stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ตารางธาตุ
บรรณานุกรม

Greenwood, Norman  N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. ISBN 978-0-08-037941-8.
Petrucci, Ralph H.; Harwood, William S.; Herring, F. Geoffrey (2002). General chemistry: principles and modern applications (8th ed.). Upper Saddle River, N.J: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-014329-7. LCCN 2001032331. OCLC 46872308.
Siekierski, S.; Burgess, J. (2002). Concise Chemistry of the Elements. Horwood. ISBN 978-1-898563-71-6.
Scerri, Eric R (2020). The Periodic Table, Its Story and Its Significance, 2nd edition, Oxford University Press, New York, ISBN 978-0-19-091436-3.
Wulfsberg, Gary (2000). Inorganic Chemistry. University Science Books. ISBN 9781891389016.
อ่านเพิ่ม

Calvo, Miguel (2019). Construyendo la Tabla Periódica. Zaragoza, Spain: Prames. p. 407. ISBN 978-84-8321-908-9.
Emsley, J. (2011). "The Periodic Table". Nature's Building Blocks: An A–Z Guide to the Elements (New ed.). Oxford: Oxford University Press. pp. 634–651. ISBN 978-0-19-960563-7.
Fontani, Marco; Costa, Mariagrazia; Orna, Mary Virginia (2007). The Lost Elements: The Periodic Table's Shadow Side. Oxford: Oxford University Press. p. 508. ISBN 978-0-19-938334-4.
Mazurs, E. G. (1974). Graphical Representations of the Periodic System During One Hundred Years. Alabama: University of Alabama Press. ISBN 978-0-19-960563-7.
Rouvray, D.H.; King, R. B., บ.ก. (2004). The Periodic Table: Into the 21st Century. Proceedings of the 2nd International Conference on the Periodic Table, part 1, Kananaskis Guest Ranch, Alberta, 14–20 July 2003. Baldock, Hertfordshire: Research Studies Press. ISBN 978-0-86380-292-8.
Rouvray, D.H.; King, R. B., บ.ก. (2006). The Mathematics of the Periodic Table. Proceedings of the 2nd International Conference on the Periodic Table, part 2, Kananaskis Guest Ranch, Alberta, 14–20 July 2003. New York: Nova Science. ISBN 978-1-59454-259-6.
Scerri, E (n.d.). "Books on the Elements and the Periodic Table" (PDF). เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 11 August 2020. สืบค้นเมื่อ 9 July 2018.
Scerri, E.; Restrepo, G, บ.ก. (2018). Mendeleev to Oganesson: A Multidisciplinary Perspective on the Periodic Table. Proceedings of the 3rd International Conference on the Periodic Table, Cuzco, Peru 14–16 August 2012. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-86380-292-8.
van Spronsen, J. W. (1969). The Periodic System of Chemical Elements: A History of the First Hundred Years. Amsterdam: Elsevier. ISBN 978-0-444-40776-4.
Verde, M., บ.ก. (1971). Atti del convegno Mendeleeviano: Periodicità e simmetrie nella struttura elementare della materia [Proceedings of the Mendeleevian conference: Periodicity and symmetry in the elementary structure of matter]. 1st International Conference on the Periodic Table, Torino-Roma, 15–21 September 1969. Torino: Accademia delle Scienze di Torino.
แหล่งข้อมูลอื่น

ตารางธาตุในปัจจุบัน เก็บถาวร 2008-10-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ข้อมูลจากภาควิชาฟิสิกส์ มหาวิทยาลัยราชมงคล
ตารางธาตุในปัจจุบัน เก็บถาวร 2008-11-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ข้อมูลจากเครือข่ายคอมพิวเตอร์เพื่อโรงเรียนไทย
ตารางธาตุแบบอินเตอร์แอกทีฟ เก็บถาวร 2008-11-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ประเภทของธาตุ
จากซ้ายไปขวา: บล็อก-s บล็อก-f บล็อก-d และบล็อก-p ในตารางธาตุ
โลหะ   กึ่งโลหะ   อโลหะ และ   ธาตุที่ไม่มีกลุ่มตามสมบัติทางเคมี ในตารางธาตุ
การจัดเรียงอิเล็กตรอนตามกฎของแมนเดลัง
กราฟแสดงรัศมีอะตอมของแต่ละธาตุเรียงตามเลขอะตอม
พลังงานไอออไนเซชัน: แต่ละคาบ โลหะแอลคาไลจะมีพลังงานน้อยที่สุด และแก๊สมีสกุลจะมีพลังงานมากที่สุด
กราฟที่แสดงถึงการเพิ่มขึ้นของอิเล็กโทรเนกาติวิตีโดยเรียงตามคาบและหมู่
การจัดเรียงสัมพรรคภาพอิเล็กตรอนตามเลขอะตอม โดยทั่วไปค่าจะเพิ่มขึ้นไปตามคาบ จนกระทั่งค่าจะมีมากที่สุดเมื่อเป็นแฮโลเจน ก่อนที่จะลดลงอย่างรวดเร็วเมื่อเป็นแก๊สมีสกุล ตัวอย่างเช่น ไฮโดรเจน ซึ่งเป็นโลหะแอลคาไลและธาตุหมู่ 11 ซึ่งต้องการอิเล็กตรอนตัวเดียวเพื่อเติมเต็มวงย่อย s
ตารางธาตุนี้แสดงการค้นพบธาตุเคมีโดยเรียงตามวันที่ค้นพบ
ตารางธาตุของนิวแลนส์ ที่เขาเสนอให้สมาคมเคมีพิจารณา ซึ่งตารางธาตุนี้อยู่บนพื้นฐานของกฎออกเทฟส์
ดมีตรี เมนเดเลเยฟ
ตารางธาตุของเมนเดเลเยฟ
ตารางธาตุของเมนเดเลเยฟในปี พ.ศ. 2414 ซึ่งประกอบไปด้วยหมู่ของธาตุ 8 หมู่ ขีดหมายถึงธาตุที่ยังไม่ถูกค้นพบในเวลานั้น
ตารางธาตุในรูปแบบ 8 คอลัมน์ ซึ่งอัปเดตโดยมีธาตุที่ถูกค้นพบทั้งหมดจนกระทั่ง พ.ศ. 2557
เกลนน์ ที. ซีบอร์ก ผู้ที่เสนอแนะให้ตารางธาตุมีบล็อก-f แถวใหม่ ซึ่งจะเป็นธาตุแอกทิไนด์
ตารางธาตุฉบับ 32 หมู่
ตารางธาตุรูปแบบเกลียวของทีโอดอร์ เบนฟีย์
ภาษาไทย

ระวังสับสนกับ กลุ่มภาษาไท
| ภาษาไทย |
| --- | --- |
ภาษาไทยกลาง

ออกเสียง: /pʰāːsǎːtʰāj/
ภูมิภาค:   ไทย  มาเลเซีย  กัมพูชา (เกาะกง)  พม่า (ตะนาวศรี) 
ชาติพันธุ์: ชาวไทย, จีน, มลายู
จำนวนผู้พูด: 70 ล้านคน  (2566) ผู้พูดภาษาที่สอง 20 ล้านคน ซึ่งรวมคำเมือง, อีสาน, ไทยถิ่นใต้, เขมรเหนือ
ตระกูลภาษา: ขร้า-ไท  ไทไทตะวันตกเฉียงใต้เชียงแสนภาษาไทย
ระบบการเขียน:   อักษรไทย  อักษรเบรลล์ไทย  อักษรขอมไทย (ใช้ในทางศาสนา) 
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  ไทย   อาเซียน
ภาษาชนกลุ่มน้อยที่รับรองใน:  กัมพูชา  (เกาะกง)    มาเลเซีย (รัฐเกอดะฮ์, รัฐปะลิส, รัฐกลันตัน และอำเภอฮูลูเปรัก)    พม่า (ตะนาวศรี)  
ผู้วางระเบียบ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา
รหัสภาษา
ISO 639-1: th
ISO 639-2: tha
ISO 639-3: tha
Linguasphere: 47-AAA-b

ผู้พูดภาษาไทย บันทึกในกรุงเทพมหานคร
ภาษาไทย หรือ ภาษาไทยกลาง เป็นภาษาในกลุ่มภาษาไท สาขาย่อยเชียงแสน ซึ่งเป็นกลุ่มย่อยของตระกูลภาษาขร้า-ไท และเป็นภาษาราชการ และภาษาประจำชาติของประเทศไทย มีการสันนิษฐานว่าภาษาในตระกูลนี้มีถิ่นกำเนิดจากทางตอนใต้ของประเทศจีน และนักภาษาศาสตร์บางส่วนเสนอว่า ภาษาไทยน่าจะมีความเชื่อมโยงกับตระกูลภาษาออสโตร-เอเชียติก ตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน และตระกูลภาษาจีน-ทิเบต
ภาษาไทยเป็นภาษาที่มีระดับเสียงของคำแน่นอนหรือวรรณยุกต์เช่นเดียวกับภาษาจีน และออกเสียงแยกคำต่อคำ
ภาษาไทยปรากฏครั้งแรกในพุทธศักราช 1826 โดยพ่อขุนรามคำแหง และปรากฏอย่างสากลและใช้ในงานของราชการ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม พุทธศักราช 2476 ด้วยการก่อตั้งสำนักงานราชบัณฑิตยสภาขึ้น และปฏิรูปภาษาไทย พุทธศักราช 2485
ประวัติ

ภาษาไทยจัดอยู่ในกลุ่มภาษาไท (Tai languages) ภาษาหนึ่ง ซึ่งเป็นสาขาย่อยของตระกูลภาษาขร้า-ไท ภาษาไทยมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับภาษาในกลุ่มภาษาไทตะวันตกเฉียงใต้ภาษาอื่น ๆ เช่น ภาษาลาว ภาษาผู้ไท ภาษาคำเมือง ภาษาไทใหญ่ เป็นต้น รวมถึงภาษาตระกูลไทอื่น ๆ เช่น ภาษาจ้วง ภาษาเหมาหนาน ภาษาปู้อี ภาษาไหล ที่พูดโดยชนพื้นเมืองบริเวณไหหนาน กวางสี กวางตุ้ง กุ้ยโจว ตลอดจนยูนนาน ไปจนถึงเวียดนามตอนเหนือ ซึ่งสันนิษฐานว่าจุดกำเนิดของภาษาไทยน่าจะมาจากบริเวณดังกล่าว
ราวพุทธศตวรรษที่ 13-15 ได้มีการอพยพของผู้พูดภาษากลุ่มไทลงมาจากจีนตอนใต้ มายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยนำพาภาษากลุ่มไทลงมาด้วย ภาษาที่ชนกลุ่มไทกลุ่มนี้พูดได้รับการสืบสร้างเป็นภาษาไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม ซึ่งในเวลาต่อมาได้รับอิทธิพลจากภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติก ที่พูดโดยชาวออสโตรเอเชียติก และอยู่อาศัยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อยู่เดิม รวมถึงได้รับอิทธิพลจากภาษาทางวรรณกรรม คือ ภาษาสันสกฤต และ ภาษาบาลี จนพัฒนามาเป็นภาษาไทยในปัจจุบัน
ประวัติ > เสียงวรรณยุกต์ในสมัยอยุธยา

หลักฐานที่บ่งบอกถึงเสียงวรรณยุกต์ในสมัยอยุธยามีน้อยมาก ระบบไตรยางศ์แบบเดียวกันกับภาษาไทยปัจจุบันนี้ถูกกล่าวถึงเป็นอย่างช้าสุดในตำราจินดามณี จากการสืบสร้างเสียงวรรณยุกต์จากตำราจินดามณี พบว่ามีหน่วยเสียงวรรณยุกต์ 5 เสียง และมีการแตกตัวของเสียงวรรณยุกต์คล้ายคลึงกับภาษาไทยปัจจุบัน แต่ระดับเสียงและรูปร่างเสียงวรรณยุกต์ (contour) ยังคงมีความแตกต่างจากภาษาไทยปัจจุบันอยู่พอสมควร เสียงวรรณยุกต์สมัยนี้อาจมีความคล้ายคลึงกับสำเนียงพากย์โขน (วริษา กมลนาวิน, 2546)
พิทยาวัฒน์ พิทยาภรณ์ (2559) ได้เสนอการสืบสร้างระบบเสียงวรรณยุกต์จากตำราจินดามณีดังต่อไปนี้
| หน่วยเสียง | ระดับเสียงจากจินดามณี | เทียบระดับเสียงปัจจุบัน |
| --- | --- | --- |
สามัญ: กลาง
| เอก | กลาง ถึง สูง* | กึ่งต่ำ หรือ ต่ำอย่างเดียว |
| โท | กลาง-ตก | สูง-ตก |
| ตรี | สูง** | กึ่งสูง-ขึ้น หรือ สูงอย่างเดียว |
| จัตวา | สูง** | ต่ำ-ขึ้น |
* ระบุระดับเสียงไม่ได้ชัดเจน
** ระบุความแตกต่างของสองเสียงนี้ไม่ได้ชัดเจน
และได้เสนอว่าระบบวรรณยุกต์ในสมัยอยุธยามีรูปแบบการแตกตัวที่ต่างไปจากภาษาไทยปัจจุบัน คือ เสียงวรรณยุกต์ของพยางค์ที่มีอักษรต่ำ คำตาย เสียงสระสั้น กับ พยางค์ที่มีอักษรต่อ คำตาย เสียงยาว มีเสียงเดียวกัน (ตัวอย่างเช่น คำว่า คัด กับ คาด เคยมีเสียงวรรณยุกต์เดียวกัน) ซึ่งสรุปการแตกตัวได้ดังนี้
|  | คำเป็น> สามัญเดิม   (*A) | คำเป็น> เอกเดิม   (*B) | คำเป็น> โทเดิม   (*C) | คำตาย> สระยาว   (*DL) | คำตาย> สระสั้น   (*DS) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อักษรสุง | 5 | 2 | 3 | 2 | 2 |
| อักษรกลาง | 1 | 2 | 3 | 2 | 2 |
| อักษรต่ำ | 1 | 3 | 4 | 3 | 3 |
ประวัติ > สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม

บทความหลัก: ภาษาไทยสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม
ในสมัยที่จอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี มีการปฏิรูปภาษาไทยโดยสภาวัฒนธรรมแห่งชาติเมื่อ พ.ศ. 2485 มีการเปลี่ยนแปลงการสะกดคำมากมาย การเปลี่ยนแปลงหลัก ๆ ที่สังเกตได้มีดังนี้
ตัดพยัญชนะ ฃ ออก แล้วใช้ ข แทน
ตัดพยัญชนะ ฅ และ ฆ ออก แล้วใช้ ค แทน
ตัดพยัญชนะ ฌ ออก แล้วใช้ ช แทน
ตัดพยัญชนะ ฎ ออก แล้วใช้ ด แทน
ตัดพยัญชนะ ฏ ออก แล้วใช้ ต แทน
ตัดพยัญชนะ ฐ ออก แล้วใช้ ถ แทน
ตัดพยัญชนะ ฑ ออก แล้วใช้ ท แทน
ตัดพยัญชนะ ฒ ออก แล้วใช้ ธ แทน
ตัดพยัญชนะ ณ ออก แล้วใช้ น แทน
ตัดพยัญชนะ ศ และ ษ ออก แล้วใช้ ส แทน
ตัดพยัญชนะ ฬ ออก แล้วใช้ ล แทน
พยัญชนะ ญ ถูกตัดเชิงออกกลายเป็น
พยัญชนะสะกดของคำที่ไม่ได้มีรากมาจาก คำบาลี-สันสกฤต เปลี่ยนเป็นพยัญชนะสะกดตามแม่โดยตรง เช่น อาจ เปลี่ยนเป็น อาด, สมควร เปลี่ยนเป็น สมควน
เปลี่ยน อย เป็น หย เช่น อยาก เปลี่ยนเป็น หยาก
เลิกใช้คำควบไม่แท้ เช่น จริง เขียนเป็น จิง, ทรง เขียนเป็น ซง
ร หัน ที่มิได้ออกเสียง /อัน/ ส่วนใหญ่ถูกเปลี่ยนเป็นสระอะตามด้วยตัวสะกด เช่น อุปสรรค เปลี่ยนเป็น อุปสัค, ธรรม เปลี่ยนเป็น ธัม
เลิกใช้สระใอ (ไม้ม้วน) เปลี่ยนเป็นสระไอ (ไม้มลาย) ทั้งหมด
เลิกใช้ ฤ ฤๅ ฦ ฦๅ เปลี่ยนไปใช้การสะกดตามเสียง เช่น พฤกษ์ ก็เปลี่ยนเป็น พรึกส์, ทฤษฎี ก็เปลี่ยนเป็น ทริสดี
ใช้เครื่องหมายวรรคตอนอย่างภาษาต่างประเทศ เช่น มหัพภาค (.) เมื่อจบประโยค จุลภาค (,) เมื่อจบประโยคย่อยหรือวลี อัฒภาค (;) เชื่อมประโยค และจะไม่เว้นวรรคถ้ายังไม่จบประโยคโดยไม่จำเป็น
หลังจากจอมพล ป. พิบูลสงคราม หลุดจากอำนาจหลังสงครามโลกครั้งที่สองยุติ รัฐนิยมก็ถูกยกเลิกไปโดยปริยาย อักขรวิธีภาษาไทยได้กลับไปใช้แบบเดิมอีกครั้งหนึ่ง
สัทวิทยา

ภาษาไทยประกอบด้วยหน่วยเสียงสำคัญ 3 ประเภท คือ
หน่วยเสียงพยัญชนะ
หน่วยเสียงสระ
หน่วยเสียงวรรณยุกต์
สัทวิทยา > พยัญชนะ > พยัญชนะต้น

ภาษาไทยมาตรฐานแบ่งแยกรูปแบบเสียงพยัญชนะก้องและพ่นลม ในส่วนของเสียงกักและเสียงผสมเสียงแทรก เป็นสามประเภทดังนี้
เสียงไม่ก้อง ไม่พ่นลม
เสียงไม่ก้อง พ่นลม
เสียงก้อง ไม่พ่นลม
หากเทียบกับภาษาอังกฤษ โดยทั่วไปมีเสียงแบบที่สองกับสามเท่านั้น เสียงแบบที่หนึ่งพบได้เฉพาะเมื่ออยู่หลัง เอส (S) ซึ่งเป็นเสียงแปรของเสียงที่สอง
เสียงพยัญชนะต้นมี 21 เสียง ตารางด้านล่างนี้บรรทัดบนคือสัทอักษรสากล บรรทัดล่างคืออักษรไทยในตำแหน่งพยัญชนะต้น
|  |  | ริมฝีปากทั้งสอง | ปุ่มเหงือก | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน | เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงนาสิก | เสียงนาสิก | [m] ม | [n] ณ, น |  | [ŋ] ง |  |
| เสียงกัก | ก้อง | [b] บ | [d] ฎ, ด, ฑ** |  |  |  |
| เสียงกัก | ไม่ก้อง ไม่มีลม | [p] ป | [t] ฏ, ต | [tɕ] จ | [k] ก | [ʔ] อ |
| เสียงกัก | ไม่ก้อง มีลม | [pʰ] ผ, พ, ภ | [tʰ] ฐ, ฑ**, ฒ, ถ, ท, ธ | [tɕʰ] ฉ, ช, ฌ | [kʰ] ข, ฃ*, ค, ฅ*, ฆ |  |
| เสียงเสียดแทรก | เสียงเสียดแทรก | [f] ฝ, ฟ | [s] ซ, ศ, ษ, ส |  |  | [h] ห, ฮ |
| เสียงเปิด | เสียงเปิด | [w] ว | [l] ล, ฬ | [j] ญ, ย |  |  |
| เสียงรัวลิ้น | เสียงรัวลิ้น |  | [r] ร |  |  |  |
* ฃ และ ฅ เลิกใช้แล้ว ดังนั้นอาจกล่าวได้ว่าภาษาไทยสมัยใหม่มีพยัญชนะเพียง 42 ตัวอักษร
** ฑ มีอยู่สองเสียง คือ [tʰ] เมื่อเป็นคำเป็น และ [d] เมื่อเป็นคำตาย
สัทวิทยา > พยัญชนะ > พยัญชนะสะกด

ถึงแม้ว่าพยัญชนะไทยมี 44 รูป 21 เสียงในกรณีของพยัญชนะต้น แต่ในกรณีพยัญชนะสะกดแตกต่างออกไป สำหรับเสียงสะกดมีเพียง 8 เสียง  เรียกว่า มาตรา เสียงพยัญชนะก้องเมื่ออยู่ในตำแหน่งตัวสะกด ความก้องจะหายไป
ในบรรดาพยัญชนะไทย นอกจาก ฃ และ ฅ ที่เลิกใช้แล้ว ยังมีพยัญชนะอีก 6 ตัวที่ใช้เป็นตัวสะกดไม่ได้คือ ฉ ผ ฝ ห อ ฮ ดังนั้นตัวสะกดจึงเหลือเพียง 36
|  | ริมฝีปาก ทั้งสอง | ปุ่มเหงือก | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน | เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงนาสิก | [m] ม | [n] ญ, ณ, น, ร, ล, ฬ |  | [ŋ] ง |  |
| เสียงกัก | [p̚] บ, ป, พ, ฟ, ภ | [t̚] จ, ช, ซ, ฌ, ฎ, ฏ, ฐ, ฑ, ฒ, ด, ต, ถ, ท, ธ, ศ, ษ, |  | [k̚] ก, ข, ค, ฆ | [ʔ]* - |
| เสียงเปิด | [w] ว |  | [j] ย |  |  |
* เสียงพยัญชนะกัก เส้นเสียง [ʔ] จะปรากฏเฉพาะหลังสระเสียงสั้นเมื่อไม่มีพยัญชนะสะกด
สัทวิทยา > พยัญชนะ > กลุ่มพยัญชนะ

แต่ละพยางค์ในคำหนึ่ง ๆ ของภาษาไทยแยกออกจากกันอย่างชัดเจน (ไม่เหมือนภาษาอังกฤษที่พยัญชนะสะกด อาจกลายเป็นพยัญชนะต้นในพยางค์ถัดไป หรือในทางกลับกัน) ดังนั้นพยัญชนะหลายตัวของพยางค์ที่อยู่ติดกัน จะไม่รวมกันเป็นกลุ่มพยัญชนะเลย
ภาษาไทยมีกลุ่มพยัญชนะเพียงไม่กี่กลุ่ม ประมวลคำศัพท์ภาษาไทยดั้งเดิมระบุว่ามีกลุ่มพยัญชนะ (ที่ออกเสียงรวมกันโดยไม่มีสระอะ) เพียง 11 แบบเท่านั้น เรียกว่า พยัญชนะควบกล้ำ หรือ อักษรควบกล้ำ
|  | พยัญชนะเดี่ยว | ริมฝีปาก> [p] ป | ริมฝีปาก> [pʰ] ผ, พ | ปุ่มเหงือก> [t] ต | เพดานอ่อน> [k] ก | เพดานอ่อน> [kʰ] ข, ฃ, ค, ฅ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงรัว | [r] ร | [pr] ปร | [pʰr] พร | [tr] ตร | [kr] กร | [kʰr] ขร, ฃร, คร |
| เสียงเปิด | [l] ล | [pl] ปล | [pʰl] ผล, พล |  | [kl] กล | [kʰl] ขล, คล |
| เสียงเปิด | [w] ว |  |  |  | [kw] กว | [kʰw] ขว, ฃว, คว, ฅว |
พยัญชนะควบกล้ำมีจำนวนเพิ่มขึ้นอีกหกเสียงจากคำยืมภาษาต่างประเทศ ได้แก่
/br/ (บร) เช่น บรอนซ์, เบรก
/bl/ (บล) เช่น บล็อก, เบลอ
/dr/ (ดร) เช่น ดราฟต์, ดริงก์
/fr/ (ฟร) เช่น ฟรักโทส, ฟรี
/fl/ (ฟล) เช่น ฟลูออรีน, แฟลต
/tʰr/ (ทร) เช่น จันทรา, แทรกเตอร์
เราสามารถสังเกตได้ว่า กลุ่มพยัญชนะเหล่านี้ถูกใช้เป็นพยัญชนะต้นเท่านั้น ซึ่งมีเสียงพยัญชนะตัวที่สองเป็น ร ล หรือ ว และกลุ่มพยัญชนะจะมีเสียงไม่เกินสองเสียงในคราวเดียว การผันวรรณยุกต์ของคำขึ้นอยู่กับไตรยางศ์ของพยัญชนะตัวแรก
สัทวิทยา > สระ

เสียงสระในภาษาไทยมาตรฐานแบ่งออกเป็น 3 ชนิดคือ สระเดี่ยว สระประสม และสระเกิน สะกดด้วยรูปสระพื้นฐานหนึ่งตัวหรือหลายตัวร่วมกัน (ดูที่ อักษรไทย)
สระเดี่ยว หรือ สระแท้ คือสระที่เกิดจากฐานเพียงฐานเดียว มีทั้งสิ้น 18 เสียง
สระประสม คือสระที่เกิดจากสระเดี่ยวสองเสียงมาประสมกัน เกิดการเลื่อนของลิ้นในระดับสูงลดลงสู่ระดับต่ำ ดังนั้นจึงสามารถเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "สระเลื่อน" มี 3 เสียงดังนี้
เ–ีย [iːa] ประสมจากสระ อี และ อา ia
เ–ือ [ɯːa] ประสมจากสระ อือ และ อา uea
–ัว [uːa] ประสมจากสระ อู และ อา ua
ในบางตำราจะเพิ่มสระสระประสมเสียงสั้น คือ เ–ียะ เ–ือะ –ัวะ ด้วย แต่ในปัจจุบันสระเหล่านี้ปรากฏเฉพาะคำเลียนเสียงเท่านั้น เช่น เพียะ เปรี๊ยะ ผัวะ เป็นต้น
| สระเสียงสั้น> ไม่มีตัวสะกด | สระเสียงสั้น> มีตัวสะกด |  | สระเสียงยาว> ไม่มีตัวสะกด | สระเสียงยาว> มีตัวสะกด |  | สระเกิน> ไม่มีตัวสะกด | สระเกิน> มีตัวสะกด |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| –ะ | –ั–1, -รร, -รร- |  | –า | –า– |  | –ำ | (ไม่มี) |
| –ิ | –ิ– |  | –ี | –ี– |  | ใ– | (ไม่มี) |
| –ึ | –ึ– |  | –ือ | –ื– |  | ไ– | (ไม่มี) |
| –ุ | –ุ– |  | –ู | –ู– |  | เ–า | (ไม่มี) |
| เ–ะ | เ–็–, เ––2 |  | เ– | เ–– |  | ฤ, –ฤ | ฤ–, –ฤ– |
| แ–ะ | แ–็–, แ––2 |  | แ– | แ–– |  | ฤๅ, –ฤๅ | (ไม่มี) |
| โ–ะ | –– |  | โ– | โ–– |  | ฦ, –ฦ | ฦ–, –ฦ– |
| เ–าะ | –็อ–, -อ-2 |  | –อ | –อ–, ––3 |  | ฦๅ, –ฦๅ | (ไม่มี) |
| –ัวะ | –็ว– |  | –ัว | –ว– |  |  |  |
| เ–ียะ | (ไม่มี) |  | เ–ีย | เ–ีย– |  |  |  |
| เ–ือะ | (ไม่มี) |  | เ–ือ | เ–ือ– |  |  |  |
| เ–อะ | เ–ิ–4,  เ––4 |  | เ–อ | เ–ิ–,  เ––5,  เ–อ–6 |  |  |  |
สระเกิน คือสระที่มีเสียงของพยัญชนะปนอยู่ มี 8 เสียงดังนี้
–ำ [am, aːm] am ประสมจาก อะ + ม (อัม) เช่น ขำ บางสำเนียงถิ่นออกเสียงยาวเวลาพูด (อาม) เช่น น้ำ
ใ– [aj, aːj] ai ประสมจาก อะ + ย (อัย) เช่น ใจ บางสำเนียงถิ่นออกเสียงยาวเวลาพูด (อาย) เช่น ใต้
ไ– [aj, aːj] ai ประสมจาก อะ + ย (อัย) เช่น ไหม้ บางสำเนียงถิ่นออกเสียงยาวเวลาพูด (อาย) เช่น ไม้
เ–า [aw, aːw] ao ประสมจาก อะ + ว (เอา) เช่น เกา บางสำเนียงถิ่นออกเสียงยาวเวลาพูด (อาว) เช่น เก้า
ฤ [rɯ] rue, ri, roe ประสมจาก ร + อึ (รึ) เช่น ฤกษ์ บางคำเปลี่ยนเป็น [ri] (ริ) เช่น กฤษณะ หรือ [rɤː] (เรอ) เช่น ฤกษ์
ฤๅ [rɯː] rue ประสมจาก ร + อือ (รือ)
ฦ [lɯ] lue ประสมจาก ล + อึ (ลึ)
ฦๅ [lɯː] lue ประสมจาก ล + อือ (ลือ)
บางตำราก็ว่าสระเกินเป็นพยางค์ ไม่ถูกจัดว่าเป็นสระ
สระบางรูปเมื่อมีพยัญชนะสะกด จะมีการเปลี่ยนแปลงรูปสระ สามารถสรุปได้ตามตารางด้านขวา
คำที่สะกดด้วย –ั (สระ -ะ) + ว นั้นไม่มี เพราะซ้ำกับ –ัว แต่เปลี่ยนไปใช้ เ–า แทน
สระ เ-ะ แ-ะ เ-าะ ที่มีวรรณยุกต์ ใช้รูปเดียวกับสระ เ– แ- -อ ตามลำดับ เช่น เผ่น เล่น แล่น แว่น ผ่อน กร่อน
คำที่สะกดด้วย –อ (สระ -อ) + ร จะลดรูปเป็น –ร ไม่มีตัวออ เช่น พร ศร จร ซึ่งก็จะไปซ้ำกับสระ โ–ะ ดังนั้นคำที่สะกดด้วย โ–ะ + ร จึงไม่มี
สระ เ–อะ ที่มีตัวสะกดใช้รูปเดียวกับสระ เ–อ เช่น เงิน เปิ่น เห่ย
คำที่สะกดด้วย เ–อ + ย จะลดรูปเป็น เ–ย ไม่มีพินทุ์อิ เช่น เคย เนย เลย ซึ่งก็จะไปซ้ำกับสระ เ– อย่างไรก็ตาม คำที่สะกดด้วย เ– + ย จะไม่มีในภาษาไทย
พบได้น้อยคำ เช่น เทอญ เทอม
สัทวิทยา > วรรณยุกต์ > เสียงวรรณยุกต์ > คำเป็น

เสียงวรรณยุกต์ในภาษาไทยมาตรฐานจำแนกออกได้เป็น 5 เสียง ได้แก่
| เสียงวรรณยุกต์> เสียง.เสียง | เสียงวรรณยุกต์> ระดับเสียง.ระดับเสียง | ตัวอย่าง> อักษรไทย.อักษรไทย | ตัวอย่าง> สัทอักษรสากล.หน่วยเสียง | ตัวอย่าง> สัทอักษรสากล.เสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สามัญ | กลาง | นา | /nāː/ | [naː˧] |
| เอก | กึ่งต่ำ-ต่ำ หรือ ต่ำอย่างเดียว | หน่า | /nàː/ | [naː˨˩] |
| โท | สูง-ต่ำ | น่า/หน้า | /nâː/ | [naː˥˩] |
| ตรี | กึ่งสูง-สูง หรือ สูงอย่างเดียว | น้า | /náː/ | [naː˦˥] |
| จัตวา | ต่ำ-กึ่งสูง | หนา | /nǎː/ | [naː˩˩˦] |
สัทวิทยา > วรรณยุกต์ > เสียงวรรณยุกต์ > คำตาย

เสียงวรรณยุกต์ในคำตายสามารถมีได้แค่เพียง 3 เสียงวรรณยุกต์ คือ เสียงเอก เสียงโท และ เสียงตรี โดยขึ้นอยู่กับความสั้นความยาวของสระ เสียงเอกสามารถออกเสียงควบคู่กับได้สระสั้นหรือยาว เสียงตรีสามารถออกเสียงควบคู่กับสระสั้น และ เสียงโทสามารถออกเสียงควบคู่กับสระยาว เช่น
| เสียง | สระ | ตัวอย่าง> อักษรไทย | ตัวอย่าง> หน่วยเสียง | ตัวอย่าง> เสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| เอก | สั้น | หมัก | /màk/ | [mak̚˨˩] |
| เอก | ยาว | หมาก | /màːk/ | [maːk̚˨˩] |
| ตรี | สั้น | มัก | /mák/ | [mak̚˦˥] |
| โท | ยาว | มาก | /mâːk/ | [maːk̚˥˩] |
แต่อย่างใดก็ดี ในคำยืมบางคำที่มีรากศัพท์มาจากภาษาอังกฤษ คำตายสามารถมีเสียงตรีควบคู่กับสระยาว และเสียงโทควบคู่กับสระสั้นได้ด้วย เช่น
| เสียง | สระ | ตัวอย่าง> อักษรไทย | ตัวอย่าง> หน่วยเสียง | ตัวอย่าง> เสียง | ตัวอย่าง> อังกฤษ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ตรี | ยาว | มาร์ก | /máːk/ | [maːk̚˦˥] | Marc, Mark |
| ตรี | ยาว | สตาร์ต | /sa.táːt/ | [sa.taːt̚˦˥] | start |
| ตรี | ยาว | บาส (เกตบอล) | /báːt (.kêt.bɔ̄n) / | [baːt̚˦˥ (.ket̚˥˩.bɔn˧)] | basketball |
| โท | สั้น | เมคอัพ | /méːk.ʔâp/ | [meːk̚˦˥.ʔap̚˥˩] | make-up |
สัทวิทยา > วรรณยุกต์ > รูปวรรณยุกต์

ส่วน รูปวรรณยุกต์ มี 4 รูป ได้แก่
| รูปวรรณยุกต์ | ชื่อ> ไทย | ชื่อ> สัทอักษร |
| --- | --- | --- |
| -่ | ไม้เอก | /máːj.ʔèːk/ |
| -้ | ไม้โท | /máːj.tʰōː/ |
| -๊ | ไม้ตรี | /máːj.trīː/ |
| -๋ | ไม้จัตวา | /máːj.t͡ɕàt.ta.wāː/ |
สัทวิทยา > วรรณยุกต์ > การเขียนเสียงวรรณยุกต์

ทั้งนี้คำที่มีรูปวรรณยุกต์เดียวกัน ไม่จำเป็นต้องมีระดับเสียงวรรณยุกต์เดียวกัน ขึ้นอยู่กับระดับเสียงของอักษรนำด้วย เช่น ข้า (ไม้โท) ออกเสียงโทเหมือน ค่า (ไม้เอก) เป็นต้น
|  |  | รูปวรรณยุกต์> ไม่เขียน | รูปวรรณยุกต์> -่ | รูปวรรณยุกต์> -้ | รูปวรรณยุกต์> -๊ | รูปวรรณยุกต์> -๋ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อักษร | สูง | เสียงจัตวา | เสียงเอก | เสียงโท | - | - |
| อักษร | ตัวอย่าง | ขา | ข่า | ข้า | - | - |
อักษร: 
| อักษร | กลาง | เสียงสามัญ | เสียงเอก | เสียงโท | เสียงตรี | เสียงจัตวา |
| อักษร | ตัวอย่าง | ปา | ป่า | ป้า | ป๊า | ป๋า |
อักษร: 
| อักษร | ต่ำ | เสียงสามัญ | เสียงโท | เสียงตรี | - | - |
| อักษร | ตัวอย่าง | คา | ค่า | ค้า | - | - |
สัทวิทยา > คำควบกล้ำ

คำควบกล้ำ หรือ อักษรควบ หมายถึง พยัญชนะสองตัวเขียนเรียงกันอยู่ต้นพยางค์ และใช้สระเดียวกัน เวลาอ่านออกเสียงกล้ำเป็นพยางค์เดียวกัน เสียงวรรณยุกต์ของพยางค์นั้นจะผันเป็นไปตามเสียงพยัญชนะตัวหน้าคำควบกล้ำ (อักษรควบ) มี 2 ชนิด คือ
คำควบแท้  ได้แก่ พยัญชนะ ร ล ว ควบกับพยัญชนะตัวหน้า ประสมสระตัวเดียวกัน เวลาอ่านออกเสียงพยัญชนะทั้งสองตัวพร้อมกัน
คำควบไม่แท้ ได้แก่ พยัญชนะ ร ควบกับพยัญชนะตัวหน้าประสมสระตัวเดียวกัน เวลาอ่านไม่ออกเสียง ร ออกเสียงเฉพาะตัวหน้า หรือมิฉะนั้น ก็ออกเสียง เป็นเสียงอื่นไป
คำควบไม่แท้ที่ออกเสียงเฉพาะพยัญชนะตัวหน้า ได้แก่พยัญชนะ จ ซ ศ ส ควบกับ ร
คำควบไม่แท้ ท ควบกับ ร จะออกเสียงกลายเป็น ซ
ไวยากรณ์

ภาษาไทยเป็นภาษาคำโดด คำในภาษาไทยจะไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูป ไม่ว่าจะอยู่ในกาล (tense) การก (case) มาลา (mood) วาจก (voice) หรือบุรุษ (person) ใดก็ตาม คำในภาษาไทยไม่มีลิงค์ (gender) ไม่มีพจน์ (number) ไม่มีวิภัตติปัจจัย แม้เป็นคำที่รับมาจากภาษาผันคำ (ภาษาที่มีวิภัตติปัจจัย) เช่น ภาษาบาลี และภาษาสันสกฤต เมื่อนำคำที่รับมานั้นมาใช้ในภาษาไทย ก็จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูป
คำในภาษาไทยหลายคำไม่สามารถกำหนดหน้าที่ของคำได้อย่างตายตัว จำเป็นต้องอาศัยบริบทเข้าช่วยในการพิจารณา เมื่อต้องการจะผูกประโยค ก็นำเอาคำแต่ละคำมาเรียงติดต่อกันเข้า ภาษาไทยมีโครงสร้างแตกกิ่งไปทางขวา คำคุณศัพท์จะวางไว้หลังคำนาม ลักษณะทางวากยสัมพันธ์ โดยรวมแล้วจะเป็นแบบ 'ประธาน-กริยา-กรรม' (subject-verb-object หรือ SVO)
ไวยากรณ์ > วากยสัมพันธ์

ลักษณะทางวากยสัมพันธ์ หรือการเรียงลำดับคำในประโยค โดยรวมแล้วจะเรียงเป็น 'ประธาน-กริยา-กรรม' (subject-verb-object หรือ SVO) อย่างไรก็ตาม ในบางกรณี เช่น ในกรณีที่มีการเน้นความหมายของกรรม (topicalization) สามารถเรียงประโยคเป็น 'กรรม-ประธาน-กริยา' (object-subject-verb หรือ OSV) ได้ด้วย แต่ต้องใช้คำชี้เฉพาะเติมหลังคำที่เป็นกรรมคำนั้น เช่น
| กรณี | ลำดับคำ | ตัวอย่าง |
| --- | --- | --- |
| ธรรมดา  (unmarked) | ประธาน-กริยา-กรรม | วัวกินหญ้าแล้ว |
| เน้นกรรม  (object topicalization) | กรรม-ประธาน-กริยา | หญ้านี้ วัวกินแล้ว  หรือ  หญ้าเนี้ย วัวกินแล้ว |
การยืมคำจากภาษาอื่น

ภาษาไทยเป็นภาษาหนึ่งที่มีการยืมคำมาจากภาษาอื่น ๆ ค่อนข้างสูงมาก มีทั้งแบบยืมมาจากภาษาในตระกูลภาษาขร้า-ไท ด้วยกันเอง และข้ามตระกูลภาษา โดยส่วนมากจะยืมมาจากภาษาบาลี ภาษาสันสกฤต และภาษาเขมร ซึ่งมีทั้งรักษาคำเดิม ออกเสียงใหม่ สะกดใหม่ หรือเปลี่ยนความหมายใหม่ อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกัน
บางครั้งเป็นการยืมมาซ้อนคำ เกิดเป็นคำซ้อน คือ คำย่อยในคำหลัก มีความหมายเดียวกันทั้งสอง เช่น
ดั้งจมูก โดยมีคำว่าดั้ง เป็นคำในภาษาไท ส่วนจมูก เป็นคำในภาษาเขมร
อิทธิฤทธิ์ มาจาก อิทฺธิ (iddhi) ในภาษาบาลี ซ้อนกับคำว่า ฤทฺธิ ऋद्धि (ṛddhi) ในภาษาสันสกฤต โดยทั้งสองคำมีความหมายเดียวกัน
คำจำนวนมากในภาษาไทย ไม่ใช้คำในกลุ่มภาษาไท แต่เป็นคำที่ยืมมาจากกลุ่มภาษาสันสกฤต-ปรากฤต โดยมีตัวอย่างดังนี้
วชิระ (บาลี: วชิร [vajira]), วัชระ (สันส: วชฺร वज्र [vajra])
ศัพท์ (สันส: ศพฺท शब्द [śabda]), สัท (เช่น สัทอักษร) (บาลี: สทฺท [sadda])
อัคนี และ อัคคี (สันส: อคฺนิ अग्नि [agni] บาลี: อคฺคิ [aggi])
โลก (โลก) – บาลี: โลก [loka] (สันสกฤต: लोक โลก)
ญาติ (ยาด) – บาลี: ญาติ (ยา-ติ) [ñāti]
เพียร (มาจาก พิริย และมาจาก วิริย อีกทีหนึ่ง) (สันส:วีรฺย वीर्य [vīrya], บาลี:วิริย [viriya])
พฤกษา หรือ พฤกษ์ (สันส:วฺฤกฺษ वृक्ष [vṛkṣa])
พัสดุ (สันส: वस्तु [vastu] (วสฺตุ); บาลี: [vatthu] (วตฺถุ) )
หรดี (หอ-ระ-ดี) (บาลี:หรติ [harati] (หรติ))
หรดี (หอ-ระ-ดี) (บาลี:หรติ [harati] (หะระติ))
เทวดา (บาลี:เทวตา [devatā])
วัสดุ และ วัตถุ (สันส: [vastu] वस्तु (วสฺตุ); บาลี: [vatthu] (วตฺถุ))
กบิลพัสดุ์ (กะ-บิน-ละ-พัด) (สันส: कपिलवस्तु [kapilavastu] (กปิลวสฺตุ); บาลี: [kapilavatthu] (กปิลวตฺถุ))
กบิลพัสดุ์ (กะ-บิน-ละ-พัด) (สันส: कपिलवस्तु [kapilavastu] (กปิลวสฺตุ); บาลี: [kapilavatthu] (กปิลวตฺถุ))
บุพเพ และ บูรพ (บาลี: [pubba] (ปุพฺพ))
การยืมคำจากภาษาอื่น > ภาษาอังกฤษ

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีวิวัฒนาการต่าง ๆ ทางเทคโนโลยีมากมาย ซึ่งทำให้มีการใช้ภาษาอังกฤษกันอย่างแพร่หลาย อย่างไรก็ตาม ก็ได้มีการบัญญัติศัพท์จากภาษาอังกฤษเป็นภาษาไทย เช่น
ประปา จากคำว่า วอเตอร์ซัปพลาย (water supply)
สถานี จากคำว่า สเตชัน (station)
รถยนต์ จากคำว่า รถมอเตอร์คาร์ (motorcar)
เรือยนต์ จากคำว่า เรือมอเตอร์ (motorboat)
ประมวล จากคำว่า โค้ด (code)
ดูเพิ่ม

ไตรยางศ์
ภาษาในประเทศไทย
ภาษาวิบัติ
วันภาษาไทยแห่งชาติ
อักษรไทย
แหล่งข้อมูลอื่น

สถานีย่อยภาษา
ภาษาไทยและอักษรไทย ที่ Omniglot (อังกฤษ)
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔
พจนานุกรม ภาษาไทยในรูปแบบ สตาร์ดิกต์ (StarDict), GoldenDict และ ABBYY Lingvo
| ด ค กภาษาราชการและภาษาที่สำคัญของประเทศสมาชิกอาเซียน |
| --- | --- |
ภาษาราชการ   (ประเทศสมาชิก):  กัมพูชา : ภาษาเขมร •  ไทย : ภาษาไทย •  บรูไน : ภาษามลายู •  พม่า : ภาษาพม่า •  ฟิลิปปินส์ : ภาษาฟิลิปปินส์ • ภาษาอังกฤษ •  มาเลเซีย : ภาษามลายู •  ลาว : ภาษาลาว •  เวียดนาม : ภาษาเวียดนาม •  สิงคโปร์ : ภาษามลายู • ภาษาอังกฤษ • ภาษาจีนมาตรฐาน • ภาษาทมิฬ •  อินโดนีเซีย : ภาษาอินโดนีเซีย
ภาษาราชการของประเทศสังเกตการณ์:  ติมอร์-เลสเต : ภาษาเตตุน • ภาษาโปรตุเกส •  ปาปัวนิวกินี : ภาษาอังกฤษ • ตอกปีซิน • ภาษาฮีรีโมตู
ภาษาเฉพาะถิ่นที่สำคัญ:  กัมพูชา : ภาษาจาม •  ไทย : ภาษามลายูปัตตานี •  บรูไน : ภาษามลายูบรูไน •  พม่า : ภาษากะเหรี่ยง • ภาษากะชีน • ภาษาไทใหญ่ • ภาษามอญ • ภาษายะไข่ • ภาษาโรฮีนจา •  ฟิลิปปินส์ : ภาษาเซบัวโน • ภาษาตากาล็อก • ภาษาอีโลกาโน • ภาษามากินดาเนา •  ลาว : ภาษาม้ง •  เวียดนาม : ภาษาไทดำ •  อินโดนีเซีย : ภาษาชวา • ภาษาซุนดา • ภาษาบาหลี • ภาษาอาเจะฮ์