คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ประวัติ

เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงตั้งกรมสถิติพยากรณ์ ขึ้นในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ (ต่อมาคือกระทรวงการคลัง) ความต้องการความรู้และบุคลากรในด้านเศรษฐกิจจึงมีมากยิ่งขึ้น มีการส่งนักเรียนออกไปศึกษาวิชาทางเศรษฐศาสตร์ การพาณิชย์ และการบัญชีในต่างประเทศ เพื่อให้กลับมารับราชการในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ และกระทรวงพาณิชย์เป็นกำลังสำคัญด้านเศรษฐกิจของชาติ จนถึงยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สมัยที่จอมพล ป.พิบูลสงคราม เป็นอธิการบดี จึงได้จัดการศึกษาพาณิชยศาสตร์และการบัญชีขึ้น โดยได้เชิญศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ (เสริม กฤษณามระ) นักเรียนทุนกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ผู้สำเร็จการศึกษาจากสถาบัน The Institute of Chartered Accountant in England & Wales เป็นประธานคณะกรรมการวางหลักสูตรการสอนในแผนกวิชาการบัญชีและพาณิชย์ ซึ่งประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิอีก 5 ท่านในคณะกรรมการชุดนี้ ประกอบด้วย
พระมนูภาณวิมลศาสตร์ (ชม จามรมาน)
ศาสตราจารย์ หลวงพรตพิทยพยัต (พรต เดชา)
ศาสตราจารย์อุปการคุณอาภรณ์ กฤษณามระ
นายศิริ ฮุนตระกูล
ศาสตราจารย์ สุกิจ นิมมานเหมินทร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีคำสั่งที่ ๒๓/๒๑๕๘ วันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2481 ได้จัดตั้งขึ้นเป็น "แผนกวิชาการบัญชีและพาณิชย์" สังกัดคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โดยมีพระยาไชยยศสมบัติ เป็นหัวหน้าแผนก จากนั้นได้มีการพิจารณาจัดทำหลักสูตรให้มีลักษณะอิสระแตกต่างจากหลักสูตรของคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โดยกำหนดให้ผู้ที่จะศึกษาวิชาการบัญชีเรียนภาคทฤษฎี 4 ปี และภาคปฏิบัติ 1 ปี ภายหลังได้ตัดภาคปฏิบัติออกไปทำให้หลักสูตรเป็น 4 ปีจนถึงปัจจุบัน และได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นแผนกวิชาอิสระการบัญชีและพาณิชย์ เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2483 ขึ้นตรงต่อมหาวิทยาลัย เช่นเดียวกับแผนกอิสระอื่น ๆ ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พุทธศักราช 2486 มีการตราพระราชบัญญัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. ๒๔๘๖ ยกฐานะแผนกอิสระขึ้นเป็น "คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี" ประกอบไปด้วย 3 แผนกวิชา คือ แผนกวิชาการบัญชี แผนกวิชาพาณิชยศาสตร์ แผนกวิชาเศรษฐศาสตร์ และศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ ได้รับแต่งตั้งให้เป็นคณบดีคนแรกของคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี
ปัจจุบัน คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชีมีการพัฒนาหลักสูตรเพื่อให้สอดคล้องต่อความต้องการของธุรกิจ และอุตสาหกรรมของประเทศ โดยจัดหลักสูตรการเรียนการสอนเพิ่มเติมขึ้น ทั้งยังปรับปรุงหลักสูตรเดิมให้มีความทันสมัยอยู่ตลอดเวลา ครอบคลุมในทุกระดับการศึกษา เพื่อรับรองการขยายตัวทางศึกษาในอนาคต ในฐานะ "Chulalongkorn Business School" หรือ CBS ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานระดับโลก AACSB (The Association to Advance Collegiate Schools of Business) เปิดสอนระดับปริญญาบัณฑิตและระดับบัณฑิตศึกษา ในสาขาวิชาซึ่งสังกัดภาควิชาต่าง ๆ เช่น ภาควิชาการบัญชี พาณิชยศาสตร์ การธนาคารและการเงิน การตลาด และสถิติ รวมทั้งเปิดสอนหลักสูตรนานาชาติ Business Administration ในระดับปริญญาตรี โท และเอกด้วย
พ.ศ. 2481 จอมพล ป.พิบูลสงคราม อธิการบดี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในขณะนั้น ได้มีคำสั่งลงวันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2481 แต่งตั้งคณะกรรมการผู้วางหลักสูตรการศึกษาวิชาการบัญชีการพาณิชย์และเศรษฐศาสตร์ โดยเปิดแผนกวิชาการบัญชีและพาณิชย์ สังกัดคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และถือเป็นวันสถาปนาคณะฯ
พ.ศ. 2482 การจัดวางหลักสูตรได้ลุล่วงโดยแผนกวิชาการบัญชีและพาณิชย์ได้เริ่มเปิดสอนครั้งแรกในวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2482 โดยกำหนดให้ผู้ที่จะศึกษาวิชาการบัญชีทั้งหมด 5 ปี ซึ่งจะเรียนภาคทฤษฎี 4 ปี และภาคปฏิบัติ 1 ปี นิสิตการบัญชีและพาณิชย์รุ่นแรกหรือรุ่น 1 ในปี พ.ศ. 2482 นั้น มีทั้งรุ่น 1 ปี 1 และรุ่น 1 ปี 2 รวมทั้งสิ้น 88 คน รุ่น 1 ปี 1 หมายถึงนิสิตปี 1 ที่สอบมาโดยตรงกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยรวมกับนิสิตที่ผ่านปี 1 แล้ว แต่สนใจจะมาเรียนทางการบัญชีและพาณิชย์ ก็มาเรียนได้โดยไม่ต้องสอบโดยโอนมาเรียนปี 1 ได้ทันทีอีกจำนวนหนึ่ง รุ่น 1 ปี 1 นี้มีรวมทั้งสิ้นจำนวนรวม 51 คน ส่วนรุ่น 1 ปี 2 หมายถึงนิสิตที่ผ่านปี 2 แล้ว (เกือบทั้งหมดเป็นนิสิตอักษรศาสตร์ บางคนผ่านปี 3 แล้วบางคนก็จบปี 4 แล้ว) สนใจจะมาเรียนการบัญชีพาณิชย์ก็โอนมาเรียนการบัญชีและพาณิชย์ปี 2 ได้ทันที แต่การเรียนจะเรียนวิชาปี 1 และปี 2 ควบคู่กันไป ในส่วนรุ่น 1 ปี 2 นี้มีจำนวนทั้งสิ้น 37 คน
พ.ศ. 2483 ศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ ได้รับแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้าแผนกวิชาการบัญชีและพาณิชย์ และคณะกรรมการวิชาการได้พิจารณาจัดหลักสูตรให้มีลักษณะอิสระ แตกต่างจากหลักสูตรของคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ โดยแยกตัวออกจากคณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เป็นแผนกวิชาอิสระการบัญชีและพาณิชย์ เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2483 ขึ้นตรงต่อมหาวิทยาลัย เช่นเดียวกับแผนกอิสระอื่น ๆ ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พ.ศ. 2486 หลังจากแผนกวิชาอิสระได้ดำเนินการสอนมาเกือบ 5 ปี ก็ได้รับการสถาปนาเป็นคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2486 ประกอบไปด้วย 3 แผนกวิชา คือ แผนกวิชาการบัญชี แผนกวิชาพาณิชยศาสตร์ แผนกวิชาเศรษฐศาสตร์ และศาสตราจารย์อุปการคุณ พระยาไชยยศสมบัติ ได้รับแต่งตั้งให้เป็นคณบดีคนแรกของคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี
พ.ศ. 2487 แผนกวิชาการบัญชี ได้ตัดภาคปฏิบัติของหลักสูตรบัญชีออก คงเรียนแต่เฉพาะภาคทฤษฎีเป็นเวลา 4 ปี ผู้สำเร็จการศึกษาจะได้รับปริญญาบัญชีบัณฑิต ส่วนแผนกพาณิชยศาสตร์ ได้กำหนดหลักสูตรไว้ 4 ปี ผู้สำเร็จการศึกษาจะได้รับปริญญาพาณิชยศาสตรบัณฑิต
พ.ศ. 2494 คณะฯ ได้เปิดแผนกวิชาเศรษฐศาสตร์หลักสูตร 4 ปี ผู้ที่เรียนสำเร็จการศึกษาจะได้รับปริญญาเศรษฐศาสตรบัณฑิต
พ.ศ. 2500 สภามหาวิทยาลัยได้อนุมัติให้เปิดแผนกวิชาสถิติ หลักสูตร 4 ปี โดยผู้ที่เรียนสำเร็จการศึกษาในระหว่างปีการศึกษา 2500 – 2513 จะได้รับปริญญาพาณิชยศาสตรบัณฑิต (สถิติ) ส่วนผู้ที่สำเร็จการศึกษาตั้งแต่ปีการศึกษา 2514 เป็นต้นมาจะได้รับปริญญาสถิติศาสตรบัณฑิต
พ.ศ. 2503 เปิดสอนปริญญาโท หลักสูตรบัญชีมหาบัณฑิต
พ.ศ. 2504 ได้เปิดสอนระดับปริญญาโท หลักสูตรพาณิชยศาสตรมหาบัณฑิต
พ.ศ. 2513 สภามหาวิทยาลัยได้อนุมัติให้เปิดแผนกวิชาการธนาคารและการเงิน หลักสูตร 4 ปี (ปริญญาบัญชีบัณฑิต) และ แผนกวิชาเศรษฐศาสตร์ ได้แยกตัวออกไปก่อตั้งเป็น คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พ.ศ. 2520 สภามหาวิทยาลัยได้อนุมัติให้เปิดแผนกวิชาการตลาด โดยมี ศาสตราจารย์กิตติคุณ ปรียา วอนขอพร เป็นหัวหน้าภาควิชาท่านแรก และเปิดสอนปริญญาตรี 4 ปี ในหลักสูตร พาณิชยศาสตรบัณฑิต
พ.ศ. 2522 ได้กำหนดให้ใช้คำว่า "ภาควิชา" แทน "แผนกวิชา" ตามพระราชบัญญัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2522
พ.ศ. 2525 ภาควิชาการตลาด ก่อตั้งบริษัทจำลอง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นบริษัทฝึกงานนิสิต ดำเนินงานแบบธุรกิจจริง และในปีเดียวกันได้ เปลี่ยนชื่อหลักสูตรปริญญาโท พาณิชยศาสตรมหาบัณฑิต เป็นหลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต
พ.ศ. 2526 คณะฯ เปลี่ยนหลักสูตรพาณิชยศาสตรบัณฑิตเป็นหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต เปิดสอนปริญญาตรีหลักสูตรปริญญาบริหารธุรกิจบัณฑิต โดยรับผิดชอบร่วมกันระหว่าง 3 ภาควิชา ได้แก่ ภาควิชาพาณิชยศาสตร์ ภาควิชาการธนาคารและการเงิน และภาควิชาการตลาด
พ.ศ. 2529 พัฒนาหลักสูตรใหม่ บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต (MBA) สำหรับนักบริหาร ซึ่งเป็นหลักสูตรแรกของคณะฯ ที่เปิดสอนนอกเวลาราชการ
พ.ศ. 2531 เปิดสอนหลักสูตรปริญญาเอก บัญชีดุษฎีบัณฑิต เป็นแห่งแรกในประเทศไทย
พ.ศ. 2535 เปิดสอนหลักสูตรปริญญาเอก (JDBA) บริหารธุรกิจดุษฎีบัณฑิต (หลักสูตรภาษาอังกฤษ) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และสถาบันพัฒนบริหารศาสตร์ และเปิดหลักสูตรปริญญาโท 2 หลักสูตรคือ วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศทางธุรกิจ และ วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการประกันภัย
พ.ศ. 2539 คณะฯ ได้เปิดหลักสูตรปริญญาบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการธุรกิจระหว่างประเทศ (หลักสูตรนานาชาติ) ซึ่งนับว่าเป็นหลักสูตรนานาชาติหลักสูตรแรกที่เปิดสอนในระดับปริญญาตรีปริญญาแรกในจุฬาฯ
พ.ศ. 2540 เปิดสอนปริญญาโท หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเงิน ซึ่งเป็นหลักสูตรปริญญาโททางการเงินแห่งแรกของประเทศไทย
พ.ศ. 2543 คณะฯ ได้เปิดหลักสูตรปริญญาตรี บริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาวิชาการบัญชี (หลักสูตรนานาชาติ)
พ.ศ. 2544 หลักสูตรปริญญาตรี สถิติศาสตรบัณฑิตได้เปิดสาขาวิชาใหม่เพิ่ม คือ สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อธุรกิจ
พ.ศ. 2547 เปิดหลักสูตรปริญญาโท การจัดการมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการธุรกิจระหว่างประเทศ (หลักสูตรนานาชาติ)
พ.ศ. 2549 เปิดหลักสูตรปริญญาโทอีก 3 หลักสูตร คือ วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการตลาด, วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการกำกับดูแลกิจการ, หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาซอฟต์แวร์ด้านธุรกิจ
พ.ศ. 2551 เปิดหลักสูตรปริญญาเอก วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการเงินเชิงปริมาณ (หลักสูตรภาษาอังกฤษ) (ภาคนอกเวลาราชการ)
พ.ศ. 2552 เปิดหลักสูตรปริญญาโท บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการโรงพยาบาลและการรักษาสุขภาพ
พ.ศ. 2554 เปิดหลักสูตรปริญญาโท วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมการเงิน (หลักสูตรภาษาอังกฤษ) (ภาคนอกเวลาราชการ) และ ปรับปรุงหลักสูตรปริญญาเอก บริหารธุรกิจดุษฎีบัณฑิต (หลักสูตรภาษาอังกฤษ) เปิดสอนใน 3 สาขาวิชา คือ สาขาวิชาการเงิน สาขาวิชาการจัดการ สาขาวิชาการตลาด (เดิมคือหลักสูตรปริญญาเอกร่วม 3 สถาบัน JDBA ที่เปิดสอนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535)
พ.ศ. 2566 เปิดหลักสูตรปริญญาโท วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาธุรกิจ (MSB)