ภาวะเสียการระลึกรู้
ประเภท

| --- | --- |
ชื่อ: คำอธิบาย 
ภาวะบอดความเคลื่อนไหว (Akinetopsia): หรือรู้จักกันว่า  ภาวะบอดความเคลื่อนไหวเหตุสมอง  (Cerebral akinetopsia)  เป็นความไม่สามารถเห็นความเคลื่อนไหว  เหตุอย่างหนึ่งของภาวะนี้คือรอยโรคในคอร์เทกซ์สายตานอกคอร์เทกซ์ลาย 
ภาวะเสียสำนึกความพิการ (Anosognosia): เป็นภาวะที่ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลป้อนกลับ  (feedback)  เกี่ยวกับภาวะของตน  และบางครั้งสับสนกับความไม่มีความเข้าใจ  แต่ความจริงเกิดขึ้นจากปัญหาในกลไกเกี่ยวกับข้อมูลป้อนกลับในสมอง  เกิดขึ้นจากความเสียหายทางประสาท  และสามารถเกิดขึ้นร่วมกับความบกพร่องทางประสาทอย่างอื่นๆ  โดยมากแล้ว  ตรวจพบในคนไข้ที่ส่งไปหาแพทย์ในกรณีอัมพาตเพราะโรคลมปัจจุบัน  (stroke)  ผู้มีภาวะนี้พร้อมกับความบกพร่องอย่างอื่นๆ อาจจะรับรู้ความบกพร่องบางอย่างของตน  แต่ไม่สามารถรับรู้ความบกพร่องทุกอย่างโดยสิ้นเชิง  
ภาวะเสียการระลึกรู้ทางตาแบบวิสัญชาน (apperceptive visual agnosia): คือคนไข้ไม่สามารถจำแนกรูปร่างต่างๆ ทางตา  และมีปัญหาในการรู้จำ  การลอกแบบรูปภาพ และการแยกแยะระหว่างตัวกระตุ้นต่างๆ ทางตา  โดยที่ต่างจากคนไข้ภาวะเสียการระลึกรู้ทางตาแบบสัมพันธ์  (associative visual agnosia)  คนไข้แบบวิสัญชานไม่สามารถลอกแบบรูปภาพต่างๆ ได้เลย 
ภาวะเสียการระลึกรู้ทางตาแบบสัมพันธ์  (associative visual agnosia): คือคนไข้สามารถพรรณนาถึงทัศนียภาพทางตาและประเภทต่างๆ ของวัตถุได้  แต่ไม่สามารถรู้จำวัตถุเหล่านั้นได้  (คือไม่รู้ว่าเป็นอะไร)  ตัวอย่างเช่น  คนไข้อาจจะรู้ว่าซ่อมนั้นเอาไว้ใช้ทานอาหาร  แต่อาจจะสับสนซ่อมโดยเห็นว่าเป็นช้อน  คนไข้มีภาวะนี้สามารถลอกแบบรูปภาพได้  
Astereognosis: หรือรู้จักกันว่า  ภาวะเสียการระลึกรู้ความรู้สึกทางกาย (Somatosensory agnosia) เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับความรู้สึกสัมผัส  คนไข้อาจจะมีปัญหาในการรู้จำวัตถุโดยการสัมผัสที่ใช้เพื่อจะรู้เนื้อของวัตถุ  (texture)  ขนาด  และน้ำหนัก  แต่ว่า  อาจจะสามารถพรรณนาถึงวัตถุโดยคำพูด  หรือรู้จำวัตถุนั้นโดยภาพ  และสามารถวาดรูปวัตถุนั้นได้  มีการสันนิษฐานว่า  เป็นภาวะเกิดจากรอยโรคหรือความเสียหายในคอร์เทกซ์รับความรู้สึกทางกาย  (somatosensory cortex)  
ภาวะเสียการระลึกรู้ทางหู  (Auditory agnosia): เป็นภาวะที่รู้จักกันมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1877  คนไข้ภาวะนี้มีปัญหาในการแยกแยะเสียงในสิ่งแวดล้อมและคำพูด  รวมทั้งปัญหาการแยกแยะเสียงพูดและเสียงที่ไม่ใช่คำพูดแม้ว่าการได้ยินจะเป็นปกติ  ภาวะนี้มี 2 ประเภท คือ แบบสัมพันธ์ความหมาย  (semantic associative)  และแบบแยกแยะ (discriminative) แบบสัมพันธ์ความหมาย มีความเกี่ยวข้องกับรอยโรคในสมองซีกซ้าย  เปรียบเทียบกับ  แบบแยกแยะซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับรอยโรคในสมองซีกขวา
ภาวะเสียการระลึกรู้ศัพท์ทางหู  (Auditory verbal agnosia): หรือรู้จักกันว่า  ภาวะหนวกคำล้วนๆ (Pure Word Deafness) เป็นภาวะที่มีความหนวกในความหมายของคำ  คือ  การได้ยินไม่มีปัญหาอะไร  แต่มีปัญหาอย่างสำคัญในการรู้จำคำพูดว่ามีความหมายอะไร  
Autotopagnosia: เกี่ยวกับความไม่สามารถเปลี่ยนทิศทางของอวัยวะในร่างกาย  และมักเกิดขึ้นเพราะรอยโรคในสมองกลีบข้าง 
ภาวะบอดสีเหตุสมอง (Cerebral achromatopsia): หรือรู้จักกันอีกอย่างหนึ่งว่า  ภาวะเสียการระลึกสี  (Color agnosia)  ซึ่งเกี่ยวข้องกับการแยกประเภทของสีด้วย  เกี่ยวกับการรู้จำสีด้วย  ภาวะนี้มักจะเกิดเพราะความเสียหายทางประสาท  มีเขต 2 เขตในสมองที่มีกิจเฉพาะในการรู้จำสี  คือเขตสายตา V4  และเขตสายตา V8   ถ้ามีรอยโรคข้างเดียวในเขต V4  ก็จะเกิดการสูญเสียการรับรู้สีซึ่งเรียกว่า  hemiachromatopsia   (ภาวะบอดสีข้างเดียว) 
ภาวะหนวกเหตุสมอง (Cortical deafness): หมายถึงคนไข้ผู้ไม่สามารถรับรู้ข้อมูลทางหู  แม้ว่าอวัยวะคือหูจะไม่ปรากฏว่ามีปัญหา  
ภาวะไม่รู้สิ่งแวดล้อม (Environmental Agnosia): เป็นความไม่สามารถบ่งบอกตำแหน่งของห้องหรืออาคารที่มีความคุ้นเคย  และความไม่สามารถบอกเส้นทางไปยังสถานที่แห่งหนึ่ง  คนไข้ภาวะนี้มีปัญหาในการเรียนรู้เส้นทาง  มักเกี่ยวข้องกับรอยโรคในสมองทั้งสองซีกหรือซีกขวาซีกเดียวทางด้านหลัง  และยังมีความเกี่ยวข้องกับภาวะบอดใบหน้า  (prosopagnosia)  และโรคพาร์กินสัน 
ภาวะไม่รู้นิ้ว  (Finger agnosia): เป็นความไม่สามารถที่จะแยกแยะนิ้วมือทั้งของตนและของผู้อื่นได้  มีเหตุคือรอยโรคในสมองกลีบข้างในด้านซีกสมองที่เป็นใหญ่  (คือคนถนัดขวาจะมีสมองซีกซ้ายเป็นใหญ่) และเป็นองค์ประกอบอย่างหนึ่งของ  Gerstmann syndrome 
ภาวะไม่รู้รูปร่าง  (Form agnosia): คนไข้รับรู้ได้แต่รายละเอียดเป็นส่วนๆ  แต่ไม่สามารถรับรู้วัตถุโดยองค์รวมทั้งวัตถุได้  
Integrative agnosia: โดยปกติแล้วคนไข้ภาวะเสียการระลึกรู้มักจะเป็นแบบสัมพันธ์  (associative)  หรือแบบวิสัญชาน (appreceptive)  แต่ว่าในแบบ  integrative คนไข้มีความสามารถระดับที่อยู่ในระหว่างแบบสัมพันธ์  และแบบวิสัญชาน  คือามารถรู้จำองค์ประกอบของวัตถุได้  แต่ไม่สามารถประสานองค์ประกอบเหล่านั้นให้เป็นวัตถุโดยองค์รวมเพื่อที่จะรู้จำได้  
ภาวะเสียการระลึกรู้ความเจ็บปวด (Pain agnosia): บางครั้งเรียกว่า  Analgesia   คนไข้มีปัญหาในการรับรู้และประมวลผลเกี่ยวกับความเจ็บปวด  มีสันนิษฐานว่า  เป็นภาวะที่เป็นมูลฐานของการทำร้ายตัวเองบางประเภท  
Phonagnosia: เป็นความไม่สามารถรู้จำเสียงที่คุ้นเคยได้  แม้ว่าผู้ฟังจะสามารถเข้าใจคำที่พูดได้ 
ภาวะบอดใบหน้า (Prosopagnosia): คนไข้ไม่สามารถรู้จำใบหน้าที่คุ้นเคยได้ด้วยจิตใต้สำนึก   และในบางกรณีแม้แต่จะเป็นใบหน้าของตน  บางครั้งสับสนกับความไม่สามารถจำชื่อ
ภาวะเสียการอ่านล้วน (Pure alexia): เป็นความไม่สามารถในการรู้จำหนังสือ  คนไข้ภาวะนี้บ่อยครั้งมีความเสียหายใน corpus callosum และต่อเขตสายตาสัมพันธ์ของสมองซีกซ้าย  ภาวะนี้เป็นความไม่สามารถในการอ่านหนังสือ  แต่ยังเขียนหนังสือได้  คนไข้มักจะอ่านคำในหนังสือทีละอักษร  แต่ว่า ความปรากฏบ่อยๆ ของคำ มีผลต่อการอ่าน  คนไข้สามารถอ่านคำที่ปรากฏบ่อยได้ดีกว่าและเร็วกว่าคำที่เกิดขึ้นไม่บ่อย 
ภาวะเสียการระลึกรู้ความหมาย (Semantic agnosia): คนไข้ภาวะนี้  "บอดวัตถุ"  คือไม่เข้าใจว่าวัตถุที่เห็นคืออะไร  มีประโยชน์อะไร   และต้องใช้ระบบประสาทอื่นๆ นอกจากการเห็นเพื่อจะรู้จำวัตถุ  ตัวอย่างเช่นต้องลูบคลำ  แตะเบาๆ  ดมกลิ่น  หรือเขย่าวัตถุนั้น  ซึ่งอาจจะทำให้เข้าใจวัตถุนั้นว่าคืออะไร 
Social-Emotional Agnosia: บางครั้งเรียกว่า Expressive Agnosia   เป็นภาวะเสียการระลึกรู้ประเภทที่คนไข้ไม่สามารถรับรู้สีหน้า  ภาษากาย  และน้ำเสียง  ทำให้ไม่สามารถรับรู้อารมณ์ความรู้สึกของคนอื่นที่ไม่ได้สื่อโดยคำพูดได้  กีดกันคนไข้จากการเข้าสังคมเพราะเหตุนั้น  
Simultagnosia: คือความไม่สามารถในการประมวลข้อมูลทางสายตาให้เป็นองค์รวม  แทนที่จะทำอย่างนั้นได้  คนไข้ประมวลใบหน้า  ร่างกาย  วัตถุ  ห้อง  สถานที่  และรูปภาพทีละอย่างๆ   เมื่อมองดูภาพ  คนไข้สามารถกล่าวถึงส่วนต่างๆ ของภาพนั้น  แต่มีความยากลำบากในการเข้าใจภาพโดยองค์รวม  ภาวะนี้เป็นส่วนหนึ่งของ Bálint syndrome แต่ก็อาจจะเกิดขึ้นเพราะความบาดเจ็บในสมอง  
ภาวะเสียการระลึกรู้โดยสัมผัส  (Tactile agnosia): เป็นความเสียหายในความสามารถที่จะรู้จำวัตถุโดยการจับต้องเพียงอย่างเดียว 
ภาวะเสียการระลึกรู้เวลา  (Time agnosia): คือการสูญเสียความเข้าใจในลำดับและช่วงเวลาของเหตุการณ์ต่างๆ  
Topographical disorientation  (ภาวะงุนงนสับสนภูมิประเทศ): รู้จักอีกอย่างหนึ่งว่า Topographical agnosia  (ภาวะเสียการระลึกรู้ภูมิประเทศ)  หรือ Topographagnosia   ซึ่งเป็นภาวะเสียการระลึกรู้ทางตาแบบหนึ่งที่คนไข้ไม่สามารถอาศัยสิ่งที่เห็นทางตาเพื่อจะนำทางไปได้  เนื่องจากความไม่สามารถที่จะรู้จำวัตถุ  แต่ว่า  คนไข้อาจจะมีความสามารถที่เยี่ยมในการพรรณนาถึงแผนผังของสถานที่เดียวกัน  คนไข้ภาวะนี้มีความสามารถในการอ่านแผนที่  แต่จะหลงทางแม้ในสิ่งแวดล้อมที่คุ้นเคย 
Visuospatial dysgnosia: เป็นการสูญเสียความรู้สึกว่า  "อยู่ที่ไหน"  เกี่ยวกับตำแหน่งของตัวเองกับสิ่งแวดล้อม  หรือของวัตถุกับวัตถุ  ภาวะนี้มักจะมีความสัมพันธ์กับ  Topographical disorientation
ภาวะเสียการระลึกรู้ทางตา (Visual agnosia): เป็นภาวะที่สัมพันธ์กับรอยโรคในสมองกลีบท้ายทอยซีกซ้ายและสมองกลีบขมับ  ภาวะนี้มีหลายประเภทที่เกี่ยวข้องกับความไม่สามารถในการรู้จำวัตถุ