stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
มาร์ก คาร์นีย์

มาร์ก โจเซฟ คาร์นีย์ (อังกฤษ: Mark Joseph Carney, เกิด 16 มีนาคม ค.ศ. 1965) นักเศรษฐศาสตร์และนักการเมืองชาวแคนาดา ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแคนาดาคนที่ 24 ต่อจากจัสติน ทรูโด ตั้งแต่วันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 2025 และหัวหน้าพรรคเสรีนิยมแห่งแคนาดาตั้งแต่วันที่ 9 มีนาคม ค.ศ. 2025 ก่อนหน้านี้เขาเคยดำรงตำแหน่งผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศแคนาดาคนที่ 8 ตั้งแต่ปี 2008 ถึง 2013 และเป็นผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศอังกฤษคนที่ 120 ตั้งแต่ปี 2013 ถึง 2020
คาร์นีย์เกิดที่ฟอร์ตสมิธ นอร์ทเวสต์เทร์ริทอรีส์ และเติบโตที่เอดมันตัน รัฐแอลเบอร์ตา เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดในปี 1988 และไปศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ซึ่งเขาได้รับปริญญาโทในปี 1993 และปริญญาเอกในปี 1995 เขาเคยดำรงตำแหน่งต่าง ๆ ที่ Goldman Sachs ก่อนที่จะดำรงตำแหน่งรองผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศแคนาดาในปี 2003 ในปี 2004 เขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นรองรัฐมนตรีอาวุโสของกระทรวงการคลังของแคนาดา ในปี 2007 คาร์นีย์ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศแคนาดา ซึ่งเขาเป็นผู้รับผิดชอบนโยบายการเงินของแคนาดาในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินโลก เขาเป็นผู้ว่าการธนาคารกลางของแคนาดาจนถึงปี 2013 เมื่อเขาได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศอังกฤษ ซึ่งเขาได้นำธนาคารกลางของสหราชอาณาจักรรับมือกับเบร็กซิตและช่วงแรกของการแพร่ระบาดของโควิด-19
หลังออกจากงานด้านธนาคารกลาง คาร์นีย์ดำรงตำแหน่งประธานและหัวหน้าด้านการลงทุนเพื่อสร้างผลกระทบที่ Brookfield Asset Management รวมถึงเป็นประธานคณะกรรมการบริหารของ Bloomberg L.P. เขายังได้รับการแต่งตั้งให้เป็นทูตพิเศษของสหประชาชาติด้านการดำเนินการด้านสภาพภูมิอากาศและการเงินอีกด้วย คาร์นีย์ยังทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาอย่างไม่เป็นทางการของนายกรัฐมนตรีแคนาดาจัสติน ทรูโด ในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 และได้รับแต่งตั้งให้เป็นประธานคณะทำงานด้านการเติบโตทางเศรษฐกิจของพรรคเสรีนิยมในเดือนกันยายน ค.ศ. 2024 ในช่วงต้นปี 2025 เขาประกาศความตั้งใจที่จะลงสมัครชิงตำแหน่งหัวหน้าพรรคเสรีนิยมแห่งแคนาดา และได้รับชัยชนะอย่างถล่มทลายในเดือนมีนาคม
อำเภอชัยบาดาล

| อำเภอชัยบาดาล |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Chai Badan
วัดเขาสมโภชน์ ที่เชิงเขาเป็นที่ตั้งของวัดสำหรับปฏิบัติธรรม ภูเขาแห่งนี้เต็มไปด้วยถ้ำต่างๆ ที่มีความสวยงามตามธรรมชาติอยู่เป็นจำนวนมากกว่า 19 ถ้ำ เฉพาะถ้ำที่ปรากฏชื่อมีดังนี้คือ ถ้ำใหญ่ ถ้ำเจดีย์ ถ้ำเพชร ถ้ำรำวง ถ้ำสิงโต ถ้ำบ่อทิพย์ ฯลฯ ภายในแต่ละถ้ำจะแลเห็นหินงอกหินย้อยที่สวยงาม
คำขวัญ: ศูนย์การค้าเศรษฐกิจการเกษตร เขตป่าสักอนุรักษ์เขาสมโภชน์ รุ่งโรจน์ หลากหลายวัฒนธรรม สวยล้ำน้ำตก วังก้านเหลือง
แผนที่จังหวัดลพบุรี เน้นอำเภอชัยบาดาล
พิกัด: 15°12′22″N 101°8′12″E﻿ / ﻿15.20611°N 101.13667°E﻿ / 15.20611; 101.13667
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ลพบุรี
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 1,253.0 ตร.กม. (483.8 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 88,443 คน
 • ความหนาแน่น: 70.59 คน/ตร.กม. (182.8 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 15130, 15190 (เฉพาะตำบลนาโสม), 15230 (เฉพาะตำบลชัยบาดาล ม่วงค่อม และมะกอกหวาน)
รหัสภูมิศาสตร์: 1604
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอชัยบาดาล เลขที่ 339 หมู่ที่ 5 ถนนท่ามะนาว ตำบลลำนารายณ์ อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี 15130
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ชัยบาดาล เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี เคยได้ถูกเสนอจัดตั้งเป็นศูนย์กลางของจังหวัดพระนารายณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2546 และปี พ.ศ. 2553
หุบเขาในเขตอำเภอชัยบาดาล และภูมิประเทศเป็นที่ราบสูง และที่ราบสลับเนินเขามีแม่น้ำป่าสักไหลผ่าน
เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ตั้งอยู่ในท้องที่อำเภอชัยบาดาล อำเภอท่าหลวง อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี และจังหวัดสระบุรี ท้องที่อำเภอวังม่วง ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรเพื่อป้องกันปัญหาน้ำท่วมในลุ่มแม่น้ำป่าสัก และ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอชัยบาดาลมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีเทพ (จังหวัดเพชรบูรณ์) มีคลองซับมะกรูด แนวรั้วโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ลพบุรี  และแนวกึ่งกลางแม่น้ำป่าสัก เป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลำสนธิ
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอท่าหลวง และอำเภอพัฒนานิคม
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอโคกสำโรง อำเภอสระโบสถ์ และอำเภอโคกเจริญ
การจัดตั้งเป็นจังหวัด

ในปี พ.ศ. 2547 กระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาว่าการแบ่งเขตการปกครองของจังหวัดลพบุรี ไปเป็นจังหวัดใหม่ชื่อ "จังหวัดพระนารายณ์" ยังไม่เป็นการสมควร เนื่องจากปัจจุบันจังหวัดลพบุรียังมีพระนารายณ์ราชนิเวศน์เป็นหลักฐาน และได้มีการประกาศเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์ เมื่อปี พ.ศ. 2504 เป็นที่รู้จักของประชาชนจังหวัดลพบุรีที่ส่วนใหญ่ไม่ต้องการให้แบ่งแยกพื้นที่จังหวัดไปเป็นจังหวัดใหม่ ประกอบกับเมื่อได้พิจารณาตามหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัดใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2524 ปรากฏว่าเนื้อที่และสภาพภูมิศาสตร์ จำนวนอำเภอในเขตปกครอง จำนวนประชากร ลักษณะพิเศษของจังหวัดไม่เข้าหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัดใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี จึงยังไม่เห็นสมควรแยกเขตการปกครองของจังหวัดลพบุรีตั้งจังหวัดใหม่ในขณะนี้
ในปี พ.ศ. 2553 นายนิยม วรปัญญา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลพบุรี ได้ยื่นกระทู้ถามนายกรัฐมนตรี (นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ) เกี่ยวกับการจัดตั้งจังหวัดพระนารายณ์อีกครั้ง โดยยกฐานะอำเภอชัยบาดาลเป็นอำเภอเมืองชัยบาดาล ตำบลม่วงค่อมยกฐานะเป็นกิ่งอำเภอม่วงค่อม แยกจากอำเภอชัยบาดาล อำเภอท่าหลวง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอลำสนธิ อำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกเจริญ แต่ไม่ได้รับการพิจารณาเนื่องจากไม่เข้าหลักเกณฑ์การจัดตั้งจังหวัด
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอชัยบาดาลแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 17 ตำบล 136 หมู่บ้าน ได้แก่
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | ลำนารายณ์ | (Lam Narai) | 12 หมู่บ้าน |  | 10. | นาโสม | (Na Som) | 6 หมู่บ้าน |
| 2. | ชัยนารายณ์ | (Chai Narai) | 6 หมู่บ้าน |  | 11. | หนองยายโต๊ะ | (Nong Yai To) | 8 หมู่บ้าน |
| 3. | ศิลาทิพย์ | (Sila Thip) | 12 หมู่บ้าน |  | 12. | เกาะรัง | (Ko Rang) | 10 หมู่บ้าน |
| 4. | ห้วยหิน | (Huai Hin) | 8 หมู่บ้าน |  | 13. | ท่ามะนาว | (Tha Manao) | 8 หมู่บ้าน |
| 5. | ม่วงค่อม | (Muang Khom) | 11 หมู่บ้าน |  | 14. | นิคมลำนารายณ์ | (Nikhom Lam Narai) | 9 หมู่บ้าน |
| 6. | บัวชุม | (Bua Chum) | 9 หมู่บ้าน |  | 15. | ชัยบาดาล | (Chai Badan) | 8 หมู่บ้าน |
| 7. | ท่าดินดำ | (Tha Din Dam) | 6 หมู่บ้าน |  | 16. | บ้านใหม่สามัคคี | (Ban Mai Samakkhi) | 6 หมู่บ้าน |
| 8. | มะกอกหวาน | (Makok Wan) | 3 หมู่บ้าน |  | 17. | เขาแหลม | (Khao Laem) | 8 หมู่บ้าน |
| 9. | ซับตะเคียน | (Sap Takhian) | 6 หมู่บ้าน |  |  |  |  |  |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอชัยบาดาลประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลลำนารายณ์และตำบลชัยนารายณ์
องค์การบริหารส่วนตำบลลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำนารายณ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลลำนารายณ์)
องค์การบริหารส่วนตำบลชัยนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยนารายณ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลลำนารายณ์)
องค์การบริหารส่วนตำบลศิลาทิพย์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศิลาทิพย์ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยหินทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลม่วงค่อม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงค่อมทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลบัวชุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวชุมทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลท่าดินดำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าดินดำทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลซับตะเคียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลซับตะเคียนทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนาโสม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโสมทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองยายโต๊ะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองยายโต๊ะทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะรัง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะรังทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลท่ามะนาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ามะนาวทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนิคมลำนารายณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนิคมลำนารายณ์ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลชัยบาดาล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยบาดาลและตำบลมะกอกหวานทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านใหม่สามัคคี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านใหม่สามัคคีทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลเขาแหลม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาแหลมทั้งตำบล
ตอนเหนือของเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ เขตตำบลโคกสลุง และตำบลม่วงค่อม
ภาพพื้นที่โครงการจัดตั้งจังหวัดพระนารายณ์ แยกออกจากจังหวัดลพบุรี ประกอบด้วยอำเภอชัยบาดาล (อำเภอเมืองชัยบาดาล) อำเภอท่าหลวง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอลำสนธิ อำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกเจริญ ปี พ.ศ. 2547
โรงเรียนแม่สายประสิทธิ์ศาสตร์

| โรงเรียนแม่สายประสิทธิ์ศาสตร์ |
| --- | --- |
Maesaiprasitsart School

ข้อมูล
ชื่ออื่น: ม.ป.ศ. (M.P.S.)
ประเภท: โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ
สถาปนา: พ.ศ. 2507
เขตการศึกษา: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
รหัส: 1008570901
ระดับปีที่จัดการศึกษา: มัธยมศึกษาปีที่ 1—6 สหศึกษาของ
สี:   เขียว และ   ขาว
คำขวัญ: นตฺถิ ปัญญา สมาอาภา  (แสงสว่างเสมอด้วยปัญญาไม่มี) 
เพลง: มาร์ช ม.ป.ศ.
เว็บไซต์: maesai.ac.th
โรงเรียนแม่สายประสิทธิ์ศาสตร์ เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษของรัฐประจำอำเภอแม่สาย ตั้งอยู่ที่ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ถือว่าเป็นโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาของรัฐที่อยู่เหนือที่สุดของประเทศไทย
ปัจจุบันจัดการศึกษาระดับมัธยมศึกษารูปแบบสหศึกษา เป็นสถานมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ และเป็นส่วนราชการในบังคับของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ มีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ
ประวัติ

โรงเรียนแม่สายประสิทธิ์ศาสตร์ เปิดทำการสอน เมื่อวันที่  19  พฤษภาคม 2512  โดยเริ่มแรกเปิดเป็นสาขาของโรงเรียนแม่จันวิทยาคม  อำเภอแม่จัน  ทั้งได้ความร่วมมือ ร่วมใจ จากประชาชนในท้องถิ่น โดยการสนับสนุนของ นายบรรจง  ชูสกุลชาติ และนายธวัช สมสมาน นายอำเภอแม่สาย (ในขณะนั้น) ได้ชักชวนให้ประชาชนบริจาคเงิน จำนวน 53,198  บาท  เพื่อสร้างอาคารเรียนชั่วคราว และจัดหาวัสดุครุภัณฑ์เพื่อใช้ประกอบการเรียนการสอน โดยทางอำเภอแม่สาย ได้อนุญาตให้ใช้ที่ดินอันเป็นกรรมสิทธิ์ของกรมการปกครอง ประมาณ 45 ไร่ ซึ่งได้รับความร่วมมือจากบริษัทหินสยามช่วยปรับปรุงบริเวณให้
ในปีการศึกษา 2513 ทางกรมวิสามัญ (เดิม) ได้แต่งตั้ง นางอุไรวรรณ  วรพงษ์  ให้มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่ และทางโรงเรียนได้เปิดดำเนินการของตนเองโดยใช้ชื่อว่า “โรงเรียนแม่สายประสิทธิ์ศาสตร์” และเริ่มได้รับการสนับสนุนทางด้านงบประมาณจากกรมสามัญศึกษา โดยก่อสร้างอาคารเรียนแบบ 212 และบ้านพักครู
ในปีการศึกษา 2514  โรงเรียนได้รับการพิจารณาให้เข้าอยู่ในโครงการปรับปรุงโรงเรียนมัธยมในชนบท (คม.ช.) รุ่นที่ 8  โดยได้รับความช่วยเหลือจาก กรมสามัญศึกษา และในปีนี้ได้รับงบประมาณ ก่อสร้างโรงฝึกงานอุตสาหกรรมศิลป์  และบ้านพักครูเพิ่มขึ้น
ในปีการศึกษา 2517  กรมสามัญศึกษาได้มีคำสั่งยุบโรงเรียนแม่สาย (ประถมปลาย) สังกัดกองการประถมศึกษา มารวมเข้ากับโรงเรียน โดยโอนอัตรากำลังครู – อาจารย์ นักเรียน ภารโรง และอาคารสถานที่ทั้งหมดเป็นของโรงเรียน ทำให้มีอาคาร เรียน จำนวนครู – อาจารย์เพิ่มมากขึ้น  สำหรับนักเรียนชั้นประถมปลายที่ยังเหลืออยู่นั้น ได้ใช้ชื่อโรงเรียนบ้านสันโค้งเชียงรายจรูญราษฎร์ และหมดไป ในปีการศึกษา 2518
รายนามผู้บริหารโรงเรียน

| ลำดับ | รายนาม | ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง |
| --- | --- | --- |
| 1 | นางอุไรวรรณ  วรพงษ์ | พ.ศ. 2513 - 2517 |
| 2 | นายเฉลิมชัย  รัตนประยูร | พ.ศ. 2518 - 2522 |
| 3 | นายบุญธัญ  ไชยรินทร์ | พ.ศ.  2523 - 2524 |
| 4 | นางอรทัย  หนองขุ่นสาร | พ.ศ. 2525 - 2529 |
| 5 | นายบุญภพ  ชัยศิลปิน | พ.ศ. 2529 - 2531 |
| 6 | นายอุดมศักดิ์  มุนิกานนท์ | พ.ศ. 2531 - 2532 |
| 7 | ว่าที่ ร้อยตรี ชูชาติ  สงวนนาม | พ.ศ. 2532 - 2535 |
| 8 | นายประเสริฐ  สุวรรณจิตต์ | พ.ศ. 2535 - 2541 |
| 9 | นายประยูร  ยศสุนทร | พ.ศ. 2541 - 2544 |
| 10 | นายศรีวรรณ  ปินใจ | พ.ศ. 2544 - 2548 |
| 11 | นายสมเจตต์  รัตนสุวรรณ | พ.ศ. 2548 - 2552 |
| 12 | นายสังคม โทปุริน | พ.ศ. 2552 - 2554 |
| 13 | นายประสงค์ พรหมสิทธิ์ | พ.ศ. 2554 - 2558 |
| 14 | นายวัชรินทร์ วรรณอุต | พ.ศ. 2558 - 2560 |
| 15 | นายคเณศ พงศ์สุวรรณ | พ.ศ. 2560 - 2562 |
| 16 | นายปราโมทย์ นพวงศ์ | พ.ศ. 2562 - 2564 |
| 17 | นายบุญเทพ พิศวง | พ.ศ. 2564 - 2567 |
| 18 | นายเสกสรร ทุนอินทร์ | พ.ศ. 2567 - ปัจจุบัน |
อำเภอสระโบสถ์

| อำเภอสระโบสถ์ |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Sa Bot
คำขวัญ: หลวงพ่อยอคุ้มบ้าน ข้าวสารหอม เรืองนาม โบสถ์งามสมชื่อ ภาษา เป็นสื่อ เลื่องลือวัฒนธรรม
แผนที่จังหวัดลพบุรี เน้นอำเภอสระโบสถ์
พิกัด: 15°11′43″N 100°50′55″E﻿ / ﻿15.19528°N 100.84861°E﻿ / 15.19528; 100.84861
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ลพบุรี
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 304.65 ตร.กม. (117.63 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 21,033 คน
 • ความหนาแน่น: 69.04 คน/ตร.กม. (178.8 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 15240, 15250  (เฉพาะหมู่ที่ 4, 7 และ 13 ตำบลมหาโพธิ)
รหัสภูมิศาสตร์: 1608
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอสระโบสถ์ หมู่ที่ 10 ตำบลนิยมชัย อำเภอสระโบสถ์ จังหวัดลพบุรี 15240
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
สระโบสถ์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี เคยเป็นชื่อเดิมของอำเภอโคกสำโรง ก่อนที่จะเปลี่ยนในปี 2460
ประวัติ

ท้องที่อำเภอสระโบสถ์เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอโคกสำโรง ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองอำเภอโคกสำโรง ออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสระโบสถ์ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2524 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 9 มิถุนายน ปีเดียวกัน
และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะกิ่งอำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกสำโรง ขึ้นเป็น อำเภอสระโบสถ์ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2530 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม ปีเดียวกัน
วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2516 จัดตั้งสุขาภิบาลสระโบสถ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลสระโบสถ์ (ขณะนั้นอยู่ในท้องที่อำเภอโคกสำโรง)
วันที่ 9 มิถุนายน 2524 แยกพื้นที่ตำบลสระโบสถ์ ตำบลมหาโพธิ และตำบลทุ่งท่าช้าง อำเภอโคกสำโรง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสระโบสถ์ ขึ้นการปกครองกับอำเภอโคกสำโรง และโอนสุขาภิบาลสระโบสถ์ มาขึ้นกับกิ่งอำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกสำโรง
วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลห้วยใหญ่ แยกออกจากตำบลทุ่งท่าช้าง และตำบลสระโบสถ์
วันที่ 21 ตุลาคม 2528 ตั้งตำบลนิยมชัย แยกออกจากตำบลสระโบสถ์
วันที่ 31 ธันวาคม 2530 ยกฐานะกิ่งอำเภอสระโบสถ์ อำเภอโคกสำโรง เป็น อำเภอสระโบสถ์
วันที่ 10 พฤศจิกายน 2532 โอนพื้นที่หมู่ 4,7 บ้านโคกแสมสาร และหมู่ 13 บ้านใหม่ศรีอุบล (ในขณะนั้น) ของตำบลมหาโพธิ อำเภอสระโบสถ์ ไปขึ้นกับตำบลโคกเจริญ กิ่งอำเภอโคกเจริญ อำเภอโคกสำโรง
วันที่ 4 ตุลาคม 2533 กำหนดเขตตำบลมหาโพธิ อำเภอสระโบสถ์ ให้เหลือการปกครอง 10 หมู่บ้าน โดยตัดหมู่ที่ 4,7 บ้านโคกแสมสาร และหมู่ 13 บ้านใหม่ศรีอุบล เดิมที่โอนไปขึ้นกับกิ่งอำเภอโคกเจริญ อำเภอโคกสำโรง
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลสระโบสถ์ เป็นเทศบาลตำบลสระโบสถ์ ด้วยผลของกฎหมาย
วันที่ 9 กรกฎาคม 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลสระโบสถ์ รวมกับเทศบาลตำบลสระโบสถ์ อำเภอสระโบสถ์ จังหวัดลพบุรี
วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลห้วยใหญ่ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งท่าช้าง อำเภอสระโบสถ์ จังหวัดลพบุรี
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอสระโบสถ์ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโคกเจริญ
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอชัยบาดาล
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอโคกสำโรง
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอหนองม่วง
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอสระโบสถ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 46 หมู่บ้าน ได้แก่
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | สระโบสถ์ |  |  | (Sa Bot) |  | 12 หมู่บ้าน |
| 2. | มหาโพธิ |  |  | (Maha Phot) |  | 10 หมู่บ้าน |
| 3. | ทุ่งท่าช้าง |  |  | (Thung Tha Chang) |  | 5 หมู่บ้าน |
| 4. | ห้วยใหญ่ |  |  | (Huai Yai) |  | 7 หมู่บ้าน |
| 5. | นิยมชัย |  |  | (Niyom Chai) |  | 12 หมู่บ้าน |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอสระโบสถ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลสระโบสถ์  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระโบสถ์ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลมหาโพธิ  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาโพธิทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งท่าช้าง  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งท่าช้างและตำบลห้วยใหญ่ทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลนิยมชัย  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนิยมชัยทั้งตำบล
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช

| สมเด็จพระนารายณ์มหาราช |
| --- | --- |
สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 3
พระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนารายณ์มหาราช สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2509 ใกล้กับศาลากลางจังหวัดลพบุรี
พระเจ้ากรุงศรีอยุธยา
ครองราชย์: 26 ตุลาคม พ.ศ. 2199 - 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231 (31 ปี 8 เดือน 15 วัน)
ราชาภิเษก: 26 ตุลาคม พ.ศ. 2199
ก่อนหน้า: สมเด็จพระศรีสุธรรมราชา
ถัดไป: สมเด็จพระเพทราชา  (ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)
สมุหนายก:  ดูรายชื่อ  เจ้าพระยาอภัยราชา (ชื่น)   พระยาวิไชเยนทร์ (คอนสแตนติน ฟอลคอน)   เจ้าพระยาชำนาญภักดี (สมบุญ) 

พระราชสมภพ: 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2175 พระราชวังหลวง
สวรรคต: 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231 (56 พรรษา) พระที่นั่งสุทธาสวรรย์ เมืองลพบุรี
พระมเหสี: พระกษัตรีย์ พระพันปี (ไม่ปรากฏพระนาม)
พระราชบุตร: กรมหลวงโยธาเทพ  สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 (เป็นที่ถกเถียง) 
ราชวงศ์: ปราสาททอง
พระราชบิดา: สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง
พระราชมารดา: พระราชเทวี
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ฟังไฟล์:Narai (TH).opus หรือ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 3 ฟังไฟล์:Ramathibodi III (TH).opus เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 27 แห่งกรุงศรีอยุธยา และเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 4 และพระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ปราสาททอง โดยรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชนั้นเจริญรุ่งเรืองที่สุดในสมัยกรุงศรีอยุธยา เนื่องจากทรงได้เจริญสัมพันธไมตรีกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส ในด้านการค้า มีการนำวิทยาการสมัยใหม่มาใช้ในประเทศไทยครั้งแรก ทำให้ทรงได้รับการยกย่องว่าเป็น 1 ใน 8 สมเด็จพระบูรพมหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ในประเทศไทย ที่ทรงได้รับพระสมัญญานามว่าเป็น “มหาราช”
พระราชประวัติ > พระราชสมภพ

สมเด็จพระนารายณ์มหาราช เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันจันทร์ เดือนยี่ ปีวอก พ.ศ. 2175 (นับแบบปัจจุบัน พ.ศ. 2176) เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง กับพระราชเทวีไม่ปรากฏพระนาม คำให้การชาวกรุงเก่า ระบุว่าพระชนนีของพระองค์ชื่อพระสุริยา ส่วน คำให้การขุนหลวงหาวัด ระบุพระนามว่าพระอุบลเทวี และหม่อมหลวงมานิจ ชุมสาย ระบุพระนามว่าพระนางศิริธิดา และมีพระขนิษฐาร่วมพระมารดาคือกรมหลวงโยธาทิพ (หรือพระราชกัลยาณี)
พระราชบิดาและพระราชมารดาเป็นเครือญาติกัน หม่อมหลวงมานิจ ชุมสาย ระบุว่าพระมารดาของพระนารายณ์เป็น "...พระขนิษฐาต่างมารดาของพระเจ้าปราสาททอง" แต่งานเขียนของนิโคลาส์ เดอ แซร์แวส ระบุว่า มารดาเป็นพระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ส่วนพระราชบิดาคือสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ฟาน ฟลีต ระบุว่า เป็นลูกของน้องชายพระราชมารดาในสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม
พระองค์มีพระนมที่คอยอุปถัมภ์อำรุงมาแต่ยังทรงพระเยาว์คือเจ้าแม่วัดดุสิต ซึ่งเป็นญาติห่าง ๆ ของพระเจ้าปราสาททองเช่นกัน กับอีกท่านหนึ่งคือพระนมเปรม ที่ฟร็องซัว อ็องรี ตุรแปง (François Henry Turpin) ระบุว่าเป็นเครือญาติของสมเด็จพระนารายณ์
สมเด็จพระนารายณ์มหาราชเป็นพระอนุชาต่างพระมารดาในสมเด็จเจ้าฟ้าไชย และยังมีพระอนุชาต่างพระมารดาอีก ได้แก่ เจ้าฟ้าอภัยทศ (เจ้าฟ้าง่อย) เจ้าฟ้าน้อย พระไตรภูวนาทิตยวงศ์ พระองค์ทอง และพระอินทราชา
ใน คำให้การขุนหลวงหาวัด ระบุว่าพระองค์มีพระนามาภิไธยเดิมว่า พระนรินทกุมาร หรือ คำให้การชาวกรุงเก่า เรียกว่า พระสุรินทกุมาร เมื่อแรกเสด็จพระบรมราชสมภพนั้น พระญาติเห็นพระโอรสมีสี่กร พระราชบิดาจึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า พระนารายณ์ หรือ พระเจ้าลูกเธอพระนารายณ์ราชกุมาร ส่วนในคำให้การชาวกรุงเก่าและคำให้การขุนหลวงหาวัด เล่าว่าเมื่อเพลิงไหม้พระที่นั่งมังคลาภิเษก พระโอรสเสด็จไปช่วยดับเพลิง ผู้คนเห็นเป็นสี่กร จึงพากันขนานพระนามว่า พระนารายณ์
พระราชประวัติของสมเด็จพระนารายณ์นั้นเกี่ยวกับเรื่องปาฏิหาริย์อยู่มาก แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของพราหมณ์  เมื่อเทียบกับกษัตริย์องค์ก่อน ๆ ด้วยเหตุนี้เองพระราชประวัติของพระองค์จึงกล่าวถึงปาฏิหาริย์มหัศจรรย์ตามลำดับ คือ
เมื่อพระนารายณ์มีพระชนม์ได้ 5 พรรษา ขณะเล่นน้ำ พระองค์ทรงถูกอสนีบาต พวกพี่เลี้ยง นางนม สลบหมดสิ้น แต่พระองค์ไม่เป็นไรแม้แต่น้อย
เมื่อพระนารายณ์มีพระชนม์ได้ 9 พรรษา พระองค์ทรงถูกอสนีบาตที่พระราชวังบางปะอิน แต่พระองค์ก็ปลอดภัยดี
สมเด็จพระนารายณ์ทรงรับการศึกษาจากพระโหราธิบดี ซึ่งเป็นข้าราชการระดับสูงในพระราชวัง และพระอาจารย์พรหม พระพิมลธรรม รวมทั้งสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์และพระสงฆ์ที่มีสมณศักดิ์ระดับสูงในพระนคร
พระราชประวัติ > การครองราชย์

สมเด็จพระนารายณ์มีส่วนสำคัญในการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระศรีสุธรรมราชา โดยพระองค์ได้ร่วมมือกับสมเด็จพระศรีสุธรรมราชาในการชิงราชสมบัติจากสมเด็จเจ้าฟ้าไชย ซึ่งเป็นพระเชษฐาของพระองค์ โดยหลังจากที่พระองค์ช่วยสมเด็จพระศรีสุธรรมราชาขึ้นครองราชสมบัติได้แล้วนั้น สมเด็จพระศรีสุธรรมราชาทรงแต่งตั้งให้พระองค์ดำรงตำแหน่งพระมหาอุปราชและให้เสด็จไปประทับที่พระราชวังบวรสถานมงคล หลังจากสมเด็จพระศรีสุธรรมราชาขึ้นครองราชสมบัติได้ 2 เดือนเศษ พระองค์ทรงชิงราชสมบัติจากสมเด็จพระศรีสุธรรมราชา
สมเด็จพระนารายณ์มหาราชเสด็จขึ้นครองราชสมบัติ เมื่อเวลาสองนาฬิกา วันพฤหัสบดี แรม 2 ค่ำ เดือน 12 จุลศักราช 1018 ปีวอก (ตรงกับวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2199) ขณะมีพระชนมายุ 25 พรรษา มีพระนามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า
สมเด็จพระบรมราชาธิราชรามาธิบดี ศรีสรรเพชญ์บรมมหาจักรพรรดิศวร ราชาธิราชราเมศวรธรธราธิบดี ศรีสฤษดิรักษ์สังหารจักรวาฬาธิเบนทร์ สุริเยนทราธิบดีบดินทร์ หริหรินทราธาดาธิบดี ศรีสุวิบุลคุณอัคนิตวิจิตรรูจี ตรีภูวนาทิตย์ ฤทธิพรหมเทพาธิบดินทร์ ภูมินทราธิราช รัตนากาศมนุวงศ์ องค์เอกาทศรุท วิสุทธิยโสดม บรมอัธยาศัย สมุทยดโรมนต์ อนันตคุณวิบุลยสุนทรธรรมิกราชเดโชชัย ไตรโลกนาถบดินทร์ อรินทราธิราช ชาติพิชิตทิศทศพลญาณ สมันตมหันตผาริตวิชัยไอศวรรยาธิปัตย์ ขัตติยวงศ์ องค์ปรมาธิบดี ตรีภูวนาธิเบศ โลกเชษฐวิสุทธิ มงกุฎรัตนโมลี ศรีประทุมสุริวงศ์ องค์สรรเพชญ์พุทธางกูร บรมบพิตรพระพุทธเจ้า
หลังจากประทับในกรุงศรีอยุธยาได้ 10 ปี พระองค์จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเมืองลพบุรีขึ้นเป็นราชธานีแห่งที่ 2 เมื่อปี พ.ศ. 2209 และเสด็จไปประทับที่ลพบุรีทุก ๆ ปี ครั้งละเป็นเวลานานหลายเดือน ด้วยเหตุผลว่า ทั้งสองรัชกาลนี้มีศัตรูมากมายรายรอบพระองค์ เนื่องจากการเข่นฆ่าฟันล้างบางพระราชวงศ์ด้วยกันมาหลายครั้งหลายหน รวมทั้งเรื่องของเสนาบดีใหม่และเก่า
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช มิเคยได้เป็นพระมหากษัตริย์ "ทรงธรรม" หรือ "ธรรมราชา" ในสายตาของทวยราษฎร์เลยแม้แต่น้อย ดังปรากฏใน คำให้การชาวกรุงเก่า ที่มีการเปรียบเทียบพระองค์กับสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ก็จะพบว่าเชลยไทยชื่นชมพระมหากษัตริย์พระองค์หลังเสียมากกว่า นอกจากนี้ยังปรากฏในเอกสารของชาวตะวันตกที่ยืนยันความไม่เป็นที่นิยมของราษฎรอย่างชัดแจ้ง ทั้งนี้ก็เพราะตลอดรัชสมัยของพระองค์ล้วนมีการสงครามทั้งกับต่างประเทศและการปราบกบฏภายในประเทศ ชาวนาจึงต้องถูกเกณฑ์ไปรบหรืออาจทนทุกข์เพราะความแร้นแค้นของภาวะสงคราม ยังความทุกข์สู่ทวยราษฎร์และไม่มีประโยชน์อันใดต่อชาวนา
จดหมายเหตุฟอร์บัง ระบุถึงพระราชบุคลิกของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชไว้ว่า "พระมหากษัตริย์พระองค์นี้ทรงพระมาลายอดแหลม คล้ายกันกับหมวกยอดที่เราใช้กันมาในประเทศฝรั่งเศสในกาลก่อน แต่ริมไม่กว้างกว่าหนึ่งนิ้ว พระมาลานั้นมีสายรัดทำด้วยไหมทาบใต้พระหนุ ทรงฉลองพระองค์เยียรบับสีเพลิงสลับทอง สอดพระแสงกริชไว้ที่รัดพัสตร์อันวิจิตรงดงาม และทรงพระธำมรงค์อันมีค่าทุกนิ้วพระหัตถ์ พระเจ้าแผ่นดินสยามพระองค์นี้มีพระชนมายุราวห้าสิบพรรษา ซูบพระองค์มาก พระสรีรรูปแบบบาง ไม่ทรงไว้พระทาฐิกะ ที่เบื้องซ้ายพระหนุมีพระคินถิมเม็ดใหญ่ ซึ่งมีพระโลมาสองเส้นห้อยลงมายาว"
พระราชประวัติ > การเสด็จสวรรคต

สมเด็จพระนารายณ์ทรงประชวรหนักในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2231 ไม่สามารถว่าราชการได้  ต่อมาได้เสด็จสวรรคตเมื่อ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231 ณ พระที่นั่งสุทธาสวรรย์ พระนารายณ์ราชนิเวศน์ จังหวัดลพบุรี รวมครองราชสมบัติเป็นเวลา 32 ปี มีพระชนมพรรษา 56 พรรษา ภายหลัง สมเด็จพระเพทราชา โปรดให้อัญเชิญพระบรมศพจากลพบุรีสู่กรุงศรีอยุธยาผ่านทางเรือพระที่นั่งศรีสมรรถชัย
เหตุการณ์ในรัชสมัย > ตั้งโรงพิมพ์หลวงครั้งแรกในสมัยอยุธยา

เมื่อ พ.ศ. 2205 สังฆราชหลุยส์ ลาโน (Louis Laneau) บาทหลวงชาวฝรั่งเศสที่มาพำนักในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชในขณะนั้นได้นำระบบการพิมพ์แบบฝรั่งเข้ามาใช้ในกรุงศรีอยุธยาเป็นครั้งแรก โดยแต่งและแปลหนังสือศาสนาคริสต์เป็นภาษาไทย 26 เล่ม หนังสือไวยากรณ์ไทย บาลี และพจนานุกรมไทย อย่างละ 1 เล่ม พร้อมสร้างศาลาเรียนที่เกาะมหาพราหมณ์ข้างเหนือกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงพอพระทัยระบบการพิมพ์แบบฝรั่งของสังฆราชหลุยส์ ลาโน จึงโปรดให้ตั้งโรงพิมพ์หลวงขึ้น ณ ศาลาดิน ใกล้วัดปืน เมืองลพบุรี โปรดให้เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) เป็นผู้จัดการโรงพิมพ์หลวง
ต่อมาปี พ.ศ. 2213 ปีแอร์ ลองครัว (Pierre Langrois) บาทหลวงชาวฝรั่งเศสได้คิดจัดตั้งโรงพิมพ์สำหรับพิมพ์หนังสือไทยด้วยเนื่องจากกระดาษและค่าจ้างแรงงานในกรุงศรีอยุธยามีราคาถูก โดยให้ฝรั่งเศสจัดส่งช่างแกะตัวพิมพ์ มีชาวกรุงศรีอยุธยาในรัชสมัยพระองค์ที่รู้เรื่องการพิมพ์อยู่บ้าง เช่น เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน) หลวงกัลยาราชไมตรี และขุนศรีวิสารวาจาได้เรียนรู้การพิมพ์เมื่อคราวเป็นราชทูตไปกรุงฝรั่งเศส
โรงพิมพ์หลวงในกรุงศรีอยุธยาดำเนินการพิมพ์ได้ไม่นานนักก็ต้องยุติลงด้วยเหตุเกิดเหตุกบฏขึ้นเสียก่อน การสวรรคตของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชเมื่อวันที่ 11 กรกฏาคม พ.ศ. 2231 และสมเด็จพระเพทราชา พระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ทรงไม่โปรดฝรั่ง
การตั้งโรงพิมพ์หลวงปรากฏในบันทึกของ ฟ. ฮีแลร์ ว่า:-
ที่โรงเรียนมหาพราหมณ์นั้นท่านได้ตั้งโรงพิมพ์ขึ้นได้ด้วย นัยว่าสมเด็จพระนารายณ์ชอบพระไทยการพิมพ์ตามวิธีฝรั่งของท่านสังฆราชลาโน ถึงกับทรงโปรดให้ตั้งโรงพิมพ์ขึ้นที่เมืองลพบุรี เป็นส่วนของหลวงอีกโรงหนึ่งต่างหาก แต่เมื่อพระองค์สิ้นพระชนม์ลงแล้วพระเจ้าแผ่นดินต่อมาไม่ทรงโปรดของฝรั่ง การพิมพ์จึงเลยทรุดโทรมแต่นั้นมา
พระราชกรณียกิจ

สมเด็จพระนารายณ์มหาราชเป็นพระมหากษัตริย์ที่ทรงพระปรีชาสามารถอย่างยิ่ง ทรงสร้างความรุ่งเรือง และความยิ่งใหญ่ให้แก่กรุงศรีอยุธยาเป็นอย่างมาก โดยทรงยกทัพไปตีเมืองเชียงใหม่ และหัวเมืองพม่าอีกหลายเมืองได้แก่ เมืองเมาะตะมะ สิเรียม ย่างกุ้ง หงสาวดี และมีกำลังสำคัญที่ทำให้สมเด็จพระนารายณ์นั้นสามารถยึดหัวเมืองของพม่าได้คือ เจ้าพระยาโกษาธิบดี (เหล็ก)