stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ลิงกังดำ

| ลิงกังดำ |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 เสี่ยงขั้นวิกฤติต่อการสูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
สกุล:: Macaca
สปีชีส์:: M.  nigra
ชื่อทวินาม
Macaca nigra (Desmarest, 1822)


แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ (สีน้ำเงิน — ถิ่นกำเนิดดั้งเดิม, แดง — ถิ่นที่ถูกนำเข้า)
ลิงกังดำ หรือ ลิงกังหงอนดำ (อังกฤษ: Black macaque, Crested black macaque; ชื่อวิทยาศาสตร์: Macaca nigra) เป็นลิงโลกเก่าชนิดหนึ่ง จำพวกลิงกัง
ลิงกังดำ มีขนสีดำตลอดทั่วทั้งตัวรวมถึงใบหน้าที่ไม่มีขน มีจุดเด่นคือ กลางกระหม่อมมีขนเป็นแผงเหมือนหงอน ซึ่งจะตั้งขึ้นได้เมื่อขู่ศัตรู และที่ก้นจะมีแผ่นหนังสีขาวดูเด่นใช้สำหรับรองนั่ง นอกจากนี้แล้วยังเป็นเครื่องมือที่ใช้ในการแสดงออกทางเพศ โดยเฉพาะในตัวผู้
มีหางขนาดสั้นยาวเพียง 2 เซนติเมตรเท่านั้น (1 นิ้ว) ทำให้แลดูคล้ายลิงไม่มีหาง ลำตัวมีความยาวประมาณ 44 เซนติเมตร (17 นิ้ว) จนถึง 60 เซนติเมตร (24 นิ้ว) น้ำหนักประมาณ 3.6 ถึง 10.4 กิโลกรัม นับเป็นลิงประเภทลิงกังที่มีขนาดเล็กชนิดหนึ่ง มีอายุขัยโดยเฉลี่ยประมาณ 20 ปี
อาศัยอยู่เป็นกลุ่มเล็ก ๆ ราว 5-25 ตัว กระจายพันธุ์เฉพาะบนเกาะซูลาเวซี ในประเทศอินโดนีเซียเท่านั้น เป็นลิงที่กินส่วนต่าง ๆ ของพืชต่าง ๆ เป็นอาหารหลัก เป็นลิงที่ชาวพื้นเมืองบนเกาะซูลาเวซีใช้รับประทานเป็นอาหารเช่นเดียวกับทาร์เซีย ปัจจุบันมีจำนวนประชากรเหลือประมาณ 6,000 ตัวเท่านั้น
ลิงกังดำที่ถ่ายรูปตัวเอง
เป็นลิงที่มีความเฉลียวฉลาด ในปี ค.ศ. 2011 ได้มีช่างภาพชาวตะวันตกผู้หนึ่งได้เข้าไปถ่ายรูปฝูงลิงกังดำในเขตป่าสงวนของเกาะซูลาเวซี ปรากฏว่าลิงไม่ได้มีท่าทีที่ก้าวร้าวเลย กลับกันกลับแสดงความเป็นมิตร และยังรู้จักที่จะถ่ายรูปตัวเองด้วยการยิ้มให้อีกต่างหาก
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Macaca nigra ที่วิกิสปีชีส์
โครงการอนุรักษ์ลิงกังดำ (อังกฤษ)
ลิงกังเหนือ

| ลิงกังเหนือ |
| --- | --- |

ลิงกังเหนือที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
สถานะการอนุรักษ์
 ไม่มั่นคง  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
สกุล:: Macaca
สปีชีส์:: M.  leonina
ชื่อทวินาม
Macaca leonina (Blyth, 1863)


แผนที่แพร่กระจายพันธุ์
ลิงกังเหนือ (อังกฤษ: Northern pig-tailed macaque; ชื่อวิทยาศาสตร์: Macaca leonina) ลิงชนิดหนึ่ง ในวงศ์ลิงโลกเก่า (Cercopithecidae)
เดิมเคยถูกจัดให้เป็นชนิดย่อยของลิงกังใต้ (M. nemestrina) มีลักษณะทั่วไปเหมือนกับลิงกังใต้ซึ่งเคยถูกจัดให้เป็นชนิดเดียวกัน คือ รูปร่างป้อมสั้น หางสั้น มีขนสีน้ำตาลอมเทา ต่างจากลิงกังใต้ตรงที่ขนบริเวณหลังเป็นสีน้ำตาลอ่อนหรือสีเทา ซึ่งอ่อนกว่าลิงกังใต้
พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่ประเทศอินเดีย, บังกลาเทศ, ภูฏาน, ภาคใต้ของจีน, พม่า, ลาว, เวียดนาม, กัมพูชา และไทย ในประเทศไทยพบทั่วทุกภาคยกเว้นภาคกลางและภาคใต้ตั้งแต่คอคอดกระ ที่อินเดียจะพบได้ในตอนใต้ของแม่น้ำพรหมบุตร ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ
พฤติกรรมและนิเวศวิทยาเหมือนกับลิงกังใต้ทุกประการ
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Macaca leonina ที่วิกิสปีชีส์
ลำดับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์อังกฤษระหว่างปี ค.ศ. 1500 ถึง ค.ศ. 1599

ลำดับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์อังกฤษระหว่างปี ค.ศ. 1500 ถึง ค.ศ. 1599 (อังกฤษ: Timeline of British history (1500–1599))
ดูเพิ่ม

ประวัติศาสตร์อังกฤษ
สมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ
ลิงคอล์นเชอร์

ที่ตั้งของมณฑลลิงคอล์นเชอร์
ลิงคอล์นเชอร์ หรือ ลิงคอล์นเชียร์ (อังกฤษ: Lincolnshire, เสียงอ่านภาษาอังกฤษ: /ˈlɪŋkənʃər/ or /ˈlɪŋkənʃɪər/,ออกเสียง; ย่อ Lincs) เป็นมณฑลในอังกฤษในสหราชอาณาจักร ที่ตั้งอยู่ทางตะวันออกของอังกฤษโดยมีลิงคอล์นเป็นเมืองหลวง
ลิงคอล์นเชอร์มีเขตแดนติดกับนอร์ฟอล์ก, เคมบริดจ์เชอร์, รัทแลนด์, เลสเตอร์เชอร์, นอตทิงแฮมเชอร์, เซาท์ยอร์กเชอร์ และอีสต์ไรดิงแห่งยอร์กเชอร์ รวมถึงมีเขตแดนติดกับนอร์แทมป์ตันเชอร์ราว 19 เมตรซึ่งเป็นเขตแดนระหว่างมณฑลที่สั้นที่สุดในอังกฤษ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ลิงคอล์นเชอร์
Lincolnshire County Council website
Visitlincolnshire.com
Lincolnshire Show official website เก็บถาวร 2009-07-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กค> ศ. 1974 – ค.ศ. 1996 ←    เทศมณฑลทางพิธีการของอังกฤษ   → ปัจจุบัน |
| --- | --- |
 กลอสเตอร์เชอร์  เกรเทอร์แมนเชสเตอร์  เกรเทอร์ลอนดอน  คอร์นวอลล์  คัมเบรีย  เคนต์  เคมบริดจ์เชอร์  ชรอปเชอร์  เชชเชอร์  ซัฟฟอล์ก  ซัมเมอร์เซต  เซอร์รีย์  เซาท์ยอร์กเชอร์  ดอร์เซต  ดาร์บิเชอร์  เดวอน  เดอรัม  ไทน์และเวียร์  นครลอนดอน  นอตทิงแฮมเชอร์  นอร์ทยอร์กเชอร์  นอร์แทมป์ตันเชอร์  นอร์ฟอล์ก  บริสตอล  บักกิงแฮมเชอร์  บาร์กเชอร์  เบดฟอร์ดเชอร์  เมอร์ซีย์ไซด์  รัตแลนด์  ลิงคอล์นเชอร์  เลสเตอร์เชอร์  แลงคาเชอร์  วอริกเชอร์  วิลต์เชอร์  วุร์สเตอร์เชอร์  เวสต์ซัสเซกซ์  เวสต์มิดแลนส์  เวสต์ยอร์กเชอร์  สแตฟฟอร์ดเชอร์  ออกซฟอร์ดเชอร์  อีสต์ซัสเซกซ์  อีสต์ไรดิงออฟยอร์กเชอร์  เอสเซกซ์  ไอล์ออฟไวต์  ฮาร์ตฟอร์ดเชอร์  เฮริฟอร์ดเชอร์  แฮมป์เชอร์
ลำไส้ใหญ่

| ลำไส้ใหญ่ |
| --- | --- |

Front of abdomen, showing surface markings for liver, stomach, and large intestine.
ตัวระบุ
MeSH: D007420
TA98: A05.7.01.001
TA2: 2963
FMA: 7201
อภิธานศัพท์กายวิภาคศาสตร์[แก้ไขบนวิกิสนเทศ]
ลำไส้ใหญ่ (อังกฤษ: Colon) เป็นอวัยวะที่อยู่ในระบบทางเดินอาหาร ลำไส้ใหญ่ของคนมีความยาวประมาณ 1.5 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 6 เซนติเมตร แบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ
กระเปาะลำไส้ใหญ่ หรือ ซีกัม (Caecum) เป็นลำไส้ใหญ่ส่วนแรก ต่อจากลำไส้เล็กส่วนไอเลียม ทำหน้าที่รับกากอาหารจากลำไส้เล็ก ที่ซีกัมมีส่วนของไส้ติ่ง (Vermifrom appendix) ยื่นออกมา
โคลอน (Colon) เป็นลำไส้ใหญ่ส่วนที่ยาวที่สุดประกอบด้วยลำไส้ใหญ่ขวา ลำไส้ใหญ่กลาง และลำไส้ใหญ่ซ้าย มีหน้าที่ดูดซึมน้ำและพวกวิตามินบี12 ที่แบคที่เรียในลำไส้ใหญ่สร้างขึ้น และขับกากอาหารเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ส่วนต่อไป
ไส้ตรง หรือ เรกทัม (Rectum) เมื่อกากอาหารเข้าสู่ไส้ตรงจะทำให้เกิดความรู้สึกอยากถ่ายขึ้น เพราะความดันในไส้ตรงเพิ่มขึ้นเป็นผลทำให้กล้ามเนื้อหูรูดที่ทวารหนักอันใน ซึ่งทำงานนอกอำนาจจิตใจเปิดออก แต่กล้ามเนื้อหูรูดที่ทวารหนักอันนอกเปิดออกเมื่อร่างกายต้องการ ซึ่งจะทำให้เกิดการถ่ายอุจจาระออกทางทวารหนัก (Anus) ต่อไป
ลำเส้นใยประสาทตา

| ลำเส้นใยประสาทตา  (Optic tract) |
| --- | --- |
เส้นประสาทตาข้างซ้าย และลำเส้นใยประสาทตา
รายละเอียด
ส่วนหนึ่งของ: ระบบการมองเห็น
ตัวระบุ
ภาษาละติน: tractus opticus
MeSH: D065866
นิวโรเนมส์: 460
นิวโรเล็กซ์ ID: birnlex_1684
TA98: A14.1.08.404
TA2: 5669
FMA: 62046
ศัพท์ทางกายวิภาคของประสาทกายวิภาคศาสตร์[แก้ไขบนวิกิสนเทศ]
ลำเส้นใยประสาทตา (อังกฤษ: Optic tract) เป็นส่วนหนึ่งของระบบการมองเห็นที่อยู่ภายในสมอง ซึ่งเป็นลำเส้นใยประสาทที่ต่อเนื่องจากเส้นประสาทตา (optic nerve) โดยเริ่มจากส่วนไขว้ประสาทตา (optic chiasm) (ที่ซึ่งข้อมูลภาพจากครึ่งลานสายตาของตาหนึ่งข้ามไปอีกข้างหนึ่ง และภาพจากอีกครึ่งลานสายตาทอดมายังสมองข้างเดียวกัน) ไปยังแลเทอรัล เจนิคูเลต นิวเคลียส (lateral geniculate nucleus)
การส่งข้อมูลภาพ

ความสัมพันธ์ระหว่างใยประสาทจากเรตินาและลำเส้นใยประสาทตาเป็นดังนี้
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ลำเส้นใยประสาทตา | ใยประสาทจากครึ่งลานสายตาด้านขมับ (temporal retinal fibers) | ใยประสาทจากครึ่งลานสายตาด้านจมูก (nasal retinal fiber)  |
| ข้างขวา | จากตาขวา | จากตาซ้าย   |
| ข้างซ้าย | จากตาซ้าย | จากตาขวา |
พยาธิสภาพ

รอยโรคที่เกิดที่ลำเส้นใยประสาทตาข้างซ้ายจะทำให้เกิดตาบอดครึ่งซีกซ้าย (right-sided homonomous hemianopsia)
ภาพอื่นๆ

แผนภาพของฮิปโปแคมปัส
แผนภาพแสดงแลเทอรัล เจนิคูเลต นิวเคลียส
ภาพชำแหละพื้นผิวของก้านสมอง มุมมองด้านท้อง
ภาพตัดแบ่งหน้าหลังของสมอง ผ่าน intermediate mass ของโพรงสมองที่สาม
สมองส่วนท้ายและกลาง มุมมองด้านข้างด้านหลัง
แผนภาพแสดงทางเชื่อมของเส้นประสาทตาและลำเส้นใยประสาทตา
ฐานของสมอง
ภาพตัดของสมองแสดงผิวด้านบนของกลีบขมับ
ภาพตัดแสดงทางเดินของลำเส้นใยประสาทซีรีโบรสไปนัล (cerebrospinal fibers)
มุมมองด้านหน้าของก้านสมองมนุษย์
ลิงคีปูนจี

| ลิงคีปูนจี |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
วงศ์ย่อย:: Cercopithecinae
เผ่า:: Papionini
สกุล:: Rungwecebus Davenport, 2006
สปีชีส์:: R.  kipunji
ชื่อทวินาม
Rungwecebus kipunji (Jones et al., 2005)


แผนที่การกระจายพันธุ์
ชื่อพ้อง
 Lophocebus kipunji Jones & al., 2005
ลิงคีปูนจี หรือ ลิงมังกาเบย์ที่ราบสูง (อังกฤษ: Kipunji, Highland mangabey; ชื่อวิทยาศาสตร์: Rungwecebus kipunji) เป็นลิงชนิดหนึ่งจำพวกลิงโลกเก่าที่พบในทวีปแอฟริกา จัดเป็นลิงชนิดใหม่ของโลกที่เพิ่งถูกค้นพบเมื่อปี ค.ศ. 2005
ลิงคีปูนจี มีลักษณะคล้ายกับลิงมังกาเบย์ โดยครั้งแรกที่นักวิทยาศาสตร์ที่ค้นพบเชื่อว่าเป็นลิงที่อยู่ในสกุล Lophocebus หรือลิงมังกาเบย์ ถึงขนาดได้ประกาศลงในวารสารเจอนัลไซแอนซ์เมื่อเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2005 ว่าลิงคีปูนจีเป็นชนิดใหม่ของสกุล Lophocebus แต่ทว่าหลังจากที่ได้ศึกษาแล้วพบว่าไม่ใช่ หากแต่เป็นลิงสกุลใหม่ จึงให้ชื่อสกุลว่า Rungwecebus (/รุง-เว-ซี-บัส/) แปลว่า "ลิงรุงเว" โดยตั้งชื่อตามสถานที่ ๆ ค้นพบ คือ ภูเขารุงเว  โดยถือเป็นลิงสกุลใหม่ที่ค้นพบในรอบ 83 ปี และเป็นลิงชนิดเดียวเท่านั้นที่อยู่ในสกุลนี้
ตัวอย่างต้นแบบของลิงคีปูนจีได้มาจากซากตัวหนึ่งซึ่งตายเพราะติดกับดักในฟาร์มของเกษตรกร และพบว่าแม้หน้าตารูปร่างจะคล้ายกับลิงมังกาเบย์ หากแต่ลิงคีปูนจีกลับมีลักษณะดีเอ็นเอคล้ายคลึงกับลิงบาบูน ที่อยู่ในสกุล Papio มากกว่า  หลังจากที่ได้วิเคราะห์เนื้อเยื่อเพื่อศึกษาพันธุกรรมศาสตร์ แต่กะโหลกและสมองกลับพบว่าต่างกับลิงบาบูน รวมทั้งลิงแมนดริล และลิงเจลาดา
ลิงคีปูนจี สูงประมาณ 90 เซนติเมตร หรือ 3 ฟุต น้ำหนักตัวประมาณ 10 ถึง 16 กิโลกรัม มีขนสีน้ำตาลเทา บริเวณท้องน้อยและปลายหางมีขนสีขาว หัวมีแผงขนตั้งชันเหมือนมงกุฎ กินใบไม้, ดอกไม้, ผลไม้, หน่อไม้, เห็ด, มอส และหอยเป็นอาหาร โดยสามารถกินพืชที่มีความหลากหลายแตกต่างกันได้ถึง 100 ชนิด   อาศัยอยู่บนต้นไม้เป็นส่วนใหญ่ ตัวที่โตเต็มที่จะส่งเสียงร้องเหมือนห่าน ซึ่งเป็นลักษณะพิเศษที่ต่างจากลิงชนิดอื่น ๆ โดยชื่อ "คีปูนจี" นั้นเป็นชื่อท้องถิ่นที่ชาวพื้นเมืองใช้เรียกขาน และมีความเชื่อของพรานพื้นเมืองที่เชื่อว่า ลิงคีปูนจีเป็นลิงลึกลับหายาก จนไม่รู้ว่าแท้ที่จริงแล้วเป็นลิงที่มีอยู่จริงหรือเป็นเพียงวิญญาณ
ลิงคีปูนจี เป็นสัตว์ที่พบได้เฉพาะถิ่น พบได้เฉพาะบนต้นไม้สูงของป่ารุงวี-ลีฟวิงสโตน ในพื้นที่ภูเขารุงเว และที่ป่าดุนดูลู ในเขตภูเขาอุดซุงวา ที่ราบสูงซึ่งอยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเล 2,450 เมตรทางตอนใต้ ของประเทศแทนซาเนีย เท่านั้น
และขณะที่ค้นพบเจอ ลิงคีปูนจีก็เหลือปริมาณในธรรมชาติอยู่น้อยแล้ว คือ ประมาณ 1,000 ตัวเท่านั้น ลิงคีปูนจีจะถูกมนุษย์ฆ่าเพื่อการบริโภค และเพื่อต้องการถิ่นที่อยู่เพื่อทำการเพาะปลูกด้วยการตัดไม้และเผาที่ รวมถึงถูกฆ่าหากมาขโมยพืชผล  โดยมีศัตรูตามธรรมชาติได้แก่ นกอินทรี และเสือดาว  แต่ลิงคีปูนจีนั้นได้รับการอนุรักษ์ทางกฎหมายของแทนซาเนียแล้ว
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Rungwecebus kipunji ที่วิกิสปีชีส์
ลิงจมูกเชิดสีทอง

| ลิงจมูกเชิดสีทอง |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้สูญพันธุ์  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
สกุล:: Rhinopithecus
สปีชีส์:: R.  roxellana
ชื่อทวินาม
Rhinopithecus roxellana (Milne-Edwards, 1870)

ชนิดย่อย
 R. r. hubeiensis  R. r. qinlingensis  R. r. roxellana

แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์
ชื่อพ้อง
 Pygathrix roxellana
ลิงจมูกเชิดสีทอง หรือ ค่างจมูกเชิดสีทอง (อังกฤษ: golden snub-nosed monkey; จีน: 川金丝猴; ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhinopithecus roxellana) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมประเภทไพรเมต จำพวกค่างชนิดหนึ่ง
เป็นลิงจมูกเชิดที่เป็นต้นแบบของลิงจมูกเชิดทั้งหมด จัดเป็นค่างหรือลิงโลกเก่าขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง มีขนยาว สีขนมีหลากหลายสี ทั้งสีทอง และสีแดง แตกต่างกันไปตามถิ่นที่อยู่อาศัยและชนิดย่อย (มี 3 ชนิด ดูได้ที่ตางราง) มีความยาวลำตัวประมาณ 51-83 เซนติเมตร ส่วนหางยาวถึง 55-97 เซนติเมตร
ตัวผู้มีลักษณะเหมือนกับตัวเมีย แต่มีขนาดใหญ่กว่ามากถึงครึ่งหนึ่ง มีพฤติกรรมอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ กินใบไม้และดอกไม้ต่าง ๆ เป็นอาหาร รวมถึงไลเคนและเปลือกไม้ด้วยยามถึงฤดูกาลที่อาหารขาดแคลน โดยสามารถที่จะกินพืชชนิดต่าง ๆ ได้ถึง 60 ชนิด
ลูกลิงขนาดเล็ก จะมีสีขนที่อ่อนไม่เหมือนตัวเต็มวัย โดยจะอาศัยอยู่กับแม่จนกว่าจะโต เมื่ออายุได้ราว 6-7 ปี มีระยะเวลาการตั้งท้องนาน 200 วัน ออกลูกครั้งละ 1 ตัว ในช่วงฤดูใบไม้ผลิเท่านั้น ลิงตัวเมียที่มีลูกจะมีสถานะทางสังคมมากกว่าลิงที่ไม่มีลูก ขณะที่ตัวผู้ที่มีคู่ก็จะได้เลื่อนสถานะ และแสดงออกถึงความเป็นผู้นำด้วยการ เป็นผู้นำฝูงในการต่อสู้ปกป้องอาณาเขต หากมีลิงฝูงอื่นเข้ามา
มีลักษณะเด่น คือ ไม่มีกระดูกดั้งจมูก โดยรูจมูกจะอยู่เชิดขึ้นไปทำให้แลดูเหมือนว่าจมูกเชิด สันนิษฐานว่าเป็นการวิวัฒนาการเพื่อให้จมูกหดสั้นเล็กลงเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกความหนาวเย็นกัด อันเป็นสภาพอากาศของถิ่นที่อยู่อาศัย   เนื่องจากสันนิษฐานว่าเป็นลิงที่หลงรอดมาจากยุคน้ำแข็งยุคสุดท้าย และทำให้มีถิ่นกระจายพันธุ์จำกัดเฉพาะป่าดิบทึบบนภูเขาสูงกว่า 3,000 เมตรและห่างไกล ในตอนกลางและตอนใต้ของประเทศจีน เช่น มณฑลยูนนาน, เสฉวน, ฉ่านซี, กานซู และหูเป่ย์  จะอยู่รวมกันเป็นฝูงขนาดใหญ่ ซึ่งอาจมีจำนวนสมาชิกมากกว่า 400 ตัว  ปัจจุบันมีลิงจมูกเชิดสีทองเหลืออยู่ในโลกประมาณ 20,000 ตัว  ราว 4,000 ตัวอาศัยอยู่ในแถบภูเขาซึ่งทางการจีนจัดตั้งเป็นเขตอนุรักษ์ธรรมชาติ เนื่องจากอยู่ในสภาวะใกล้สูญพันธุ์จากการถูกล่าเพื่อเอาหนัง กระดูก และเนื้อเพื่อการบริโภค รวมถึงการรุกรานถิ่นที่อยู่อาศัยจากมนุษย์ด้วยการตัดไม้ทำลายป่าด้วย
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Rhinopithecus roxellana ที่วิกิสปีชีส์
ในสถานที่เลี้ยง
ลิขิตฟ้าชะตารัก

| ลิขิตฟ้าชะตารัก |
| --- | --- |

กำกับ: สกอตต์ ฮิกส์
บทภาพยนตร์: วิล เฟทเทอร์
สร้างจาก: The Lucky One   โดย นิโคลัส สปาร์ค
อำนวยการสร้าง: เดนิส ดิ โนวี   เควิน แม็คคอร์มิค
นักแสดงนำ: แซค แอฟรอน   เทย์เลอร์ ชิลลิง   เจ อาร์. เฟอร์กูสัน   บลายธ์ แดนเนอร์
กำกับภาพ: เอลาร์ คิตเวลโล
ตัดต่อ: สกอตต์ เกรย์
ดนตรีประกอบ: มาร์ค อิชแรม
บริษัทผู้สร้าง: วิลเลจโรดโชว์พิกเจอส์   ดิโนวิพิกเจอส์  
ผู้จัดจำหน่าย: วอร์เนอร์บราเธอร์ส  โรดโชว์เอ็นเตอร์เทนเมนต์ (ออสเตรเลีย & นิวซีแลนด์)
วันฉาย: 19 เมษายน ค.ศ. 2012
ความยาว: 100 นาที
ประเทศ: สหรัฐอเมริกา
ภาษา: อังกฤษ
ทุนสร้าง: 25 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ทำเงิน: 99,357,138
ลิขิตฟ้าชะตารัก (อังกฤษ: The Lucky One) เป็นภาพยนตร์อเมริกันแนวโรแมนติก ในปี ค.ศ. 2012 กำกับการแสดงโดย สกอตต์ ฮิกส์ และเขียนบทโดย วิล เฟทเทอร์ ดัดแปลงจากนิยายขายดีในชื่อเดียวกันของ นิโคลัส สปากส์ นำแสดงโดย แซค แอฟรอน, เทย์เลอร์ ชิลลิง, เจ อาร์. เฟอร์กูสัน และ บลายธ์ แดนเนอร์
เรื่องย่อ

เป็นเรื่องราวของโลแกน ทีโบต์ (แซค แอฟรอน) นาวิกโยธินหนุ่มที่เก็บรูปหญิงสาวคนหนึ่งได้ในขณะเข้าร่วมสงครามกับอิรัก รูปถ่ายใบนั้นกลายเป็นเครื่องรางคุ้มครองให้เขารอดชีวิตกลางสมรภูมิรบครั้งแล้วครั้งเล่า หลังจากปลดประจำการ เขาจึงทำตามคำแนะนำของเพื่อนรัก เพื่อออกตามหาหญิงสาวในรูป จนก่อตัวเป็นความรัก ด้วยชะตาฟ้าลิขิตให้คนทั้งสองได้พบกัน
แหล่งข้อมูลอื่น

ลิขิตฟ้าชะตารัก ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
ลิขิตฟ้าชะตารัก ที่รอตเทนโทเมโทส์
ลิขิตฟ้าชะตารัก ที่เมทาคริติก
ลิขิตฟ้าชะตารัก ที่บ็อกซ์ออฟฟิศโมโจ
ลิขิตฟ้าชะตารัก ที่เดอะนัมเบอร์
ลิงมาร์โมเส็ท

| ลิงมาร์โมเส็ท |
| --- | --- |

ลิงมาร์โมเส็ทธรรมดา (Callithrix jacchus) ที่ Tibau do Sul, รัฐฮิวกรังจีดูนอร์ชี
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม Mammalia
อันดับ:: อันดับวานร Primates
อันดับย่อย:: Haplorhini Haplorhini
อันดับฐาน:: Simiiformes Simiiformes
อนุอันดับ:: Platyrrhini Platyrrhini
วงศ์:: Callitrichidae Callitrichidae
กลุ่มที่รวมอยู่ด้วย
 Callibella M.G.M. van Roosmalen & T. van Roosmalen, 2003 (Roosmalens' dwarf marmoset)  Callimico Miranda-Ribeiro, 1922 (Goeldi's marmoset)  Callithrix Erxleben, 1777 (Atlantic marmosets)  Cebuella Gray, 1866 (pygmy marmosets)  Mico Lesson, 1840 (Amazonian marmosets)
หน่วยที่รวมโดยแคลดิสติกส์แต่ไม่รวมโดยดั้งเดิม
 Leontopithecus Lesson, 1840 (ลิงไลออนทามาริน)  Saguinus Hoffmannsegg, 1807 (ลิงทามาริน)
ลิงมาร์โมเส็ท (อังกฤษ: Marmoset) เป็นลิงในกลุ่มลิงโลกใหม่  มีถิ่นอาศัยอยู่ในทวีปอเมริกาใต้ มีหางยาว หากินกลางวัน กินผลไม้ เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เป็นสัตว์ในวงศ์ Callithricidae และเป็นลิงขนาดเล็กที่สุดในโลก มาโมเสทเป็นลิงที่น้ำหนักประมาณ 500-700 กรัม
ลานเซลอต บราวน์

ลานเซลอต บราวน์ "ผู้สามารถ"
ลานเซลอต บราวน์ (อังกฤษ: Lancelot Brown; พ.ศ. 2259 — 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2326) รู้จักโดยทั่วไปในอีกชื่อหนึ่งว่า บราวน์ผู้สามารถ (Capability Brown) นักจัดสวนและภูมิทัศน์ชาวอังกฤษผู้ได้รับการกล่าวขวัญถึงว่าเป็น “ศิลปินที่สมราคาคนสุดท้ายแห่งคริสต์ศตวรรษที่ 18” และนับเป็นนักจัดสวนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของอังกฤษ ได้ออกแบบสวนสาธารณะมากกว่า 170 แห่งและมีหลายแห่งที่ยังคงยั่งยืนอยู่ถึงปัจจุบัน
ประวัติ

ลานเซลอต บราวน์ เกิดที่เมืองเคิร์กอาร์ล นอร์ธทัมเบอร์แลนด์ ได้รับการศึกษาที่โรงเรียนแคมโบ เริ่มทำงานด้วยการเป็นเด็กคนสวนอยู่กับเซอร์วิลเลียม ลอเรน และย้ายไปอยู่ที่ “วูตัน” ของริชาร์ด เกรนวิลล์-เทมเปิล เอิร์ลที่ 2 จากนั้นเข้าร่วมทำงานเป็นพนักงานสวนกับหลอร์ดค็อบแฮมที่สโตว์ บักกิงแฮมเชียร์ อยู่ภายใต้การดูแลของวิลเลียม เคนท์ ซึ่งถือกันว่าเป็นผู้บุกเบิกและวางรูปแบบของสวนอังกฤษ ในระหว่างที่ทำงานอยู่ที่สโตว์ บราวน์แต่งงานกับสตรีพื้นถิ่นชื่อบริเจ็ต วาเยต และมีบุตรคนแรกในสี่คนของเขา
ในฐานะผู้ชำนาญที่ขึ้นชื่อในสวนสไตล์อังกฤษ บราวน์ได้รับการเรียกหามากที่สุดจากเจ้าของที่ดิน เมื่อ พ.ศ. 2294 ฮอเรซ วอลโปล เขียนถึงงานของบราวน์ที่ปราสาทวอร์ริกไว้ว่า “ตัวปราสาทได้รับการเสริมให้งดงามขึ้น ทิวทัศน์ที่นี่สร้างความประทับใจข้าพเจ้ามากกว่าที่คาดไว้ แม่น้ำเอวอนไหลหลากลดหลั่นเป็นชั้นลงถึงฐานของมัน นับเป็นสวนที่ได้รับการจัดวางไว้อย่างดียิ่งโดยบราวน์ผู้เป็นผู้วางแนวคิดที่เคนท์และที่ฟิลิปส์ เซาท์โคท"
การทำงาน

ประมาณว่าบราวน์เป็นผู้รับผิดชอบในการออกแบบสวนไม่น้อยกว่า 170 แห่งตามบริเวณบ้านและคฤหาสน์ที่งดงามที่สุดของประเทศอังกฤษ งานของบราวน์ยังคงปรากฏอยู่ถึงปัจจุบัน ซึ่งรวมถึงพระราชวังเบลนไฮม์ บ้านโบวูด มิลตันแอบเบย์ และมิลตัลแอบบาสที่อยู่ใกล้เคียงกัน และที่อื่นๆ อีกหลายแห่ง บุรุษผู้ปฏิเสธงานในไอร์แลนด์เนื่องจากยังทำงานในอังกฤษไม่แล้วเสร็จได้รับการขนานนามว่า บราวน์ผู้สามารถ ก็เพราะเขามักบอกเจ้าของที่ดินผู้เป็นลูกค้าเสมอว่าที่ดินผืนนั้นมีขีดความ สามารถ สูงสำหรับงานจัดภูมิทัศน์
งานของบราวน์มีสไตล์ที่เรียบง่ายเป็นสนามหญ้าที่เป็นเนินขึ้นลงตามลักษณะภูมิประเทศ และราบเรียบตรงไปสู่บ้านและกลุ่มต้นไม้ การวางต้นไม้กระจายอย่างธรรมชาติไม่เป็นแถวแนว ทางน้ำรูปแบบที่เคี้ยวคดได้รับการวิพากษ์วิจารณ์จากนักทฤษฎีสวนในสมัยนั้นเป็นอันมาก แต่ในขณะเดียวกัน สไตล์สวนอังกฤษแบบใหม่ของบราวน์ก็ได้รับการยกย่องเป็นอย่างมากเช่นกัน
งานภูมิทัศน์ของบราวน์นับเป็นงานบุกเบิกทางแฟชั่น และมีความแตกต่างขั้นพื้นฐานไปจากสวนรูปนัยที่กำลังถูกแทนที่ในยุคนั้นค่อนข้างมาก สวนที่เรียกว่า “สวนรูปนัย” (Formal garden) ของอังกฤษซึ่งเป็นแบบอย่างที่แพร่หลายอยู่ก่อนแล้วได้รับการวิพากษ์วิจารณ์จาก อเลกซานเดอร์ โปบ และบุคคลอื่นๆ ในช่วงคริสต์ศตวรรษ 1700 (พ.ศ. 2144-2243) เริ่มต้นถูกทดแทนในปี พ.ศ. 2362 โดยวิลเลียม เคนท์ และต่อมาโดยบราวน์ด้วยการจัดสวนในสไตล์ที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น และ บราวน์เองนับได้ว่าเป็นผู้วางรูปแบบภูมิทัศน์อังกฤษที่มีรูปแบบละเอียดอ่อนและชัดเจนมากขึ้น
ขั้นตอนการทำงาน

รัสเซล เพจ กล่าวถึงขั้นตอนการทำงานของบราวน์ไว้ว่า “โน้มน้าวและกระตุ้นให้ลูกค้าที่ร่ำรวยรื้อสวนแบบรูปนัยเดิมทิ้งและทดแทนด้วยการจัดให้มีสนามหญ้า กลุ่มต้นไม้ และสระและทะเลสาบที่มีรูปทรงอิสระ” ริชาร์ด โอเวน เคมบริดจ์ กวีชาวอังกฤษและนักเขียนเรื่องเสียดสีได้ประกาศว่าตนเองขอตายก่อนถึงยุคสวนของบราวน์เพื่อจะได้ “เห็นสวรรค์ก่อนที่จะถูกปรับปรุง” ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการเล่าลือ ถกเถียงและการวิพากษ์วิจารณ์ผลงานของบราวน์ที่สามารถอยู่ยั่งยืนมานานได้มากกว่า 200 ปี แต่ในทางตรงกันข้าม ริชาร์ด บิสโกรฟ กล่าวถึงขั้นตอนงานของบราวน์ว่าเป็นการทำธรรมชาติให้สมบูรณ์ว่า
การจัดวางรูปแบบที่สุขุมรอบคอบด้วยการใส่ต้นไม้ที่ตรงจุด หรือการปิดบังปากทางเข้าของทางน้ำที่ไม่น่าดู นับเป็นศิลปะของบราวน์ที่เสริมรับกับรูปของพื้นผิวดิน น้ำ ต้นไม้ เหล่านี้ ได้กลายเป็นองค์ประกอบที่เป็นตัวสร้างรูปแบบอันเป็นอุดมคติของภูมิทัศน์อังกฤษ ...แต่ข้อที่ยากลำบากสักหน่อยก็ได้แก่ผู้เลียนแบบที่ด้อยความสามารถและไม่พิถีพิถัน พวกนี้มักจะมองความสมบูรณ์ของธรรมชาติไม่ออก ...เขาจะเห็นก็แต่สิ่งที่พวกเขาคิดว่าเป็นธรรมชาติที่เขาใส่ลงไปเท่านั้น
การตบแต่งอย่างชำนิชำนาญนี้ไม่เพียงแต่ไม่ได้รับการยอมรับในสมัยของบราวน์เองเท่านั้น คำไว้อาลัยที่เขียนโดยผู้ไม่ได้ลงชื่อกล่าวถึงงานของบราวน์ไว้ว่า “น่าเสียดายที่ผลงานจากความความชาญฉลาดของ¬บราวน์ที่ทำให้เขาเป็นผู้ที่มีความสุขที่สุดนั้นจะกลับกลายเป็นสิ่งที่ทำให้มีคนจำเขาได้เพียงชั่วครู่เท่านั้น ทั้งนี้ก็เนื่องจากการเลียนแบบธรรมชาติมากเกินไปนั่นเองที่ทำให้งานของเขาผิดพลาด” ความเป็นที่นิยมชมชอบบราวน์ลดน้อยลงอย่างรวดเร็วหลังการตายของเขา เพราะคนทั่วไปมองว่าเป็นการลอกเลียนธรรมชาติมากไป ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 บราวน์ได้ถูกวิพากษ์วิจารณ์ค่อนข้างหนักจากทุกๆ คน แต่สถานการณ์นี้กลับกลายเป็นตรงกับข้ามเมื่อกาลเวลาได้ล่วงถึงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ความนิยมชมชื่นบราวน์ได้กลับคืนมาดังเดิม ทอม เทอร์เนอร์ได้แนะว่าเป็นเพราะเนื่องมาจากงานเขียนของมารี-หลุยส์ กอเธียน เรื่อง “ประวัติศาสตร์ศิลปะของสวน” (History of garden art) ที่เน้นให้เห็นถึงความเป็นอัจฉริยะของบราวน์ รวมทั้งความเห็นเชิงบวกในผลงานของบราวน์ในงานเขียนเรื่อง “งามดังภาพวาด” (The Picturesque) ของคริสโตเฟอร์ ฮัสเซย์
บั้นปลายชีวิต

บราวน์เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2326 ที่ถนนเฮิร์ทฟอร์ด ในนครลอนดอน ตรงธรณีประตูบ้านของบริเจ็ตบุตรสาวที่แต่งงานกับสถาปนิกชื่อเฮนรี ฮอลแลนด์ โฮเรซ วอลโปล เขียนจดหมายถึงเลดีออโซรีเกี่ยวกับบราวน์ไว้ว่า “คุณหญิงครับ นางไม้คงต้องเข้าไปอยู่ในถุงมือดำเสียแล้ว เพราะแม่ยายของพวกนาง คือสามีคนที่สองของคุณนายธรรมชาติได้ตายไปเสียแล้ว” ศพของบราวน์ได้รับการฝังไว้ที่สนามหญ้าของโบสถ์เซนต์ปีเตอร์และเซนต์พอลซึ่งเป็นโบสถ์ประจำถิ่นที่คฤหาสน์เฟนสแตนตันขนาดเล็กของบราวน์ตั้งอยู่
ลานเซลอต บราวน์ มีชีวิตอยู่ตรงกับระหว่างรัชสมัยของสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๙ (พระเจ้าท้ายสระ) ในสมัยกรุงศรีอยุธยาและพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ปีแรกในสมัยต้นรัตนโกสินทร์
สวนและอุทยาน

งานสวนและอุทยานจำนวนมากของบราวน์ผู้สามารถที่ยังคงเหลือปรากฏให้เข้าชมได้ในปัจจุบัน ข่างล่างนี้คือรายการบางส่วนของงานภูมิทัศน์ของบราวน์
Alnwick Castle
Aske Hall
Audley End House
Aynhoe Park
Blenheim Palace
Bowood House
Broadlands
Burghley House
Burton Constable Hall
Castle Ashby
Charlecote Park
Chatsworth House
Chillington Hall
Clandon Park
Clumber Park
Corsham Court
Euston Hall
Grimsthorpe Castle
Harewood House
Highclere Castle
Holkham Hall
Ickworth House
Longleat
Packington Park
Petworth House
Prior Park Landscape Garden
Ragley Hall
Schloss Richmond (Richmond Palace) in Braunschweig, Germany
Scampston Hall
Sheffield Park Garden
Sherborne Castle
Sledmere House
Stowe Landscape Garden
Syon House
Temple Newsam
Trentham Gardens
Warwick Castle
Weston Park
Wimbledon Park
Wimpole Hall
Wrest Park Gardens
เอกสารแนะนำ

Thomas Hinde, Capability Brown: The Story of a Master Gardener (W. W. Norton, 1987)
Roger Turner, Capability Brown and the Eighteenth Century English Landscape (Rizzoli, 1985)
Dorothy Stroud, Capability Brown (Faber and Faber, 1975)
ดูเพิ่ม

ภูมิสถาปัตยกรรม
แหล่งข้อมูลอื่น

gardenvisit.com เก็บถาวร 2006-10-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน ชีวประวัติลานเซลอต บราวน์
บ้านโบวูด คฤหาสน์ชนบทที่จัดวางภูมิทัศน์โดยลานเซลอต บราวน์ "ผู้สามารถ"
ลิงบาบูนชัคม่า

| ลิงบาบูนชัคม่า |
| --- | --- |

ลิงบาบูนชัคม่าตัวผู้ชนิด Papio ursinus griseipes
สถานะการอนุรักษ์
 ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Primates
วงศ์:: Cercopithecidae
สกุล:: Papio
สปีชีส์:: P.  ursinus
ชื่อทวินาม
Papio ursinus (Kerr, 1792)

ชนิดย่อย
 3 (ดูในเนื้อหา)

แผนที่แสดงการกระจายพันธุ์ (แบ่งตามชนิดย่อย)
ชื่อพ้อง
 Cynocephalus porcarius Boddaert, 1787
ลิงบาบูนชัคม่า หรือ ลิงบาบูนเคป (อังกฤษ: chacma baboon, Cape baboon; ชื่อวิทยาศาสตร์: Papio ursinus)  เป็นลิงบาบูนชนิดหนึ่ง ในวงศ์ลิงโลกเก่า (Cercopithecidae)
ลิงบาบูนชัคม่า เป็นลิงบาบูนที่มีขนาดใหญ่ที่สุด และนับเป็นลิงอีกชนิดหนึ่งที่มีขนาดใหญ่ที่สุด  มีขนตามตัวสีน้ำตาล ขนค่อนข้างหยาบ หน้าดำ หูมีขนน้อย แต่ตัวผู้ขนตรงรอบคอและไหล่ยาว และมีขนปรกที่ปาก ส่งเสียงร้องได้ดัง วิ่งได้เร็วมากและทรงพลัง มีลักษณะการวิ่งเหมือนม้าควบ ว่ายน้ำเก่ง
มีพฤติกรรมอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง ฝูงหนึ่งมีจำนวนเป็นร้อยอาจถึง 200-300 ตัว มีหัวหน้าเป็นตัวผู้ ซึ่งเป็นผู้ควบคุมสังคมของตัวให้เป็นระเบียบ ในขณะในหมู่ลิงตัวเมียจะมีการจัดลำดับสังคมตามอาวุโส ในเวลากลางคืนจะนอนพักผ่อนในถ้ำ หรือซอกหิน หรือบนกิ่งไม้ใหญ่ เพื่อหลบหลีกศัตรู เนื่องจากลิงบาบูนชัคม่าเองก็ตกเป็นอาหารของสัตว์กินเนื้อขนาดใหญ่กว่าด้วย เช่น สิงโต เสือดาว, เสือชีตาห์ โดยอาจจะโดนล่าได้ถึงบนต้นไม้ และลูกลิงก็ตกเป็นเหยื่อของนกล่าเหยื่อขนาดใหญ่ เช่น นกเหยี่ยว, นกอินทรี เป็นต้น ส่วนในหมู่ลิงตัวผู้จะมีการสลับสับเปลี่ยนกันเรื่อย เนื่องจากการแย่งชิงกันเป็นจ่าฝูง และหากมีลิงจากที่อื่นจะขอเข้าเป็นสมาชิกฝูง ก็ต้องได้รับการอนุญาตจากลิงตัวอื่นในฝูง
ลิงบาบูนชัคม่าไม่ค่อยพบในป่าทึบ ชอบอยู่ตามเขาที่เป็นหินมีต้นไม้น้อย เนื่องจากว่าลิงบาบูนชัคม่าขึ้นต้นไม้ไม่เก่ง ในเวลาเช้ามักลงมาจากต้นไม้เพื่อลงมาอาบแดด และแยกย้ายกันหากิน  มีพฤติกรรมผสมพันธุ์เป็นคู่ ไม่ปะปนกัน มีระยะเวลาตั้งท้องประมาณ 6-7 เดือน ออกลูกครั้งละ 1 ตัว ลูกจะอยู่กับแม่ตลอดเวลา บางครั้งพ่อลิงจะช่วยดูแลลูกด้วย เมื่อลูกยังเล็กจะอยู่ที่อกแม่และดูดนมแม่ เมื่อโตขึ้นมาหน่อยจะเปลี่ยนขึ้นมาเกาะหลังแม่ ลิงบาบูนชัคม่ามีอายุยืนราว 20 ปี
ลิงบาบูนชัคม่า แพร่กระจายพันธุ์ในทวีปแอฟริกาตอนใต้ กินอาหารได้ทั้งเนื้อสัตว์และพืชผักและเมล็ดพืชผลไม้ต่าง ๆ นอกจากนี้แล้วยังสามารถวิ่งกระโจนจับนกฟลามิงโกกินเป็นอาหารได้ด้วย
ลิงบาบูนชัคม่า แบ่งออกได้เป็น 3 ชนิดย่อย คือ
Papio ursinus ursinus Kerr, 1792 – พบในแอฟริกาตอนใต้
Papio ursinus griseipes Pocock, 1911 – พบในแอฟริกาใต้ทางตอนเหนือและตอนใต้ของแซมเบีย
Papio ursinus raucana Shortridge, 1942 – พบตั้งแต่นามิเบียจนถึงตอนใต้ของแองโกลา
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Papio ursinus ที่วิกิสปีชีส์