stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วิเวียน เวสต์วูด
ประวัติ

เธอเกิดที่เมืองทินซัล มณฑลเชชเชอร์ แม่ของเธอเป็นช่างทอผ้าในโรงงานท้องถิ่น ส่วนพ่อมาจากตระกูลช่างทำรองเท้า หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ในตอนที่วิเวียนเกิด ครอบครัวของเธอได้ดำเนินกิจการร้านค้าในโรงงานเครื่องบินจนถึงช่วงปลายทศวรรษ 1950 จึงย้ายเข้าไปอยู่ทางฝั่งตะวันเฉียงเหนือของกรุงลอนดอน
หลังจบโรงเรียนมัธยมของรัฐเมื่ออายุ 16 ปี วิเวียนได้ศึกษาต่อที่โรงเรียนศิลปะแฮร์โรว์ (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยเวสต์มินสเตอร์) โดยเลือกวิชาแฟชั่นและการทำเครื่องเงิน แต่หลังจากจบภาคการศึกษาแรก เธอก็ลาออกและมาทำงานในโรงงาน จากนั้นไม่นานเธอได้เข้ารับการฝึกอบรมเป็นครูโรงเรียนชั้นประถม และเริ่มการทำงานด้วยอาชีพรับจ้างสอนหนังสือนักเรียนประถม เมื่อปี 1962 วิเวียนได้แต่งงานกับ เดเรก เวสต์วูด สามีคนแรกและให้กำเนิดลูกชายคนแรกชื่อว่า เบนจามิน แต่ไม่นานเธอก็สละครอบครัวเพื่อเริ่มต้นชีวิตใหม่กับมัลคอล์ม แมคลาเรน นักเรียนศิลปะ (ผู้จัดการวง เซ็กซ์ พิสทอลส์)
ในปี ค.ศ.1970 ประเทศอังกฤษ กำลังตกอยู่ในสภาวะวิกฤตเศรษฐกิจ ส่งผลให้เกิดอัตราคนว่างงานที่สูงที่สุดเป็นประวัติศาสตร์นับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 หนุ่มสาวชนชั้นแรงงานจำนวนมากได้รับผลกระทบนี้ ทำให้วิเวียน เวสต์วูดเปิดกิจการเล็ก ๆ บนถนนคิงส์ในลอนดอนเป็นร้านขายเสื้อผ้าเก่าราคาถูก โดยใช้ชื่อว่า Let It Rock ซึ่งต่อมาก็ได้มีการเปลี่ยนชื่ออีกหลายครั้ง
ในปี 1972 วิเวียนเริ่มสนใจกลุ่มนักซิ่งมอเตอร์ไซค์จึงเปลี่ยนชื่อร้านเป็น “Too Fast to Live, Too Young to Die” (“เร็วไปที่จะอยู่ เด็กไปที่จะตาย”) ขายชุดหนัง เสื้อสูทแอฟริกันสีจัดและเสื้อยืดแหกกฎ จากนั้นไม่นานเขาก็เปลี่ยนชื่อร้านอีกครั้ง และขายชุดรัดรูป กระโปรงภาพยนตร์สั้น เสื้อยืดที่ขาดวิ่น ซึ่งนั่นถือเป็นจุดกำเนิดของแนวคิดแบบพังก์ และปัจจุบันนี้ เธอก็ยังคงมีร้านอยู่ที่นี่ภายใต้ชื่อว่า World’s End
ช่วงปลายทศวรรษ 70 วิเวียนถึงจุดอิ่มตัวกับเครื่องแต่งกายแบบพังก์ ช่วงนี้เองถือเป็นอีกหนึ่งจุดเปลี่ยน เพราะเธอเริ่มศึกษาประวัติศาสตร์เพื่อหาแรงบันดาลใจ จึงปรับโฉมร้านอีกครั้งเรียกว่า “วิลด์สเอ็น” คือการทำแฟชั่นโชว์ 2 คอลเลคชั่นร่วมกันคือ “โรแมนติก ออฟ เดอะ ซี” และ “นอสเตลเจีย ออฟ มัด” สองคอลเลคชั่นนี้เองถือเป็นจุดเปิดอาชีพการเป็นแฟชั่นดีไซเนอร์อย่างแท้จริงของเวสต์วูด ในปี 1983 เวสต์วูดเริ่มทำคอลเลคชั่น “วิตเชส” ด้วยการผสมแรงบันดาลใจจากของพื้นบ้านกับอุตสาหกรรมการผลิต ในปีค.ศ. 1983 นี้เองผลงานของเธอก็ได้ขึ้นแคทวอล์คที่ปารีส โดยเธอเป็นดีไซเนอร์ชาวอังกฤษคนที่ 2 ต่อจาก Mary Quant
ในปี 1984 เวสต์วูดสร้างชื่อเสียงอีกครั้งด้วยการนำเอารูปทรงรัดรูปของเสื้อผ้าสตรีสมัยก่อนมาตัดทอน และดัดแปลงในคอลเลคชั่น Minicrinis พร้อมรองเท้าส้นตึกอันเป็นสัญลักษณ์ของเธอ ในปี 1987 เวสต์วูดนำคอลเซ็ตมาดัดแปลงเป็นชุด
แต่เธอก็ยังหันมาสร้างสรรค์ผลงานช่วยเหลือสังคม อย่างในช่วงปลายปี ค.ศ. 2005 เธอก็ได้เข้าร่วมโครงการเพื่อสิทธิมนุษยชนของอังกฤษ โดยเธอได้ออกแบบเสื้อยืดสำหรับเด็กและทารกที่สกรีนคำว่า I am not a terrorist, please don’t arrest me (หนูไม่ใช่ผู้ก่อการร้าย ได้โปรดอย่ากักกันหนู) ออกวางขายในจำนวนจัดตัวละ 50 ปอนด์ โดยนำรายได้ทั้งหมดไปสนับสนุนองค์กรนี้
เอกลักษณ์ > ทัศนคติ

ยุคแรก วิเวียนแสดงออกถึงการต่อต้านสังคมระบบชนชั้นผู้ดี ผ่านงานดีไซน์ในหลากวิธี เช่น วัสดุนอกกรอบทั้งกระดูกไก่ ยางรถยนต์ หมุด โซ่ ภาพจากนิตยสารเก่า ฯลฯ ถูกนำมาสร้างเป็นเสื้อยืดดิบ ๆ ในสังเวียนแฟชั่นยุคแรกคือ วิเวียนไม่ได้ขายแค่เสื้อผ้าสไตล์พังก์ร็อก แต่สิ่งที่เธอพยายามเสนอขายแก่สังคมคือ ทัศนคติ (attitude) ที่ว่า "กล้าที่จะยืนนอกกรอบ แล้วบอกว่านี่คือสิ่งที่ฉันต้องการ"
วิเวียนยังใช้งานดีไซน์เป็นเครื่องมือสื่อสารทางเพศอย่างเข้มข้น ไม่ว่าจะเป็นการพิมพ์ลายหน้าอกผู้หญิงและรูปคาวบอยเปลือยบนเสื้อยืด หรือกระดุมรูปศิวลึงค์ รวมทั้งการเฉือนเสื้อผ้าให้ขาดวิ่นเห็นเนื้อหนังบริเวณหน้าอก และการนำชุดชั้นในมาใส่ด้านนอก ฯลฯ "งานของฉันคือการประจันหน้ากับสถาบันทางสังคม พยายามค้นหาว่าอิสรภาพของฉันเองอยู่ที่ไหน และทำอย่างไรเพื่อให้ได้มันมา" วิเวียนใช้เสื้อยืดลามกเป็นสื่อ เพื่อค้นหาจุดยืนและอิสรภาพที่คนชนชั้นกรรมาชีพเช่นเธอโหยหา
เสื้อผ้าของวิเวียนหลายชิ้นมักถูกวิจารณ์ว่า "ใส่จริงไม่ได้" ทั้งความแปลกของวัสดุ ลวดลาย สัดส่วนโครงสร้าง และแพตเทิร์นการตัดเย็บ แต่เธอมีมุมมองว่า "เสื้อผ้าของฉันอาจดูนอกลู่นอกทาง เพียงเพราะผู้คนไม่ได้คาดคิด แต่สิ่งที่ฉันทำก็เพื่อประณามความจืดชืดและความน่าเบื่อของแฟชั่นธรรมดาเหล่านั้น"
เอกลักษณ์ > เทคนิคและคอนเซ็ปต์

ยุค 1980 เป็นช่วงที่วิเวียนได้แหกกฎการตัดเย็บชั้นสูงแบบอังกฤษ ขณะที่การตัดเย็บสไตล์ผู้ดีอังกฤษจะเน้นสัดส่วนที่เท่ากันทั้งสองข้าง แต่สำหรับวิเวียน สูทของเธออาจมีปกข้างหนึ่งใหญ่กว่าอีกข้าง แขนข้างหนึ่งยาวกว่าอีกข้างหรืออาจมีแขนข้างเดียว ชายเสื้อสูทไม่จำเป็นต้องยาวเท่ากัน หรือแขนเสื้อที่มักโค้งมนตรงไหล่ อาจกลายเป็นมีมุมเหลี่ยม แหลมออกมาจนเวลาใส่ต้องพับมุม คอเสื้ออาจกลายเป็นชายกระโปรง ขณะที่ชายเสื้ออาจถูกใส่แทนคอเสื้อ
หลังจากศึกษาประวัติศาสตร์วัฒนธรรมอังกฤษอย่างจริงจัง วิเวียนเริ่มนำภูมิปัญญาแฟชั่นดั้งเดิมมาใช้ เป็นเสมือน "กล้องส่องย้อนอดีตแห่งแฟชั่น" วิเวียนยังสนใจการทำเสื้อผ้าเข้ารูป ด้วยเชื่อว่า "เสื้อผ้าคือการเปลี่ยนรูปทรงของร่างกาย" เธอใช้เทคนิคเพิ่มลดตัดเฉือนเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงทางสรีระผู้สวมใส่ให้ดูดีแบบอุดมคติ และทำให้สิ่งที่เธอคิดว่า ควรจะเป็นส่วนที่ดึงดูดใจที่สุด คือใบหน้าโดดเด่น
วงการแฟชั่นยังยกย่องวิเวียนเป็น "นักคิดทางแฟชั่น" เธอเป็นดีไซเนอร์คนแรกที่เข้าใจเรื่องแพตเทิร์นในมุมมอง 3 มิติอย่างแท้จริง เช่น การใช้ผ้าสี่เหลี่ยม 2 ผืนวางเหลื่อมเย็บติดกันให้เกิดเหลี่ยมแหลมขึ้น หรือการใช้ผ้าสามเหลี่ยมวางเฉียงเย็บติดกันเพื่อตัดเป็นชุดเข้ารูป หรือกระเป๋าเสื้อที่โค้งรอบตัวเสื้อจนเกิดมูฟเมนต์ทุกครั้งที่ผู้สวมใส่เคลื่อนไหว
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ เก็บถาวร 2011-08-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
วี. เอส. ไนพอล

|  วี>  เอส. ไนพอล V. S. Naipaul |
| --- | --- |

เกิด: 17 สิงหาคม 1932 ตรินิแดด
เสียชีวิต: 12 สิงหาคม พ.ศ. 2018 (85 ปี)
อาชีพ: นักเขียน
ยุคสมัย: สัจนิยม
ผลงานเด่น: A House for Mr. Biswas, A Bend in the River,The Enigma of Arrival
ตำแหน่ง: นักเขียน
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม
เซอร์ วี. เอส. ไนพอล (อังกฤษ: V. S. Naipaul หรือ Vidiadhar Surajprasad Naipaul, Kt., TC) (17 สิงหาคม ค.ศ. 1932 - 12 สิงหาคม พ.ศ. 2018 ) วี. เอส. ไนพอลเป็นนักเขียนนวนิยายและบทความคนสำคัญของบริติชผู้มีเชื้อสายอินเดีย-ตรินิแดด ผู้ที่เกิดที่ตรินิแดดและโตเบโก ไนพอลถือว่าเป็นนักเขียนคนสำคัญผู้มีความสามารถในการเขียนร้อยแก้วในภาษาอังกฤษใหม่
ไนพอลได้รับทางวรรณกรรมต่างๆ หลายรางวัลที่รวมทั้งรางวัลจอห์น ลูเอลเลน รีส (John Llewellyn Rhys Prize) ในปี ค.ศ. 1958, รางวัลซัมเมอร์เซ็ท มอห์ม (Somerset Maugham Award) ในปี ค.ศ. 1960, รางวัลฮอธอร์นเดน (Hawthornden Prize) ในปี ค.ศ. 1964, รางวัลวรรณกรรมดับเบิลยู เอช สมิธ (W. H. Smith Literary Award) ในปี ค.ศ. 1968, รางวัลแมนบุคเคอร์ ในปี ค.ศ. 1971, รางวัลเดวิด โคเฮน ในปี ค.ศ. 1993 สำหรับชีวิตของความสำเร็จของวรรณกรรมบริเติช และ รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมจาก ราชสถาบันสวีเดน (Swedish Academy) ในปี ค.ศ. 2001
คุณค่าของงาน

ในการมอบรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมให้แก่ไนพอล ราชสถาบันสวีเดนสรรเสริญงานของไนพอลว่า "เป็นงานที่รวมการบรรยายอันมีแก่นสารอันลึกซึ้งและการวิพากษ์อย่างเป็นกลางในงานที่ทำให้ผู้อ่านมองเห็นประวัติศาสตร์อันซ้อนเร้น" และกล่าวต่อไปว่า "ไนพอลเป็นนักปรัชญาสมัยใหม่ ผู้ยังคงรักษาประเพณีที่เริ่มมาตั้งแต่ จดหมายเปอร์เซีย  (Lettres persanes) และ ก็องดิด ด้วยลักษณะการเขียนอันมีพลังอันควรค่าต่อการชื่นชมไนพอลแปลงความเดือดดาลไปเป็นความเที่ยงตรงที่ทำให้สถานะการณ์สามารถแสดงตนเองได้ที่แฝงด้วยการเหน็บแนม"
งานเขียน

นวนิยาย
The Mystic Masseur - (1957) (ภาพยนตร์: The Mystic Masseur (2001))
The Suffrage of Elvira - (1958)
Miguel Street - (1959)
A House for Mr Biswas (ไทย: บ้านสำหรับมิสเตอร์บิสวาส) - (1961)
Mr. Stone and the Knights Companion - (1963)
A Flag on the Island - (1967)
The Mimic Men - (1967)
In a Free State - (1971)
Guerrillas - (1975)
A Bend in the River - (1979)
Finding the Centre - (1984)
The Enigma of Arrival - (1987)
A Way in the World - (1994)
Half a Life - (2001)
Magic Seeds - (2004)
สารคดี
The Middle Passage: Impressions of Five Societies - British, French and Dutch in the West Indies and South America (1962)
An Area of Darkness (1964)
The Loss of El Dorado - (1969)
The Overcrowded Barracoon and Other Articles (1972)
India: A Wounded Civilization (1977)
A Congo Diary (1980)
The Return of Eva Perón and the Killings in Trinidad (1980)
Among the Believers: An Islamic Journey (1981)
Finding the Centre (1984)
Reading & Writing: A Personal Account (2000)
A Turn in the South (1989)
India: A Million Mutinies Now (1990)
Bombay (1994, with Raghubir Singh)
Beyond Belief: Islamic Excursions among the Converted Peoples (1998)
Between Father and Son: Family Letters (1999, edited by Gillon Aitken)
The Writer and the World: Essays - (2002)
Literary Occasions: Essays (2003, by Pankaj Mishra)
A Writer's People: Ways of Looking and Feeling (2007)
วีว่า คอมมิวนิเคชั่นส์

| --- | --- |

ประเภท: บริษัทเอกชน
อุตสาหกรรม: สื่อมวลชน
ก่อตั้ง: 11 พฤศจิกายน 2524; อีก 499 ปี (2524-11-11)
ผู้ก่อตั้ง: วิค เดล โรซาริโอ จูเนียร์
สำนักงานใหญ่: ออร์ติกัส เซ็นเตอร์, ปาซิก,  ฟิลิปปินส์
พื้นที่ให้บริการ: ทั่วโลก
บุคลากรหลัก:   วิค เดล โรซาริโอ จูเนียร์ (ประธานและซีอีโอ)  วิเซนต์ เดล โรซาริโอ (ประธานและซีโอโอ)  วาเลรี เอส. เดล โรซาริโอ (รองประธานอาวุโสฝ่ายการสร้างเนื้อหา) 
ผลิตภัณฑ์: โทรทัศน์ วิทยุ ภาพยนตร์ เพลง อินเทอร์เน็ต
รายได้:  4.9 ล้านเปโซฟิลิปปินส์ (2566)
พนักงาน: 370 (2566)
บริษัทในเครือ:   สตูดิโอวีว่า  อัลติเมท เอนเตอร์เทนเมนท์  วีว่า ฟิล์มส์  วีว่า อินเตอร์เนชั่นแนล ฟู้ด แอนด์ เรสเตอรองท์  วีว่า อินเตอร์เนชั่นแนล พิคเจอร์ส  วีว่า มิวสิค กรุ๊ป  วีว่า พับลิชชิ่ง กรุ๊ป  วีว่า วีดิโอ 
เว็บไซต์: www.viva.com.ph
วีว่า คอมมิวนิเคชั่นส์ อินคอร์ปอเรเต็ด (อังกฤษ: Viva Communications, Inc.) ชื่อทางการค้า วีว่า (Viva) เรียกอีกอย่างว่า วีว่า เอ็นเตอร์เทนเมนท์ (Viva Entertainment) เป็นบริษัทสื่อของฟิลิปปินส์ที่มีสำนักงานใหญ่อยู่ในปาซิก ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 โดยวิค เดล โรซาริโอ จูเนียร์
วีว่า เอ็นเตอร์เทนเมนท์เป็นบริษัทแม่ของวีว่า ฟิล์มส์และวีว่า เรคคอร์ด
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ (อังกฤษ)
วีอาร์แชต

| วีอาแชท |
| --- | --- |

ผู้พัฒนา: VRChat Inc.
ผู้จัดจำหน่าย: VRChat Inc.
ออกแบบ: Graham Gaylor Jesse Joudrey
เครื่องเล่น: Microsoft Windows
วางจำหน่าย: TBA
แนว: ออนไลน์ผู้เล่นหลายคน
รูปแบบ: ผู้เล่นหลายคน
วีอาร์แชต (อังกฤษ: VRChat) คือวิดีโอเกมจำลองความจริงเสมือนแบบเล่นหลายคนที่เล่นได้ฟรี พัฒนาโดย Graham Gaylor และ Jesse Joudrey ในวีอาแชทผู้เล่นสามารถสร้างตัวละครเป็นของตัวเองและพูดคุยกับผู้คนภายในเกม เกมดังกล่าวเปิดบน ไมโครซอฟท์ วินโดวส์ ผ่านทาง Steam ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 ตัวเกมยังรองรับการเล่นด้วย Oculus Rift, HTC Vive และ Windows Mixed Reality headsets อีกด้วย
เกมการเล่น

เกมการเล่นของวีอาแชทมีรูปแบบคล้ายกับเกม Second Life และ Habbo Hotel
วิวัฒนาการของการเห็นสี

การเห็นสี 
(อังกฤษ: Color vision)
หรือการเห็นเป็นสี
เป็นการปรับตัวเพื่อรับรู้สิ่งเร้าทางตา เพื่อให้สามารถแยกแยะแสงโดยขึ้นกับองค์ประกอบทางความยาวคลื่นของมัน
การเห็นสีจำเป็นต้องมีโปรตีนอ็อปซิน (opsin) ต่างหาก ๆ ที่ดูดกลืนแสงที่ความยาวคลื่นแสงต่าง ๆ กัน
โดยสัตว์ในแต่ละกลุ่ม ๆ จะมีอ็อปซินต่างหาก ๆ จำนวนไม่เท่ากัน
เช่น สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมโดยมากรวมทั้งสุนัขจะเห็นภาพสีด้วยเซลล์ 2 ชนิด (dichromacy)
แต่ไพรเมตจำนวนหนึ่งรวมทั้งมนุษย์ ก็สามารถเห็นภาพสีด้วยเซลล์ 3 ชนิด (trichromacy)
จึงทำให้สัตว์กลุ่มต่าง ๆ มองเห็นเป็นสีได้ดีไม่เท่ากัน
สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

การเห็นเป็นสีจำเป็นต้องมีโปรตีนอ็อปซิน (opsin) ต่างหาก ๆ ที่มีจุดยอดในการดูดกลืนแสงที่ความยาวคลื่นแสงไม่เท่ากัน สัตว์ขาปล้องบรรพบุรุษของเชลิเซอราตาและเคลด pancrustacea ได้มีอย่างน้อย 3 ชนิด
สัตว์ในกลุ่มทั้งสองนี้ปัจจุบันก็เห็นภาพเป็นสีด้วย
สัตว์มีกระดูกสันหลัง

นักวิจัยผู้ศึกษายีนอ็อปซินที่เป็นเหตุต่อสารรงควัตถุที่ทำให้เห็นสี รู้มานานแล้วว่านก สัตว์เลื้อยคลาน และปลาใน Infraclass "Teleostei" มีอ็อปซิน 4 ชนิด
ซึ่งแสดงว่า บรรพบุรุษร่วมกันของสัตว์ 4 เท้า (tetrapods) และสัตว์มีถุงน้ำคร่ำ (amniote) เมื่อประมาณ 360 ล้านปีก่อนสามารถเห็นภาพสีด้วยเซลล์ 4 ชนิด (Tetrachromacy)
ซึ่งก็คือการเห็นมิติ 4 มิติของสี (หรือ 3 ถ้าไม่นับค่าความสว่าง)
การเห็นเป็นปกติของมนุษย์
การเห็นเมื่อไม่เห็นสีแดง (เช่นในมนุษย์ที่ตาบอดสีแดง)
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

ปัจจุบัน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมโดยมากรวมทั้งสุนัขจะเห็นภาพสีด้วยเซลล์ 2 ชนิด (dichromacy) คล้ายกับมนุษย์ที่ตาบอดสีแดง
ดังนั้น สัตว์เหล่านี้จะเห็นสีม่วง สีน้ำเงิน สีเขียว และสีเหลือง แต่จะไม่เห็นสีในระยะอัลตราไวโอเลตหรือสีแดงเข้ม
ซึ่งอาจมีเหตุมาจากวิวัฒนาการของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมโดยเป็นสัตว์เล็ก ๆ หากินกลางคืน และขุดรูอยู่
ในช่วงเหตุการณ์การสูญพันธุ์ในยุคครีเทเชียส-พาลิโอจีนเมื่อ 66 ล้านปีก่อน การขุดรูอยู่น่าจะช่วยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมให้รอดจากการสูญพันธุ์
แม้สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในเวลานั้นจะเริ่มเกิดสปีชีส์ต่าง ๆ บ้างแล้ว แต่ก็ยังตัวเล็กขนาดพอ ๆ กับหนูผี
ขนาดเล็กเช่นนี้ก็จะช่วยให้สามารถหาที่อยู่ซึ่งปลอดภัยได้
โมโนทรีมและสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง

มีสมมติฐานว่า โมโนทรีม สัตว์มีกระเป๋าหน้าท้อง และยูเธอเรีย ในยุคต้น ๆ เป็นสัตว์บกที่ใช้เวลาในน้ำมาก (semiaquatic) หรือขุดรูอยู่ เพราะมีสายพันธุ์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมต่าง ๆ ที่มีลักษณะเช่นนี้ในปัจจุบัน
และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ขุดรูอยู่หรือใช้เวลาในน้ำมาก ก็จะปลอดภัยมากกว่าจากสิ่งแวดล้อมที่แย่ลงในช่วงการเปลี่ยนยุคครีเทเชียส-พาลิโอจีน
แต่สัตว์หลายสปีชีส์จากพวกนี้เห็นเป็นสีไดเไม่ดีเท่ากับสัตว์มีกระดูกสันหลังที่ไม่ใช่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม รวมทั้งสัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก
ไพรเมต

ข้อมูลเพิ่มเติม: วิวัฒนาการของการเห็นเป็นสีในไพรเมต
ตั้งแต่ต้นยุคพาลีโอจีน สปีชีส์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมได้เพิ่มจำนวนมากขึ้น
ผ่านการแผ่ขยายของการปรับตัวโดยเปลี่ยนจากสัตว์ขุดรูอยู่มาอยู่ในที่เปิด แต่สปีชีส์โดยมากก็ยังเห็นเป็นสีค่อนข้างไม่ค่อยดี
ยกเว้นสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องบางชนิด (ซึ่งอาจได้ดำรงการเห็นเป็นสีดั้งเดิมไว้) และไพรเมตบางชนิดรวมทั้งมนุษย์
ไพรเมตเป็นอันดับสัตว์กลุ่มหนึ่งที่เกิดขึ้นราว ๆ ต้นยุคพาลีโอจีน
หลังจากช่วงนั้น ไพรเมตได้วิวัฒนาการเห็นภาพสีด้วยเซลล์ 3 ชนิดขึ้นผ่านการเพิ่มขึ้นของยีน (gene duplication) เพราะอยู่ภายใต้แรงกดดันการคัดเลือกสูงเพื่อพัฒนาให้เห็นเป็นสีได้ดีกว่าสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมปกติอื่น ๆ 
สมรรถภาพการเห็นสีแดง
และสีสันเป็นส้ม ๆ ช่วยให้ไพรเมตซึ่งเป็นสัตว์อาศัยอยู่ในต้นไม้ สามารถแยกสีเหล่านี้จากสีเขียว
ซึ่งสำคัญเป็นพิเศษเพื่อเห็นผลไม้สีแดงและส้ม พร้อมทั้งใบไม้ที่มีคุณค่าทางอาหารสูง ซึ่งคลอโรฟิลล์ยังไม่ได้ปกปิดแคโรทีนอยด์สีแดงและสีส้ม
ส่วนอีกทฤษฎีหนึ่งเสนอว่า การเห็นสีของผิวหนังที่ทำให้รู้อารมณ์ของสัตว์อื่น อาจเป็นปัจจัยให้พัฒนาเห็นภาพสีด้วยเซลล์ 3 ชนิด
สีแดงยังมีผลอื่น ๆ ต่อพฤติกรรมของไพรเมตและมนุษย์
ในปัจจุบัน ลิงโลกเก่าและเอปรวมทั้งมนุษย์ ปกติจะเห็นเป็นสีด้วยเซลล์ 3 ชนิด คือทั้งตัวผู้ตัวเมียจะมีอ็อปซิน 3 ชนิด ซึ่งไวแสงคลื่นความถี่สั้น กลาง และยาว
เทียบกับลิงโลกใหม่ส่วนน้อยที่เห็นเป็นสีเช่นนี้ (คือปกติจะเห็นโลกด้วยเซลล์รูปกรวย 2 ชนิด)
ดูเพิ่ม

วิวัฒนาการของการเห็นเป็นสีในไพรเมต
วิวัฒนาการของตา
เชิงอรรถและอ้างอิง

↑  "vision, chromatic; chromatopsia; vision, color/colour", ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑ ฉบับ ๒๕๔๕, (แพทยศาสตร์) การเห็นสี
1 2 3  Koyanagi, M.; Nagata, T.; Katoh, K.; Yamashita, S.; Tokunaga, F. (2008). "Molecular Evolution of Arthropod Color Vision Deduced from Multiple Opsin Genes of Jumping Spiders". Journal of Molecular Evolution. 66 (2): 130–137. doi:10.1007/s00239-008-9065-9. PMID 18217181.
1 2  Yokoyama, S; Radlwimmer, BF (2001). "The molecular genetics and evolution of red and green color vision in vertebrates". Genetics Society of America. 158: 1697–1710.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
1 2 3  Bowmaker, J. K. (1998). "Evolution of colour vision in vertebrates". Eye. 12 (3b): 541–547. doi:10.1038/eye.1998.143. PMID 9775215.
1 2  
"Color vision in dog" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-08-07. สืบค้นเมื่อ 2015-06-29.
1 2  Dulai, K. S.; von Dornum, M.; Mollon, J. D.; Hunt, D. M. (1999). "The evolution of trichromatic color vision by opsin gene duplication in New World and Old World primates". Genome Research. 9 (7): 629–638. doi:10.1101/gr.9.7.629. PMID 10413401.
↑  Caroll, J; Murphy, CJ; Neitz, M; Ver Hoeve, JN; Neitz, J (2001). "Photopigment basis for dichromatic color vision in the horse". Journal of Vision. 1 (2): 80–87. doi:10.1167/1.2.2.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  Robertson, DS; McKenna, MC; Toon, OB; Hope, S; Lillegraven, JA (2004). "Survival in the first hours of the Cenozoic" (PDF). GSA Bulletin. 116 (5–6): 760–768. doi:10.1130/B25402.1. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2015-10-22. สืบค้นเมื่อ 2016-01-06.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
↑  Diana Widermann, Robert A. Barton, and Russel A. Hill. Evolutionary perspectives on sport and competition. In Roberts, S. C. (2011).  Roberts, S. Craig (บ.ก.). "Applied Evolutionary Psychology". Oxford University Press. doi:10.1093/acprof:oso/9780199586073.001.0001. ISBN 9780199586073. {{cite journal}}: Cite journal ต้องการ |journal= (help)
↑  Surridge, AK; Osorio, D (2003). "Evolution and selection of trichromatic vision in primates". Trends in Ecol. and Evol. 18: 198–205.{{cite journal}}:  CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
แหล่งอ้างอิงอื่น ๆ

Tanaka, Gengo; Parker, Andrew R; Hasegawa, Yoshikazu; Siveter, David J; Yamamoto, Ryoichi; Miyashita, Kiyoshi; Takahashi, Yuichi; Ito, Shosuke; Wakamatsu, Kazumasa; Mukuda, Takao; Matsuura, Marie; Tomikawa, Ko; Furutani, Masumi; Suzuki, Kayo; Maeda, Haruyoshi (2014-12-023). "Mineralized rods and cones suggest colour vision in a 300 Myr-old fossil fish". Nature Communications. 5: 5920. doi:10.1038/ncomms6920. PMID 25536302. {{cite journal}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |date= (help)CS1 maint: uses authors parameter (ลิงก์)
| ด ค กชีววิทยาวิวัฒนาการ |
| --- | --- | --- |
 ประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต  ดรรชนีบทความเกี่ยวกับชีววิทยาวิวัฒนาการ  วิวัฒนาการโดยสังเขป  กาลานุกรมวิวัฒนาการ 
| วิวัฒนาการ |  กำเนิดชีวิตจากสิ่งไร้ชีวิต  การปรับตัว  การสืบเชื้อสายร่วมกัน  หลักฐานการสืบเชื้อสายร่วมกัน  การสูญพันธุ์  บรรพบุรุษร่วมที่ใกล้กันที่สุดของสิ่งมีชีวิตบนโลก  วิวัฒนาการระดับมหภาค  วิวัฒนาการระดับจุลภาค  แพนสเปอร์เมีย  การเกิดสปีชีส์  |  |
| พันธุศาสตร์ประชากร |  การถ่ายเทยีน  การเปลี่ยนความถี่ยีนอย่างไม่เจาะจง  การกลายพันธุ์  การคัดเลือกโดยธรรมชาติ  |  |
| พัฒนาการ |  Canalisation  ชีววิทยาพัฒนาการเชิงวิวัฒนาการ  กระบวนการต่อสลับ  Modularity  ความยืดหยุ่นของลักษณะปรากฏ  |  |
| วิวัฒนาการของอนุกรมวิธาน |  นก ต้นกำเนิด  แบรคิโอพอด  เซฟาโลพอด  ไดโนเสาร์  ปลา  เห็ดรา  แมลง ผีเสื้อ  ชีวิต  สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ช่องว่างวิวัฒนาการของแมว  สุนัขเลี้ยง  โลมาและวาฬ  ม้า  มนุษย์  ลีเมอร์  พะยูน  มอลลัสกา  พืช  สัตว์เลื้อยคลาน  แมงมุม  สัตว์สี่เท้า  ไวรัส ไวรัสไข้หวัดใหญ่  |  |
| วิวัฒนาการของอวัยวะ |  เซลล์  ดีเอ็นเอ  แฟลเจลลา  ในยูแคริโอต ยูแคริโอต  โครโมโซม  ระบบเยื่อหุ้มภายในเซลล์  ไมโทคอนเดรีย  นิวเคลียส  พลาสติด  ในสัตว์ ตา  เส้นขน  กระดูกหู  ระบบประสาท  สมอง  |  |
| วิวัฒนาการของชีวกระบวนการ |  การสูงอายุ ความตาย  การตายของเซลล์อย่างเป็นระบบ  การบินของสัตว์ปีก  ความซับซ้อนทางชีววิทยา  Cooperation  การเห็นสี ในไพรเมต  Emotion  ความร่วมรู้สึก  วิวัฒนาการของจริยธรรม  ระบบสังคมแบบพึ่งพาอาศัย  ระบบภูมิคุ้มกัน  เมแทบอลิซึม  ระบบคู่ผสมพันธุ์เดียว  วิวัฒนาการของศีลธรรม  Mosaic evolution  Multicellularity  การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ ความแตกต่างของเซลล์สืบพันธุ์/เพศ  วงจรชีวิต/ระยะการแบ่งนิวเคลียส  Mating types  การกำหนดเพศ  |  |
| กระแสชีวิตและแบบจำลอง |  จังหวะเวลา วิวัฒนาการในสายพันธุ์แบบค่อยเป็นค่อยไป/การเว้นวรรคของดุลภาพ  รูปแบบ gradualism/saltationism  micromutation/macromutation  เอกรูปนิยม/ทฤษฎีมหาวิบัติ  |  |
| แบบจำลองสายพันธุ์ใหม่ |  การเกิดสปีชีส์ต่างบริเวณ  Anagenesis  Catagenesis  Cladogenesis  โดยลูกผสม  การเกิดสปีชีส์ข้างบริเวณ  การเกิดสปีชีส์รอบบริเวณ  การเกิดสปีชีส์ร่วมบริเวณ  |  |
| บทความที่เกี่ยวข้อง |  พันธุศาสตร์นิเวศ  วิวัฒนาการเชิงโมเลกุล  Phylogenetics  ความแปรผันหลากหลาย  เซลล์เริ่มแรก  Systematics  |  |
| ประวัติชีวศาสตร์ |  การจัดหมวดหมู่ทางชีววิทยา  ชาลส์ ดาร์วิน กำเนิดสปีชีส์  มุมมองที่มียีนเป็นศูนย์กลาง  ประวัติของแนวคิดวิวัฒนาการ  ทฤษฎีวิวัฒนาการสังเคราะห์ยุคใหม่  |  |
  หมวดหมู่   คอมมอนส์   สถานีย่อย   โครงการวิกิ 
การตอบสนองแบบบรรทัดฐานต่อแสงในสเปกตรัมต่าง ๆ ของเซลล์รูปกรวย 3 ชนิดที่จอตามนุษย์
วีไอ

บทความนี้เกี่ยวกับซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ VI
วีไอ (อังกฤษ: Vi) เป็นซอฟต์แวร์แก้ไขข้อความ พัฒนาโดยบิล จอย เมื่อ ค.ศ. 1976 เพื่อใช้ในระบบปฏิบัติการ BSD ยุคแรกๆ
ชื่อ vi นำมาจากจำนวนอักษรที่สั้นที่สุดของคำสั่ง visual ที่ไม่ซ้ำกับคำสั่งอื่น ของโปรแกรม ex ซึ่งใช้ในการเปลี่ยนโหมดของ ex จาก line editor เป็น visual อ่านออกเสียงว่า "วี-ไอ" ไม่ใช่ "ไว" และไม่ได้หมายถึงเลข 6 ตามอักษรโรมัน
vi กลายเป็นโปรแกรมแก้ไขข้อความที่นิยมที่สุด และเป็นมาตรฐานของระบบปฏิบัติการยูนิกซ์แทบทุกตัว ปัจจุบันมีโปรแกรมเลียนแบบ vi หลายตัว ที่ได้รับความนิยมสูงสุดคือ Vim (Vi IMproved)
วิศวกรรมต่อเรือ

"ตาฮิเตียนปริ๊นเซส" ใน Tórshavn, หมู่เกาะแฟโร, สิงหาคม 2009
นาวาสถาปัตยกรรม, วิศวกรรมต่อเรือ หรือ วิศวกรรมเรือ (อังกฤษ: Naval Architecture หรือ Naval Engineering) เป็นสาขาวิศวกรรมที่ทำงานเกี่ยวกับการออกแบบ, การก่อสร้าง, การบำรุงรักษา, และการดำเนินงานของเรือและโครงสร้างของเรือ[1][2]. เป็นศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับงานวิจัยระดับพื้นฐานและการประยุกต์, การออกแบบ, การพัฒนา, การประเมินแบบ, และการคำนวณในทุกช่วงอายุของยานพาหนะทางน้ำ หรือเรือ โดยมีกิจกรรมหลักต่างๆ ได้แก่ การออกแบบเบื้องต้น, การออกแบบรายละเอียด, การก่อสร้าง, การทดสอบ, ปฏิบัติการและการบำรุงรักษา, การนำขึ้นและปล่อยเรือลงน้ำ. การคำนวณเพื่อออกแบบเรือยังเป็นเรื่องจำเป็นสำหรับเรือที่กำลังจะเข้ารับการเปลี่ยนแปลง (ผ่านทางการดัดแปลง, การสร้างขึ้นมาใหม่, การปรับปรุงให้ทันสมัย​ ​หรือการซ่อมแซม). นาวาสถาปัตยกรรมยังเกี่ยวข้องกับการกำหนดกฎระเบียบด้านความปลอดภัยและการควบคุมความเสียหาย การอนุมัติ และการรับรองแบบเรือ เพื่อให้เป็นไปตามเงื่อนไขของกฎหมายและความจำเป็นอื่นๆ.
วิชาหลัก

คำว่า "เรือ" ในที่นี้มีความหมายครอบคลุมถึง ยานหรือพาหนะทางน้ำทุกชนิด ซึ่งยังรวมไปถึง เรือเหินน้ำ, เรือกึ่งเครื่องบินซึ่งลอยเหนือน้ำโดยอาศัยปรากฏการณ์ Wing-In-Ground (WIG) และเครื่องบินทะเล อีกด้วย ซึ่งแล้วแล้วแต่สามารถใช้เพื่อการขนส่งทางน้ำได้[3]. องค์ประกอบต่างๆ ในหลักวิชาของนาวาสถาปัตยกรรมมีดังนี้:
วิชาหลัก > อุทกสถิตยศาสตร์

อุทกสถิตยศาสตร์ เป็นวิชาที่พิจารณาสภาวะของเรือในขณะลอยอยู่นิ่งในน้ำและความสามารถในการคงสภาพนั้นไว้. วิชานี้จึงเกี่ยวกับการคำนวณเพื่อหาแรงลอยตัว (การแทนที่น้ำ) ตลอดจนคุณสมบัติทางอุทกสถิตยศาสตร์อื่นๆ เช่น ทริมของเรือ (ค่าบ่งชี้ความเอียงในแนวตามยาวของเรือ) เสถียรภาพ (ความสามารถทางการทรงตัวของเรือ ที่จะคืนกลับมาตั้งตรงได้ หลังจากถูกทำให้เอียงโดยคลื่นลม หรือสภาวะการบรรทุก).
วิชาหลัก > อุทกพลศาสตร์

อุทกพลศาสตร์เป็นวิชาที่ว่าด้วยเกี่ยวข้องกับการไหลของน้ำที่อยู่รอบตัวเรือ และรูปทรงอื่นๆ เช่น ใบจักร หางเสือ หรือ อุโมงค์ทรัสเตอร์ (อังกฤษ: thruster tunnels). ความต้านทาน - การหาแรงต้านทานต่อการเคลื่อนที่ในน้ำ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลจากการไหลของน้ำรอบลำเรือ สำหรับใช้ในการคำนวณเพื่อกำหนดขนาดต้นกำลังของเรือ. การขับดัน - เพื่อเคลื่อนเรือผ่านน้ำโดยใช้ใบจักร, ทรัสเตอร์, เครื่องพ่นน้ำ, ใบเรือ ฯลฯ ประเภทของเครื่องยนต์ในเรือส่วนใหญ่จะเป็นแบบสันดาปภายใน แต่ก็มีเรือบางลำที่ขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าโดยใช้พลังงานนิวเคลียร์หรือพลังงานแสงอาทิตย์. อาการเรือ - เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของเรือในทะเลและการตอบสนองในคลื่นและลม. ความสามารถในการควบคุม (หันเลี้ยว) - เกี่ยวข้องกับการควบคุมและรักษาตำแหน่งและทิศทางของเรือ.
วิชาหลัก > โครงสร้าง

วิศวกรรมโครงสร้างเรือเกี่ยวข้องกับการเลือกวัสดุในการก่อสร้าง, การวิเคราะห์ความแข็งแรงโดยรวมและเฉพาะจุดบนเรือ, การสั่นสะเทือนของชิ้นส่วนโครงสร้างและการตอบสนองของโครงสร้างเรือยามเคลื่อนไหวในทะเล.
วิชาหลัก > การจัดผัง

การจัดผังบนเรือตามการออกแบบเชิงแนวคิด, รูปแบบและการเข้าถึง, การป้องกันอัคคีภัย, การจัดสรรพื้นที่, สรีรศาสตร์และความจุ.
วิชาหลัก > การก่อสร้าง

การก่อสร้าง หรือผลิต ขึ้นอยู่กับวัสดุที่เลือกใช้. เมื่อเหล็กกล้าหรืออะลูมิเนียมอัลลอยล์ถูกนำมาใช้ ก็จะเกี่ยวข้องกับการเชื่อมแผ่นและรูปพรรณหลังจากการกลิ้ง, การทำเครื่องหมาย, การตัดและการดัดตามแบบโครงสร้างหรือตัวต้นแบบ, ตามด้วยการสร้างและปล่อยลงน้ำ. เทคนิคการเชื่อมเข้าด้วยกันอื่น ๆ จะถูกใช้สำหรับวัสดุอื่น ๆ เช่น ไฟเบอร์กลาส.
ศาสตร์และศิลป์

ในยุคโบราณ, สถาปัตยกรรมเรือเป็นงานเชิงศิลป์มากกว่าเชิงวิทยาศาสตร์. ความเหมาะสมของรูปทรงเรือถูกตัดสินโดยดูที่ลายเส้นของเรือบนกระดาษหรือมองจากเรือต้นแบบจำลอง. การมีรูปร่างที่ไม่น่าดูหรือมีการเปลี่ยนฉับพลันของลายเส้นก็จะถือว่าเป็นข้อบกพร่อง. สิ่งนี้รวมทั้งสายระโยงเรือ, การจัดดาดฟ้าเรือและแม้แต่เครื่องตกแต่ง. คำวิจารณ์ อย่าง เทอะทะ, แน่นไปหมด และสวยงาม ก็ยังมีใช้กันถึงปัจจุบัน. เรือที่ถูกยอมรับว่า 'ใช้ได้' หมายถึงมีลายเส้นที่ราบรื่นจากหน้าเรือไปท้ายเรือ, และยังเป็นรูปร่างที่ "ถูกต้อง"อีกด้วย. การกำหนดสิ่งที่ "ถูกต้อง" ในสถานการณ์เฉพาะต่างๆ ทั้งที่ยังไม่มีการวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์มาสนับสนุนอย่างชัดเจน ก็สะท้อนถึงความเป็นศิลปะของสถาปัตยกรรมเรือ ที่มีมาจวบจนถึงในยุคปัจจุบัน
ในขณะที่การมีคอมพิวเตอร์ประสิทธิภาพสูงซอฟแวร์พิเศษ และข้อมูลจากงานวิจัย และการทดสอบแบบจำลองต่างๆ ได้ช่วยให้นาวาสถาปนิกในปัจจุบัน
สามารถทำนายประสิทธิภาพการทำงานของยานพาหนะทางทะเล หรือเรือ ได้แม่นยำมากยิ่งขึ้น
ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง สเถียรภาพ, ความต้านทาน และการใช้กำลังงาน, การพัฒนาตัวเรือ, การวิเคราะห์โครงสร้าง, การสร้างแบบจำลองของน้ำที่พัดท่วมถึงดาดฟ้า, และการวิเคราะห์กระแทก. ข้อมูลต่างๆ จะถูกนำมาแบ่งปันร่วมกันอย่างสม่ำเสมอในการประชุมระหว่างประเทศที่ได้รับการสนับสนุนโดย Royal Institution of Naval Architects (RINA), Society of Naval Architects and Marine Engineers (SNAME) และสมาคมวิชาชีพที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ.