบ่ได้ (อย่าทำอาวุธธนูหน้าไม้ และอย่าออกล่าสัตว์ด้วย) |
| 9. | เต่าสัน | หื้อห่อหมากขอสาวหุมมาสู่ (ควรผูกมิตร ทั้งเรื่องคู่หมั้นและการสร้างสัมพันธไมตรีต่อกัน) |
| 10. | ก่าเล้า | หื้อหาขวัญลูกเต้า เอาขวัญข้าวแควนดี {ตามวัดธาตุคำระบุว่าควรทำบายศรีสู่ขวัญ} (สำนักวัฒนธรรมกล่าวว่า ควรถักแห) |
| 11. | กาบเส็ด | อย่าม้วนหูกทอลาย จะตกตาย บ่ดี |
| 12. | ดับไค้ | อย่าตัดผม ไปม่ายสาว สาวบ่ชมบ่สู้ |
| 13. | รวายไจ้ | อย่าได้ขี่ม้าแอ่วเที่ยวทาง จะเสียนางร่วมห้อง |
| 14. | เมืองเป้า | อย่าตัดผ้าไหมนุ่ง จะตายจากกัน |
| 15. | เปิกยี | อย่าได้สานสาด(เสื่อ) ปูชานช่อง เยียวได้ร้อนเอ่าตัวเก่า |
| 16. | กัดเหม้า | ดีฟันเรือไว้หว้ายท่า ไปค้าได้แสนคำ |
| 17. | กดสี | หื้อแรกไม้แปล๋งเรือน วัวควายหลายเต๋มชูห้อง |
| 18. | ร้วงไส้ | อย่ากระทำการเอาขวัญ เยียวเสียหลานเหลนกับลูกเต้า |
| 19. | เต่าสะง้า | ฝั้นเชือกวัวควาย เยียวตัวตายตมม้วย |
| 20. | ก่าเม็ด | อย่าฝนหลาวเถี่ยนกล้า เยียวหากฆ่าฟันตน |
| 21. | กาบสัน | หื้อล้อมวัวควาย มีหลายบ่น้อย |
| 22. | ดับเล้า | หื้อตัดผม ม่ายชู้สาวหากสู้มาหา |
| 23. | รวายเส็ด | อย่าปลูกครัวยังสวน เยียดหลือใจบ่ได้มาก |
| 24. | เมืองไค้ | หื้อยอพลรบกับท่าน ได้ทั้งช้างกับนาง |
| 25. | เปิกไจ้ | ดีใส่รัก ทาเกี๊ยะแป๋งกล่อง และกุบ ดี |
| 26. | กัดเป้า | อย่าได้สืบคำเมืองท่านบ่สู้ |
| 27. | กดยี | หื้อสานก๋วยไปค้า จักได้คำมาเต็มชาน |
| 28. | ร้วงเหม้า | ดีเยียะสวน ปลูกยา หากเป็นดอกดีงาม |
| 29. | เต่าสี | หื้อกระทำการเรือหอม สวนผักก็ดาดี |
| 30. | ก่าไส้ | อย่าเอากันกินแขก จักได้ถูกถ้อยเป็นคำ |
| 31. | กาบสะง้า | หื้อแรกน้ำใส่นา จักได้ข้าวมาเต๋มหลอง[ยุ้ง] |
| 32. | ดับเม็ด | อย่าชวนกันไปค้า เยียวท่านฆ่าเอาครัว |
| 33. | รวายสัน | หื้อแรกไม้แปลงเวียง แม้พลแสนรบบ่แพ้ |
| 34. | เมืองเล้า | หื้อยอพลรบท่าน ได้ทั้งช้างกับนาง |
| 35. | เปิกเส็ด | อย่าหื้อได้ตกนา เยียวตายโหงท่านฆ่า |
| 36. | กัดไค้ | อย่าก่ายห้างยิงกวาง แม่นทำดายบ่ได้ |
| 37. | กดไจ้ | หื้อสานก๋วยไว้ (รอท่า) จะได้เวินคำเต็มก๋วย |
| 38. | ร้วงเป้า | อย่าแป๋งสวนปลูกอ้อย เป็นต้นงามบ่มีน้ำ |
| 39. | เต่ายี | หื้อปลูกไว้ยังสวน ตกทลายขาวหม้า(มาก) |
| 40. | ก่าเหม้า | อย่าหื้อของแก่ท่าน จักเสียล้านภายลูน |
| 41. | กาบสี | แป๋งเครื่องย้อมไหมแดงดี |
| 42. | ดับไส้ | เอาเมียมาใหม่ จักได้ลูกตายพราย |
| 43. | รวายสะง้า | หื้อแป๋งครกต๋ำเข้า ได้ข้าวมาต๋ำบ่ขาด |
| 44. | เมืองเม็ด | หื้อสานแห ทอดน้ำได้เต๋มข้องพอหมาน |
| 45. | เปิกสัน | หื้อใส่เหล้าบรรณาการ ขุนรักหื้อลาภมากนัก |
| 46. | กัดเล้า | หื้อก่ายห้างยิงนก ได้เต๋มพกเพื่อวันหมาน |
| 47. | กดเส็ด | อย่าฝั้นเชือกวัวควาย เสียตนตาย เพื่อบ่กัดหญ้า |
| 48. | ร้วงไค้ | อย่าชวนกันกินเหล้า เทียรย่อมผิดกัน |
| 49. | เต่าไจ้ | หื้อได้ล้อมคอกวัวควาย เป็นหลายตัวใหญ่หม้า (มาก) |
| 50. | ก่าเป้า | อย่าชวนกันลงเรือ |
| 51. | กาบยี | หื่อสานก๋วยไปกาด ได้ของค้าหากพอหาม |
| 52. | ดับเหม้า | หื้อตัดเสื้อผ้า แหนชู้ ขุนนางรัก |
| 53. | รวายสี | หื้อหาครัวศึก พลแสนรบบ่แพ้ |
| 54. | เมืองไส้ | อย่าชวนกันรบท่าน เยียวตายถูกปืน |
| 55. | เปิกสะง้า | อย่าสร้างครัวศึก เยียวเสียตายบ่แพ้ท่านฆ่า |
| 56. | กัดเม็ด | หื้อเอาวัวควายมาคอก เป็นหลายตัว สุขมาก |
| 57. | กดสัน | หื่อห่อหมากถามสาวหุม บ่ร้าง |
| 58. | ร้วงเล้า | อย่าเย็บลายเข้านุ่ง (ผ้านุ่ง) เยียวจะได้ห่มเมื่อตาย |
| 59. | เต่าเส็ด | อย่าถมยังชีไฟ เตาไฟ ผีดั้งจักชังเนอ |
| 60. | ก่าไค้ | อย่าซื้อวัวควายมาคอก ผีด้ำซ้ำบ่ดีสังแล |