การแปลการพินิจภายในผิด
ความเชื่อถือไม่ได้ของการพินิจภายใน

การพินิจภายในไม่ได้ให้ข้อมูลโดยตรงเกี่ยวกับกระบวนการจิตใต้สำนึก
แต่ควรจะพิจารณาว่า  เป็นกระบวนการที่เราใช้ส่วนประกอบ  (content)  ของจิตใจเพื่อสร้างคำอธิบายเกี่ยวกับตน (personal narrative)
ซึ่งอาจจะตรงหรือไม่ตรงกับสภาพจิตใต้สำนึกก็ได้
จากบทความ Self-Knowledge: Its Limits, Value, and Potential for Improvement (ความรู้ตน  จุดจำกัด  คุณค่า  และโอกาสการพัฒนา)
ในผลงานวิจัยปี ค.ศ. 1977 นักจิตวิทยาริชารด์ นิสเบ็ตต์  และทิมโมที วิลสัน  คัดค้านความคิดว่า  การพินิจภายในนั้นเข้าถึงกระบวนการจิตใจได้โดยตรง  และเชื่อถือได้
ซึ่งกลายเป็นผลงานวิจัยที่มีการอ้างอิงกันมากที่สุดในงานวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับจิตใจ 
เป็นผลงานที่รายงานการทดลองที่ผู้ร่วมการทดลองต้องอธิบายทางปากว่า  ทำไมจึงมีความชอบใจอย่างใดอย่างหนึ่ง
หรือว่า  มีความคิดอย่างนี้ได้อย่างไร
โดยอาศัยข้อมูลจากงานเหล่านี้  และงานวิจัยเกี่ยวกับการอ้างเหตุ (attribution หรือ การบ่งชี้เหตุ) อื่น ๆ
นักวิจัยทั้งสองสรุปว่า  รายงานเกี่ยวกับกระบวนการทางจิตใจของตนเป็นเรื่องกุขึ้น (confabulated)
โดยรายงานว่า  ผู้ร่วมการทดลอง "ไม่มีหรือแทบไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการทางประชาน  (cognitive process)  ในระดับสูงโดยการพินิจภายใน"
นักวิจัยแยกแยะระหว่าง  ส่วนประกอบของจิตใจ (contents) เช่นความรู้สึก  และกระบวนการของจิต (process)
โดยอ้างว่า  การพินิจภายในสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับส่วนประกอบของจิตได้  แต่กระบวนการนั้นเข้าถึงไม่ได้
แม้ว่าจะมีงานทดลองที่สืบมาจากงานของนิสเบ็ตต์และวิลสันมาบ้าง
แต่ความยากลำบากในการทดสอบสมมติฐานเกี่ยวกับข้อมูลที่เข้าถึงได้โดยการพินิจภายใน  มีผลให้ไม่มีการพัฒนาด้านผลงานวิจัยในประเด็นนี้ 
งานปริทัศน์ที่ทำ 10 ปีให้หลังคัดค้านงานวิจัยดั้งเดิมนั้นหลายอย่าง
รวมทั้งตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับนิยามของคำว่า "กระบวนการ" ที่ใช้  และเสนอว่า การทดสอบที่ชัดเจนไม่คลุมเครือ  ว่าการพินิจภายในสามารถให้ข้อมูลอะไรเกี่ยวกับจิตใจได้  เป็นเรื่องที่ทำได้ยาก
ในปี ค.ศ. 2002 วิลสันยอมรับว่า  ข้ออ้างที่ได้ทำในปี ค.ศ. 1977 นั้นกว้างเกินไป 
และได้เปลี่ยนมามีความเห็นว่า  adaptive unconscious (กระบวนการจิตใต้สำนึก  ที่เป็นการปรับตัวของมนุษย์ให้เข้ากับสังคมและสิ่งแวดล้อม) เป็นกระบวนการที่เป็นเหตุแห่งการรับรู้ (perception) และพฤติกรรม โดยมาก
และเมื่อให้เรารายงานถึงกระบวนการทางจิตใจของเราเอง  เราจะไม่สามารถเข้าถึงกระบวนการที่เป็นไปใต้สำนึกของจิตใจเหล่านี้ได้
แต่แทนที่เราจะยอมรับว่า  ไม่รู้  เรากับกุคำอธิบาย (confabulate) ที่พอเป็นไปได้ขึ้น
และดูเหมือนจะไม่เข้าใจว่าตนเองไม่รู้
มีไอเดียทางปรัชญาบางอย่าง  (eliminative materialism) ว่า  มนุษย์อาจมีความเข้าใจผิดบางอย่างเกี่ยวกับการทำงานของจิตใจของตน
และว่า  แนวคิดในเรื่องบางเรื่องเช่น  "ความเชื่อ" หรือว่า "ความเจ็บปวด" จะปรากฏความจริงทางวิทยาศาสตร์ที่แตกต่างไปจากที่คิดกันทุกวันนี้
นักจิตวิทยาเรียกการเดาอย่างผิด ๆ ที่เราใช้อธิบายกระบวนการความคิดของตนเองว่า  "causal theories" (ทฤษฎีเหตุผล)
คือว่า  คำอธิบายของเรา  (ที่นักจิตวิทยาเรียกว่าทฤษฎีเหตุผล)  เกี่ยวกับเหตุของการกระทำที่ทำแล้ว  มักจะใช้เพียงเพื่อแก้ต่างพฤติกรรมของตน  เพื่อบรรเทาความไม่ลงรอยกันทางประชาน (cognitive dissonance)
ซึ่งก็หมายความว่า  เราอาจจะไม่ได้สังเกตเห็นเหตุจริง ๆ ของพฤติกรรมของตน  แม้ว่ากำลังพยายามที่จะอธิบายอยู่
ผลก็คือ  คำอธิบายที่เรามีมักจะเป็นไปเพื่อความรู้สึกที่ดีขึ้นเกี่ยวกับตัวเราเท่านั้น
ตัวอย่างหนึ่งก็คือ  ชายคนหนึ่งอาจจะมีการเลือกปฏิบัติต่อคนรักร่วมเพศ  เพราะว่าตนจริง ๆ แล้วอายว่า  มีความรู้สึกชอบใจผู้ชายอื่น
เขาอาจจะยอมรับความจริงนี้แม้ต่อตัวเองก็ไม่ได้  แต่อธิบายความเดียดฉันท์ของตนว่า  เป็นเพราะว่าการรักร่วมเพศไม่เป็นธรรมชาติ
มีงานวิจัยที่วัดขอบเขตความแม่นยำของการพินิจภายใน  โดยรวบรวมรายงานจากหญิงคนหนึ่งที่สมมุติชื่อว่า  เมลานี่
เมลานี่จะพกวิทยุตามตัวตัวหนึ่ง  ที่จะส่งเสียงโดยสุ่ม  เพื่อให้เธอสังเกตว่า  เธอกำลังรู้สึกและคิดอะไรอยู่
แต่เมื่อทำการวิเคราะห์รายงานของเธอแล้ว  นักวิจัยกลับมีความคิดต่าง ๆ กันเกี่ยวกับผลที่ได้
เกี่ยวกับการตีความที่ถูกต้องของสิ่งที่เมลานี่อ้าง  และเกี่ยวกับความแม่นยำของการพินิจภายในของเธอ
หลังจากการถกเถียงที่ไม่ได้จบลงในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ นักวิจัยทั้งสองมีข้อสรุปเกี่ยวกับเรื่องนี้แตกต่างกัน
คนหนึ่งมองในแง่ดี  และอีกคนหนึ่งมองในแง่ร้าย  ในประเด็นความแม่นยำของการพินิจภายใน