แผนมอร์เกินเทา

แผนที่การตัดแบ่งประเทศเยอรมนีตามแผนมอร์เกินเทา สีแดงคือเยอรมันเหนือ สีม่วงคือเยอรมันใต้ สีเขียวคือโซนนานาชาติ สีเทาคือยกให้ประเทศอื่น
แผนมอร์เกินเทา (เยอรมัน: Morgenthau-Plan) เป็นแผนฟื้นฟูเศรษฐกิจเยอรมันโดยฝ่ายสัมพันธมิตรภายหลังนาซีเยอรมนีแพ้สงคราม ประเทศเยอรมนีถูกยึดครองและแบ่งปกครองโดยทั้งสี่ประเทศคือ สหรัฐ สหราชอาณาจักร สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 4 และสหภาพโซเวียต โดยกำหนดให้ฟื้นฟูสภาพเศรษฐกิจเพียง 50% ของสภาพเศรษฐกิจเมื่อปี 1938 เพื่อป้องกันไม่ให้เยอรมนีกลายเป็นรัฐทหารอันก้าวร้าวได้อีก ซึ่งทางสหภาพโซเวียตเห็นด้วยกับแผนนี้เพราะไม่ต้องการให้เยอรมนีโจมตีรัสเซีย วยาเชสลาฟ โมโลตอฟ รัฐมนตรีต่างประเทศโซเวียต กล่าวกับ เจมส์ เอฟ. เบิร์นส์ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ ว่าสหภาพโซเวียตต้องการเห็นเยอรมนีที่ไร้พิษภัย แผน JCS 1067 ของสหรัฐอเมริกาสะท้อนข้อตกลงนี้โดยกล่าวว่าสหรัฐจะ "ไม่ดำเนินการฟื้นฟูเยอรมนีในด้านเศรษฐกิจ" ดังนั้น โรงงานในเยอรมนีส่วนที่สหรัฐอเมริกาครอบครองอยู่จึงถูกรื้อถอนและส่งมอบให้กับเยอรมนี ส่วนที่โซเวียตยึดครองเพื่อเป็นการลดศักยภาพทางอุตสาหกรรมของเยอรมนี และให้สหภาพโซเวียตทำตามแผนการฟื้นฟูของตน
แต่ทว่าผลลัพธ์ของแผนมอร์เกินเทานั้นรุนแรงกว่าที่คาดการณ์ไว้มาก สภาพเศรษฐกิจที่ตกต่ำอย่างสุดขีดของเยอรมนีส่งผลให้สภาพเศรษฐกิจทั้งทวีปยุโรปถดถอยลง วิลเลียม แอล. เคลย์ตัน ที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจของประธานาธิบดีแฮร์รี เอส. ทรูแมน ในการประชุมพ็อทซ์ดัมรายงานกลับไปยังกรุงวอชิงตันว่า "ประชาชนหลายล้านคนกำลังอดตายอย่างช้า ๆ " ในตอนแรก สหรัฐอเมริกายังคงไม่เปลี่ยนแปลงนโยบายต่อเยอรมนี แต่หลังจากที่นายพลลูเชียส ดี. เคลย์ และบรรดาเหล่าเสนาธิการเริ่มแสดงความกังวลต่อการขยายตัวของคอมมิวนิสต์ในเยอรมนีและเศรษฐกิจของยุโรปที่เริ่มพังพินาศ ฤดูร้อนของปี ค.ศ. 1947 นายพลจอร์จ มาร์แชล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศของสหรัฐอเมริกา ได้โน้มน้าวให้ประธานาธิบดีทรูแมนยกเลิกแผน JCS 1067 ในที่สุด แผนการ JCS 1779 ก็ถูกนำมาแทนที่แผนการเดิมโดยมีใจความตอนหนึ่งว่า "การที่ยุโรปจะเป็นระเบียบและมั่งคั่งได้ จะต้องได้รับการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจจากเยอรมนีที่มีเสถียรภาพและอุดมสมบูรณ์" ดังนั้นทางสหรัฐอเมริกาเริ่มดำเนินนโยบายตามแผนมาร์แชลล์แทน
| ด ค กสงครามเย็น |
| --- | --- |
 สหรัฐ  สหภาพโซเวียต  แอนซัส  เนโท  ขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด  ซีโต้  วอร์ซอแพ็ก  สงครามเย็นครั้งที่สอง 
คริสต์ทศวรรษ 1940:  แผนมอร์เกนเธา  การก่อการกำเริบฮุกบาลาฮับ  ความขัดแย้งทางการเมืองจาเมกา  เดเจมวรีอานา  ความตกลงอัตราส่วนร้อย  การประชุมยัลตา  สงครามกองโจรในรัฐบอลติก ภราดรชาวป่า  ปฏิบัติการพิบอย  ปฏิบัติการยุงเกิล  การยึดครองรัฐบอลติก  ทหารต้องสาป  ปฏิบัติการอันธิงคาเบิล  ปฏิบัติการดาวน์ฟอล  การประชุมพ็อทซ์ดัม  กิจการกูเซนโก  การแบ่งแยกเกาหลี  ปฏิบัติการ Masterdom  ปฏิบัติการ Beleaguer  ปฏิบัติการ Blacklist Forty  วิกฤตการณ์อิหร่าน ค.ศ. 1946  สงครามกลางเมืองกรีซ  แผนบารุค  อุบัติการณ์ช่องแคบคูร์ฟู  วิกฤตการณ์ช่องแคบตุรกี  การแถลงซ้ำนโยบายเยอรมนี  สงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่ง  ลัทธิทรูแมน  การประชุมความสัมพันธ์แห่งเอเชีย  วิกฤตการณ์เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1947  แผนมาร์แชลล์  คอมิคอน  รัฐประหารในเชโกสโลวาเกีย 1948  การก่อการกำเริบอัลวัคบาค  สงครามปาเลสไตน์ ค.ศ. 1947–1949 สงครามกลางเมืองปาเลสไตน์ในอาณัติ ค.ศ. 1947–1948  สงครามอาหรับ–อิสราเอล ค.ศ. 1948  การอพยพของชาวปาเลสไตน์ ค.ศ. 1948  ความแตกแยกระหว่างตีโต้-สตาลิน  การปิดกั้นเบอร์ลิน  การทรยศโดยชาติตะวันตก  ม่านเหล็ก  กลุ่มตะวันออก  กลุ่มตะวันตก  สงครามกลางเมืองจีน(ครั้งที่สอง)  วิกฤตการณ์มาลายา  การโค่นล้มอัลแบเนีย 
คริสต์ทศวรรษ 1950:  ความขัดแย้งปาปัว  ม่านไผ่  สงครามเกาหลี  ลัทธิแม็คคาร์ตี  สงครามแอลจีเรีย  การปฏิวัติอียิปต์ ค.ศ. 1952  รัฐประหารอิหร่าน ค.ศ. 1953  การก่อการกำเริบในเยอรมนีตะวันออก  กติกามาดริค  การแปรญัตติบริคเกอร์  รัฐประหารกัวเตมาลา ค.ศ. 1954  การแบ่งแยกเวียดนาม  สงคราม Jebel Akhdar  สงครามเวียดนาม  วิกฤติการณ์ช่องแคบไต้หวันครั้งที่หนึ่ง  วิกฤตการณ์ไซปรัส  การประชุมสุดยอดเจนีวา (1955)  การประชุมบันดุง  การประท้วงที่พอซนาน  การปฏิวัติฮังการี  ความรุนแรงในเผ่าเยเมนี-แอดเนซิ  วิกฤตการณ์สุเอซ  "เราจะฝังพวกคุณ"  สงครามอิฟนิ  ปฏิบัติการกลาดิโอ  สงครามเย็นอาหรับ วิกฤตการณ์ซีเรีย ค.ศ. 1957  วิกฤตการณ์เลบานอน ค.ศ. 1958  การปฏิวัติ 14 กรกฏาคมในอิรัก  วิกฤตการณ์สปุตนิก  วิกฤติการณ์ช่องแคบไต้หวันครั้งที่สอง  การก่อการกำเริบชาวทิเบต ค.ศ. 1959  การก่อการกำเริบชาวโมซูล ค.ศ. 1959  การปฏิวัติคิวบา  การอภิปรายห้องครัว  ความแตกแยกระหว่างจีน–โซเวียต 
คริสต์ทศวรรษ 1960:  วิกฤตการณ์คองโก  การก่อกบฏซิมบา  อุบัติการณ์ยู-2 ค.ศ. 1960  การรุกรานอ่าวหมู  รัฐประหารตุรกี 1953  ความแตกแยกระหว่างโซเวียต–แอลเบเนีย  ความขัดแย้งอิรัก-เคอร์ดิสถาน สงครามอิรัก-เคอร์ดิสถานครั้งที่หนึ่ง  วิกฤตการณ์เบอร์ลิน ค.ศ. 1961  กำแพงเบอร์ลิน  สงครามสกปรก(เม็กซิโก)  สงครามอาณานิคมโปรตุเกส สงครามประกาศอิสรภาพแองโกลา  สงครามประกาศอิสรภาพกินี-บิสเซา  สงครามประกาศอิสรภาพโมซัมบิก  วิกฤตการณ์ขีปนาวุธคิวบา  El Porteñazo  สงครามจีน-อินเดีย  การก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ในซาราวัก  การปฏิวัติเราะมะฎอน  สงครามประกาศอิสรภาพเอริเทรีย  สงครามทราย  สงครามกลางเมืองเยเมนเหนือ  รัฐประหารซีเรีย ค.ศ. 1963  การลอบสังหารจอห์น เอฟ. เคนเนดี  วิกฤตการณ์เอเดน  วิกฤตการณ์ไซปรัส ค.ศ. 1963-64  สงครามเวียดนาม  สงครามฃิฟทา  สงครามกลางเมืองกัวเตมาลา  ความขัดแย้งโคลัมเบีย  รัฐประหารบราซิล ค.ศ. 1963  สงครามกลางเมืองโดมินิกัน  สงครามป่าโรดิเซีย  สงครามชายแดนแอฟริกาใต้  การเปลี่ยนผ่านสู่ระเบียบใหม่(อินโดนีเซีย)  ทฤษฎีโดมิโน  ปฏิญญาอาเซียน  สงครามกลางเมืองลาว  รัฐประหารซีเรีย ค.ศ. 1966  การปฏิวัติอาร์เจนตินา  ความขัดแย้งเขตปลอดทหารเกาหลี  รัฐบาลทหารกรีซ (ค.ศ. 1967–74)  ปีแห่งการนำ (อิตาลี)  อุบัติเหตุยูเอ็สเอ็ส พิวโบล  สงครามหกวัน  สงครามพร่ากำลัง  การก่อกบฏโดฟาร์  สงคราม Al-Wadiah  สงครามกลางเมืองไนจีเรีย  การประท้วง ค.ศ. 1968  พฤษภาคมฝรั่งเศส  การสังหารหมู่ Tlatelolco  การปฏิวัติวัฒนธรรม  ปรากสปริง  วิกฤตการณ์ทางการเมืองโปแลนด์ ค.ศ. 1968  การก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ในประเทศมาเลเซีย  การบุกครองเชโกสโลวาเกีย  การปฏิวัติอิรัก 1968  รัฐประหารลิเบีย ค.ศ. 1969  สงครามฟุตบอล  กูยาชคอมมิวนิสต์  วิกฤติการณ์ชายแดนจีน-โซเวียต  การก่อกบฏของ CPP-NPA-NDF  การเคลื่อนไหวในการแก้ไข 
คริสต์ทศวรรษ 1970:  การผ่อนคลายความตึงเครียด  สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์  กันยายนทมิฬในจอร์แดน  การเคลื่อนไหวในการแก้ไข (ซีเรีย)  ความขัดแย้งเวสเทิร์นสะฮารา  การปฏิวัตินิการากัว  สงครามกลางเมืองกัมพูชา  สงครามเวียดนาม  การจลาจลโคซา  Realpolitik  การทูตปิงปอง  การปฏิวัติแก้ไข (อียิปต์)  บันทึกเหตุการณ์ทหารตุรกี ค.ศ. 1971  รัฐประหารซูดาน ค.ศ. 1971  ข้อตกลงสี่อำนาจในเบอร์ลิน  สงครามปลดปล่อยบังคลาเทศ  นิกสันเยือนจีน ปี ค.ศ. 1972  ความขัดแย้งชายแดนเยเมนเหนือ-เยเมนใต้ ค.ศ. 1972  สงครามเยเมน ค.ศ. 1972  การก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ในบังกลาเทศ  สงครามกลางเมืองเอริเทรีย  รัฐประหารอุรุกวัย ค.ศ. 1973  รัฐประหารอัฟกัน ค.ศ. 1973  รัฐประหารชิลี ค.ศ. 1973  สงครามยมคิปปูร์  วิกฤตการณ์น้ำมัน ค.ศ. 1973  การปฏิวัติดอกคาร์เนชั่น  การเปลี่ยนแปลงสเปน  เมตาโปลิเตฟซี  การเจรจาจำกัดอาวุธทางยุทธศาสตร์  สงครามอิรัก-เคอร์ดิสถานครั้งที่สอง  ตุรกีบุกครองไซปรัส  สงครามกลางเมืองแองโกลา  สงครามกลางเมืองโมซัมบิก  ความขัดแย้งโอโรโม  สงครามโอกาเดน  สงครามเวสเทิร์นสะฮารา  สงครามกลางเมืองเอธิโอเปีย  สงครามกลางเมืองเลบานอน  ความแตกแยกระหว่างจีน-แอลเบเนีย  สงครามกัมพูชา-เวียดนาม  ปฏิบัติการคอนเดอร์  สงครามสกปรก (อาร์เจนตินา)  รัฐประหารอาร์เจนตินา ค.ศ.1976  สงครามลิเบีย-อียิปต์  ฤดูใบไม้ร่วงเยอรมัน  โคเรียนแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 902  สงครามยูกันดา-แทนซาเนีย  การก่อกบฏแนวร่วมประชาธิปไตยแห่งชาติ(NDF)  ความขัดแย้งชาด-ลิเบีย  สงครามเยเมน ค.ศ. 1979  เหตุการณ์ยึดมัสยิดอัลฮะรอม ค.ศ. 1979  การปฏิวัติอิหร่าน  การปฏิวัติเซาร์  สงครามจีน-เวียดนาม  ขบวนการอัญมณีใหม่  การก่อการกำเริบเฮรัท ค.ศ. 1979  เจ็ดวันไปแม่น้ำไรน์  การต่อสู้การใช้จิตเวชศาสตร์ทางการเมืองในสหภาพโซเวียต 
คริสต์ทศวรรษ 1980:  สงครามโซเวียต–อัฟกานิสถาน  การคว่ำบาตรโอลิมปิกฤดูร้อน ค.ศ. 1980 และ ค.ศ. 1984  ความขัดแย้งเปรูเวียน  รัฐประหารตุรกี ค.ศ. 1980  อุบัติเหตุอ่าวซิดรา  ความขัดแย้งเคเซเมนซี  สงครามป่ายูกันดา  การก่อการกำเริิบของกองทัพฝ่ายต่อต้านของพระเจ้า  สงครามเอริเทรีย  สงครามชายแดนเอธิโอเปีย-โซมาเลีย ค.ศ. 1982  สงคราม Ndogboyosoi  สหรัฐบุกครองเกรเนดา  เอเบิล อาร์เชอร์ 83  โครงการสตาร์ วอร์ส  สงครามอิรัก-อิหร่าน  การก่อกบฏโซมาเลีย  อุบัติเหตุทะเลดำ ค.ศ. 1986  สงครามกลางเมืองเยเมนใต้  สงครามโตโยตา  อุบัติการณ์เรือชนในทะเลดำ ค.ศ. 1988  สงครามกลางเมืองบูเกนวิลล์  การก่อการกำเริบ 8888  โซลิดาริตี ปฏิกิริยาโซเวียต  คอนตรา  วิกฤตการณ์อเมริกากลาง  RYAN  โคเรียนแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 007  การปฏิวัติพลังประชาชน  กลัสนอสต์  เปเรสตรอยคา  สงครามนากอร์โน-คาราบัค  สงครามกลางเมืองอัฟกานิสถาน  สหรัฐบุกครองปานามา  การนัดหยุดงานโปแลนด์ ค.ศ. 1988  การประท้วงที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989  การปฏิวัติ ค.ศ. 1989  การทลายกำแพงเบอร์ลิน  การล่มสลายชายแดนเยอรมันภายใน  การปฏิวัติกำมะหยี่  การปฏิวัติโรมาเนีย  การปฏิวัติเงียบสงบ 
คริสต์ทศวรรษ 1990:  การปฏิวัติมองโกเลีย ค.ศ. 1990  สงครามอ่าว  การรวมประเทศเยอรมนี  การรวมประเทศเยเมน  การล่มสลายของลัทธิคอมมิวนิสต์ในแอลเบเนีย  การล่มสลายของยูโกสลาเวีย  การล่มสลายของเชโกสโลวาเกีย  การล่มสลายของสหภาพโซเวียต 
นโยบายต่างประเทศ:  ลัทธิทรูแมน  แผนมาร์แชลล์  การจำกัดการขยายตัวของลัทธิที่ไม่พึงปรารถนา  ลัทธิไอเซนฮาวร์  ทฤษฎีโดมิโน  ลัทธิฮ็อลชไตน์  ลัทธิเคนเนดี  การดำรงอยู่ร่วมกันอย่างสันติ  Ostpolitik  ลัทธิจอห์นสัน  ลัทธิเบรจเนฟ  ลัทธินิกสัน  ลัทธิอัลบริชท์  ลัทธิคาร์เตอร์  ลัทธิเรแกน  โรลแบ็ก 
อุดมการณ์:  ทุนนิยม  ลัทธิคอมมิวนิสต์  ประชาธิปไตยเสรีนิยม  สังคมนิยมประชาธิปไตย 
องค์กรที่เกี่ยวข้อง:  เนโท  วอร์ซอแพ็ก  ซีโต้  ประชาคมแอนดีส  อาเซียน  ซีไอเอ  คอมิคอน  อีอีซี  เคจีบี  เอ็มไอ6  ขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด  เอสเอเออาร์ซี  ซาฟารีคลับ  ชตาซี