ประเทศโบลิเวีย

| รัฐพหุชนชาติโบลิเวีย Estado Plurinacional de Bolivia (สเปน) Puliwya Mamallaqta (เกชัว) Wuliwya Suyu (ไอมารา) Tetã Hetãvoregua Mborivia (กวารานี) |
| --- | --- |
   ธงชาติ     ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: "ความเป็นหนึ่งเดียวคือพลัง" (สเปน: La Unión es la Fuerza)
เพลงชาติ: "เพลงชาติโบลิเวีย"
ธงควบคู่ วีพาลา 
ที่ตั้งของ ประเทศโบลิเวีย  (เขียว)ในทวีปอเมริกาใต้  (เทา)
เมืองหลวง: ซูเกร (ตามรัฐธรรมนูญและฝ่ายตุลาการ) ลาปาซ (ฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติ)
เมืองใหญ่สุด: ซานตากรุซเดลาซิเอร์รา 17°48′S 63°10′W﻿ / ﻿17.800°S 63.167°W﻿ / -17.800; -63.167
ภาษาราชการ: สเปน เกชัว ไอมารา กวารานี และอีก 33 ภาษา (ทั้งหมดเป็นภาษาพื้นเมือง)
ภาษาอื่น ๆ: อังกฤษ เพลาท์ดีทช์ โปรตุเกส
กลุ่มชาติพันธุ์  (ค.ศ. 2009): 68% เมสติโซ (ลูกผสมระหว่างชนผิวขาวกับชนพื้นเมือง) 20% ชนพื้นเมือง 5% ชนผิวขาว 2% โชโล 1% ชนผิวดำ 1% อื่น ๆ 3% ไม่ระบุ
ศาสนา  (ค.ศ. 2018): 89.3% คริสต์ —70.1% โรมันคาทอลิก —17.3% โปรเตสแตนต์ —1.9% นิกายอื่น ๆ 10.1% ไม่มี 0.6% อื่น ๆ
การปกครอง: รัฐเดี่ยว สาธารณรัฐรัฐธรรมนูญระบบประธานาธิบดี

• ประธานาธิบดี : ลุยส์ อาร์เซ
• รองประธานาธิบดี : ดาบิด โชเกวังกา
 
สภานิติบัญญัติ: สภานิติบัญญัติพหุชนชาติ
• สภาสูง: วุฒิสภา
• สภาล่าง: สภาผู้แทนราษฎร
เอกราช จากสเปน

• ประกาศ : 6 สิงหาคม ค.ศ. 1825
• ได้รับการรับรอง : 21 กรกฎาคม ค.ศ. 1847
• รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน : 7 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2009
 
พื้นที่
• รวม: 1,098,581 ตารางกิโลเมตร (424,164 ตารางไมล์) (อันดับที่ 27)
• แหล่งน้ำ (%): 1.29
ประชากร
• ค.ศ. 2019 ประมาณ: 11,428,245 (อันดับที่ 83)
• ความหนาแน่น: 10.4 ต่อตารางกิโลเมตร (26.9 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 224)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2019 (ประมาณ)
• รวม: 89.018 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 88)
• ต่อหัว: 7,790 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 123)
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2019 (ประมาณ)
• รวม: 40.687 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 90)
• ต่อหัว: 3,823 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 117)
จีนี (ค.ศ. 2019):  41.6 ปานกลาง
เอชดีไอ (ค.ศ. 2019):  0.718 สูง · อันดับที่ 107
สกุลเงิน: โบลิเบียโน (BOB)
เขตเวลา: UTC−4 (BOT)
รูปแบบวันที่: วว-ดด-ปปปป
ขับรถด้าน: ขวามือ
รหัสโทรศัพท์: +591
โดเมนบนสุด: .bo
โบลิเวีย (สเปน: Bolivia, ออกเสียง: [boˈliβja] ไฟล์:ES-pe - Bolivia.ogg) หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า รัฐพหุชนชาติโบลิเวีย (Estado Plurinacional de Bolivia) เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลทางตอนกลาง-ตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ เมืองหลวงตามรัฐธรรมนูญคือซูเกร ในขณะที่ที่ตั้งรัฐบาลและเมืองหลวงฝ่ายบริหารคือลาปาซ ส่วนเมืองที่ใหญ่ที่สุดและศูนย์กลางอุตสาหกรรมหลักคือซานตากรุซเดลาซิเอร์ราซึ่งตั้งอยู่ใน ยาโนสโอริเอนตาเลส หรือที่ราบทางภาคตะวันออกของประเทศ
รัฐเอกราชโบลิเวียเป็นรัฐเดี่ยวที่แบ่งออกเป็นเก้าแคว้นตามรัฐธรรมนูญ มีลักษณะภูมิประเทศหลากหลายตั้งแต่ยอดเขาต่าง ๆ ของเทือกเขาแอนดีสทางภาคตะวันตก ไปจนถึงที่ลุ่มทางภาคตะวันออกซึ่งตั้งอยู่ภายในลุ่มน้ำแอมะซอน มีอาณาเขตจรดบราซิลทางทิศเหนือและทิศตะวันออก จรดปารากวัยทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ จรดอาร์เจนตินาทางทิศใต้ จรดชิลีทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ และจรดเปรูทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ พื้นที่หนึ่งในสามของประเทศตั้งอยู่บริเวณเทือกเขาแอนดีส ด้วยเนื้อที่ 1,098,581 ตารางกิโลเมตร (424,164 ตารางไมล์) โบลิเวียจึงเป็นประเทศที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 5 ในอเมริกาใต้ รองจากบราซิล, อาร์เจนตินา, เปรู และโคลอมเบีย (และเป็นหนึ่งในสองประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลในทวีปอเมริการ่วมกับปารากวัย) มีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 27 ของโลก เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลที่ใหญ่ที่สุดในซีกโลกใต้ และเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 7 ของโลก รองจากคาซัคสถาน, มองโกเลีย, ชาด, ไนเจอร์, มาลี และเอธิโอเปีย
ประชากรของโบลิเวียซึ่งมีจำนวนประมาณ 11 ล้านคน มีลักษณะเป็นพหุชาติพันธุ์ซึ่งรวมถึงชาวอเมรินเดียน, ชาวเมสติโซ, ชาวยุโรป, ชาวเอเชีย และชาวแอฟริกา ภาษาสเปนเป็นภาษาราชการและเป็นภาษาหลักของประเทศ แม้ว่าภาษาพื้นเมือง 36 ภาษาจะมีสถานะเป็นภาษาราชการเช่นกัน ภาษาที่ใช้กันมากที่สุดในจำนวนนี้คือภาษากวารานี, ภาษาไอมารา และภาษาเกชัว
ในสมัยก่อนการเข้ามาของสเปน ภูมิภาคแอนดีสของโบลิเวียเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิอินคา ในขณะที่ที่ลุ่มทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเป็นที่อยู่อาศัยของเผ่าชนอิสระเผ่าต่าง ๆ ผู้พิชิตชาวสเปนที่เดินทางมาจากกุสโกและอาซุนซิออนเข้าควบคุมภูมิภาคนี้ในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ในช่วงที่เป็นอาณานิคมสเปน โบลิเวียอยู่ในเขตอำนาจศาลอุทธรณ์หลวงชาร์กัส สเปนเสริมสร้างความมั่งคั่งของตนจากแร่เงินที่ขุดได้จากเหมืองในโบลิเวียส่วนหนึ่ง หลังจากมีการเรียกร้องเอกราชเป็นครั้งแรกใน ค.ศ. 1809 ก็เกิดสงครามที่กินเวลานาน 16 ปีก่อนจะมีการสถาปนาสาธารณรัฐซึ่งได้รับการตั้งชื่อตามซิมอน โบลิบาร์ ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 19 ไปจนถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โบลิเวียสูญเสียดินแดนรอบนอกหลายแห่งให้แก่ประเทศเพื่อนบ้าน รวมทั้งสูญเสียชายฝั่งทะเลให้แก่ชิลีใน ค.ศ. 1879 โบลิเวียยังรักษาเสถียรภาพทางการเมืองไว้ได้จนกระทั่ง ค.ศ. 1971 เมื่ออูโก บันเซร์ ได้รับการสนับสนุนจากสำนักข่าวกรองกลางสหรัฐให้ก่อรัฐประหารที่แทนที่รัฐบาลสังคมนิยมของฆวน โฆเซ ตอร์เรส ด้วยเผด็จการทหารที่นำโดยบันเซร์ ตอร์เรสถูกสังหารในบัวโนสไอเรสโดยหน่วยสังหารของฝ่ายขวาใน ค.ศ. 1976 ระบอบบันเซร์ได้ปราบปรามฝ่ายค้านซึ่งเป็นฝ่ายซ้ายและฝ่ายสังคมนิยมรวมถึงผู้เห็นต่างในรูปแบบอื่น ๆ ส่งผลให้มีการทรมานและการสังหารพลเมืองโบลิเวียไปจำนวนหนึ่ง บันเซร์ถูกขับออกจากตำแหน่งใน ค.ศ. 1978 และหลังจากนั้นก็กลับมาเป็นประธานาธิบดีที่ได้รับการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตยระหว่าง ค.ศ. 1997–2001
โบลิเวียสมัยใหม่เป็นสมาชิกกฎบัตรของสหประชาชาติ, กองทุนการเงินระหว่างประเทศ, ขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด, องค์การนานารัฐอเมริกา, องค์การสนธิสัญญาความร่วมมือแอมะซอน, ธนาคารกลางแห่งอเมริกาใต้, พันธมิตรโบลิบาร์เพื่อประชาชนอเมริกาของเรา และสหภาพประชาชาติอเมริกาใต้ โบลิเวียยังคงเป็นประเทศที่ยากจนที่สุดเป็นอันดับที่ 2 ในอเมริกาใต้ แต่ก็สามารถลดอัตราความยากจนและมีระบบเศรษฐกิจที่เติบโตเร็วที่สุดในอเมริกาใต้ (ในแง่ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ) ประเทศนี้เป็นประเทศกำลังพัฒนาที่มีดัชนีการพัฒนามนุษย์อยู่ในระดับสูง กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ เกษตรกรรม, การป่าไม้, การประมง, การทำเหมืองแร่ และการผลิตสินค้าอย่างสิ่งทอ, เสื้อผ้า, โลหะกลั่น และปิโตรเลียมกลั่น โบลิเวียอุดมไปด้วยแร่ธาตุต่าง ๆ เช่น เงิน, ดีบุก, ลิเทียม, ทองแดง เป็นต้น