stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สมาคมสร้างคุณค่า
ผู้บริหาร > รายชื่อประธาน

นี่คือรายชื่อประธานสมาคมสร้างคุณค่า:
จึเนะซาบูโร มาคิงูจิ – (18 พฤศจิกายน ค.ศ. 1930 – 18 พฤศจิกายน ค.ศ. 1944)
โจเซ โทดะ – (3 พฤษภาคม ค.ศ. 1951 – 2 เมษายน ค.ศ. 1958)
ไดซาขุ อิเคดะ – (3 พฤษภาคม ค.ศ. 1960 – 24 เมษายน ค.ศ. 1979) +  (ดำรงตำแหน่งประธานสมาคมสร้างคุณค่าสากล: ค.ศ. 1979 – ปัจจุบัน)
ฮิโรชิ โฮโจ – (24 เมษายน ค.ศ. 1979 – 18 กรกฎาคม ค.ศ. 1981)
เอโนซูเกะ อาคิยะ – (18 กรกฎาคม ค.ศ. 1981 – 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 2006)
มิโนรุ ฮาราดะ – (9 พฤศจิกายน ค.ศ. 2006 – ปัจจุบัน)
บรรณานุกรม

Sōka Gakkai in America: Accommodation and Conversion By Phillip E. Hammond and David W. Machacek. London: Oxford University Press, ISBN 0-19-829389-5
"The Sōka Gakkai: Buddhism and the Creation of a Harmonious and Peaceful Society" by Daniel A. Metraux in Engaged Buddhism: Buddhist Liberation Movements in Asia. Christopher S. Queen and Sallie B. King, eds. SUNY Press, 1996.
The New Believers: A survey of sects, cults and alternative religions. David V Barrett. Octopus Publishing Group, 2003
The Lotus and the Maple Leaf: The Sōka Gakkai in Canada by Daniel A. Metraux (University Press of America, 1996)
Fundamentals of Buddhism (second edition) by Yasuji Kirimura (Nichiren Shōshū International Center [now SGI], 1984). ISBN 4-88872-016-9
Sōka Gakkai kaibō ("Dissecting Sōka Gakkai") by the editors of Aera (Asahi Shimbun, 2000). ISBN 4-02-261286-X (Japanese)
A Public Betrayed: An Inside Look at Japanese Media Atrocities and Their Warnings to the West. Adam Gamble & Takesato Watanabe. Regnery Publishing, Inc., 2004.  ISBN 0-89526-046-8
(SERA) Southeast Review of Asian Studies 29 (2007). "Religion, Politics, and Constitutional Reform in Japan," by Daniel Metraux, 157–72.
Westward Dharma: Buddhism beyond Asia. Charles S. Prebish and Martin Baumann, eds. 2002.
Igami, Minobu. 1995. Tonari no Sōka Gakkai [The Sōka Gakkai Next Door], Tokyo: Takarajima.
Proselytizing and the Limits of Religious Pluralism in Contemporary Asia. By Juliana Finucane, R. Michael Feener, pages 103 122.
Neo Yeow Ann Aaron "Studying Soka: Buddhist Conversionn And Religious Change In Singapore" (PDF).[ลิงก์เสีย]
อ่านเพิ่ม > หนังสือ

Strand, Clark: Waking the Buddha - how the most dynamic and empowering buddhist movement in history is changing our concept of religion. Strand examines how the Soka Gakkai, based on the insight that "Buddha is life", has evolved a model in which religion serves the needs of its practitioners, rather than the practitioners adhering to dogma and traditions for their own sake.  Middleway Press, 2014. ISBN 978-0-9779245-6-1
Editors of AERA: Sōkagakkai kaibai (創価学会解剖: "Dissecting Sōkagakkai"). Asahi Shimbun-sha, October 1995. ISBN 978-4-02-261286-1. AERA is a weekly investigative news magazine published by one of Japan's leading news organizations; this book attempts to present a dry, fair assessment of Sōkagakkai and Daisaku Ikeda and contains several interviews with Gakkai leaders.
Shimada, Hiroki: Sōkagakkai no jitsuryoku (創価学会の実力: "The true extent of Sōkagakkai's power"). Shinchosha, August 2006. ISBN 4-02-330372-0. Argues that the Sōka Gakkai is not (or is no longer) as powerful as many of its opponents fear, and that it is losing ground internally as all but the most dedicated are turned off by the leadership and fewer members need the organization for social bonding. Also notes that it is becoming more like a civic rather than a religious organization, and that inactive members don't resign because they want to avoid the ostracism and harassment that can result.
Shimada, Hiroki: Kōmeitō vs. Sōkagakkai (公明党vs.創価学会: "The Kōmeitō and the Sōka Gakkai"). Asahi Shinsho, June 2007. ISBN 978-4-02-273153-1. Describes the relationship between Kōmeitō and Sōka Gakkai and the development of their history. Touches on the Sōka Gakkai–Nichiren Shōshū split, describing it as the result of a power struggle and financial constraints, as well as on the organized harassment of opponents by Sōka Gakkai members, the organization's use of its media vehicles to vilify opponents, and Ikeda's demand for unquestioning loyalty.
Tamano, Kazushi: Sōkagakkai no Kenkyū (創価学会の研究: "Research on the Sōkagakkai"). Kodansha Gendai Shinsho, 2008. ISBN 978-4-06-287965-1. This book is an attempt to review scholarly studies of Sōka Gakkai from the 1950s to the 1970s and shifts in perceptions of the organization as journalists took over from scholars. Tamano takes the perspective of a social scientist and describes Sōka Gakkai as a socio-political phenomenon. He is also somewhat critical of some views Shimada expressed in the latter's recent publications.
Yamada, Naoki: Sōkagakkai towa nanika (創価学会とは何か: "Explaining Sōkagakkai"). Shinchosha, April 2004. ISBN 4-10-467301-3
Yatomi, Shin: Buddhism In A New Light. Examines Soka Gakkai interpretations of Buddhist concepts.  World Tribune Press, 2006. ISBN 978-1-932911-14-5
Muwwakkil, Zakiya N. (January 2010). "Sacred gospel and the Soka Gakkai: Correlating Black liberation theology and Buddhist humanism---Implications for religious education and the alleviation of African American ethnic suffering". Etd Collection for Fordham University: 1–185.
อ่านเพิ่ม > สื่อข่าว (เว็บไซต์)

"Celebrating in Earnest: Buddhists Mark the Start of a New Year With Joy and a Strong Sense of Purpose" by Michelle Boorstein, The Washington Post, January 1, 2008
Koichi Miyata, Soka University, Department of Humanities "Critical Comments on Brian Victoria's "Engaged Buddhism: A Skeleton in the Closet?"
แหล่งข้อมูลอื่น

Soka Gakkai International
SOKAnet - Sōka Gakkai's official website (ในภาษาญี่ปุ่น)
Lecture by Levi McLaughlin on SGI, Princeton University
Soka Spirit, published by SGI-USA
Soka Gakkai, published by The World Religions & Spirituality Project (WRSP)
Ikeda Center for Peace Learning and Dialogue
Tokyo Fuji Art Museum เก็บถาวร 2021-09-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Fired staff speak out about Japanese politics 1:07:00
Seikyo Shimbun
Documentary on Soka Gakkai "Embattled Buddhists: Under the Rising Sun"
Buddhist in America
สมาคมสร้างคุณค่าแห่งประเทศไทย
จึเนะซาบุโร มาคิงุจิ ผู้ก่อตั้งสมาคม
สมาคมสร้างคุณค่า สำนักงานใหญ่ กรุงโตเกียว
พระไภษัชยคุรุทั้ง 7

| พระสัปตไภษัชยคุรุพุทธเจ้า |
| --- | --- |
พระพุทธเจ้าทั้งเจ็ดพระองค์
ส่วนหนึ่งของ พระพุทธเจ้า
ประติมากรรมพระพุทธรูปพระสัปตไภษัชยคุรุพุทธเจ้า(ล่าง) ณ ภูเขาพระพัน นครจี่หนาน มณฑลชานตง ประเทศจีน
ส่วนเกี่ยวข้อง: พระพุทธเจ้า
เป็นที่นับถือใน: มหายาน วัชรยาน ศาสนาพุทธในประเทศจีน ศาสนาพุทธแบบทิเบต ศาสนาพุทธในประเทศญี่ปุ่น
เทศกาล: เทศกาลกินเจ
พระไภษัชยคุรุทั้ง 7 (จีน: 藥師七佛; พินอิน: Yàoshīqīfó; ญี่ปุ่น: 七仏薬師; โรมาจิ: Shichibutsuyakushii) เป็นกลุ่มของพระพุทธเจ้าตามคติของมหายานกลุ่มหนึ่ง มีจำนวน 7 พระองค์ เป็นที่นับถือกันมาในทิเบตและเนปาล โดยพระพุทธะแต่ละองค์จะมีโลกธาตุหรือพุทธเกษตรเป็นของตนเองเช่นเดียวกับแดนสุขาวดีของพระอมิตาภะ ในบรรดาพระพุทธเจ้ากลุ่มนี้ พระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาเป็นที่นับถือมากที่สุด
พระไภษัชยคุรุทั้ง 7 ตามความเชื่อของชาวจีน

พระพุทธะในกลุ่มนี้ได้แก่
พระสุนามยศศิริราชาตถาคต อยู่ที่ชยประภาโลกธาตุ มีปณิธาน 8 ประการคือ ช่วยสรรพสัตว์ให้หายจากโรคร้าย ช่วยผู้พิการให้มีร่างกายสมบูรณ์ ช่วยให้สรรพสัตว์มีโอกาสหลุดพ้นจากอนันตริยกรรม ช่วยให้สรรพสัตว์มีโภคทรัพย์สมบูรณ์ ช่วยเหลือสรรพสัตว์ที่ถูกโบยตีให้พ้นทุกข์ ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นภัยจากสัตว์ร้าย ช่วยให้สรรพสัตว์มีเมตตา ช่วยสรรพสัตว์ที่พลัดหลงให้ปลอดภัย
พระรัตนจันทรประภาปรัชญาประภาศัพทศวรราชาตถาคต อยู่ที่สุรัตนโลกธาตุ มีปณิธาน 8 ประการคือ ช่วยให้สรรพสัตว์ประสบความสำเร็จในการค้า ช่วยสรรพสัตว์ให้พ้นจากการต้องทนหนาวร้อน ช่วยสตรีที่มักมากในกามให้พ้นจากกิเลส ช่วยสรรพสัตว์ให้พ้นจากการถูกปล้นระหว่างทาง ช่วยสรรพสัตว์ที่เดินทางกลางคืนให้ปลอดภัย ช่วยให้สรรพสัตว์หันมาศึกษาพระธรรม  ช่วยสรรพสัตว์ให้หันมาตั้งมั่นในโพธิจิต ช่วยสรรพสัตว์ให้พ้นภัยทางโลก
พระสุวรรณรัตนประภามัญชุจรยสิทธิตถาคต อยู่ที่บริบูรณ์คันธาลยโลกธาตุ มีปณิธาน 4 ประการคือ ช่วยสรรพสัตว์ที่ทำกรรมโดยอาชีพให้พ้นกรรม ช่วยสรรพสัตว์ที่ทำความชั่วให้พ้นกรรม ช่วยให้สรรพสัตว์มีความเมตตา ช่วยให้สรรพสัตว์ที่มีสังโยชน์ให้พ้นกรรม
พระอโศกาวิชยตถาคต อยู่ที่อโศกาโลกธาตุ มีปณิธาน 4 ประการคือ ช่วยสัตว์ให้พ้นจากความโศก ช่วยสัตว์ให้พ้นจากอเวจีนรก ช่วยสัตว์ที่จะตกนรกในชาติหน้าให้พ้นทุกข์ ช่วยให้สรรพสัตว์ให้พ้นจากอำนาจของภูตผีปีศาจ
พระธรรมสาครครชิตศัพทตถาคต อยู่ที่ธรรมธวัชโลกธาตุ มีปณิธาน 4 ประการคือ ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นจากความหลงผิดในการมีมิจฉาทิฏฐิต่อพระรัตนตรัย ช่วยให้สัตว์พบกัลยาณมิตรที่จะพาไปสู่พระโพธิญาณ ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นจากความขาดแคลนเครื่องนุ่งห่ม ช่วยให้สรรพสัตว์หันมาสร้างกรรมดี
พระธรรมสาครชยประภาอภิญญากรีฑาตถาคต อยู่ที่วิจิตรรัตนสาครโลกธาตุ มีปณิธาน 4 ประการ คือ ช่วยให้สรรพสัตว์เลิกสร้างกรรมชั่ว ช่วยให้สรพพสัตว์หันมาสร้างกุศลกรรม ช่วยสรรพสัตว์ให้พ้นจากการถูกประหารชีวิต ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นจากมิจฉาทิฐิของมาร
พระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาตถาคต อยู่ที่ ศุทธิไวฑูรยโลกธาตุ มีปณิธาน 12 ประการ
นอกจากนั้นในคัมภีร์อุตรเคราะห์นิรภัยจิรายุวัฒนาวิเศษสูตร กล่าวถึงพระพุทธเจ้าทั้งเจ็ดพระองค์นี้ว่า ทรงมีนิรมาณกายเป็นเทพเจ้า 7 องค์ รวมกับพระโพธิสัตว์ 2 องค์ กลายเป็นเทพนพเคราะห์ 9 องค์ ที่ควบคุมสรรพสิ่งในจักรวาล
พระไภษัชยคุรุทั้ง 9 ตามความเชื่อของชาวทิเบต

พระไภษัชยคุรุตามความเชื่อของชาวทิเบตมี 9 องค์ ดังนี้
พระไภษัชยคุรุ กายสีฟ้าหรือสีทอง หัตถ์ขวาถือผลสมอ หัตถ์ซ้ายทำสมาธิ
พระสิงหนาท หัตถ์กระทำปางวิตรรกะ หัตถ์ซ้ายทำสมาธิรองรับบาตร
พระสุปริกีรติตนามศรี กายสีเหลือง หัตถ์ขวาทำท่าวิตรรกะหรือประทานอภัย หัตถ์ซ้ายทำสมาธิ
พระสวรโฆษราช กายสีแดงอมเหลือง หัตถ์ขวาทำปางประทานพร หัตถ์ซ้ายทำสมาธิ
พระสุวรรณภัทรวิมลรัตนประภาส กายสีเหลืองซีด ทำปางธรรมจักรหรือประทานพร ประทานอภัย
พระอโคโกตมศรี กายสีแดงเพลิง ทำปางสมาธิ
พระธรรมกีรติสาครโฆษะ กายสีแดง ปางธรรมจักร
พระอภิฌาราช กายสีแดง หัตถ์ขวาประทานพร หัตถ์ซ้ายทำสมาธิ
พระศิยิน กายสีแดงอมเหลือง หัตถ์ขวาประทานอภัย หัตถ์ซ้ายทำสมาธิ
รอยโรค

รอยโรคไข้กระต่าย
รอยโรค (อังกฤษ: lesion) เป็นศัพท์ทางการแพทย์หมายถึงเนื้อเยื่อที่ผิดปกติที่พบในสิ่งมีชีวิต มักจะเกิดจากการบาดเจ็บหรือโรค
สาเหตุของรอยโรค

รอยโรคเกิดขึ้นจากกระบวนการใด ๆ ก็ตามที่ทำให้เนื้อเยื่อเสียหาย ตัวอย่างของรอยโรคเช่นเนื้อร้ายหรือมะเร็ง เนื้อเยื่ออื่น ๆ ที่อยู่รอบ ๆ ที่เสียหายเนื่องจากเนื้อร้ายก็ถือเป็นรอยโรคเช่นกัน การบาดเจ็บทางกายภาพเช่น ไฟฟ้าดูดหรือการถูกไหม้จากสารเคมีก็ทำให้เกิดรอยโรค โรคบางโรคแสดงรอยโรคออกมาเช่นอีสุกอีใสจะแสดงความผิดปกติออกมาที่ผิวหนัง รอยโรคอาจเกิดจากกระบวนการทางเมแทบอลิซึมเช่นแผลเปื่อย (ulcer) หรือกระบวนการภูมิคุ้มกันต่อต้านตัวเอง (autoimmune) ดังเช่นในกรณีของข้ออักเสบแบบต่าง ๆ
รอยโรคในบางครั้งอาจเกิดจากความตั้งใจให้เกิดขึ้นในระหว่างการผ่าตัดทางระบบประสาท เช่น การผ่าตัดสมองเพื่อรักษาลมชักหรือความผิดปกติในสมองอื่น ๆ
ประเภทของรอยโรค

เนื่องจากคำจำกัดความของรอยโรคนั้นค่อนข้างกว้าง รอยโรคจึงมีความหลากหลายอย่างมาก โดยทั่วไปจึงจัดแบ่งตามลักษณะของมัน หากรอยโรคนั้นเกิดจากมะเร็ง จะจัดรอยโรคนั้นว่า เนื้องอกร้าย (malignant tumor) ซึ่งตรงข้ามกับเนื้องอกไม่ร้าย (benign tumor) รอยโรคอาจจัดแบ่งได้จากรูปร่างลักาณะของมัน เช่น แผลเปื่อย (ulcers) หลายชนิด อาจมีลักษณะคล้ายจุดกลางของเป้า ก็เรียกว่า bullseye appearance หรืออาจจัดประเภทตามขนาดเช่นหากมองเห็นในระดับมหภาค (gross) คือเห็นได้ด้วยตาเปล่า หรือหากต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ก็เรียกว่าเป็นระดับจุลภาค (histologic)
การจัดประเภทของรอยโรคในบางครั้งอาจขึ้นกับว่ารอยโรคกินที่ว่างหรือไม่ รอยโรคเป็นแบบกินที่ (space occupying lesion) คือหมายถึงกินเนื้อที่ว่างและอาจกระทบต่อโครงสร้างข้างเคียง ในขณะที่ รอยโรคแบบไม่กินที่ (non space occupying lesion) อาจเป็นเพียงแค่ช่องในเนื้อเยื่อ เช่น บริเวณเล็ก ๆ ในสมองซึ่งกลายเป็นของเหลวหลังจากเกิดโรคลมปัจจุบัน (stroke)
รอยโรคบางครั้งอาจมีชื่อเฉพาะ เช่น Gohn lesions ในปอดของผู้ป่วยวัณโรค ลักษณะเฉพาะของผิวหนังของการติดเชื้อไวรัสวาริเซลลา (varicella-zoster virus (VZV)) เรียกเฉพาะว่า อีสุกอีใส รอยโรคที่ฟันมักจะเรียงโดยทั่วไปว่าฟันผุ (dental caries)
และสุดท้าย รอยโรคมักจะแบ่งตามตำแหน่งที่เกิด ตัวอย่างเช่น รอยโรคที่ผิวหนัง (skin lesion) และ รอยโรคที่สมอง (brain lesion)
ดูเพิ่ม

การตัดออก (Ablation)
แหล่งข้อมูลอื่น

Brain Lesion Locator เก็บถาวร 2008-05-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Differential Diagnosis of Brain Lesions
หลักฐานทางวิทยาศาสตร์

หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ (อังกฤษ: Scientific evidence) เป็นหลักฐานที่สนับสนุนหรือคัดค้านทฤษฎีหรือสมมติฐานทางวิทยาศาสตร์
ซึ่งจะต้องเป็นหลักฐานเชิงประสบการณ์ (empirical evidence) ตามระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์
มาตรฐานของหลักฐานต่างกันในสาขาวิชาต่าง ๆ แต่ความเข้มแข็งของหลักฐานโดยทั่วไปมีมูลฐานอยู่ที่กำลังของการวิเคราะห์ทางสถิติ (statistical analysis) และกำลังของกลุ่มควบคุม (scientific control) ที่ใช้ในการหาและอธิบายหลักฐาน
หลักการอนุมาน

ข้อสมมุติหรือความเชื่อที่บุคคลมีเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของสิ่งที่สังเกตเห็นกับสมมติฐานหนึ่ง ๆ จะมีผลว่า บุคคลนั้นจะเห็นสิ่งที่สังเกตว่าเป็นหลักฐานหรือไม่
และจะมีผลว่าบุคคลนั้นจะใช้สังเกตการณ์ที่ได้เป็นหลักฐานอย่างไร
ยกตัวอย่างเช่น ความรู้สึกว่าโลกอยู่นิ่ง ๆ อาจจะใช้เป็นหลักฐานของสมมติฐานว่าโลกเป็นศูนย์กลางจักรวาล
แต่ว่า หลังจากที่ได้หลักฐานพอสมควรเกี่ยวกับจักรวาลที่มีพระอาทิตย์เป็นศูนย์กลาง และหลังจากที่ได้อธิบายว่าทำไมโลกจึงดูเหมือนนิ่ง สังเกตการณ์ที่ได้ในตอนแรกนั้นก็จะยกเลิกใช้เป็นหลักฐาน
เมื่อผู้สังเกตการณ์แม้มีเหตุผลมีพื้นเพความเชื่อต่าง ๆ กัน พวกเขาอาจจะสรุปได้ต่าง ๆ กันแม้ใช้หลักฐานเดียวกัน
ยกตัวอย่างเช่น โจเซ็ฟ พริสต์ลีย์ อธิบายการสลายตัวของเมอร์คิวรี(II) ออกไซด์โดยใช้ทฤษฎี phlogiston ที่ตนเชื่อ ในขณะที่อ็องตวน ลาวัวซีเยอธิบายสิ่งที่สังเกตเห็นโดยใช้ทฤษฎีธาตุเกี่ยวกับออกซิเจน
ให้สังเกตว่า ความเป็นเหตุผลระหว่างสิ่งที่สังเกตกับสมมติฐานจริง ๆ ไม่มี ที่จะให้สิ่งที่สังเกตได้การยอมรับว่าเป็นหลักฐาน
แต่ว่า เป็นบุคคลที่ต้องการจะแสดงว่าสิ่งที่สังเกตว่าเป็นหลักฐาน ที่ให้ความเป็นเหตุผล
วิธีการแบบรูปนัยที่สามารถใช้แสดงผลของพื้นเพความเชื่อก็คือ การอนุมานแบบเบย์ (Bayesian inference)
คือ ความเชื่อจะแสดงเป็นเปอร์เซ็นต์ว่ามั่นใจว่าถูกต้องแค่ไหน
โดยเริ่มจากค่าความน่าจะเป็นเบื้องต้น (คือ ความน่าจะเป็นก่อน) แล้วอัปเดตความน่าจะเป็นนี้โดยใช้ทฤษฎีความน่าจะเป็นแบบเบย์หลังจากที่ได้สังเกตเห็นหลักฐาน
และดังนั้น ผู้สังเกตการณ์สองคนที่ไม่เกี่ยวข้องกัน ที่เห็นเหตุการณ์เดียวกัน จะถึงข้อสรุปที่ต่างกันถ้าค่าความน่าจะเป็นก่อนต่างกัน
แต่ว่า ถ้าติดต่อสื่อสารกันได้ ผู้สังเกตการณ์สองคนอาจจะตกลงกันได้
ประโยชน์ของหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

ดูเพิ่ม: การพิสูจน์ว่าเป็นเท็จ
นักปรัชญาวิทยาศาสตร์เช่น ดร.คาร์ล ป็อปเปอร์ ได้ให้ทฤษฎีทรงอิทธิพลเกี่ยวกับระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ที่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์มีบทบาทสำคัญ
ซึ่งโดยสรุปก็คือ นักวิทยาศาสตร์เป็นผู้ที่พยายามพัฒนาทฤษฎีที่สามารถพิสูจน์ว่าเป็นเท็จได้อย่างสร้างสรรค์ โดยทดสอบทฤษฎีกับหลักฐานการทดลองหรือความเป็นจริงที่มีอยู่ก่อนแล้ว
ทฤษฎีของ ดร.ป็อปเปอร์แสดงความอสมมาตรของหลักฐานที่สามารถพิสูจน์ทฤษฎีว่าผิดจากความเป็นจริงได้
โดยเพียงแต่แสดงความเป็นจริงที่ไม่สอดคล้องกับทฤษฎี
แต่โดยเปรียบเทียบกัน หลักฐานจะไม่สามารถพิสูจน์ว่าทฤษฎีเป็นจริงได้ เพราะว่า อาจจะมีหลักฐานอื่น ๆ ที่พบในอนาคตที่ไม่สอดคล้องกับทฤษฎี
มุมมองทางปรัชญาและวิทยาศาสตร์

กลุ่มนักปรัชญาได้ตรวจสอบเกณฑ์ทางตรรกะที่จำเป็นต่อการเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ โดยตรวจความสัมพันธ์ระหว่างหลักฐานกับสมมติฐาน เทียบกับวิธีทางวิทยาศาสตร์ที่พุ่งความสนใจไปที่ความจริงและบริบทของความจริงนั้น
ยกตัวอย่างเช่น วิธีทางวิทยาศาสตร์จะให้องค์ประกอบต่าง ๆ เช่น ความชัดเจนของข้อมูล การทำซ้ำได้โดยผู้อื่น การได้ผลที่เสมอกันโดยวิธีการอื่น และความคล้องจองกับทฤษฎีที่เป็นประเด็น โดยใช้เป็นตัวพิจารณาว่า สังเกตการณ์นั้นจัดเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์หรือไม่
แต่มีวิธีการทางปรัชญาหลายอย่างเพื่อกำหนดว่าสังเกตการณ์นั้นจัดว่าเป็นหลักฐานได้หรือไม่
และหลายอย่างพุ่งความสนใจไปที่ความสัมพันธ์ระหว่างหลักฐานกับสมมติฐาน
นักปรัชญาผู้หนึ่งเสนอให้แยกแยะวิธีการเหล่านี้ออกเป็น 3 ประเภท คือ
เชิงจัดหมวดหมู่ (classificatory) คือ หลักฐานยืนยันสมมติฐานหนึ่ง ๆ หรือไม่
เชิงเปรียบเทียบ (comparative) คือหลักฐานสนับสนุนสมมติฐานที่ 1 ดีกว่าสมมติฐานอีกอย่างหนึ่งหรือไม่
เชิงปริมาณ (quantitative) คือระดับที่หลักฐานสนับสนุนสมมติฐานหนึ่ง ๆ
โดยมีมูลฐานที่ Strong Church-Turing Universe Thesis ได้มีการเสนอเกณฑ์ทางคณิตเพื่อตัดสินว่าอะไรเป็นหลักฐาน ซึ่งโดยสรุปแล้ว เกณฑ์มีกฎคล้ายกับมีดโกนอ็อกคัมคือว่า คำอธิบายเกี่ยวกับหลักฐานที่ครอบคลุมแต่ง่ายที่สุดมีโอกาสสูงสุดที่จะถูกต้อง
แนวคิดเกี่ยวกับ "หลักฐานพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์"

แม้ว่าจะมีสื่อที่กล่าวถึงหลักฐานพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์
มีนักวิทยาศาสตร์จำนวนมากที่อ้างว่า ไม่สามารถมีอะไรอย่างนั้น
ยกตัวอย่างเช่น นักปรัชญาวิทยาศาสตร์ ดร.คาร์ล ป็อปเปอร์ ได้เขียนไว้ว่า "ในวิทยาศาสตร์เชิงประสบการณ์ ซึ่งเป็นวิธีการศึกษาเดียวที่สามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับโลกที่เราอยู่ได้จริง ๆ หลักฐานพิสูจน์จะไม่เกิดขึ้น ถ้าคำว่าหลักฐานพิสูจน์หมายถึงพจน์ (หรือข้ออ้าง) ที่สามารถยืนยันความจริงของทฤษฎีหนึ่ง ๆ ตลอดชั่วกาลนาน"
ดูเพิ่ม

หลักฐานโดยเรื่องเล่า
วิทยาศาสตร์
ระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์
เชิงอรรถและอ้างอิง

1 2  Longino, Helen (March 1979). Philosophy of Science, Vol. 46. pp. 37–42.
↑  Kuhn, Thomas S (1970). The Structure of Scientific Revolution (2nd ed.). Chicago: Univ. of Chicago Press.
↑  Talbott , William. "Bayesian Epistemology". Stanford Encyclopedia of Philosophy. สืบค้นเมื่อ 13 May 2007.
↑  Kelly, Thomas. "Evidence". Stanford Encyclopedia of Philosophy. สืบค้นเมื่อ 13 May 2007.
↑  Popper, Karl (1959). The Logic of Scientific Discovery. New York, NY: Basic Books.
↑  "Reference Manual on Scientific Evidence" (PDF) (2nd ed.). fjc.gov. 2000. p. 71. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2011-01-01. สืบค้นเมื่อ 13 May 2007.
↑  Mayo, Deborah G (September 2000). "Proceedings of the 1998 Biennial Meetings of the Philosophy of Science Association". Philosophy of Science. 67 Supplement. Part II: Symposia Papers pp. S194.
↑  Bechtel, William (1990). "Scientific Evidence: Creating and Evaluating Experimental Instruments and Research Techniques". PSA: Proceedings of the Biennial Meeting of the Philosophy of Science Association. 1: 561.
↑  Carnap, Rudolf (1962). Logical Foundations of Probability. University of Chicago Press. p. 462. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-01-11. สืบค้นเมื่อ 25 February 2016.
↑  Vitányi, Paul MB; Li, Ming. "Minimum Description Length Induction, Bayesianism and Kolmogorov Complexity". The ideal principle states that the prior probability associated with the hypothesis should be given by the algorithmic universal probability, and the sum of the log universal probability of the model plus the log of the probability of the data given the model should be minimized. {{cite journal}}: Cite journal ต้องการ |journal= (help)
↑  ยกตัวอย่างเช่น "Greenpeace co-founder: No scientific proof humans are dominant cause of warming climate". Fox News Channel. 28 February 2014. สืบค้นเมื่อ 19 March 2014.
↑  Theobald, Douglas (1999–2012). "29+ Evidences for Macroevolution". TalkOrigins Archive. สืบค้นเมื่อ 19 March 2014.{{cite web}}:  CS1 maint: date format (ลิงก์)
วิทยาศาสตร์เทียม

วิทยาศาสตร์เทียม (อังกฤษ: pseudoscience) เป็นการกล่าวอ้าง, ความเชื่อ หรือการปฏิบัติ ที่แสดงตนเป็นวิทยาศาสตร์ แต่มิได้ยึดแบบแผนกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ขาดการสนับสนุนด้วยหลักฐาน หรือ หลักความเป็นไปได้ ไม่สามารถทำการตรวจสอบ หรือขาดฐานความเป็นวิทยาศาสตร์   วิทยาศาสตร์เทียมมักมีลักษณะการอ้างที่ แผลง ขัดแย้ง เกินจริง หรือไม่สามารถพิสูจน์ได้ หรือมีแต่แนวทางการพิสูจน์ว่าเป็นจริงโดยไม่มีแนวทางพิสูจน์แบบนิเสธ มักไม่ยินยอมรับการตรวจสอบจากผู้ชำนาญการอื่น ๆ และมักจะขาดกระบวนทรรศน์ในการสร้างทฤษฏีอย่างสมเหตุผล
สาขา แนวปฏิบัติ หรือองค์ความรู้ใด สามารถจัดเป็นวิทยาศาสตร์เทียมได้ เมื่อมันถูกนำเสนอให้สอดคล้องกับบรรทัดฐานทั้งหลายแห่งการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ แต่พิสูจน์ได้ว่ามันไม่ผ่านบรรทัดฐานตามที่กล่าวอ้าง วิทยาศาสตร์ มีลักษณะเป็นวัตถุนิยม และต่างจากแนวคิดจิตนิยมเพราะฐานของวิทยาศาสตร์ เป็นการค้นหาความจริงของโลกผ่านกระบวนการค้นคว้าและพิสูจน์  หลักความเชื่อทั่ว ๆ ไปในกลุ่มวิทยาศาสตร์แบบชาวบ้าน (popular science) อาจไม่เข้าเกณฑ์ความเป็นวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์แบบ Pop-science อาจจัดเป็นช่วงที่ทับซ้อนเกลื่อนกลืนและผสมผสานระหว่างวิทยาศาสตร์จริง กับ วิทยาศาสตร์เทียม และอาจรวม นิยายวิทยาศาสตร์ เข้าไว้ด้วย วิทยาศาสตร์เทียมเป็นสิ่งที่แพร่กว้างแม้ในกลุ่ม ครู ผู้สอนวิทยาศาสตร์ในโรงเรียนของรัฐ และรวมไปถึงวงการสื่อหนังสือพิมพ์
ปัญหาการแบ่งเขตแดนระหว่างวิทยาศาสตร์ และ วิทยาศาสตร์เทียม มีประเด็นทับซ้อนทางด้านจริยธรรมและการเมือง เช่นเดียวกับประเด็นระหว่าง ปรัชญา และ วิทยาศาสตร์    ความแตกต่างระหว่างวิทยาศาสตร์กับวิทยาศาสตร์เทียม มีผลในทางปฏิบัติต่อ การดูแลสุขภาพ การให้การของผู้เชี่ยวชาญ นโยบายทางสิ่งแวดล้อม และ การศึกษาทางวิทยาศาสตร์  หน้าที่สำคัญของการให้การศึกษาและการให้ความรู้ความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์ คือการแบ่งแยกข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ออกจากทฤษฏีจากความเชื่อของวิทยาศาสตร์เทียมเช่นในกรณีที่ปรากฏว่า มีการกล่าวอ้างความเป็นวิทยศาสตร์ ในวงการโหราศาสตร์ การแพทย์ลวงโลก และเรื่องลึกลับ ศัพท์คำว่าวิทยาศาสตร์เทียมตามรากศัพท์ภาษาอังกฤษ มีความหมายให้ความรู้สึกถึงการดูถูก เพราะมันเป็นสิ่งที่ไม่ถูกต้องหรือหลอกปลอมตัวในคราบวิทยาศาสตร์  และก็ดังนั้น กลุ่มผู้ที่สนับสนุนวิทยาศาสตร์เทียมก็ย่อมจะปฏิเสธแย้งข้อกล่าวหาว่าความเชื่อและการกระทำของตนเป็นวิทยาศาสตร์เทียม
ภาพรวม > กระบวนการทางวิทยาศาสตร์

แม้มาตรฐานวิธีการเรียนรู้ วิจัย และปฏิบัติจะต่างออกไปในวิทยาศาสตร์แต่ละแขนง แต่ก็จะมีหลักการที่เป็นพื้นฐานที่เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปในวงวิทยาศาสตร์ อันได้แก่ ผลการทดลอง ต้องทำซ้ำได้ ตรวจสอบโดยผู้อื่นได้  หลักการข้างต้นมีไว้เพื่อให้การทดลองสามารถตรวจวัด ทำซ้ำได้ภายใต้สภาพแวดล้อมเดิม ทำให้สามารถตรวจสอบได้ว่า สมมุติฐาน และ ทฤษฏี ที่เกี่ยวข้องกับ ปรากฏการณ์ นั้นมีความถูกต้อง และน่าเชื่อถือเพียงใด มาตรฐานกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ จะต้องถูกนำใช้ตลอดกระบวนการ และต้องมีการกำจัด หรือควบคุมความเป็นไปได้ที่จะเกิดอคติผ่านกระบวนการสุ่มกระจาย การทำ Blind Test ข้อมูลที่รวบรวมขึ้นมา รวมถึงผลการทดลอง และบันทึกสภาพแวดล้อมจะต้องมีการบันทึกไว้เพื่อการทบทวนตรวจสอบ ทำให้สามารถจำลองการทดลองหรือการศึกษาซ้ำ เพื่อยืนยันหรือแย้งผลการทดลองได้ ปริมาณทางสถิติที่ใช้บ่งชี้นัยสำคัญของ ความมั่นใจ และความเบี่ยงเบน   จัดเป็นอุปกรณ์ที่สำคัญอีกอันหนึ่งในกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
ภาพรวม > การพิสูจน์ความเป็นเท็จได้

การพิสูจน์ความเป็นเท็จได้ (อังกฤษ: falsifiability) ช่วงกลางศตวรรษที่ 20 คาร์ล ป๊อปเปอร์ (Karl Popper) ได้นำเสนอหลัก การพิสูจน์ความเป็นเท็จได้ ไว้แบ่งแยก วิทยาศาสตร์ ออกจากสิ่งที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์ (nonscience)   การพิสูจน์ความเป็นเท็จได้ หมายถึง ผลลัพธ์ สามารถพิสูจน์ได้ว่าเป็นเท็จ ตัวอย่างเช่น “พระเจ้าสร้างจักรวาล” อาจเป็นจริงหรือเท็จ แต่ไม่มีวิธีการใด ๆ ที่จะพิสูจน์ได้ว่ามันเป็นจริงหรือเท็จได้เลย มันจึงอยู่นอกขอบเขตของวิทยาศาสตร์ ป๊อปเปอร์ใช้ โหราศาสตร์ กับ จิตวิเคราะห์ เป็นตัวอย่างของ วิทยาศาสตร์เทียม และใช้ทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์เป็นตัวอย่างของวิทยาศาสตร์ เขายังได้แบ่งกลุ่มองค์ความรู้ที่ มิใช่วิทยาศาสตร์ ออกเป็น คณิตศาสตร์ เทพปกรณัม ศาสนา และ/หรือ อภิปรัชญา ส่วนอีกด้านของความรู้ที่มิใช่วิทยาศาสตร์ก็คือ วิทยาศาสตร์เทียม แต่ทั้งนี้ เขามิได้บ่งชี้ข้อต่างชี้ชัดของสองส่วนดังกล่าว
ภาพรวม > บรรทัดฐานของเมอร์ตัน

ปี ค.ศ. 1942 โรเบิร์ต เมอร์ตัน (Robert K. Merton) ได้จัดตั้งบรรทัดฐานที่เป็นลักษณะร่วมของวิทยาศาสตร์ที่แท้จริง เรียกว่า บรรทัดฐานของเมอรตัน (อังกฤษ: Mertonian norms) ถ้ามีบรรทัดฐานใดที่ถูกละเมิด ก็จะถูกแยกออกไปเป็นสิ่งที่ ไม่ใช่วิทยาศาสตร์ บรรทัดฐานของเมอร์ตัน มีดังต่อไปนี้
คิดริเริ่ม: การทดสอบและวิจัยจะต้องนำเสนอสิ่ง ที่ใหม่ ต่อวงการวิทยาศาสตร์
ไม่ยึดติด: วิทยาศาสตร์ค้นหาเพื่อขยายวงความรู้ นักวิทยาศาสตร์ต้องไม่เอาเหตุผลส่วนตัวมาเป็นอคติกำหนดผลลัพธ์ให้ออกมาตามต้องการของตน
เป็นสากล: ทุกคนควรสามารถเข้าถึงข้อมูลการวิจัยได้อย่างเท่าเทียมโดยไม่เกิดสภาพแบ่งแยกจาก ชนชั้น ศาสนา ชาติพันธุ์ หรือมีเหตุ ปัจจัยจำเพาะส่วนบุคคลใด ๆ ที่จะมีสิทธิ์จะได้รับหรือแสดงศาสตร์นั้น ๆ ต่อเขา
ตั้งแง่สงสัย: ความเชื่อทางวิทยาศาสตร์ต้องไม่ตั้งอยู่บนเพียงแค่ฐานความศรัทธา ทุกคนควรตั้งคำถามต่อทุกกรณี และทุกข้อโต้แย้ง และตรวจสอบความถูกต้องหรือเบี่ยงเบนต่อข้อกล่าวอ้างใด ๆ อยู่ตลอดเวลา
สังคมเข้าถึงได้: ทุกคนต้องเข้าถึงความรู้ทางวิทยาศาสตร์ได้ ผลงานวิจัยจะต้องเปิดเผยแพร่ต่อวงสังคมวิทยาศาสตร์
ภาพรวม > การปฏิเสธที่จะยอมรับปัญหา

ปี ค.ศ. 1978 พอล ทาการ์ด (Paul Thagard) นำเสนอข้อบ่งชี้เบื้องต้นของวิทยาศาสตร์เทียม ที่แยกออกจากวิทยาศาสตร์ได้ถ้าความก้าวหน้าของมันน้อยกว่าทฤษฎีอื่น ๆ เป็นระยะเวลานาน และผู้สนับสนุนทฤษฎีนั้นมิได้รับรู้หรือยอมรับปัญหาของตัวทฤษฎี  ในปี ค.ศ. 1983 มาริโอ บันจ์ (Mario Bunge) เสนอแนะจำแนกหมวดหมู่ระหว่าง “วงความเชื่อ” และ “วงการวิจัย” เพื่อแยก วิทยาศาสตร์เทียม กับ วิทยาศาสตร์ออกจากกัน โดยส่วนแรก หลัก ๆ เป็นเรื่องของปัจเจกบุคคล และส่วนหลังเกี่ยวข้องกับกระบวนการเข้าถึงอย่างเป็นระบบ