อำเภออุทุมพรพิสัย
ประวัติ

"อุทุมพรพิไสย" หรือ อำเภออุทุมพรพิสัยในปัจจุบัน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดศรีสะเกษ เป็นอำเภอเก่าแก่ของจังหวัดศรีสะเกษ (แรกเริ่มการก่อตั้งจังหวัดศรีสะเกษมี 6 อำเภอ คือ อำเภอเมืองศรีสะเกษ อำเภอกันทรารมย์ อำเภอกันทรลักษ์ อำเภอขุขันธ์ อำเภอราษีไศล และอำเภออุทุมพรพิสัย) เป็นอำเภอที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เคยเสด็จพระราชดำเนินทางรถไฟเยี่ยมพสกนิกรเมื่อครั้งอดีต เป็นอำเภอที่มีความหนาแน่นของประชากรสูงที่สุดของจังหวัดศรีสะเกษ
อำเภออุทุมพรพิสัยตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2454 เดิมเรียกว่า อำเภอประจิม โดยมีที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่บ้านสำโรงใหญ่ หมู่ที่ 1 ตำบลสำโรง มีพระประชุมชันตุนิกรเป็นนายอำเภอคนแรก
ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2457 นายบุญมา ศิลปาระยะ ดำรงตำแหน่งนายอำเภอ ได้พิจารณาเห็นว่าบริเวณโดยรอบที่ว่าการอำเภอประจิม มีต้นมะเดื่อขึ้นอยู่จำนวนมาก ถือได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ของอำเภอจึงได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอประจิมเป็น อำเภออุทุมพรพิสัย ซึ่งมีความหมายว่า "ถิ่นของต้นมะเดื่อใหญ่"
วันที่ 3 กันยายน 2476 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภออุทุมพรพิสัย (1,2,3,4)
(1) โอนพื้นที่ตำบลคูซอด อำเภออุทุมพรพิสัย ไปขึ้นกับ อำเภอเมืองศรีสะเกษ
(2) โอนพื้นที่ตำบลบัวหุ่ง อำเภออุทุมพรพิสัย ไปขึ้นกับ อำเภอราษีไศล
(3) ยุบตำบลกระจ๊ะ แล้วให้แบ่งหมู่บ้านไปขึ้นกับตำบลอี่หล่ำ อำเภออุทุมพรพิสัย และอำเภอราษีไศล
(4) หมู่บ้านที่แบ่งจากการยุบตำบลกระจ๊ะ อำเภออุทุมพรพิสัย ให้จัดตั้งเป็น ตำบลหนองอึ่ง ขึ้นกับอำเภอราษีไศล
วันที่ 30 พฤษภาคม 2481 โอนพื้นที่ตำบลผักไหม (ยกเว้นหมู่ 6,10,13,14) ของอำเภอขุขันธ์ ไปขึ้นกับ อำเภออุทุมพรพิสัย
วันที่ 19 กันยายน 2481 โอนพื้นที่หมู่ 6,10,13,14 (ในขณะนั้น) ของตำบลผักไหม ไปขึ้นกับตำบลพิมาย
วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2490 โอนพื้นที่บ้านเป๊าะ บ้านกง บ้านหัวช้าง (ในขณะนั้น) และพื้นที่ตำบลหัวช้าง อำเภออุทุมพรพิสัย ไปขึ้นกับอำเภอราษีไศล
วันที่ 1 กรกฎาคม 2490 โอนพื้นที่บ้านเป๊าะ บ้านกง บ้านหัวช้าง (ในขณะนั้น) และพื้นที่ตำบลหัวช้าง อำเภอราษีไศล ไปขึ้นกับอำเภออุทุมพรพิสัย
วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลในพื้นที่อำเภออุทุมพรพิสัย (1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11)
(1) ตั้งตำบลหนองห้าง แยกออกจากตำบลกำแพง
(2) ตั้งตำบลก้านเหลือง แยกออกจากตำบลทุ่งไชย
(3) ตั้งตำบลเมืองหลวง แยกออกจากตำบลทุ่งไชย
(4) ตั้งตำบลผักไหม แยกออกจากตำบลกล้วยกว้าง
(5) ตั้งตำบลแข้ แยกออกจากตำบลปะอาว
(6) ตั้งตำบลแต้ แยกออกจากตำบลปะอาว
(7) ตั้งตำบลตาเกษ แยกออกจากตำบลขะยูง
(8) ตั้งตำบลรังแร้ง แยกออกจากตำบลโพธิ์ชัย
(9) ตั้งตำบลอี่หล่ำ แยกออกจากตำบลโพธิ์ชัย
(10) ตั้งตำบลแขม แยกออกจากตำบลหัวช้าง
(11) ตั้งตำบลตาโกน แยกออกจากตำบลเสียว
วันที่ 28 มิถุนายน 2492 ย้ายที่ว่าการอำเภออุทุมพรพิสัย จากหมู่ที่ 1 (ใขณะนั้น) ของตำบลสำโรง ไปตั้งที่หมู่ที่ 2 (ในขณะนั้น) ของตำบลกำแพง
วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลกำแพง ในท้องที่บางส่วนของตำบลกำแพง
วันที่ 5 สิงหาคม 2512 ตั้งตำบลหนองไฮ แยกออกจากตำบลสำโรง
วันที่ 3 ตุลาคม 2515 ตั้งตำบลห้วยทับทัน แยกออกจากตำบลหนองห้าง ตำบลเมืองจันทร์ และตำบลเมืองหลวง
วันที่ 5 ตุลาคม 2517 โอนพื้นที่หมู่ 9 บ้านหว้าน บ้านตามุง และบ้านขนวน (ในขณะนั้น) ของตำบลผักไหม อำเภออุทุมพรพิสัย ไปขึ้นกับตำบลหนองเชียงทูน อำเภอปรางค์กู่
วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2520 แยกพื้นที่ตำบลห้วยทับทัน ตำบลเมืองหลวง ตำบลผักไหม และตำบลกล้วยกว้าง อำเภออุทุมพรพิสัย มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอห้วยทับทัน ขึ้นกับอำเภออุทุมพรพิสัย
วันที่ 7 มิถุนายน 2520 ตั้งตำบลหนองม้า แยกออกจากตำบลโดด
วันที่ 19 กรกฎาคม 2520 แยกพื้นที่ตำบลเป๊าะ ตำบลโดด ตำบลเสียว และตำบลหนองม้า อำเภออุทุมพรพิสัย มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอบึงบูรพ์ ขึ้นกับอำเภออุทุมพรพิสัย
วันที่ 20 พฤศจิกายน 2522 โอนพื้นที่ตำบลโดด ตำบลเสียว และตำบลหนองม้า กิ่งอำเภอบึงบูรพ์ อำเภออุทุมพรพิสัย ไปขึ้นกับ อำเภออุทุมพรพิสัย ดังเดิม และโอนพื้นที่หมู่ 5 บ้านม่วง (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองม้า อำเภออุทุมพรพิสัย ไปตั้งเป็นหมู่ 12 บ้านม่วง (ในขณะนั้น) ของตำบลเป๊าะ กิ่งอำเภอบึงบูรพ์ อำเภออุทุมพรพิสัย
วันที่ 26 สิงหาคม 2523 ตั้งตำบลจานแสนไชย แยกออกจากตำบลกล้วยกว้าง
วันที่ 18 กันยายน 2523 ตั้งตำบลบึงบูรพ์ แยกออกจากตำบลเป๊าะ
วันที่ 20 มีนาคม 2529 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอห้วยทับทัน อำเภออุทุมพรพิสัย เป็น อำเภอห้วยทับทัน
วันที่ 11 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลสระกำแพงใหญ่ แยกออกจากตำบลกำแพง และตั้งตำบลหนองใหญ่ แยกออกจากตำบลตาโกน
วันที่ 23 กรกฎาคม 2530 ตั้งตำบลโคกหล่าม แยกออกจากตำบลอี่หล่ำ
วันที่ 31 สิงหาคม 2531 ตั้งตำบลโคกจาน แยกออกจากตำบลทุ่งไชย
วันที่ 1 สิงหาคม 2534 ตั้งตำบลผือใหญ่ แยกออกจากตำบลแขม
วันที่ 22 เมษายน 2535 แยกพื้นที่ตำบลหนองใหญ่ ตำบลเมืองจันทร์ และตำบลตาโกน อำเภออุทุมพรพิสัย มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอเมืองจันทร์ ขึ้นกับอำเภออุทุมพรพิสัย
วันที่ 26 เมษายน 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลบึงบูรพ์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลบึงบูรพ์ และตำบลเป๊าะ
วันที่ 8 พฤศจิกายน 2536 ตั้งตำบลอีเซ แยกออกจากตำบลเสียว
วันที่ 26 พฤษภาคม 2537 แยกพื้นที่ตำบลโดด ตำบลเสียว ตำบลหนองม้า ตำบลผือใหญ่ และตำบลอีเซ อำเภออุทุมพรพิสัย มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอโพธิ์ศรีสุวรรณ ขึ้นกับอำเภออุทุมพรพิสัย
วันที่ 3 มิถุนายน 2537 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบึงบูรพ์ อำเภออุทุมพรพิสัย เป็น อำเภอบึงบูรพ์
วันที่ 26 กันยายน 2540 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเมืองจันทร์ อำเภออุทุมพรพิสัย เป็น อำเภอเมืองจันทร์
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลกำแพง เป็น เทศบาลตำบลกำแพง
วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอโพธิ์ศรีสุวรรณ อำเภออุทุมพรพิสัย เป็น อำเภอโพธิ์ศรีสุวรรณ