stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เฟอร์ริติน
การใช้เพื่อวินิจฉัย > ระดับเฟอร์ริตินสูง

ถ้าระดับเฟอร์ริตินสูง แสดงว่ามีการสะสมเหล็กเกิน หรือว่ามีปฏิกิริยาอักเสบอย่างฉับพลัน (acute inflammatory reaction) ที่มีการสร้างเฟอร์ริตินโดยไม่ได้มีเหล็กเกิน
ยกตัวอย่างเช่น เมื่อติดเชื้อ ระดับเฟอร์ริตินอาจสูงขึ้นโดยไม่ได้แสดงว่ามีเหล็กเกิน
เฟอร์ริตินยังใช้เป็นตัวบ่งชี้โรคเหล็กเกินต่าง ๆ รวมทั้ง ภาวะเหล็กเกิน (hemochromatosis) และ hemosiderosis
โรคสติลล์ที่เริ่มเป็นในผู้ใหญ่, porphyrias, hemophagocytic lymphohistiocytosis/macrophage activation syndrome ซึ่งล้วนแต่เป็นโรคที่อาจทำระดับเฟอร์ริตินให้สูง
เฟอร์ริตินสูงยังเป็นปฏิกิริยาช่วงติดโรค (acute-phase reactant) อย่างหนึ่ง ซึ่งบ่อยครั้งจะสูงขึ้นในโรคบางอย่าง
ระดับ C-reactive protein ที่ปกติสามารถใช้กันระดับเฟอร์ริตินที่สูงเนื่องจากปฏิกิริริยาช่วงติดโรค
ตามงานศึกษาปี 2547 คนไข้โรคเบื่ออาหารเหตุจิตใจ (anorexia nervosa) สามารถมีระดับเฟอร์ริตินที่สูงในช่วงขาดอาหารอย่างฉับพลัน ซึ่งอาจจะเป็นเพราะเหล็กออกสะสมในเลือด โดยจำนวนเม็ดเลือดแดงจะตกลง
ส่วนงานศึกษาปี 2556 เสนอว่า เนื่องจากความผิดปกติของเมแทบอลิซึมในโรคนี้ จึงอาจมีการหลั่ง isoferritin ออก
นอกจากนั้นแล้ว เฟอร์ริตินยังมีหน้าที่สำคัญที่ไม่เกี่ยวกับการเก็บเหล็ก เช่นเป็นตัวป้องกันอันตรายที่เกิดจากออกซิเดชัน
และระดับ isoferritin อาจทำให้ระดับเฟอร์ริตินที่วัดสูงขึ้น
การวัดเฟอร์ริตินผ่านกระบวนการ immunoassay หรือ immunoturbidimeteric อาจจะจับค่า isoferritin เหล่านี้ซึ่งไม่ได้สะท้อนการเก็บสะสมเหล็กในร่างกายจริง ๆ
การประยุกต์ใช้อื่น ๆ

ช่องที่อยู่ในเฟอรร์ริตินและ mini-ferritin (DNA-binding proteins from starved cells ตัวย่อ Dps) ได้ทดลองใช้เป็นห้องปฏิกิริยาเพื่อสร้างอนุภาคนาโนโลหะ
เปลือกของโปรตีน เช่น ของเฟอร์ริติน สามารถใช้เป็นตัวจำกัดการเติบโตของอนุภาคและใช้เป็นตัวเคลือบอนุภาค
โดยใช้เปลือกโปรตีนขนาดต่าง ๆ กัน ก็จะสามารถสังเคราะห์อนุภาคนาโนขนาดต่าง ๆ ที่มีคุณสมบัติทางเคมี ทางกายภาพ และทางชีวเวชที่ต่าง ๆ กัน
แหล่งข้อมูลอื่น

Ferritins ในหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติอเมริกัน สำหรับหัวข้อเนื้อหาทางการแพทย์ (MeSH)
Ferritin เก็บถาวร 2017-07-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ที่ Lab Tests Online
Ferritin: analyte monograph - The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine
ข้อมูลเชิงโครงสร้างทั้งหมดของ UniProt: P02792 (Ferritin light chain) สามารถเข้าถึงได้ในธนาคารข้อมูลโปรตีนของ PDBe-KB.
ข้อมูลเชิงโครงสร้างทั้งหมดของ UniProt: P02794 (Ferritin heavy chain) สามารถเข้าถึงได้ในธนาคารข้อมูลโปรตีนของ PDBe-KB.
ข้อมูลเชิงโครงสร้างทั้งหมดของ UniProt: Q8N4E7 (Ferritin, mitochondrial) สามารถเข้าถึงได้ในธนาคารข้อมูลโปรตีนของ PDBe-KB.
| ด ค กโปรตีนระยะเฉียบพลัน |
| --- | --- |
แอมีลอยด์:  SAP  SAA 
Other positive:  แอลฟาวัน-แอนติไคโมทริปซิน  แอลฟาวัน-แอนติทริปซิน  Alpha 2-macroglobulin  ซี-รีแอคทีฟ โปรตีน  เซอรูโลพลาสมิน  C3  เฟอร์ริติน  Fibrin  Haptoglobin  Hemopexin  Orosomucoid 
Negative:  Serum albumin  Transferrin 
วิกิพจนานุกรม
น้ำตกกาลัมบอ

| น้ำตกกาลัมบอ |
| --- | --- |

ที่ตั้ง: ประเทศแซมเบีย กับ ภาครูกวา ประเทศแทนซาเนีย
พิกัด: 8°35′51″S 31°14′23″E﻿ / ﻿8.5974°S 31.2396°E﻿ / -8.5974; 31.2396
น้ำตกกาลัมบอ
น้ำตกกาลัมบอ (อักษรโรมัน: Kalambo) เป็นน้ำตกบนแม่น้ำกาลัมบอ มีความสูง 235-เมตร (772-ฟุต) ตั้งอยู่บนพรมแดนระหว่างประเทศแซมเบีย กับภาครูกวา ประเทศแทนซาเนีย ตรงปลายตะวันออกเฉียงใน้ของทะเลสาบตังงันยีกา ฝั่งปลายน้ำของน้ำตกมีโกรกธารกาลัมบอ (Kalambo Gorge) ขนาดกว้างประมาณ  1 กิโลเมตร และลึกสุดถึง 300 เมตร มีความยาว 5 กิโลเมตร ก่อนที่จะเปิดออกสู่ทะเลสาบตังงันยีกา
การสำรวจบริเวณน้ำตกนี้และโดยรอบมีขึ้นในปี 1928 นำโดยเอนีด กอร์ดอน-กัลเลียน โดยในตอนแรกตั้งสมมติฐานว่าน้ำตกมีความสูงมากกว่า 300 เมตร กระทั่งการวัดใหม่ในทศวรรษ 1920s ได้ความสูงราว 200 เมตร และท้ายที่สุดในปี 1956 วัดได้ความสูง 221 เมตร การวัดหลังจากนั้นได้ความสูงที่ไล่เลี่ยแตกต่างกันเล็กน้อย
น้ำตกกาลัมบอมีความสำคัญในฐานะแหล่งโบราณคดีที่มีการตั้งรกรากย้อนกลับไปได้ถึงมากกว่า 447,000 ปี ถือเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีที่สำคัญที่สุดในทวีปแอฟริกา มีหลักฐานการตั้งรกรากและอยู่อาศัยอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปลายยุคหินตอนต้นจนถึงสมัยใหม่ มีการขุดค้นครั้งแรกในปี 1953 โดย จอห์น เดสมอนด์ คลาร์ก ซึ่งค้นพบกิจกรรมทางโบราณคดีรอบ ๆ พื้นที่แอ่งน้ำขนาดเล็กต้นน้ำของน้ำตก มีการขุดค้นทางโบราณคดีในปี 1953, 1956, 1959 และ 1963 ที่ทำให้คลาร์กสรุปว่ามีวัฒนธรรมต่าง ๆ มากมายที่อยู่อาศัยในพื้นที่นี้ตลอดระยะเวลาหลายพันปี คลาร์กศึกษาทั้งวัฒนธรรมของผู้ที่อยู่อาศัยในบริเวณนี้ และสภาพแวดล้อมในแต่ละช่วงเวลาที่มีการอยู่อาศัย คลาร์กใช้การวิเคราะห์ดอกไม้และละอองเกสร เพื่อทำการสร้างสภาพแวดล้อมยุคโบราณขึ้นใหม่ (paleoenvironmental reconstruction) เขาจัดแบ่งพื้นที่ออกเป็นชั้นดินชั้น ๆ เรียกว่าเขต U ถึง Z รวม 6 ชั้น
คอร์เทกซ์กลีบข้างส่วนหลัง

| คอร์เทกซ์กลีบข้างส่วนหลัง  (Posterior parietal cortex) |
| --- | --- |
กลีบสมองต่าง ๆ  สมองกลีบข้างมีสีเหลือง  ส่วนหลังอยู่ใกล้กับเขตสีแดง
ผิวด้านข้างของสมอง  ตัวเลขแสดงเขตบร็อดแมนน์ (คอร์เทกซ์กลีบข้างส่วนหลังเป็นส่วน #5 และ #7)
รายละเอียด
ตัวระบุ
ภาษาละติน: Cortex parietalis posterior
ศัพท์ทางกายวิภาคของประสาทกายวิภาคศาสตร์[แก้ไขบนวิกิสนเทศ]
คอร์เทกซ์กลีบข้างส่วนหลัง  (อังกฤษ: posterior parietal cortex ตัวย่อ PPC, Cortex parietalis posterior) เป็นส่วนของสมองกลีบข้างหลังคอร์เทกซ์รับความรู้สึกทางกายปฐมภูมิ (primary somatosensory cortex)
คือ ก่อนที่การเคลื่อนไหวจะเกิดขึ้น
ระบบประสาทต้องรู้ตำแหน่งเดิมของส่วนของร่างกายที่จะต้องเคลื่อนไหว
และตำแหน่งต่าง ๆ ของวัตถุภายนอกที่ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายจะมีปฏิกิริยาร่วมด้วย
คอร์เทกซ์กลีบข้างส่วนหลังรับข้อมูลจากระบบรับความรู้สึก 3 ระบบ
ที่มีบทบาทในการกำหนดตำแหน่งของร่างกายและของวัตถุภายนอกในปริภูมิ  ซึ่งก็คือ
ระบบการมองเห็น ระบบการได้ยิน และระบบรับความรู้สึกทางกาย 
ต่อจากนั้น  คอร์เทกซ์จึงส่งข้อมูลไปยังส่วนต่าง ๆ ของคอร์เทกซ์สั่งการ  (motor cortex)  ในสมองกลีบหน้า
ไปยัง dorsolateral prefrontal cortex, 
ไปยังส่วนต่าง ๆ ของคอร์เทกซ์สั่งการทุติยภูมิ (secondary motor cortex)
และ ไปยัง frontal eye field
งานวิจัยที่ใช้ fMRI ในลิง  และงานวิจัยที่ใช้การกระตุ้นสมองผ่านกะโหลกด้วยแม่เหล็ก  (Transcranial magnetic stimulation) ในมนุษย์
ชี้ว่า  คอร์เทกซ์นี้มีส่วนประกอบเป็นเขตเล็ก ๆ 
ที่แต่ละเขตมีหน้าที่เฉพาะในการนำทางการเคลื่อนไหวตา  ศีรษะ  แขน  หรือมือ
ความเสียหายต่อคอร์เทกซ์นี้มีผลเป็นความบกพร่องทางการเคลื่อนไหว-การรับรู้  (sensorimotor)
รวมทั้งการรับรู้และความทรงจำที่เกี่ยวกับวัตถุต่าง ๆ ในปริภูมิ
การยื่นมือออกไปเพื่อจับวัตถุ
การเคลื่อนไหวตา
และการใส่ใจ
ผลที่เด่นที่สุดของความเสียหายต่อคอร์เทกซ์นี้ก็คือภาวะเสียการรู้ปฏิบัติ (apraxia) และภาวะละเลยกึ่งปริภูมิ (hemispatial neglect)
บางแหล่งกล่าวว่าคอร์เทกซ์นี้เป็นส่วนของเขตบร็อดแมนน์ 5 และ 7 
บางแหล่งกล่าวว่าอยู่ในเขตบร็อดแมนน์ 7 เท่านั้น
มีหลักฐานว่า  คอร์เทกซ์นี้ยังมีบทบาทในการรับรู้ความเจ็บปวดอีกด้วย
งานวิจัยเร็ว ๆ นี้เสนอว่า  ความรู้สึกเกี่ยวกับ "เจตจำนงเสรี" (free will) เกิดขึ้นจากเขตนี้โดยส่วนหนึ่ง
งานวิจัยหนึ่งพบว่า  เมื่อให้ทำการศิลป์  นักศิลป์สมัครเล่นมีการไหลเวียนของเลือดในระดับสูงขึ้นใน PPC ซีกขวา
โดยเปรียบเทียบกับของนักศิลป์มืออาชีพ
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 2012 ในวารสาร Neuron โดยนักประสาทวิทยาศาสตร์ของมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก
ค้นพบว่า  มีการยิงสัญญาณแบบคงเส้นคงวาในนิวรอนของ PPC
คือ นักวิจัยได้ตรวจสอบการทำงานในระบบประสาทของลิงมาคาก
ในขณะที่ให้ลิงทำกิจกรรมที่ต้องยื่นมือออกไปและต้องเคลื่อนไหวตาแบบ saccades
หรือกิจกรรมที่ต้องเคลื่อนไหวตาแบบ saccades เท่านั้น
การยิงสัญญาณแบบคงเส้นคงวาใน PPC พบในกิจกรรมที่ต้องอาศัยทั้งการยื่นมือและการเคลื่อนไหวตา
ไม่พบในกิจกรรมที่เคลื่อนไหวตาเท่านั้น
ในงานวิจัยโดยสร้างภาพในสมอง คอร์เทกซ์นี้  โดยเฉพาะส่วนของรอยนูนแองกูลาร์  เกิดการทำงานเมื่อบุคคลกำลังระลึกถึงความจำอาศัยเหตุการณ์ (episodic memory)
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  Pinel, John P.J. Biopsychology Seventh Edition. Pearson Education Inc., 2009
↑  "THE BRAIN FROM TOP TO BOTTOM".
↑  Estomih Mtui; Gregory Gruener (2006). Clinical Neuroanatomy and Neuroscience: With STUDENT CONSULT Online Access. Philadelphia: Saunders. p. 32. ISBN 1-4160-3445-5.{{cite book}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
↑  Witting N, Kupers RC, Svensson P, Arendt-Nielsen L, Gjedde A, Jensen TS (2001). "Experimental brush-evoked allodynia activates posterior parietal cortex". Neurology. 57 (10): 1817–24. doi:10.1212/wnl.57.10.1817. PMID 11723270. S2CID 8586536.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
↑  Desmurget M., Reilly K. T., Richard N., Szathmari A., Mottolese C., Sirigu A. (2009). "Movement Intention After Parietal Cortex Stimulation in Humans". Science. 324 (5928): 811–813. Bibcode:2009Sci...324..811D. doi:10.1126/science.1169896. PMID 19423830. S2CID 6555881.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
↑  Haggard P (2009). "The Sources of Human Volition". Science. 324 (5928): 731–733. Bibcode:2009Sci...324..731H. doi:10.1126/science.1173827. PMID 19423807. S2CID 206519896.
↑  http://muse.jhu.edu/journals/leonardo/v034/34.1solso.html
↑  Dean H., Hagan M., Pesaran B. (2012). "Only Coherent Spiking in Posterior Parietal Cortex Coordinates Looking and Reaching". Neuron. 73 (4): 829–841. doi:10.1016/j.neuron.2011.12.035. PMC 3315591. PMID 22365554.{{cite journal}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
แหล่งข้อมูลอื่น

Electrical stimulation produces feelings of free will เก็บถาวร 2009-05-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ขนมเปี๊ยะ

ขนมเปี๊ยะ (จีน: 餅; พินอิน: bǐng)  เป็นขนมสัญลักษณ์แห่งความเป็นสิริมงคล ความปรารถนาดีต่อกัน และความสมัครสมานสามัคคี
ขนมเปี๊ยะ เป็นขนมที่มักใช้ประกอบในเทศกาลต่าง ๆ ของชาวจีน ซึ่งความหมายของขนมเปี๊ยะและขนมบางอย่างนั้นเป็นตำนานการกู้ชาติ เช่น ขนมไหว้พระจันทร์ของจีน ที่ชาวจีนผู้กล้าหาญได้จัดตั้งขบวนการใต้ดินเพื่อกู้ชาติจากมองโกล ซึ่งในสมัยนั้นในวันเพ็ญเดือนแปดชาวจีนมีประเพณีสักการะเจ้าแม่กวนอิม โดยทำขนมเปี๊ยะแลกกันในหมู่ญาติ ขบวนการใต้ดินจึงใช้ขนมเปี๊ยะสอดไส้ใส่จดหมายนัดแนะให้พร้อมใจกันต่อสู้ เป็นต้น อาหารที่ใช้ในงานมงคลของจีนนั้นมักจะถูกเลือกอย่างพิถีพิถัน เพื่อความเป็นมงคลของงาน ส่วนใหญ่จะเลือกจากชื่อและลักษณะของอาหาร ประเพณีการเลือกรับประทานขนมนี้เกิดจากความเชื่อที่มาจากชื่อและลักษณะของขนม และการแปลความหมายที่ออกเป็นความหมายที่ดี เป็นสิริมงคลแก่ชีวิต ซึ่งยังเป็นส่วนหนึ่งของความเชื่อและประเพณีด้วย เรียกว่า “ตั้งแต่เกิดจนตายทุกวาระจะมีอาหารเข้าไปเกี่ยวข้องเสมอ”
ขนมเปี๊ยะเป็นขนมที่คนจีนนิยมใช้ในงานมงคล ทั้งงานหมั้น งานแต่งงาน หรือ เป็นของขวัญ รวมไปถึงการเซ่นไหว้บรรพบุรุษ
ขนมเปี๊ยะ คนจีนเรียกว่า “ผั่วเปี้ย” แต่คนไทยเรียกว่า “ขนมเปี๊ยะ” เป็นขนมที่มักใช้ประกอบในเทศกาลขนมไหว้พระจันทร์ของชาวจีน ใช้เป็นเครื่องเซ่นไหว้เทพเจ้าแห่งดวงจันทร์ การทำขนมเปี๊ยะนั้นถูกเผยแพร่โดยชาวจีนที่อพยพเข้ามาอยู่ในเมืองไทยเมื่อนานมาแล้ว แต่เดิมนั้นไส้จะมีส่วนประกอบเป็นถั่วและฟัก แต่เมื่อวัฒนธรรมไทยจีนเริ่มผสมผสานกลมกลืนกันจนเริ่มมีกลิ่นและมีรสชาติแบบไทย ๆ ไส้จึงเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง เช่น ทุเรียน ไข่แดง เป็นต้น
ซึ่งความหมายของขนมเปี๊ยะในเทศกาลต่าง ๆ คือ ความพรั่งพร้อม สมบูรณ์ และความสมหวัง เป็นขนมแห่งความสิริมงคลสื่อถึงความปรารถนาดีระหว่างผู้รับและผู้ให้ ทั้งยังเป็นขนมที่แสดงถึงความสามัคคีกันเพราะในเทศกาลต่าง ๆ ชาวจีนส่วนใหญ่มักจะอยู่พร้อมหน้าพร้อมตากันทั้งครอบครัวกินขนมเปี๊ยะเพื่อให้เกิดสิริมงคลและนำมาซึ่งความเจริญรุ่งเรืองแก่ตนเอง ครอบครัว ธุรกิจและกิจการ ชาวจีนจึงมีความเชื่อสืบทอดต่อกันมาว่าในปีหนึ่ง ๆ มักจะมีสิ่งเลวร้าย เรื่องไม่ดีไม่งาม เรื่องอัปมงคลมากระทบ หรือรบกวนการดำเนินชีวิตจนทำให้เกิดอุปสรรคต่าง ๆ ขึ้น เช่น การเจ็บไข้ได้ป่วย เงินทองไม่คล่อง ทำอะไรก็พบแต่ความยุ่งยาก ทำให้รู้ได้ว่า “ดวงชะตาชีวิต” ไม่ดีนักจึงต้องมีการขวนขวายหาที่พึ่งจึงก่อให้เกิดการไหว้เจ้า การไหว้สิ่งศักสิทธิ์ การไหว้บรรพบุรุษและประเพณีอื่น ๆ ขึ้น บนโต๊ะเซ่นไหว้จะประกอบไปด้วยสิ่งของต่าง ๆ ที่มีความหมายต่าง ๆ กัน ขนมเปี๊ยะจะมีอักษรมงคลสีแดงประทับอยู่กลางขนม แต่ในปัจจุบันนี้พฤติกรรมการซื้อขนมเปี๊ยะนั้นได้เปลี่ยนแปลงแล้ว ผู้บริโภคไม่ได้ซื้อขนมเปี๊ยะเพียงเพื่อไหว้เจ้าเท่านั้น แต่ผู้บริโภคยังซื้อขนมเปี๊ยะเพื่อเป็นของฝากและเพื่อการบริโภคอีกด้วย
ตำนาน

ตำนานแรกกล่าวว่ามีสามีภรรยาคู่หนึ่งแต่งงานอยู่ด้วยกันที่บ้านของฝ่ายสามี อยู่มาวันหนึ่งพ่อของสามีป่วยหนักแต่ไม่มีเงินรักษา ด้วยความกตัญญูจึงนำตัวภรรยาไปขัดดอกแลกกับการยืมเงินมารักษาอาการป่วยของพ่อสามี เมื่อพ่อสามีหายจากอาการป่วย สามีจึงหาวิธีไปไถ่ตัวภรรยา โดยทำขนมเปี๊ยะออกไปขายได้เงินเป็นกอบเป็นกำ มีเงินไปไถ่ตัวภรรยาจึงเกิดเป็นชื่อ เหล่าผั่วเปี๊ยะ
ตำนานที่สองกล่าวว่า มีชายคนหนึ่งเดินทางออกจากบ้านไปทำงานอยู่ที่กวางโจว เมื่อครั้นจะกลับบ้านภรรยาได้ยินข่าวจึงคิดทำขนมเปี๊ยะออกมาเพื่อจะเอาใจสามี เมื่อสามีได้ทานถึงกับกล่าวว่ามันวิเศษมาก และก่อนที่จะเดินทางกลับไปทำงานจึงขอให้ภรรยาทำขึ้นมาเพื่อจะนำไปฝากเจ้านายและเพื่อน ๆ เมื่อเจ้านายและเพื่อน ๆ ได้ลิ้มรส ก็ทำให้เกิดการติดอกติดใจและเกิดการบอกต่อเป็นตำนานจนได้ชื่อว่า เตี่ยจิวเหล่าผ่อเปี๊ยะ
ความล้า

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ เมื่อย (แก้ความกำกวม)
| ความล้า Fatigue> บัญชีจำแนกและลิงก์ไปภายนอก |
| --- | --- |
ICD-10: R53
ICD-9: 780.7
DiseasesDB: 30079
MedlinePlus: 003088
MeSH: D005221
ความล้า หรือ ความอ่อนล้า เป็นความรู้สึกเหนื่อยเชิงจิตวิสัย ซึ่งแตกต่างจากความอ่อนแอ (weakness) และมีการตั้งต้นทีละน้อย ความล้าสามารถบรรเทาได้โดยได้รับการพักผ่อนชั่วระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งต่างจากความอ่อนแอ ความล้าอาจมีสาเหตุทางร่างกายหรือจิตใจก็ได้ ความล้าทางกายภาพเป็นสภาพที่กล้ามเนื้อไม่สามารถธำรงสมรรถภาพทางกายภาพเหมาะสมได้ชั่วคราว และกิจกรรมทางกายอย่างหักโหมยิ่งทำให้ความล้ารุนแรงขึ้น ความล้าทางจิตใจเป็นการลดสมรรถภาพการรู้สูงสุดไปชั่วคราว อันเป็นผลมาจากกิจกรรมการคิดยาวนาน ความล้าสามารถแสดงออกมาเป็นอาการง่วงซึม ภาวะง่วงงุน หรือความล้ามุ่งประเด็นตั้งใจ
เอไมด์

โครงสร้างทั่วไปของเอไมด์
ฟอร์มาไมด์ เอไมด์ที่เล็กที่สุด
แอสพาราจีน (รูปแบบไอออนขั้วคู่) กรดอะมิโนที่มีสายโซ่ด้านข้าง (ไฮไลต์) ที่มีกลุ่มเอไมด์
ในเคมีอินทรีย์ เอไมด์ หรือที่เรียกว่าคาร์บอกซาไมด์ เป็นสารประกอบที่มีสูตรทั่วไป R−C(=O)−NR′R″ โดยที่ R, R' และ R″ เป็นตัวแทนของหมู่ใดๆ ซึ่งโดยทั่วไปคือกลุ่มอัลคิลหรืออะตอม ไฮโดรเจน หมู่เอไมด์เรียกว่าพันธะเปปไทด์เมื่อเป็นส่วนหนึ่งของสายโซ่หลักในโปรตีน และเรียกว่าพันธะไอโซเปปไทด์เมื่อเกิดขึ้นในโซ่ข้าง เช่นในแอสพาราจีนและกลูตามีน เอไมด์เป็นอนุพันธ์ของกรดคาร์บอกซิลิก (R−C(=O)−OH ) ซึ่งหมู่ไฮดรอกซิล (−OH ) จะถูกแทนที่ด้วยหมู่เอมีน (−NR′R″ )
เอไมด์โดยทั่วไปที่รู้จักคือ ฟอร์มาไมด์ (H−C(=O)−NH2 ), อะซีตาไมด์ (H3C−C(=O)−NH2 ), เบนซาไมด์ (C6H5−C(=O)−NH2 ) และไดเมทิลฟอร์มาไมด์ (H−C(=O)−N(−CH3)2 ) ตัวอย่างอื่น ๆ เช่น N -คลอโรอะเซทาไมด์ (H3C−C(=O)−NH−Cl ) และคลอโรฟอร์มาไมด์ (Cl−C(=O)−NH2 )
เอไมด์มีแบ่งเป็นเป็น ปฐมภูมิ ทุติยภูมิ และตติยภูมิ ขึ้นอยู่กับที่อะตอมไนโตรเจนมีรูปแบบ−NH2 ,−NHR หรือ−NRR' โดยที่ R และ R' คือกลุ่มอื่นที่ไม่ใช่ไฮโดรเจน
การอ่านชื่อสารประกอบเอไมด์

−C(=O)−(N) จะเรียกว่า กลุ่มเอไมด์
ในระบบการตั้งชื่อตามปกติ จะมีการเติมคำว่า "amide" ที่ส่วนท้ายของชื่อกรดต้นกำเนิด ตัวอย่างเช่น เอไมด์ที่ได้มาจาก acetic acid มีชื่อว่า acetamide (CH3CONH2) IUPAC แนะนำให้ใช้ ethanamide แต่ไม่เป็นที่นิยม เมื่อเอไมด์ได้มาจากเอมีนปฐมภูมิหรือทุติยภูมิ หมู่แทนที่ของไนโตรเจนจะถูกระบุเป็นอันดับแรกในชื่อ ดังนั้นเอไมด์ที่เกิดจากไดเมทิลลามีนและกรดอะซิติก คือ N,N-dimethylacetamide (CH3CONMe2 โดยที่ Me = CH3) โดยปกติแล้วแม้แต่ชื่อนี้ก็ทำให้ง่ายขึ้นเป็น dimethylacetamide ส่วน Cyclic amides เรียกว่า lactam ซึ่งต้องเป็นเอไมด์ทุติยภูมิหรือตติยภูมิ
การใช้งาน

เอไมด์พบได้ในธรรมชาติและเทคโนโลยี โปรตีนและพลาสติกที่สำคัญ เช่น Nylons, Aramid, Twaron และ Kevlar เป็นพอลิเมอร์ที่มีหน่วยเชื่อมต่อกันด้วยหมู่เอไมด์ (polyamide) ซึ่งทำให้เกิดความแข็งแรงและทนทานต่อการเกิด hydrolysis เอไมด์ยังพบในสารประกอบทางชีวภาพที่สำคัญอื่นๆ อีกมากมาย เช่นเดียวกับยาหลายชนิด เช่น พาราเซตามอล เพนิซิลลิน และ แอลเอสดี เอไมด์ที่มีน้ำหนักโมเลกุลต่ำ เช่น ไดเมทิลฟอร์มาไมด์ เป็นตัวทำละลายทั่วไป
โครงสร้างและพันธะ

อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวบนอะตอมไนโตรเจนจะเกิดเรโซแนนซ์กับหมู่คาร์บอนิล ซึ่งทำให้เกิดพันธะคู่บางส่วนระหว่างไนโตรเจนและคาร์บอน ในความเป็นจริง อะตอม O, C และ N มีออร์บิทัลโมเลกุลที่ถอิเล็กตรอนสามารถเคลื่อนที่ได้ ก่อให้เกิดระบบคอนจูเกต ดังนั้นพันธะทั้งสามของไนโตรเจนในเอไมด์จึงไม่ใช่เป็นพีระมิดฐานสามเหลี่ยนเหมือนเอมีน แต่เป็นระนาบแบนราบ ทำให้พันธะ C-N ไม่สามารถหมุนได้ สิ่งนี้ส่งผลต่อคุณสมบัติของโมเลกุลขนาดใหญ่ที่สร้างขึ้นโดยพันธะดังกล่าวด้วย การไม่สามารถหมุนได้จะทำให้กลุ่มเอไมด์แตกต่างจากกลุ่มเอสเทอร์ ซึ่งทำให้สามารถหมุนได้
แนวพันธะ CC(O)NR 2 ของเอไมด์เป็นแบบระนาบแบนราบ ระยะ C=O สั้นกว่าระยะ C-N เกือบ 10% โครงสร้างของเอไมด์สามารถอธิบายได้ว่าเป็นเรโซแนนซ์ระหว่างโครงสร้างสองแบบ: เป็นกลาง (A) และ ไอออนขั้วคู่ (B)
เป็นที่คาดกันว่าในอะซิตาไมด์ จะเกิดโครงสร้างแบบ A ประมาณ 62% ในขณะที่โครงสร้างแบบ B พบได้ 28% (ตัวเลขเหล่านี้รวมกันไม่เป็น 100% เนื่องจากมีรูปแบบการเรโซแนนซ์เพิ่มเติมที่ไม่ได้อธิบายไว้ข้างต้น) นอกจากนี้ยังมีพันธะไฮโดรเจนระหว่างอะตอมไฮโดรเจนและไนโตรเจน
ในสเปกตรัม IR นั้น เอไมด์มีแถบ νCO ที่มีความเข้มปานกลางใกล้ 1650 cm−1 พลังงานของแถบนี้ต่ำกว่าค่า νCO ของเอสเทอร์และคีโตนประมาณ 60 cm−1 ความแตกต่างนี้สะท้อนถึงการเกิดโครงสร้างเรโซแนนซ์
โครงสร้างและพันธะ > ความเป็นเบส

เมื่อเปรียบเทียบกับเอมีน เอไมด์เป็นเบสที่อ่อนกว่ามาก ในขณะที่คู่กรดของเอมีน มีค่า pKa ประมาณ 9.5 แต่คู่กรดของเอไมด์มีค่า pKa ประมาณ −0.5 ดังนั้น เมื่อเปรียบเทียบกับเอมีน เอไมด์จึงมีคุณสมบัติเป็นกลางในน้ำ สิ่งนี้อธิบายได้จากการดึงอิเล็กตรอนออกจากเอมีนโดยคาร์บอนิล ในทางกลับกันเอไมด์เป็นเบสที่แรงกว่า กรดคาร์บอกซิลิก เอสเทอร์ อัลดีไฮด์ และคีโตนมาก (pKa ของกรดคอนจูเกตอยู่ระหว่าง −6 ถึง −10)
โปรตอนของเอไมด์ปฐมภูมิหรือทุติยภูมิไม่สามารถแยกตัวออกได้อย่างง่าย pKa จะสูงถึง 15 ในทางกลับกัน ภายใต้สภาวะที่เป็นกรดจัด ออกซิเจนที่หมู่คาร์บอนิลสามารถจับกับโปรตอนโดยมี Ka ประมาณ −1 ไม่เพียงเพราะประจุบวกของไนโตรเจนเท่านั้น แต่ยังเป็นเพราะประจุลบของออกซิเจนเกิดเรโซแนนซ์อีกด้วย
โครงสร้างและพันธะ > พันธะไฮโดรเจนและการละลายของสาร

เนื่องจากอิเล็กโตรเนกาติวีตีของออกซิเจนมากกว่าไนโตรเจน คาร์บอนิล (C=O) จึงเป็นมีขั้วที่แรงกว่า C-N ทำให้เอไมด์ทำหน้าที่เป็นตัวรับพันธะไฮโดรเจน ส่วนการมีอยู่ของ N–H ทำให้เอไมด์ทำหน้าที่เป็นผู้ให้พันธะไฮโดรเจนได้เช่นกัน ดังนั้นเอไมด์จึงสามารถเกิดพันธะไฮโดรเจนกับน้ำและตัวทำละลายโปรติกอื่นๆ อะตอมออกซิเจนสามารถรับพันธะไฮโดรเจนจากน้ำได้ จากผลของปฏิกิริยาเช่นนี้ ความสามารถในการละลายน้ำของเอไมด์จึงมากกว่าความสามารถในการละลายน้ำของสารประกอบไฮโดรคาร์บอน พันธะไฮโดรเจนเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในโครงสร้างทุติยภูมิของโปรตีนด้วย
ความสามารถในการละลายของเอไมด์และเอสเทอร์ใกล้เคียงกัน โดยทั่วไปเอไมด์จะละลายได้น้อยกว่าเอมีนและกรดคาร์บอกซิลิก เนื่องจากสารประกอบเหล่านี้สามารถบริจาคและรับพันธะไฮโดรเจนได้ เอไมด์ระดับตติยภูมิ เช่น N,N -dimethylformamide มีความสามารถในการละลายน้ำต่ำ เพราะเกิดพันธะไฮโดรเจนได้น้อยกว่า
ปฏิกิริยา

เอไมด์เกิดปฏิกิริยาเคมีหลายอย่าง แม้ว่าจะมีมีความว่องไวต่อปฏิกิริยาน้อยกว่าเอสเทอร์ก็ตาม เอไมด์จะถูกไฮโดรไลซ์ในสภาวะที่เป็นด่างเมื่อให้ความร้อนและในสภาวะกรดแก่ สภาวะที่เป็นกรดจะให้กรดคาร์บอกซิลิกและแอมโมเนียมไอออน ในขณะที่ไฮโดรไลซิสในเบสจะให้คาร์บอกซิเลทไอออนและแอมโมเนีย
| Reaction name | Product | Comment |
| --- | --- | --- |
| Dehydration | Nitrile | Reagent: phosphorus pentoxide; benzenesulfonyl chloride; TFAA/py |
| Hofmann rearrangement | Amine with one fewer carbon atom | Reagents: bromine and sodium hydroxide |
| Amide reduction | Amines, aldehydes | Reagent: lithium aluminium hydride followed by hydrolysis |
| Vilsmeier–Haack reaction | Aldehyde (via imine) | POCl3, aromatic substrate, formamide |
| Bischler–Napieralski reaction | Cyclic aryl imine | POCl3, SOCl2, etc. |
| Tautomeric chlorination | Imidoyl chloride | Oxophilic halogenating agents, e.g. COCl2 or SOCl2 |
การสังเคราะห์เอไมด์ > จากกรดคาร์บอกซิลิกและสารประกอบที่เกี่ยวข้อง

โดยปกติเอไมด์จะถูกเตรียมโดยการรวมกรดคาร์บอกซิลิกเข้ากับเอมีน ปฏิกิริยาโดยตรงโดยทั่วไปต้องใช้อุณหภูมิสูง:
เอสเทอร์ เป็นสารตั้งต้นที่ดีกว่ามากเมื่อเทียบกับกรดคาร์บอกซิลิก
นอกจากนี้ acid chlorides (Schotten-Baumann reaction) และ anhydrides (Lumière–Barbier method) ทำปฏิกิริยากับเอมีนแล้วได้เอไมด์เช่นกัน:
การสังเคราะห์เปปไทด์ ใช้สารเชื่อมต่อ เช่น HATU HOBt หรือ PyBOP
การสังเคราะห์เอไมด์ > จากไนไตรล์

การไฮโดรไลซิสของไนไตรล์ ดำเนินการในระดับอุตสาหกรรมเพื่อผลิต fatty amides
การสังเคราะห์เอไมด์ > เส้นทางพิเศษ

เอไมด์สามารถสังเคราะห์จากปฏิกิริยาอื่น ๆ ด้วย รีเอเจนต์หลายชนิด เช่น tris(2,2,2-trifluoroethyl) borate ได้รับการพัฒนาสำหรับการโดยเฉพาะ
| Reaction name | Substrate | Details |
| --- | --- | --- |
| Beckmann rearrangement | Cyclic ketone | Reagent: hydroxylamine and acid |
| Schmidt reaction | Ketones | Reagent: hydrazoic acid |
| Willgerodt–Kindler reaction | Aryl alkyl ketones | Sulfur and morpholine |
| Passerini reaction | Carboxylic acid, ketone or aldehyde |  |
| Ugi reaction | Isocyanide, carboxylic acid, ketone, primary amine |  |
| Bodroux reaction | Carboxylic acid, Grignard reagent with an aniline derivative ArNHR' |  |
| Chapman rearrangement | Aryl imino ether | For N,N-diaryl amides. The reaction mechanism is based on a nucleophilic aromatic substitution. |
| Leuckart amide synthesis | Isocyanate | Reaction of arene with isocyanate catalysed by aluminium trichloride, formation of aromatic amide. |
| Ritter reaction | Alkenes, alcohols, or other carbonium ion sources | Secondary amides via an addition reaction between a nitrile and a carbonium ion in the presence of concentrated acids. |
| Photolytic addition of formamide to olefins | Terminal alkenes | A free radical homologation reaction between a terminal alkene and formamide. |
| Dehydrogenative coupling | alcohol, amine | requires ruthenium dehydrogenation catalyst |
| Transamidation | amide | typically slow |
| Amine α-oxidation | alkyl amine | requires gold catalysts |
โครงสร้างของไดเมอร์ที่เกิดจากพันธะไฮโดรเจนของอะซิตาไมด์จาก X-ray crystallography.ระยะห่าง: C-O: 1.243, C-N, 1.325, N---O, 2.925 Å. สีอะตอม: แดง = O, น้ำเงิน = N, เทา = C, ขาว = H
กลไกของการเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซิสในสภาวะกรดของเอไมด์
ผลทางประสาทชีวภาพของการออกกำลังกาย

| ผลทางประสาทชีวภาพ ของการออกกำลังกาย |
| --- | --- |
การบำบัดโดยออกกำลังกาย การแทรกแซงทางการแพทย์
หญิงวิ่งออกกำลังกาย
ICD-9-CM: 93.19
MeSH: D005081
LOINC:: 73986-2
eMedicine: 324583
การออกกำลังกายมีผลมากต่อโครงสร้าง หน้าที่การทำงาน และการรู้คิดของสมอง
งานวิจัยในมนุษย์จำนวนมากแสดงว่า การออกกำลังกายแบบแอโรบิก (จากเบาถึงหนักที่ใช้กระบวนการสร้างพลังงานโดยออกซิเจน) โดยอย่างน้อย 30 นาทีทุกวันปรับปรุงการทำงานของสมอง โดยปรับหน้าที่การรู้คิด (cognitive function) การแสดงออกของยีน สภาพพลาสติกทางประสาท (neuroplasticity) และพฤติกรรมที่มีผลดี
ผลที่ได้ในระยะยาวรวมทั้งการเกิดเซลล์ประสาท (neurogenesis) ที่เพิ่มขึ้น, การทำงานทางประสาทที่ดีขึ้น (เช่นในการส่งสัญญาณแบบ c-Fos และ BDNF), การรับมือกับความเครียดที่ดีขึ้น, การควบคุมพฤติกรรมที่ดีขึ้น, ความจำชัดแจ้ง (declarative) ความจำปริภูมิ (spatial) ความจำใช้งาน (working) ที่ดีขึ้น, และการปรับปรุงทางโครงสร้างและหน้าที่ของสมองและวิถีประสาทที่สัมพันธ์กับการควบคุมการรู้คิดและความจำ
ผลการออกกำลังกายต่อความรู้คิดอาจช่วยการเรียนหนังสือในนักเรียนนักศึกษา เพิ่มผลิตผลการทำงาน ช่วยรักษาการทำงานของสมองในคนแก่ ป้องกันหรือบำบัดความผิดปกติทางประสาทแบบต่าง ๆ และปรับปรุงคุณภาพชีวิตโดยทั่วไป
คนที่ออกกำลังกายแบบแอโรบิกอย่างสม่ำเสมอ 
(เช่น วิ่ง เดินเร็ว ว่ายน้ำ และขี่จักรยาน) ได้คะแนนดีกว่าเมื่อตรวจสอบการทำงานทางประสาทจิตวิทยาที่วัดหน้าที่การรู้คิดบางอย่าง เช่น การควบคุมการใส่ใจ การหยุดพฤติกรรมอัตโนมัติเพื่อทำสิ่งที่ได้ผลกว่า (inhibitory control) ความยืดหยุ่นทางการรู้คิด ความจำใช้งานในด้านการอัปเดตและความจุ ความจำชัดแจ้ง ความจำปริภูมิ และความเร็วในการประมวลข้อมูล
การออกกำลังกายแบบแอโรบิกยังเป็นยาแก้ซึมเศร้าและยาทำให้ครึ้มใจอีกด้วย
ดังนั้น การออกกำลังกายให้สม่ำเสมอจะปรับปรุงอารมณ์และความภูมิใจในตนเอง (self-esteem) ให้ดีขึ้นโดยทั่วไป
การออกกำลังกายแบบแอโรบิกให้สม่ำเสมอจะปรับปรุงอาการที่สัมพันธ์กับความผิดปกติของระบบประสาทกลาง (CNS disorder) ต่าง ๆ และสามารถใช้เป็นการรักษาเสริมสำหรับความผิดปกติเหล่านั้น มีหลักฐานที่ชัดเจนถึงประสิทธิผลของการออกกำลังกายเพื่อรักษาโรคซึมเศร้า (MDD)
และโรคสมาธิสั้น (ADHD)
หลักฐานพรีคลินิกและหลักฐานคลินิกที่กำลังออกมาเรื่อย ๆ จำนวนมาก สนับสนุนการรักษาโดยการออกกำลังกายเพื่อรักษาและป้องกันการติดยา
งานทบทวนวรรณกรรมที่ตรวจหลักฐานทางคลินิกยังสนับสนุนให้ออกกำลังกายเป็นการรักษาเสริมสำหรับโรคประสาทเสื่อม (neurodegenerative disorder) บางอย่าง โดยเฉพาะโรคอัลไซเมอร์
และโรคพาร์คินสัน
การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอยังสัมพันธ์กับโอกาสเสี่ยงต่อโรคประสาทเสื่อมที่ต่ำกว่า
และเสนอให้ใช้เป็นการรักษาเสริมต่อมะเร็งสมองอีกด้วย