stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อิตาโกะ

อิตาโกะในเทศกาลอินาโกะไทไซประจำฤดูใบไม้ร่วง บนภูเขาโอโซเระ จังหวัดอาโอโมริ
อิตาโกะ (ญี่ปุ่น: イタコ) บ้างเรียก อิจิโกะ (市子) หรือ โองามิซามะ (オガミサマ) คือผู้หญิงตาบอดที่ได้รับการฝึกฝน จนสามารถเป็นสื่อเพื่อติดต่อกับโลกวิญญาณตามความเชื่อญี่ปุ่น โดยก่อนที่จะได้รับการยอมรับว่าพวกเธอสามารถติดต่อกับคามิหรือวิญญาณจากผู้วายชนม์ พวกเธอต้องบำเพ็ญพรตขั้นอุกฤษฎ์เสียก่อน โดยอิตาโกะจะประกอบพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารกับคนตาย การทำนายทายทัก แต่ปัจจุบันการประกอบพิธีกรรมดังกล่าวเริ่มลดน้อยลงไป เพราะ พ.ศ. 2556 มีอิตาโกะทั่วประเทศญี่ปุ่นเพียง 20 คน ซึ่งแต่ละคนล้วนมีอายุมากกว่า 40 ปีเป็นต้นไป
ประเพณีการฝึกฝนอิตาโกะจะกระทำตั้งแต่อายุยังน้อย มีการฝึกแช่น้ำที่ใส่น้ำแข็งหลายร้อยถังราววันสองวัน การฝึกฝนเป็นอิตาโกะใช้ระยะเวลาสามปี มีการท่องจำบทเพลงและพระสูตรของศาสนาพุทธ กระทั่งในช่วงท้ายของการฝึกฝน จะมีพิธีสมรสระหว่างอิตาโกะกับเทวดาประจำตัว และต้องบูชาอจละ หรือฟูโดเมียวโอ 	
(不動明王) ซึ่งเป็นเทพในศาสนาพุทธ
นักวิชาการให้ข้อมูลว่า ชาวญี่ปุ่นมีความเชื่อว่าคนตาบอดมีความเกี่ยวข้องกับพลังงานเหนือธรรมชาติมายาวนาน และเป็นแนวทางที่คนตาบอดจะได้พึ่งพาตนเอง ท่ามกลางข้อจำกัดที่มีอยู่มากมายในสมัยโบราณ ด้วยเหตุนี้ หลายครอบครัวจึงส่งลูกหลานที่พิการทางการมองเห็นไปฝึกฝนเป็นอิตาโกะ กระทั่งต้นยุคเมจิจึงมีการห้ามการฝึกอิตาโกะอย่างเด็ดขาด
ปัจจุบันอิตาโกะจะร่วมกันประกอบพิธีกรรมที่ภูเขาโอโซเระ จังหวัดอาโอโมริ ท่ามกลางนักท่องเที่ยวหลายพันคน ในพิธีอิตาโกะทำการสื่อสารกับดวงวิญญาณของผู้เสียชีวิตเมื่อไม่นานมานี้ รวมไปถึงดวงวิญญาณของเด็กที่ถูกทำแท้ง หรือทารกตายคลอดด้วย
ฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์

| ฮอร์โมนเร้าต่อมไทรอยด์แบบอัลฟา  (Thyroid-stimulating hormone, alpha)> ตัวบ่งชี้ |
| --- | --- |
สัญลักษณ์: CGA
สัญลักษณ์อื่น ๆ: HCG, GPHa, GPHA1
Entrez: 1081
HUGO: 1885
OMIM: 118850
RefSeq: NM_000735
UniProt: P01215
ข้อมูลเพิ่มเติม
โลคัส: Chr. 6 q14-q21
| ฮอร์โมนเร้าต่อมไทรอยด์แบบบีตา  (Thyroid-stimulating hormone, beta)> ตัวบ่งชี้ |
| --- | --- |
สัญลักษณ์: TSHB
Entrez: 7252
HUGO: 12372
OMIM: 188540
RefSeq: NM_000549
UniProt: P01222
ข้อมูลเพิ่มเติม
โลคัส: Chr. 1 p13{{{LocusSupplementaryData}}}
ฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์
(อังกฤษ: Thyroid-stimulating hormone ตัวย่อ TSH หรือรู้จักกันว่า thyrotropin, thyrotropic hormone, hTSH จาก human TSH) เป็นฮอร์โมนต่อมใต้สมองที่กระตุ้นต่อมไทรอยด์ให้ผลิตไทรอกซิน (thyroxine, T4) และจากนั้น ไทรไอโอโดไทโรนีน (triiodothyronine, T3) ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นกระบวนการเมแทบอลิซึมในเนื้อเยื่อเกือบทุกอย่างในร่างกาย
TSH เป็นฮอร์โมนไกลโคโปรตีนที่สังเคราะห์โดยและหลั่งออกจากเซลล์สร้างฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์ (thyrotrope) ในต่อมใต้สมองด้านหน้า (anterior pituitary gland) ซึ่งควบคุมหน้าที่การหลั่งฮอร์โมนของต่อมไทรอยด์
โดยมีนักวิชาการคู่หนึ่ง (Bennett M. Allen, Philip E. Smith) พบว่า ต่อมใต้สมองมีสารกระตุ้นต่อมไทรอยด์เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2459
การทำงานของฮอร์โมนต่อมไทรอยด์ คือ triiodothyronine (T3) และ thyroxine (T4)
สรีรวิทยา > ระดับฮอร์โมน

TSH (มีระยะครึ่งชีวิตประมาณครึ่ง ชม.) กระตุ้นต่อมไทรอยด์ให้หลั่งฮอร์โมนไทรอกซิน (thyroxine, T4) ซึ่งมีผลเพียงแค่เล็กน้อยต่อกระบวนการเมแทบอลิซึมในร่างกาย
แต่ T4 จะแปรเป็นไทรไอโอโดไทโรนีน (triiodothyronine, T3) ซึ่งเป็นฮอร์โมนหลักที่ออกฤทธิ์กระตุ้นกระบวนการเมแทบอลิซึม
โดยการแปรรูปจะเกิดขึ้น 80% ในตับและอวัยวะอื่น ๆ และ 20% จะเกิดขึ้นในต่อมไทรอยด์เอง
TSH เป็นฮอร์โมนที่หลั่งออกตลอดชีวิต แต่จะถึงระดับสูงสุดในช่วงที่มีการเจริญเติบโตและพัฒนาการอย่างรวดเร็ว
ไฮโปทาลามัสที่อยู่ที่ฐานของสมอง เป็นตัวผลิต thyrotropin-releasing hormone (TRH)
ซึ่งกระตุ้นต่อมใต้สมองให้ผลิต TSH
ไฮโปทาลามัสยังผลิตฮอร์โมน somatostatin อีกด้วย ซึ่งมีฤทธิ์ตรงกันข้าม คือ ลดหรือยับยั้งการผลิต TSH
ระดับความเข้มข้นของฮอร์โมนไทรอยด์ทั้งสอง (คือ T3 และ T4) ในเลือดเป็นตัวควบคุมการปล่อย TSH ของต่อมใต้สมอง
เมื่อ T3 และ T4 มีน้อย TSH ก็จะผลิตเพิ่มขึ้น และเมื่อT3 และ T4 มีมาก TSH ก็จะผลิตน้อยลง
ซึ่งเป็นตัวอย่างของการควบคุมย้อนกลับแบบลบ (negative feedback)
ถ้าค่าเหล่านี้ขาดหรือเกิน เช่น ถ้า TSH อยู่ที่ระดับต่ำ-ปกติ และ T4 อยู่ที่ต่ำ-ปกติ นี่อาจเป็นตัวบอก tertiary (central) disease และพยาธิสภาพของ TSH-TRH
ส่วนระดับ reverse T3 (RT3) ที่สูงบวกกับ TSH ที่ต่ำ-ปกติ และ T3, T4 ที่ต่ำ-ปกติ เป็นตัวบ่งกลุ่มอาการป่วยขณะที่ต่อมไทรอยด์ทำหน้าที่ปกติ (ESS) ซึ่งอาจต้องตรวจเพิ่มถ้ามีอาการต่อไทรอยด์กึ่งอักเสบเรื้อรัง (chronic subacute thyroiditis, SAT) และมีฮอร์โมนน้อยหรือไม่มีประสิทธิผล
คนไข้ที่เคยได้วินิจฉัยว่าเป็นต่อมไทรอยด์อักเสบเพราะภูมิต้านตนเอง ต้องระวังว่าจะเกิด SAT เสมอแม้จะมีระดับ TSH ที่ปกติเพราะว่า ภูมิต้านตนเองไม่สามารถหายได้
เพื่อที่จะตีความผลแล็บ จำเป็นต้องเข้าใจว่า TSH หลั่งออกเป็นระยะ ๆ
โดยหลั่งเป็นจังหวะทั้งแบบรอบวัน (circadian) และแบบ ultradian
สรีรวิทยา > หน่วยย่อย

TSH เป็นไกลโคโปรตีนที่มีหน่วยย่อย 2 หน่วย คือแบบอัลฟาและบีตา
หน่วยย่อยแบบอัลฟา (ซึ่งก็คือ chorionic gonadotropin alpha, CGA) เกือบเหมือนกับหน่วยย่อยของ human chorionic gonadotropin (hCG), luteinizing hormone (LH), และ follicle-stimulating hormone (FSH) หน่วยย่อยนี้เชื่อว่า เป็นตัวควบคุม (effector region) ที่กระตุ้นเอนไซม์ adenylate cyclase ให้ทำงาน  ซึ่งมีส่วนในการสังเคราะห์ Cyclic adenosine monophosphate (cAMP) และเป็นห่วงลูกโซ่กรดอะมิโน 92 อัน
หน่วยย่อยแบบบีตา (TSHB) ของ TSH ไม่เหมือนใคร และดังนั้น จึงเป็นตัวกำหนดตัวรับ TSH ที่สามารถรับฮอร์โมนได้โดยเฉพาะ โดยเป็นห่วงลูกโซ่กรดอะมิโน 118 อัน
สรีรวิทยา > ตัวรับ TSH

ตัวรับ TSH (TSH receptor) โดยมากอยู่ใน follicular cells ของต่อมไทรอยด์
การเร้าตัวรับมีผลเพิ่มการผลิตและการหลั่งฮอร์โมน T3 และ T4
ซึ่งมีขั้นตอน 6 อย่าง คือ
เพิ่มการทำงานของ sodium-iodide symporter (NIS) ซึ่งอยู่ที่เยื่อหุ้มส่วน basolateral ของ follicular cells และดังนั้น จึงเพิ่มความเข้มข้นของ iodine ภายในเซลล์ (เป็นปรากฏการณ์ที่เรียกว่า iodine trapping)
เพิ่มไอโอดีนให้กับโปรตีน thyroglobulin ซึ่งเป็นโปรตีนตั้งต้นของฮอร์โมนต่อมไทรอยด์ ผ่านกระบวนการ Halogenation ใน follicular lumen
กระตุ้นให้เกิดการรวมตัวกัน (conjugation) ของ tyrosine residue (ของโปรตีน) ที่รวมตัวกับไอโอดีนในขั้นที่แล้ว ซึ่งสร้างไทรอกซิน (thyroxine, T4) และไทรไอโอโดไทโรนีน (T3) แต่ที่ยังติดอยู่กับโปรตีน thyroglobulin
เพิ่มกระบวนการ endocytocis ของโปรตีน thyroglobulin ที่เติมไอโอดีน ผ่านเยื่อหุ้ม apical เข้าไปในเซลล์
กระตุ้นการแยกสลายโปรตีน (proteolysis) ของ thyroglobulin ที่เติมไอโอดีน ให้เป็นไทรอกซิน (thyroxine, T4) และไทรไอโอโดไทโรนีน (T3) ที่แยกเป็นอิสระ
การหลั่งไทรอกซิน (thyroxine, T4) และไทรไอโอโดไทโรนีน (T3) ผ่านเยื่อหุ้มส่วน basolateral ออกไปนอกเซลล์เข้าในเลือด ซึ่งมีกลไกที่ยังไม่ชัดเจน
นอกจาก TSH แล้ว สารภูมิต้านทานที่มีฤทธิ์เหมือน TSH สามารถออกฤทธิ์ต่อตัวรับ TSH โดยมีผลเป็นโรคคอพอกตาโปน (Graves' disease)
และ hCG (ที่รกในหญิงมีครรภ์ผลิต) ดูจะมีฤทธิ์ต่อตัวรับ TSH และสามารถกระตุ้นให้ผลิตฮอร์โมนต่อมไทรอยด์
ดังนั้น ในช่วงการตั้งครรภ์ การมีระดับ hCG สูงเป็นระยะเวลานานอาจทำให้เกิดภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกินช่วงมีครรภ์ (gestational hyperthyroidism) เป็นเวลาชั่วคราว
อีกอย่างหนึ่ง เนื้องอกแบบ trophoblastic (ที่เกิดเนื่องจากการตั้งครรภ์) ก็สามารถทำให้ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์เพิ่มได้ด้วย
การประยุกต์ใช้ > พิสัยอ้างอิง

พิสัยอ้างอิงของ TSH อาจต่างกันในแล็บต่าง ๆ ขึ้นอยู่กับวิธีการวิเคราะห์ และอาจไม่เท่ากับเส้นขีดวินิจฉัยของความผิดปกติทางไทรอยด์
แนวทางที่ระบุโดยสมาคมชีวเคมีคลินิก (Association for Clinical Biochemistry) ในสหราชอาณาจักรเสนอพิสัยอ้างอิงที่ 0.4-4.5 µIU/mL
ส่วนบัณฑิตยสถานชีวเคมีคลินิกแห่งชาติ (NACB) ของสหรัฐอเมริกาแถลงการณ์ว่า องค์กรคาดว่า พิสัยอ้างอิงของผู้ใหญ่จะลดเป็น 0.4-2.5 µIU/mL เพราะมีผลงานวิจัยแสดงว่า ผู้หใญ่ที่มีระดับ TSH สูงกว่า 2.0 µIU/mL แต่ต้น "มีอัตราส่วนปัจจัยเสี่ยง (OR) ที่สูงขึ้นในการเกิดภาวะขาดไทรอยด์ (hypothyroidism) ภายใน 20 ปีต่อมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าสารภูมิต้านทานต่อมไทรอยด์สูงขึ้น"
ความเข้มข้นของ TSH ในเด็กปกติจะสูงกว่าผู้ใหญ่
ในปี 2545 NACB แนะนำพิสัยอ้างอิงตามอายุเริ่มตั้งแต่ 1.3-19 µIU/mL สำหรับทารกเกิดใหม่ที่คลอดตามเวลา, ลดลงไปที่ 0.6-10 µIU/mL สำหรับทารกอายุ 10 อาทิตย์, 0.4-7.0 µIU/mL ที่ 14 เดือน และค่อย ๆ ลดลงช่วงวัยเด็กและวัยรุ่นจนถึงระดับผู้ใหญ่ที่ 0.3-3.0 µIU/mL
การประยุกต์ใช้ > พิสัยอ้างอิง > การวินิจฉัยโรค

ความเข้มข้นของ TSH เป็นส่วนของการตรวจสอบการทำงานของต่อมไทรอยด์ในคนไข้ที่สงสัยว่ามีฮอร์โมนเกิน (hyperthyroidism) หรือ ขาด (hypothyroidism)
การตีความผลขึ้นอยู่กับระดับของทั้ง TSH และ T4
ในบางกรณี การวัด T3 อาจช่วยได้บ้าง
| ที่เกิดโรค | ระดับ TSH | ระดับฮอร์โมน ต่อมไทรอยด์ | โรคที่เป็นเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| ไฮโปทาลามัส/ต่อมใต้สมอง | สูง | สูง | เนื้องอกต่อมใต้สมองแบบไม่ร้าย (adenoma) หรือ การดื้อฮอร์โมนไทรอยด์ |
| ไฮโปทาลามัส/ต่อมใต้สมอง | ต่ำ | ต่ำ | Secondary hypothyroidism หรือ "central" hypothyroidism |
| ต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน | ต่ำ | สูง | Primary hyperthyroidism คือ โรคคอพอกตาโปน |
| ต่อมไทรอยด์ทำงานน้อย | สูง | ต่ำ | Congenital hypothyroidism (cretinism), Primary hypothyroidism คือ Hashimoto's thyroiditis |
การวัดค่า TSH ปัจจุบันเป็นการตรวจคัดกรองที่แนะนำสำหรับโรคไทรอยด์
ความก้าวหน้าที่เพิ่มความไวของวิธีการวัดทำให้มันเป็นวิธีคัดกรองโรคที่ดีกว่า free T4
การประยุกต์ใช้ > พิสัยอ้างอิง > การเฝ้าสังเกต

พิสัยเป้าหมายเพื่อการรักษาของ TSH สำหรับคนไข้ที่กำลังรักษาอยู่ระหว่าง 0.3-3.0 μIU/mL
สำหรับคนไข้ภาวะขาดฮอร์โมนไทรอยด์ที่กำลังรักษาด้วยไทรอกซิน การตรวจโดยวัด TSH อย่างเดียวก็ใช้ได้
TSH ที่เกินกว่าพิสัยปกติแสดงว่า การรักษาน้อยเกินหรือคนไข้ไม่ทานยาตามสั่ง
การลด TSH เกินแสดงว่า การรักษามากเกิน
ในกรณีทั้งสอง การเปลี่ยนขนาดยาอาจจำเป็น
การมี TSH ระดับต่ำ หรือต่ำ-ปกติ อาจบอกว่ามีโรคต่อมใต้สมอง
และแม้ว่า การวัด TSH จะใช้ไม่ได้แล้ว แต่ก็จำเป็นต้องรักษาต่อไป
สำหรับคนไข้ภาวะต่อไทรอยด์ทำงานเกิน แพทย์จะตรวจระดับทั้ง TSH และ T4
แต่ต้องสังเกตด้วยว่า ในช่วงการตั้งครรภ์ ระดับ TSH ดูจะไม่ใช่ตัวบ่งที่ดีว่ามารดามีฮอร์โมนไทรอยด์พอสำหรับทารกเพื่อพัฒนาการทางประสาทการรู้คิดหรือไม่
การประยุกต์ใช้ > การใช้รักษา

มียาสังเคราะห์ที่เรียกว่า recombinant human TSH alpha (rhTSHα หรือ rhTSH) หรือ thyrotropin alfa (INN) ผลิตโดยบริษัท Genzyme (โดยเป็นบริษัทลูกของ Sanofi) ใต้ชื่อการค้า Thyrogen
ซึ่งใช้รักษามะเร็งไทรอยด์
แหล่งข้อมูลอื่น

TSH at Lab Tests Online
MedlinePlus Encyclopedia 003684
Thyrotropin ในหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติอเมริกัน สำหรับหัวข้อเนื้อหาทางการแพทย์ (MeSH)
การสังเคราะห์ฮอร์โมนไทรอยด์ แสดงเซลล์รูปลูกบาศก์ (สีฟ้า) เป็น follicular cells ของต่อมไทรอยด์, ช่องข้างเซลล์ด้านซ้าย (สีเนื้อ) เรียกว่า follicular lumen (ช่องที่ follicular cells ล้อมเป็นวงกลมในรูปเล็ก ที่เต็มไปด้วย colloid ซึ่งก็คือ โปรตีน thyroglobulin แบบเข้มข้น), sodium-iodide symporter เป็นสีส้มด้านขวามือตรงกลาง (ข้อ 1), ลูกศรสีม่วงแสดงการเพิ่มไอโอดีนให้ thyroglobulin ใน follicular lumen (ข้อ 2), ลูกศรเล็กสีส้มล่างแสดงกระบวนการ conjugation (ข้อ 3) และ endocytocis (ข้อ 4), ลูกศรสีชมพูล่างแสดง proteolysis ของโปรตีนที่รวมตัว กลายเป็น T4 และ T3 ที่เป็นอิสระ (ข้อ 5), MCT สีเขียวด้านล่างแสดงการหลั่งฮอร์โมนไทรอยด์ออกสู่ในเลือด (ข้อ 6)
สลัดไข่

| --- | --- |
แซนวิชสลัดไข่กับเฟรนช์ฟรายส์
ประเภท: สลัด
ส่วนผสมหลัก: ไข่, มายองเนส, เครื่องเทศ, สมุนไพร
 ตำราอาหาร: สลัดไข่   สื่อ: สลัดไข่
สลัดไข่ (อังกฤษ: egg salad) เป็นอาหารที่ทำจากไข่ต้มสับหรือไข่คน มัสตาร์ด และมายองเนส ซึ่งมักจะรวมถึงส่วนผสมอื่น ๆ เช่น ขึ้นฉ่าย
ปรุงด้วยเครื่องปรุงในรูปสมุนไพร เครื่องเทศ และส่วนผสมอื่น ๆ และใส่มายองเนส คล้ายกับสลัดไก่ สลัดแฮม และสลัดทูน่า สลัดไข่ทั่วไปทำจากไข่ต้มสุกสับ มายองเนส มัสตาร์ด ขึ้นฉ่าย หัวหอม เกลือ พริกไทยดำ และปาปริก้า ใช้เป็นไส้สำหรับแซนวิชไข่ นอกจากนี้ยังมักใช้เป็นท็อปปิ้งสำหรับสลัดผักได้อีกด้วย
ประวัติศาสตร์

หนึ่งในสูตรแซนวิชสลัดไข่ที่ตีพิมพ์และเป็นที่รู้จักมากที่สุด ได้รับการตีพิมพ์ในหนังสือ The Boston Cooking-School Cook Book ฉบับปี ค.ศ. 1896
รูปแบบอื่น ๆ

สลัดไข่สามารถทำได้อย่างสร้างสรรค์โดยเพิ่มอาหารเย็นอื่น ๆ จำนวนเท่าใดก็ได้ เบคอน พริกหยวก เคเปอร์ ชีส แตงกวา หัวหอม ผักกาดดอง ผักดอง และซอสมะเขือเทศ เป็นส่วนผสมเพิ่มเติมที่สามารถหาเจอทั่วไป
ไส้แซนวิชที่คล้ายกันคือมายองเนสไข่ ซึ่งคือไข่ต้มสุกสับผสมกับมายองเนสเท่านั้น
มีอาหารที่คล้ายกันที่นิยมในรัสเซียและอดีตสหภาพโซเวียตซึ่งก็คือสลัดโอลิเวียร์ (Olivier Salad)
สาธารณรัฐอิสลามอัฟกานิสถาน
บรรณานุกรม

Barfield, Thomas (2012). Afghanistan: A Cultural and Political History. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-15441-1.
Bleaney, C. H; Gallego, María Ángeles (2006). Afghanistan: a bibliography. BRILL. ISBN 978-90-04-14532-0.
Clements, Frank (2003). Conflict in Afghanistan: a Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 978-1-85109-402-8.
Dupree, Louis (1997). Afghanistan (2nd ed.). Oxford Pakistan Paperbacks. ISBN 978-0-19-577634-8.
Ewans, Martin (2002). Afghanistan: A Short History of Its People and Politics. Curzon Press. ISBN 0060505087.
Fowler, Corinne (2007). Chasing Tales: Travel Writing, Journalism and the History of British Ideas About Afghanistan. Rodopi. ISBN 978-90-420-2262-1.
Griffiths, John C (2001). Afghanistan: a History of Conflict. Carlton Books. ISBN 978-1-84222-597-4.
Habibi, Abdul Hai (2003). Afghanistan: an Abridged History. Fenestra Books. ISBN 978-1-58736-169-2.
Hopkins, B.D. (2008). The Making of Modern Afghanistan. Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-55421-4.
Johnson, Robert (2011). The Afghan Way of War: How and Why They Fight. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-979856-8.
Levi, Peter (1972). The Light Garden of the Angel King: Journeys in Afghanistan. Collins. ISBN 978-0-00-211042-6.
Malleson, George Bruce (2005). History of Afghanistan, from the Earliest Period to the Outbreak of the War of 1878 (Elibron Classic Replica ed.). Adamant Media Corporation. ISBN 978-1-4021-7278-6.
Olson, Gillia M (2005). Afghanistan. Capstone Press. ISBN 978-0-7368-2685-3.
Omrani, Bijan; Leeming, Matthew (2011). Afghanistan: A Companion and Guide (2nd ed.). Odyssey Publications. ISBN 978-962-217-816-8.
Reddy, L.R. (2002). Inside Afghanistan: End of the Taliban Era?. APH Publishing. ISBN 978-81-7648-319-3.
Runion, Meredith L. (2007). The History of Afghanistan. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-33798-7.
แหล่งข้อมูลอื่น

Office of the President
Afghanistan. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
สาธารณรัฐอิสลามอัฟกานิสถาน ที่เว็บไซต์ Curlie
Wikimedia Atlas of Afghanistan
Research Guide to Afghanistan เก็บถาวร 2015-08-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ก่อนหน้า |  | สาธารณรัฐอิสลามอัฟกานิสถาน |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| รัฐอิสลามช่วงเปลี่ยนผ่านอัฟกานิสถาน |  | สาธารณรัฐอิสลามอัฟกานิสถาน   (2004 – 2021) |  | เอมิเรตอิสลามอัฟกานิสถาน |
| ด ค กพันธมิตรหลักนอกเนโทของสหรัฐ |
| --- | --- |
สมาชิกปัจจุบัน:   เกาหลีใต้   กาตาร์   คูเวต   โคลอมเบีย   จอร์แดน   ญี่ปุ่น   ตูนิเซีย   ไต้หวัน (พฤตินัย)   ไทย   นิวซีแลนด์   บราซิล   บาห์เรน   ปากีสถาน   ฟิลิปปินส์   โมร็อกโก   ออสเตรเลีย   อาร์เจนตินา   อิสราเอล   อียิปต์ 
อดีตสมาชิก:   อัฟกานิสถาน (ค.ศ. 2012–2021) 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  กรีซ
สภาผู้แทนราษฎรออสเตรเลีย

35°18′31″S 149°07′30″E﻿ / ﻿35.308582°S 149.125107°E﻿ / -35.308582; 149.125107
| สภาผู้แทนราษฎรออสเตรเลีย  Australian House of Representatives |
| --- | --- |
สมัยที่ 46

ประเภท
ประเภท: สภาล่าง เป็นส่วนหนึ่งของรัฐสภาออสเตรเลีย 
ผู้บริหาร
ประธาน: โทนี สมิธ, เสรีนิยม  ตั้งแต่ 10 สิงหาคม ค.ศ. 2015 
ผู้นำในสภา: ปีเตอร์ ดัทตัน, เสรีนิยม  ตั้งแต่ 30 มีนาคม ค.ศ. 2021 
ผู้จัดการกิจการฝ่ายค้าน: โทนี เบิร์ก, แรงงาน  ตั้งแต่ 18 ตุลาคม ค.ศ. 2013 
โครงสร้าง
สมาชิก: 151 คน

กลุ่มการเมืองใน สภาผู้แทนราษฎร: ฝ่ายรัฐบาล (77)  พรรคร่วมรัฐบาล    แรงงาน (77)   ฝ่ายค้าน (58)    เสรีนิยม (42)    ชาติ (16)   ครอสเบนช์ (7)     กรีน (4)     ออสเตรเลียของแคตเทอร์ (1)     พันธมิตรกลาง (1)    อิสระ (10)
การเลือกตั้ง
ระบบการเลือกตั้งสภาผู้แทนราษฎร: แบบหลายรอบในทันที
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งล่าสุด: 22 พฤษภาคม ค.ศ. 2022
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งหน้า: 2025
ที่ประชุม

ห้องประชุมสภาผู้แทนราษฎร ที่ทำการรัฐสภา แคนเบอร์รา, ออสเตรเลียนแคพิทอลเทร์ริทอรี  ออสเตรเลีย
เว็บไซต์
House of Representatives
สภาผู้แทนราษฎรออสเตรเลีย (อังกฤษ: Australian House of Representatives) เป็นสภาล่างในระบบสองสภาของรัฐสภาออสเตรเลีย ส่วนอีกสภาสูง คือ วุฒิสภา โดยองค์ประกอบและอำนาจทั้งหลายนั้นบัญญัติไว้ในหมวดที่หนึ่งในรัฐธรรมนูญออสเตรเลีย
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมีวาระคราวละ 3 ปีนับจากวันแรกที่ได้ปฏิบัติหน้าที่สภา ซึ่งจนถึงปัจจุบันมีเพียงครั้งเดียวที่สมาชิกสภาอยู่ครบวาระตามกำหนด เนื่องจากมักจะยุบสภาก่อนครบวาระซึ่งพบได้บ่อยในกรณียุบสภาเดียว แต่บางครั้งมีการยุบสภาทั้งสองสภาพร้อมกัน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรนั้นมักจะเกิดขึ้นพร้อมกันกับสมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอาจเรียกเป็น "สมาชิกรัฐสภา" ("MP") ในขณะที่สมาชิกวุฒิสภานั้นมักจะเรียกเป็น "วุฒิสมาชิก" ("Senator") รัฐบาลนั้นตามรัฐธรรมนูญจะต้องได้รับความไว้วางใจจากสภาจึงสามารใช้อำนาจบริหารได้
สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกจำนวน 151 คน โดยมาจากการเลือกตั้งในแบบแบ่งเขตเลือกตั้งเขตละหนึ่งคน จำนวนผู้แทนทั้งหมดไม่ได้กำหนดตายตัวโดยขึ้นอยู่กับการแบ่งเขตเลือกตั้งตามขนาดประชากร โดยครั้งแรกที่มีการปรับให้จำนวนผู้แทนไม่ตายตัวนั้นเกิดขึ้นในการเลือกตั้งทั่วไปค.ศ. 1984 ซึ่งทำให้มีผู้แทนจาก 125 คน เป็น 148 คน โดยล่าสุดในการเลือกตั้งเมื่อปีค.ศ. 2019 มีผู้แทนทั้งหมด 151 คน
ในเขตเลือกตั้งแต่ละเขตจะเลือกผู้แทนจำนวนหนึ่งคนจากระบบการลงคะแนนแบบหลายรอบในทันที โดยได้เปลี่ยนระบบการเลือกตั้งจากระบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุดมาเป็นระบบนี้ภายหลังจากเหตุการณ์เลือกตั้งซ่อมเขตสวอนเมื่อปีค.ศ. 1918 ซึ่งพรรคแรงงานได้ชัยชนะอย่างผิดความคาดหมายโดยมีสาเหตุหลักจากคะแนนเสียงแตกจากพรรคฝ่ายตรงข้าม โดยพรรคชาตินิยมซึ่งเป็นรัฐบาลขณะนั้นจึงได้ผ่านกฎหมายแก้ระบบการเลือกตั้งโดยมีผลในการเลือกตั้งทั่วไปปีค.ศ. 1919
ความหลากหลายทางชีวภาพในประเทศบราซิล

นกทูแคนดำอกขาว เป็นสัตว์เฉพาะถิ่นในเขตสะวันนาของบราซิล
มีกบลูกศรพิษหลายพันธุ์ ดังเช่น กบพิษลายสีเหลืองตัวนี้ ที่สามารถพบได้ในป่าของประเทศบราซิล
ความหลากหลายทางชีวภาพในประเทศบราซิล ประกอบด้วยสัตว์, เห็ดรา และพืช ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในประเทศนี้ของทวีปอเมริกาใต้ โดยหลักแหล่งของพวกมันมีสภาพเป็นป่าดิบชื้นแอมะซอนถึง 60 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนประมาณหนึ่งในสิบของสปีชีส์ทุกชนิดที่มีอยู่ในโลก นับได้ว่าประเทศบราซิล เป็นประเทศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพที่ยิ่งใหญ่ที่สุดกว่าประเทศใด ๆ ในโลก โดยมีสายพันธุ์พืชซึ่งเป็นที่รู้จักราว 55,000 สปีชีส์, ปลาน้ำจืดราว 3,000 สปีชีส์ และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมอีกกว่า 689 สปีชีส์ ประเทศนี้ยังได้รับการจัดให้อยู่ในอันดับสามของประเทศที่มีจำนวนสายพันธุ์สัตว์ปีกมากที่สุดถึง 1,832 สปีชีส์ และอยู่ในอันดับสองของประเทศที่มีสายพันธุ์สัตว์เลื้อยคลานมากที่สุดถึง 744 สปีชีส์ ส่วนจำนวนของสายพันธุ์เชื้อรายังไม่ทราบแน่ชัด แต่ก็ถือว่ามีเป็นจำนวนมหาศาล ประมาณสองในสามของสปีชีส์ทั้งหมดที่มีอยู่ทั่วโลกสามารถพบได้ในพื้นที่แบบร้อนชื้น ซึ่งมักจะเป็นประเทศกำลังพัฒนาดังเช่นประเทศบราซิล ทั้งนี้ ประเทศบราซิลเป็นประเทศที่มีสปีชีส์ของสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นมากที่สุดเป็นอันดับสองของโลก รองจากประเทศอินโดนีเซีย
หนังสืออ่านเพิ่ม

Pearson, David L.; Les Beletsky (2002) [2001]. Brazil-Amazon and Pantanal. Ecotravellers Wildlife Guides. Academic Press. p. 275. ISBN 978-0-12-548052-9. OCLC 77711203.
แหล่งข้อมูลอื่น

BrazilianFauna.com, a not-for profit educational website
Brazil Nature: Ecosystem เก็บถาวร 2015-09-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
List of Brazilian animals on Encyclopedia of Life
ความอัปยศแห่งฆิฆอน

ความอัปยศแห่งฆิฆอน (อังกฤษ: Disgrace of Gijón) เป็นชื่อที่ใช้เรียกการแข่งขันในฟุตบอลโลก 1982 ระหว่างเยอรมนีตะวันตกกับออสเตรียซึ่งจัดขึ้นที่สนามเอลโมลินอน ในเมืองฆิฆอน ประเทศสเปน ในวันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 1982 ซึ่งเป็นการแข่งขันนัดสุดท้ายในรอบแบ่งกลุ่มของกลุ่มที่ 2 หลังจากที่แอลจีเรียและชิลีแข่งขันไปแล้วก่อนหน้านี้หนึ่งวัน ในการแข่งขันนัดนี้ ถ้าเยอรมนีตะวันตกชนะ 1 หรือ 2 ประตูก็จะทำให้เยอรมนีตะวันตกและออสเตรียผ่านเข้ารอบไปด้วยกัน และแอลจีเรียซึ่งเอาชนะเยอรมนีตะวันตกได้ก่อนหน้านี้นั้นตกรอบ เยอรมนีตะวันตกออกนำก่อนใน 10 นาทีแรก และ 80 นาทีที่เหลือหลังจากนั้นกลายเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์เนื่องจากทั้งสองฝ่ายไม่ตั้งใจจะทำประตูเพิ่มเลย ทั้งสองทีมถูกตั้งข้อกล่าวหาว่าล้มบอล แม้ว่าฟีฟ่าจะตัดสินว่าทั้งสองทีมไม่ได้ทำผิดกติกาก็ตาม
สืบเนื่องจากการแข่งขันนัดนี้ และเหตุการณ์ที่คล้ายคลึงกันในการแข่งขันฟุตบอลโลกครั้งก่อนหน้านี้ที่อาร์เจนตินา ฟีฟ่าได้เปลี่ยนรูปแบบการแข่งขันในรอบแบ่งกลุ่มโดยให้สองนัดสุดท้ายของแต่ละกลุ่มแข่งขันพร้อมกัน เหตุการณ์นี้มีชื่อเรียกเป็นภาษาเยอรมันว่า "สนธิสัญญาไม่รุกรานกันแห่งฆิฆอน" (Nichtangriffspakt von Gijón) หรือ "ความอัปยศแห่งฆิฆอน" (Schande von Gijón) ในขณะที่ชาวแอลจีเรียเรียกเหตุการณ์นี้ว่า "เรื่องอื้อฉาวแห่งฆิฆอน" (อาหรับ: فضيحة خيخون, อักษรโรมัน: Faḍīḥa Khīkhūn) นอกจากนี้เหตุการณ์นี้ยังมีชื่อเรียกว่า อันชลุส ซึ่งอ้างอิงถึงการผนวกรวมออสเตรียเข้าเป็นส่วนหนึ่งของนาซีเยอรมนีในปี ค.ศ. 1938
ปูมหลัง

| ทีม | เล่น | ชนะ | เสมอ | แพ้ | ได้ | เสีย | ต่าง | คะแนน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  ออสเตรีย | 2 | 2 | 0 | 0 | 3 | 0 | +3 | 4 |
|  แอลจีเรีย | 3 | 2 | 0 | 1 | 5 | 5 | 0 | 4 |
|  เยอรมนีตะวันตก | 2 | 1 | 0 | 1 | 5 | 3 | +2 | 2 |
|  ชิลี | 3 | 0 | 0 | 3 | 3 | 8 | −5 | 0 |
หมายเหตุ: ชนะได้ 2 คะแนน เสมอได้ 1 คะแนน ถ้าคะแนนเท่ากันจะตัดสินด้วยผลต่างประตูได้เสีย
แอลจีเรียเริ่มต้นการแข่งขันด้วยการพลิกล็อกเอาชนะเยอรมนีตะวันตกด้วยผล 2–1 ในการแข่งขันวันแรก ซึ่งเรียกขานกันว่าเป็น "การพลิกล็อกที่เหลือเชื่อที่สุดนับตั้งแต่เกาหลีเหนือชนะอิตาลีในปี 1966" และเป็น "หนึ่งในเหตุการณ์สุดช็อกในประวัติศาสตร์ของฟุตบอลโลก" แอลจีเรียกลายเป็นชาติแอฟริกาและชาติอาหรับชาติแรกที่เอาชนะชาติจากยุโรปได้ในการแข่งขันฟุตบอลโลก ก่อนจะแพ้ออสเตรีย 0–2 และชนะชิลี 3–2 ในนัดสุดท้าย ซึ่งทำให้แอลจีเรียกลายเป็นชาติจากแอฟริกาและชาติอาหรับชาติแรกที่ชนะได้สองครั้งในการแข่งขันฟุตบอลโลกคราวเดียวกันอีกด้วย
เนื่องจากแอลจีเรียแข่งขันนัดสุดท้ายไปแล้วก่อนที่เยอรมนีตะวันตกจะพบกับออสเตรีย ทีมยุโรปทั้งสองทีมจึงรู้ดีว่าผลการแข่งขันจะมีผลอย่างไรต่อการเข้ารอบหรือตกรอบ ถ้าเยอรมนีตะวันตกชนะ 1 หรือ 2 ประตู ทั้งเยอรมนีตะวันตกและออสเตรียก็จะเข้ารอบไปด้วยกัน ถ้าเยอรมนีตะวันตกชนะมากกว่านั้นเยอรมนีตะวันตกกับแอลจีเรียจะเข้ารอบ แต่ถ้าเสมอกันหรือออสเตรียชนะ เยอรมนีตะวันตกจะตกรอบ
การแข่งขัน > สรุปเหตุการณ์

หลังจากที่สิบนาทีแรกเป็นไปอย่างดุเดือด เยอรมนีตะวันตกก็ทำประตูแรกได้จากฮอสท์ รูเบ็ช และหลังจากที่มีประตูเกิดขึ้นแล้ว ผู้เล่นฝ่ายที่ครองบอลได้ก็ส่งลูกไปมาระหว่างฝ่ายตัวเอง จนกว่าผู้เล่นของฝ่ายตรงข้ามเข้ามาใกล้ ผู้เล่นก็ส่งลูกกลับไปที่ผู้รักษาประตู บางครั้งผู้เล่นก็เล่นลูกยาวบ้างแต่ก็ไม่ค่อยมีอะไรเกิดขึ้นหลังจากนั้น ไม่ค่อยมีการเข้าแย่งลูกเกิดขึ้นมากนัก และผู้เล่นทั้งสองฝ่ายแทบจะไม่พยายามทำประตูเพิ่มเลย ผู้เล่นออสเตรียเพียงคนเดียวที่ดูเหมือนจะพยายามเล่นอย่างจริงจังคือวัลเทอร์ ชัคเนอร์ แม้ว่าจะทำอะไรไม่ได้มากนักก็ตาม ในขณะที่ว็อลฟ์กัง เดร็มเลอร์ ของเยอรมนีตะวันตกเป็นผู้เล่นหนึ่งในไม่กี่คนที่พยายามทำประตู
ผู้ที่เห็นเหตุการณ์ต่างแสดงความไม่พอใจ เอเบอร์ฮาร์ท สตันเย็ค ผู้บรรยายของสถานีโทรทัศน์ อาแอร์เด ของเยอรมนีตะวันตกไม่บรรยายหรือออกความเห็นใด ๆ กับการแข่งขันอีกเลย โรแบร์ท เซเกอร์ ผู้บรรยายของออสเตรียผิดหวังกับสิ่งที่เห็นและบอกให้ผู้ชมปิดโทรทัศน์ จอร์จ เวกซีย์ นักข่าวของ เดอะนิวยอร์กไทมส์ กล่าวว่าทั้งสองทีม "ดูเหมือนจะร่วมมือกัน" แม้ว่าจะกล่าวเสริมว่าพิสูจน์ได้ยากก็ตาม เอลโกเมร์ซิโอ หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นตีพิมพ์รายงานการแข่งขันนัดนี้ลงในหมวดข่าวอาชญากรรม
ผู้ชมในสนามก็ไม่พอใจและแสดงอาการโกรธเคืองต่อผู้เล่นในสนามเช่นกัน ผู้ชมชาวสเปนตะโกนว่า "Fuera, fuera" ("ออกไป ออกไป") "Argelia, Argelia" ("แอลจีเรีย แอลจีเรีย") และ "Que se besen, que se besen" ("จูบกันเลยสิ จูบกันเลยสิ") ในขณะที่ผู้ชมชาวแอลจีเรียโบกธนบัตรใส่ผู้เล่น แม้แต่ผู้ชมชาวเยอรมันและออสเตรียเองก็แสดงอาการไม่พอใจเช่นกัน เนื่องจากพวกเขาหวังจะได้การแข่งขันที่ดุเดือดเช่นเดียวกับ "ปาฏิหาริย์แห่งกอร์โดบา" ซึ่งออสเตรียเอาชนะเยอรมนีตะวันตกได้ในการแข่งขันฟุตบอลโลก 1978 แฟนบอลชาวเยอรมันคนหนึ่งถึงกับเผาธงชาติเพื่อประท้วง
การแข่งขัน > รายละเอียด

25 มิถุนายน ค.ศ. 1982
17:15 น. เวลาออมแสงยุโรปกลาง
| เยอรมนีตะวันตก  | 1–0 |  ออสเตรีย |
| --- | --- | --- |
| รูเบ็ช  10' | รายงาน |  |
ผู้ชม: 41,000 คน
ผู้ตัดสิน: บ็อบ วาเลนไทน์ (สกอตแลนด์)
| --- | --- |
             เยอรมนีตะวันตก :              ออสเตรีย