stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กฎหมายจีนดั้งเดิม
ประวัติ > ความนิยมกฎหมายในแคว้นฉิน

221 ปีก่อนคริสต์ศักราช แคว้นฉินปราบแคว้นทั้งหลายได้แล้วจัดการรวมเข้าเป็นสุวรรณปฐพีอันหนึ่งอันเดียวกัน พร้อมสถาปนาราชวงศ์ฉินขึ้นเป็นรัฏฐาธิปัตย์ ความสำเร็จของราชวงศ์ฉินในครั้งนี้เป็นผลมาจากการประกาศใช้ประมวลกฎหมายอาญาและประมวลกฎหมายปกครองฉบับเดียวกันทั่วราชอาณาจักรเมื่อ 4 พันปีก่อนคริสต์ศักราช ตามคำแนะนำของรัฐบุรุษชางยาง (จีน: 商鞅; พินอิน: Shāng Yāng; เวด-ไจลส์: Shang Yang) สาระสำคัญเป็นการกำหนดโทษหนักสำหรับผู้ฝ่าฝืนหรือละเลยไม่ปฏิบัติหน้าที่ที่รัฐมอบหมายให้ และโทษอื่น ๆ ตามแต่ชั้นความผิด กฎหมายในชั้นนี้ล้วนแต่ได้รับการผลิตขึ้นตามเจตนารมณ์อันบริสุทธิ์ที่มีความนิยมกฎหมาย ซึ่งเจตนารมณ์เช่นนี้เป็นปฏิปักษ์ต่อมโนทัศน์ของลัทธิขงจื้อเกี่ยวกับค่านิยมทางจริยธรรมต่าง ๆ
ฝ่ายนิยมกฎหมาย เช่น นักคิดนักเขียนหันเฟย์ (จีน: 韩非; พินอิน: Hán Fēi; เวด-ไจลส์: Han Fei) นั้นยืนยันว่า ชนชั้นปกครองต้องใช้บทลงโทษอันเฉียบขาดในการดำเนินการปกครอง โดยไม่ต้องคำนึงค่านิยมทางจริยธรรมต่าง ๆ เลย แต่ชนชั้นปกครองต้องจัดให้มีความเสมอภาคกันภายในกฎหมาย และกฎหมายนั้นต้องตราขึ้นโดยมีความชัดเจนเพื่อให้คนทั่วไปอ่านแล้วก็เข้าใจ กับทั้งต้องตราขึ้นโดยเชื่อมโยงกับคนทั่วไปอย่างเหมาะสมด้วย
หนังสืออ่านเพิ่มเติม > ทั่วไป

Bodde, Derk, "Basic concepts of Chinese law: The genesis and evolution of legal thought in traditional China," Essays on Chinese civilisation, ed. Charles Le Blanc and Dorothy Borei. Princeton: Princeton University Press, 1981.
Ch'ü T'ung-tsu, Law and society in traditional China. Paris and The Hague: Mouton, 1961.
Escarra, Jean. Le droit chinois: Conception et evolution. Institutions legislatives et judicaires. Science et enseignement. Pekin: Henri Veitch, 1936.
Huang, Philip, Civil Justice in China: Representation and Practice in the Qing Stanford, California, Stanford University Press, 1996.
หนังสืออ่านเพิ่มเติม > กฎหมายจีนช่วงแรก

Hulsewé, Anthony F. P. "The Legalist and the laws of Ch'in," Leyden studies in Sinology, ed. W. L. Idema. Leiden: E. J. Brill, 1981.
Hulsewé, Anthony F. P. Remnants of Han Law. Vol. 1. Leiden: E.J. Brill, 1955
Hulsewé, Anthony F. P. Remnants of Ch'in Law: An annotated translation of the Ch'in legal and administrative rules of the 3rd century B.C. discovered in Yünmeng Prefecture, Hu-pei Province in 1975. Vol. 1. Leiden: E.J. Brill, 1985
Uchida Tomoo (內田智雄), Kanjo keishō shi (漢書刑法志). Kyoto: Dōshishia University, 1958.
หนังสืออ่านเพิ่มเติม > บันเทิงคดี

Van Gulik, Robert. Celebrated Cases of Judge Dee. New York: Dover Publications, 1976.
ดูเพิ่ม

Religious law
Comparative law
Chinese law
แหล่งข้อมูลอื่น

China - THE LEGAL SYSTEM
ANCIENT CHINESE THEORIES OF CONTROL
กรดไซคลามิก

| --- | --- |


ชื่อ
ชื่ออื่น กรดไซโคลเฮกซิลซัลเฟมิก
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 100-88-9 Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
ChEBI: CHEBI:15964 Y
ChEMBL: ChEMBL1206440 N
เคมสไปเดอร์: 7252 Y
ECHA InfoCard: 100.002.635 
เลขอี: E952(i) (glazing agents, ...)
KEGG: D02442 Y
ผับเคม CID: 7533
UNII: HN3OFO5036 Y
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID5041809 
 InChI InChI=1S/C6H13NO3S/c8-11(9,10)7-6-4-2-1-3-5-6/h6-7H,1-5H2,(H,8,9,10) YKey: HCAJEUSONLESMK-UHFFFAOYSA-N Y InChI=1/C6H13NO3S/c8-11(9,10)7-6-4-2-1-3-5-6/h6-7H,1-5H2,(H,8,9,10)Key: HCAJEUSONLESMK-UHFFFAOYAT 
 SMILES O=S(=O)(O)NC1CCCCC1 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C6H13NO3S
มวลโมเลกุล: 179.23 g·mol−1  
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดไซคลามิก (อังกฤษ: cyclamic acid) หรือ กรดไซโคลเฮกซิลซัลเฟมิก (cyclohexylsulfamic acid) เป็นสารประกอบที่มีสูตรเคมีคือ C6H13NO3S มีเลขอีคือ E952 ลักษณะเป็นผงผลึกสีขาว ไม่มีกลิ่น ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาในการผลิตสีและพลาสติก รวมถึงเป็นตัวทำปฏิกิริยาในห้องปฏิบัติการ
เกลือโซเดียมหรือเกลือแคลเซียมของกรดไซคลามิกใช้เป็นวัตถุให้ความหวานทดแทนน้ำตาลที่เรียกว่า "ไซคลาเมต"
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กรดไซคลามิก
Cyclamic Acid - Material Safety Data Sheet - Santa Cruz Biotechnology
กรดแกมมาไฮดรอกซีบิวทีริก

| --- | --- |


ข้อมูลทางคลินิก
ชื่ออื่น: γ-Hydroxybutyric acid γ-Hydroxybutyrate GHB
ระดับความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์:  B 
ช่องทางการรับยา: Usually oral; intravenous
รหัส ATC: N01AX11 (WHO) N07XX04
กฏหมาย
สถานะตามกฏหมาย:  AU: S9 (ต้องห้าม)   CA: Schedule III   UK: Class C   Class B (NZ), Schedule I and III (US) 
ข้อมูลเภสัชจลนศาสตร์
ชีวประสิทธิผล: 25% (oral)
การเปลี่ยนแปลงยา: 95%, mainly Hepatic, also in blood and tissues
ครึ่งชีวิตทางชีวภาพ: 30–60 minutes
การขับออก: 5%, renal
ตัวบ่งชี้
 ชื่อตามระบบ IUPAC 4-Hydroxybutanoic acid 
เลขทะเบียน CAS: 591-81-1 Y
PubChem CID: 3037032
DrugBank: DB01440 Y
ChemSpider: 9984 Y
UNII: 30IW36W5B2
KEGG: C00989 Y
ChEBI: CHEBI:30830 Y
ChEMBL: CHEMBL1342 Y
ECHA InfoCard: 100.218.519 
ข้อมูลทางกายภาพและเคมี
สูตร: C4H8O3
มวลต่อโมล: 104.10 g/mol (GHB) 126.09 g/mol (sodium salt) 142.19 g/mol (potassium salt) g·mol−1
แบบจำลอง 3D (JSmol): Interactive image
 SMILES O=C(O)CCCO 
 InChI InChI=1S/C4H8O3/c5-3-1-2-4(6)7/h5H,1-3H2,(H,6,7) Y Key:SJZRECIVHVDYJC-UHFFFAOYSA-N Y 
  (verify)
 สารานุกรมเภสัชกรรม
กรดแกมมาไฮดรอกซีบิวทีริก (อังกฤษ: Gamma-Hydroxybutyric acid หรือ อังกฤษ: γ-Hydroxybutyric acid) หรือชื่อย่อ GHB กรด 4-ไฮดรอกซีบิวทีริก (อังกฤษ: 4-hydroxybutanoic acid) เป็นสารที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติที่พบในระบบประสาทส่วนกลางของมนุษย์ เช่นเดียวกับไวน์ ,เนื้อ ,ผลไม้ส้มขนาดเล็ก และอยู่ในเกือบทุกสัตว์ในปริมาณน้อย มันแบ่งประเภทเป็นยาที่มีการควบคุมในหลายประเทศ มันได้รับการควบคุมในประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์, แคนาดา ,พื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีปยุโรป และในสหรัฐอเมริกาในปัจจุบัน เป็นเกลือโซเดียมที่รู้จักกันคือ sodium oxybate หรือชื่อทางการค้า Xyrem ใช้ในการรักษาภาวะปวกเปียก และง่วงนอนตอนกลางวันมากเกินไปในภาวะง่วงเกิน
แหล่งข้อมูลอื่น

Gamma-hydroxybutyrate MS Spectrum
EMCDDA Report on the risk assessment of GHB in the framework of the joint action on new synthetic drugs
Erowid GHB Vault (also contains information about addiction and dangers)
InfoFacts – Rohypnol and GHB (National Institute on Drug Abuse)
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี
กรดอินโดล-3-แอซีติก

| --- | --- |

ชื่อ
IUPAC name 2-(1H-indol-3-yl)acetic acid
ชื่ออื่น Indole-3-acetic acid, indolylacetic acid, indoleacetic acid, heteroauxin, IAA
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 87-51-4 N
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
เคมสไปเดอร์: 780
ECHA InfoCard: 100.001.590 
ผับเคม CID: 802
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID5020738 
 SMILES C1=CC=C2C(=C1) C(=CN2)CC(=O)O 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C10H9NO2 
มวลโมเลกุล: 175.184   
ลักษณะทางกายภาพ: white solid
จุดหลอมเหลว: 168-170 °C (441-443 K)
ละลายในน้ำ: moderate
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดอินโดล-3-แอซีติก (อังกฤษ: Indole-3-acetic acid: IAA) เป็นฮอร์โมนพืชในกลุ่มออกซิน เป็นของแข็ง ไม่มีสี และเป็นออกซินธรรมชาติที่สำคัญมาก เป็นอนุพันธ์ของ indoleที่มีหมู่ carboxymethyl group (หรือกรดน้ำส้ม)
การสังเคราะห์

IAA สร้างจากเซลล์ที่ปลายยอดหรือตา และใบอ่อนของพืช โดยสังเคราะห์มาจาก tryptophan เป็นหลักแต่สร้างจากวิถีที่ไม่ใช้ tryptophan ได้เช่นกัน
ในทางเคมี สังเคราะห์ IAA ได้จากปฏิกิริยาระหว่าง indole กับ glycolic acid ที่อุณหภูมิ 250 °C:
การออกฤทธิ์ทางชีวภาพและสารที่เกี่ยวข้อง

บทความหลัก: ออกซิน
IAA มีผลกระทบต่อพืชที่แตกต่างกัน เช่นเดียวกับฮอร์โมนพืชกลุ่มออกซิน เช่นกระตุ้นการยืดตัวของเซลล์และการแบ่งเซลล์และการกระตุ้นการเจริญเติบโตของพืชและการพัฒนา ไอเอเอยังสามารถควบคุมการซึมผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์ ได้มีการสังเคราะห์สารคล้าย IAA ที่ราคาถูกกว่าและเสถียรภาพมากกว่าเพื่อใช้ในการเกษตร เช่น IBA NAA
การศึกษาผลของ IAA ในปี 1940 นำไปสู่การพัฒนาสารเคมีกำจัดวัชพืช 2,4-D และ 2,4,5-T ซึ่งมีความคงตัวในสิ่งแวดล้อมมากกว่า IAA แต่เมื่อฉีดพ่นบนใบพืชใบเลี้ยงคู่จะเหนี่ยวนำให้เกิดการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วที่ควบคุมไม่ได้ ทำให้ตายในที่สุด จึงนำมาใช้งานเป็นสารกำจัดวัชพืชในด้านการเกษตรตั้งแต่ ค.ศ.1950
กรดน้ำ

| กรดน้ำ |
| --- | --- |


การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
อาณาจักร:: พืช Plantae
เคลด:: พืชมีท่อลำเลียง Tracheophytes
เคลด:: พืชดอก Angiosperms
เคลด:: พืชใบเลี้ยงคู่แท้ Eudicots
เคลด:: แอสเทอริด Asterids
อันดับ:: กะเพรา Lamiales
วงศ์:: วงศ์เทียนเกล็ดหอย Plantaginaceae
สกุล:: Scoparia Scoparia L.
สปีชีส์:: Scoparia dulcis
ชื่อทวินาม
Scoparia dulcis L.

กรดน้ำ (อังกฤษ: goatweed, scoparia-weed; ชื่อวิทยาศาสตร์: Scoparia dulcis) หรือ หญ้าปีกแมลงวัน เป็นพืชในวงศ์เทียนเกล็ดหอย (Plantaginaceae) พบได้ทั่วไปตามริมน้ำหรือที่ชื้นแฉะ
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

กรดน้ำเป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็ก ลำต้นสูงราว 1 เมตร มีอายุ 1–2 ปี ใบเป็นใบเดี่ยวขนาดเล็ก ออกเวียนตรงข้ามต้นและกิ่ง ทรงรีแก้มหอก โคนใบสอบ ปลายแหลม ใบกว้าง 1–2 เซนติเมตร ยาว 3–5 เซนติเมตร ขอบหยักเป็นฟันเลื่อย ดอกออกเป็นช่อเดี่ยวตามซอกใบ ดอกเล็ก เมื่อบานสีขาว มีกลีบเลี้ยงและกลีบดอกอย่างละ 4 กลีบ ตรงกลางมีเกสรตัวผู้ 4 อัน ผลค่อนข้างกลม ด้านในมีเมล็ดเล็กจำนวนมาก
ประโยชน์

กรดน้ำใช้รักษาโรคเบาหวานและต้านอนุมูลอิสระได้ นอกจากนี้ ยังใช้แก้ไข้ รักษาโรคแผลในกระเพาะอาหารและมาลาเรีย ในการแพทย์แผนไทย ใบของกรดน้ำใช้ขับระดูขาว แก้ไอ ลดไข้ บำรุงธาตุ แก้ปวดฟัน และหลอดลมอักเสบ ลำต้น ใช้ลดอาการเป็นหัด คอเจ็บ จุกเสียด อาเจียน แก้ไอ ลดไข้ ท้องเดิน ท้องเสีย ปวดท้อง ลำไส้อักเสบ แก้ผื่นคัน แก้ขัดเบา แก้ขาบวมจากการเป็นเหน็บชาและลดอาการบวมน้ำจากปัสสาวะ และราก ใช้เป็นยาขับปัสสาวะ ลดไข้และแก้ปวดศีรษะ
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กรดน้ำ
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Scoparia dulcis ที่วิกิสปีชีส์
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q7787299  Wikispecies: Scoparia dulcis  APDB: 93131  EoL: 266775  EPPO: SCFDU  FloraBase: 7095  FoC: 200021242  GBIF: 3171787  GRIN: 33402  iNaturalist: 317963  IPNI: 230902-2  IRMNG: 10204261  ITIS: 34029  NCBI: 107240  NZOR: 70562c82-4e5f-45f1-ac3c-91848dab1ca3  Plant List: kew-2585469  PLANTS: SCDU3  POWO: urn:lsid:ipni.org:names:230902-2  Tropicos: 29200205
กรดไอโอทาลามิก

| --- | --- |


ข้อมูลทางคลินิก
ชื่อทางการค้า: Conray, Glofil-125, Cysto-Conray II, others
ชื่ออื่น: MI-216, iothalamate meglumine, Iothalamic acid (USAN US)
AHFS/Drugs.com: ข้อมูลยาสำหรับผู้บริโภค
ข้อมูลทะเบียนยา:  US DailyMed: Iothalamate 
ช่องทางการรับยา: ทางหลอดเลือด
รหัส ATC: V08AA04 (WHO) 
กฏหมาย
สถานะตามกฏหมาย:  US: ℞-only  
ตัวบ่งชี้
 ชื่อตามระบบ IUPAC 3-acetamido-2,4,6-triiodo-5-(methylcarbamoyl)benzoic acid 
เลขทะเบียน CAS: 2276-90-6
PubChem CID: 3737
DrugBank: DB09133
ChemSpider: 3606
UNII: 16CHD79MIX
KEGG: D01258
ChEBI: CHEBI:31713
ChEMBL: CHEMBL1201300
ECHA InfoCard: 100.017.181 
ข้อมูลทางกายภาพและเคมี
สูตร: C11H9I3N2O4
มวลต่อโมล: 613.916 g·mol−1
แบบจำลอง 3D (JSmol): Interactive image
 SMILES CC(=O)NC1=C(C(=C(C(=C1I)C(=O)O)I)C(=O)NC)I 
 InChI InChI=1S/C11H9I3N2O4/c1-3(17)16-9-7(13)4(10(18)15-2)6(12)5(8(9)14)11(19)20/h1-2H3,(H,15,18)(H,16,17)(H,19,20) Key:UXIGWFXRQKWHHA-UHFFFAOYSA-N 
 สารานุกรมเภสัชกรรม
กรดไอโอทาลามิก (อังกฤษ: Iotalamic acid; ชื่อทางการค้า Conray) เป็นสารทึบรังสีที่มีไอโอดีนเป็นส่วนประกอบ ผลิตภัณฑ์อยู่ในรูปของเกลือกรดไอโอทาลามิก, โซเดียมไอโอทาลาเมต และเมกลูมีนไอโอทาลาเมต สามารถให้ทางหลอดเลือดดำหรือสวนเข้าทางกระเพาะปัสสาวะ
นอกจากนี้ยังมีสูตรตำรับสารกัมมันตรังสีในรูปแบบของการฉีดคือ โซเดียมไอโอทาลาเมต I-125 (ชื่อทางการค้า Glofil-125) ซึ่งระบุใช้สำหรับการประเมินการทำหน้าที่ของไต (glomerular filtration) ในการวินิจฉัยหรือติดตามผู้ที่ป่วยเป็นโรคไต
แหล่งข้อมูลอื่น

"Iothalamate meglumine". Drug Information Portal. U.S. National Library of Medicine.
"Iothalamate sodium". Drug Information Portal. U.S. National Library of Medicine.
กรดไฮยาลูรอนิก

| --- | --- |

 Haworth projection
ชื่อ
IUPAC name Poly{[(2S,3R,4R,5S,6R)-3-acetamido-5-hydroxy-6-(hydroxymethyl)oxane-2,4-diyl]oxy[(2R,3R,4R,5S,6S)-6-carboxy-3,4-dihydroxyoxane-2,5-diyl]oxy}
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 9004-61-9 Y
ChEBI: CHEBI:16336
เคมสไปเดอร์: none
ECHA InfoCard: 100.029.695 
EC Number: 232-678-0
UNII: S270N0TRQY Y
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID90925319 DTXSID7046750, DTXSID90925319 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: (C14H21NO11)n 
ละลายในน้ำ: ละลายได้ (เกลือโซเดียม)
ความอันตราย
ปริมาณหรือความเข้มข้น (LD, LC):
LD50 (median dose): >2400 mg/kg (หนูหริ่งบ้าน, ทางปาก, เกลือโซเดียม)   >4000 mg/kg (หนูหริ่งบ้าน, ใต้ผิวหนัง, เกลือโซเดียม)  1500 mg/kg (หนูหริ่งบ้าน, ในเยื่อบุช่องท้อง, เกลือโซเดียม)
สารประกอบอื่นที่เกี่ยวข้องกัน
สารประกอบที่เกี่ยวข้อง: D-Glucuronic acid และ N-acetyl-D-glucosamine (มอนอเมอร์)
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดไฮยาลูรอน หรือ กรดไฮยาลูรอนิก (อังกฤษ: Hyaluronic acid; /ˌhaɪ.əljʊəˈrɒnɪk/; ตัวย่อ HA; คู่เบส ไฮยาลูรอเนต; hyaluronate) หรือ ไฮยาลูรอแนน (hyaluronan) เป็นสารไกลโคสะมิโนไกลแคน (glycosaminoglycan) ที่ไม่มีหมู่ซัลเฟต (nonsuphated) และเป็นประจุลบ พบกระจายอยู่ทั่วไปในเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน, เนื้อเยื่อบุผิว และ เนื้อเยื่อประสาท (neural tissue) กรดไฮยาลูรอนแตกต่างจากไกลโคสะมิโนไกลแคนอื่น ๆ ตรงที่ไม่มีหมู่ซัลเฟต (nonsulphated), ก่อตัวขึ้นในเยื่อหุ้มเซลล์แทนที่กอลจิแอพพาราตัส และอาจมีขนาดที่ใหญ่มาก ค่า HA ในไขข้อ (synovial HA) ของมนุษย์อยู่ที่ประมาณ 7 ล้าน Da ต่อโมเลกุล หรือคิดเป็นไดแซคคาไรด์มอนอเมอร์กว่า 20,000 มอนอเมอร์ ขณะที่บางแหล่งอ้างอิงระบุค่า 3–4 ล้านดาลตัน นอกจากนี้ HA ยังเป็นองค์ประกอบหลักของเมตริกซ์นอกเซลล์ และมีส่วนช่วยอย่างมากในการขยาย (proloferation) และการเคลื่อนที่ (migration) ของเซลล์ และอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดเนื้องอกที่อันตรายถึงชีวิต
โดยเฉลี่ย มนุษย์ที่มีมวล 70 กิโลกรัมจะมีไฮยาลูรอแนนอยู่ 15 กรัมโดยประมาณ หนึ่งในสามของจำนวนนี้จะหายไปหรือเปลี่ยนสภาพทุก ๆ วัน (ผ่านการสลาย - degraded หรือใช้ในการสังเคราะห์ - synthesis) HA ถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของแคปซูลเคลือบเซลล์ของสเตรปโตคอกคัสกลุ่ม A (group A streptococcus) และเชื่อว่ามีส่วนสำคัญในการก่อศักยภาพก่อโรค (virulence)
แหล่งข้อมูลอื่น

รหัส ATC: D03AX05, M09AX01, R01AX09, S01KA01
Hyaluronan ในหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติอเมริกัน สำหรับหัวข้อเนื้อหาทางการแพทย์ (MeSH)
กรดไขมันอิ่มตัว

โครงสร้างของกรดไมริสติก
กรดไขมันอิ่มตัว (อังกฤษ: Saturated fat) คือ ไขมันที่เป็นไขมันเต็มตัว คือ ธาตุคาร์บอน ไฮโดรเจน และออกซิเจนจับกันเป็นลูกโซ่โดย สมบูรณ์ และไม่มีช่องว่างเหลือที่จะทำปฏิกิริยากับสารใด ๆ ในร่างกาย พบมากในพวกไขมันสัตว์ เช่น เนื้อหมู เนื้อวัว และไขมันจากกะทิ มะพร้าว เนย และไข่แดง
กรดไขมันส่วนมากมีจำนวน C อะตอม C12 - C18 ชนิดที่มีจำนวน C อะตอมน้อยกว่า 12 ได้แก่ กรดบิวทาโนอิก C3H7COOH ที่พบในเนย กรดไขมันไม่ละลายน้ำ กรดไขมันจะมีจุดเดือดและจุด หลอมเหลวสูงขึ้นตามจำนวนคาร์บอนอะตอมที่เพิ่มขึ้น และกรดไขมันอิ่มตัวมีจุดเดือดสูงกว่า กรดไขมันไม่อิ่มตัว ที่มีมวลโมเลกุลใกล้เคียงกัน
ถ้าเป็นกรดไขมันอิ่มตัวมาก จะเป็นไขมัน เช่น กรดลอริก (C12) กรดไมริสติก (C14) กรดปาล์มิติก (C16) กรดสเตียริก (C18)
กรดไขมันอิ่มตัว คือกรดไขมันที่ไม่มีพันธะคู่ (double bond) หรือ หมู่ฟังก์ชัน (functional group) อื่นๆ ตามสายโซ่เลย คำว่าอิ่มตัวหมายถึง ไฮโดรเจนในที่ซึ่งคาร์บอน (ที่เป็นส่วนของคาร์บอกซิลิก แอซิด-COOH กรุ๊ป) มีไฮโดรเจนเกาะอยู่มากที่สุดที่จะเป็นไปได้ หรืออีกนัยหนึ่งคือที่ปลายโอเมก้าจะมี 3 ไฮโดรเจน (CH3-) และแต่ละคาร์บอนในสายโซ่จะมี 2 ไฮโดรเจน (-CH2-)
ตัวอย่างกรดไขมันอิ่มตัว

กรดบิวทิริก: CH3(CH2)2COOH
กรดลอริก (dodecanoic acid) : CH3(CH2)10COOH
กรดไมริสติก (tetradecanoic acid) : CH3(CH2)12COOH
กรดปาล์มิติก (hexadecanoic acid) : CH3(CH2)14COOH
กรดสเตียริก (octadecanoic acid) : CH3(CH2)16COOH
กรดอะราคิดิก (eicosanoic acid) : CH3(CH2)18COOH
ดูเพิ่ม

กรดไขมัน
กรดโบรโมแอซีติก

Chemical compound
กรดโบรโมแอซีติก (อังกฤษ: Bromoacetic acid) เป็นสารประกอบเคมีที่มีสูตร CH2BrCO2H ซึ่งไม่มีสีทึบเป็นแอลคีเลททิง เอเจนท์ที่ค่อนข้างแข็งแกร่ง กรดโบรโมแอซีติก และส่วนผสมที่มีการใช้กันอย่างแพร่หลายในการก่อสร้างตึกในการสังเคราะห์อินทรีย์ ยกตัวอย่างเช่นในเคมีเภสัชกรรม
สารประกอบจัดทำโดยการทำปฏิกิริยาโบรมิเนชันของกรดน้ำส้ม
ดูเพิ่ม

กรดน้ำส้ม
กรดคลอโรแอซีติก
เอทิลโบรโมแอซีเตต
แหล่งข้อมูลอื่น

The microwave spectrum of bromoacetic acid เก็บถาวร 2008-04-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Entry at chemicalland21.com
กรดเจิงโกลิก

| --- | --- |

ชื่อ
IUPAC name กรด (2R)-2-อะมิโน-3-[[(2R)-2-อะมิโน-3-ไฮดรอกซี-3-ออกโซโพรพิล]ซัลฟานิลเมทิลซัลฟานิล]โพรพาโนอิก ((2R)-2-Amino-3-[[(2R)-2-amino-3-hydroxy-3-oxopropyl]sulfanylmethylsulfanyl]propanoic acid)
ชื่ออื่น เจิงโกเลต (Djenkolate) กรดเจิงโกลิก (Jengkolic acid) เอส,เอส'-เมทิลีนบิสซิสตีอีน (S,S'-Methylenebiscysteine)
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 498-59-9 Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
ChEBI: CHEBI:6211 N
เคมสไปเดอร์: 61442 Y
ECHA InfoCard: 100.007.150 
EC Number: 207-863-4
KEGG: C08275 N
ผับเคม CID: 68134
UNII: 3QHC9R0YFZ Y
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID80198075 
 InChI InChI=1S/C7H14N2O4S2/c8-4(6(10)11)1-14-3-15-2-5(9)7(12)13/h4-5H,1-3,8-9H2,(H,10,11)(H,12,13)/t4-,5-/m0/s1 YKey: JMQMNWIBUCGUDO-WHFBIAKZSA-N Y InChI=1/C7H14N2O4S2/c8-4(6(10)11)1-14-3-15-2-5(9)7(12)13/h4-5H,1-3,8-9H2,(H,10,11)(H,12,13)/t4-,5-/m0/s1Key: JMQMNWIBUCGUDO-WHFBIAKZBK 
 SMILES O=C(O)[C@@H](N)CSCSC[C@H](N)C(=O)O 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C7H14N2O4S2 
มวลโมเลกุล: 254.33 กรัมต่อโมล   
ละลายในน้ำ: 1.02 กรัมต่อลิตร (ที่ 30±0.5°C)
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดเจิงโกลิก  (อังกฤษ: djenkolic acid บางครั้งสะกดว่า jengkolic acid) เป็นกรดอะมิโนที่มีกำมะถันเป็นองค์ประกอบและไม่มีส่วนเกี่ยวข้องในการสังเคราะห์โปรตีน ในธรรมชาติจะพบกรดนี้ในเมล็ดเนียงหรือลูกเนียงซึ่งเป็นพืชท้องถิ่นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โครงสร้างทางเคมีของกรดเจิงโกลิกคล้ายกับกรดอะมิโนซิสตีนแต่จะมีหมู่เมทิลีนแทรกระหว่างอะตอมกำมะถันสองอะตอม กรดเจิงโกลิกมีผลกระทบต่อระบบทางเดินปัสสาวะซึ่งพบได้ในผู้ป่วยที่รับประทานลูกเนียงปริมาณมาก
ความเป็นพิษ

อาการเป็นพิษที่เกิดขึ้นจากกรดเจิงโกลิกเรียกว่าเจิงโกลิซึม (djenkolism) ความเป็นพิษของกรดเจิงโกลิกในมนุษย์เมื่อรับประทานลูกเนียงเข้าไปแล้วเป็นเพราะว่าสภาวะที่เป็นกรดทำให้กรดเจิงโกลิกละลายในน้ำได้น้อยลง กรดเจิงโกลิกจะตกผลึกทำให้เกิดอาการระคายเคืองต่อหลอดไตฝอย (renal tubules) และระบบขับถ่ายปัสสาวะ ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่นปวดในช่องท้อง ปวดหลังส่วนล่าง ปวดบิดรุนแรงในทารก คลื่นไส้ อาเจียน ปัสสาวะแสบขัด (dysuria) ปัสสาวะเป็นเลือดมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า (gross hematuria) และปัสสาวะน้อย (oliguria) ซึ่งจะเกิดขึ้นในช่วง 2 ถึง 6 ชั่วโมงหลังรับประทานลูกเนียง บางครั้งอาการอาจเกิดขึ้นนานถึง 4 วันหลังรับประทานลูกเนียงแล้ว การวิเคราะห์ปัสสาวะของผู้ป่วยภาวะเจิงโกลิซึมพบว่ามีเม็ดเลือดแดง เซลล์เนื้อเยื่อบุผิว โปรตีน และผลึกรูปเข็มของกรดเจิงโกลิก กรดเจิงโกลิกยังเป็นสารก่อผลึกทำให้เกิดโรคนิ่วไตได้ ในเด็กยังพบว่ากรดเจิงโกลิกทำให้เกิดอาการปวดบวมบริเวณอวัยวะเพศด้วย
ภาวะเจิงโกลิซึมนั้นเกิดขึ้นค่อนข้างน้อย บางคนอาจจะมีอาการในขณะที่บางคนอาจจะไม่มีอาการแม้ว่าจะรับประทานอาหารชนิดเดียวกันด้วยกันก็ตาม จากการทบทวนวรรณกรรมกรณีศึกษาจาก 4 ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้แก่ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย และสิงคโปร์ซึ่งตีพิมพ์ระหว่าง ค.ศ. 1956 และ ค.ศ. 2007 พบว่ามีกรณีการเกิดภาวะเจิงโกลิซึมรวม 96 กรณี ในจำนวนนี้มีผู้เสียชีวิต 4 กรณี และ 3 กรณีเกิดขึ้นในเด็กที่ประสบภาวะไตวายและไม่สามารถชำระเลือดได้ทัน
การรักษาภาวะเจิงโกลิซึมจะเป็นการรักษาตามอาการ เช่น ให้สารน้ำแก่ผู้ป่วยเพื่อเพิ่มปริมาณปัสสาวะ ให้โซเดียมไบคาร์บอเนตเพื่อปรับให้ปัสสาวะเป็นด่าง ให้ยาคลายกล้ามเนื้อเมื่อมีอาการปวด เป็นต้น นอกจากนั้นแล้ว ภาวะเจิงโกลิซึมนั้นป้องกันได้ด้วยการต้มให้สุก ต้มในน้ำที่ผสมโซเดียมไบคาร์บอเนต ฝานเป็นแผ่นบางแล้วนำไปตากแดด หรือนำไปเพาะในทรายให้ต้นอ่อนงอกออกมาเพื่อกำจัดกรดเจิงโกลิก
การค้นพบและการสังเคราะห์

กรดเจิงโกลิกค้นพบครั้งแรกโดยฟัน เฟนและฮือมันใน ค.ศ. 1933 จากปัสสาวะของผู้ป่วยชาวเกาะชวาที่ประสบภาวะเจิงโกลิซึมหลังรับประทานลูกเนียงหรือเจิงกล (อินโดนีเซีย: djenkol ในปัจจุบันสะกดว่า jengkol) ฟัน เฟนและฮือมันต่อมาได้สกัดผลึกกรดเจิงโกลิกโดยนำลูกเนียงไปทำปฏิกิริยากับแบเรียมไฮดรอกไซด์ที่อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียสเป็นระยะเวลานาน
ต่อมาดู วีโญและแพตเทอร์สันสามารถสังเคราะห์กรดเจิงโกลิกได้เป็นผลสำเร็จ โดยพวกเขาใช้ปฏิกิริยาควบแน่นระหว่างไดคลอโรมีเทนกับแอล-ซิสตีอีนในแอมโมเนียเหลว หลังจากนั้นอาร์มสตรองและดู วีโญเตรียมกรดเจิงโกลิกโดยใช้ปฏิกิริยาระหว่างฟอร์มาลดีไฮด์กับแอล-ซิสตีอีนในสารละลายกรดแก่
ในลูกเนียงหนึ่งกิโลกรัมจะมีกรดเจิงโกลิกอยู่ประมาณ 16 กรัม นอกจากนี้ยังมีรายงานการค้นพบกรดเจิงโกลิกในเมล็ดพืชชนิดอื่นเช่น Leucaena esculenta (2.2 กรัมต่อกิโลกรัม) และ Pithecolobium ondulatum (2.8 กรัมต่อกิโลกรัม) การศึกษาปริมาณกรดเจิงโกลิกในเมล็ดพืชสกุลอาเคเชียหกชนิดในประเทศออสเตรเลียพบว่ามีปริมาณกรดเจิงโกลิกอยู่ระหว่างร้อยละ 0.49 ถึงร้อยละ 1.85 โดยมวล
แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547

แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย
| --- | --- |
จากบน ซ้ายไปขวา: บันดาอาเจะฮ์ ประเทศอินโดนีเซียหลังเหตุสึนามิ • เจ้าหน้าที่กู้ภัยชาวเกาหลีกู้ร่างกายใต้ซาก • ชายคนหนึ่งกำลังค้นหาในซากปรักหักพังที่เมอลาโบะฮ์ • ผู้คนวิ่งหนีจากคลื่นสึนามิ • อนุสรณ์สึนามิในรัฐเกรละ ประเทศอินเดีย
แสดงแผนที่มหาสมุทรอินเดียแสดงแผนที่เกาะสุมาตราแสดงแผนที่โลก
เวลาสากลเชิงพิกัด: 2004-12-26 00:58:53
รหัสเหตุการณ์ ISC: 7453151
USGS-ANSS: ComCat
วันที่ท้องถิ่น: 26 ธันวาคม 2004; 19 ปีก่อน (2004-12-26)
เวลาท้องถิ่น: 07:28:53 UTC+06:30 07:58:53 UTC+07:00 08:58:53 UTC+08:00
ระยะเวลา: 10 นาที
ขนาด: 9.2–9.3 Mw
ความลึก: 30 km (19 mi)
ศูนย์กลาง: 3°18′58″N 95°51′14″E﻿ / ﻿3.316°N 95.854°E﻿ / 3.316; 95.854
ประเภท: เมกะทรัสต์
พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ: พื้นที่ชายฝั่งรอบมหาสมุทรอินเดีย
ระดับความรุนแรงที่รู้สึกได้: IX (ร้ายแรง)
สึนามิ:   15 ถึง 30 m (50 ถึง 100 ft);  สูงสุด 51 m (167 ft) 
ผู้ประสบภัย: เสียชีวิต 227,898 คน
เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 เวลา 07:58:53 น. ตามเวลาท้องถิ่น (UTC+7) เกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่มีแมกนิจูดระหว่าง 9.2–9.3 Mw ที่จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวริมชายฝั่งตะวันตกของเกาะสุมาตราเหนือ ประเทศอินโดนีเซีย แผ่นดินไหวเมกะทรัสต์ใต้ทะเลที่รู้จักกันในวงการวิทยาศาสตร์เป็น แผ่นดินไหวสุมาตรา–อันดามัน เกิดจากการแตกร้าวตามรอยเลื่อนระหว่างแผ่นพม่ากับแผ่นอินเดีย และในบางพื้นที่มีมาตราเมร์กัลลีสูงถึงระดับ IX
สึนามิขนาดมโหฬารสูงถึง 30 m (100 ft) ที่รู้จักกันในชื่อ สึนามิบ็อกซิงเดย์ ตั้งชื่อตามวันเปิดกล่องของขวัญ หรือ สึนามิเอเชีย เข้าท่วมทำลายบ้านเรือนตามแนวชายฝั่งโดยรอบมหาสมุทรอินเดีย ประมาณการว่ามีผู้เสียชีวิตถึง 227,898 คนใน 14 ประเทศ นับเป็นหนึ่งในภัยพิบัติทางธรรมชาติครั้งร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ ผลโดยตรงทำให้เกิดการหยุดชะงักครั้งใหญ่ต่อสภาพความเป็นอยู่และการค้าในพื้นที่ชายฝั่งของประเทศโดยรอบ ได้แก่ จังหวัดอาเจะฮ์ (อินโดนีเซีย), ศรีลังกา, รัฐทมิฬนาฑู (อินเดีย) และเขาหลัก (ไทย) บันดาอาเจะฮ์มีรายงานผู้เสียชีวิตมากที่สุด ถือเป็นภัยธรรมชาติที่ร้ายแรงที่สุดในคริสต์ศตวรรษที่ 21 และภัยสึนามิที่รายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ ภัยครั้งนี้ยังเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์อินโดนีเซีย ศรีลังกา และไทย
แผ่นดินไหวครั้งนี้เป็นครั้งที่รุนแรงที่สุดเท่าที่บันทึกมาในเอเชีย ในคริสต์ศตวรรษที่ 21 และรุนแรงมากที่สุดเป็นอันดับ 3 ของโลกเป็นอย่างน้อยนับตั้งแต่เริ่มใช้งานเครื่องวัดแผ่นดินไหวสมัยใหม่ใน ค.ศ. 1900 แผ่นดินไหวนี้สร้างรอยเลื่อนยาวที่สุดเท่าที่เคยพบเห็นที่ระหว่าง 1,200 ถึง 1,300 กิโลเมตร (720 ถึง 780 ไมล์) และมีคาบเวลายาวนานที่สุดถึงอย่างน้อย 10 นาที แผ่นดินไหวทำให้โลกสั่นสะเทือนถึง 10 mm (0.4 in) และยังเกิดแรงสั่นสะเทือนไกลถึงรัฐอะแลสกา จุดเหนือศูนย์เกิดแผ่นดินไหวตั้งอยู่ระหว่างเกาะซีเมอลูเวอสุมาตราแผ่นดินใหญ่ ชะตาของประเทศและประชากรที่ได้รับผลกระทบทำให้เกิดการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมทั่วโลก ด้วยเงินบริจาครวมมากกว่า 14,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
แผ่นดินไหว

ในตอนแรกมีการบันทึกแผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547 ด้วยขนาดโมเมนต์ที่ 8.8 สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐระบุไว้ที่ประมาณ 9.1 ฮิโรโอะ คานาโมริจากสถาบันเทคโนโลยีแห่งแคลิฟอร์เนียประมาณการว่า Mw 9.2 เหมาะสมที่จะใช้เป็นค่าตัวแทนสำหรับแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ครั้งนี้ อย่างไรก็ตาม การศึกษาล่าสุดเพิ่มเติมหลายแห่งประมาณการแรงสั้นสะเทือนไว้ที่ Mw 9.3 การศึกษาใน พ.ศ. 2559 ประมาณการแรงสั่นสะเทือนไว้ที่ Mw 9.25 ส่วนการศึกษาใน พ.ศ. 2564 ปรับปรุงจำนวนประมาณการใน พ.ศ. 2550 จาก Mw 9.1 ไปเป็น Mw 9.2
ศูนย์เกิดแผ่นดินไหวของแผ่นดินไหวหลักอยู่ห่างจากชายฝั่งตะวันตกของเกาะสุมาตราเหนือประมาณ 160 กิโลเมตร ในมหาสุมทรอินเดียตรงเกาะซีเมอลูเวอตอนเหนือในความลึกใต้ระดับน้ำทะเลเฉลี่ย 30 กิโลเมตร (ตอนแรกรายงานเป็น 10 กิโลเมตร) รอยเลื่อนซุนดาเมกะทรัสต์ (Sunda megathrust) ส่วนเหนือเลื่อนตัวแตกออกยาวกว่า 1,300 กิโลเมตร ทำให้มีการรับรู้ถึงแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหว (ตามมาด้วยสึนามิ) ในบังกลาเทศ, อินเดีย, มาเลเซีย, พม่า, ไทย, ศรีลังกา และมัลดีฟส์ จากนั้นรอยเลื่อนย่อย (Splay fault) จึงขยับตาม ทำให้พื้นทะเลเกิดรอยแตกยาวในเวลาไม่กี่วินาที เกิดน้ำทะเลยกตัวสูงและเพิ่มความเร็วแก่คลื่นให้มากขึ้น จากนั้นคลื่นสึนามิได้เข้าทำลายเมืองลกงา (Lhoknga) จนราบเป็นหน้ากลอง
ด้านธรณีสัณฐาน อินโดนีเซียตั้งอยู่ระหว่างวงแหวนแห่งไฟแห่งแปซิฟิกที่ตอนเหนือและตะวันออกใกล้กับนิวกินี และแนวแอลไพด์ส่วนตอนใต้พาดไปทางตะวันตกของประเทศจากเกาะสุมาตรา เกาะชวา, เกาะบาหลี, เกาะโฟลเร็ซ ถึงเกาะติมอร์ เชื่อกันว่าแผ่นดินไหวที่เกาะสุมาตรา พ.ศ. 2545 เป็นแผ่นดินไหวนำก่อนหน้าแผ่นดินไหวหลักกว่าสองปี