stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วิทยาลัยชุมชนสตูล
ประวัติ

วิทยาลัยชุมชนสตูล ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ.  2547  โดยกระทรวงศึกษาธิการประกาศจัดตั้งวิทยาลัยชุมชนสตูล  ตามกฎกระทรวงว่าด้วยการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษาต่ำกว่าปริญญารูปแบบวิทยาลัยชุมชน พ.ศ. 2546 กำหนดให้  “วิทยาลัยชุมชนเป็นสถานศึกษาของรัฐที่บริหารจัดการโดยชุมชน” ดังนั้นหลักการจัดตั้งและการดำเนินงานวิทยาลัยชุมชน ใช้หลักการตามแนวทางการปฏิรูปการศึกษา   และมติคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับวิทยาลัยชุมชน  เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ.  2545 โดยการจัดตั้งและการดำเนินงานจะต้องเกิดจากความต้องการ และความพร้อมของชุมชนที่จะบริหารจัดการตามปรัชญาและหลักการของวิทยาลัยชุมชน โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด จัดการศึกษาในระบบเครือข่าย และมีความร่วมมือจากทุกภาคส่วนของชุมชนจังหวัด
วิทยาลัยชุมชน ได้รับความยินยอมจากเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดสตูล และอำเภอเมืองสตูล มอบอาคารสำนักงานกลุ่มส่งเสริมการจัดการศึกษาของเขตพื้นที่การศึกษาสตูล  (เดิมเป็นสำนักงานการประถมศึกษาอำเภอเมืองสตูล) รวมทั้งที่ดิน ใช้เป็นสำนักงานบริหารงานของวิทยาลัยชุมชนสตูล  บนพื้นที่  18 ไร่ ในปีงบประมาณ 2549 ได้รับการจัดสรรงบประมาณ เพื่อทำการปรับปรุงภูมิทัศน์ และซ่อมแซมอาคาร
สำนักงาน  และเริ่มดำเนินการจัดการเรียนการสอน จำนวน  2  หลักสูตร คือ หลักสูตรอนุปริญญา จำนวน 2 สาขาวิชา คือ สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย จำนวนนักศึกษา 40 คน  และสาขาวิชาการการปกครองท้องถิ่น จำนวนนักศึกษา  41  คน  และจัดฝึกอบรมหลักสูตรระยะสั้น จำนวน  22  หลักสูตร มีผู้จบหลักสูตรทั้งสิ้น  960  คน
การจัดการเรียนการสอน > หลักสูตร

วิทยาลัยชุมชนสตูล เปิดทำการเรียนการสอนในหลายสาขาวิชา ได้แก่
คอมพิวเตอร์ธุรกิจ
การศึกษาปฐมวัย
การปกครองท้องถิ่น
การพัฒนาชุมชน
การท่องเที่ยว
เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
การจัดการทั่วไป
อิสลามศึกษา
การจัดการเรียนการสอน > สถานที่เรียน

วิทยาลัยชุมชนสตูล อาคารศูนย์วิทยบริการและอาคารเรียนวิทยาลัยชุมชนสตูล
โรงเรียนกำแพงวิทยา อำเภอละงู จังหวัดสตูล
การเดินทาง

การเดินทางสู่วิทยาลัยชุมชนสตูล สามารถเดินทางโดย 2 เส้นทาง คือ ถนนสายเอเชีย เข้าจังหวัดตรัง ผ่านอำเภอทุ่งหว้า ละงู ท่าแพ และเส้นทางถนนสายเอเชีย เข้าจังหวัดพัทลุง ผ่านอำเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา อำเภอควนกาหลง อำเภอควนโดน
แหล่งข้อมูลอื่น

วิทยาลัยชุมชนสตูล เก็บถาวร 2016-02-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กหน่วยงานในสถาบันวิทยาลัยชุมชน |
| --- | --- | --- |
| ส่วนงานราชการ |  สำนักงานสถาบัน  วิทยาลัยในสังกัด  |  |
| วิทยาลัยชุมชนในสังกัด |  แม่ฮ่องสอน  พิจิตร  ตาก  บุรีรัมย์  มุกดาหาร  หนองบัวลำภู  สระแก้ว  อุทัยธานี  ระนอง  นราธิวาส  ยโสธร  สมุทรสาคร  ตราด  สตูล  พังงา  ยะลา  ปัตตานี  แพร่  สงขลา  น่าน  |  |
วัดหนองทอง

| วัดหนองทอง |
| --- | --- |

ชื่อสามัญ: วัดหนองทอง
ที่ตั้ง: หมู่ 11 ตำบลบ้านสวน อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย 64220
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: เถรวาท
เจ้าอาวาส: พระครูปลัดธนะโรจน์ ปญฺญาวชิโร
กิจกรรม: ศาสนสถานในพระพุทธศาสนาที่มีกิจกรรมเชิงพุทธตลอดปี/
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดหนองทอง เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ที่หมู่ 11 ตำบลบ้านสวน อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย เป็นวัดที่มีความเก่าแก่อีกแห่งหนึ่งของตำบลบ้านสวน รวมทั้งเป็นศูนย์กลางให้กับชุมชนในบริเวณหมู่ 11 นับแต่การตั้งชุมชนในอดีตที่ผ่านมา
ประวัติ > ประวัติ

วัดหนองทองเป็นวัดที่สร้างมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยหรืออยุธยา เพราะเดิมเป็นวัดร้าง  ต่อมาประมาณ พ.ศ. 2480    เมื่อประชาชนได้มาตั้งหลักแหล่งมากขึ้นจึงได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์ขึ้นมาใหม่อีกครั้งหนึ่ง มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 7 ไร่ 2 งาน 45 ตาราวา
ประวัติ > ศาสนวัตถุ-สถาน

กุฎิที่พักสงฆ์
วิหาร
พระพุทธรูปพุทธเนรมิตร
ศาลาธรรมสังเวช-ฌาปนสถาน
ประวัติ > ลำดับเจ้าอาวาส

1.พระมหาวิชัย วิชโย
2.พระครูปลัดธนะโรจน์ ปญฺญาวชิโร(พระอาจารย์หมู)
โรงเรียนอุดมวิทยา (อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี)

| โรงเรียนอุดมวิทยา Udomvittaya School> ที่ตั้ง |
| --- | --- |
104 ซอย รังสิต-นครนายก 31  อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี 12130
ข้อมูล
ชื่ออื่น: อ.ว. (ov)
ประเภท: โรงเรียนเอกชน
คำขวัญ: ปัญญา นรานัง รตนัง  ปัญญาเป็นแก้วสว่างของนรชน
หน่วยงานกำกับ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
ผู้อำนวยการ: นางพูนทรัพย์  พ่วงนาคพันธุ์
ระดับปีที่จัดการศึกษา: เตรียมอนุบาล-มัธยมศึกษา6
สี:   สีส้ม -   สีเขียว
เพลง: เพลงมาร์ชโรงเรียนอุดมวิทยา
เว็บไซต์: http://www.udomvittaya.ac.th
โรงเรียนอุดมวิทยา   เป็นโรงเรียนเอกชนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาปทุมธานี เขต 2 เปิดสอนในระดับชั้นเตรียมอนุบาลถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย ตั้งอยู่เลขที่ 104 ซอย รังสิต-นครนายก 31 ถนนรังสิต-นครนายก ตำบลประชาธิปัตย์ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี
บุคคลสำคัญต่อโรงเรียน

ผู้ก่อตั้งโรงเรียน
ผู้อุปถัมภ์โรงเรียน
ที่ปรึกษาทางด้านวิชาการ
ที่ปรึกษาทางด้านกฎหมาย
สัญลักษณ์ประจำโรงเรียน

สีประจำโรงเรียน
สีส้ม
สีเขียว
ปรัชญาของโรงเรียน
คำขวัญของโรงเรียน
ดอกไม้ประจำโรงเรียน
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็ปโรงเรียนอุดมวิทยา เก็บถาวร 2020-09-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง

| รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง |
| --- | --- |

สารนิเทศภูมิหลัง
เกิด: 13 กันยายน พ.ศ. 2517 (50 ปี) จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประเทศไทย
ส่วนสูง: 1.90 เมตร (6 ฟุต 3 นิ้ว)
อาชีพ: นักแสดง นักร้อง นักแต่งเพลง ผู้กำกับละคร ผู้กำกับคิวบู๊
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2540–ปัจจุบัน
สังกัด: สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 (2541–ปัจจุบัน)   โฟร์เอส
พิฆเนศวร: นักแสดงสร้างสรรค์คุณธรรมดีเด่น พ.ศ. 2557 – ยมบาลเจ้าขา
รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง (เกิด 13 กันยายน พ.ศ. 2517) ชื่อเล่น เอก เป็นนักแสดง นักร้อง ผู้กำกับละครชาวไทย สังกัดสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 มีผลงานละครเรื่องแรกคือ จำเลยรัก (ฉบับจอห์น รัตนเวโรจน์-กุลสตรี ศิริพงษ์ปรีดา) ผลงานละครเรื่องต่อมา ได้แก่ ชุมแพ, ทอง 9 และ ฝนเหนือ มีผลงานภาพยนตร์สร้างชื่ออย่าง ทวิภพ
ประวัติ

จบการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง วิทยาลัยเทคนิคพระนครศรีอยุธยา ต่อมาได้รับการทาบทามจากฉลอง ภักดีวิจิตร ให้มากำกับละครบู๊เรื่องแรก
เอก รังสิโรจน์เป็นบุตรคนสุดท้ายในจำนวนพี่น้อง 5 คน ของประทุม พันธุ์เพ็ง กับปราณี พันธุ์เพ็ง
รางวัลที่เคยได้รับ เป็นทูตพระพุทธศาสนา เนื่องในวันวิสาขบูชา ประจำปี พ.ศ. 2550 และยังเป็นรองอันดับ 2 หนุ่ม AXE MAN 2000
ผลงาน > ละครโทรทัศน์

ละครโทรทัศน์ทั้งหมดด้านล่างนี้ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
| ปี พ> ศ. | เรื่อง | บทบาท |
| --- | --- | --- |
| 2541 | จำเลยรัก | ล้อมบุญ |
| 2548 | อังกอร์ 2 | พ.ต.ต.อัครพล |
| 2549 | เหล็กไหล | คม |
| 2550 | ฝนเหนือ | ร.ต.อ.ชาติ เชิงชาย |
| 2550 | ชุมแพ | ร.ต.อ.ไชโย วีระพล |
| 2551 | ทอง 9 | กริช |
| 2552 | เสาร์ 5 | เดี่ยว สมเด็จ |
| 2553 | แม่ศรีไพร | ประจัน |
| 2554 | เสือสั่งฟ้า | เมฆ บ้านพญาไฟ / เสือเมฆ |
| 2554 | เสาร์ 5 ตอนทับทิมสยาม | เดี่ยว สมเด็จ |
| 2555 | เสือสมิง | เสือใจ |
| 2556 | ยมบาลเจ้าขา (ละครชุด) | ท่านพญายม |
| 2556 | เลือดเจ้าพระยา | สมิง |
| 2557 | เพลงรักผาปืนแตก | เพลิง พญาไฟ |
| 2558 | พญาโศก | ชาตรี |
| 2559 | ทอง 10 | ภูผา |
| 2559 | โนราห์ | ทิว ทองเติม |
| 2559 | ยมบาลเจ้าขา ปี 2 (ละครชุด) | ท่านพญายม |
| 2560 | พริ้ง คนเริงเมือง | คุณพระเวทย์ |
| 2560 | ทิวลิปทอง | ร.ต.ท.ภูมิ พัฒนายุทธ |
| 2561 | จ้าวสมิง | ยองตะมุ |
| 2562 | ตะกรุดโทน | เสือผาด (รับเชิญ) |
| 2563 | วิมานมนตรา | แสง วรพันธ์ |
| 2563 | มังกรเจ้าพระยา | ร.ต.อ.ทอม วิษณุพงศ์ |
| 2563 | คนเหนือฅน | คม ชาติเสือไท (ปัจจุบัน) / ไพร (อดีต) |
| 2565 | เสาร์ 5(รีเมค) | พ.อ.รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง (รับเชิญ) |
| 2565 | หุบพญาเสือ | ผา (รับเชิญ) |
| 2565 | สัจจะในชุมโจร (เสือสั่งฟ้า 3) | เสือเมฆ (รับเชิญ) |
| 2566 | กล้า ผาเหล็ก | ฟ้าคำราม |
| 2567 | ปล้นเหนือเมฆ | ใต้ |
ผลงาน > ละครเฉลิมพระเกียรติ

| ปี | เรื่อง | บทบาท |
| --- | --- | --- |
| 2551 | อานุภาพพ่อขุนรามคำแหง | พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ |
| 2559 | ละครเฉลิมพระเกียรติชุด "ใต้ร่มพระบารมี" เรื่อง "อาทิตย์อับแสง" | ไพโรจน์ |
ผลงาน > ภาพยนตร์

| ปี พ> ศ. | เรื่อง | รับบทเป็น | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2547 | ทวิภพ | หลวงอัครเทพวรากร |  |
| 2551 | ปิดทองหลังพระ ตอน ความฝันอันสูงสุด | ร้อยตำรวจเอกช้าง |  |
| 2555 | แม่นาค 3D | พี่มาก |  |
ผลงาน > เพลง

| ปี พ> ศ. | เพลง | ประกอบละคร | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2553 | นักสู้พันธุ์ข้าวเหนียว | นักสู้พันธุ์ข้าวเหนียว |  |
| 2553 | ตำรวจเหล็ก | ตำรวจเหล็ก |  |
| 2553 | ใจหาย | แม่ศรีไพร |  |
| 2554 | เสือสั่งฟ้า | เสือสั่งฟ้า |  |
| 2554 | ผู้พ่ายแพ้ | เพลงรักบ้านนา | แต่ง |
| 2555 | ขุนเดช | ขุนเดช | ร้องและแต่ง |
| 2555 | ห้ามไม่ได้ | เสือสมิง |  |
| 2557 | เพลงรักผาปืนแตก | เพลงรักผาปืนแตก | ร้องร่วมกับ ศรัณย์ ศิริลักษณ์ |
| 2557 | ข้าด้อยเพียงดิน | เพลงรักผาปืนแตก |  |
| 2559 | โนห์รา | โนห์รา | ร้องร่วมกับ เมลดา สุศรี |
| 2561 | จ้าวสมิง | จ้าวสมิง |  |
| 2563 | คนเหนือฅน | คนเหนือฅน |  |
| 2565 | หุบพญาเสือ | หุบพญาเสือ | ร้องและแต่ง |
| 2565 | ยอด สะอาดยิ่ง | หุบพญาเสือ | ร้องและแต่ง |
| 2566 | กล้า ผาเหล็ก | กล้า ผาเหล็ก | ร้องและแต่ง |
| 2566 | ภพพเนจร | กล้า ผาเหล็ก | ร้องและแต่ง |
ผลงานกำกับละคร

ละครโทรทัศน์ทั้งหมดด้านล่างนี้กำกับทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
| ปี พ> ศ. | เรื่อง | ผู้ผลิต | นักแสดงนำ | กำกับการแสดง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2563 | คนเหนือฅน | บริษัท โคลีเซี่ยม อินเตอร์กรุ๊ปจำกัด | ยศวรรธน์ ทะวาปี   ปภาดา กลิ่นสุมาลย์   รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง  ฉัตรดาว สิทธิผล  วัชรบูล ลี้สุวรรณ  พูลภัทร อัตถปัญญาพล | เอก รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง |
| 2565 | หุบพญาเสือ | บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด | ชนะพล สัตยา   พัชร์สิตา อธิอนันตศักดิ์  รพีภัทร เอกพันธ์กุล  สุพิชฌาย์ ศรีสวัสดิ์  วัชรบูล ลี้สุวรรณ ณศรันย์ จุมพลวิวัฒน์ | เอก รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง |
| 2566 | กล้าผาเหล็ก | บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด | กิตตน์ก้อง ขำกฤษ    ฮาน่า ลีวิส  วัชรบูล ลี้สุวรรณ  เกรซ ฮาร์เปอร์  ไพศาล ขุนหนู   พิชยดนย์ พึ่งพันธ์ ชาลีน่า ไบเลย์ | เอก รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง |
| 2568 | ตามพลิกล่าสุดโลก&ตามสองหมื่นไมล์ | บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด |  | เอก รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง |
| 256x | เหล็กไหล | บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด |  | เอก รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง |
|  |  | บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด บริษัท โกลด์ ซี พีจี เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด |  | เอก รังสิโรจน์ พันธุ์เพ็ง |
บทประพันธ์

คนเหนือฅน
หุบพญาเสือ
กล้าผาเหล็ก
รัฐบาลเอโดะ

รัฐบาลเอโดะ (ญี่ปุ่น: 江戸幕府; โรมาจิ: Edo bakufu) หรือ รัฐบาลโชกุนโทกูงาวะ (ญี่ปุ่น: 徳川幕府; โรมาจิ: Tokugawa bakufu) เป็นฝ่ายบริหารของประเทศญี่ปุ่นซึ่งใช้ระบอบศักดินา สถาปนาโดยโทกูงาวะ อิเอยาซุ  มีผู้ปกครองสูงสุดเป็นโชกุน ซึ่งต้องมาจากตระกูลโทกูงาวะ เท่านั้น ในสมัยที่ประเทศญี่ปุ่นถูกปกครองโดยรัฐบาลโชกุนนั้น จะเรียกว่ายุคเอโดะ ตามชื่อเมืองเอโดะ ซึ่งรัฐบาลโชกุนสถาปนาให้เป็นเมืองหลวงแห่งใหม่ ปัจจุบัน คือกรุงโตเกียว มีปราสาทเอโดะเป็นศูนย์กลางการปกครองตั้งแต่ ค.ศ. 1603 ถึง 1868 จนกระทั่งถูกจักรพรรดิเมจิล้มล้างไปในการฟื้นฟูเมจิ
หลังจากยุคเซ็งโงกุ หรือยุคไฟสงคราม โอดะ โนบูนางะ และโทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ได้ร่วมกันรวมอำนาจสู่ศูนย์กลาง และตั้งเป็นรัฐบาลกลางขึ้นอีกครั้งในยุคอาซูจิ–โมโมยามะ ซึ่งเป็นยุคสั้น ๆ ก่อนยุคเอโดะ ต่อมา หลังจากยุทธการที่เซกิงาฮาระ ซึ่งเป็นการรบครั้งใหญ่ในค.ศ. 1600 การปกครองและอำนาจทั้งหมด ได้ตกอยู่ในมือของโทกูงาวะ อิเอยาซุโดยเบ็ดเสร็จ และสถาปนาตนเองเป็นโชกุนในปี ค.ศ. 1603 ซึ่งเป็นไปตามประเพณีโบราณ ที่ผู้เป็นโชกุนจะต้องสืบเชื้อสายจากต้นตระกูลมินาโมโตะ
ในยุคของโทกูงาวะ ต่างจากยุคโชกุนก่อน ๆ คือมีการนำระบบชนชั้นที่เริ่มใช้โดยโทโยโตมิ ฮิเดโยชิ มาใช้อีกครั้งอย่างเข้มงวด โดยชนชั้นนักรบ หรือซามูไร อยู่บนสุด ตามด้วยชาวนา ช่างฝีมือ และพ่อค้า การใช้ระบบชนชั้นอย่างเข้มงวดและไม่ยืดหยุ่นได้ทำให้เกิดจลาจลมาตลอดสมัย ภาษีที่เรียกเก็บจากชนชั้นชาวนานั้น อยู่ในอัตราคงที่โดยไม่คำนึงถึงอัตราเงินเฟ้อหรือการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ของค่าเงิน ส่งผลให้รายได้ภาษีที่เรียกเก็บจากชนชั้นซามูไร ผู้เป็นเจ้าของที่ดินมีมูลค่าลดลงเรื่อย ๆ ตลอดยุค ซึ่งสาเหตุนี้ ก่อให้เกิดการเผชิญหน้าระหว่างซามูไรผู้ทรงเกียรติแต่ฐานะทางการเงินต่ำลงเรื่อย ๆ จากการจ่ายภาษี กับชาวนาผู้มีอันจะกิน เกิดเป็นการปะทะกันหลายต่อหลายครั้งที่เริ่มจากเหตุการณ์เล็ก ๆ ลุกลามเป็นเหตุการณ์วุ่นวาย อย่างไรก็ตาม ไม่มีสิ่งใดเปลี่ยนแปลงระบบสังคมยุคเอโดะได้ ตราบจนการเข้ามาของชาวตะวันตก
เมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 กลุ่มไดเมียวผู้มีอำนาจ เช่น ตระกูลชิมาซุ ได้ร่วมมือกับจักรพรรดิและพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งในสมัยเอโดะเคยทรงเพียงศักดิ์แต่ไร้อำนาจ เพื่อโค่นล้มระบอบโชกุนในโดยสงครามโบชิน ส่งผลให้เกิดการปฏิรูปเมจิโดยจักรพรรดิเมจิ รัฐบาลโชกุนโทกูงาวะถูกล้มล้างโดยสมบูรณ์ในค.ศ. 1868 โดยมีโทกูงาวะ โยชิโนบุ เป็นโชกุนคนที่ 15 และเป็นโชกุนคนสุดท้ายของญี่ปุ่น จากนั้น ญี่ปุ่นก็เข้าสู่ยุคเมจิ อันมีการฟื้นฟูราชวงศ์มายังเมืองเอโดะ และเปลี่ยนชื่อเป็นกรุงโตเกียวดังเช่นปัจจุบัน
การปกครอง

การปกครองของรัฐบาลโชกุนเอโดะนั้นเรียกว่า บะกุฮัง เทเซ (ญี่ปุ่น: 幕藩体制; โรมาจิ: Bakuhan teisei) คือระบอบที่ประกอบไปด้วย "รัฐบาลโชกุน" (ญี่ปุ่น: 幕府; โรมาจิ: Bakufu) อันเป็นการปกครองส่วนกลาง และ "แคว้น" (ญี่ปุ่น: 藩; โรมาจิ: han) ซึ่งเป็นการปกครองส่วนภูมิภาค มีลักษณะการปกครองตามแบบระบอบศักดินาสวามิภักดิ์ คือการที่รัฐบาลส่วนกลางแบ่งสรรปันส่วนที่ดินให้แก่ขุนนางไปปกครอง โดยที่ขุนนางเหล่านั้นมีอำนาจเหนือประชาชนและทรัพยากรในแคว้นของตนเอง โดยที่จะต้องให้กองกำลังทหารแก่รัฐบาลกลางเมื่อร้องขอเป็นการตอบแทน
การปกครอง > แคว้นและไดเมียว

แคว้น คือหน่วยของที่ดินที่บากูฟุมอบหมายให้ขุนนางซามูไรที่เรียกว่า "ไดเมียว" ไปปกครอง โดยที่ไดเมียวเหล่านั้นไม่ได้รับเบี้ยหวัดจากรัฐบาลส่วนกลางแต่มีสิทธิ์อย่างเต็มที่ในทรัพยากรและผลผลิตที่เก็บเกี่ยวได้ภายในฮังของตน ในสมัยเอโดะฮังและไดเมียวมีสามประเภทได้แก่
ชิมปัง (ญี่ปุ่น: 親藩 ; โรมาจิ: Shinpan ) คือ แคว้นที่ปกครองโดยไดเมียวซึ่งเป็นเครือญาติหรือสาขาย่อยของตระกูลโทกูงาวะ ชิมปังที่สำคัญในสมัยเอโดะได้แก่
โกะซันเกะ (ญี่ปุ่น: 御三家 ; โรมาจิ: Gosanke ) คือ สาขาย่อยของตระกูลโทกูงาวะสามสาขา ที่สามารถเข้ารับตำแหน่งโชกุนได้หากสาขาหลักของโชกุนสิ้นสุดลง ได้แก่
แคว้นโอวาริ (ญี่ปุ่น: 尾張藩; โรมาจิ: Owari-han) (จังหวัดไอจิในปัจจุบัน)
แคว้นคิอิ (ญี่ปุ่น: 紀州藩; โรมาจิ: Kii-han) (จังหวัดวากายามะในปัจจุบัน)
แคว้นมิโตะ (ญี่ปุ่น: 水戸藩; โรมาจิ: Mito-han) (จังหวัดอิบารากิในปัจจุบัน)
ตระกูลมัตสึไดระแห่งไอซุ ปกครองแคว้นไอซุ (ญี่ปุ่น: 会津藩; โรมาจิ: Aizu-han) (จังหวัดฟูกูชิมะในปัจจุบัน)
ตระกูลมัตสึไดระแห่งเอจิเซ็ง (จังหวัดฟูกูอิในปัจจุบัน)
ฟุได (ญี่ปุ่น: 譜代 ; โรมาจิ: Fudai ) คือ ไดเมียวที่มาจากตระกูลที่เป็นข้ารับใช้เดิมของตระกูลโทกูงาวะในยุคเซ็งโงกุ หรือเข้าสวามิภักดิ์ต่อตระกูลโทกูงาวะก่อนยุทธการที่เซกิงาฮาระ ซึ่งไดเมียวตระกูลเหล่านี้มีอำนาจและบทบาทที่สำคัญในการปกครองส่วนกลางที่บากูฟุ ตระกุลขุนนางฟุได ที่สำคัญได้แก่
ตระกูลซากาอิ (ญี่ปุ่น: 酒井; โรมาจิ: Sakai)
ตระกูลอิอิ (ญี่ปุ่น: 井伊; โรมาจิ: Ii) ปกครองแคว้นฮิโกเนะ (ญี่ปุ่น: 彦根藩; โรมาจิ: Hikone-han) (จังหวัดชิงะในปัจจุบัน)
ตระกูลฮตตะ (ญี่ปุ่น: 堀田; โรมาจิ: Hotta)
ตระกูลฮนดะ (ญี่ปุ่น: 本多; โรมาจิ: Honda)
โทซามะ (ญี่ปุ่น: 外様 ; โรมาจิ: Tozama ) คือ ไดเมียวที่สืบเชื้อสายมาจากผู้ปกครองแคว้นใหญ่ในยุคเซ็งโงกุ และถูกผนวกเข้ามาอยู่ในอำนาจของโชกุนโทกูงาวะหลังจากยุทธการเซกิงาฮาระ ไดเมียวโทซามะ ถือว่ามีฐานะต่ำกว่าไดเมียวฟุได และถูกกีดกันจากการปกครองส่วนกลาง แต่ไดเมียวโทซามะ มักจะมีอำนาจมากในแคว้นของตนด้วยอาณาเขตที่กว้างใหญ่และประวัติศาสตร์อันยาวนานภายในพื้นที่ ไดเมียวโทซามะ ที่สำคัญได้แก่
แคว้นคางะ (ญี่ปุ่น: 加賀藩; โรมาจิ: Kaga-han) จังหวัดอิชิกะวะและจังหวัดโทะยะมะในปัจจุบัน ปกครองโดยตระกูลมะเอะดะ (ญี่ปุ่น: 前田; โรมาจิ: Maeda) เป็นไดเมียวโทซามะแคว้นที่มีขนาดใหญ่และผลผลิตมากที่สุด
แคว้นเซ็นได (ญี่ปุ่น: 仙台藩; โรมาจิ: Sendai-han) เมืองเซ็นได จังหวัดมิยะงิในปัจจุบัน ปกครองโดยตระกูลดะเตะ (ญี่ปุ่น: 伊達; โรมาจิ: Date)
แคว้นซัตสึมะ (ญี่ปุ่น: 薩摩藩; โรมาจิ: Satsuma-han) เมืองคาโงชิมะ จังหวัดคาโงชิมะในปัจจุบัน ปกครองโดยตระกูลชิมาซุ (ญี่ปุ่น: 島津; โรมาจิ: Shimazu)
แคว้นโชชู (ญี่ปุ่น: 長州藩; โรมาจิ: Chōshū-han) (จังหวัดยามางูจิในปัจจุบัน) ปกครองโดยตระกูลโมริ (ญี่ปุ่น: 毛利; โรมาจิ: Mōri)
ในค.ศ. 1635 โชกุนอิเอมิตสึ ต้องการที่จะลดอำนาจของไดเมียวโทซามะ จึงออกนโยบายซังกิง โคไต (ญี่ปุ่น: 参勤交代; โรมาจิ: Sankin kōtai) ให้ไดเมียวทุกแคว้นสร้างที่พำนักภายในนครเอโดะ แล้วพำนักอยู่ในนครเอโดะเป็นเวลาหนึ่งปี สลับกับกลับไปพำนักที่แคว้นของตนอีกหนึ่งปี หมุนเวียนไปเรื่อย โดยที่ภรรยาเอกและทายาทของไดเมียวจะต้องอยู่ในนครเอโดะตลอด การเดินทางไปยังนครเอโดะและกลับไปยังแคว้นของตนนั้นเป็นการสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายอย่างมาก สำหรับไดเมียวโทซามะซึ่งมักจะอยู่ห่างไกลจากเอโดะ เป็นการตัดกำลังและลดอำนาจ
รายนามโชกุนตระกูลโทกูงาวะ

| อันดับ |  | ชื่อ | ช่วงเวลามีชีวิต | ช่วงเวลาดำรงตำแหน่ง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | โทกูงาวะ อิเอยาซุ | พ.ศ. 2086 - 2159 |  พ.ศ. 2146 - 2148 |
| 2 |  | โทกูงาวะ ฮิเดตาดะ | พ.ศ. 2122 - 2175 | พ.ศ. 2148 - 2166 |
| 3 |  | โทกูงาวะ อิเอมิตสึ | พ.ศ. 2147 - 2194 |  พ.ศ. 2166 - 2194 |
| 4 |  | โทกูงาวะ อิเอสึนะ | พ.ศ. 2184 - 2223 |  พ.ศ. 2194 - 2223 |
| 5 |  | โทกูงาวะ สึนาโยชิ | พ.ศ. 2189 - 2252 | พ.ศ. 2223 - 2252 |
| 6 |  | โทกูงาวะ อิเอโนบุ | พ.ศ. 2205 - 2255 | พ.ศ. 2252 - 2255 |
| 7 |  | โทกูงาวะ อิเอสึงุ | พ.ศ. 2252 - 2259 | พ.ศ. 2256 - 2259 |
| 8 |  | โทกูงาวะ โยชิมูเนะ | พ.ศ. 2227 - 2294 | พ.ศ. 2259 - 2288 |
| 9 |  | โทกูงาวะ อิเอชิเงะ | พ.ศ. 2254 - 2304 |  พ.ศ. 2288 - 2303 |
| 10 |  | โทกูงาวะ อิเอฮารุ | พ.ศ. 2280 - 2329 | พ.ศ. 2303 - 2329 |
| 11 |  | โทกูงาวะ อิเอนาริ | พ.ศ. 2316 - 2384 | พ.ศ. 2330 - 2380 |
| 12 |  | โทกูงาวะ อิเอโยชิ | พ.ศ. 2336 - 2396 | พ.ศ. 2380 - 2396 |
| 13 |  | โทกูงาวะ อิเอซาดะ | พ.ศ. 2367 - 2401 | พ.ศ. 2396 - 2401 |
| 14 |  | โทกูงาวะ อิเอโมจิ | พ.ศ. 2389 - 2409 | พ.ศ. 2401 - 2409 |
| 15 |  | โทกูงาวะ โยชิโนบุ | พ.ศ. 2380 - 2456 | พ.ศ. 2409 - 2410 |
สาธารณรัฐประชาชนเกาหลี

ระวังสับสนกับ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี หรือที่เรียกว่า เกาหลีเหนือ
| --- | --- |
สาธารณรัฐประชาชนเกาหลี
โชซ็อนกึล: 조선인민공화국
ฮันจา: 朝鮮人民共和國
อาร์อาร์: Joseon Inmin Gonghwaguk 
เอ็มอาร์: Chosŏn Inmin Konghwaguk 
สาธารณรัฐประชาชนเกาหลี (People's Republic of Korea, PRK) เป็นรัฐบาลเฉพาะกาลของเกาหลีที่ก่อตั้งขึ้นมาเป็นช่วงสั้น ๆ หลังจากที่จักรวรรดิญี่ปุ่นยอมจำนนเมื่อครั้งสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง สาธารณรัฐประชาชนเกาหลีประกาศก่อตั้งเมื่อวันที่ 6 กันยายน ค.ศ.1945 ในขณะที่เกาหลีกำลังถูกแบ่งแยกออกเป็นสองดินแดน โดยสหภาพโซเวียตปกครองเกาหลีเหนือ และสหรัฐอเมริกาปกครองเกาหลีใต้
สาธารณรัฐประชาชนเกาหลีประกอบไปด้วยเครือข่ายที่เรียกว่า "คณะกรรมการประชาชน" ที่มีนโยบายสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างสุดโต่ง ทำให้รัฐบาลทหารสหรัฐฯ ที่ปกครองเกาหลีใต้ ออกกฎหมายต่อต้านสาธารณรัฐประชาชนเกาหลีเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ.1945 ส่วนที่เกาหลีเหนือ คณะกรรมการประชาชนถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีที่กำลังก่อตั้ง
อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว

| อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว |
| --- | --- |
ไอยูซีเอ็นกลุ่ม 2 (อุทยานแห่งชาติ)
ที่ตั้ง: จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา และจังหวัดสงขลา ประเทศไทย
พื้นที่: 110 ตารางกิโลเมตร (69,000 ไร่)
หน่วยราชการ: กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว ตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา และจังหวัดสงขลา
ที่ตั้งและอาณาเขต

มีเนื้อที่ 68,750 ไร่ หรือ 110 ตารางกิโลเมตร
ประวัติ

น้ำตกทรายขาวเดิมชาวบ้านเรียกว่า “น้ำตกกระโถน “ มีต้นกำเนิดจากยอดเขาแม่นางจันทร์ บนทิวเขาสันกาลาคีรี เป็นน้ำตกที่ตกจากหน้าผาสูงประมาณ 30 เมตร ความยาวประมาณ 700 เมตรสองข้างลำธารมีต้นไม้ปกคลุมด้วยป่าดิบชื้นที่อุดมสมบรูณ์อันเป็นแหล่งกำเนิดของลำห้วยลำธารที่ไหลลงสู่แม่น้ำเทพามีเนื้อที 750 ไร่ หรือ 1.15 ตารางกิโลเมตร
จากการบอกเล่าของราษฏรที่อาศัยอยู่บริเวณนั้นได้เล่าว่า พระครูศรีรัตนากร (ท่านศรีแก้ว) เจ้าอาวาสวัดทรายขาวเป็นผู้ค้นพบน้ำตกแห่งนี้เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2475 หลังจากนั้นท่านได้ขอความร่วมมือให้ราษฏรสละแรงงานในการก่อสร้างศาลา บันไดเหล็กและจัดทำถนนขึ้นไปยังน้ำตก เพื่อให้ประชาชนได้พักผ่อนและชมทิวทัศน์ความสวยงามของน้ำตกแห่งนี้
หลังจากนั้น ยังได้ปรับปรุงและทำถนนจากตลาดนาประดู่ไปยังน้ำตกทรายขาวเป็นถนนดิน เมื่อปี พ.ศ. 2479 ทำให้น้ำตกแห่งนี้มีชื่อเสียงจนถึงปัจจุบันและเป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวและประชาชนมากยิ่งขึ้น
อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่รอยต่อ 3 จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง คือ จังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา และจังหวัดสงขลา และอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ 3 แห่ง คือ ป่าสงวนแห่งชาติป่าเขาใหญ่ จังหวัดปัตตานี ในเขตอำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี ป่าสงวนแห่งชาติป่าเขาใหญ่ จังหวัดยะลา ในเขตอำเภอเมือง และอำเภอยะหา จังหวัดยะลา และอุทยานแห่งชาติเขาสันกาลาคีรี ในเขตอำเภอสะบ้าย้อย จังหวัดสงขลา มีเนื้อที่จากการสำรวจครั้งแรกประมาณ 110 ตารางกิโลเมตร หรือ 68,756 ไร่ เป็นอุทยานแห่งชาติเตรียมการประกาศจัดตั้งโดยได้ผ่านความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีและเลขาธิการรัฐมนตรีแจ้งให้พิมพ์แผนที่ท้ายพระราชกฤษฎีกา เพื่อจะนำขึ้นทูลเกล้าฯ ลงพระปรมาภิไธยในเดือนมกราคม พ.ศ. 2541
ได้มีกลุ่มราษฎรในท้องที่ ตำบลลำพะยา อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา ชุมนุมคัดค้านการประกาศจัดตั้งอุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว เนื่องจากพื้นที่เตรียมการดั้งกล่าวบางส่วนทับซ้อนพื้นที่ทำกินของราษฎรและได้ทำการสำรวจรังวัดแนวเขตปรับปรุงใหม่โดยส่วนวิศวกรรมป่าไม้ กรมป่าไม้แล้ว ขณะนี้ข้อมูลดังกล่าวได้จัดส่งให้สำนักอุทยานแห่งชาติ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เมื่อเดือนมกราคม 2546 เพื่อพิจารณาดำเนินการต่อไปแล้ว
สภาพทั่วไป

พื้นที่บริเวณที่ทำการสำรวจใหม่ในครั้งนี้อยู่พื้นที่ป่าทิวเขาสันกาลาคีรี ในเขตป่าสงวนแห่งชาติเดิมทั้งสามแห่ง มีลักษณะภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน ส่วนใหญ่เป็นเนินเขาและที่ราบบางส่วนหินเป็นหินแกรนิตและหินปูน ดินเป็นดินเหนียวปนทราย ซึ่งมีเปอร์เซ็นต์ทรายสูงประกอบกับอยู่บนที่สูงจึงมีความชื้นมาก ฝนตกและอากาศเย็นสบายตลอดปีทำให้สภาพพื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์ พันธุ์ไม้ที่สำคัญ ได้แก่ ไม้ยาง สยา กระบาก หลุมพอ ตะเคียนทอง เป็นต้น สัตว์ท้องถิ่น ได้แก่ เลียงผา หมูป่า เก้ง เม่น เป็นต้น
การเดินทาง

อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ โดยทางรถยนต์ประมาณ 1,120 กิโลเมตร หรือ โดยทางรถไฟประมาณ 1,009 กิโลเมตร ระยะทางจากจังหวัดปัตตานี ถึงอำเภอโคกโพธิ์ ระยะทาง 26 กิโลเมตร และระยะทางจากอำเภอโคกโพธิ์ ถึงสำนักงานอุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว ระยะทาง 7 กิโลเมตร สภาพถนนเป็นถนนลาดยางตลอดเส้นทาง
สถานที่ติดต่อ

อุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว มีบ้านพัก 2 หลัง พักได้ทั้งหมด 20 คน มีค่ายพักแรมไว้คอยบริการ 1 แห่ง สามารถพักได้ทั้งหมด 50 คน สำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการกางเต้นท์พักแรม ทางอุทยานฯ ได้จัด สถานที่กางเต้นท์ให้ 1 แห่ง สามารถพักได้ 100 คน พร้อมทั้งร้านอาหาร และสวัสดิการต่าง ๆ ไว้คอยบริการนักท่องเที่ยว ติดต่อได้ที่สำนักงานอุทยานแห่งชาติน้ำตกทรายขาว ตำบลทรายขาว อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี 94120 หรือติดต่อสอบถามได้ ที่งานบริการบ้านพัก ฝ่ายนันทนาการและสื่อความหมาย ส่วนอุทยานแห่งชาติ สำนักงานอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ กรมป่าไม้ กรุงเทพฯ หรือ โทร.5797223, 5795734 หรือ โทร.5614292 - 4 ต่อ 724, 725
ดูเพิ่ม

น้ำตกทรายขาว
อาณาจักรต้าหลี่

อาณาจักรต้าหลี่ หรือ รัฐต้าหลี่ (จีนตัวย่อ: 大理国; จีนตัวเต็ม: 大理國; พินอิน: Dàlǐ Guó; ไป๋: Dablit Guaif) เป็นรัฐที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ปัจจุบันคือมณฑลยูนนาน ประเทศจีน ตั้งแต่ ค.ศ. 937 จนถึง 1253 โดยอาณาจักรนี้ถูกมองโกลเข้าพิชิตในปี 1253 และสมาชิกของราชวงศ์ในอดีตยังปกครองพื้นที่ในฐานะถู่ซือภายใต้การอุปถัมภ์ของราชวงศ์หยวน จนกระทั่งการพิชิตมณฑลยูนนานของราชวงศ์หมิงใน ค.ศ. 1382
ชื่อ

อาณาจักรต้าหลี่นำชื่อมาจากนครต้าหลี่ที่มีชื่อเสียงจากหินอ่อนคุณภาพสูง คำว่าต้าหลี่ (dàlǐ 大理) ในภาษาจีนหลายถึง "หินอ่อน"
ประวัติ > ต้นกำเนิด

อาณาจักรน่านเจ้าถูกโค่นล้มใน ค.ศ. 902 จากนั้นมีสามราชวงศ์เข้ามาปกครองอย่างรวดเร็จ จนกระทั่งต้วน ซือผิงยึดครองอำนาจ แล้วสถาปนาตนเองที่ต้าหลี่ใน ค.ศ. 937 ตระกูลต้วนอ้างว่าตนมีเชื้อสายฮั่น บันทึกราชวงศ์หยวนระบุว่าตระกูลต้วนมาจากอู่เวย์ที่มณฑลกานซู่:
บันทึกราชวงศ์หยวนอ้างว่าผู้นำต้วนของอาณาจักรต้าหลี่เดิมมาจากอู่เวย์จฺวิ้นในมณฑลกานซู่ในปัจจุบัน แต่ข้อมูลนี้ไม่ได้รับการยืนยันจากข้อมูลของราชวงศ์ซ่งหรือต้าหลี่ การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญจากน่านเจ้าปรากฏชัดเจนในแนวปฏิบัติในการตั้งชื่อของผู้ปกครองต้าหลี่ ซึ่งโดยทั่วไปไม่เป็นไปตามระบบการเชื่อมโยงชื่อสกุลของบิดา สิ่งนี้ชี้ให้เห็นว่าชนชั้นสูงต้าหลี่แสดงตนว่าเป็น "คนจีน" มากกว่าน่านเจ้า
รัฐบาล

เนื่องจากอยู่ภายใต้อิทธิพลของราชสำนักจีนที่มีอยู่ตั้งแต่สมัยแรก ชนชั้นสูงต้าหลี่จึงใช้อักษรจีนที่เสริมด้วยอักษรไป๋ ซึ่งสร้างขึ้นเองโดยใช้อักษรจีน ราชสำนักต้าหลี่มอบที่ดินศักดินาเชิงพันธุกรรมให้กับหัวหน้าตระกูลที่มีมาก่อน โดยเฉพาะตระกูลต้วน เกา หยาง และตง เพื่อให้ได้รับการสนับสนุน หน่วยบริหารบางแห่งถูกกำหนดให้เป็นเขตทหารกึ่งปกครองตนเอง กองทัพต้าหลี่ประกอบด้วยกองทัพประจำการ ทหารชาวนาชาวเมือง และกองกำลังอาสาสมัครของชนพื้นเมือง เช่นเดียวกับกองทัพน่านเจ้า
ภาษาและเชื้อชาติ

แหล่งข้อมูลที่มีอยู่จากน่านเจ้าและอาณาจักรต้าหลี่แสดงให้เห็นว่าชนชั้นสูงใช้อักษรจีน ข้อมูลต้าหลี่ส่วนใหญ่เขียนในภาษาจีนคลาสสิก อย่างไรก็ตาม ชนชั้นนำก็ใช้ภาษาไป๋ในการสื่อสาร แต่ไม่มีความพยายามที่จะสร้างมาตรฐานหรือเผยแพร่อักษรนี้ และยังคงเป็นระบบการเขียนอย่างไม่เป็นทางการ
ปัจจุบัน ชาวไป๋ส่วนใหญ่สืบบรรพบุรุษถึงน่านเจ้าและอาณาจักรต้าหลี่ แต่บันทึกจากอาณาจักรเหล่านั้นไม่ได้กล่าวถึงชาวไป๋ อ้างอิงแรกสุดที่กล่าวถึง "ชาวไป๋" หรือ "Bo" มาจากราชวงศ์หยวน โดยในสมัยราชวงศ์หมิง ชาวไป๋เคยเป็นที่รู้จักในชื่อ "Minjia" (พลเมือง) และมีการกล่าวถึงการใช้อักษรจีนสำหรับภาษาไป๋
Stevan Harrell รายงานว่า ในขณะที่อัตลักษณ์ทางเชื้อชาติของชนชั้นนำในน่านเจ้ายังคงเป็นที่พิพาท ตระกูลหยางและต้วนที่ปรากฏในยุคหลังเป็นชาวไป๋อย่างแน่นอน
ศาสนา

ศาสนาพุทธในแบบลัทธิอาจาลี่ปรากฏในมณฑลยูนนานตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 9 กษัตริย์องค์สุดท้ายแห่งน่านเจ้าจัดให้ศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจำรัฐ และกษัตริย์ต้าหลี่หลายพระองค์ยังคงสืบทอดธรรมเนียมนี้ต่อไป กษัตริย์ต้าหลี่ 10 พระองค์จากทั้ง 22 พระองค์สละราชสมบัติอุปสมบทเป็นพระสงฆ์