ฟอสจีน

| --- | --- |


 A collection of toxic gases use in chemical warfare; the leftmost one is phosgene
ชื่อ
Preferred IUPAC name Carbonyl dichloride
ชื่ออื่น Carbon dichloride oxide Carbon oxychloride Carbonyl chloride CG Chloroformyl chloride Collongite Dichloroformaldehyde Dichloromethanal Dichloromethanone
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 75-44-5 Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
ChEBI: CHEBI:29365 Y
เคมสไปเดอร์: 6131 Y
ECHA InfoCard: 100.000.792 
EC Number: 200-870-3
ผับเคม CID: 6371
RTECS number: SY5600000
UNII: 117K140075 Y
UN number: 1076
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID0024260 
 InChI InChI=1S/CCl2O/c2-1(3)4 YKey: YGYAWVDWMABLBF-UHFFFAOYSA-N Y InChI=1/CCl2O/c2-1(3)4Key: YGYAWVDWMABLBF-UHFFFAOYAH 
 SMILES ClC(Cl)=O 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: COCl2 
มวลโมเลกุล: 98.91 g·mol−1  
ลักษณะทางกายภาพ: แก๊สไม่มีสี
กลิ่น: หายใจไม่ออก เหมือนหญ้าแห้งหรือหญ้าเหม็นอับ
ความหนาแน่น: 4.248 g/L (15 °C, gas) 1.432 g/cm3 (0 °C, liquid)
จุดหลอมเหลว: −118 องศาเซลเซียส (−180 องศาฟาเรนไฮต์; 155 เคลวิน)
จุดเดือด: 8.3 องศาเซลเซียส (46.9 องศาฟาเรนไฮต์; 281.4 เคลวิน)
ละลายในน้ำ: ไม่ละลาย, ทำปฏิกิริยา
ความสามารถละลายได้: ละลายในเบนซีน, โทลูอีน, กรดอะซิติก สลายตัวในแอลกอฮอล์และกรด
ความดันไอ: 1.6 atm (20°C)
Magnetic susceptibility (χ): −48·10−6 cm3/mol
โครงสร้าง
รูปร่างโมเลกุล: Trigonal planar
Dipole moment: 1.17 D
ความอันตราย
GHS labelling:
Pictograms: 
Signal word: อันตราย
Hazard statements: H280, H314, H330
Precautionary statements: P260, P280, P303+P361+P353+P315, P304+P340+P315, P305+P351+P338+P315, P403, P405
NFPA 704 (fire diamond):   4 0 1
จุดวาบไฟ: ไม่ติดไฟ
ค่าขีดจำกัดเกณฑ์ (TLV): 0.1 ppm (1 ppm = 4 mg/m3)
ปริมาณหรือความเข้มข้น (LD, LC):
LC50 (median concentration): 500 ppm (human, 1 min) 340 ppm (rat, 30 min) 438 ppm (mouse, 30 min) 243 ppm (rabbit, 30 min) 316 ppm (guinea pig, 30 min) 1022 ppm (dog, 20 min) 145 ppm (monkey, 1 min) 1 ppm is 4 mg/m3
LCLo (lowest published): 3 ppm (human, 2.83 h) 30 ppm (human, 17 min) 50 ppm (mammal, 5 min) 88 ppm (human, 30 min) 46 ppm (cat, 15 min) 50 ppm (human, 5 min) 2.7 ppm (mammal, 30 min) 1 ppm is 4 mg/m3
NIOSH (US health exposure limits):
PEL (Permissible): TWA 0.1 ppm (0.4 mg/m3)
REL (Recommended): TWA 0.1 ppm (0.4 mg/m3) C 0.2 ppm (0.8 mg/m3) [15-minute]
IDLH (Immediate danger): 2 ppm 1 ppm = 4 mg/m3
เอกสารข้อมูลความปลอดภัย (SDS): 
สารประกอบอื่นที่เกี่ยวข้องกัน
สารประกอบที่เกี่ยวข้อง: ไทโอฟอสจีน ฟอร์มาลดีไฮด์ กรดคาร์บอนิก ยูเรีย คาร์บอนมอนอกไซด์ กรดคลอโรฟอร์มิก
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
ฟอสจีน (อังกฤษ: phosgene) เป็นสารประกอบอินทรีย์ที่มีสูตรเคมีคือ COCl2 ลักษณะเป็นแก๊สไม่มีสี ไม่ไวไฟ เมื่อมีความเข้มข้นต่ำจะมีกลิ่นคล้ายหญ้าถูกตัดใหม่ ๆ ฟอสจีนเป็นสารตั้งต้นสำคัญในการผลิตพลาสติกโพลียูรีเทนและพอลิคาร์บอเนต เคยใช้เป็นแก๊สพิษในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง
ฟอสจีนเป็นสารอะซิลคลอไรด์ มีโครงสร้างโมเลกุลแบบสามเหลี่ยมแบนราบ ฟอสจีนเป็นสารมีขั้วที่ไม่ละลายน้ำ แต่ทำปฏิกิริยาได้คาร์บอนไดออกไซด์และกรดไฮโดรคลอริก เมื่อทำปฏิกิริยากับแอมโมเนียจะได้ยูเรียและแอมโมเนียมคลอไรด์ ในทางอุตสาหกรรม การผลิตฟอสจีนจะใช้วิธีผ่านแก๊สคาร์บอนมอนอกไซด์และคลอรีนบริสุทธิ์เข้าไปในแผงถ่านกัมมันต์ที่ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยา ดังสมการ
โดยทั่วไป ปฏิกิริยาดังกล่าวจะเกิดขึ้นที่อุณหภูมิระหว่าง 50–150 °ซ หากอุณหภูมิเกิน 200 °ซ ฟอสจีนจะกลายสภาพกลับไปเป็นคาร์บอนมอนอกไซด์และคลอรีน ในปี ค.ศ. 1989 มีการประมาณการผลิตฟอสจีนอยู่ที่ 2.74 ล้านตัน ฟอสจีนใช้ในการผลิตพอลิคาร์บอเนต และไอโซไซยาเนตที่ใช้ในการผลิตโพลียูรีเทน ซึ่งทั้งพอลิคาร์บอเนตและโพลียูรีเทนเป็นพลาสติกที่ใช้ทำอุปกรณ์ต่าง ๆ เช่น โฟม เสื้อผ้า ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ชิ้นส่วนรถยนต์ และวัสดุก่อสร้าง
ปัจจุบันฟอสจีนจัดเป็นอาวุธเคมีประเภท 3 ตามอนุสัญญาว่าด้วยอาวุธเคมี มีชื่อเรียกทางทหารว่า CG ในอดีตเคยใช้ในการสงครามเคมีในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง โดยในปี ค.ศ. 1915 ฝรั่งเศสเริ่มใช้แก๊สนี้แทนคลอรีนที่ตรวจจับได้ง่าย และบางครั้งผสมฟอสจีนกับคลอรีนเพื่อให้แพร่กระจายได้มากขึ้น ด้วยคุณสมบัติเป็นแก๊สไม่มีสีและมีกลิ่นอ่อน ๆ ทำให้การตรวจจับฟอสจีนทำได้ยาก มีผู้เสียชีวิตจากแก๊สนี้ราว 85,000–100,000 คน โดยฟอสจีนจะเข้าไปทำลายโปรตีนที่สำคัญต่อการแลกเปลี่ยนออกซิเจน-คาร์บอนไดออกไซด์ในปอด ส่งผลให้ผู้ได้รับแก๊สเสียชีวิตจากภาวะขาดอากาศหายใจ ด้านสหราชอาณาจักรพัฒนาหน้ากากกันแก๊สชุบฟีเนตเฮกซามีนและยูโรโทรปีนเพื่อใช้กันฟอสจีนในปี ค.ศ. 1916 ฟอสจีนเป็นแก๊สพิษที่ถูกผลิตมากเป็นอันดับสองรองจากคลอรีน โดยมีการประมาณการผลิตที่ราว 36,600 ตัน