ปฏิทินไทเดิม
การดูฤกษ์ > วัฏจักรวันเก้ากอง > วันที่จะถูกจับเป็นวันเก้ากองและคำอธิบาย

ในแต่ละเดือนตามจันทรคติจะมีวันที่เป็นลูกมื้อ ซึ่งจะมีแม่มื้อมารับ ทั้งนี้ในแต่ละเดือนจะมีเดือนละ 2-3 วัน หากเป็นปีอธิกมาสจะมีครบทั้ง 5 วัน แต่ถ้าถูกเปลี่ยนเดือน ตัวระบบมื้อจะเหมือนตามตารางเหมือนเดิม ดังตาราง โดยจะวนเป็นระบบวันไท หรือ ปีไท (หากเริ่มจากวันกาบไจ๊ จะมีมื้อ ไจ๊ ไส้ และ เส็ด จะคงเดิม แต่หากเป็นวันอื่นๆ จะเริ่มวันตามตาราง ดังนี้)
| ชื่อเดือนทางจันทรคติ | ลูกมื้อที่ใช้วันเก้ากองประจำเดือน | วันไทประจำเดือน |
| --- | --- | --- |
| เดือนอ้าย (เดือนเกี๋ยง) | เม็ด | กัดเม็ด, รวงเม็ด , กาเม็ด , ดับเม็ด และเมิงเม็ด (โดยจะเริ่มนับจากวันรวงเม็ด) |
| เดือนยี่ | สะง้า ,สง้า หรือซง้า | กาบสะง้า, รวายสะง้า, เปิกสะง้า, กดสะง้า และเต่าสะง้า (โดยจะเริ่มนับจากวันกดสะง้า) |
| เดือนสาม | ไส้ | กัดไส้, รวงไส้ , กาไส้ , ดับไส้ และเมิงไส้ |
| เดือนสี่ | สี | กาบสี, รวายสี, เปิกสี, กดสี และเต่าสี (โดยจะเริ่มนับจากวันเปิกสี) |
| เดือนห้า | เหม้า เหมา หรือ เม้า | กัดเหม้า, รวงเหม้า , กาเหม้า , ดับเหม้า และเมิงเหม้า (โดยจะเริ่มนับจากวันเมิงเหม้า) |
| เดือนหก | ยี | กาบยี, รวายยี, เปิกยี, กดยี และเต่ายี (โดยจะเริ่มนับจากวันรวายยี) |
| เดือนเจ็ด | เป้า หรือ เปล้า | กัดเป้า, รวงเป้า , กาเป้า , ดับเป้า และเมิงเป้า (โดยจะเริ่มนับจากวันดับเป้า) |
| เดือนแปด | ไจ๊ หรือ ไจ้ | กาบไจ๊, รวายไจ๊, เปิกไจ๊, กดไจ๊ และเต่าไจ๊ |
| เดือนเก้า | ไก๊ หรือ ไค้ | กัดไก๊, รวงไก๊ , กาไก๊ , ดับไก๊ และเมิงไก๊ (โดยจะเริ่มนับจากวันดับไก๊) |
| เดือนสิบ | เส็ด | กาบเส็ด, รวายเส็ด, เปิกเส็ด, กดเส็ด และเต่าเส็ด |
| เดือนสิบเอ็ด | เร้า หรือ เล้า | กัดเร้า, รวงเร้า , กาเร้า , ดับเร้า และเมิงเร้า (โดยจะเริ่มนับจากวันกาเร้า) |
| เดือนสิบสอง | สัน | กาบสัน, รวายสัน, เปิกสัน, กดสัน และเต่าสัน (โดยจะเริ่มนับจากวันเต่าสัน) |
ซึ่งมันจะมีความหมายมากเป็นพิเศษสำหรับกรณีวันเก้ากอง ทั้งนี้ จากที่กล่าวไว้ในข้างต้นจะเหมือนเดิมทุกประการโดยเฉพาะวันระบบมื้อ ยกเว้นถ้ามีการเปลี่ยนเดือนทางจันทรคติขึ้น วันที่ตกตามวัฏจักรเก้ากองจะถูกข้ามไป 1 วัน เช่น แรม 15 ค่ำ เดือนยี่เป็นมื้อรวายยี วันไสเจ้า เมื่อเข้าสู่วันขึ้น 1 ค่ำเดือน 3 จะเป็นมื้อเมิงเหม้า วันท้ายป้าวทันที โดยที่จะไม่ได้ตกวันไสเสีย แต่อย่างใด แต่ถ้าเป็นกรณีปีอธิกมาส เช่น เดือนสิบ (ของล้านนา) หรือ เดือนแปด นั้น จะเป็นการใช้ระบบหมุนเวียนเช่นเดิม ไม่มีการเปลี่ยนแปลง โดยสมมติว่าวันแรม 15 ค่ำเดือน 10 หนต้นแรกจะเป็น มื้อรวายไจ๊ วันพื้นดอก เมื่อขึ้น 1 ค่ำเดือน 10 หนหลังจะเป็น มื้อเมิงเป้า วันพื้นดาย
โดยคำอธิบายจะเป็นดังนี้
| วันที่ตกในวัฏจักรวันเก้ากอง | คำอธิบาย |
| --- | --- |
วันรองพื้น: อย่าเก็บเอาและเผาถ่าน ไม้ฟืนหลัว บ่ดี การทำไร่ใส่นาและทำสวนดี การปลูกบ้านแปลงเรือนจักอยู่เย็นเป็นสุข
วันพื้นดอก: กระทำการมงคลกรรมดีทุกอย่าง จักมีลูกหลานมากมาย ทำคอกวัว(งัว ในล้านนาและล้านช้าง)คอกควาย สร้างแปลงรั้วดี นำสัตว์เลี้ยงมาเลี้ยงดีจักแพร่หลาย
วันพื้นดาย: ซื้องัวควายและสัตว์เลี้ยงมาเลี้ยงจักตายจาก นำข้าทาสมาเรือนบ่วุฒิ
วันสุพัก: รับซื้อสัตว์เลี้ยงวัวควายช้างม้า เป็ดไก่ดี การจัดกินแขกแต่งงานวิวาห์มงคลดี มีลูกหญิงชายจักอยู่ในโอวาท
วันรับได้: อย่าได้รับฝากของไว้ การไปติดต่อผู้ใหญ่บ่ดี
วันรับตาย: งดการวิวาห์มงคล การกินแขกแต่งงานและห้ามนำสัตว์เลี้ยง 2 ตีน 4 ตีน มาเลี้ยง (ในที่นี้หมายถึงสัตว์เลี้ยง 2 ขากับ 4 ขา )
วันขว้ำได้: อย่าเอาผัวเอาเมีย จัดกินแขกแต่งงาน จักเป็นร้างเป็นหม้ายในวันลูน(วันภายหลัง) บ่ดี เที่ยวทางไกล ออกเรือนไปค้าขาย จักได้ทรัพย์สมบัติดังปรารถนา
วันไสเจ้า: อย่าทำการวิวาห์มงคล อย่าซื้อสิ่งของและนำสัตว์ 2 ตีน และ 4 ตีนมาเลี้ยง บ่ดี
วันไสเสีย: อย่าออกจากเรือนไปค้าขายทางไกล จักประสบอุบัติเหตุกลางทาง
วันท้ายป้าว: อย่าเดินทางทางน้ำ อย่าไปค้าขายทางเรือ หากำไรยาก ขาดทุนเร็ว การไปค้าขายทางบกดี
วันยี่เพียง: การวิวาห์มงคลแต่งผัวแต่งเมีย การเอาคนเข้าบ้านเข้าเมือง การซื้อของเป็นต้นว่าแก้วแหวนเงินทอง ช้างม้าวัวควาย สัตว์ 2 ตีน 4 ตีนทุกสิ่งทุกอย่างดี จัดค้าขายมีกำไรดี จักทำกิจการทุกอย่างในวันนี้ดีมาก
วันเก้ากอง: เป็นวันที่กระทำการมงคลดี จะทำกิจการใดๆดีทุกอย่าง จักมีเงินคำสัมปัตติ(สมบัติ)พอหมื่นบ่ไร้(ไม่ขาด) เอาข้าวใหม่ใส่ยุ้งฉางดี เทียวทางไกลจะกลับคืนมาโดยสวัสดี แต่ห้ามกระทำการฌาปนกิจศพ(ส่งสการเผาศพ)ในวันนี้เป็นอันขาด ไม่ดี
เนื่องจากวันเก้ากองมีตำนานมานานมากแล้ว จึงจะเป็นที่มาดังนี้