stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กองพลทหารราบที่ 5

กองกำลังปฏิบัติการพิเศษของกองทัพบกไทย
| กองพลทหารราบที่ 5 |
| --- | --- |
พล.ร.๕
เครื่องหมายหน่วย
ประจำการ: 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2482–ปัจจุบัน
ประเทศ: ไทย
เหล่า:  กองทัพบกไทย
รูปแบบ: ทหารราบ
บทบาท: ทหารราบ
กำลังรบ: กองพลทหารราบ
ขึ้นกับ: กองทัพภาคที่ 4
กองบัญชาการ: ค่ายเทพสตรีศรีสุนทร ตำบลกะปาง อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช 80310
ปฏิบัติการสำคัญ: สงครามโลกครั้งที่สอง สงครามฝรั่งเศส-ไทย  สงครามแปซิฟิก การบุกครองไทยของญี่ปุ่น ยุทธการที่ประจวบคีรีขันธ์  ยุทธการที่ชุมพร  ยุทธการที่นครศรีธรรมราช  ยุทธการที่สุราษฎร์ธานี  ยุทธการที่ปัตตานี  ยุทธการที่สงขลา การทัพมาลายา  สงครามเย็น วิกฤตการณ์มาลายา  การก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ในประเทศไทย  การก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ในประเทศมาเลเซีย ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้
เว็บไซต์: http://www.infdiv5.com/main.html (ไทย)
ผู้บังคับบัญชา
ผู้บัญชาการปัจจุบัน: พล.ต.  อภินันท์ แจ่มแจ้ง
กองพลทหารราบที่ 5 (อักษรย่อ: พล.ร.๕.) เป็นกองพลทหารราบของกองทัพบกไทย ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของกองทัพภาคที่ 4 หน่วยนี้ประกอบด้วยกรมทหารราบที่ 5, กรมทหารราบที่ 15 และกรมทหารราบที่ 25
ประวัติ

ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ที่จะเกิดขึ้นในญี่ปุ่น ที่ตอนนั้นเป็นมหาอำนาจในเอเชีย ทรัพยากรของพันธมิตรเป็นวัตถุดิบในการขยายอำนาจทางทหาร รัฐบาลซึ่งนำโดยจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ผู้เป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของไทย เห็นว่าพื้นที่ทางภาคใต้ใกล้อันตราย และไม่มีหน่วยทหารที่จะปกป้องอธิปไตย จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ซึ่งเป็นผู้บัญชาการทหารบกไทยในขณะนั้น ได้ขอขยายหน่วยทหารราบและกองพันทหารปืนใหญ่ในภาคใต้ของประเทศไทย โดยพิจารณาการตั้งหน่วยจากเหนือจรดใต้ตามยุทธศาสตร์ ได้แก่
กองพันทหารราบที่ 38 ในจังหวัดชุมพร
กองพันทหารราบที่ 39 ในจังหวัดนครศรีธรรมราช
กองพันทหารราบที่ 40 ในจังหวัดตรัง
กองพันทหารราบที่ 41 ในจังหวัดสงขลา
กองพันทหารราบที่ 42 ในจังหวัดปัตตานี
กองพันปืนใหญ่ที่ 13 ในจังหวัดสงขลา
ประวัติ > สงครามฝรั่งเศส-ไทย (พ.ศ. 2483–2484)

นายกรัฐมนตรีอนุมัติให้มีการจัดตั้งหน่วยทหารหลักแห่งแรกแยกออกจากกองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 11 จังหวัดเพชรบุรี เดินทางไปยังสถานที่ปฏิบัติงานที่ค่ายคอหงส์ (ค่ายเสนาณรงค์) อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2482 และปีต่อ ๆ ไป ครั้นปี พ.ศ. 2484 ที่สงครามฝรั่งเศส-ไทย กองทัพได้สั่งกองพันในภาคใต้ให้เป็นหน่วยสำรอง ในภาคตะวันออก, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคเหนือ จนกระทั่งสิ้นสุดภารกิจกลับมา
ประวัติ > การบุกครองไทยของญี่ปุ่น (พ.ศ. 2484)

ในปี พ.ศ. 2484 เมื่อสงครามโลกครั้งที่สอง ญี่ปุ่นถูกไทยโจมตีขณะไปยังพม่าและมาเลเซียเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2484 โดยกองทหารขึ้นฝั่งทางฝั่งตะวันออกของจังหวัดต่าง ๆ ได้แก่ นครศรีธรรมราช, สงขลา และปัตตานี ซึ่งได้รับความเสียหายอย่างหนัก การต่อต้านของไทยได้เกิดวีรกรรมของทหารที่เสียชีวิตในสนามรบ และได้สร้างอนุสาวรีย์ให้แก่วีรบุรุษเหล่านั้น เช่น เจ้าพ่อจ่าดำ ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช, ขุนอิงคยุทธบริหาร ที่จังหวัดปัตตานี และขุนนันทเสนีย์ เสนาณรงค์ ที่จังหวัดสงขลา ฯลฯ จากการทำศึกในครั้งดังกล่าว ญี่ปุ่นไม่ประสบความสำเร็จในการยกพลขึ้นบก และไทยป้องกันญี่ปุ่นบุกพม่า และมาเลเซีย
ประเทศไทยมีทหารที่ได้รับการฝึกฝนมาอย่างดีจำนวน 26,500 นาย พร้อมกับกองกำลังสำรองซึ่งทำให้กองทัพมีจำนวนมากถึง 50,000 นาย
กองทัพบกไทยเริ่มจัดตั้งหน่วยทหารใหม่ในคาบสมุทรกระรวมถึง:
เทศบาลเมืองชุมพร
กองพันทหารราบที่ 38 ประจำการที่บ้านนาเนียน ตำบลวังใหม่ อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร (9 กม. จากศาลากลางจังหวัด)
เทศบาลนครนครศรีธรรมราช
กองพันทหารราบที่ 39 ประจำการที่ตำบลปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 15 ประจำการอยู่ที่ตำบลปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
กองบัญชาการกองพลที่หก ที่ตำบลปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
เทศบาลนครตรัง
กองพันทหารราบที่ 40
เทศบาลนครสงขลา
กองพันทหารราบที่ 5 ประจำการที่ตำบลเขาค้อหงส์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ซึ่งโอนย้ายจากบางซื่อมาที่หาดใหญ่โดยรถไฟทหารเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2483 โดยเป็นหน่วยแรกที่กรีธาทัพสู่ทางใต้
กองพันทหารราบที่ 41 ประจำการที่สวนตูล ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 13 ประจำการที่สวนตูล ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
จังหวัดปัตตานี
กองพันทหารราบที่ 42 ประจำการที่ตำบลบ่อทอง อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี
ประวัติ > วิกฤตการณ์มาลายา (พ.ศ. 2491–2503)

ในปี พ.ศ. 2492 ประเทศไทยและมาเลเซียร่วมปฏิบัติการต่อสู้กองโจรคอมมิวนิสต์มาลายา ในอำเภอเบตง จังหวัดยะลา
ประวัติ > การก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ในประเทศมาเลเซีย และการก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ในประเทศไทย (พ.ศ. 2508–2532)

ในปี พ.ศ. 2508 ยุคคอมมิวนิสต์ภายใต้การนำของจีนมีอิทธิพลอย่างกว้างขวางในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทยเป็นเป้าหมายสำคัญในฐานะทฤษฎีโดมิโน ในขณะที่กองทัพบกไทยมีการวิเคราะห์ภัยคุกคามถลำลึกของประเทศไทย 1–2 ทศวรรษ ในกรณีคัดค้านกองทหารต่างชาติ ที่อาจยกทัพไปตามชายฝั่ง จึงมีการขยายหน่วยทหารในภาคใต้ของประเทศไทย อันเป็นหน่วยระดับกองพล และในวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2518 กองพลทหารราบที่ 5 ได้จัดตั้งขึ้น เพื่อควบคุมหน่วยสองกรมผสม ครั้งแรกในอำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งต่อมาได้ย้ายกองบัญชาการกองพลไปยังค่ายเสนาณรงค์ อำเภอหาดใหญ่ เพื่อปราบปรามโจรคอมมิวนิสต์มลายาเป็นเวลาสี่ปี โดยประเทศไทยได้สูญเสียกองทัพและยุทโธปกรณ์เป็นจำนวนมาก กระทั่งวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2522 ก็ได้ย้ายกองบัญชาการกองพลไปยังค่ายเทพสตรีศรีสุนทร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช จวบจนปัจจุบัน
หน่วยขึ้นตรง > กองบัญชาการกองพลทหารราบที่ 5

กองพลทหารราบที่ 5
กรมทหารราบที่ 5
กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 5
กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 5
กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 5
กรมทหารราบที่ 15
กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 15
กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 15
กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 15
กรมทหารราบที่ 25
กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 25
กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 25
กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 25
กรมทหารปืนใหญ่ที่ 5
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 5 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 5
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 15 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 5
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 25 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 5
กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 105 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 5
กองพันทหารม้าที่ ๑๖ กองพลทหารราบที่ ๕
กองพันทหารช่างที่ ๕ กองพลทหารราบที่ ๕
กองพันทหารสื่อสารที่ ๕ กองพลทหารราบที่ ๕
กองพันเสนารักษ์ที่ ๕ กองพลทหารราบที่ ๕
กองสรรพาวุธเบา กองพลทหารราบที่ ๕
กองทหารพลาธิการ กองพลทหารราบที่ ๕
รายนามผู้บัญชาการ

พล.ต.สนั่น ยุทธสารประสิทธิ์ (พ.ศ. 2518 - 2519)
พล.ต.ยุทธศักดิ์ คล่องตรวจโรค (พ.ศ. 2519 - 2522)
พล.ต.ปรีชา ฉวีพัฒน์ (พ.ศ. 2522 - 2524)
พล.ต.ปัญญา สิงห์ศักดา (พ.ศ. 2524 - 2526)
พล.ต.จาป เอี่ยมศิริ (พ.ศ. 2526 - 2528)
พล.ต.กิตติ รัตนฉายา (พ.ศ. 2528 - 2531)
พล.ต.สมเจตน์ ทรัพย์สมบูรณ์ (พ.ศ. 2531 - 2532)
พล.ต.ปานเทพ ภูวนารถนุรักษ์ (พ.ศ. 2532 - 2534)
พล.ต. วินิจ กระจ่างสนธ์ (พ.ศ. 2534 - 2535)
พล.ต.สุวินัย บริบูรณ์นางกูล (พ.ศ. 2535 - 2536)
พล.ต. สุรพล เสนีวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2536 - 2540)
พล.ต. พงษ์ศักดิ์ เอกบรรณสิทธิ์ (พ.ศ. 2540 - 2545)
พล.ต. วิโรจน์ บัวจรูญ (พ.ศ. 2545 - 2547)
พล.ต.เฉลิมชัย วิรุฬห์เพชร (พ.ศ. 2547 - 2548)
พล.ต.กสิกร คีรีศรี (พ.ศ. 2548 - 2549)
พล.ต.เด่นชัย เชวงโชติ (พ.ศ. 2549 - 2550)
พล.ต.เดชา กิ่งวงษา (พ.ศ. 2550 - 2552)
พล.ต. สุภัช วิชิตการ (พ.ศ. 2552 - 2553)
พล.ต. ธฤทธิ์ สุนทร (พ.ศ. 2553 - 2555)
พล.ต.นพวงศ์ สุรวิชัย (พ.ศ. 2555 - 2556)
พล.ต.เรืองศักดิ์ สุวรรณนาคะ (พ.ศ. 2556 - 2557)
พล.ต.คุณวุฒิ หมอแก้ว (พ.ศ. 2557 - 2558)
พล.ต.วรพล วิศรุตพิชญ์ (พ.ศ. 2558 - 2559)
พลตรี สิทธิพร มุสิกะสิน (พ.ศ. 2559 - 2561)
พล.ต.กฤษดา พงษ์สามารถ (พ.ศ. 2561 - 2562)
พลตรี เกรียงไกร ศรีรักษ์ (พ.ศ. 2562 - 2562)
พล.ต.ศานติ ศกุนตนาค (พ.ศ. 2562 - 2564)
พล.ต.วรเดช เดชรักษา (พ.ศ. 2564 - 2566)
พล.ต.อภินันท์ แจ่มแจ้ง (พ.ศ. 2566 - ปัจจุบัน)
ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง
ดูเพิ่ม

กองทัพบกไทย
กองพลที่ 1 รักษาพระองค์
กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์
กองพลทหารราบที่ 7
กองพลทหารราบที่ 15
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
กองพลทหารราบที่ 5 ที่เฟซบุ๊ก
สโมสรฟุตบอลสุไหงปาดี

สโมสรฟุตบอล ฉะเชิงเทรา ซิตี้ เป็นสโมสรฟุตบอลไทยที่ตั้งอยู่ใน อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา ประเทศไทย สโมสรเข้าร่วม ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก ฤดูกาล 2565 – โซนภาคตะวันออก
ประวัติ

สโมสรฟุตบอลสุไหงปาดี ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2559 ที่ตำบลปะลุรู อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส โดยมีมัสรูดิง ฮามิ กำนันตำบลปะลุรู เป็นประธานสโมสร และส่งทีมเข้าร่วมการแข่งขันในรายการของสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทยเป็นครั้งแรก ในการแข่งขันฟุตบอลดิวิชัน 3 ฤดูกาล 2559 กลุ่มภาคใต้ โดยการรับช่วงสิทธิในการลงแข่งขันมาจาก ทีมฟุตบอลโรงเรียนรัตนโกสินทร์ 9
ประวัติ > ดิวิชั่น 3

สโมสรลงแข่งขันอย่างเป็นทางการนัดแรก เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2559 ในการแข่งขันฟุตบอลดิวิชั่น 3 นัดที่เสมอกับกับ สโมสรฟุตบอลนิวบอล สตูล 0–0 ที่สนามฟุตบอลเทศบาลตำบลเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ต่อมาสโมสรยิงประตูในการแข่งขันได้เป็นครั้งแรกในนัดที่เสมอกับ สโมสรฟุตบอลสุราษฎร์ธานี ยูไนเต็ด 1–1 โดย ฮาฟีซี สาและ เป็นคนยิงประตูแรกให้กับสโมสร และสโมสรสามารถผ่านเข้าไปถึงรอบชิงชนะเลิศได้สำเร็จ
ในการแข่งขันรอบชิงชนะเลิศ เพื่อหาทีมที่จะได้เลื่อนชั้นขึ้นไปแข่งขันในระดับไทยลีก 4 เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2559 สุไหงปาดี เอฟซี เสมอกับ สุราษฎร์ธานี ยูไนเต็ด 1–1 และแพ้ในการดวลจุดโทษ ทำให้ได้เพียงตำแหน่งรองชนะเลิศในการแข่งขันดิวิชั่น 3 กลุ่มภาคใต้
ประวัติ > ไทยลีก 4

หลังจากการแข่งขันในฤดูกาล 2559 เสร็จสิ้น สโมสรฟุตบอลสุราษฎร์ธานี ยูไนเต็ด ที่ชนะเลิศในดิวิชั่น 3 กลุ่มภาคใต้ และได้สิทธิเลื่อนชั้นขึ้นไปแข่งในไทยลีก 4 ประสบปัญหาในเรื่องของสนามแข่งขันที่จะใช้เป็นสนามเหย้า จึงทำให้สโมสรฟุตบอลสุไหงปาดี ที่ได้ตำแหน่งรองชนะเลิศ ได้สิทธิในการแข่งขันไปแทนโดยได้รับความยินยอมจากสุราษฎร์ ยูไนเต็ด
โดยสโมสรลงแข่งขันในลีกอาชีพเป็นนัดแรกเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 ในนัดที่แพ้สโมสรฟุตบอลภูเก็ต 0–5 ที่สนามกีฬามหาราช จังหวัดนราธิวาส
ทำเนียบผู้ฝึกสอน

| ชื่อ | สัญชาติ | ตั้งแต่ | ถึง | ความสำเร็จ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ประภาร นาคพงศ์ | ไทย  | ธันวาคม พ.ศ. 2559 | กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 | รองชนะเลิศ ไทยลีก อเมเจอร์ ทัวร์นาเมนต์ โซนภาคใต้ ,(เลื่อนชั้นสู่ไทยลีก 4) |
| ปพณ ปุณญะรักษิต | ไทย  | กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 | กันยายน พ.ศ. 2560 |  |
| นิมิตร ลิ่วตระกูล | ไทย  | สิงหาคม พ.ศ. 2561 | ปัจจุบัน |  |
ผู้บริหาร

2017
| ตำแหน่ง | สัญชาติ | ชื่อ |
| --- | --- | --- |
| ประธานสโมสร |  | อภิชาติ อุ่นแอบ |
| ผู้จัดการทีม |  | อรรถพล อุ่นแอบ |
| ผู้ช่วยผู้จัดการทีม |  | นายือรี อารอมะ |
| ผู้ฝึกสอน |  | ปพณ ปุณญะรักษิต |
| ผู้ช่วยผู้ฝึกสอน |  | อีฟาฟ เจ๊ะเต๊ะ |
| โค้ชผู้รักษาประตู |  | รอสลี รอแด |
ชุดแข่งที่ใช้และผู้สนับสนุน

| ปี | ผู้ผลิต | ผู้สนับสนุนหลัก (อกเสื้อ) |
| --- | --- | --- |
| 2559 | Spicer  | เชฟโลเรต  (สุไหงโกลก) |
| 2560 | Eureka  | พล.ท.ปิยวัฒน์ นาควานิช |
ผลงาน

ฟุตบอลดิวิชัน 3
รองชนะเลิศ กลุ่มภาคใต้ (พ.ศ. 2559)
สถิติของสโมสร > สถิติในแต่ละฤดูกาล

2560 - ไทยลีก 4 โซนภาคใต้ - อันดับ 9 (ตกชั้น)
2561 - ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก โซนภาคใต้ตอนล่าง - รอบมินิลีก อันดับ 2 กลุ่มบี
2562 - ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก โซนภาคใต้ตอนล่าง - รอบมินิลีก อันดับ 2 กลุ่มบี
2565 - ไทยแลนด์ อเมเจอร์ลีก โซนภาคตะวันออกตอนบน - รอบมินิลีก อันดับ 3 กลุ่มบี (แข่งขันในชื่อสโมสรนราธิวาส เอฟซี)
สถิติของสโมสร > สถิติเกี่ยวกับการแข่งขัน

การแข่งขันอย่างเป็นทางการนัดแรก
สุไหงปาดี เอฟซี 0–0 นิวบอล สตูล ( 23 ธันวาคม พ.ศ. 2559,  ไทยลีก อเมเจอร์ ทัวร์นาเมนต์ )
การแข่งขันในระดับลีกอาชีพนัดแรก
สุไหงปาดี เอฟซี 0–5 ภูเก็ต เอฟซี ( 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560, ไทยลีก 4 , สนามกีฬามหาราช จังหวัดนราธิวาส)
ชนะมากที่สุด
สุไหงปาดี เอฟซี 4–2 สุราษฎร์ธานี ซิตี้ ( 25 มีนาคม พ.ศ. 2560, ไทยลีก 4, สนามกีฬามหาราช จังหวัดนราธิวาส )
แพ้มากที่สุด
สุไหงปาดี เอฟซี 0–5 ภูเก็ต เอฟซี ( 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560, ไทยลีก 4 , สนามกีฬามหาราช จังหวัดนราธิวาส)
ผลงานที่ดีที่สุดในลีก
อันดับ 9, ไทยลีก 4 โซนภาคใต้ :ฤดูกาล 2560
จำนวนผู้ชมสูงสุดในการแข่งขันนัดเหย้า
1,100 คน , สุไหงปาดี เอฟซี 0–5 ภูเก็ต เอฟซี  (19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560, ไทยลีก 4 , สนามกีฬามหาราช จังหวัดนราธิวาส)
สถิติของสโมสร > สถิติผู้เล่น

ผู้เล่นที่ยิงประตูแรกให้สโมสรในการแข่งขันอย่างเป็นทางการ
ฮาฟีซี สาและ  : สุไหงปาดี 1–1 สุราษฎร์ธานี ยูไนเต็ด ( 25 ธันวาคม พ.ศ. 2559 ไทยลีก อเมเจอร์ ทัวร์นาเมนต์ )
ผู้เล่นที่ยิงประตูได้มากที่สุดในการแข่งขันหนึ่งนัด
ดาเนียล โอมาโบอี  : 3 ประตู ( สุไหงปาดี เอฟซี 4–2 สุราษฎร์ธานี ซิตี้, 25 มีนาคม พ.ศ. 2560, ไทยลีก 4, สนามกีฬามหาราช จังหวัดนราธิวาส )
ผู้เล่นที่ยิงประตูในลีกได้มากที่สุดในหนึ่งฤดูกาล
ดาเนียล โอมาโบอี  : 8 ประตู (ไทยลีก 4 ฤดูกาล 2560 )
แหล่งข้อมูลอื่น

สโมสรฟุตบอลสุไหงปาดี ที่เฟซบุ๊ก
หมากรุกสากล

| --- | --- |
ตัวหมากรุกสากลจำนวนหนึ่ง
อายุของเกม: ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 15 ถึงปัจจุบัน (ในรูปแบบปัจจุบัน)
ประเภทของเกม: เกมกระดาน เกมยุทธศาสตร์นามธรรม กีฬาจิตใจ
จำนวนผู้เล่น: 2
บอบบี ฟิชเชอร์ นักเล่นหมากรุกชาวอเมริกัน ซึ่งถูกยอมรับในวงกว้างให้เป็นหนึ่งในนักเล่นหมากรุกที่เก่งที่สุดตลอดกาล
หมากรุกสากล หรือ เชส (อังกฤษ: chess) เป็นเกมกระดานแนววางแผนประเภทหมากกระดาน ที่ใช้ผู้เล่นสองคนผลัดกันเล่นบนกระดานหมากรุก ซึ่งเป็นกระดานจัตุรัสมีช่องตารางสลับสี 64 ช่อง จัดเรียงแบบ 8×8 หมากรุกสากลเป็นเกมที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลกเกมหนึ่ง โดยมีผู้เล่นหลายล้านคนทั่วโลก ทั้งในบ้าน สวนสาธารณะ สโมสร ออนไลน์ ทางจดหมายและในการแข่งทัวร์นาเม้นต์ หมากรุกสากลมีต้นกำเนิดเดียวกับหมากรุกไทย โดยต่างก็เป็นเกมที่พัฒนามาจาก "จตุรงค์" (Chaturanga) หรือหมากรุกอินเดียซึ่งถือกำเนิดขึ้นราว 2,000 ปีก่อน
ผู้เล่นแต่ละคนเริ่มต้นด้วยตัวหมากรุก 16 ตัว ได้แก่ คิง 1 ตัว, ควีน 1 ตัว, เรือ 2 ตัว, ม้า 2 ตัว, บิชอป 2 ตัว และเบี้ย 8 ตัว ตัวหมากรุกทั้ง 6 ประเภทมีการเดินแตกต่างกัน ตัวหมากรุกใช้โจมตีและยึดตัวหมากรุกฝ่ายตรงข้าม โดยมีเป้าหมายเพื่อ "รุกจน" (checkmate) คิงของฝ่ายตรงข้ามโดยทำให้คิงนั้นเสี่ยงต่อการถูกยึดและเดินหนีไม่ได้ (inescapable threat of capture) นอกเหนือไปจากการรุกจนแล้ว หมากรุกสากลยังชนะได้หากฝ่ายตรงข้ามสมัครใจถอนตัว ซึ่งมักเกิดขึ้นเมื่อเสียตัวหมากรุกมากเกินไป หรือหากการรุกจนดูเหมือนจะเกิดขึ้นแน่นอน หมากรุกสากลยังอาจจบลงด้วยการเสมอในหลายวิธี โดยไม่มีผู้เล่นฝ่ายใดชนะ
กฎ > การเดินหมาก

ฝ่ายขาวเดินก่อนเสมอ หลังการเดินครั้งแรก ผู้เล่นสลับกันเดินหมากหนึ่งตัวต่อตาเดิน [ยกเว้นการเข้าป้อม (castling) ซึ่งมีการเดินหมากสองตัว] ตัวหมากสามารถเดินไปยังจัตุรัสที่ยังไม่มีตัวหมากอยู่ หรือจัตุรัสที่มีตัวหมากของฝั่งตรงข้ามอยู่แล้วก็ได้ ซึ่งเมื่อเดินไปยังจัตุรัสนั้น ตัวหมากฝ่ายตรงข้ามจะถูกยึดและนำออกจากการเล่น ตัวหมากทุกตัวยึดตัวหมากของฝ่ายตรงข้ามโดยเดินมายังจัตุรัสซึ่งมีตัวหมากฝ่ายตรงข้ามอยู่ โดยมีข้อยกเว้นเดียวคือ การกินผ่าน (en passant) ผู้เล่นไม่สามารถเดินตาที่ทำให้คิงถูกโจมตีได้ หากเมื่อถึงตาผู้เล่นแล้วผู้เล่นนั้นไม่สามารถเดินได้ เกมจะจบลง ซึ่งอาจเป็นการรุกจน (การแพ้สำหรับผู้เล่นที่ไม่มีตาเดินตามกฎ) หากคิงถูกโจมตี หรือเสมอหากคิงไม่ถูกโจมตี
ตัวหมากแต่ละตัวมีรูปแบบการเดินของตัวเอง ในแผนภาพ มีการจุดทำเครื่องหมายจัตุรัสที่ตัวหมากนั้นสามารถเดินได้หากไม่มีตัวหมากอื่น (รวมทั้งตัวหมากฝั่งตนเอง) อยู่ในจัตุรัสระหว่างตำแหน่งเริ่มต้นและจุดหมายของตัวหมากนั้น
กฎ > การเดินของตัวหมาก

คิง (king) เป็นจอมทัพ มี 1 ตัว เดินได้หนึ่งช่องในทุกทิศทาง คิงยังมีการเดินพิเศษเรียกว่า การเข้าป้อม ซึ่งเกี่ยวกับการเดินเรือด้วย (แต่ห้ามเดินไปในตากินของอีกฝ่าย)
เรือ (rook) มี 2 ตัว สามารถเดินกี่ช่องก็ได้ในแรงก์และไฟล์เดียวกัน แต่ไม่สามารถกระโดดข้ามตัวหมากอื่นได้ เรือเข้ามาเกี่ยวข้องในการเดินเข้าป้อมของคิง
บิชอป (bishop) มี 2 ตัว สามารถเดินกี่ช่องก็ได้ในแนวทแยง แต่ไม่สามารถกระโดดข้ามตัวหมากอื่น
ควีน (queen) มี 1 ตัว เป็นการรวมการเดินของเรือและบิชอปเข้าด้วยกัน และสามารถเดินกี่ช่องก็ได้ทั้งในแรงก์และไฟล์เดียวกัน หรือในแนวทแยง แต่ไม่สามารถกระโดดข้ามตัวหมากอื่นได้
ม้า (knight) มี 2 ตัว เดินไปยังช่องใกล้ที่สุดที่มิได้อยู่ในแรงก์และไฟล์เดียวกัน หรือในแนวทแยง ฉะนั้นตาเดินจึงเป็นรูปตัว L คือ เดินสองช่องในแนวตั้งและหนึ่งช่องในแนวนอน หรือสองช่องในแนวนอนและหนึ่งช่องในแนวตั้ง ม้าเป็นหมากตัวเดียวที่สามารถกระโดดข้ามหมากอื่นได้
เบี้ย (pawn) มี 8 ตัว สามารถเดินหน้าไปยังจัตุรัสที่อยู่หน้ามันในไฟล์เดียวกัน หรือในตาเดินแรกอาจเดินสองช่องในไฟล์เดียวกันได้ หากทั้งสองช่องที่อยู่หน้ามันไม่มีตัวหมากอื่นอยู่ ("●" ดำในแผนภาพ) หรือเบี้ยสามารถยึดหมากฝ่ายตรงข้ามในจัตุรัสที่อยู่แนวทแยงหน้ามันในไฟล์ติดกันโดยการเดินไปยังจัตุรัสนั้น ("x" ดำ) เบี้ยมีการเดินพิเศษสองแบบ คือ การยึดกินผ่านและการเลื่อนขั้น (promotion)
กฎ > การเข้าป้อม (castling)

คิงสามารถเดินแบบพิเศษ เรียกว่า การเข้าป้อม ได้หนึ่งครั้งต่อเกม การเข้าป้อมประกอบด้วยการเดินคิงสองช่องไปหาเรือ (ซึ่งอยู่ในแรงก์ที่ 1) และวางเรือไว้จัตุรัสสุดท้ายที่คิงเพิ่งข้ามมา การเข้าป้อมสามารถทำได้เฉพาะเมื่อเข้าเงื่อนไขต่อไปนี้
คิงและเรือที่เข้าป้อมนั้นต้องยังไม่ได้เดินในกระดานนั้น
ต้องไม่มีตัวหมากขวางระหว่างคิงและเรือ
ต้องไม่เข้าป้อมแล้วทำให้คิงถูกรุก หรือเพื่อให้คิงพ้นจากรุก หรือผ่านรุก (into check, out of check, or through check)
กฎ > การกินผ่าน (en passant)

เมื่อเบี้ยเดินหน้าสองช่องจากตำแหน่งเริ่มต้นและมีเบี้ยฝ่ายตรงข้ามในไฟล์ติดกันที่อยู่ประชิดจัตุรัสปลายทาง แล้วเบี้ยฝ่ายตรงข้ามสามารถยึดเบี้ยนั้นได้ขณะผ่าน แล้วเดินไปยังจัตุรัสที่เบี้ยนั้นเดินเลยมา อย่างไรก็ดี การเดินแบบนี้สามารถทำได้ในตาถัดไปเท่านั้น ตัวอย่างเช่น หากเบี้ยดำเพิ่งเดินหน้าสองช่องจาก g7 (ตำแหน่งเริ่มต้น) ไปยัง g5 แล้วเบี้ยขาวที่อยู่ในช่อง f5 สามารถยึดเบี้ยดำนี้ได้ขณะผ่านไปยัง g6 (แต่เฉพาะในตาถัดไปของขาวเท่านั้น)
กฎ > การเลื่อนขั้น (promotion)

เมื่อเบี้ยเดินหน้าไปถึงแรงก์ที่ 8 หรือแรงก์ที่ 1 (แล้วแต่สี) เบี้ยนั้นจะได้ "เลื่อนขั้น" ในการเดินนั้น และต้องแลกเป็นตัวหมากที่ผู้เล่นเลือก ไม่ว่าจะเป็นควีน เรือ บิชอปหรือม้าสีเดียวกัน ปกติเบี้ยถูกเลือกให้เลื่อนขั้นเป็นควีน แต่บางกรณีก็มีการเลือกเปลี่ยนเป็นหมากตัวอื่น ซึ่งเรียกกรณีนี้ว่า underpromotion ในแผนภาพด้านขวามือ เบี้ยในช่อง c7 สามารถเดินหน้าไปยังแรงก์ที่ 8 และสามารถเลื่อนขั้นได้ ไม่มีการกำหนดข้อจำกัดเรื่องตัวหมากที่ถูกเลือกในการเลื่อนขั้น ฉะนั้นจึงเป็นไปได้ที่จะมีตัวหมากชนิดเดียวกันมากกว่าตอนเริ่มเล่น (ตัวอย่างเช่น ควีน 2 ตัว)
กฎ > การรุก (check)

เมื่อคิงถูกโจมตีโดยหมากฝ่ายตรงข้าม จะเรียกว่า คิงถูกรุก ฝ่ายถูกรุกต้องสนองตอบการรุกด้วยการเดินตามกฎ (legal move) เพื่อทำให้คิงไปอยู่ในพื้นที่ที่ไม่ถูกโจมตีโดยตรง (คือ ไม่ถูกรุก) การหนีพ้นจากการรุกมีได้ 3 ลักษณะ คือ การยึดหมากที่กำลังรุกอยู่ การเดินหนีไปยังพื้นที่ที่ปลอดภัย (ไม่อยู่ในแนวโจมตีของหมากอื่น) และการเดินหมากมาคั่นกลางระหว่างหมากที่กำลังรุกคิง (ซึ่งเป็นไปได้เฉพาะกรณีหมากที่รุกเป็นควีน เรือ หรือบิชอป และมีช่องระหว่างหมากนั้นกับคิง) ส่วนการเข้าป้อมไม่สามารถใช้ในขณะถูกรุกได้ แต่เป้าหมายของการชนะเกมคือ รุกจนฝ่ายตรงข้าม (checkmate) ซึ่งจะเกิดขึ้นเมื่อคิงฝ่ายตรงข้ามถูกรุกแล้วไม่สามารถเดินออกไปยังตำแหน่งอื่นที่ปลอดภัยได้
กฎ > การจบเกม

แม้เป้าหมายของเกมคือเพื่อรุกจนฝ่ายตรงข้าม แต่เกมหมากรุกไม่จำเป็นต้องจบลงด้วยการรุกจน ผู้เล่นอาจถอนตัวซึ่งผู้เล่นอีกคนหนึ่งจะเป็นฝ่ายชนะ หากเป็นเกมที่มีการควบคุมเวลา ผู้เล่นอาจเล่นจนหมดเวลาแล้วแพ้ได้ แม้จะอยู่ในสภาพที่เหนือกว่ามากก็ตาม เกมยังอาจจบลงด้วยการเสมอ การเสมอสามารถเกิดขึ้นในหลายสถานการณ์ รวมถึงการเสมอด้วยการตกลง การเสมอเพราะไม่มีการเดินตามกฎ (stalemate) การเดินซ้ำไปมาสามครั้ง (threefold repetition of a position) กฎการเดินห้าสิบ (fifty-move rule) หรือการเสมอเพราะไม่สามารถรุกจนได้ ซึ่งมักเกิดเพราะไม่มีหมากเหลือมากพอที่จะรุกจน
ยุทธศาสตร์และยุทธวิธี

ยุทธศาสตร์หมากรุกสากลประกอบด้วยการตั้งและบรรลุข้อได้เปรียบทางตำแหน่งระยะยาวระหว่างเกม ตัวอย่างเช่น วางหมากต่าง ๆ ที่ใด ขณะที่ยุทธวิธีมุ่งไปกลยุทธ์ทันที กระบวนการเล่นหมากรุกสากลสองส่วนไม่สามารถแยกกันได้สมบูรณ์ เพราะเป้าหมายยุทธศาสตร์ส่วนใหญ่บรรลุได้ผ่านยุทธวิธี ขณะที่โอกาสยุทธวิธีอาศัยยุทธศาสตร์การเล่นที่ผ่านมา หมากรุกสากลเกมหนึ่งแบ่งได้เป็นสามระยะ ได้แก่ ระยะเปิด ตรงแบบคือ 10 ตาแรก เมื่อผู้เล่นย้ายหมากไปตำแหน่งที่มีประโยชน์สำหรับการต่อสู้ข้างหน้า แล้วกลางเกม และท้ายเกม เมื่อหมากส่วนใหญ่ไปแล้ว ตรงแบบคิงมีส่วนสำคัญในการต่อสู้ และการเลื่อนขั้นเบี้ยมักตัดสินผลเด็ดขาด
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |
| 8 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 8 |
| 7 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 7 |
| 6 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 6 |
| 5 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 5 |
| 4 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 4 |
| 3 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 3 |
| 2 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 2 |
| 1 |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           |                           | 1 |
|  | a | b | c | d | e | f | g | h |  |
หลังเสียสละตัวหมากเพื่อเปิดคิงของดำ บอตวินนิคเล่น  1.Bh5+ แล้วยูโดวิชถอนตัว เพราะการรุกจนเลี่ยงไม่ได้
1.Bh5+
1...Kxh5 2.Ng3+ Kh4 3.Qe4+ Rf4 4.Qxf4#
1...Kf5 2.g4#
1...Kh7 2.Nf6+ (รุกสองทาง) Kh8 3.Qh7#
ยุทธศาสตร์และยุทธวิธี > หลักพื้นฐานของยุทธวิธี

ในเกมหมากรุก ยุทธวิธีโดยทั่วไปสนใจการปฏิบัติในระยะสั้น ฉะนั้นระยะสั้นซึ่งผู้เล่นมนุษย์หรือคอมพิวเตอร์สามารถคำนวณล่วงหน้า ความลึกการคำนวณที่เป็นไปได้ขึ้นอยู่กับความสามารถของผู้เล่น ในตำแหน่งเงียบและต่างฝ่ายมีโอกาสจำนวนมาก การคำนวณลึกจะยิ่งยากและอาจใช้ไม่ได้จริง ขณะที่ในตำแหน่ง "ยุทธวิธี" โดยมีการแปรผันบังคับจำนวนจำกัด ผู้เล่นเก่งสามารถคำนวณการเดินลำดับยาวได้
การปฏิบัติยุทธวิธีหนึ่งตาหรือสองตา เช่น การขู่ การแลก และการโจมตีซ้ำ สามารถผสมกันเป็นการผสมที่ซับซ้อนขึ้น อันเป็นลำดับกลยุทธ์ยุทธวิธีซึ่งมักถูกบังคับจากมุมมองของผู้เล่นคนหนึ่งหรือทั้งสอง นักทฤษฎีอธิบายวิธียุทธวิธีและกลยุทธ์ตรงแบบไว้หลายอย่าง ตัวอย่างเช่น หมุด ส้อม เหล็กเสียบ แบตเตอรี การโจมตีที่ถูกพบ (หรือ "discovered attack" โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การรุกที่ถูกพบ) ซวีเชนชุกซ์ สะท้อน เหยื่อล่อ การเสียสละ การบ่อนทำลาย การบรรทุกหนักและการแทรกสอด
ยุทธศาสตร์และยุทธวิธี > หลักพื้นฐานของยุทธศาสตร์

ยุทธศาสตร์หมากรุกสากลสนใจกับการประเมินตำแหน่งของหมากรุกและการตั้งเป้าหมายและแผนระยะยาวสำหรับการเล่นในอนาคต ระหว่างการประเมิน ผู้เล่นต้องนำหลายปัจจัยมาคิด เช่น มูลค่าของหมากบนกระดาน การควบคุมตรงกลางและการกระจุกตรงกลาง โครงสร้างเบี้ย ความปลอดภัยของคิง และการควบคุมจัตุรัสหรือกลุ่มจัตุรัสสำคัญ (เช่น ทแยง ไฟล์เปิดและจัตุรัสดำหรือขาว)
ขั้นตอนพื้นฐานที่สุดในการประเมินตำแหน่ง คือ นับมูลค่ารวมของหมากสองฝ่าย มูลค่าแต้มที่ใช้เพื่อการนี้ขึ้นกับประสบการณ์ ปกติเบี้ยถือว่ามีหนึ่งแต้ม ม้าและบิชอปมีอย่างละสามแต้ม เรือประมาณห้าแต้ม (ผลต่างมูลค่าระหว่างเรือกับบิชอปหรือม้า เรียก การแลก) และควีนประมาณเก้าแต้ม คิงมีมูลค่ามากกว่าหมากอื่นทั้งหมดรวมกัน เพราะการถูกรุกจนทำให้แพ้เกม แต่ในทางปฏิบัติ ในท้ายเกม คิงในฐานะหมากต่อสู้โดยทั่วไปทรงพลังกว่าบิชอปหรือม้า แต่ด้อยกว่าเรือ จากนั้น มูลค่าพื้นฐานเหล่านี้ถูกดัดแปรโดยปัจจัยอื่นอย่างตำแหน่งของหมาก (เช่น เบี้ยดันสูงปกติมีค่ากว่าเบี้ยที่จัตุรัสเริ่มต้น) การประสานระหว่างหมาก (เช่น บิชอปคู่ปกติประสานงานดีกว่าบิชอปและม้า) หรือประเภทตำแหน่ง (โดยทั่วไปม้าดีกว่าในตำแหน่งปิดซึ่งมีเบี้ยมาก แต่บิชอปทรงพลังกว่าในตำแหน่งเปิด)
อีกปัจจัยสำคัญในการประเมินตำแหน่งหมากรุก คือ โครงสร้างเบี้ย (บ้างเรียก กระดูกเบี้ย) หรือโครงแบบเบี้ยบนกระดาน เนื่องจากเบี้ยเป็นหมากที่เคลื่อนที่ได้น้อยสุด โครงสร้างเบี้ยจึงค่อนข้างอยู่กับที่และส่วนใหญ่ตัดสินสภาพยุทธศาสตร์ของตำแหน่ง จุดอ่อนในโครงสร้างเบี้ย เช่น ถูกโดดเดี่ยว อยู่เป็นคู่ หรือเบี้ยถอยหลังและรู เมื่อเกิดขึ้นแล้วมักเป็นถาวร ฉะนั้นจึงต้องระวังเพื่อเลี่ยงจุดอ่อนเหล่านี้ยกเว้นถูกชดเชยด้วยอย่างอื่นที่มีค่า (เช่น โอกาสพัฒนาการโจมตี)
ดูเพิ่ม

หมากรุก
บรรณานุกรม

Graham Burgess (2000). The Mammoth Book of Chess. New York: Carroll & Graf. ISBN 0-7867-0725-9.
แหล่งข้อมูลอื่น

(ไทย) กฎของเกมหมากรุก
ตัวอย่างการเข้าป้อม
ตัวอย่างการเดินของเบี้ย การเลื่อนขั้น (ซ้าย) และการกินผ่าน (ขวา)