stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เจ้าแก้วมงคล

| เจ้าแก้วมงคล |
| --- | --- |


เจ้าผู้ครองเมืองท่งศรีภูมิพระองค์แรก ผู้สร้างเมืองท่งศรีภูมิ
ดำรงตำแหน่ง 2256–2268
ถัดไป: เจ้ามืดคำดล
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: พ.ศ. 2184 นครหลวงเวียงจันทน์
เสียชีวิต: พ.ศ. 2268 (84 ปี) เมืองท่งศรีภูมิ
ศาสนา: ศาสนาพุทธ

เจ้าแก้วมงคล หรือ เจ้าแก้วบรม (ครองราชย์ พ.ศ. 2256–2268) คนท้องถิ่นออกเสียงว่า เจ้าแก้วบูฮม (ลาว: ເຈົ້າແກ້ວມຸງຄຸນ) เจ้านายลาวผู้สร้างเมืองท่งหรือเมืองทุ่งศรีภูมิ (ลาว: Tung Si Phum) และเจ้าผู้ครองเมืองทุ่งศรีภูมิพระองค์แรกจากราชวงศ์ล้านช้าง (หลังการย้ายราชธานีจากหลวงพระบางมาสู่นครหลวงเวียงจันทน์) ปัจจุบันคือ ตำบลทุ่งศรีเมือง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด ในภาคอีสานของประเทศไทย ซึ่งต่อมาทายาทได้ย้ายไปตั้งเป็นเมืองใหม่ชื่อ เมืองสุวรรณภูมิ ในเอกสารใบลานเรื่องพงสาวดารเมือง (บั้งจุ้มหรือตำนานเมือง) ออกนามเมืองว่า สีวัลลพูม เจ้าแก้วมงคลทรงเป็นปฐมราชวงศ์เจ้าจารย์แก้วของภาคอีสานซึ่งเป็นราชวงศ์หนึ่งที่แยกมาจากราชวงศ์ล้านช้างในอดีต เนื่องจากทรงเป็นปฐมบรรพบุรุษของเจ้าผู้ปกครองหัวเมืองลาวในภาคอีสานมากกว่า 20 หัวเมืองและภาคเหนืออีกหนึ่งหัวเมือง
ราชตระกูลแห่งนครเวียงจันทน์

เจ้าแก้วมงคล ทรงเป็นพระโอรสในเจ้าศรีวิชัย เป็นพระนัดดาในเจ้ามหาอุปราชศรีวรมงคลหรือพระยาธรรมิกราช เป็นพระราชปนัดดาในสมเด็จพระเจ้าวรวงศาธรรมิกราชหรือพระมหาอุปราชวรวังโส พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้างพระองค์ที่ 26 (ครองราชย์ พ.ศ. 2128–2165) สมเด็จพระเจ้าวรวงศาธรรมิกราชเป็นพระราชนัดดาในพระเจ้าโพธิศาละราช พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้างพระองค์ที่ 17 (ครองราชย์ พ.ศ. 2063–2090) นอกจากนี้ สมเด็จพระเจ้าวรวงศาธรรมิกราชยังเป็นพระราชนัดดาในสมเด็จพระเจ้าไชยเชษฐาธิราช มหาราชพระองค์ที่ 2 ของประเทศลาว พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้างพระองค์ที่ 19 (ครองราชย์ พ.ศ. 2091–2114)
เกี่ยวกับพระนาม

เจ้าแก้วมงคลมีพระนามปรากฏในประวัติศาสตร์หลายพระนาม บางแห่งออกพระนามว่า จารย์แก้ว หรือ เจ้าจารย์แก้ว หรือ ท้าวจารย์แก้ว เนื่องจากเคยอุปสมบทเป็นศิษย์ของสมเด็จพระเจ้าสังฆราชาสัทธรรมโชตนาญาณวิเศษ หรือเจ้าราชครูหลวงวัดโพนเสม็ด (ญาครูขี้หอม) อดีตสมเด็จพระสังฆราชแห่งเวียงจันทน์ บางแห่งออกพระนามว่า เจ้าแก้วบูฮม หรือ เจ้าแก้วบุรม หรือ เจ้าแก้วบรม บางแห่งออกพระนามว่า เจ้าแก้วมุงคุล หรือ เจ้าแก้วมุงคุน ซึ่งตรงกับสำเนียงไทยว่า เจ้าแก้วมงคล พระนามของพระองค์คือคำว่า แก้ว ตรงกับภาษาบาลีว่า รัตนะ (รตน) กษัตริย์ฝ่ายสยามได้นำมาเป็นราชทินนามเพื่อพระราชทานแก่ทายาททุกพระองค์ของพระองค์ที่ขึ้นปกครองเมืองสุวรรณภูมิในเวลาต่อมาว่า รัตนวงศา หรือ รัตนวงศามหาขัติยราช
พระราชประวัติ > เมืองที่ทรงปกครอง

เมืองทุ่งศรีภูมิหรือเมืองท่งสีพูมนั้นคนทั่วไปออกนามว่าเมืองท่งหรือเมืองทุ่ง เป็นเมืองที่มีนุ่งนากว้างขวางและเป็นอู่อารยธรรมมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เดิมเป็นที่ตั้งของนครโบราณในตำนานนามว่า นครจำปานาคบุรี แล้วล่มสลายไป ต่อมาในสมัยสมเด็จพระเจ้าฟ้างุ่มแหล่งหล้าธรณีมหาราช (ครองราชย์ พ.ศ. 1896–1915) ทรงเสด็จมาตีเมืองต่าง ๆ ในเขตอีสาน และปรากฏเมืองสองเมืองในบริเวณแถบนี้คือ เมืองกว้างท่ง และเมืองสะพังสี่แจ เมืองสะพังสี่แจนี้มีแม่น้ำสี่สายล้อมรอบตามมุมทั้งสี่ทิศของเมือง ต่อมาชาวบ้านทั่วไปออกนามว่า บ้านดงเมืองหาง เนื่องจากเป็นเมืองร้างมีป่าทึบ
หลังจากเจ้าแก้วมงคลอพยพไพร่พลมาตั้งเมืองท่งในเขตเมืองกว้างท่งและเมืองสะพังสี่แจเก่าแล้ว จึงมีการออกนามเมืองท่งในพงศาวดารหัวเมืองมลฑลอีสานว่า เมืองสระสี่แจ่ง แฮ้งสี่ตัว แม่ญิงเอาผัว ผู้ชายออกลูก ทายาทในชั้นต่อมาได้ปกครองเมืองต่อจากพระองค์ในบรรดาศักดิ์ พระรัตนาวงษามหาขัติยราช หมายถึง พระราชาผู้เป็นเชื้อสายของเจ้าแก้วมงคล แล้วเปลี่ยนชื่อเมืองเป็น เมืองสุวรรณภูมิ หรือเมืองสุวัณณภูมิ หลังจากเกิดเหตุการณ์ไม่สงบที่นครจำปาศักดิ์แล้ว เมืองสุวรรณภูมิได้ตั้งเป็นเอกราชอยู่ชั่วเวลาหนึ่ง ก่อนจะถูกบังคับให้เป็นเมืองขึ้นของกรุงธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตามลำดับ
พระราชประวัติ > พระราชโอรส

เจ้าแก้วมงคลทรงมีพระราชโอรสที่ปรากฏพระนามอยู่ 3 พระองค์ ได้แก่
เจ้าองค์หล่อหน่อคำ เจ้าผู้ครองเมืองน่าน (นันทบุรี) ทรงประสูติแต่พระราชมารดาซึ่งเป็นพระราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครน่าน
เจ้ามืดดำดล หรือท้าวมืด หรือท้าวมืดซ่ง เอกสารบางแห่งออกพระนามว่า เจ้ามืดคำดล เนื่องจากทรงประสูติในวันสุริยุปราคา ทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าเมืองท่งศรีภูมิพระองค์ที่ 2
เจ้าสุทนต์มณี หรือท้าวทน (ทนต์) ดำรงพระยศเป็นอดีตเจ้าอุปฮาดเมืองท่งศรีภูมิ ต่อมาได้เลื่อนเป็นเจ้าเมืองท่งศรีภูมิพระองค์ที่ 3 และเป็นที่พระยาขัติยะวงษาเจ้าเมืองร้อยเอ็ดพระองค์แรก ทรงเป็นต้นตระกูล ธนสีลังกูร แห่งจังหวัดร้อยเอ็ด
พระราชประวัติ > พิราลัย

เจ้าแก้วมงคลทรงถึงแก่พิราลัย ณ เมืองทุ่งศรีภูมิ เมื่อ พ.ศ. 2268 สิริรวมพระชนมายุได้ 84 วัสสา รวมเวลาปกครองเมืองทุ่งศรีภูมิได้ 12 ปี เอกสารบางแห่งกล่าวว่าทรงปกครองเมืองทุ่งศรีภูมิได้ 7 ปี เจ้ามืดดำดล หรือ ท้าวมืด หรือท้าวมืดซ่ง พระราชโอรสพระองค์โตทรงขึ้นครองราชย์เมืองทุ่งศรีภูมิสืบต่อจากพระองค์ต่อไป
พระราชประวัติ > ปฐมราชวงศ์เจ้าจารย์แก้ว

หลังจากที่เจ้าแก้วมงคลทรงถึงแก่พิราลัยแล้ว ทายาทบุตรหลานของพระองค์ได้ย้ายเมืองใหม่ไปตั้งเป็นเมืองสุวรรณภูมิในบริเวณใกล้เคียงกันกับเมืองท่งเดิม
แล้วประกาศตัวเป็นเอกราชไม่ขึ้นกับเมืองใดทั้งสิ้น จนกระทั่งถูกพระยาตากสินเจ้าเมืองธนบุรีบังคับให้สวามิภักดิ์ เมืองสุวรรณภูมิจึงกลายเป็นเมืองประเทศราชและถูกลดฐานะเป็นหัวเมืองชั้นเอกในสมัยรัตนโกสินทร์ ทายาทของพระองค์ได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองและกรมการเมืองจำนวนมาก หลายหัวเมืองที่ทายาทของพระองค์ทรงปกครองได้กลายเป็นจังหวัด อำเภอ และตำบลในภาคอีสานของประเทศไทย เมืองต่าง ๆ เหล่านี้ ได้แก่ เมืองสุวรรณภูมิราชบุรีประเทษราช (เมืองสุวรรณภูมิ) เมืองร้อยเอ็ด เมืองชลบถวิบูลย์ (เมืองชลบถ) เมืองขอนแก่น เมืองเพี้ย เมืองรัตนนคร เมืองมหาสารคาม เมืองศรีสระเกษ เมืองโกสุมพิสัย เมืองกันทรวิชัย (เมืองโคกพระ) เมืองวาปีปทุม เมืองหนองหาร เมืองโพนพิสัย เมืองพุทไธสงค์ (เมืองผไทสมัน) เมืองบุรีรัมย์ (เมืองแปะ) เมืองเกษตรวิสัย เมืองพนมไพรแดนมฤค (เมืองพนมไพร) เมืองธวัชบุรี เมืองพยัคฆภูมิพิสัย (เมืองเสือ) เมืองจตุรพักตรพิมาน (เมืองหงษ์) เมืองขามเฒ่า เมืองเปือยใหญ่ (บ้านค้อ) เมืองนันทบุรี (เมืองน่าน) เมืองรัตนบุรี เมืองเดชอุดม เมืองราษีไศล เมืองรัตนวาปี เมืองสนม และ เมืองประชุมพนาลัย (เมืองปากซัน แขวงบอลิคำไซ สปป.ลาว) ภายหลังได้มีการยุบเมือง เป็น จังหวัด อำเภอ และตำบล ยังคงมีทายาทสายเจ้าจารย์แก้วซึ่งได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งพ่อเมืองอยู่บางท่าน  เช่น อำเภอภูเวียง (หลวงภูมิพิริยการ (สำอาง ประจันตเสน) บุตรหลานเจ้าเมืองชลบทวิบูลย์ได้เป็นนายอำเภอภูเวียงคนที่ 2) เป็นต้น
พระราชประวัติในเอกสารประวัติศาสตร์ > ในพงศาวดารนครจำปาศักดิ์ของพระยามหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิริยศิริ)

ในพงศาวดารนครจำปาศักดิ์หรือตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ พระยามหาอำมาตยาธิบดี จากประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 70 กล่าวว่า
...ในศักราช ๑๐๗๑ ปีฉลูเอกศก แล้วพระครูโพนเสม็ดจึงชักชวนชาวเมืองหล่อพระพุทธปฏิมากรองค์หนึ่ง หน้าตักสิบเก้านิ้วสำเร็จบริบูรณ์ ก็อัญเชิญพระพุทธปฏิมากรประดิษฐานไว้ที่พระวิหารวัดบางซ้ายอยู่มาจนเท่าทุกวันนี้ ครั้นนานมาประชาชนทั้งหลายก็เกิดเป็นโจรผู้ร้ายฉกลักเครื่องอัญญมณีของสมณะและทรัพย์สิ่งของอาณาประชาราษฎรทั้งปวง แล้วก็เกิดฆ่าฟันกันขึ้นหลายแห่งหลายตำบล พระครูโพนเสม็ดจะชำระว่ากล่าวตามอาญาก็กลัวจะผิดด้วยวินัยสิกขาบท ครั้นจะนิ่งเสียไม่ปราบปรามให้ราบคาบ สมณพราหมณาจารย์ราษฎรก็จะได้ความเดือดร้อนยิ่งขึ้นไป พระครูโพนเสม็ดจึงเห็นว่าเจ้าหน่อกษัตริย์ซึ่งเป็นโอรสพระเจ้าเวียงจันทน์ จะปกครองประชาราษฎรต่อไปได้ พระครูโพนเสม็ดจึงให้ จารียแก้ว จารียเสียงช้างกับท้าวเพี้ยไพร่พลไปอัญเชิญเจ้าหน่อกษัตริย์ ซึ่งตั้งอยู่บ้านงิ้วพันลำโสมสนุกลงมาเมืองนครกาลจำปากนาคบุรีศรี.........แล้วเจ้าสร้อยศรีสมุทพุทธางกูรจึงจัดตั้งบ้านอำเภอโขงขึ้นเป็นเมืองโขง ให้จารียฮวดเป็นเจ้าเมืองรักษาอาณาเขตต์ที่ตำบลนั้น ให้จารียเสียงช้างขึ้นไปเป็นเจ้าเมืองศรีคอรเตา ให้จารียแก้วเป็นเจ้าเมืองท่งรักษาเขตต์แดนฝ่ายเหนือ ตั้งแต่ยางสามต้นอ้นสามข้อยหลักทอดยอดยางตะวันออกเขาประทัดต่อแดนกับญวณตะวันตกลำน้ำกระยุงเป็นแดน แล้วก็ยกให้นายมั่นข้าหลวงเดิมเป็นคนใช้สอยสนิทไปเป็นหลวงเอกรักษาอำเภอบ้านโพนเรียกว่าเมืองมั่น ให้นายพรมไปเป็นซาบุตตโคตรักษาอำเภอบ้านแก้งอาเฮิม มีพระเจดีย์อยู่ในตำบลนั้นองค์หนึ่งเรียกว่าธาตุกระเดาทึก จึงให้เป็นเมืองคำทองหลวง ให้จารียโสมไปเป็นใหญ่รักษาอำเภอบ้านอิดกระบือ แล้วเจ้าสร้อยศรีสมุทพุทธางกูรจึงมีราชสาส์นให้ท้าวพระยาถือไปยังกรุงกำพุชาธิบดีขอยืมฉะบับพระไตรปิฎก พระเจ้ากำพุชาธิบดีก็ให้พระราชาคณะสงฆ์ผู้ใหญ่จัดพระไตรปิฎกให้แก่ท้าวพระยาคุมขึ้นไปเมืองนครกาลจำปาศักดิ์ เจ้าสร้อยศรีสมุทพุทธางกูรก็ให้จำลองออกแล้วให้พระเถรานุเถระที่รู้อรรถธรรมบอกแก่พระสงฆ์สามเณรให้เล่าเรียนศึกษาในคันธธุระวิปัสสนาธุระ ตั้งแต่นั้นมาเจ้านายท้าวพระยาสมณพราหมณาจารย์ประชาราษฎรก็อยู่เย็นเป็นสุข...
พระราชประวัติในเอกสารประวัติศาสตร์ > ในพงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณของหม่อมอมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร)

ในพงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร) เรียบเรียง ภาคที่ 1 คัดจากประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 4 อำมาตย์เอก พระยาศรีสำรวจ (ชื่น ภัทรนาวิก, ม.ม, ท.ช, รัตน ว.ป.ร.๔) พิมพ์แจกในงานศพ พัน ภัทรนาวิก ผู้มารดา เมื่อปีเถาะสัปตศก พ.ศ. 2458 กล่าวว่า
...เจ้าสร้อยศรีสมุท มีโอรส ๓ องค์ คือ เจ้าไชยกุมาร ๑ เจ้าธรรมเทโว ๑ เจ้าสุริโย ๑ แล้วมีราชสาสนแต่งให้แสนท้าวพระยา นำเครื่องบรรณาการไปขอธิดาเจ้าเขมรณเมืองบรรทายเพ็ชร์มาเปนบาทบริจา มีโอรสอิกองค์หนึ่ง ให้นามว่าเจ้าโพธิสาร แล้วเจ้าสร้อยศรีสมุทจึ่งให้จารหวดเปนอำเภอรักษาบ้านดอนโขงในลำน้ำโขง (ฤๅของ).........ให้ท้าวสุดเปนพระไชยเชฐรักษาอำเภอบ้านหางโคปากน้ำเซกองฝั่งโขงตวันออก (คือเมืองเชียงแตงเดี๋ยวนี้) ให้จารแก้วเปนอำเภอ รักษาบ้านทง ภายหลังเรียกบ้านเมืองทง (คือเมืองสุวรรณภูมิ์เดี๋ยวนี้) ให้จันทสุริยวงษ์เปนอำเภอรักษาบ้านโพนสิม เมืองตะโปน เมืองพิน เมืองนอง ให้นายมั่นข้าหลวงเดิมของนางแพงเปนหลวงเอกรักษา อำเภอบ้านโพน ภายหลังเรียกว่าเมืองมั่นตามชื่อนายมั่น (คือเมืองสาลวันเดี๋ยวนี้).........ในอำเภอซึ่งเจ้าสร้อยศรีสมุทได้ตั้งแต่งให้มีผู้ไปรักษาปกครองอยู่ดังกล่าว มาแล้วนี้นั้น ดูเหมือนจะให้เปนอย่างเมืองออกกลายๆ ถ้าผู้ใหญ่ซึ่งรักษาในตำบลเหล่านั้นล่วงลับไปแล้ว ทางเมืองปาศักดิก็มักจะตั้งแต่งให้บุตรหลานของผู้ล่วงลับไปนั้น ปกครองเปนใหญ่ในตำบลนั้น ๆ สืบเชื้อวงษ์เนื่องกันต่อ ๆ มา แลตำบลเหล่านั้นก็มักจะปรากฏนามโดยประชุมชนสมมตเรียกกันว่าเมืองนั้นเมือง นี้ ดังเมืองมั่น (สาลวัน) เปนต้นมาแต่เดิม เพราะฉนั้นจะถือว่าตำบลเหล่านั้นได้สมญาตั้งขึ้นเปนเมืองมาแต่เวลานั้นก็จะได้ เพราะเมืองกาละจำบากนาคบุรีศรีในสมัยนั้น ก็เปนเอกราชโดยความอิศรภาพอยู่ส่วนหนึ่ง สมควรที่จะมีเมืองขึ้นเมืองออกได้อยู่แล้ว แต่หากยังมิได้ตั้งแต่งตำแหน่งกรมการรอง ๆ ขึ้นให้เปนระเบียบดังเมืองเดี๋ยวนี้เท่านั้น แลทั้งอาไศรยความที่มิได้มีปรากฏว่า ในตำบลเหล่านั้นได้เปนอิศรภาพแห่งตน ฤๅตกอยู่ในอำนาจความปกครองของประเทศใดนอกจากอยู่ในอำนาจของเมืองนครจำบากด้วย แลกำหนดเขตรแขวงเมืองนครจำปาศักดิในเวลานั้นมีว่าทิศเหนือตั้งแต่ยางสามต้น อ้นสามขวาย หลักทอดยอดยาง ทิศตวันออกถึงแนวภูเขาบันทัดต่อแดนญวน ทิศใต้เวลานั้นยังไม่ปรากฏ ทิศตวันตกต่อเขตรแขวงเมืองพิมายฟากลำน้ำกยุง บ้านเมืองก็อยู่เย็นเปนศุขเรียบร้อยมา.........จุลศักราช ๑๐๘๗ ปีมเสงสัปตศก จารแก้วอำเภอบ้านเมืองทงป่วยถึงแก่กรรม อายุได้ ๘๔ ปี มีบุตรชาย ๒ คน ชื่อท้าวมืด ๑ (คลอดเมื่อวันสุริยอุปราคา) ชื่อท้าวทนหนึ่ง เจ้าสร้อยศรีสมุทจึ่งตั้งให้ท้าวมืดบุตรเปนตำแหน่งเจ้าเมือง ให้ท้าวทนเปนอุปฮาด ปกครองรักษาบ้านเมืองทงต่อไป ท้าวมืดได้ตั้งแต่งตำแหน่งเมืองแสน เมืองจัน แลกรมการขึ้น ณ ครั้งนั้น ฝ่ายข้างเมืองปาศักดิ เจ้าสร้อยศรีสมุทป่วยลง จึ่งให้เจ้าไชยกุมารว่าราชการเมืองแทนแล้วก็ออกจำศีลอยู่...
ปัญหาเกี่ยวกับพระราชประวัติ

ในพงศาวดารหัวเมืองมณฑลอีสานของพระยาขัติยวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็จ) ไม่ได้กล่าวว่าพระราชบิดาของเจ้าแก้วมงคลคือเจ้านายเวียงจันทน์พระองค์ใด หากเเต่มีการระบุพยานอย่างชัดเจนที่สนับสนุนว่าเจ้าเเก้วมงคลสืบเชื้อสายมาจากกษัตริย์เวียงจันทน์ ในพงสาวดาร ฉบับเหลา ณ ร้อยเอ็ด หรือหลักฐานชั้นต้นระบุว่า พระยาพรหม พระยากรมท่า พร้อมด้วยเจ้าราชวงศ์เเห่งเวียงจันทน์ เจ้าธรรมสุนทร เจ้าหมื่นน้อยเมืองจำปาศักดิ์ ซึ่งล้วนเเต่เป็นเจ้านายเเละลูกหลานของกษัตริย์ล้านช้าง ซึ่งเข้าใจได้ว่าเป็นพระญาติกันกับเจ้าเมืองสุวรรณภูมิเเละร้อยเอ็ด ซึ่งพวกท่านเหล่านี้เป็นผู้ช่วยจัดการความวุ่นวายปัญหาระหว่างเจ้าเซียงเเละเจ้าทนต์ (หลานกับอา) ซึ่งเป็นหลานเเละบุตรของเจ้าเเก้วมงคลตามลำดับ นอกจากนี้ยังช่วยจัดเเจงบ้านเมืองสุวรรณภูมิเเละร้อยเอ็ดเเละเป็นพยานปากในการระบุตัวตนเเละความเป็นมาของเจ้าเมืองสุวรรณภูมิเเละเจ้าเมืองร้อยเอ็ดให้เเก่กษัตริย์กรุงธนบุรี อีกทั้งยังมีส่วนช่วยในการสนับสนุนในการเเต่งตั้งพระนามให้เเก่เจ้าเมืองสุวรรณภูมิเเละเจ้าเมืองร้อยเอ็ด โดยเจ้าเซียงหรือเจ้าเมืองสุวรรณภูมิได้รับพระราชทานพระนามว่า พระรัตนวงษา อันหมายถึงผู้ที่สืบเชื้อสายมาจากเจ้าเเก้วมงคล เเละเจ้าทนต์หรือเจ้าเมืองร้อยเอ็ด ได้รับพระราชทานพระนามว่า พระขัติยวงษา อันหมายถึง ผู้ที่สืบเชื้อสายมาจากกษัตริย์ ซึ่งเข้าใจได้ว่าสืบเชื้อสายมาจากกษัตริย์ล้านช้างเวียงจันทน์ ทั้งนี้ตามจารีตโบราณพระนามของเจ้าเมืองสามารถใช้เป็นสัญลักษณ์เเละช่วยอธิบายความเป็นมาของเจ้าเมืองซึ่งเป็นการได้รับเกียรติอย่างสูงสุดจากพระมหากษัตริย์ที่เจ้าเมืองนั้นได้ไปขึ้นตรงด้วย เช่นเดียวกับกรณีที่ให้นาม ว่า ปทุม หรือดอกบัว ให้เเก่เจ้าเมืองซึ่งเป็นลูกหลานของพระวอพระตาบางท่าน เพื่ออธิบายว่าพวกท่านมีที่มามาจากเมืองหนองบัวลำภูหรือนครเขื่อนขันธ์ุกาบเเก้วบัวบาน เป็นต้น
ในตำนานเมืองมุกดาหารกล่าวว่า พระองค์ทรงเป็นพี่น้องร่วมพระบิดากับเจ้าจารย์จันทรสุริยวงศ์ เจ้าเมืองหลวงโพนสิม (ต้นสกุลพระราชทาน จันทรสาขา) ส่วนพื้นเมืองท่งกล่าวว่า พระองค์ทรงเป็นพี่น้องฝาแฝดกับเจ้าจารย์หวด เจ้าเมืองโขง และทั้งสองพระองค์ทรงเป็นพระราชโอรสของกษัตริย์เวียงจันทน์พระองค์ก่อน ซึ่งสันนิษฐานว่า อาจหมายถึงสมเด็จพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช (ครองราชย์ พ.ศ. 2181–2238)
ในตำนานเมืองขอนแก่นกล่าวว่า พระองค์ทรงเป็นพระโอรสในเจ้าแสนปัจจุทุม (ท้าวแสนแก้วบุฮม) บ้านเพี้ยปู่ เมืองธุรคมหงส์สถิต (เมืองทุละคม) ในเขตนครเวียงจันทน์ และยังเป็นพี่น้องกับเพียเมืองแพนหรือพระนครศรีบริรักษ์บรมราชภักดี (พัน เสนอพระ) เจ้าเมืองขอนแก่นพระองค์แรกและเจ้าเมืองเพี้ยพระองค์แรก อีกทั้งยังมีศักดิ์เป็นพระราชนัดดาในสมเด็จพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 3 หรือสมเด็จพระเจ้าสิริบุญสาร (ครองราชย์ พ.ศ. 2294–2322) พระมหากษัตริย์แห่งนครเวียงจันทน์อีกด้วย ซึ่งในประเด็นนี้พบข้อบกพร่องในเรื่องปี พ.ศ. ที่ไม่สอดคล้องกัน กล่าวคือ เจ้าแก้วมงคลประสูติ ณ ปี พ.ศ. 2184 ส่วนพระนครศรีบริรักษ์เป็นเจ้าเมืองขอนแก่น ในปี พ.ศ. 2340 ระยะเวลาห่างกันถึง 156 ปี หากทั้งสองพระองค์เป็นพี่น้องกัน นับว่าพระนครศรีบริรักษ์มีอายุเกือบ 100 ปี ในช่วงครองเมืองขอนแก่น และหากเป็นพระราชนัดดาของสมเด็จพระเจ้าสิริบุญสารซึ่งครองราชย์จนถึงปี พ.ศ. 2322 แต่เจ้าแก้วมงคลกลับครองเมืองท่งศรีภูมิจนถึงแก่พิราลัยในปี พ.ศ. 2268 ซึ่งพระราชนัดดาจะพิราลัยก่อนพระราชอัยกาหรือพระเจ้าสิริบุญสารถึง 58 ปี ไม่ได้ ประเด็นนี้จึงเป็นข้อขัดแย้งกัน
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ราชวงศ์ล้านช้างเวียงจันทน์

อาชญานางหมานุ้ย (หมานุ้ย) ธิดาของพระยาขัติยะวงษา (สีลัง) เจ้าเมืองร้อยเอ็ด ท่านที่ 2 เป็นหม่อมห้ามในสมเด็จพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 5 หรือ เจ้าอนุวงศ์ เเห่งอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์
อาชญานางตุ่ย (ตุ่ม) ธิดาของพระยาขัติยะวงษา (สีลัง) เจ้าเมืองร้อยเอ็ด ท่านที่ 2 เป็นหม่อมห้ามในเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) เเห่งอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์
อาชญานางแก้ว (เเก้ว) ธิดาของพระยาขัติยะวงษา (สีลัง) เจ้าเมืองร้อยเอ็ด ท่านที่ 2 เป็นหม่อมห้ามในเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) เเห่งอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์
อาชญานางอ่อม (อ่อม) ธิดาของพระรัตนวงษา (อ่อน) เจ้าเมืองสุวรรณภูมิ ท่านที่ 3 เป็นหม่อมห้ามในเจ้ามหาอุปฮาต (ติสสะ) เเห่งอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ราชวงศ์จักรี

เจ้าจอมแว่น (เจ้านางคำแว่น) ธิดาในพระนครศรีบริรักษ์ (เพี้ยเมืองเเพน) เจ้าเมืองขอนเเก่นท่านเเรก เป็นพระสนมเอกในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช หรือ รัชกาลที่ 1 เเห่งกรุงรัตนโกสินทร์
หม่อมคำเมียง ธิดาของญาแม่หล้าเเละเป็นนัดดาของพระยาวิเศษภักดี (ท้าวโท) เจ้าเมืองศรีสะเกษ ท่านที่ 4 เป็นหม่อมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ พระราชโอรส ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือ รัชกาลที่ 4 เเห่งกรุงรัตนโกสินทร์ มีพระโอรสร่วมกัน 1 ท่าน ได้เเก่ หม่อมเจ้าชมิยบุตร ชุมพล
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ราชวงศ์นครน่านในยุคภายใต้การปกครองของพม่า

เจ้าแก้วมงคล เป็นพระชามาดา (บุตรเขย) ในเจ้าผู้ครองนครน่าน ได้มีการเสกสมรสกับพระราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครน่าน มีพระโอรสร่วมกัน 1 ท่าน ได้เเก่ เจ้าองค์หล่อหน่อคำ เจ้าผู้ครองนครน่าน จากการรวบรวมเอกสารคาดว่าเจ้าผู้ครองนครน่านที่เจ้าเเก้วมงคลไปเกี่ยวดองด้วยน่าจะเป็นท่านเดียวกันกับ พระยาเมืองราชา เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 48 (พ.ศ. 2232–2246) ซึ่งสืบเชื้อสายมาเเต่พระยาเมืองเชียงของ
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ตระกูลเจ้าเมืองขุขันธ์

พระยารัตนวงษา (ท้าวอุ่น) เจ้าเมืองศรีสะเกษท่านเเรก โอรสในเจ้ามืดคำดล เจ้าผู้ครองเมืองท่งศรีภูมิ ท่านที่ 2 เป็นบุตรเขยของพระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน หรือ ตากะจะ เจ้าเมืองขุขันธ์ท่านเเรก โดยการสมรสกับธิดาคนโตของตากะจะ
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ตระกูลเจ้าเมืองสุรินทร์

นางแก้วนพรัตน์ ธิดาของพระยาขัติยะวงษา (สีลัง) เจ้าเมืองร้อยเอ็ด ท่านที่ 2 เป็นหม่อมของพระยาสุรินทร์ภักดีศรีไผทสมันต์ เจ้าเมืองสุรินทร์ (คูประทายสมันต์)
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ตระกูลเจ้าเมืองภูเวียง

ท้าวเจริญรัตน์ บุตรของพระปทุมวิเศษ (ทองคำ) เจ้าเมืองกันทรวิชัย ท่านที่ 2 เป็นหลานเขยของพระรัตนราชภักดี (พระศรีธงไชย) เจ้าเมืองภูเวียง โดยการสมรสกับญาเเม่เอี่ยมหลานสาวของเจ้าเมืองภูเวียง
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ตระกูลเจ้าเมืองกาฬสินธุ์

สายเจ้าเมืองร้อยเอ็ดเเละเมืองสุวรรณภูมิ มีการเกี่ยวดอง กับ พระยาชัยสุนทร (หมาแพง) เจ้าเมืองกาฬสินธ์ุ ท่านที่ 2 (รายนามของลูกหลานที่เกี่ยวดองด้วยข้อมูลยังไม่ระบุชัดเเจ้งว่าเป็นใคร)
การเกี่ยวดองเเละความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์เจ้าจารย์เเก้วกับราชวงศ์หรือตระกูลต่าง ๆ > ตระกูลเจ้าเมืองกมลาไสย

พระยาขัติยะวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็ด) ผู้ว่าราชการเมืองร้อยเอ็ดท่านสุดท้าย เป็นบุตรเขยของพระราษฎรบริหาร (ทอง) เจ้าเมืองกมลาไสย ท่านที่ 2 โดยการสมรสกับนางเหลี่ยม ธิดาของเจ้าเมืองกมลาไสย
สายสกุลของทายาทบุตรหลาน

ทายาทบุตรหลานของเจ้าแก้วมงคลนั้นได้เป็นกลุ่มราชตระกูลใหญ่กลุ่มหนึ่งในภาคอีสานเช่นเดียวกับกลุ่มเจ้าพระวอและเจ้าพระตา ทายาทของพระองค์แยกย้ายกันออกไปสร้างบ้านแปงเมืองหลายแห่ง ดังนั้น พระองค์จึงได้รับยกย่องว่าทรงเป็นปฐมต้นราชตระกูลของภาคอีสานหลายสายสกุล ได้แก่
แก้วมงคล
ธนสีลังกูร (พระราชทาน)
ณ ร้อยเอ็จ (พระราชทาน)
ขัติยวงศ์
ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม (พระราชทาน)
สุวรรณเลิศ
เรืองสุวรรณ
เจริญศิริ
อัตถากร
รักษิกกะจันทน์ หรือ รักษิกจันทร์ (พระราชทาน)
รัตนะวงศะวัต (พระราชทาน)
รัตนวงศา
ประจันตะเสน (พระราชทาน)
เสนอพระ
นครศรีบริรักษ์
อุปฮาด
สุนทรพิทักษ์
สุนทรพิพิธ
สุวรรณธาดา (พระราชทาน)
สิงหศิริ (พระราชทาน)
สิงคศิริ
สิงคสิริ
สิมะสิงห์
สิริสิงห์
สิระสิงห์
สังขศิลา
พิสัยพันธ์
พงษ์สุวรรณ
ไชยสุกา
เรืองสนาม
วลัยศรี
แสงสุระ
รักษาเมือง
พิทักษ์เขื่อนขันธุ์
หนองหานพิทักษ์
วรฉัตร
พระวงศ์รัตน์
วงศ์ ณ รัตน์
สุวรรณวิเศษ
จันทรศร (พระราชทาน)
อินตะนัย
รัตนเวฬุ
อัคฮาด
อรรคฮาด
วงศ์วรบุตร
พึ่งมี
วรแสน
สิงห์ธวัช
เเพนพา
เศรษฐภูมิรินทร์
ธรรมเสนา
นอกจากนี้ยังมี หม่อมเจ้าชมิยบุตร ชุมพล พระโอรสในพลตรี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์กับหม่อมคำเมียง ชุมพล ณ อยุธยา ซึ่งหม่อมคำเมียงมีศักดิ์เป็นหลานของ พระยาวิเศษภักดี (ท้าวโท) เจ้าเมืองศีร์สะเกษท่านสุดท้าย ทายาท พระยารัตนวงษา (อุ่น) พระนัดดา เจ้าแก้วมงคล
พงศาวลี

โมเดล เจ้าแก้วมงคล โดย อ.พิทักษ์ เฉลิมเล่า ประติมากร สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร เครดิตภาพ โดย ทายาทเจ้าแก้วมลคล สายสกุล ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม
ผังสายพระโลหิต เจ้าแก้วมงคล ปฐมวงษ์เจ้าเมืองศรีภูมิ
ผังสายทายาท ของเจ้าแก้วมงคล ปฐมวงษ์เจ้าเมืองศรีภูมิ (สุวรรณภูมิ)
แผนผังบรรพบุรุษและสายทายาท ของเจ้าแก้วมงคล ปฐมวงษ์เจ้าเมืองศรีภูมิ
มิยาเกะ (จังหวัดนาระ)

มิยาเกะ (ญี่ปุ่น: 三宅町; โรมาจิ: Miyake-chō) เป็นเมืองที่ตั้งอยู่ในอำเภอชิกิ จังหวัดนาระ ประเทศญี่ปุ่น ณ วันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 2017 เมืองนี้มีประชากรประมาณ 7,013 คน มีขนาดพื้นที่ทั้งสิ้น 4.07 ตารางกิโลเมตร จัดว่าเป็นเทศบาลที่มีพื้นที่เล็กที่สุดในจังหวัดนาระ
การศึกษา

โรงเรียนประถม
โรงเรียนประถมมิยาเกะ
โรงเรียนมัธยมต้น
โรงเรียนมัธยมต้นชิกิเงะ
การขนส่ง > รถไฟ

รถไฟคินเท็ตสึ
สายคาชิฮาระ สถานีอิวามิ
สายทาวาราโมโตะ สถานีทาจิมะ
การขนส่ง > ทางหลวง

ทางด่วนเคนาวะ ลงที่ทางแยกต่างระดับมิยาเกะ
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24 ตอนทางเลี่ยงเมืองคาชิฮาระ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Miyake, Nara
เว็บไซต์ทางการของเมืองมิยาเกะ (ในภาษาญี่ปุ่น)
| ด ค ก จังหวัดนาระ |
| --- | --- | --- |
นาระ (เมืองหลวง)
| นครศูนย์กลาง |  นาระ  |  |
| นคร |  โกโจ  โกเซะ  คัตสึรางิ  คาชิบะ  คาชิฮาระ  ซากูราอิ  เท็นริ  ยามาโตโกริยามะ  ยามาโตตากาดะ  อิโกมะ  อูดะ  |  |
| เมืองและหมู่บ้าน แบ่งตามอำเภอ |  อำเภออิโกมะ อันโดะ  อิการูงะ  เฮงูริ  ซังโง  อำเภอคิตากัตสึรางิ โอจิ  คาวาอิ  คัมมากิ  โคเรียว  อำเภอชิกิ คาวานิชิ  มิยาเกะ  โทวาราโมโตะ  อำเภอทากาอิจิ อาซูกะ  ทากาโตริ  อำเภออูดะ มิตสึเอะ  โซนิ  อำเภอยามาเบะ ยามาโซเอะ  อำเภอโยชิโนะ ฮิงาชิโยชิโนะ  คามิกิตายามะ  คาวากามิ  คูโรตากิ  โนเซงาวะ  โอโยโดะ  ชิโมอิจิ  ชิโมกิตายามะ  เท็งกาวะ  ทตสึกาวะ  โยชิโนะ  |  |
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  ญี่ปุ่น
เอเบร์ชี เฟร์นังจิส จี อังดราจี

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 เอเบร์ชี สมัยเล่นให้กับเมืองทอง ยูไนเต็ด
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  เอเบร์ชี เฟร์นังจิส จี อังดราจี
วันเกิด:  29 สิงหาคม พ.ศ. 2531 (36 ปี)
สถานที่เกิด:  เซาเปาลู ประเทศบราซิล
ส่วนสูง:  1.73 m (5 ft 8 in)
ตำแหน่ง:  กองหน้า / กองกลางตัวรุก
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  โจโฮร์ดารุลตักซิม
หมายเลข:  37
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2551 |  วัชกูดากามา |   |   |
| 2553 |  ฌูเวงตุส |   |   |
| 2553 |  เซากาเอตานู |   |   |
| 2554 |  เปาลิสตา |   |   |
| 2555 |  เธสปาคุซัตสึ กุนมะ |  22 |  (5) |
| 2555 |  → เซเรซโซ โอซะกะ (ยืมตัว) |  13 |  (0) |
| 2556 |  วีแกลตาเซ็นได |  16 |  (1) |
| 2557–2559 |  ราชบุรี |  90 |  (65) |
| 2559 |  อัล-ชาบาบ |  29 |  (7) |
| 2560–2563 |  เมืองทอง ยูไนเต็ด |  79 |  (51) |
| 2563 |  → การท่าเรือ (ยืมตัว) |  10 |  (7) |
| 2563–2566 |  ทรูแบงค็อก ยูไนเต็ด |  70 |  (35) |
| 2566–2567 |  → โจโฮร์ดารุลตักซิม (ยืมตัว) |  8 |  (6) |
| 2567– |  โจโฮร์ดารุลตักซิม |  3 |  (3) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2567
เอเบร์ชี เฟร์นังจิส จี อังดราจี (โปรตุเกส: Heberty Fernandes de Andrade; 29 สิงหาคม พ.ศ. 2531 —) เป็นนักฟุตบอลชาวบราซิล  โดยปัจจุบันลงเล่นให้กับโจโฮร์ดารุลตักซิม ในมาเลเซียซูเปอร์ลีก ตำแหน่งกองหน้า
เขาเป็นนักเตะที่ทำสถิติยิงประตูสูงสุดของไทยลีกในปัจจุบัน
เอเบร์ชีมีจุดเด่นในการเล่นลูกฟรีคิกด้วยเท้าซ้าย สโมสรแรกในไทยของเอเบร์ชีคือ ราชบุรี มิตรผล โดยเขาได้เล่นให้กับสโมสรทั้งหมด 2 ฤดูกาลครึ่ง และได้ทำประตูจำนวนมากให้กับสโมสรในฐานะกองหน้าคนสำคัญ โดยในฤดูกาล 2557 เขาเป็นผู้ทำประตูสูงสุดในลีก ต่อมาในครึ่งหลังของฤดูกาล 2559 เอเบร์ชีได้ย้ายมาเล่นให้กับอัล-ชาบาบ ก่อนที่จะกลับมาเล่นในไทยลีกอีกครั้งกับเอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด ในช่วงครึ่งหลังของฤดูกาล 2560 เขามีส่วนช่วยให้สโมสรชนะเลิศไทยลีกคัพและแม่โขงคลับแชมเปียนชิพเป็นสมัยแรกทั้งสองรายการในฤดูกาลนั้น ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2561 เอเบร์ชีทำครบ 100 ประตูในไทยลีก ทำให้เขากลายเป็นผู้เล่นคนที่ 5 ที่สามารถทำสถิตินี้ได้
สโมสร

ในวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2561 เอเบร์ชีทำหนึ่งประตูในนัดที่เมืองทองบุกไปเอาชนะสุโขทัยที่สนามทุ่งทะเลหลวง 3–2 ทำให้เขากลายเป็นผู้เล่นคนที่ 5 ที่สามารถทำประตูครบ 100 ลูกในไทยลีก ต่อจาก ศรายุทธ ชัยคำดี, เคลย์ตง ซิลวา, พิภพ อ่อนโม้ และ ธีรศิลป์ แดงดา
ทีมชาติ

ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2558 เอเบร์ชีได้สัญชาติติมอร์ ทำให้เขาสามารถลงเล่นให้กับทีมชาติติมอร์-เลสเตได้ อย่างไรก็ดี ในวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2560 สมาพันธ์ฟุตบอลเอเชีย ได้ประกาศว่า เอเบร์ชีและผู้เล่นบราซิลอีก 11 คน จะไม่สามารถลงเล่นให้กับทีมชาติติมอร์-เลสเตได้
เกียรติประวัติ > สโมสร

ไทยลีกคัพ: 2560
แม่โขงคลับแชมเปียนชิพ: 2560
มาเลเซียซูเปอร์ลีก: 2023
มาเลเซียเอฟเอคัพ: 2023
มาเลเซียคัพ: 2023
เกียรติประวัติ > รางวัลส่วนตัว

ผู้ทำประตูสูงสุดในไทยลีก: 2557
ผู้เล่นต่างชาติยอดเยี่ยมในไทยลีก: 2564–65
ผู้เล่นยอดเยี่ยมประจำเดือนในไทยลีก: สิงหาคม 2557, มิถุนายน 2561, กรกฎาคม 2562, สิงหาคม 2565
ประตูยอดเยี่ยมประจำเดือนในไทยลีก: พฤษภาคม 2561, กรกฎาคม 2562
วายฟาย

| --- | --- |

ริเริ่ม: 21 กันยายน 1997; 27 ปีก่อน (1997-09-21)
อุปกรณ์ที่เข้ากัน: คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล, คอนโซลเกม, Smart device, โทรทัศน์, เครื่องพิมพ์, สมาร์ตโฟน, กล้องวงจรปิด
วายฟาย (อังกฤษ: Wi-Fi หรือ WiFi, /ˈwaɪfaɪ/) เป็นกลุ่มโพรโทคอลเครือข่ายไร้สายที่อยู่ในมาตรฐาน IEEE 802.11 วายฟายมักใช้งานในเครือข่ายอุปกรณ์ระยะใกล้ เพื่อเข้าถึงอินเทอร์เน็ตโดยไม่ใช้สายอินเทอร์เน็ต วายฟายจะส่งสัญญาณอินเทอร์เน็ตในรูปแบบของคลื่นวิทยุ ผ่านอุปกรณ์กระจายสัญญาณอินเทอร์เน็ต เช่น เราเตอร์ไร้สาย แอกเซสพอยต์ไร้สาย หรือผ่านร่างวายฟาย (Mesh WiFi) วายฟายสามารถพบเห็นได้ในพื้นที่สาธารณะ เช่น ร้านกาแฟ, โรงแรม, ห้องสมุด และท่าอากาศยานเพื่อเข้าถึงอินเทอร์เน็ตในที่สาธารณะ
Wi-Fi เป็นเครื่องหมายการค้าไม่แสวงหากำไรของ Wi-Fi Alliance ซึ่งนิยามว่า "ชุดผลิตภัณฑ์ใด ๆ ที่สามารถทำงานได้ตามมาตรฐานเครือข่ายคอมพิวเตอร์แบบไร้สาย (แลนไร้สาย) ซึ่งอยู่บนมาตรฐาน IEEE 802.11" ข้อมูลเมื่อ 2017 มีบริษัทใช้งาน Wi-Fi Alliance มากกว่า 800 แห่งทั่วโลก ข้อมูลเมื่อ 2019 ในแต่ละปี มีการส่งอุปกรณ์ที่มีวายฟายมากกว่า 3.05 พันล้านเครื่องทั่วโลก