stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กาแฟ
เชิงอรรถ > ผลงานที่อ้างถึง

Allen, Stewart Lee (1999). The Devil's Cup: Coffee, the Driving Force in History. Soho: Random House. ISBN 978-1-56947-174-6. OCLC 41961356.
Bersten, Ian (1999). Coffee, Sex & Health: A History of Anti-coffee Crusaders and Sexual Hysteria. Sydney: Helian Books. ISBN 978-0-9577581-0-0. OCLC 222519244.
Clarke, Ronald James; Macrae, R., บ.ก. (1987). Coffee. Vol. 2: Technology. Barking, Essex: Elsevier Applied Science. ISBN 978-1-85166-034-6.
Clifford, M. N.; Wilson, K.C., บ.ก. (1985). Coffee: Botany, Biochemistry and Production of Beans and Beverage. Westport, Connecticut: AVI Publishing. ISBN 978-0-7099-0787-9. OCLC 11444112.
Kingston, Lani (2015). How to Make Coffee: The Science Behind the Bean (1st ed.). Lewes: Ivy Press. ISBN 978-1782405184. OCLC 898155710.
Kummer, Corby (2003). The Joy of Coffee: The Essential guide to Buying, Brewing, and Enjoying. Boston: Houghton Mifflin. ISBN 978-0-618-30240-6. OCLC 51969208.
Pendergrast, Mark (2001) [1999]. Uncommon Grounds: The History of Coffee and How It Transformed Our World. London: Texere. ISBN 978-1-58799-088-5. OCLC 48931999.
Souza, Ricardo M. (2008). Plant-Parasitic Nematodes of Coffee. Dordrecht: シュプリンガー・ジャパン株式会社. ISBN 978-1-4020-8719-6. OCLC 288603555. สืบค้นเมื่อ 18 November 2015.
Weinberg, Bennett Alan; Bealer, Bonnie K. (2001). The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug. New York: Routledge. p. 3. ISBN 978-0-415-92722-2. สืบค้นเมื่อ 18 November 2015.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กาแฟ
คู่มือการท่องเที่ยว กาแฟ จากวิกิท่องเที่ยว (ในภาษาอังกฤษ)
รูปภาพเกี่ยวกับกาแฟ ที่ฟลิคเกอร์
| ด ค กกาแฟ |
| --- | --- |
หัวข้อ:  เศรษฐศาสตร์  การค้าโดยชอบธรรมของกาแฟ  ผลกระทบต่อสุขภาพ  ประวัติศาสตร์ 
การผลิต:  กระบวนการผลิตกาแฟ  แหล่งปลูกกาแฟ 
ชนิดและสายพันธุ์:  รายชื่อพันธุ์กาแฟ  อะแรบิกา  ชาริเยอร์  โรบัสตา  ใบใหญ่ (ไลเบริกา) 
ส่วนประกอบ:  Cafestol  Caffeic acid  กาเฟอีน  เมล็ดกาแฟ  Furan-2-ylmethanethiol 
กระบวนการผลิตกาแฟ:  การคั่วเมล็ดกาแฟ  การสกัดกาเฟอีน  การบำบัดน้ำเสีย  การคั่วกาแฟที่บ้าน 
การจัดเตรียม/การผลิต:  กาแฟกระป๋อง  กาแฟชงเย็น  กาแฟตุรกี  กาแฟแบบหยดร้อน  กาแฟสำเร็จรูป  กาแฟอาหรับ  เครื่องชงกดกาแฟแบบฝรั่งเศส  เครื่องชงกาแฟ  เครื่องชงกาแฟแบบชะสกัด  เครื่องชงกาแฟแบบเป็นกาหยด  เครื่องชงกาแฟแบบสุญญากาศ  เครื่องชงกาแฟแบบเอสเปรสโซ  เจซแว  เจอเบอนา  ชอร์เรอาดอร์  น็อกบ็อกซ์  ภาชนะบรรจุกาแฟแบบใช้ครั้งเดียว  หม้อชงกาแฟโมคา  เอสเปรสโซ ดอปปีโย  ริสเตรตโต  ลุงโก  แอโรเพรสส์ 
ประเภทของกาแฟ:  อัฟโฟกาโต  คัฟแฟะอาเมรีคาโน  Bica  Bicerin  แบล็ค รัสเชี่ยน  กาแฟเวียดนาม  กาเฟโอแล  กาเฟเดโอยา  กาเฟกอนเลเช  Caffè crema  Café Cubano  โมคา  Café Touba  Caffè corretto  Café com Cheirinho  คัฟแฟะมัคคียาโต  คัปปุชชีโน  การาฆิโย  กาแฟนม  กอร์ตาโด  กาแฟไข่  เอสเปรสโซ  แฟลตไวต์  แฟรปพัชชีโน  กาเลา  Garoto  Greek frappé coffee  กาแฟเย็น  กาแฟกรองอินเดีย (มัทราส)  Ipoh white coffee  กาแฟไอริช  Karsk  กาแฟขี้ชะมด  Kopi tubruk  คัฟเฟลลัตเต  ลัตเตมัคคียาโต  Liqueur coffee  ลองแบล็ก  Lungo  Mazagran  โอเลี้ยง  Red eye  ริสเตรตโต  Rüdesheimer Kaffee  Tenom coffee  กาแฟขาว  White Russian  กาเฟกอนเลเช  Wiener Melange  Yuenyeung 
วิถีชีวิต:  บาริสตา  Caffè sospeso  Coffee ceremony  CoffeeCon  Coffee culture  Coffee cupping  Coffee Palace  ร้านกาแฟ  ฟิก้า  โกปี๊เตี่ยม  Latte art  Viennese coffee house 
เครื่องดื่มทดแทน:  Barley coffee  ชาข้าวบาร์เลย์  Barleycup  Caro  กาแฟธัญพืช  Chicory  Dandelion coffee  Inka  Maya nut  Postum  Qishr 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
อื่น ๆ:  พจนานุกรมประวัติศาสตร์ของสวิสเซอร์แลนด์ 
เหนือประตูของร้านกาแฟแห่งหนึ่งในเมือง ไลพ์ซิจมีประติมากรรมรูปชายในชุดพื้นเมืองตุรกีกำลังรับถ้วยกาแฟจากเด็กผู้ชายคนหนึ่ง
ภาพลำต้นและเมล็ดของกาแฟอาราบิก้า (Coffea Arabica)
แหล่งผลิตกาแฟของโลก
r: แหล่งปลูก Coffee robusta

m: แหล่งปลูก Coffee robusta และ Coffee arabica

a: แหล่งปลูกCoffee arabica
ภาพของต้น Coffea arabica ขณะกำลังออกดอก ในบราซิล
ปริมาณการบริโภคกาแฟทั่วโลกในปี 2003
เมล็ดกาแฟหลังผ่านการคั่วแล้ว
เอสเพรสโซกำลังต้มกับครีมาสีน้ำตาลแดงเข้ม
การนำเสนอกาแฟในรูปแบบต่าง ๆ สามารถเป็นส่วนหนึ่งของบริการบ้านกาแฟ ยกตัวอย่างเช่นการวาดลวดลายแฟนซีบนผิวหน้าของลาเต้ถ้วยนี้ เป็นต้น
บ้านกาแฟในปาเลสไตน์ ในปี คริสต์ศักราช 1900
จังหวัดนครพนมในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2526

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครพนม พ.ศ. 2526 เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2526 กำหนดให้มีขึ้นในวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2526 โดยแบ่งเขตการเลือกตั้งออกเป็น 2 เขตเลือกตั้ง มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ 4 คน จำนวนที่นั่งลดลงจากการเลือกตั้งครั้งก่อนเมื่อ พ.ศ. 2522 1 ที่นั่ง ภายหลังจากการแยกพื้นที่บางส่วนของจังหวัดนครพนมจัดตั้งเป็นจังหวัดมุกดาหาร แต่ละเขตเลือกตั้งจะมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เขตละ 2 คน
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต

| --- | --- |
สัญลักษณ์และความหมาย
*: ส.ส.ระบบเขตเลือกตั้งที่ได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา
**: ส.ส.ระบบบัญชีรายชื่อที่ได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา
†: ผู้สมัครที่ถูกตัดสิทธิ์
✔: ผู้สมัครที่เคยดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาแล้ว
( ): หมายเลขประจำตัวของผู้สมัคร
ตัวหนา: ผู้สมัครที่ชนะการเลือกตั้ง
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต > เขตเลือกตั้งที่ 1

เขตการเลือกตั้งที่ 1 ประกอบด้วยอำเภอเมืองนครพนม (เฉพาะตำบลในเมือง ตำบลหนองแสง ตำบลอาจสามารถ ตำบลนาราชควาย ตำบลหนองญาติ ตำบลท่าค้อ และตำบลขามเฒ่า), อำเภอบ้านแพง, อำเภอท่าอุเทน, อำเภอศรีสงคราม  และอำเภอนาหว้า
| ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครพนม> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครพนม> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครพนม> ผู้สมัคร | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครพนม> คะแนนเสียง | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครพนม> % | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครพนม> ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ชาติไทย  | ประสงค์ บูรณ์พงศ์ (3) | 48,888 |  |  |
|  | กิจสังคม  | ทนง ศิริปรีชาพงษ์ (5) | 34,286 |  |  |
|  | ชาติประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)   | แสวง ธวัชวะชุม (1)✔ | 17,127 |  |  |
|  | กิจสังคม  | ชวน กิติศรีวรพันธุ์ (6)✔ | 15,507 |  |  |
|  | ชาติไทย  | นิวัตน์ โรจนาพงษ์ (4) | 12,005 |  |  |
|  | ชาติประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)   | มงคล บุพศิริ (2)✔ | 10,930 |  |  |
|  | สยามประชาธิปไตย   | จีระศักดิ์ พลสนะ (8)* | 5,112 |  |  |
|  | สยามประชาธิปไตย   | หาญ ป้องทอง (7) | 1,985 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | จ่าสิบตำรวจ ศรีจันทร์ พรหมจอม (10) | 1,498 |  |  |
|  | ประชาเสรี   | ปราโมทย์ น้อยทะรงค์ (11) | 746 |  |  |
|  | ประชาเสรี   | สมหมาย เสนจันทร์ฒิไชย (9) | 588 |  |  |
| บัตรดี | บัตรดี | บัตรดี |  |  | – |
| ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน |  |  | – |
| บัตรเสีย | บัตรเสีย | บัตรเสีย |  |  | – |
| ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง |  |  | – |
| ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง |  |  | — |
: ชาติไทย  ได้ที่นั่งจาก ไม่สังกัดพรรค  
: กิจสังคม  รักษาที่นั่ง
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต > เขตเลือกตั้งที่ 2

เขตการเลือกตั้งที่ 2 ประกอบด้วยอำเภอเมืองนครพนม (เฉพาะตำบลกุรุคุ ตำบลบ้านผึ้ง ตำบลนาทราย ตำบลคำเตย ตำบลดงขวาง และตำบลบ้านกลาง), อำเภอนาแก, อำเภอธาตุพนม, อำเภอปลาปาก และอำเภอเรณูนคร
| ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดนครพนม> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดนครพนม> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดนครพนม> ผู้สมัคร | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดนครพนม> คะแนนเสียง | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดนครพนม> % | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดนครพนม> ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | กิจสังคม  | วีรวร สิทธิธรรม (1)* | 34,936 |  |  |
|  | กิจสังคม  | กตัญญู อัครฮาด (2) | 32,522 |  |  |
|  | ชาติไทย  | บุญศรี พลหนองหลวง (6) | 16,095 |  |  |
|  | ชาติประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)   | จำนงค์ ศรีวรขาน (5)✔ | 13,047 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | ไขแสง สุกใส (14)✔ | 10,822 |  |  |
|  | ชาติไทย  | โอฬาร โสวรรณา (7) | 4,907 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | พูลสวัสดิ์ พุทธศิริ (15) | 3,986 |  |  |
|  | ชาติประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)   | บุญญราศรี บริบูรณ์ (11) | 2,830 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | สิทธิชัย รัตโนธร (17) | 2,603 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | เกียรติ นามพลแสน (16) | 2,380 |  |  |
|  | ก้าวหน้า (พ.ศ. 2526)   | ธวัชชัย ต้นสวรรค์ (18) | 1,694 |  |  |
|  | ประชาธิปัตย์   | ประสาน เอมรัฐ (4) | 1,627 |  |  |
|  | ก้าวหน้า (พ.ศ. 2526)   | อุทัย ไชยคราม (19) | 1,511 |  |  |
|  | ประชาธิปัตย์   | สันติ ผิวรัตน์ (3) | 1,408 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | พงษ์เกษม ชาเรืองเดช (9) | 1,011 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | ยุวศักดิ์ ลำทอง (10) | 904 |  |  |
|  | พลังใหม่   | ประมูล แสนสุภา (13) | 900 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | ทรัพย์ทวี ชาเรืองเดช (8) | 676 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | ครองชัย พรหมดี (12) | 384 |  |  |
|  | ไม่สังกัดพรรค | เกรียงศักดิ์ อินทุวงค์ (21) | 256 |  |  |
|  | ปวงชนชาวไทย (พ.ศ. 2525)   | ประสิทธิ์ ลิ้มสกุล (20) | 246 |  |  |
| บัตรดี | บัตรดี | บัตรดี |  |  | – |
| ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน |  |  | – |
| บัตรเสีย | บัตรเสีย | บัตรเสีย |  |  | – |
| ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง |  |  | – |
| ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง |  |  | — |
: กิจสังคม  ได้ที่นั่งจาก ชาติประชาชน (พ.ศ. 2522)  
: กิจสังคม  ชนะที่นั่ง (เขตเลือกตั้งใหม่)
ดูเพิ่ม

จังหวัดนครพนมในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2522
จังหวัดนครพนมในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2529
คัมเยเบลสด์

| --- | --- |
เพลงชาติของหมู่เกาะพิตแคร์นและเกาะนอร์ฟอล์ก
ทำนอง: จอห์น พรินเดิล สกอตต์
"คัมเยเบลสด์" (อังกฤษ: Come Ye Blessed) เป็นเพลงดินแดนในหมู่เกาะพิตแคร์น ดินแดนโพ้นทะเลของบริเตน และเพลงดินแดนอย่างเป็นทางการของเกาะนอร์ฟอล์ก ดินแดนของออสเตรเลีย
เนื้อร้องนำมาจากมัทธิว 25 โองการที่ 34–36 และ 40 ดนตรีประพันธ์ทำนองโดยจอห์น พรินเดิล สกอตต์ (1877–1932) และตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1917
ในเกาะนอร์ฟอล์ก เพลงนี้รู้จักกันในชื่อ "เพลงชาติพิตแคร์น" ซึ่งเสนอแนะว่าเพลงนี้ใช้งานและนำเข้าโดยชาวหมู่เกาะพิตแคร์นอยู่แล้ว ก่อนที่เพลงนี้จะเข้าเกาะนอร์ฟอล์กใน ค.ศ. 1856
"God Save the King" ยังคงเป็นเพลงชาติและเพลงสรรเสรืญพระบารมีอย่างเป็นทางการของหมู่เกาะพิตแคร์น และเพลงสรรเสริญพระบารมีอย่างเป็นทางการในเกาะนอร์ฟอล์ก
เนื้อร้องในภาษาอังกฤษ

Then shall the King

Say unto them

On his right hand:

Come ye blessed of my Father

Inherit the kingdom prepared for you

From the foundation of the world

I was hunger’d and ye gave me meat,

I was thirsty and ye gave me drink

I was a stranger and ye took me in,

Naked and ye clothed me,

I was sick and ye visited me,

I was in prison and ye came unto me

In as much ye have done it unto one of the least of

These my brethren

Ye have done it unto me,

Ye have done it unto me.
เนื้อร้องในภาษาปิตเกิร์น

Then gwen daa King

Tal unto dem

Orn hes rait haan:

Kam ye blessed o mais Faada

Inherit daa kingdum prepared f' yuu

Fram daa foundayshun o t' werl

I wos hungaa'd en ye giw mii miit,

I wos thirstii en ye giw mii a drink

I wos a strienja en ye tek mii iin,

Noe klorth en ye klorthd mii,

I wos sor en ye wisitiid mii,

I wos iin pris'n en ye kam unto mii

Iin es mach ye gat dan et unto wan o daa liis o

Thiis mais brethren

Ye gat dan et unto mii,

Ye gat dan et unto mii.
แหล่งข้อมูลอื่น

1917 published sheet music by John Prindle Scott.
Pitcairn Anthem: Come ye Blessed
| ด ค กเพลงชาติของประเทศในเขตโอเชียเนีย |
| --- | --- |
รัฐเอกราช:  ออสเตรเลีย  หมู่เกาะคุก  ฟีจี  คิริบาส  หมู่เกาะมาร์แชลล์  ไมโครนีเซีย  นาอูรู  นิวซีแลนด์  นีวเว  ปาเลา  ปาปัวนิวกินี  ซามัว  หมู่เกาะโซโลมอน  ตองกา  ตูวาลู  วานูอาตู 
เพลงระดับภูมิภาค:  อเมริกันซามัว (สหรัฐ)  บูเกนวิลล์ (ปาปัวนิวกินี)  เกาะอีสเตอร์ (ชิลี)  เฟรนช์พอลินีเชีย (ฝรั่งเศส)  กวม (สหรัฐ)  ฮาวาย (สหรัฐ)  นิวแคลิโดเนีย (ฝรั่งเศส)  เกาะนอร์ฟอล์ก (ออสเตรเลีย)  หมู่เกาะนอร์เทิร์นมาเรียนา (สหรัฐ)  หมู่เกาะพิตแคร์น (สหราชอาณาจักร)  โตเกเลา (นิวซีแลนด์)  เกาะเล็กรอบนอกของสหรัฐอเมริกา (สหรัฐ)  วอลิสและฟูตูนา (ฝรั่งเศส) 
อดีต:  ฮาวาย (1860–66)  ฮาวาย (1866–76)  หมู่เกาะมาร์แชลล์ (1977–91)  ไมโครนีเชีย (1979–91)
เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง โรจนกุล)

| พระเจ้าพิษณุโลก (เรือง) |
| --- | --- |
เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง โรจนกุล)
พระเจ้าพิษณุโลก
ครองราชย์: พ.ศ. 2311
รัชสมัย: 6 เดือน หรือ 7 วัน
ก่อนหน้า: ราชาภิเษก
ถัดไป: พระยาไชยบูรณ์ (จัน)
พระมหาอุปราช: กรมพระราชวังบวรสถานมงคล
สมุหนายก: เจ้าพระยาจักรี (ทองดี)
เจ้าเมืองพิษณุโลก
ดำรงตำแหน่ง: พ.ศ. 2276 – 7 เมษายน พ.ศ. 2310
รัชสมัย: สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์
ก่อนหน้า: เจ้าพระยาสุรสีห์ (พ.ศ. 2275 – 2276)
ถัดไป: สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท (พ.ศ. 2313 – 2346)

พระราชสมภพ: พ.ศ. 2259 หรือ พ.ศ. 2262 กรุงศรีอยุธยา อาณาจักรอยุธยา
สวรรคต: ราวเดือน 11 พ.ศ. 2311  (49 หรือ 52 พรรษา) เมืองพิษณุโลก อาณาจักรธนบุรี
คู่อภิเษก: ท่านผู้หญิงเชียง
พระราชบิดา: หม่อมพัด
พระราชมารดา: ไม่ปรากฏ
เจ้าพระยาพิษณุโลก (พ.ศ. 2259 หรือ พ.ศ. 2262 – พ.ศ. 2311)  เดิมชื่อ เรือง หรือ บุญเรือง เป็นเจ้าพระยามหานครผู้ครองหัวเมืองชั้นเอก ผู้สำเร็จราชการเมืองพระพิษณุโลก ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ผู้ตั้งชุมนุมเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) และราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ครองเมืองพิษณุโลกหลังจากเหตุการณ์การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง มีราชทินนามขุนนางตามที่ปรากฏในทำเนียบพระไอยการตำแหน่งนาพลเรือน นาทหาร หัวเมือง พ.ศ. 1998 ว่า เจ้าพระยาสุรสีห์พิศณุวาธิราช ชาติพัทยาธิเบศวราธิบดี อภัยพิริยบรากรมภาหุ เจ้าเมืองพิษณุโลกเอกอุ หรือเจ้าเมืองขุนนางระดับ นา 10000 เอกอุ (ศักดินา 10000 ชั้นสูงสุด) และเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เป็นต้นสกุล โรจนกุล
ประวัติ > ชาติกำเนิด

เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เดิมเป็นชาวกรุงศรีอยุธยา เกิดในรัชกาลสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระราวปี พ.ศ. 2259 หรือ พ.ศ. 2262 เป็นนายทหารผู้มีฝีมือคนหนึ่งมีชื่อเสียงมานาน ส่วนเชื้อสายนั้น เชาวน์ รูปเทวินทร์ นายกสมาคมนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทยได้รวบรวมประวัติของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ไว้ว่า "มีเชื้อสายเป็นเจ้าราชนิกูลผู้หนึ่งในราชวงศ์บ้านพลูหลวงของพระเพทราชา" สอดคล้องกับบันทึก ธรรมเนียบตระกูลสังเขปครั้งกรุงเก่า ของหลวงลิขิตปรีชา (คุ้ม) ต้นฉบับลายมือคัดเมื่อ ร.ศ. 53 (พ.ศ. 2377) ระบุว่า "จ้าวพระพิศณุโลกย์เรืองสืบสายจ้าวราชนิกุญผู้เปนพระหลานเธอแผ่นดินพระมหาบุรุษ" หลักฐานดังกล่าวชี้ว่าเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) สืบสายจากเจ้าราชนิกูลนามว่า เจ้าพระพิไชยสุรินทร์ พระราชนัดดาของสมเด็จพระเพทราชา เดิมเป็นนายกรินท์คชประสิทธิ์ ทรงบาศซ้ายในกรมพระคชบาล (กรมช้าง) ตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ต่อมาสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระทรงสถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรมว่ากรมหมื่นอินทรภักดี
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงสันนิษฐานว่าเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) อาจเกี่ยวดองกับพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์บ้านพลูหลวงเช่นเหตุการณ์กรมขุนสุรินทรสงครามเสด็จลี้ภัยไปเมืองพิษณุโลกว่าอาจเป็นเครือญาติอย่างใดอย่างหนึ่ง นอกจากนี้ยังเคยช่วยเหลือกรมขุนสุรินทรสงครามเสด็จหนีจากการต้องโทษในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
ประวัติ > ครอบครัว

เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) มีภรรยาเอกนามว่า จึงเชียง ชาวไทยเชื้อสายจีนตระกูลเฉินย่านบ้านประตูจีนในกรุงศรีอยุธยา ต่อมาได้เป็น ท่านผู้หญิงเชียง (หรือท่านผู้หญิงจึงเชียง) บิดาชื่อ หม่อมพัด เป็นเชื้อพระวงศ์ ถึงแก่กรรมเมื่อปลายรัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ส่วนมารดาเสียชีวิตที่เมืองพิษณุโลกก่อนที่จะเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง นามมารดา และบุตรหลานของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ไม่มีหลักฐานใดปรากฏแน่ชัด น้องชายของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) รับราชการเป็นที่ พระยาไชยบูรณ์ (จัน) ตำแหน่งพระปลัดเมืองพระพิษณุโลก
ภายหลังเมืองพิษณุโลกแตกจากการรุกรานของชุมนุมเจ้าพระฝาง สันนิษฐานว่าท่านผู้หญิงเชียงและบุตรหลานของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) อาจหนีเข้าไปรวมกับสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี เนื่องจากมีการค้นพบนิวาสสถานเดิมของทายาทผู้สืบตระกูลในหนังสือ นาครสงเคราะห์ ประจำพระพุทธศก ๒๔๕๖ ว่าอยู่ที่ย่านบ้านช่างหล่อ (วังหลัง) กรุงเทพมหานครสืบย้อนได้ถึงสมัยรัชกาลที่ 1 ทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์
ประวัติ > รับราชการ

เจ้าพระยาพิศณุโลก (เรือง) เริ่มรับราชการตั้งแต่วัยเยาว์ในรัชสมัยสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9 (พระเจ้าท้ายสระ) แต่ไม่ปรากฏตำแหน่งใด กรมใด ส่วนในช่วงรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศปรากฏว่าเคยรับราชการอยู่ด้วยกันกับหลวงพินิจอักษร (ทองดี) (พระราชบิดาของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) ฝ่ายอาลักษณ์ กรมมหาดไทย ในกรุงศรีอยุธยาและเป็นสหายที่สนิทสนมกันตั้งแต่นั้นมา ต่อมาได้รับความไว้วางพระทัยจากพระมหากษัตริย์ของราชวงศ์บ้านพลูหลวงให้เป็นผู้สำเร็จราชการเมืองพระพิษณุโลกตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ และทำนองจะเคยเป็นผู้บังคับบัญชาของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเมื่อครั้งยังเป็นหลวงยกกระบัตรเมืองตากมาแต่ก่อน
เมื่อ พ.ศ. 2276–2297 รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ โปรดให้ประชุมชําระกฎหมาย พระสมุด กฎ ๓๖ ข้อ (หรือ กฎสามสิบหกข้อ) ฝ่ายลูกขุน ณ ศาลามี 9 ท่าน โดยเจ้าพระยาสุรศรี  เป็นประธานฝ่ายลูกขุน และมีเจ้าพระยาชำนาญบริรักษ์ (อู่) พระยากลาโหม พระยาธรรม พระยาพลเทพ พระราชภักดี พระยายมราช พระกำแพง และจมื่นเสมอใจราช ตามลำดับ ส่วนฝ่ายลูกขุน ณ ศาลาหลวงมี 7 ท่าน เช่น พระราชครูพระครูพิเชฐ พระจักรปาณี พระธรรมสาสตร์ พระเกษม ขุนหลวงพระไกรสี ขุนราชพินิจไจย และขุนศรีธรรมราช รวมทั้งสิ้น 16 ท่าน ปรึกษาพร้อมชำระกฎหมายครั้งนี้
เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เป็นขุนนางชั้นผู้ใหญ่ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา มีความสามารถในการรบจึงมีผู้นิยมนับถือกันมาก ช่วงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองเมื่อคราวรบพม่าก็ปรากฏว่ามีฝีมือเข้มแข็งไม่แพ้พม่าจึงรักษาเมืองพิษณุโลกไว้ได้ หลังกรุงศรีอยุธยาเสียให้แก่พม่าครั้นไม่มีพระมหากษัตริย์ปกครองกรุงศรีอยุธยาแล้ว เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) จึงทำพิธีบรมราชาภิเษกตั้งตนขึ้นเป็นกษัตริย์ เป็น พระเจ้าพิศณุโลก (เรือง) ครองเมืองพิษณุโลกซึ่งเป็นนามตำแหน่งผู้ครองเมืองประเทศราช พระเจ้าพิศณุโลก (เรือง) ครองราชสมบัติได้ 6 เดือนหรืออาจมากกว่านั้น แล้วเสด็จสวรรคตด้วยโรคฝีระลอกในคอ (หรือไข้พิศม์) หรือโรคชักกระตุกอย่างฉับพลัน (บ้างใช้คำว่า "ทิวงคต" หรือ "พิราลัย") ที่พระราชวังจันทน์ เมื่อราวเดือน 11 พ.ศ. 2311 สิริพระชนมายุ 49 พรรษา (ดูเพิ่ม: สังคีติยวงศ์ หน้า 407) หรือ 52 พรรษา (ดูเพิ่ม: ต้นวงศ์ตระกูลพะญาศรีสหเทพชื่อทองเพ็ง หน้า (ฐิ)) พระยาไชยบูรณ์ (จัน) น้องชายซึ่งมีตำแหน่งพระมหาอุปราช จึงได้ขึ้นครองเมืองแทนแต่ไม่ได้ขึ้นเป็นกษัตริย์
ประวัติ > กิตติศัพท์

หนังสือ พระแสงราชศัสตรา โดย กระทรวงมหาดไทย กล่าวถึงเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ความว่า :-
"เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เป็นแม่ทัพที่มีฝีมือเข้มแข็งเป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยมาก เป็นข้าราชการภูมิภาคผู้เดียวที่มีศักดิ์และอำนาจเหนือข้าราชการหัวเมืองอื่น ๆ ที่คุมทัพเข้ามาช่วยป้องกันกรุง...ในบรรดาแม่ทัพนายกองที่เป็นข้าราชการหัวเมืองแล้ว เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) มีฐานันดรศักดิ์สูงกว่าทุกคน เพราะเป็นผู้ครองเมืองพิษณุโลก ซึ่งเป็นศูนย์การปกครองของหัวเมืองเหนือทั้งหมด ปรากฏว่าในระหว่างป้องกันกรุงศรีอยุธยาคราวนั้น เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ได้ทำการต่อสู้พม่าอย่างเข้มแข็งมาก จนได้รับแต่งตั้งให้บัญชาการกองทัพที่ตั้งต่อสู้อยู่นอกกำแพงพระนคร...ต่อมาภายหลังทางกรุงสืบทราบว่าพม่ายกทัพมาตีหัวเมืองฝ่ายเหนือ ยกล่วงล้ำมาถึงเมืองสุโขทัย คืบหน้าจะเข้ามายึดเมืองพิษณุโลกเป็นที่มั่นอย่างเช่นที่เคยทำในสมัยเสียกรุงครั้งแรก...ทางฝ่ายราชสำนักเห็นว่าถ้าปล่อยให้พม่ายึดเมืองพิษณุโลกตั้งมั่นเป็นฐานทัพอีกแห่งทางเมืองเหนือได้ กรุงศรีอยุธยาจะเป็นอันตรายแน่นอนเหมือนเมื่อสองร้อยปีก่อน...ถ้าหากได้บุคคลที่มีความสามารถ เช่น เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ไปควบคุมบังคับบัญชาแล้วอาจป้องกันทัพพม่า หรือตีทัพพม่าให้แตกพ่ายไปได้...เข้าใจว่า เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เป็นข้าราชการที่ดีที่สุดคนหนึ่งในสมัยนั้น...เมื่อยามเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) สถาปนาเป็นกษัตริย์ในเวลาต่อมา ก็บุญน้อยหรือกรรมตามทัน ถึงแก่พิราลัยไปเสียก่อน จึงมิได้รื้อฟื้นกันขึ้นมาพิจารณาว่า การกระทำในครั้งนั้นเป็นการสมควรหรือไม่ และผิดถูกเพียงใด"
พระนาม

พระเจ้าพิษณุโลก หรือ พระเจ้ากรุงพิษณุโลก
จ้าวพระพิศณุโลกย์เรือง
เจ้าพิษณุโลก (เรือง) หรือ เจ้าพิษณุโลก (เรือง โรจนกุล)
พระราชาพิษณุโลกราช (พิษณุโลกปุระ)
หูซื่อลู่หวาง
หูซื่อลู่ หรือ เสียซื่อลู่ (จดหมายเหตุรัชกาลเกาจง "เกาจงสือลู่" บรรพ ๘๑๗)
เจ้าพะญาสุระสีห์พิศมาธิราช ชาติพัทยาพิเบศร์วราธิบดี อภัยพิริยาปรากรมพาหุ (บุญเรือง) (ต้นวงศ์ตระกูลพะญาศรีสหเทพชื่อทองเพ็ง)
เจ้าพระยาสุรสีห์พิศณุวาธิราช (บุญเรือง) หรือ เจ้าพระยาสุรสีห์พิศมวาธิราช (บุญเรือง) หรือ เจ้าพญาสุรศรี
เจ้าพระยาพิศณุโลก (เรือง) (ทะเบียฬนามสกุล ที่เราได้ให้ไป ลายพระราชหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว)
พระยาพิษณุโลก หรือ พญาพิศณุโลก
วิสฺสณุโลกราชา หรือ พระยาพิษณุโลกราช (สังคีติยวงศ์)
การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองสืบต่อเนื่องจากสงครามพระเจ้าอลองพญา

ดูเพิ่ม: สงครามพระเจ้าอลองพญา และ การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง
การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองสืบต่อเนื่องจากสงครามพระเจ้าอลองพญา > ภูมิหลัง

เมื่อ พ.ศ. 2302 ในรัชสมัยสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อัมรินทร์ (เจ้าฟ้าเอกทัศ) เสด็จขึ้นครองราชย์ต่อจากสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร (เจ้าฟ้าดอกเดื่อ) ได้เพียง 1 ปี เกิดสงครามพระเจ้าอลองพญาอันเนื่องมาจากความขัดแย้งทางทหารระหว่างราชวงศ์คองบองของพม่ากับอาณาจักรอยุธยาสมัยราชวงศ์บ้านพลูหลวง สงครามเริ่มต้นขึ้นราวเดือนธันวาคม ฝ่ายพม่าหมายจะยกทัพมารุกรานอาณาจักรอยุธยา และนำไปสู่การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองในปี พ.ศ. 2310
เมื่อ พ.ศ. 2304 ภายหลังจากที่เนเมียวสีหบดี เสร็จสิ้นจากการไปตีหัวเมืองมอญแล้ว พระเจ้าเนาดอญีมินทร์ (พระเจ้ามังลอก) พระโอรสองค์ใหญ่ของพระเจ้าอลองพญา จัดทัพมาตีเชียงใหม่ โดยมีอภัยคามณี เป็นแม่ทัพ และมังละศิริเป็นปลัดทัพพร้อมด้วยพลจำนวน 7,500 นาย
การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองสืบต่อเนื่องจากสงครามพระเจ้าอลองพญา > ปลงศพมารดา

ครั้นเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เคลื่อนรี้พลมาตั้งอยู่ ณ วัดภูเขาทอง แล้วนั้นจึงถือโอกาสให้เจ้าพระยาพลเทพกราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระบรมราชานุญาตสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์แทนตนเพื่อขอไปปลงศพมารดา (แต่สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงกล่าวว่า เรื่องเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ขอลาไปทำศพมารดาทั้งๆ ที่ข้าศึกประชิดกรุงอยู่นั้นไม่เป็นความจริง แต่อาจจำเป็นต้องไปทำศึกป้องกันหัวเมืองเหนือหลังจากทราบว่าพม่าตีหัวเมืองสุโขทัยได้จึงจำเป็นต้องรีบยกทัพขึ้นไป) และขอพระราชทานให้หลวงมหาดไทย หลวงโกษา (ยัง) และหลวงเสนา อยู่คุมทัพที่วัดภูเขาทองแทนตน ปรากฏใน พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ฉบับตัวเขียน ความว่า :-
ขณะนั้นเจ้าพญาพิศณุโลก ให้พญาพลเทพกราบทูลพระกรุณาถวายบังคมลา กลับขึ้นไปปลงศภมานดา จะฃอให้หลวงมหาดไท หลวงโกษา หลวงเทพเสนา อยู่คุมกองทับ ณะ วัดภูเขาทองแทนตัว ก็ทรงพระกรรุณาโปรดให้กลับไปเมือง
หมายเหตุ เหตุการณ์การขอไปปลงศพมารดาของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ในพระราชพงศาวดาร มีความขัดแย้งกันดังนี้
พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา กล่าวว่า เมื่อพม่าเข้าตีหัวเมืองเหนือ กรมการฝ่ายเหนือจึงแจ้งข่าวต่อกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์จึงโปรดให้เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ยกทัพไปตีพม่า ในขณะเดียวกันหลวงโกษา (ยัง) ก็พากรมขุนสุรินทรสงคราม และกองทัพของหลวงโกษา (ยัง) คุมอยู่นั้น หนีกลับเข้าเมืองพิษณุโลกเท่านั้น แต่ทัพเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ไม่ได้กลับเข้าเมืองมาด้วย
ส่วนพระราชพงศาวดารฉบับอื่นๆ กล่าวตรงกันว่า เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เลิกทัพกลับไปเมืองพิษณุโลกโดยขอกราบทูลเพื่อลาไปปลงศพมารดา ทั้งนี้ นิธิ เอียวศรีวงศ์ ได้ให้ความเห็นสอดคล้องกับประเด็นนี้ไว้ว่า "การขอทูลลาไปปลงศพมารดาของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) นั้นเป็นเพียงข้ออ้างที่จะทิ้งกรุงศรีอยุธยา ทั้งนี้ก็เพื่อความปลอดภัยและอนาคตทางการเมืองของตนเอง รวมทั้งการได้เป็นอิสระจากกรุงศรีอยุธยา"
มีนักประวัติศาสตร์ได้แสดงทัศนะแตกต่างออกไปจากพระราชพงศาวดาร เช่น สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงดำริในเชิงอรรถไว้ว่า "ในหนังสือพระราชพงศาวดารว่า เจ้าพระยาพิษณุโลกทูลลากลับไปปลงศพมารดาเห็นว่าจะไม่เป็นได้ เพราะเป็นเวลามีศึกสงคราม" ส่วนหนังสือ พระแสงราชศัสตรา โดย กระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า "เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) ไปราชการศึกเพื่อป้องกันหัวเมืองฝ่ายเหนือมากกว่า แต่อาจจะถือโอกาสกราบบังคมทูลขออนุญาตปลงศพมารดาเมื่อเสร็จราชการแล้วก็เป็นได้ แต่พวกราชสำนักในกรุงศรีอยุธยาซึ่งไม่ปรารถนาจะให้ใครได้ดีก็คงจะแพร่ข่าวเรื่องไปทำศพมารดาให้แพร่หลายและปิดข่าวราชการสำคัญนั้นเสียเพื่อให้เจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) เสียหาย"