stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปฏิวัติ
ตัวอย่างของการปฏิวัติทางการเมืองในประวัติศาสตร์ทางการเมืองโลก

คำว่าปฏิวัติถูกใช้ครั้งแรกในอังกฤษ ค.ศ. 1688 - 89 เพื่ออธิบายการที่กษัตริย์เจมส์ที่ 2 ถูกยึดอำนาจ ศัพท์ในทางสังคมศาสตร์เรียกเหตุการณ์นี้ว่า การปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ (The Glorious Revolution) การปฏิวัติครั้งนี้ทำให้อำนาจสมบูรณ์ของกษัตริย์อังกฤษถูกถ่ายโอนมาสู่สภา
ในศตวรรที่ 18 ในประเทศอเมริกาเกิดการปฏิวัติอเมริกา (The American Revolution) ซึ่งเป็นการปฏิวัติประเทศอเมริกาให้ปกครองตนเองและแยกออกจากการปกครองของอังกฤษ
ใน ค.ศ. 1789 เกิดการปฏิวัติฝรั่งเศส (The French Revolution) เมื่อปัญญาชน และประชาชนนำโดยโรแบร์สปิแอร์ (Maximilien de Robespierre) ปฏิวัติการปกครองของกษัตริย์หลุยส์ที่ 16 (Louise XVI) การปฏิวัติครั้งนี้มักถูกยกย่องว่าเป็นการปฏิวัติประชาธิปไตยครั้งแรก รวมถึงเป็นการปฏิวัติครั้งแรกของโลกสมัยใหม่ด้วย
ในศตวรรษที่ 20 การแพร่กระจายของลัทธิคอมมิวนิสต์ (Communism) ทำให้ประเทศจำนวนมากเกิดการปฏิวัติการปกครองโดยประชาชน (People Revolution) ขึ้นจำนวนมาก โดยเฉพาะในประเทศที่ต้องการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นสังคมนิยม/คอมมิวนิสต์
สำหรับในสังคมการเมืองไทยเกิดการปฏิวัติทางการเมืองขึ้นเพียงครั้งเดียวคือ การปฏิวัติสยาม ในวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 เป็นการปฏิวัติการปกครองโดยเปลี่ยนระบอบการปกครองจากสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (Absolute Monachy) กลายเป็นระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ (Constitutional Monarchy) ส่วนการล้มล้างรัฐบาลในครั้งต่อมานั้นเป็นเพียงการรัฐประหาร เพราะไม่ได้ต้องการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง ทว่าเป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงรัฐบาล ผู้นำของรัฐบาล หรือเป็นการยืดอายุของรัฐบาลอุปถัมป์อำนาจนิยม (Suzerain-Authoritarianism) ของสังคมไทยเพียงเท่านั้น
แต่ในความเห็นอีกด้านหนึ่ง กล่าวว่า การเปลี่ยนแปลงการปกครอง วันที่24 มิถุนายน พ.ศ. 2475  เป็นการปฏิวัติรัฐประหาร    เพราะเปลี่ยนระบอบการปกครองจากสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (Absolute Monachy) กลายเป็นระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ (Constitutional Monarchy) อันเป็นการปฏิวัติ  แต่ก็เป็นการรัฐประหาร (coup d'état) ด้วย เพราะใช้กำลังทหาร ควบคุม บังคับ ทำให้อำนาจรัฐบาลของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวสิ้นสุดลง(สำหรับฝ่ายที่ต่อต้านการปฏิวัติ)  แต่กลุ่มการเมืองฝ่ายต่อต้านระบอบกษัตริย์ พยายามสร้างภาพให้เป็นเชิงบวก ว่าเป็นการปฏิวัติ หรืออภิวัฒน์ จนเรียกว่า สยามภิวัฒน์
ดูเพิ่ม

รัฐประหาร
วาสตุศาสตร์

บทความนี้เกี่ยวกับคัมภีร์ในศาสนาฮินดู สำหรับสาขาวิชาทางวิทยาศาสตร์ ดูที่ วัสดุศาสตร์
แผนผังการสร้างยอดหอคอยตามวาสตุศาสตร์ ดังที่ที่พบในการสร้างหอโคปุรัม ศิขร วิมาน
วาสตุศาสตร์ (สันสกฤต: वास्तुशास्त्र Vāstu śāstra) หรือ วัสดุศาสตร์ หมายถึงระบบการวางแผนทางสถาปัตยกรรมแบบฮินดู ซึ่งแปลตรงตัวว่า "ศาสตร์แห่งสถาปัตยกรรม" วาสตุศาสตร์เป็นเอกสารที่พบในอนุทวีปอินเดียอันอธิบายถึงหลักในการออกแบบ โครงสร้าง การจัดวางองค์ประกอบ การเตรียมพื้นที่ การจัดแบ่งพื้นที่โล่ง และ เรขาคณิตเชิงพื้นที่ วาสตุศาสตร์พบทั่วไปในคติของศาสนาฮินดู แต่ก็พบในศาสนาพุทธเช่นกัน เป้าหมายในการออกแบบแบบวาสตุศาสตร์คือการผสมผสานสถาปัตยกรรมเข้ากับธรรมชาติ การใช้งานที่เชื่อมโยงกันระหว่างองค์ประกอบต่าง ๆ และการใช้แบบแผนเรขาคณิตแบบโบราณ (ยันตร์ [en]) หรือมณฑลมาผสมผสาน
วาสตุศาสตร์เป็นส่วนเอกสารของ วาสตุวิทยา (Vastu Vidya) ซึ่งเป็นแขนงความรู้อย่างกว้างที่เกี่ยวกับการออกแบบ ศิลปะ อันเป็นทฤษฎีที่สืบทอดมาแต่อินเดียโบราณ วาสตุวิทยาจึงเป็นศาสตร์ที่กว้างและมีหลักการที่ซับซ้อน อันผสมผสานพลังทางธรรมชาติและเหนือธรรมชาติ เข้ากับสิ่งก่อสร้างและเทวรูป ไปจนถึงศิลปกรรมที่ใช้ตกแต่ง ส่วนแปลนที่ใช้ในการสร้างสิ่งก่อสร้างนั้นจะอ้างจากส่วนของ "วาสตุบุรุษมณฑล" (Vaastu Purusha Mandala)
หลักการของวาสตุศาสตร์นั้นรวมถึงหลักการออกแบบ "มนเทียร" (โบสถ์พราหมณ์) การออกแบบบ้าน คฤหาสน์ เมือง หมู่บ้าน สวน สถานที่ราชการ การวางผังเมือง ไปจนถึงระบบการคมนาคม เช่น ระบบถนน และ ระบบการประปา
ดูเพิ่ม

สถานีย่อยประเทศอินเดีย
ดาวซิ่ง
ฮวงจุ้ย
อ่านเพิ่ม

Acharya P.K. (1933), Manasara (English translation), Online proofread edition including footnotes and glossary
Acharya P.K. (1946), An Encyclopedia of Hindu Architecture, Oxford University Press - Terminology of Ancient Architecture
Acharya P.K. (1946), Bibliography of Ancient Sanskrit Treatises on Architecture and Arts, in An Encyclopedia of Hindu Architecture, Oxford University Press - pages 615-659
B.B. Dutt (1925), Town Planning in Ancient India ที่กูเกิล หนังสือ
IVVRF (2000), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2000, Main Theme - The Study of Energetic Dimension of Man and Behavior of Environment
IVVRF (2004), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2004
IVVRF (2008), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2008, Main Theme - Save Mother earth and life- A Vastu Mission
IVVRF (2012), Journal Of International Conference Vastu Panorama 2012, Main Theme- Vastu Dynamics for Global Well Being
V. Chakraborty, Indian Architectural Theory: Contemporary Uses of Vastu Vidya ที่กูเกิล หนังสือ
Arya, Rohit Vaastu: the Indian art of placement : design and decorate homes to reflect eternal spiritual principles[ลิงก์เสีย] Inner Traditions / Bear & Company, 2000, ISBN 0-89281-885-9.
Vastu: Transcendental Home Design in Harmony with Nature, Sherri Silverman
Prabhu, Balagopal, T.S and Achyuthan, A, "A text Book of Vastuvidya", Vastuvidyapratisthanam, Kozhikode, New Edition, 2011.
Prabhu, Balagopal, T.S and Achyuthan, A, "Design in Vastuvidya", Vastuvidyapratisthanam, Kozhiko
Prabhu, Balagopal, T.S, "Vastuvidyadarsanam",(Malayalam) Vastuvidyapratisthanam, Kozhikode.
Prabhu, Balagopal, T.S and Achyuthan, A, "Manusyalaya candrika- An Engineering Commentary", Vastuvidyapratisthanam, Kozhikode, New Edition, 2011.
Vastu-Silpa Kosha, Encyclopedia of Hindu Temple architecture and Vastu/S.K.Ramachandara Rao, Delhi, Devine Books, (Lala Murari Lal Chharia Oriental series) ISBN 978-93-81218-51-8 (Set)
D. N. Shukla, Vastu-Sastra: Hindu Science of Architecture, Munshiram Manoharial Publishers, 1993, ISBN 978-81-215-0611-3.
B. B. Puri, Applied vastu shastra vaibhavam in modern architecture, Vastu Gyan Publication, 1997, ISBN 978-81-900614-1-4.
Vibhuti Chakrabarti, Indian Architectural Theory: Contemporary Uses of Vastu Vidya Routledge, 1998, ISBN 978-0-7007-1113-0.
Ernest Havell (1972). The Ancient and Medieval Architecture of India. John Murray, London (Reprinted S. Chand).
Ram Raz (1834). Essay on the Architecture of the Hindús. Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland.
Sinha, Amita (1998). "Design of Settlements in the Vaastu Shastras". Journal of Cultural Geography. Taylor & Francis. 17 (2): 27–41. doi:10.1080/08873639809478319.
Siddharth, Dr. Jayshree Om: The Ancient Science of Vastu, 2020, ISBN 978-93-90030-07-1
โคลงโลกนิติ

| โคลงโลกนิติ |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: ประชุมโคลงโลกนิติ
กวี: สมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศร (จารึกวัดโพธิ์)
ประเภท: โคลงสุภาษิต
คำประพันธ์: โคลงสี่สุภาพ
ความยาว: 408 บท (สมุดไทย)   435 บท (จารึกวัดโพธิ์ฯ)   911 บท (ฉบับหอสมุดแห่งชาติ)   902 บท (ฉบับกรมวิชาการ)
ยุค: รัตนโกสินทร์
ปีที่แต่ง: พ.ศ. 2374
ลิขสิทธิ์: -
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมวรรณศิลป์
โคลงโลกนิติ เป็นวรรณกรรมประเภทคำสอน ในลักษณะของโคลงสุภาษิต คำว่า โลกนิติ (อ่านว่า โลก-กะ-นิด) แปลว่า ระเบียบแบบแผนแห่งโลก
เนื้อหาในโคลงโลกนิติจึงมุ่งแสดงความจริงของโลกและสัจธรรมของชีวิต เพื่อให้ผู้อ่านได้รู้เท่าทันต่อโลก และเข้าใจในความเป็นไปของชีวิต พร้อมเป็นแม่แบบเพื่อให้ผู้อ่านได้ดำเนินชีวิตไปในทางที่ถูกต้องดีงามสืบไป
โคลงโลกนิติมีความไพเราะเหมาะสมทั้งด้านรูปแบบและเนื้อหาปรัชญาสาระ ครบคุณค่าทางวรรณกรรม ทำให้เป็นที่แพร่หลายในหมู่คนทั่วไป บางท่านกล่าวยกย่องโคลงโลกนิติว่าเป็น อมตะวรรณกรรมคำสอน หรือ ยอดสุภาษิตอมตะ, ได้รับคัดเลือกจากกระทรวงศึกษาธิการให้เป็นบทอ่านในหนังสือแบบเรียนสำหรับนักเรียนนักศึกษาอยู่ทุกยุคสมัย และได้รับการจัดให้เป็นหนึ่งในหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน
ประวัติ

สำนวนเก่า
โคลงโลกนิติสำนวนเก่าเชื่อกันว่ามีมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา โดยนักปราชญ์ในสมัยนั้นได้คัดเลือกหาคาถาสุภาษิตภาษาบาลีและภาษาสันสกฤตที่ปรากฏในคัมภีร์ต่าง ๆ เช่น คัมภีร์โลกนิติ, คัมภีร์ธรรมนีติ, คัมภีร์ราชนีติ, หิโตปเทศ, ธรรมบท และ พระไตรปิฎก เป็นต้น มาถอดความแล้วเรียบเรียงแต่งเป็นโคลงโลกนิติ
ศิลาจารึกวัดพระเชตุพนฯ
ต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์ เมื่อพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์ฯ) ในปี พ.ศ. 2374 ก็มีดำริให้จารึกวิชาการสาขาต่าง ๆ ไว้บนแผ่นศิลาที่ประดับไว้ตามเสาหรือกำแพงพระวิหาร ในการนี้จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอกรมขุนเดชอดิศร (ต่อมาได้ดำรงพระยศเป็นสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร) ทรงชำระโคลงโลกนิติสำนวนเก่าให้ประณีตไพเราะยิ่งขึ้น เพื่อจารึกไว้ในคราวเดียวกัน
จำนวนโคลงโลกนิติที่ปรากฏต้นฉบับในสมุดไทยมีทั้งสิ้น 408 บท แต่ที่จารึกไว้ในวัดพระเชตุพนฯ แผ่นละบท มี 435 แผ่น (รวมโคลงนำ 2 บท) คาดว่ามีโคลงที่แต่งเพิ่มเติมเพื่อให้พอดีกับพื้นที่จารึก
สำนวนอื่น
ปี พ.ศ. 2385 โลกนิติคำฉันท์ แต่งเป็นคำฉันท์โดย ขุนสุวรรณสารวัด
ปี พ.ศ. 2428 โลกนิติคำโคลง อีกสำนวน เข้าใจว่าแต่งโดย พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร)
ฉบับชำระ ภายหลังมีการรวบรวม สอบทาน และจัดพิมพ์เผยแพร่โคลงโลกนิติ ดังนี้
หนังสือสอนอ่านฯ สุภาสิตโลกนิติ์คำโคลง รวบรวม สอบทาน และจัดพิมพ์โดยกรมศึกษาธิการ กระทรวงธรรมการ เมื่อปี พ.ศ. 2447 เพื่อใช้เป็นหนังสือแบบเรียนสำหรับนักเรียน โดยนำโคลงที่สมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศร ทรงชำระไว้ 408 บท ที่ปรากฏในต้นฉบับสมุดไทย (รวมโคลงนำ 2 บท โคลงส่งท้าย 2 บท และโคลงที่ซ้ำกันอยู่ 5 บท) มาพิมพ์ร่วมกับโคลงอีก 30 บท ที่พบในแผ่นศิลาวัดพระเชตุพนฯ
ประชุมโคลงโลกนิติ ฉบับหอสมุดแห่งชาติ หอสมุดแห่งชาติจัดพิมพ์โคลงโลกนิติที่เป็นพระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศร ร่วมกับโคลงโลกนิติสำนวนเก่าที่มีการค้นพบเป็นจำนวนมากจากหอพระสมุดวชิรญาณ พร้อมระบุคาถาอันเป็นที่มาของโคลง และจัดรวบรวมกันเป็นชุด ๆ ได้โคลงภาษิตรวม 593 ชุด จำนวน 911 บท (ไม่รวมโคลงนำ 2 บท และโคลงส่งท้าย 2 บท) พิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2460
ประชุมโคลงโลกนิติ ฉบับกรมวิชาการ เป็นฉบับที่คณะกรรมการคัดสรรและเผยแพร่วรรณกรรมของชาติ กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ นำต้นฉบับ หนังสือสอนอ่านฯ สุภาสิตโลกนิติ์คำโคลง และ ประชุมโคลงโลกนิติ ฉบับหอสมุดแห่งชาติ มาสอบทาน แก้ไขอักขระ ตัดโคลงที่ซ้ำซ้อน เพิ่มเติมคาถา จัดทำคำอธิบายศัพท์ และจัดหมวดหมู่ใหม่ในโคลงบางชุด ทำให้ได้โคลงภาษิตรวม 594 ชุด จำนวน 902 บท (รวมโคลงนำ 2 บท และโคลงส่งท้าย 4 บท) พิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2543
ฉบับคัดลอก ที่น่าสนใจ เช่น
กระทรวงศึกษาธิการ คัดโคลงบางบท บรรจุลงเป็นบทเรียนอ่านหนึ่งใน หนังสือแบบเรียน วิชาภาษาไทย ระดับมัธยมศึกษา
โคลงโลกนิติ ฉบับถอดความ ถอดความโดย นาวาเอก ทองย้อย แสงสินชัย อ้างจาก ศิลาจารึกวัดพระเชตุพนฯ ทั้ง 435 บท แต่ละบทประกอบด้วย บทโคลง, บทแปลคำศัพท์, บทถอดความ
รูปแบบของหนังสือประชุมโคลงโลกนิติ

หนังสือประชุมโคลงโลกนิติ ขึ้นต้นด้วยโคลงนำ 2 บท คือ
| --- | --- |
 : 
๏ อัญขยมบรมนเรศเรื้อง: รามวงศ์
พระผ่านแผ่นไผททรง: สืบไท้
แสวงยิ่งสิ่งสดับองค์: โอวาท
หวังประชาชนให้: อ่านแจ้งคำโคลง
 : 
๏ ครรโลงโลกนิตินี้: นมนาน
มีแต่โบราณกาล: เก่าพร้อง
เป็นสุภสิตสาร: สอนจิต
กลดั่งสร้อยสอดคล้อง: เวี่ยไว้ในกรรณ

 : 
จากนั้น จะแยกโคลงออกเป็นชุด ๆ แต่ละชุดมีส่วนประกอบดังนี้
ตัวเลขลำดับกำกับชุด
คาถา โดยชุดที่มีคาถา จะเขียนคาถาไว้ที่ต้นบท พร้อมชื่อคัมภีร์อันเป็นที่มาของคาถานั้น
ถ้าโคลงชุดนี้ไม่มีคาถา จะเขียนว่า ไม่พบคาถา
อ้างอิงท้ายคาถา (ถ้ามีคาถา)
แหล่งที่มา เช่น คัมภีร์โลกนิติ, คัมภีร์ธรรมนีติ, คัมภีร์ราชนีติ, หิโตปเทศ, ธรรมบท, พระไตรปิฎก
ถ้าไม่พบที่มาของคัมภีร์ จะเขียนว่า ไม่ปรากฏที่มา
ตัวโคลง
อ้างอิงท้ายโคลง
โคลงสำนวนเก่า จะเขียนว่า สำนวนเก่า
โคลงพระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศร (จารึกวัดพระเชตุพนฯ) จะเขียนว่า สมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศร
โคลงชุดที่ 170 เป็นดังนี้
| --- | --- |
 : 
170.: 
ปฐพฺยา มธุรา ติณี: อุจฺฉุ นารี สุภาสิตํ
อุจฺฉุนารีสุ ตปฺปนฺติ: น ตปปติ สุภาสิตํ
: ไม่ปรากฏที่มา
:  
๏ รสหวานในโลกนี้: มีสาม
หญิงรูปบริสุทธิ์งาม: อีกอ้อย
สมเสพรสกลกาม: เยาวโยค
หวานไป่ปานรสถ้อย: กล่าวเกลี้ยงไมตรี
: สำนวนเก่า
:  
๏ หวานใดในโลกนี้: มีสาม สิ่งนา
หวานหนึ่งคือรสกาม: อีกอ้อย
หวานอื่นหมื่นแสนทราม: สารพัด หวานเอย
หวานไป่ปานรสถ้อย: กล่าวเกลี้ยงคำหวาน
: สมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศร

 :
หนังสืออื่นที่มีที่มาจากคัมภีร์โลกนิติ

นอกจากโคลงโลกนิติสำนวนเก่า และโคลงโลกนิติในพระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาเดชาดิศรแล้ว ยังมีหนังสืออีกหลายเล่มที่มีที่มาจาก คัมภีร์โลกนิติ (กล่าวคือ มีที่มาเดียวกับโคลงโลกนิติ ไม่ใช่แต่งไปจากโคลงโลกนิติ) ได้แก่
โลกนิติคำฉันท์
ประพันธ์โดยขุนสุวรรณสารวัด เมื่อปี พ.ศ. 2385 เป็นคำฉันท์จำนวน 265 บท ตามคาถาของคัมภีร์โลกนิติ
โคลงโลกนิติ จากหนังสือวชิรญาณ เล่ม 2 จ.ศ. 1247
เป็นการรวบรวมคัมภีร์โลกนิติ ฉบับภาษาบาลี ซึ่งมี 7 กัณฑ์ โคลงโลกนิติ พระนิพนธ์ของสมเด็จฯ พระยาเดชาดิศร และโคลงโลกนิติ ที่เข้าใจว่าเป็นสำนวนของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) เข้ามารวมพิมพ์ไว้ในเล่มเดียวกัน
โลกนิติไตรพากย์ หรือ โลกนิติคารม
ประพันธ์และเรียบเรียงโดยพระสารประเสริฐ (ตรี นาคะประทีป) โดยจัดทำเป็น 3 ภาษา คือ ภาษาบาลี ภาษาไทย และภาษาอังกฤษ จำแนกเนื้อหาออกเป็น 7 กัณฑ์ ตามคัมภีร์โลกนิติ รวมมีทั้งสิ้น 167 คาถา พิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2461
โลกนิติปกรณ์
ถอดคำประพันธ์ของคัมภีร์โลกนิติทั้ง 7 กัณฑ์ ออกเป็นร้อยแก้วภาษาไทย โดย แสง มนวิทูร มีทั้งสิ้น 158 คาถา
โลกนิติ - สุตวัฑฒนนีติ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน
ราชบัณฑิตยสถานได้ชำระและแปลคัมภีร์โลกนิติและคัมภีร์สุตวัฑฒนนีติ ออกเป็น 4 ภาษา คือ ภาษาบาลี ภาษาบาลีเขียนเป็นอักษรโรมัน ภาษาไทย และภาษาอังกฤษ รวมมีทั้งสิ้น 167 คาถา พิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2540
เชิงอรรถ

↑  สุปาณี พัดทอง, "โคลงโลกนิติ" อมตะวรรณกรรมคำสอน
↑  ในที่นี้เป็นรูปแบบตามหนังสือประชุมโคลงโลกนิติ ฉบับกรมวิชาการ
ดูเพิ่ม

ประชุมจารึก วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม
ซุนไค

ขุนพลและขุนนางของรัฐวุยก๊กและราชวงศ์จิ้น (ค.ศ. 240-305)
| ซุนไค (สฺวิน ข่าย) |
| --- | --- |
荀愷

ผู้บังคับการมณฑลราชธานี (司隸校尉 ซือลี่เซี่ยวเว่ย์)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. 291 (291) – ค.ศ. 305 (305)
กษัตริย์: จักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ จักรพรรดิจิ้นหฺวายตี้
รองราชเลขาธิการฝ่ายซ้าย (尚書左僕射 ช่างชูจั่วผูเย่)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. ? (?) – ค.ศ. 291 (291)
กษัตริย์: สุมาเอี๋ยน จักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้
มหาขุนพลพิทักษ์ทัพ (鎮軍大將軍 เจิ้นจฺวินต้าเจียงจฺวิน)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. ? (?) – ค.ศ. ? (?)
กษัตริย์: สุมาเอี๋ยน
ขุนนางมหาดเล็ก (侍中 ชื่อจง)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. ? (?) – ค.ศ. ? (?)
กษัตริย์: สุมาเอี๋ยน
ผู้พิทักษ์ทัพ (護軍 ฮู่จฺวิน)
ดำรงตำแหน่ง ค.ศ. ? (?) – ค.ศ. ? (?)
กษัตริย์: โจฮวน
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: ค.ศ. 240
เสียชีวิต: ค.ศ. 305
บุพการี: สฺวิน อี้ (บิดา) เจ้าหญิงหนานหยาง (มารดา)
ญาติ: ซุนฮก (ปู่ทวด) โจโฉ (ปู่ทวด) สุมาอี้ (ตา)
อาชีพ: ขุนพล, ขุนนาง
ชื่อรอง: เม่าปั๋ว (茂伯) / จื๋อจฺวี่ (子舉)
สมัญญานาม: ชุ่นกง (順公)
บรรดาศักดิ์: หนานตุ้นจื่อ (南頓子)

ซุนไค (ค.ศ. 240-305) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า สฺวิน ข่าย (จีน: 荀愷; พินอิน: Xún Kǎi) ชื่อรอง เม่าปั๋ว (จีน: 茂伯; พินอิน: Màobó) หรือ จื๋อจฺวี่ (จีน: 子舉; พินอิน: Zǐjǔ)  เป็นขุนพลของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน ภายหลังเป็นขุนนางและขุนพลของราชวงศ์จิ้นตะวันตก
ประวัติ

ซุนไคเป็นชาวอำเภออิ่งอิน (潁陰縣 อิ่งอินเซี่ยน) เมืองเองฉวน (穎川郡 อิ่งชฺวานจฺวิ้น) ซึ่งอยู่ในนครสฺวี่ชาง มณฑลเหอหนานในปัจจุบัน บิดาของซุนไคคือสฺวิน อี้ (荀霬) สวิน อี้เป็นบุตรชายคนรองของซุนหุน (荀惲 สฺวิน ยฺวิ่น) ที่เกิดกับเจ้าหญิงอานหยาง (安陽公主 อานหยางกงจู่) บุตรสาวของโจโฉ ซุนหุนเป็นบุตรชายคนโตของซุนฮก (荀彧 สฺวิน ยฺวี่) ซุนไคจึงเป็นเหลนของทั้งซุนฮกและโจโฉ มารดาของซุนไคคือเจ้าหญิงหนานหยาง (南陽公主 หนานหยางกงจู่) เจ้าหญิงหนานหยางเป็นบุตรสาวของสุมาอี้และจาง ชุนหฺวา (張春華) เป็นน้องสาวของสุมาสูและสุมาเจียว ซุนไคจึงเป็นหลานตาของสุมาอี้
ในปี ค.ศ. 263 ระหว่างการศึกที่วุยก๊กพิชิตจ๊กก๊กที่เป็นรัฐอริ ซุนไคเข้าร่วมในทัพหลักของจงโฮยผู้เป็นขุนพลพิทักษ์ภาคตะวันตก (鎮西將軍 เจิ้นซีเจียงจฺวิน) ซึ่งบุกเข้าตีเมืองฮันต๋ง (漢中 ฮั่นจง) โดยซุนไคมีตำแหน่งเป็นผู้พิทักษ์ทัพ (護軍 ฮู่จฺวิน) จงโฮยมอบหมายให้ซุนไคนำกำลังทหาร 10,000 นายยกไปปิดล้อมเจียวปิน (蔣斌 เจี่ยง ปิน) ขุนพลจ๊กก๊กตำแหน่งผู้พิทักษ์ทัพที่รักษาอำเภอฮั่นเสีย (漢城縣 ฮั่นเฉิงเซี่ยน; ปัจจุบันคืออำเภอเหมี่ยน มณฑลฉ่านซี)
ในช่วงศักราชเสียนซี (咸熙; ค.ศ. 264-265) ในรัชสมัยของจักรพวรรดิโจฮวน วุยก๊กฟื้นฟูระบบบรรดาศักดิ์ห้าขั้น ซุนไคได้รับการแต่งตั้งให้มีบรรดาศักดิ์หนานตุ้นจื่อ (南頓子)
ในรัชสมัยของสุมาเอี๋ยนจักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์จิ้นตะวันตก ซุนไคดำรงตำแหน่งเป็นขุนนางมหาดเล็ก (侍中 ชื่อจง) และมหาขุนพลพิทักษ์ทัพ (鎮軍大將軍 เจิ้นจฺวินต้าเจียงจฺวิน) ภายหลังได้ย้ายไปเป็นรองราชเลขาธิการฝ่ายซ้าย (尚書左僕射 ช่างชูจั่วผูเย่)
ในปี ค.ศ. 291 จักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ทรงแต่งตั้งให้ซุนไคเป็นผู้บังคับการมณฑลราชธานี (司隸校尉 ซือลี่เซี่ยวเว่ย์) ในช่วงเวลานั้นลูกพี่ลูกน้องของซุนไคเสียชีวิต ซุนไคจึงถวายฎีกาขอไปร่วมไว้ทุกข์ ราชสำนักออกพระราชโองการอนุญาต แต่ซุนไคไม่ไปร่วมไว้ทุกข์ให้ลูกพี่ลูกน้องตามที่ขออนุญาตไว้ กลับไปเยี่ยมจวนของหยาง จฺวิ้น (楊駿) ที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แทน ฝู่ เสียน (傅咸) ถวายฎีกาถึงราชสำนักเพื่อตำหนิซุนไคด้วยเรื่องดังกล่าวนี้
ในช่วงสงครามแปดอ๋อง ซุนไคอยู่ใต้บังคับบัญชาของซือหม่า เยฺว่ (司馬越) ผู้เป็นอ๋องแห่งตองไฮ (東海王 ตงไห่หวาง) ต่อมาซุนไคเสียชีวิตด้วยอาการป่วยในปี ค.ศ. 305 ได้รับสมัญญานามว่า "ชุ่นกง" (順公)
ดูเพิ่ม

รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
บรรณานุกรม

ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
ฝาง เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.
หลี ฝ่าง (คริสต์ศตวรรษที่ 10). ไท่ผิงยฺวี่หล่าน.
ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.
ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้), ตอนที่ 92.
| ด ค กบุคคลสำคัญในวุยก๊ก |
| --- | --- |
จักรพรรดิ:  โจผี  โจยอย  โจฮอง  โจมอ  โจฮวน 
จักรพรรดินี:  เปียนซี  เอียนซี  กุยฮุย  มอซือ  กวยทายเฮา  จักรพรรดินีเจิน  เตียวฮองเฮา  จักรพรรดินีหวาง  จักรพรรดินีเปี้ยน (โจมอ)  จักรพรรดินีเปี้ยน (โจฮวน) 
เจ้าชายและราชนิกูลชาย:  โจเจียง  โจสิด  โจฮู  เฉา ก้ง  เฉา ก้าน  เฉา กุ่น  เฉา จฺวิ้น  เฉา จฺวี้  เฉา เจี้ยน  เฉา เปียว  เฉา เม่า (อ๋องแห่งเล่อหลิง)  เฉา ยง  เฉา สฺวิน  เฉา เสีย  เฉา เหยี่ยน  เฉา หรุย  เฉา หลิน (อ๋องแห่งตองไฮ)  เฉา หลิน (อ๋องแห่งไพก๊ก)  เฉา หลี่  เฉา ฮุย 
เจ้าหญิงและราชนิกูลหญิง:  โจเฮา  เฉา เซี่ยน  เฉา หฺวา  หลิว ม่าน  เจ้าหญิงตงเซียง  เจ้าหญิงอานหยาง 
ผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน:  โจซอง  สุมาอี้  สุมาสู  สุมาเจียว  สุมาเอี๋ยน 
ข้าราชการฝ่ายพลเรือน:  กงซุน หฺว่าง  กว่าน หนิง  กาเซี่ยง  กาอุ้น  โกหยิว  งอก๋ง  งีสง  จงฮิว  จูจ้าน  เจียวเจ้  โจง่าน  โจจุ้น  ชาง ฉือ  ซุนจู  ซุนโจย  เซียวค้า  เซียวหลวน  ตังเจี๋ยว  ตังสิม  ตันกุ๋น  ตู้ จี  เตงปิด  เตงเหยียง  เตียวกี๋  เตียวต๋อง  เตียวบ้อ  เตียวอิบ  บู๊ขิวเตี้ยน  ปิดห้วน  เป้า ซฺวิน  เปาต้าน  ลิเตียน  ลิฮอง  เล่าเซียว  เล่าหัว  เลียงกี๋  หลิว ฉือ  หลีซิน  หวนแก  หันค่าย  หุยสิว  อองก๋วน  อองเก๋ง  อองซก  อองซิม  อองลอง  อองเหงียบ  อุยก๋วน (เว่ย์ กว้าน)  เอียวจ๋ง  ฮวนกาย  ฮวนห้อม  ฮัวหิม  ฮูสวน  เฮ่งเสียง  แฮหัวหุย  แฮหัวฮุย  แฮหัวโฮ  แฮเฮาเหียน  โฮอั๋น 
ข้าราชการฝ่ายทหาร:  กองซุนเอี๋ยน  กัว ซิว  กากุ๋ย  กุยห้วย  กุอั๋น  คันห่อง  คูเกี๋ยน  เคาทู  เคาหงี  เค้าอิ๋น  งักจิ้น  งักหลิม  งุยเป๋ง  จงป้า  จง ยฺวี่  จงโฮย  จวนตวน  จวนเต๊ก  จิวท่าย  จีนล่ง  จูกัดสู  จูกัดเอี๋ยน  จูเหลง  เจียวปั้น  เจียวอี้  โจจิ๋น  โจเจียง  โจเป๋า  โจหยิน  โจหอง  โจหุ้น  โจอี้  โจฮิว  ซินต๋ำ  ซินเป  ซินหงี  ซิหลง  ซุนไค  ซุนเล้  เซงจุย  เซงเจ  ต๋องจู  ตันเกี๋ยน  ต้านท่าย  เตงงาย  เตงต๋ง  เตนซก  เตาอี้  เติ้ง ตุน  เตียวคับ  เตียวเต๊ก  เตียวเลี้ยว  เตียวอี้  เตียวฮอ  ไต้เหลง  เถียน จาง  บังเต๊ก  บังโฮย  เบ้งตัด  บุนขิม  บุนเพ่ง  บุนเอ๋ง  บุนเฮา  บู๊ขิวเขียม  ปีเอียว  ลิหิม  สุมาปอง  สุมาเล่าจี๋  สุเมา  หมันทอง  หวาง หลิง  อองกิ๋น  อองกี๋  อองซอง  อองสง  อ้าวจุ๋น  อิกิ๋ม  อินต้ายบก  อินเล้  อุยก๋วน (หฺวาง เฉฺวียน)  เอียวเก๋า  เอียวฉิว  เอียวหัว  ฮั่นจ๋ง  เฮ็กเจียว  เฮาเกียน  เฮาหุน  เฮาเหลก  แฮหัวซง  แฮหัวตุ้น  แฮหัวป๋า  แฮหัวหลิม 
สตรีที่มีชื่อเสียง:  กัว หฺวาย  จาง ชางผู  จาง ชุนหฺวา  เจ้าหญิงฉางชาน  ชุยชื่อ  ซัวเอี๋ยม  ซินเหียนเอ๋ง  เซี่ยโหว ฮุย  ผาง เอ๋อ  เว่ย์ ฮฺวาฉุน  สฺวิน ฉ่าย  สฺวี อี้  หวาง ยฺเหวียนจี  หยาง เยี่ยน  หวาง อี้  หยาง ฮุย-ยฺหวี  แฮฮัวเหลง 
บุคคลที่มีชื่อเสียงคนอื่น ๆ:  กวนลอ  กองซุนสิว  แก่หวน  จู เจี้ยนผิง  เจ็ดปราชญ์แห่งป่าไผ่  โจว เซฺวียน  โจวุนซก  ตู้ ขุย  ปีเอี๋ยน  ปู้ตู้เกิน  ม้ากิ้น  ลิวฮู  ลุนติด  สฺวิน ช่าน  หลิว เป้า  หลิว ฮุย  หวาง ปี้  หฺวางฝู่ มี่  ห่อปี  หูฉูเฉฺวียน  อองเกี๋ยน  เอียวจอ  โอยเอี๋ยน  เฮ่งเพา
Heteropan

| Heteropan |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
ขาดข้อมูล (กรุณาคัดลอกจากหน้านี้ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ มาที่หน้านี้): ขาดแม่แบบอนุกรมวิธาน: Heteropan
สปีชีส์:: แม่แบบ:Taxonomy/HeteropanHeteropan
ชื่อทวินาม
แม่แบบ:Taxonomy/HeteropanHeteropan Walker, ค.ศ. 1854

Heteropan เป็นสกุลของผีเสื้อกลางคืนที่อยู่ในวงศ์ Zygaenidae
สายพันธุ์ในสกุลนี้พบในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
สปีชีส์

สปีชีส์:
Heteropan agriolina Oberthür, ค.ศ. 1894
Heteropan alberti Rothschild & Jordan, ค.ศ. 1905
Heteropan albicosta Semper, ค.ศ. 1898
Heteropan albicruciata Hering, ค.ศ. 1922
Heteropan alienus Jordan, ค.ศ. 1912
Heteropan analis Jordan, ค.ศ. 1907
Heteropan anisus Jordan, ค.ศ. 1907
Heteropan apicalis Jordan, ค.ศ. 1912
Heteropan appendiculata Snellen, ค.ศ. 1879
Heteropan coeruleus Jordan, ค.ศ. 1907
Heteropan cupreatus Hampson, ค.ศ. 1892
Heteropan cyaneus Jordan, ค.ศ. 1907
Heteropan difformis Jordan, ค.ศ. 1907
Heteropan dolens Druce, ค.ศ. 1888
Heteropan eremophila Hering, ค.ศ. 1922
Heteropan fuscescens Dohrn, ค.ศ. 1906
Heteropan iscatus Jordan, ค.ศ. 1912
Heteropan lutulenta West, ค.ศ. 1932
Heteropan lycaenoides Walker, ค.ศ. 1864
Heteropan rubricollum Alberti, ค.ศ. 1954
Heteropan scintillans Walker, ค.ศ. 1854
Heteropan submacula Wileman, ค.ศ. 1910
Heteropan truncata Oberthür, ค.ศ. 1894
Harrisinopsis

| Harrisinopsis |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
ขาดข้อมูล (กรุณาคัดลอกจากหน้านี้ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ มาที่หน้านี้): ขาดแม่แบบอนุกรมวิธาน: Harrisinopsis
สปีชีส์:: แม่แบบ:Taxonomy/HarrisinopsisHarrisinopsis
ชื่อทวินาม
แม่แบบ:Taxonomy/HarrisinopsisHarrisinopsis Jordan, ค.ศ. 1913

Harrisinopsis เป็นสกุลของผีเสื้อกลางคืนที่อยู่ในวงศ์ Zygaenidae
สปีชีส์

สปีชีส์:
Harrisinopsis robusta Jordan, ค.ศ. 1913
การสมรสเพศเดียวกันในไต้หวัน

การสมรสเพศเดียวกันในประเทศไต้หวันชอบด้วยกฎหมายตั้งแต่วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ทำให้ประเทศไต้หวันเป็นประเทศแรกในทวีปเอเชียที่รับรองการสมรสเพศเดียวกัน
วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 สภาตุลาการ วินิจฉัยว่าคู่รักเพศเดียวกันมีสิทธิสมรสภายใต้รัฐธรรมนูญ และสภานิติบัญญัติมีเวลาสองปีแก้ไขกฎหมายสมรสให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ ตามการตีความของสภาตุลาการ เลขที่ 748 หากไม่แก้ไขกฎหมายสมรส คู่รักเพศเดียวกันจะสามารถลงทะเบียนการอยู่กินด้วยกันของพวกตนเป็นการสมรสและกฎหมายจะปฏิบัติการอยู่กันด้วยกันเป็นการสมรสด้วย ปัจจุบัน หลายเขตอำนาจ รวมทั้งนครใหญ่สุดเก้าแห่งและเทศมณฑลอีกเก้าแห่ง ซึ่งครอบคลุมประชากร 94% ของประเทศ อนุญาตให้ลงทะเบียนคู่รักเพศเดียวกันเป็นคู่สมรส (partner) แต่สิทธิที่ให้แก่คู่สมรสน้อยกว่าการสมรส
หลังคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ความคืบหน้าของการนำกฎหมายการสมรสเพศเดียวกันไปปฏิบัติหยุดลงเพราะรัฐบาลไม่ดำเนินการ และการคัดค้านอย่างหนักจากกลุ่มอนุรักษนิยมและคริสต์ศาสนิกชน ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2561 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งชาวไต้หวันออกเสียงลงคะแนนคัดค้านการเปลี่ยนแปลงประมวลกฎหมายแพ่งเพื่ออนุญาตการสมรสเพศเดียวกัน อย่างไรก็ดี รัฐบาลยืนยันว่าคำวินิจฉัยจะมีผลใช้บังคับไม่ว่าผลการลงประชามติออกมาอย่างไร โดยร่างกฎหมายแยกต่างหากเพื่อทำให้การสมรสเพศเดียวกันชอบด้วยกฎหมายแทนการแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่ง
วันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 สภาบริหารผ่านร่างกฎหมายชื่อ รัฐบัญญัติการใช้บังคับการตีความสภาตุลาการ เลขที่ 748 ซึ่งมีการเผยแพร่เมื่อวันก่อน ร่างกฎหมายดังกล่าวใช้เป็นรากฐานทางกฎหมายสำหรับการสมรสเพศเดียวกันและมีการส่งให้สภาตุลาการเพื่อทบทวนโดยเร่งด่วนก่อนตราในวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ร่างกฎหมายนี้ให้สิทะเกือบทั้งหมดที่ให้แก่คู่สมรสต่างเพศภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งแก่คู่สมรสเพศเดียวกัน แต่อนุญาตให้คู่สมรสเพศเดียวกันรับเด็กที่มีพันธุกรรมเกี่ยวข้องกับหนึ่งในคู่สมรสเป็นบุตรบุญธรรมเท่านั้น วันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ประเทศไต้หวันเป็นประเทศแรกในทวีปเอเชียที่ผ่านกฎหมายทำให้การสมรสเพศเดียวกันชอบด้วยกฎหมาย ร่างกฎหมายนี้เริ่มบังคับใช้เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2562
Gaedea

| Gaedea |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
ขาดข้อมูล (กรุณาคัดลอกจากหน้านี้ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ มาที่หน้านี้): ขาดแม่แบบอนุกรมวิธาน: Gaedea
สปีชีส์:: แม่แบบ:Taxonomy/GaedeaGaedea
ชื่อทวินาม
แม่แบบ:Taxonomy/GaedeaGaedea Hering, ค.ศ. 1924

Gaedea เป็นสกุลของผีเสื้อกลางคืนที่อยู่ในวงศ์ Zygaenidae
สปีชีส์

สปีชีส์:
Gaedea separata Hering, ค.ศ. 1925
นักกำหนดอาหาร

นักกำหนดอาหาร (อังกฤษ: Dietitian) เป็นบุคลากรสาธารณสุข ที่มีการรับรองโดยสมาคมวิชาชีพ เช่น ในสหรัฐอเมริการับรองโดย Academy of Nutrition and Dietetics หรือ ในประเทศไทยรับรองโดยสมาคมนักกำหนดอาหารแห่งประเทศไทย
นักกำหนดอาหารเป็นผู้ที่นำความรู้ทางด้านโภชนาการมากำหนดปริมาณอาหารและสารอาหารที่เหมาะสมกับสภาวะร่างกายของผู้ป่วย และสามารถถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้ป่วยจนสามารถเลือกรับประทานอาหารให้เหมาะสมกับสภาวะร่างกาย
มักมีการเข้าใจผิดเกี่ยวกับบทบาทของนักโภชนาการ และ นักกำหนดอาหาร นักโภชนาการ คือ ผู้ที่ทำหน้าที่ให้คำแนะนำเกี่ยวกับผลกระทบอาหารและสารอาหารต่อสุขภาพ แตกต่างจากนักกำหนดอาหารที่นอกจากจะต้องมีความรู้ด้านโภชนาการแล้ว ยังต้องมีความรู้ในด้านการให้คำปรึกษาผู้ป่วยด้วย