stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ภาษาถิ่นเลออน

| ภาษาถิ่นเลออน/ภาษาเลออน |
| --- | --- |
llïonés, llionés, lleonés
ประเทศที่มีการพูด: สเปน, โปรตุเกส
ภูมิภาค: สเปน  • จังหวัดเลออน (ด้านเหนือและตะวันตก) และจังหวัดซาโมรา (ด้านตะวันตกเฉียงเหนือ) ในแคว้นกัสติยาและเลออน โปรตุเกส  • หมู่บ้านรีอูดึอูโนร์และหมู่บ้านกวาดรามิลในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของโปรตุเกส
จำนวนผู้พูด: 20,000–50,000 คน  (2008)
ตระกูลภาษา: อินโด-ยูโรเปียน  อิตาลิกโรมานซ์โรมานซ์ตะวันตกโรมานซ์ไอบีเรียไอบีเรียตะวันตกอัสตูเรียส-เลออนภาษาถิ่นเลออน/ภาษาเลออน
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ: ณ ค.ศ. 2010 มีสถานะพิเศษในแคว้นกัสติยาและเลออนของสเปน
รหัสภาษา
ISO 639-3: –
Linguasphere: 51-AAA-cc
ภาษาถิ่นเลออน หรือ ภาษาเลออน (สเปน: leonés; เลออน: llïonés, llionés; อัสตูเรียส: lleonés) เป็นศัพท์ที่ใช้เรียกกลุ่มวิธภาษาท้องถิ่นของภาษาอัสตูเรียส-เลออนที่พูดกันในจังหวัดเลออนและจังหวัดซาโมราของแคว้นกัสติยาและเลออน ประเทศสเปน และในพื้นที่ที่ติดต่อกันบางแห่งทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศโปรตุเกส
หลังจากที่รามอน เมเนนเดซ ปิดัล นักนิรุกติศาสตร์ชาวสเปน ตีพิมพ์งานค้นคว้าเรื่อง โซเบรเอลเดียเลกโตเลโอเนส ("ว่าด้วยภาษาถิ่นเลออน") เมื่อ ค.ศ. 1906 นั้น นักวิชาการบางคนก็เริ่มใช้ชื่อ เลออน เพื่อเรียกภาษาท้องถิ่นโดยรวมซึ่งมีขอบเขตการใช้ดั้งเดิมตั้งแต่แคว้นกันตาเบรียลงไปจนถึงแคว้นเอซเตรมาดูรา แม้ว่าปัจจุบันประชากรในแคว้นทั้งสองจะพูดภาษาถิ่นที่อยู่ในแนวต่อเนื่องที่เปลี่ยนผ่านไปสู่ภาษากัสติยาก็ตาม (เช่นเดียวกับที่เกิดกับวิธภาษาพูดดั้งเดิมในจังหวัดซาลามังกาของแคว้นกัสติยาและเลออน) ในอีกด้านหนึ่ง เนื่องจากการเรียกภาษากลุ่มนี้ว่า "ภาษาเลออน" ในแคว้นอัสตูเรียส และการเรียกภาษากลุ่มนี้ว่า "ภาษาอัสตูเรียส" ในแคว้นกัสติยาและเลออนนั้นไม่เป็นที่ยอมรับทางสังคมและการเมืองมากนัก ทุกวันนี้ นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากจึงเรียกภาษากลุ่มนี้โดยรวมว่า "ภาษาอัสตูเรียส-เลออน" แม้ว่าอีกส่วนหนึ่งยังคงเรียกภาษากลุ่มนี้ตามชื่อภูมิภาคหรือท้องถิ่นต่อไป เช่น ภาษาอัสตูเรียส ภาษา(ถิ่น)เลออน ภาษามีรังดา เป็นต้น
ภาษา(อัสตูเรียส-)เลออนเป็นภาษาหนึ่งที่สืบเชื้อสายมาจากภาษาละติน ได้รับการปลูกฝังเรื่อยมาในฐานะภาษาที่ใช้ทั้งในที่สาธารณะและในที่รโหฐานในดินแดนของราชอาณาจักรเลออน จนกระทั่งถูกแทนที่ด้วยภาษากัสติยาในการใช้งานสาธารณะหลังการรวมกันระหว่างราชอาณาจักรเลออนกับราชอาณาจักรกัสติยา จากนั้นขอบเขตการใช้งานภาษาเลออนก็ลดน้อยลงจนเหลือเพียงภาษาพูดที่ซึ่งภาษากัสติยาก็เข้ามามีบทบาทสำคัญเช่นกัน
หลังจากที่ถูกลดทอนความสำคัญลงไปเป็นเวลาหลายศตวรรษ การฟื้นฟูภาษาถิ่นเลออนก็เริ่มขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และมาเป็นปึกแผ่นในคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยนักเขียนอย่างเอบา กอนซาเลซ เฟร์นันเดซ เป็นต้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 โดยบรรดานักเขียนรุ่นใหม่ร่วมด้วยงานศึกษาวิจัยทางภาษาศาสตร์สังคมต่าง ๆ ในเวลาเดียวกันกับที่สมาคมและสถาบันทางวัฒนธรรมหลายแห่งส่งเสริมการใช้และการแพร่กระจายภาษานี้ อย่างไรก็ตาม ในขณะที่ภาษาอัสตูเรียสได้รับการส่งเสริมจากฝ่ายบริหารและบทกฎหมายท้องถิ่นของแคว้นอัสตูเรียสและมีหน่วยงานวางระเบียบการใช้ภาษา (คือ บัณฑิตยสถานภาษาอัสตูเรียส) ภาษาถิ่นเลออนกลับยังไม่ได้รับการส่งเสริมหรือมีหน่วยงานวางระเบียบการใช้ภาษาอย่างเป็นทางการ
อ่านเพิ่ม

Galmés de Fuentes, Álvaro; Catalán, Diego (1960). Trabajos sobre el dominio románico leonés. Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-3436-1.
Gessner, Emil. «Das Altleonesische: Ein Beitrag zur Kenntnis des Altspanischen».
Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1896). Estudios sobre la conjugación Leonesa. Impr. Cervantes.
Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1910). «Los infinitivos leoneses del Poema de Alexandre». Bulletin Hispanique (12).
Krüger, Fritz. El dialecto de San Ciprián de Sanabria. Anejo IV de la RFE. Madrid.
Morala Rodríguez, Jose Ramón; González-Quevedo, Roberto; Herreras, José Carlos; Borrego, Julio; Egido, María Cristina (2009). El Leonés en el Siglo XXI (Un Romance Milenario ante el Reto de su Normalización). Instituto De La Lengua Castellano Y Leones. ISBN 978-84-936383-8-2.
พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 แห่งกัสติยา

พระมหากษัตริย์แห่งกัสติยา, เลออน และกาลิเซีย ในศตวรรษที่ 13
| พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 |
| --- | --- |
จุลจิตรกรรมในคริสต์ศตวรรษที่ 13 ของพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3
พระมหากษัตริย์แห่งกัสติยาและโตเลโด
ครองราชย์: 31 สิงหาคม 1217 – 30 พฤษภาคม 1252
ก่อนหน้า: พระราชินีเบเรงเกลา
ถัดไป: พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 10
พระมหากษัตริย์แห่งเลออนและกาลิเซีย
ครองราชย์: 24 กันยายน 1230 (พฤตินัย) หรือ 11 ธันวาคม 1230 (นิตินัย) – 30 พฤษภาคม 1252
ก่อนหน้า: พระราชินีซันชา และ ดุลเซ
ถัดไป: พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 10

พระราชสมภพ: ค.ศ. 1199/1201 อารามบัลปาราอิโซ, เปเลอัสเดอาร์ริบา, ราชอาณาจักรเลออน
สวรรคต: 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1252 (50–53 พรรษา) เซบิยา, ราชบัลลังก์กัสติยา
ฝังพระศพ: อาสนวิหารเซบิยา, เซบิยา, ประเทศสเปน
คู่อภิเษก:   เอลีซาเบ็ทแห่งโฮเอินชเตาเฟิน (สมรส 1219; เสียชีวิต 1235)  ฌาน เคาน์เตสแห่งปงตีเยอ (สมรส 1237) 
พระราชบุตร ดูรายพระนาม...:   พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 10 แห่งกัสติยา  เจ้าชายฟาดริเก  เจ้าชายเฮนริ วุฒิสมาชิก  เจ้าชายเฟลิเป ลอร์ดแห่งบัลเดนกอร์เนยา  เจ้าชายซันโช มุขนายกแห่งโตเลโด  เจ้าชายมานูเอล ลอร์ดแห่งบัลปารา  เจ้าชายเฟร์นันโด เคานต์แห่งโอมาล  เลโอนอร์ สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ 
ราชวงศ์: กัสติยาแห่งบูร์กอญ
พระราชบิดา: พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 9 แห่งเลออน
พระราชมารดา: เบเรงเกลาแห่งกัสติยา
ศาสนา: โรมันคาทอลิก
พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 (สเปน: Fernando III) หรือ นักบุญ (สเปน: el Santo; ค.ศ. 1199/1201 – 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1252) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งกัสติยาตั้งแต่ ค.ศ. 1217, พระมหากษัตริย์แห่งเลออนตั้งแต่ ค.ศ. 1230 และพระมหากษัตริย์แห่งกาลิเซียตั้งแต่ ค.ศ. 1231 เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 9 แห่งเลออนกับเบเรงเกลาแห่งกัสติยา การอภิเษกสมรสครั้งที่สองทำให้พระองค์กลายเป็นเคานต์แห่งโอมาล พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 คือหนึ่งในกษัตริย์ที่ประสบความสำเร็จที่สุดของกัสติยา ไม่เพียงแค่รักษาความเป็นหนึ่งเดียวของราชบัลลังก์กัสติยาและเลออนไว้ได้ แต่ยังเป็นผู้วางแผนการในการสู้รบเรกองกิสตาครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดด้วย
ต้นชีวิต

พระเจ้าเฟร์นันโดพระราชสมภพที่อารามบัลปาราอิโซ (เปเลอัสเดอาร์ริบา ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดซาโมรา) เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 9 แห่งเลออนกับสมเด็จพระราชินีเบเรงเกลาแห่งกัสติยา พระมเหสีพระองค์ที่สอง จึงทำให้เฟร์นันโดสืบเชื้อสายมาจากพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 7จากทั้งสองทาง โดยมีพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2เป็นพระอัยกาทางฝั่งพระบิดา และพระเจ้าซันโซที่ 3เป็นพระปัยกาจากทางฝั่งพระมารดา ซึ่งทั้งคู่ต่างเป็นพระโอรสและผู้สืบทอดตำแหน่งของพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 7 บรรพบุรุษคนอื่น ๆ ของเฟร์นันโดที่เป็นเชื้อพระวงศ์คืออูร์รากาแห่งโปรตุเกส ซึ่งเป็นพระอัยกีทางฝั่งพระบิดา และเอเลนอร์แห่งอังกฤษ พระปัยกีทางฝั่งพระมารดาซึ่งเป็นพระธิดาของพระเจ้าเฮนรีที่ 2กับพระราชินีเอเลนอร์แห่งอากีแตน
นับตั้งแต่เสด็จพระราชสมภพจนถึงปี ค.ศ. 1204 เจ้าชายเฟร์นันโดได้รับการวางตัวให้เป็นทายาทในราชอาณาจักรเลออนของพระราชบิดา โดยมีพระราชมารดาและราชอาณาจักรกัสติยาคอยให้การสนับสนุน แม้ว่าพระองค์จะเป็นพระราชโอรสคนที่สองของพระเจ้าอัลฟอนโซซึ่งมีพระราชโอรสหนึ่งพระองค์กับพระธิดาสองคนมาก่อนแล้วจากการอภิเษกสมรสครั้งแรกกับเตเรซาแห่งโปรตุเกส แต่ในตอนนั้นพระองค์ไม่ยอมรับพระราชโอรสพระองค์โต (ซึ่งชื่อเฟร์นันโดเช่นกัน) เป็นทายาท ทว่าชาวกัสติยามองว่าเจ้าชายเฟร์นันโดพระองค์พี่เป็นคู่แข่งคนสำคัญที่เป็นภัยต่อพระโอรสของพระราชินีเบเรงเกลา
การอภิเษกสมรสของพระราชบิดามารดาของเจ้าชายเฟร์นันโดถูกประกาศให้เป็นโมฆะตามคำสั่งของสมเด็จพระสันตะปาปาอินโนเซนต์ที่ 3 ในปี ค.ศ. 1204 เนื่องจากเป็นการร่วมประเวณีกันระหว่างญาติใกล้ชิด สมเด็จพระราชินีเบเรงเกลาจึงพาพระราชโอรสธิดา ซึ่งหนึ่งในนั้นคือเจ้าชายเฟร์นันโด กลับไปที่ราชสำนักของพระราชบิดา พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 8 ในปี ค.ศ. 1217 พระเจ้าเอนริเกที่ 1 พระอนุชาของพระนางสิ้นพระชนม์ พระนางได้สืบทอดบัลลังก์กัสติยาต่อโดมีเจ้าชายเฟร์นันโดเป็นรัชทายาท แต่ทรงยกบัลลังก์ให้พระราชโอรสอย่างรวดเร็ว
การรวมกันเป็นหนึ่งของกัสติยาและเลออน

เมื่อพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 9 พระบิดาของพระเจ้าอัลฟอนโซสวรรคตในปี ค.ศ. 1230 ตามพินัยกรรมทรงยกราชอาณาจักรให้ซันชาและดุลเซ สองพระธิดาคนโตจากการอภิเษกสมรสครั้งแรกกับเตเรซาแห่งโปรตุเกส แต่เจ้าชายเฟร์นันโดไม่เชื่อฟังพินัยกรรมดังกล่าวและอ้างสิทธิ์ในการสืบทอดเป็นของตนเอง ท้ายที่สุดก็มีการทำข้อตกลงกัน การเจรจาเริ่มต้นขึ้นระหว่างพระมารดาของทั้งสาม คือ เบเรงเกลากับเตเรซา และได้รับการลงนามที่เบนาเบนเตในวันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 1230 ระบุว่าพระเจ้าเฟร์นันโดจะได้รับราชอาณาจักรเลออน แลกกับการจ่ายค่าชดเชยก้อนโตเป็นเงินสดและที่ดินให้กับซันชาและดุลเซ พระเชษฐภคินีต่างมารดา เฟร์นันโดจึงกลายเป็นคนแรกที่ได้เป็นพระมหากษัตริย์ของทั้งสองอาณาจักร ต่อจากพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 7 ในปี ค.ศ. 1157
ช่วงแรกของการครองราชย์ พระเจ้าเฟร์นันโดต้องรับมือกับการก่อกบฏของตระกูลลารา
การพิชิตอัลอันดะลุส

นับตั้งแต่สมรภูมิลัสนาบัสเดโตโลซาในปี ค.ศ. 1212 ได้ทำให้การรุกคืบในสเปนของกลุ่มอัลโมฮัดหยุดชะงัก การทำสนธิสัญญาพักรบที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องทำให้กัสติยากับกลุ่มอัลโมฮัดที่ครองความเป็นใหญ่ในอัลอันดะลุสอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ทว่าวิกฤตการสืบทอดตำแหน่งในรัฐกาหลิบของกลุ่มอัลโมฮัดหลังการเสียชีวิตของยูซุฟที่ 2 ในปี ค.ศ. 1224 เปิดช่องให้พระเจ้าเฟร์นันโดได้เข้าไปแทรกแซง อับดัลเลาะห์ อัลอะดิล ผู้อ้างสิทธิ์ฝั่งอัลอันดะลุส ส่งเรือบรรทุกกำลังพลและอาวุธของกลุ่มอัลโมฮัดล่องเรือข้ามช่องแคบไปโมร็อกโกเพื่อท้าชิงการสืบทอดตำแหน่งกับคู่แข่งซึ่งอยู่ที่นั่น ทำให้อัลอันดะลุสไร้การป้องกัน อัลดัลเลาะห์ อัลบัยยะซี ลูกพี่ลูกน้องที่เป็นกบฏของอัลอะดิล (กลุ่มแบซัน) ร้องขอความช่วยเหลือทางทหารต่อพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 เพื่อมาต่อกรกับผู้แย่งชิงตำแหน่ง ในปี ค.ศ. 1225 กองทัพกัสติยาร่วมทำสงครามกับอัลบัยยะซี ปล้นทำลายแคว้นแฆน, เบกาเดกรานาดา และก่อนถึงสิ้นปีอัลบัยยะซีก็ได้รับการแต่งตั้งให้ครองตำแหน่งในกอร์โดบา เพื่อเป็นการตอบแทน อัลบัยยะซีมอบฐานที่มั่นชายแดนซึ่งตั้งอยู่ในจุดยุทธศาสตร์ บัญโญสเดลาเอ็นซินา, ซัลบาเตียร์รา และกาปียาให้พระเจ้าอัลฟอนโซ เมื่ออัลบัยยะซีถูกต่อต้านและสังหารโดยประชาชนที่ลุกฮือขึ้นมาก่อจราจลในกอร์โดบาหลังจากนั้นไม่นาน ชาวกัสติยาก็ยังคงครองดินแดนของอัลบัยยะซีในอัลดูฆาร์, บาเอซา และมาร์โตส
ทว่าวิกฤตในรัฐการหลิบของกลุ่มอัลโมฮัดยังคงไม่ได้รับการแก้ไข ในปี ค.ศ. 1228 อับดัลลา อิดิสที่ 1 อัลมะมุน ผู้แสดงตนชาวอัลโมฮัดคนใหม่ตัดสินใจทิ้งสเปนไปหาเศษเสี้ยวสุดท้ายของกองกำลังอัลโมฮัดในโมรอกโก อัลอันดะลุสที่แตกเป็นเสี่ยงๆ ถูกทิ้งให้อยู่ในมือของผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่น มูฮัมมัด อิบน์ ยูซุฟ อิบน์ ฮัด อัลยูดามี เมื่อเห็นโอกาส เหล่ากษัตริย์ชาวคริสต์จากทางเหนือ ได้แก่ พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 แห่งกัสติยา, พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 9 แห่งเลออน, พระเจ้าฆวนที่ 1 แห่งอารากอน และพระเจ้าซังชูที่ 2 แห่งโปรตุเกส จึงรีบลงมือทำการรุกรานอัลดาลุสอย่างต่อเนื่องตลอดแทบทั้งปี กองกำลังอัลอันอาลุสชั่วคราวของอิบน์ ฮัดถูกทำลายอย่างรวดเร็วระหว่างกำลังพยายามหยุดยั้งชาวเลออนที่อาลังเกในปี ค.ศ. 1230 กองทัพคริสเตียนโลดแล่นลงใต้โดยปราศจากการต่อต้าน แต่ละเมืองของอัลอันดะลุสถูกทิ้งให้ต้านทานหรือเจรจาขอยกธงขาวด้วยตัวเอง
ตลอดยี่สิบปีตั้งแต่ปี ค.ศ. 1228 ถึง ค.ศ. 1248 มีการรุกคืบครั้งใหญ่ในการทำเรกองกิสตา ในวันที่ 22 ธันวาคม ค.ศ. 1248 พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 พิชิตเซบิยา นครที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของอัลอันดะลุส รัฐอะมีรกรานาดายังคงรอดพ้นจากการถูกพิชิต
พระเจ้าเฟร์นันโดผนวกดินแดนที่พิชิตมาได้ส่วนหนึ่งเข้ากับราชบัลลังก์กัสติยาโดยตรง อีกส่วนหนึ่งทรงวางโครงสร้างให้เป็นรัฐบริวารภายใต้การปกครองดูแลของข้าหลวงชาวมุสลิม แม้ว่าสุดท้ายจะถูดยึดครองอย่างถาวรและถูกผนวกเข้ากับกัสติยาก่อนสิ้นศตวรรษ
การสวรรคต

พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 เริ่มต้นการครองราชย์ด้วยตำแหน่งกษัตริย์แห่งกัสติยา ในตอนที่ทรงสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1252 พระองค์ได้ยกราชอาณาจักรซึ่งกว้างใหญ่ไพศาลอย่างมากให้กับพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 10 พระโอรสและทายาท อาณาเขตใหม่ของรัฐกัสตาที่พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 ได้สร้างขึ้นมาจะคงอยู่ไปจนถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 โดยแทบไม่เปลี่ยนแปลง
ร่างของพระเจ้าเฟร์นันโดถูกฝังในอาสนวิหารเซบิยาโดยพระเจ้าอัลฟอนโซที่ 10 พระโอรส สุสานของพระองค์จารึกด้วยสี่ภาษา คือ ภาษาอาหรับ, ภาษาฮีบรู, ภาษาละติน และภาษากัสติยายุคแรก ทรงได้รับการประกาศให้เป็นนักบุญในชื่อนักบุญเฟร์นันโดโดยสมเด็จพระสันตะปาปาเคลเมนต์ที่ 10 ในปี ค.ศ. 1671
ครอบครัว > การอภิเษกสมรสครั้งแรก

ในปี ค.ศ. 1219 พระเจ้าเฟร์นันโดอภิเษกสมรสกับเอลีซาเบ็ทแห่งโฮเอินชเตาเฟิน พระธิดาของกษัตริย์เยอรมัน พระเจ้าฟิลิปป์ที่ 3 แห่งสวาเบีย กับอีรีเนอ แองเจลินา ในสเปนเอลีซาเบ็ทถูกเรียกว่าเบียทริซ ทั้งคู่มีพระโอรสธิดาด้วยกันคือ
พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 10 แห่งกัสติยา ทายาทของพระองค์
ฟาดริเก
เฟร์นันโด (ค.ศ. 1225–1243/1248)
เอเลนอร์ (ประสูติ ค.ศ. 1227) สิ้นพระชนม์ในวัยเด็ก
เบเรงเกลา (ค.ศ. 1228–1288/89) แม่ชีที่ลัสอูเอลกัส
เอนริเก
เฟลิเป (ค.ศ. 1231–1274) ปฏิญาณตนต่อศาสนจักร แต่ถูกพรากตัวไปโดยความงามของคริสตินาแห่งนอร์เวย์ ซึ่งมุ่งมั่นที่จะเป็นเจ้าสาวของหนึ่งในพี่น้องชายของพระองค์ จึงทรงทิ้งคำปฏิญาณศักดิ์สิทธิ์ไปแต่งงานกับเธอ เธอเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1262 โดยไร้ซึ่งทายาท
ซันโช อาร์ชบิชอปแห่งโตเลโดและเซบิยา (ค.ศ. 1233–1261)
มานูเอลแห่งกัสติยา
มาเรีย สิ้นพระชนม์ในวัยทารกในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1235
ครอบครัว > การอภิเษกสมรสครั้งที่สอง

หลังเป็นม่าย ทรงอภิเษกสมรสใหม่กับฌาน เคาน์เตสแห่งปงตีเยอ ก่อนเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1237 ทั้งคู่มีพระโอรสด้วยกันสี่คนกับพระธิดาหนึ่งคน คือ
เฟร์นันโด (ค.ศ. 1239–1260) เคานต์แห่งโอมาล
เลโอนอร์ (ค.ศ. 1241–1290) อภิเษกสมรสกับพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1 แห่งอังกฤษ ทั้งคู่มีพระโอรสธิดาด้วยกัน 16 คน หนึ่งในนั้นคืออนาคตพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 2 แห่งอังกฤษ และพระมหากษัตริย์อังกฤษทุกคนถัดจากพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 1 เป็นลูกหลานของพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3
ลูอิส (ค.ศ. 1243–1269)
ซิมง (ค.ศ. 1244) สิ้นพระชนม์ในวัยเด็กและถูกฝังในอารามในโตเลโด
ฆวน (ค.ศ. 1245) สิ้นพระชนม์ในวัยเด็กและถูกฝังในอาสนวิหารกอร์โดบา
ตราแรกของกัสติยาและเลออนที่รวมกันเป็นหนึ่งเดียวที่พระเจ้าเฟร์นันโดใช้
รูปปั้นแกะสลักของพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 3 โดยโฆอากิน บิลบาโอ มาร์ติเนซ ในอนุสรณ์สถานซึ่งตั้งอยู่ในปลาซานูเอบา ("จัตุรัสใหม่") ของเซบิยา สร้างขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1920
พระเจ้าเฟร์นันโดกับพระมเหสี อลิซาเบธ ในอาสนวิหารบูร์โกส
ประเทศอิเควทอเรียลกินี

| สาธารณรัฐอิเควทอเรียลกินี República de Guinea Ecuatorial (สเปน) République de Guinée Équatoriale (ฝรั่งเศส) República da Guiné Equatorial (โปรตุเกส) |
| --- | --- |
   ธงชาติ    ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: "เอกภาพ สันติภาพ ยุติธรรม" (สเปน: Unidad, Paz, Justicia)
เพลงชาติ: เพลงชาติอิเควทอเรียลกินี
แสดงลูกโลกแสดงทวีปแอฟริกา
เมืองหลวง: มาลาโบ (ปัจจุบัน)  ซิวดัดเดลาปัซ (กำลังก่อสร้าง) 3°45′N 8°47′E﻿ / ﻿3.750°N 8.783°E﻿ / 3.750; 8.783
เมืองใหญ่สุด: บาตา
ภาษาราชการ:   สเปน  โปรตุเกส  ฝรั่งเศส 
ภาษาพูด:  รายการ อังกฤษ  ฮินดี  อาหรับ  ฝรั่งเศส  ฟูลานี  มันดินกา  ซูซู  อึมเยเน  ฟัง  ปูนู  อึนเซบี  อิกโบ  บูเบ  อาโนบอน  กอมเบ  โยรูบา 
กลุ่มชาติพันธุ์  (1994): 80.3% ฟัง 6.5% บูบี 3.6% อึนโดเว 1.6% อาโนบอน 1.1% บูเจบา 5.4% อิกโบ
ศาสนา : 86.8% คริสต์ —79.9% โรมันคาทอลิก —3.2% โปรเตสแตนต์ —3.7% นิกายอื่น ๆ 4.9% ไม่มี 4.1% อิสลาม 2.1% ศาสนาพื้นเมือง 2.1% อื่น ๆ
การปกครอง: รัฐเดี่ยว สาธารณรัฐระบบประธานาธิบดีภายใต้ระบอบเผด็จการอำนาจนิยมพรรคเดียวโดยพฤตินัย

• ประธานาธิบดี : เตโอโดโร โอเบียง อึงเกมา อึมบาโซโก
• รองประธานาธิบดี : เตโอโดโร อึงเกมา โอเบียง มังเก
• นายกรัฐมนตรี : Manuela Roka Botey
 
สภานิติบัญญัติ: รัฐสภา
• สภาสูง: วุฒิสภา
• สภาล่าง: สภาผู้แทนราษฎร
เป็นเอกราชจากสเปน

• ประกาศเอกราช : 12 ตุลาคม ค.ศ. 1968
 
พื้นที่
• รวม: 28,050 ตารางกิโลเมตร (10,830 ตารางไมล์) (อันดับที่ 141)
• แหล่งน้ำ (%): น้อยมาก
ประชากร
• ค.ศ. 2021 ประมาณ: 1,468,777 (อันดับที่ 153)
• สำมะโนประชากร ค.ศ. 2020: 1,468,777
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2019 (ประมาณ)
• รวม: 29.162 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 135)
• ต่อหัว: 21,442 ดอลลาร์สหรัฐ
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2019 (ประมาณ)
• รวม: 12.432 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 140)
• ต่อหัว: 9,141 ดอลลาร์สหรัฐ
เอชดีไอ (ค.ศ. 2019):  0.592 ปานกลาง · อันดับที่ 145
สกุลเงิน: ฟรังก์ซีเอฟเอ (XAF)
เขตเวลา: UTC+1 (เวลาแอฟริกาตะวันตก)
รูปแบบวันที่: วว/ดด/ปปปป
ขับรถด้าน: ขวา
รหัสโทรศัพท์: +240
โดเมนบนสุด: .gq
 รวมภาษาสเปนอิเครทอเรียล (Español ecuatoguineano) 
อิเควทอเรียลกินี (อังกฤษ: Equatorial Guinea; สเปน: Guinea Ecuatorial; ฝรั่งเศส: Guinée équatoriale; โปรตุเกส: Guiné Equatorial) หรือเรียกอย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐอิเควทอเรียลกินี (อังกฤษ: Republic of Equatorial Guinea; สเปน: República de Guinea Ecuatorial, ฝรั่งเศส: République de Guinée équatoriale, โปรตุเกส: República da Guiné Equatorial) เป็นประเทศหนึ่งในภูมิภาคแอฟริกาตะวันตก มีอาณาเขตติดกับประเทศแคเมอรูนทางทิศเหนือ ประเทศกาบองทางทิศใต้และทิศตะวันตก อ่าวกินีทางทิศตะวันตก และอยู่ใกล้ ๆ ประเทศเซาตูแมอีปริงซีปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้
ประวัติศาสตร์

เดิมอิเควทอเรียลกินีเคยอยู่ภายใต้การปกครองของโปรตุเกส และต่อมาตกเป็นอาณานิคมของสเปนเป็นเวลาถึง 190 ปี ตั้งแต่ปี 2321 จนได้รับเอกราชเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2511
การเมือง

นาย Macias Nguema ดำรงตำแหน่งเป็นประธานาธิบดีคนแรกและเป็นผู้สถาปนาระบบการปกครองแบบพรรคเดียวในปี 2513
ภายใต้ระบบการปกครองเผด็จการของประธานาธิบดี ประชาชนกว่า 1 ใน 3 ของประเทศถูกสังหารหรือหนีออกนอกประเทศ จนเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2515 นาย Macias Nguema ได้สถาปนาตนเองเป็นประธานาธิบดีตลอดกาล (President-for-Life) แต่ต่อมา ได้ถูกโค่นล้มโดยรัฐประหารในเดือนสิงหาคม 2522 ภายใต้การนำของพันเอก Teodoro Obiang Nguema Mbasogo รัฐมนตรีกระทรวงกลาโหม ซึ่งเป็นหลานชายของนาย Macias Nguema จากนั้น คณะนายทหารจึงเป็นองค์กรทางการเมืองที่มีอำนาจเบ็ดเสร็จในการบริหารปกครองประเทศ
รัฐธรรมนูญ ฉบับวันที่ 12 ตุลาคม 2525 เปิดโอกาสให้มีการจัดตั้งพรรคฝ่ายค้านที่ถูกต้องตามกฎหมาย หลังจากนั้น ในปี 2534 ประธานาธิบดี Obiang ได้สถาปนาระบบการเมืองหลายพรรคขึ้น โดยจัดให้มีการเลือกตั้งแบบหลายพรรคขึ้นครั้งแรกในปี 2539 อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติแล้ว พรรค Partido Democrático de Guinea Ecuatorial (PDGE) ของนาย Obiang ยังคงเป็นพรรคการเมืองที่ถือครองเสียงข้างมากเพียงพรรคเดียว และมักมีรายงานข่าวเกี่ยวกับการจำกัดคู่แข่งทางการเมืองและความไม่โปร่งใสในการเลือกตั้งเสมอ ๆ
ความสัมพันธ์กับต่างประเทศ

หลังจากที่นาย Obiang ยึดอำนาจไว้ได้ในปี 2522 อิเควทอเรียลกินีได้ดำเนินการปรับความสัมพันธ์กับประเทศตะวันตกโดยเฉพาะอย่างยิ่งกับสเปนกับฝรั่งเศส โดยความสัมพันธ์กับสเปนนั้น ทั้งสองฝ่ายมีการลงนามในความตกลงว่าด้วยความร่วมมือทางเศรษฐกิจและวิชาการอย่างถาวร ในส่วนของความสัมพันธ์กับฝรั่งเศสนั้น ประธานาธิบดี Obiang ออกกฎบังคับให้เรียนภาษาฝรั่งเศสในโรงเรียนเพื่อให้ทั้งภาษาฝรั่งเศสและสเปนเป็นภาษาราชการ ต่อมา ในปี 2543 ฝรั่งเศสดำเนินโครงการลดความยากจนและปรับปรุงสาธารณูปโภคในท้องถิ่นเพื่อช่วยเหลืออิเควทอเรียล และส่งที่ปรึกษาชาวฝรั่งเศสไปทำงานในกระทรวงการคลังและการวางแผนเพื่อให้คำปรึกษาด้านโครงการ
ความสัมพันธ์ทางการทูตกับประเทศทางตะวันตกเริ่มสั่นคลอน เนื่องมาจากข้อสงสัยจากหลายฝ่ายที่ว่าอิเควทอเรียลกินีไม่ได้ปรับปรุงพัฒนาการเมืองให้ดีขึ้นแม้จะได้รับความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาแล้วก็ตาม อย่างไรก็ดี การค้นพบทรัพยากรน้ำมันเป็นปัจจัยสำคัญที่ปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างอิเควทอเรียลกินีกับประเทศตะวันตกอย่างรวดเร็ว สหรัฐอเมริกาเปิดสถานทูตที่กรุงมาลาโบอีกครั้งในเดือนตุลาคม ปี 2546 หลังจากได้ปิดทำการไปเมื่อปี 2539 เนื่องจากสาเหตุด้านสิทธิมนุษยชน
ในขณะเดียวกัน การค้นพบน้ำมันสำรองนอกชายฝั่งทะเลได้กลายเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบทางลบต่อความสัมพันธ์ระหว่างอิเควทอเรียลกินีกับหลายประเทศในภูมิภาค มีกรณีพิพาทเรื่องอาณาเขตทางทะเลกับประเทศรอบบ้านหลายประเทศ อิเควทอเรียลกินีเคยโต้แย้งกับไนจีเรียเรื่องการแบ่งเขตน่านน้ำ และยังมีข้อพิพาทเรื่องการครอบครองดินแดนกับกาบอง โดยทั้งสองฝ่ายต่างอ้างกรรมสิทธิ์เหนือเกาะ Mbanie Cocotier และ Conga และอิเควทอเรียลกินียังไม่ยอมรับข้อเสนอของกาบองในการตกลงการจัดสรรทรัพยากรร่วมกัน
ความสัมพันธ์กับต่างประเทศ > ความสัมพันธ์กับประเทศไทย

1. ความสัมพันธ์ทั่วไป
1.1 การทูต
ไทยและอิเควทอเรียลกินีสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกันเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2534โดยไทยมอบหมายให้สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงอาบูจา มีเขตอาณาครอบคลุมอิเควทอเรียลกินี ในขณะที่อิเควทอเรียลกินีมอบหมายให้สถานเอกอัครราชทูตอิเควทอเรียลกินี ณ กรุงปักกิ่ง มีเขตอาณาครอบคลุมประเทศไทย ที่ผ่านมา ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับอิเควทอเรียลกินียังห่างเหิน ไม่ปรากฏการแลกเปลี่ยนการเยือนในระดับสูงระหว่างกัน
1.2 เศรษฐกิจ
ในปี 2551 ไทยและอิเควทอเรียลกินีมีมูลค่าการค้ารวม 4.85 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจาก 2.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2550 โดยไทยเป็นฝ่ายส่งออกและได้ดุลการค้าทั้งสิ้น และไม่ปรากฏข้อมูลการนำเข้าจากอิเควทอเรียลกินี
สินค้าส่งออกของไทยไปยังอิเควทอเรียลกินี ได้แก่ ข้าว เครื่องจักรกลและส่วนประกอบเครื่องจักร ผลไม้กระป๋องและแปรรูป
2. ความตกลงที่สำคัญ ๆ กับไทย
ยังไม่มีการทำความตกลงใด ๆ ระหว่างกัน
3.การเยือนที่สำคัญ
ไม่ปรากฏข้อมูลการเยือนระหว่างไทยกับอิเควทอเรียลกินี
การแบ่งเขตการปกครอง

ประเทศอิเควทอเรียลกินี แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 จังหวัด (provinces)  โดยแต่ละจังหวัดจะมีเมืองหลวง ได้แก่
จังหวัดอามโนโบน มีเมืองหลวงคือ ซานอันโตนีโอเดอปาเล
จังหวัดบิโอโกโนร์เต มีเมืองหลวงคือ มาลาโบ
จังหวัดบิโอโกซูร์ มีเมืองหลวงคือ ลูบา
จังหวัดเซนโตรซูร์ มีเมืองหลวงคือ เอวีนายอง
จังหวัดเกีย-นเตม มีเมืองหลวงคือ เอเบบิยิน
จังหวัดลีโตรัล มีเมืองหลวงคือ บาตา
จังหวัดเวลา-นซาส มีเมืองหลวงคือ มอนโกโม
ภูมิศาสตร์

ประเทศนี้ตั้งอยู่บริเวณเส้นศูนย์สูตร ตอนกลางของทวีปแอฟริกา โดยทิศเหนือติดกับแคเมอรูน ทิศตะวันออกและทิศใต้ติดกับกาบอง ทิศตะวันตกติดกับมหาสมุทรแอตแลนติก บริเวณอ่าวกินี 
มีพื้นที่ 28,051 ตารางกิโลเมตร โดยมีเมืองหลวงคือ กรุงมาลาโบ (Malabo) ซึ่งตั้งอยู่บนเกาะ Bioko
จำนวนประชากร 6.6 แสนคน (ปี 2551) 
ภูมิอากาศ อากาศร้อนชื้น ฝนตกชุก ปริมาณน้ำฝนโดยเฉลี่ยกว่า 2,000 มิลลิเมตร อุณหภูมิโดยเฉลี่ย 25 องศาเซลเซียส
เมืองสำคัญ เมืองบาทา (Bata) ซึ่งเป็นเมืองท่าสำคัญ
เศรษฐกิจ

ข้อมูลเศรษฐกิจ ปี 2551
หน่วยเงินตรา ฟรังก์เซฟา (CFAfr)
อัตราแลกเปลี่ยน 1 บาท ประมาณ 13.17 CFAfr (พฤศจิกายน 2552)
ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ 17.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ปี 2551)
รายได้ประชาชาติต่อหัว 34,045 ดอลลาร์สหรัฐ (ปี 2551)
การขยายตัวทางเศรษฐกิจ ร้อยละ 10.6 (ปี 2551)
สภาพเศรษฐกิจโดยทั่วไป
ก่อนการได้รับเอกราชของอิเควทอเรียลกินี องค์ประกอบสำคัญทางเศรษฐกิจ ได้แก่ การเกษตร โดยเฉพาะการปลูกโกโก้ และกาแฟ การทำปศุสัตว์ ป่าไม้และการประมง แต่ในปัจจุบัน การพัฒนาภาคการเกษตรของอิเควทอเรียลกินีไม่ได้รับการเอาใจใส่จากภาครัฐ ส่งผลให้ผลผลิตที่ได้ลดลงและมีการส่งขายภายในตลาดท้องถิ่นเท่านั้น จากที่เคยผลิตโกโก้ได้มากถึง 36,161 ตัน ในปี 2512 เหลือเพียง 76 ตัน ในปี 2547 นอกจากนี้ ผลผลิตอื่น ๆ มีการผลิตลดลงเรื่อยมา
ในปี 2538 มีการค้นพบแหล่งสำรองน้ำมันขนาดใหญ่ในอ่าวกินี ซึ่งส่งผลต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจของอิเควทอเรียลกินีอย่างมาก โดยการส่งออกน้ำมันกลายเป็นรายได้หลักของประเทศ นอกจากนี้ อิเควทอเรียลกินียังได้ค้นพบแหล่งก๊าซธรรมชาติ และมีการจัดตั้งบริษัท Sonagaz ในปี 2548 จากการค้นพบแหล่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาตินี้ ทำให้ต่างชาติเข้าไปลงทุนในอิเควทอเรียลกินี เช่น สหรัฐฯ ลงทุนในสาขาน้ำมันตั้งแต่ปี 2540 ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศร้อยละ 93 มาจากแหล่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ และเป็นรายได้ของรัฐบาลร้อยละ 94 และส่งออกร้อยละ 99 ในปี 2548
การเติบโตในภาคธุรกิจน้ำมันทำให้รัฐบาลมีการใช้จ่ายเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะด้านสาธารณูปโภค ในระหว่างปี 2546-2548 มีการใช้จ่ายสูงกว่าร้อยละ 70 อย่างไรก็ตามมีข้อกังวลจากหลายฝ่ายในเรื่องความไม่โปร่งใสของรัฐบาลในการใช้จ่ายงบประมาณดังกล่าว
แม้อิเควทอเรียลกินีจะมีอัตรารายได้ต่อหัวสูง แต่อิเควทอเรียลกินีประสบปัญหาความแตกต่างระหว่างคนจนและคนรวยอย่างมาก นอกจากนี้ การพัฒนาในส่วนภูมิภาคและชนบทของอิเควทอเรียลกินีไม่ได้รับการพัฒนาอย่างทั่วถึง อันเนื่องมาจากการที่รัฐบาลมุ่งพัฒนาพื้นที่ที่มีการค้นพบแหล่งน้ำมันเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะเมืองหลวง Malabo เมืองท่า Luba และเมือง Bata
นอกจากน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ อิเควทอเรียลกินียังมีทรัพยากรธรรมชาติที่ยังไม่ได้มีการนำมา ใช้อย่างจริงจัง เช่น ไททาเนียม แร่เหล็ก แมงกานีส ยูเรเนียม และสินแร่ทองคำ
วัฒนธรรม

ภาษาราชการ ภาษาสเปน และภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาราชการ 
ภาษาพื้นเมืองอื่น ๆ ได้แก่ Fang Bubi Ibo และ Pidgin English
ข้อมูล

บทความนี้รวมเอางานสาธารณสมบัติจากเดอะเวิลด์แฟกต์บุ๊ก
Max Liniger-Goumaz, Small Is Not Always Beautiful: The Story of Equatorial Guinea (French 1986, translated 1989) ISBN 0-389-20861-2.
Ibrahim K. Sundiata, Equatorial Guinea: Colonialism, State Terror, and the Search for Stability (1990, Boulder: Westview Press) ISBN 0-8133-0429-6.
Robert Klitgaard. 1990. Tropical Gangsters. New York: Basic Books. (World Bank economist tries to assist pre-oil Equatorial Guinea) ISBN 0-465-08760-4.
D.L. Claret. Cien años de evangelización en Guinea Ecuatorial (1883–1983) / One Hundred Years of Evangelism in Equatorial Guinea (1983, Barcelona: Claretian Missionaries).
Adam Roberts, The Wonga Coup: Guns, Thugs and a Ruthless Determination to Create Mayhem in an Oil-Rich Corner of Africa (2006, PublicAffairs) ISBN 1-58648-371-4.
แหล่งข้อมูลอื่น

Web dossier Equatorial Guinea from the Afrika-Studiecentrum Leiden Library.
ประเทศอิเควทอเรียลกินี ที่เว็บไซต์ Curlie
Wikimedia Atlas of Equatorial Guinea
Official Government of Equatorial Guinea website
Guinea in Figures – Official Web Page of the Government of the Republic of Equatorial Guinea เก็บถาวร 2021-05-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Country Profile from BBC News.
Equatorial Guinea. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Equatorial Guinea from UCB Libraries GovPubs.
Key Development Forecasts for Equatorial Guinea from International Futures.
Equatorial Guinea news headline links from AllAfrica.com.
History of Equatorial Guinea, PBS Wide Angle interactive timeline.
Once Upon a Coup, PBS Wide Angle documentary about the 2004 coup attempt.
1°30′N 10°00′E﻿ / ﻿1.500°N 10.000°E﻿ / 1.500; 10.000
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส 2  3  BnF data 2  3  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  สวีเดน  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
ประชาชน:  รัฐสภาสหราชอาณาจักร 
อื่น ๆ:  สารานุกรมของยูเครนสมัยใหม่  พจนานุกรมประวัติศาสตร์ของสวิสเซอร์แลนด์  NARA  IdRef 2