stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
หลิน ลู่ตี๋
ผลงานการแสดง > ภาพยนตร์

| ปี | เรื่อง | บทบาท | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2011 | ดิอินทรูเดอส์ | แกรนต์ | Short Film |
| 2012 | เดอะแชนนอนเอนโทรพี | ฮอลต์ | Short Film |
| 2012 | โลเนอส์ | โลเนอร์ | Short Film |
| 2012 | สเตซิส | เจ้ก | Short Film |
| 2014 | มอนสเตอร์ฮันต์ | Wind Monster Hunter |  |
| 2017 | พาวเวอร์เรนเจอส์ | Zack Taylor / Black Ranger |  |
| 2018 | อะควาแมน | เมิร์ก |  |
| 2019 | อินอะนิวยอร์กมินิต | David Qiao |  |
| 2020 | ซันออฟเดอะเซาท์ | Derek Ang |  |
| 2021 | มอร์ทัลคอมแบต | Liu Kang |  |
แหล่งข้อมูลอื่น

| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  สหรัฐ
หม่อมราชนิกุล

หม่อมราชนิกุล หรือ หม่อมราชนิกูล เป็นยศพิเศษที่พระราชทานให้แก่หม่อมราชวงศ์ชายที่ปฏิบัติความดีความชอบในราชการแผ่นดิน ถ้าเทียบกับพระยศเจ้านายถือว่ามีอิสริยยศต่ำกว่าพระองค์เจ้าตั้ง แต่สูงกว่าหม่อมเจ้า ถ้าเทียบกับบรรดาศักดิ์ฝ่ายขุนนาง ถือว่าศักดิ์สูงกว่าพระ แต่ต่ำกว่าพระยา สมัยกรุงศรีอยุธยาเรียกว่า เจ้าราชนิกุล ถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้ใช้คำว่า หม่อม แทนคำว่า เจ้า ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ปรากฏใช้คำว่า หม่อมราชสกุล หม่อมราชนิกุลท่านสุดท้ายในกรุงรัตนโกสินทร์ คือ พลตรี หม่อมทวีวงศ์ถวัลยศักดิ์ (หม่อมราชวงศ์เฉลิมลาภ ทวีวงศ์)
อย่างไรก็ตาม หม่อมราชนิกูลนั้นไม่นับว่าเป็นเจ้านายในพระราชวงศ์จึงไม่ต้องใช้คำราชาศัพท์ และบุตร-ธิดาของหม่อมราชนิกูลก็ยังคงเป็นหม่อมหลวงเช่นเดิม ตั้งแต่อดีตหม่อมราชนิกูลมีจำนวนทั้งสิ้น 37 ท่าน โดยในปัจจุบันไม่มีผู้ดำรงยศนี้แล้ว
หม่อมราโชทัย (หม่อมราชวงศ์กระต่าย อิศรางกูร)
เจ้าราชนิกูลสมัยอยุธยา

เจ้าราชนิกูล หมายถึง พระญาติฝ่ายพระมหากษัตริย์แต่ไม่ได้สถาปนาขึ้นเป็นเจ้านาย เข้าใจว่าเดิมมียศเสมอหม่อมเจ้าตั้ง ซึ่งรวมทั้งหม่อมเจ้า หม่อมราชวงศ์ ที่สืบสายราชสกุลห่างไกลมาหลายชั้น ตลอดจนพระองค์เจ้าหรือหม่อมเจ้าที่ห่างออกไป ทำเนียบศักดินาสมัยอยุธยาเรียกว่า เจ้า เป็นเชื้อพระวงศ์ถือศักดินาระหว่าง 800–1,000 ส่วนใหญ่มีหน้าที่เป็นราชองครักษ์ฝ่ายคชศักดิ์ (ขี่ช้าง) และอัศวราช (ขี่ม้า) รักษาพระองค์อย่างใกล้ชิด
หน้าที่ขี่ช้างค่ายต้นเชือก ศักดินา 1000 มี 4 ตำแหน่ง
เจ้าพิเทหราช
เจ้าอนุรุทเทวา
เจ้ามหานามราช
เจ้าราชาไชย
หน้าที่ขี่ช้างค้ำปลายเชือก ศักดินา 800 มี 6 ตำแหน่ง
เจ้าราชสีหยศ
เจ้าภรตราชา
เจ้าพงศ์ศีหบาท
เจ้าชาติเดชะ
เจ้ารามราฆพ
เจ้าทศเทพ
หน้าที่ขี่ช้างถือศักดิ์ ศักดินา 800 มี 4 ตำแหน่ง
เจ้านเรนทราชา
เจ้านราธิราช
เจ้าเทพราช
เจ้าเทวาธิราช
หน้าที่โขลงกระบือ (ขนส่งและการเกษตร) ศักดินา 800 มี 4 ตำแหน่ง
เจ้าราชาอุทัย
เจ้าไพชนะเทพ
เจ้ารามลักษณ์
เจ้าอัคราช
ตำแหน่งรองชั้นเดียวกัน ศักดินา 800 มี 2 ตำแหน่ง
เจ้าสุรินทร์
เจ้าอินทราช
รายนามเจ้าราชนิกูล > สมัยกรุงศรีอยุธยา

พระศรีสุธรรมราชา
พระปีย์
เจ้าราชนิกูลรัชกาลสมเด็จพระเพทราชาเพิ่มคำว่า พระ กลายเป็น เจ้าพระ เช่น
เจ้าพระพิไชยสุรินทร์ (ต่อมาสถาปนาเป็น กรมหมื่นอินทรภักดี)
เจ้าพระอินทรอภัย
เจ้าพระบำเรอภูธร
พระพิเรนทรเทพ
พระเทพวรชุน
พระอไภยสุรินทร์
พระอินทรอไภย
รายนามเจ้าราชนิกูล > สมัยกรุงธนบุรี

เจ้าราชนิกูลสมัยกรุงธนบุรีใช้คำว่า เจ้า เช่น
เจ้านราสุริวงษ์
เจ้ารามลักษณ์
เจ้าประทุมไพรจิตร
เจ้าอนิรุทธ์เทวา (หม่อมประยงค์)
เจ้าเสง (ยังไม่ได้พระราชทานพระนาม)
เจ้าบุญจัน (ยังไม่ได้พระราชทานพระนาม)
รายนามเจ้าราชนิกูล > สมัยรัตนโกสินทร์ > รัชกาลที่ 1–3

เจ้าราชนิกูลสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นใช้คำว่า พระ เช่น
พระพงษ์นรินทร์ (เจ้าทัศพงษ์) โอรสของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีกับคุณปรางพระสนม
พระอินทรอภัย (เจ้าทัศภัย) โอรสของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีกับคุณปรางพระสนม
พระฦๅราชสุริยวงศ์ (หม่อมด้วง)
พระอนุรุทธเทวา (หม่อมฮวบ)
พระบำเรอราช (หม่อมเงิน)
พระบำเรอภูธร (จีนเรือง) (ต่อมาสถาปนาเป็นกรมขุนสุนทรภูเบศร์)
พระราชานุวงศ์ (หม่อมทองคำ)
รายนามเจ้าราชนิกูล > สมัยรัตนโกสินทร์ > รัชกาลที่ 4

สมัยรัชกาลที่ 4 โปรดให้เปลี่ยนคำว่า พระ เป็น หม่อม แทน
รายนามเจ้าราชนิกูล > สมัยรัตนโกสินทร์ > รัชกาลที่ 4 > รายนามหม่อมราชนิกุล

หม่อมราโชทัย (หม่อมราชวงศ์กระต่าย อิศรางกูร)
หม่อมราโชทัย (หม่อมราชวงศ์เนตร อิศรางกูร)
หม่อมราโชทัย (หม่อมราชวงศ์โต๊ะ อิศรางกูร)
หม่อมทศทิศฦๅเดช (หม่อมราชวงศ์ผิว พนมวัน)
หม่อมนราธิราช (หม่อมราชวงศ์ชิต ศิริวงศ์)
หม่อมนราธิราช (หม่อมราชวงศ์ใหม่ นพวงศ์)
หม่อมอนุรุทธเทวา (หม่อมราชวงศ์โนรี ศิริวงศ์)
หม่อมอนุรุทธเทวา (หม่อมราชวงศ์สายหยุด สนิทวงศ์)
หม่อมเทวาธิราช (หม่อมราชวงศ์เทวหนึ่ง ศิริวงศ์)
หม่อมเทวาธิราช (หม่อมราชวงศ์แดง อิศรเสนา)
หม่อมนเรนทรราชา (หม่อมราชวงศ์มโนรถ ศิริวงศ์)
หม่อมนเรนทรราชา (หม่อมราชวงศ์รัตน์ เสนีวงศ์)
หม่อมนเรนทรราชา (หม่อมราชวงศ์สิทธิ์ สุทัศน์)
หม่อมไพชยนต์เทพ (หม่อมราชวงศ์พิณ สนิทวงศ์)
หม่อมดำรงรามฤทธิ์ (หม่อมราชวงศ์ฉาย พนมวัน)
หม่อมดำรงรามฤทธิ์ (หม่อมราชวงศ์เชื้อ พนมวัน)
หม่อมอนุวงศ์วรพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์สำเริง อิศรศักดิ์)
หม่อมสีหพงษ์เพ็ญภาค (หม่อมราชวงศ์ตั้ว ชุมสาย)
หม่อมอนุยันต์ศิริวงศ์ (หม่อมราชวงศ์เพิก  ดารากร)
หม่อมอนุยันต์ศิริวงศ์ (หม่อมราชวงศ์ยัน  พนมวัน)
หม่อมศิริพงศ์อนุพันธ์ (หม่อมราชวงศ์ฉิม ดารากร)
หม่อมอนุวัตรวรพงศ์ (หม่อมราชวงศ์จิตร สุทัศน์)
หม่อมอนุวัตรวรพงศ์ (หม่อมราชวงศ์จำนง  นพวงศ์)
หม่อมอนุวัตรวรพงศ์ (หม่อมราชวงศ์สิงหนัท ปราโมช)
หม่อมอมรวงษ์วิจิตร์ (หม่อมราชวงศ์ปฐม)
หม่อมอุดมพงษ์เพ็ญสวัสดิ (หม่อมราชวงศ์ประยูร อิศรศักดิ์)
หม่อมนิวัทธอิศรวงศ์ (หม่อมราชวงศ์พยอม อิศรศักดิ์)
หม่อมภารตราชา (หม่อมราชวงศ์โต  มนตรีกุล)
หม่อมชาติเดชอุดม (หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์)
หม่อมชาติเดชอุดม (หม่อมราชวงศ์สิงหนัท ปราโมช)
หม่อมทวีวัฒนศักดิ์ (หม่อมราชวงศ์ทวี สนิทวงศ์)
หม่อมสนิทวงศ์เสนี (หม่อมราชวงศ์ตัน สนิทวงศ์)
หม่อมสุบรรณเสนี (หม่อมราชวงศ์จรูญรัตน์ สุบรรณ)
หม่อมทวีวงศ์ถวัลยศักดิ์ (หม่อมราชวงศ์เฉลิมลาภ ทวีวงศ์)
หม่อมเกษมศรีศุภวงศ์ (หม่อมราชวงศ์ขจิต เกษมศรี)
หม่อมศิริวงศ์วรวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์ฉายฉาน ศิริวงศ์)
หม่อมกฤดากรราชเสนา (หม่อมราชวงศ์เทียมพันธุ์ กฤดากร)
หม่อมอุดมพงษ์เพ็ญสวัสดิ (หม่อมราชวงศ์ประยูร อิศรศักดิ์)
หม่อมชาติเดชอุดม (หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์)
หมาป่าไคโยตี

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ไคโยตี (แก้ความกำกวม)
| ไคโยตี ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: กลางสมัยไพลสโตซีน – ปัจจุบัน (0> 74–0.85 Ma) |
| --- | --- |

ไคโยตีภูเขา (C. l. lestes)
สถานะการอนุรักษ์
 ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม Mammalia
อันดับ:: สัตว์กินเนื้อ Carnivora
วงศ์:: Canidae Canidae
สกุล:: Canis Canis Say, 1823
สปีชีส์:: Canis latrans
ชื่อทวินาม
Canis latrans Say, 1823


Modern range of Canis latrans
ชื่อพ้อง
  รายการ  Canis andersoni Merriam, 1910  Canis caneloensis Skinner, 1942  Canis clepticus Eliot, 1903  Canis estor Merriam, 1897  Canis frustror Woodhouse, 1851  Canis goldmani Merriam, 1904  Canis hondurensis Goldman, 1936  Canis impavidus Allen, 1903  Canis irvingtonensis Savage, 1951  Canis jamesi Townsend, 1912  Canis lestes Merriam, 1897  Canis mearnsi Merriam, 1897  Canis microdon Merriam, 1897  Canis nebrascensis Merriam, 1898  Canis ochropus Eschscholtz, 1829  Canis orcutti Merriam, 1910  Canis pallidus Merriam, 1897  Canis peninsulae Merriam, 1897  Canis riviveronis Hay, 1917  Canis vigilis Merriam, 1897  Lyciscus cagottis Hamilton-Smith, 1839  
ไคโยตี  (สำเนียงอเมริกัน: /kaɪˈoʊt̬i/, kaɪˈoʊt) หรือ โคโยตี (สำเนียงบริเตน: /kɔɪˈəʊti/) จัดอยู่ในไฟลัมสัตว์มีแกนสันหลัง ชั้นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เป็นหมาป่าชนิดหนึ่ง ในตระกูลหมาใกล้เคียงกับหมาบ้าน หมาป่าไคโยตีมักออกล่าเหยื่อเดี่ยว และในบางครั้งอาจพบเจออยู่เป็นกลุ่มเล็ก ๆ ช่วงชีวิตของหมาป่าไคโยตีประมาณ 6 ปี อยู่อาศัยบริเวณทุ่งราบ และพบได้ในทวีปอเมริกาเหนือ หมาป่าไคโยตีถูกพบเจอครั้งแรกบริเวณตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐอเมริกา และแถบคอสตาริกา ซึ่งภายหลังหมาป่าไคโยตีได้ขยายดินแดนขึ้นมาทางอเมริกาเหนือ
ประวัติ

ไคโยตีได้รับการอธิบายทางวิทยาศาสตร์เป็นครั้งแรกโดย นักธรรมชาติวิทยา โทมัส เซย์ (Thomas Say) ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1819 ที่บริเวณของลูอิสและคลาร์กในเมืองเคาน์ซิลบลัฟส์ ทวนน้ำขึ้นไป 15 ไมล์ (24 กม.) จากบริเวณแม่น้ำมิสซูรีบรรจบปากแม่น้ำเพรตต์ ระหว่างการสำรวจที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล กับพันตรีสตีเฟน ลอง ขณะนั้นเขามีวารสาร ลูวิสและคลาร์ก (Lewis and Clark) ฉบับพิมพ์ครั้งแรกอยู่ในมือ ซึ่งมีข้อสังเกตของลูวิส ฉบับแก้ไขโดยบิดเดิล (Biddle) ลงวันที่ 5 พฤษภาคม ค.ศ. 1805 รายงานของเขาได้รับการตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1823 เขาเป็นบุคคลแรกที่จัดทำเอกสารแสดงความแตกต่างระหว่าง "Prairie wolf" (ไคโยตี) และหมาป่า (Great Plains wolf) ซึ่งเขาได้ตั้งชื่อว่า Canis nubilus ในหน้าถัดไปของบันทึกประจำวัน
ชื่อ

ชื่อ "ไคโยตี" เป็นภาษาสเปนคำว่า โคโยเต coyote ที่มาจากประเทศเม็กซิโก ที่ยืมต่อมาจาก ภาษานาวัตล์ ของชาวแอซเทค คำว่า "coyōtl, [ˈkojoːtɬ] (ออกเสียงไฟล์:Coyotl.ogg)" ที่หมายถึง สุนัขร้องเพลง
รูปร่างลักษณะ

ขนของหมาป่าไคโยตีมีอยู่หลายสี ข้างบนมีตั้งแต่สีน้ำตาลอมเทาจนถึงสีเทาอมเหลือง ส่วนตรงลำคอและท้องมักมีน้ำตาลเหลือง หรือ สีขาว ขาหน้า ข้างหัว ปาก และ เท้า มักมีสีน้ำตาลอมแดง ขนสั้นตรงหลังมักมีสีเหลืองเข้ม ปลายสีดำ ซึ่งทำให้มีลายสีดำกลางหลัง ไหล่มักมีสีเข้มเป็นเส้นขวาง ต่อมกลิ่นอยู่ตรงปลายหางมักเป็นสีดำ หมาป่าไคโยตีสลัดขนปีละครั้ง โดยเริ่มจากเดือนพฤษภาคม ซึ่งเป็นช่วงที่สลัดขนบาง จนกระทั่งถึงเดือนกรกฎาคม ซึ่งเป็นช่วงที่สลัดขนมากกว่า หมาป่าไคโยตีมีหูขนาดใหญ่เมื่อเปรียบเทียบกับขนาดของหัว ส่วนเท้ามีขนาดเล็กเมื่อเปรียบเทียบกับขนาดของลำตัวนักวิชาการหลายคนสังเกตว่ากระดูกหุ้มสมองของหมาป่าไคโยตีมีขนาดที่ใกล้เคียงกระดูกหุ้มสมองของหมาบ้านมากกว่ากระดูกหุ้มสมองของหมาป่า หมาป่าไคโยตีที่อาศัยอยู่ตามภูเขามักมีขนที่สีเข้มว่าหมาป่าไคโยตีที่อาศัยอยู่ตามทะเลทราย
หมาป่าไคโยตีมีลำตัวยาวประมาณ 76–86 เซนติเมตร โดยไม่รวมหางซึ่งยาวประมาณ 30–41 เซนติเมตร ยืนสูงประมาณ 58–66 เซนติเมตร โดยวัดจากเท้าถึงไหล่ มีน้ำหนักประมาณ 6.8–20.9 กิโลกรัม  หมาป่าไคโยตีพันธุ์ภาคเหนือมักตัวใหญ่กว่าหมาป่าไคโยตีพันธุ์ภาคใต้ โดยมีน้ำหนักหนักสุดคือ 33.91 กิโลกรัม ความยาวทั้งสิ้น 1.75 เมตร
พฤติกรรม

ส่วนมากฝูงหนึ่งมักมีหมาป่าไคโยตีที่อายุใกล้กันไม่ว่าจะโตเต็มตัวหรือกำลังเติบโตประมาณ 6 ตัว ฝูงหมาป่าไคโยตีส่วนใหญ่มักมีจำนวนน้อยกว่าฝูงหมาป่า และความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกมักไม่มั่นคงเท่าความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกของฝูงหมาป่า ซึ่งทำให้พฤติกรรมทางสังคมของหมาป่าไคโยตีใกล้เคียงกับหมาป่าดิงโกมากกว่า
พฤติกรรม > การสื่อสาร

เสียงร้องของหมาป่าไคโยตีเป็นเสียงที่สูง ไม่ว่าจะเป็นเสียงเห่าหรือหอน เสียงดั่งกล่าวอาจเป็นเสียงยาวจากต่ำไปสูงหรือจากสูงไปต่ำ (เวลาหอน) มักใช้เสียงนี้ยามกลางคืนหรือหัวค่ำ แต่บางครั้งก็อาจหอนยามกลางวัน มักใช้เสียงเหล่านี้ในยามฤดูใบไม้ผลิซึ่งเป็นฤดูผสมพันธุ์ และในยามฤดูใบไม้ร่วงซึ่งเป็นยามที่ลูกหมาป่าไคโยตีต้องจากลาจากครอบครัวเพื่อไปตั้งรากฐานใหม่เป็นของตัวเอง หมาป่าไคโยตีมักร้องเป็นเสียงสูงเมื่อเรียกฝูงตนมารวมตัว ฝูงหมาป่าไคโยตีจะหอนเสียงสูงขึ้นสูงขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อมารวมตัวกันเป็นฝูงใหญ่
ในสื่ออื่น

ในการ์ตูนเรื่องไวลี อี. ไคโยตี และโรด รันเนอร์ ไวลี อี. ไคโยตี เป็นหมาป่าไคโยตีที่ต้องวิ่งไล่จับนกโรด รันเนอร์แต่ไม่เคยสำเร็จ
ในภาพยนตร์เรื่อง โคโยตี้ อั๊กลี่ บาร์ห้าวสาวฮ็อต (Coyote Ugly) ลิล (เจ้าของบาร์) ได้ตั้งชื่อร้านตามคำสแลง ในภาษาอังกฤษจากคำว่า "coyote ugly" หมายถึง คนที่น่าเกลียดมาก ใช้กับเหตุการณ์ที่ผู้ชายหรือผู้หญิงตื่นขึ้นมาจากการร่วมหลับนอนกับคนที่เพิ่งพบกัน และสังเกตเห็นว่าคู่นอนหน้าตาน่าเกลียดมาก ไม่เหมือนกับตอนก่อนหลับนอนกัน และพยายามที่จะหนีแม้ว่าจะต้องตัดแขนตัวเองให้ขาด เปรียบเทียบกับ หมาป่าไคโยตีเมื่อเวลาติดกับดักจะพยายามดึงขาตัวเองให้หลุดออกจากกับดัก แม้ว่าขาจะขาดก็ตาม
ศัตรูของหมาป่าไคโยตี

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  สุนัขจิ้งจอก  งูโบอา  มนุษย์ |  กวาง  แพรรีด็อก  นกอินทรี |  เตกู  นกเหยี่ยว  เพียงพอน   |
แหล่งข้อมูลอื่น

"Coyote" . สารานุกรมบริตานิกา ค.ศ. 1911. Vol. 7 (11 ed.). 1911.
"Canis latrans". ระบบข้อมูลการจำแนกพันธุ์แบบบูรณาการ. สืบค้นเมื่อ March 23, 2006.
Arizona Game & Fish Department, "Living with Coyotes" เก็บถาวร 2018-08-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Western coyote เก็บถาวร 2017-09-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Wolf and Coyote DNA Bank @ Trent University
ภาพการปรากฏของ Canis latrans ใน the Biodiversity Heritage Library
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q44299  Wikispecies: Canis latrans  ADW: Canis_latrans  ARKive: canis-latrans  BioLib: 1856  BOLD: 12513  EoL: 328608  EPPO: CANILA  Fossilworks: 44854  GBIF: 5219153  iNaturalist: 42051  IRMNG: 10941214  ITIS: 180599  IUCN: 3745  MSW: 14000718  NCBI: 9614  uBio: 105421 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
โครงกระดูกของไพลสโตซีน ไคโยตี (Pleistocene coyote (C. l. orcutti) )
หมาป่าไคโยตีหันด้านข้าง
กะโหลก
Wikiquote
อึมเบยา

| อึมเบยา |
| --- | --- |
นคร
ภูเขารายล้อมเมืองอึมเบยา
อึมเบยาสถานที่ตั้งของอึมเบยาแสดงแผนที่แทนซาเนียอึมเบยาอึมเบยา (แอฟริกา)แสดงแผนที่แอฟริกา
พิกัด: 08°54′00″S 33°27′00″E﻿ / ﻿8.90000°S 33.45000°E﻿ / -8.90000; 33.45000
ประเทศ:  แทนซาเนีย
แคว้น: อึมเบยา
เขต: Mbeya Urban
สถาปนาเป็นนคร: 1 กรกฎาคม 2005
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: David Mwashilindi
ประชากร (2012)
 • ทั้งหมด: 270,741 คน
เขตเวลา: UTC+3 (EAT)
รหัสพื้นที่: 025
Climate: Cwb
เว็บไซต์: Country website
อึมเบยา (Mbeya) เป็นนครตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศแทนซาเนีย ในทวีปแอฟริกา เมืองมีประชากร 280,000 คน เป็นเมืองหลวงของแคว้นอึมเบยา แคว้นซึ่งมีประชากรราว 2 ล้านคน
อึมเบยาเป็นเมืองแรกที่เจอหากเดินทางมาทางบกจากประเทศเพื่อนบ้าน แซมเบีย เมืองตั้งอยู่ระดับความสูง 1,700 เมตร ภาษาทางการคือภาษาสวาฮิลีและมีการสอนภาษาอังกฤษตามโรงเรียน
อึมบูจีไมอี

| อึมบูจีไมอี |
| --- | --- |
Provincial capital and city
Ville de Mbuji-Mayi
สนามบินอึมบูจีไมอี
อึมบูจีไมอี
พิกัด: 06°09′S 23°36′E﻿ / ﻿6.150°S 23.600°E﻿ / -6.150; 23.600
ประเทศ:  สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
จังหวัด: จังหวัดกาซาอีออเรียงตาล
Founded: 1914
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: Louis D’or Ntumba Tshiapota
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 135.12 ตร.กม. (52.17 ตร.ไมล์)
ความสูง: 549 เมตร (1,801 ฟุต)
ประชากร (2015)
 • ทั้งหมด: 3,367,582 คน
เขตเวลา: UTC+2 (Central Africa Time)
อึมบูจีไมอี (Mbuji-Mayi) เดิมชื่อ บาควังกา (Bakwanga) เป็นเมืองหลวงของจังหวัดกาซาอีออเรียงตาล สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก เป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศ รองจากกรุงกินชาซา และลูบูมบาชี ข้อมูลประชากรในปี ค.ศ. 2010 มีราว 1,480,000 คน และข้อมูลในปี ค.ศ. 2008 มีราว 3,500,000 คน
แม้จะเป็นเมืองใหญ่ แต่ยังคงตั้งอยู่ห่างไกลจากจังหวัดโดยรอบหรือกรุงกินชาซาและลูบูมบาชี สามารถเดินทางได้จากสนามบินอึมบูจีไมอี
อาณาจักรพูยอ

อาณาจักรพูยอ (เกาหลี: 부여; ฮันจา: 夫餘; อาร์อาร์: Buyeo; เอ็มอาร์: Puyŏ, ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล - ค.ศ. 494) เป็นอาณาจักรโบราณของเกาหลี ซึ่งอาณาจักรพูยอนี้อาจจะรู้จักในอีกชื่อหนึ่งว่า "พูยอตะวันออก" ซึ่งได้แยกตัวออกมาจากอาณาจักรพูยอตะวันตก (หรืออาณาจักรโชบุน) อาณาจักรพูยอได้พัฒนามาอย่างต่อเนื่องจนเทียบเท่ากับอาณาจักรโคกูรยออีกด้วย อาณาจักรพูยอนี้ได้รับการสถาปนาก่อตั้งโดยพระเจ้าแฮบูรูที่ทรงย้ายมาจากเมืองทางทะเล
การล่มสลาย

หลังจากพระเจ้ากึมวาเสด็จสวรรคตลง ราชสมบัติก็ตกเป็นของพระเจ้าแทโซ ภายหลังต่อมาพระเจ้าแทโซได้พัฒนาทางการทหารจนเข้มแข็งยิ่งกว่าอาณาจักรโคกูรยอ และพระเจ้าแทโซยังทรงก่อสงครามกับอาณาจักรข้างเคียงตลอดรัชสมัยของพระองค์ โดยเหลือเพียง 4 อาณาจักรที่พระเจ้าแทโซทรงพิชิตไม่สำเร็จ คือ อาณาจักรโคกูรยอ อาณาจักรแพ็กเจ อาณาจักรนังนัง และอาณาจักรชิลลา
อาณาจักรพูยอได้ล่มสลายลงเมื่อพระเจ้าแทโซเสด็จสวรรคต หลังจากการถูกพระเจ้าแดมูซิน (พระราชาองค์ที่ 3 แห่งอาณาจักรโคกูรยอ) สังหารในสงครามระหว่างอาณาจักรพูยอกับอาณาจักรโคกูรยอ ภายหลังต่อมา พระเจ้าแดมูซินไม่ทรงต้องการลบล้างแคว้นพูยอ จึงได้ให้เจ้ายองโพพระอนุชาของพระเจ้าแทโซเสด็จขึ้นครองราชย์ปกครองแคว้นพูยอต่อในฐานะเจ้าประเทศราชของอาณาจักรโคกูรยอ แต่หลังจากเจ้ายองโพสวรรคตไปก็ไม่มีรัชทายาท ทำให้อาณาจักรพูยอล่มสลายและถูกผนวกกลายเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรโคกูรยอ
หนูขนเสี้ยนเขาหินปูน

| หนูขนเสี้ยนเขาหินปูน |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 ใกล้ถูกคุกคาม  (IUCN 2.3)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Mammalia
อันดับ:: Rodentia
วงศ์:: Muridae
สกุล:: Niviventer
สปีชีส์:: N.  hinpoon
ชื่อทวินาม
Niviventer hinpoon (Marshall, 1976)

หนูขนเสี้ยนเขาหินปูน (ชื่อวิทยาศาสตร์: Niviventer hinpoon; อังกฤษ: Limestone rat) เป็นสปีชีส์ของสัตว์ฟันแทะในวงศ์ Muridae อาศัยในถ้ำหินปูน พบในประเทศไทยเพียงแห่งเดียวเท่านั้น ในจังหวัดอุทัยธานี, สระบุรี และลพบุรี
สถานภาพปัจจุบันตามบัญชีแดงของสหภาพเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติว่าเป็นสัตว์ใกล้ถูกคุกคาม ในประเทศไทยจัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535
ประวัติ

ถูกค้นพบครั้งแรกโดย William A. Neill เมื่อ พ.ศ. 2516 จับได้ในบริเวณเขาหินปูน บริเวณพุน้ำตก อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี หลังจากนั้นอีก 2 ปี นายส่งศักดิ์ เย็นบุตร สามารถจับหนูตัวเมีย 1 ตัว ได้จากถ้ำเขาหินปูน บริเวณวัดถ้ำพระธาตุ อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ในปี พ.ศ. 2518
ปัจจุบันตัวอย่างต้นแบบแรกของหนูขนเสี้ยนเขาหินปูน หมายเลข 54-3988 ได้เก็บรักษาไว้ที่ศูนย์รวบรวมตัวอย่างอ้างอิงทางชีววิทยา สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
ลักษณะ

หนูขนเสี้ยนเขาหินปูนมีขนแข็งขึ้นแซมบนลำตัวทางด้านหลัง ขนด้านหลังสีเทาอมเหลือง ด้านท้องสีเทา มีนม 4 คู่ หางสองสี ด้านบนสีดำและด้านล่างสีขาว หางยาวเท่า ๆ กับความยาวของลำตัวและหัวรวมกัน
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Niviventer hinpoon ที่วิกิสปีชีส์
ออลเวส์

ออลเวย์ส (Always) อาจหมายถึง
ออลเวย์ส - อัลบั้มเพลงชุดที่ 5 ของ แกเบรียลล์ นักร้องและนักประพันธ์เพลงหญิงชาวอังกฤษ
ออลเวส์ (เพลงบองโจวี)
ออลเวส์ (เพลงแอตแลนติกสตาร์)
ออลเวส์ (เพลงไม คุรากิ)
ออลเวย์ส ซังโจเมะโนะยูฮิ (ถนนสายนี้ หัวใจไม่เคยลืม) - ภาพยนตร์ญี่ปุ่นปี  พ.ศ. 2548 กำกับโดย ทะกะชิ ยะมะซะกิ
หมายถึง ตลอดไป, ชั่วกาลปาวสาน, ตลอดเวลา, เสมอ, มักจะเสมอ, เป็นประจำ
สงครามสยาม-เวียดนาม พ.ศ. 2314

สงครามสยาม-เวียดนาม พ.ศ. 2314 เป็นสงครามความขัดแย้งระหว่างสยามสมัยกรุงธนบุรีในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าตากสิน และเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียนรวมไปถึงอาณาจักรเขมรอุดงในสมัยของสมเด็จพระนารายณ์ราชา (นักองค์ตน) และราชรัฐห่าเตียนซึ่งการปกครองโดยหมักเทียนตื๊อหรือพระยาราชาเศรษฐี ต่อเนื่องมาเป็นการรบที่สักเกิ่ม-สว่ายมู้ต
เหตุการณ์นำ

หลังจากที่ตระกูลจิ่ญและตระกูลเหงียนร่วมกันเข้ายึดเมืองดงกิญ (ฮานอย) คืนจากราชวงศ์หมัก (Mạc dynasty) และฟื้นฟูราชวงศ์เล (Lê dynasty) ขึ้นได้สำเร็จในพ.ศ. 2135 เกิดความขัดแย้งขึ้นระหว่างตระกูลจิ่ญและตระกูลเหงียน ฮว่างเด๊หรือพระเจ้าเวียดนามราชวงศ์เลประทับอยู่ที่เมืองดงกิญอยู่ภายใต้อิทธิพลของเจ้าญวนเหนือตระกูลจิ่ญ ในขณะที่ตระกูลเหงียนตั้งตนเป็นใหญ่ขึ้นในเวียดนามภาคกลางและใต้ เป็นเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียน ทำให้เวียดนามแบ่งออกเป็นสองส่วน เจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียนแผ่ขยายอำนาจลงสู่เวียดนามภาคใต้บริเวณปากแม่น้ำโขง ซึ่งเดิมเป็นดินแดนของอาณาจักรเขมรอุดง และเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียนยังเข้าไปมีส่วนร่วมในการเมืองในกัมพูชาอีกด้วย
เหตุการณ์นำ > กำเนิดรัฐห่าเตียน

บทความหลัก: ราชรัฐห่าเตียน
หลังการล่มสลายของราชวงศ์หมิง ชายชาวจีนกวางตุ้งชื่อว่าหมักกิ๋ว (Mạc Cửu, 鄚玖) หรือม่อจิ่ว (พินอิน: Mò Jiǔ) จากเมืองเล้ยโจว (Leizhou) มณฑลกวางตุ้ง ไม่ต้องการอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ชิง จึงเดินทางอพยพมายังเมืองเมืองเปียม (เขมร: ពាម) ของอาณาจักรเขมรอุดงในพ.ศ. 2241 คำว่า "เปียม" แปลว่าปากน้ำ หมายถึงว่าเป็นปากน้ำของเมืองบันทายมาศ ซึ่งเป็นเมืองด้านในของกัมพูชา เมืองบันทายมาศเป็นคนละแห่งกันกับเมืองเปียม แต่พงศาวดารไทยมักเรียกเมืองเปียมนี้ว่าเมือง "บันทายมาศ" หรือ "พุทไธมาศ" ด้วยสับสนว่าเป็นเมืองเดียวกัน เมือง"เปียมบันทายมาศ" หรือ"ปากน้ำพุทไธมาศ"นี้ มีชื่อภาษาจีนว่าเหอเซียน (河仙) หรือภาษาเวียดนามว่า "ห่าเตียน" (Hà Tiên) เป็นเมืองท่าที่มีชาวจีนและชาวญวนอาศัยอยู่ หมักกิ๋วตั้งบ่อนเบี้ยขึ้นที่เมืองเปียมบันทายมาศหรือห่าเตียนจนร่ำรวยมีฐานะขึ้น จนได้รับบรรดาศักดิ์ออกญาจากกษัตริย์กัมพูชา หมักกิ๋วนำเมืองห่าเตียนเข้าสวามิภักดิ์ต่อทั้งกัมพูชาและเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียน ในพ.ศ. 2250 หมักกิ๋วเจ้าเมืองห่าเตียนเข้าสวามิภักดิ์ต่อเจ้าญวนใต้เหงียนฟุกจู (Nguyễn Phúc Chu 阮福淍) ได้รับยศและตำแหน่งเป็น"กิ๋วหง็อกเหิ่ว" (Cửu Ngọc hầu) นำไปสู่การกำเนิดของราชรัฐห่าเตียน (Hà Tiên 河仙) อย่างไรก็ตาม พงศาวดารกัมพูชาระบุว่าในเวลาเดียวกันนั้นมีขุนนางเขมรคือออกญาราชาเศรษฐี (เขมร: ឧកញ៉ារាជាសេដ្ឋី) อีกคนหนึ่งปกครองเมืองเปียมบันทายมาศอยู่แล้ว สันนิษฐานว่าหมักกิ๋วนั้นมีอำนาจปกครองชาวจีนและญวนในห่าเตียน ในขณะที่ออกญาราชาเศรษฐีปกครองชาวกัมพูชาในเมืองเปียมบันทายมาศ แยกส่วนอยู่คู่กัน
หมักกิ๋วถึงแก่กรรมในพ.ศ. 2278 หมักเทียนตื๊อ (Mạc Thiên Tứ, 鄚天賜) หรือม่อซื่อหลิน (莫士麟 พินอิน: Mò Shìlín) บุตรชายของหมักกิ๋วขึ้นสืบทอดตำแหน่งเจ้าเมืองห่าเตียนต่อจากบิดา ในสมัยของหมักเทียนตื๊อรัฐห่าเตียนเจริญรุ่งเรืองขึ้นจากการค้าและขึ้นมามีอำนาจบทบาททางการเมืองในภูมิภาค
เหตุการณ์นำ > การแย่งชิงราชสมบัติในกัมพูชา

ในพ.ศ. 2257 สมเด็จพระศรีธรรมราชาธิราช หรือนักองค์ธรรม กษัตริย์กัมพูชาซึ่งในพงศาวดารไทยเรียกว่า"พระธรรมราชาวังกระดาน" ขัดแย้งกันกับองค์อิ่มนักแก้วฟ้าหรือที่พงศาวดารไทยเรียกว่า"นักแก้วฟ้าสะจอก" พระแก้วฟ้าขอกำลังสนับสนุนจากเจ้าญวนใต้เหงียนฟุกจูเข้ามาช่วย ฝ่ายนักองค์ธรรมพ่ายแพ้เดินทางมาพึ่งพระบรมโพธิสมภารสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระในสมัยกรุงศรีอยุธยา ฝ่ายญวนจึงตั้งให้พระแก้วฟ้าเป็นกษัตริย์กัมพูชาต่อมา สมเด็จพระเจ้าท้ายสระพระราชทานบ้านเรือนบริเวณวัดค้างคาวให้แก่นักองค์ธรรมได้อยู่อาศัย
ในพ.ศ. 2260 สมเด็จพระเจ้าท้ายสระมีพระราชโองการให้ยกทัพเข้าโจมตีกัมพูชาและเมืองบันทายมาศ เพื่อนำนักองค์ธรรมคืนสู่ราชสมบัติกัมพูชา เจ้าพระยาจักรีโรงฆ้องเป็นแม่ทัพทางบก ในขณะที่เจ้าพระยาพระคลังจีนเป็นแม่ทัพเรือ ฝ่ายทัพเรือสยามพ่ายแพ้ให้แก่ฝ่ายญวนและหมักกิ๋วเมืองห่าเตียน ส่วนฝ่ายทัพบกเจ้าพระยาจักรีโรงฆ้องนำทัพเข้าล้อมเมืองอุดง พระแก้วฟ้ากษัตริย์กัมพูชาฝ่ายญวนยอมอ่อนน้อมยอมส่งบรรณาการต้นไม้เงินต้นไม้ทองแก่สยาม เจ้าพระยาจักรีจึงยกทัพกลับ แต่ทว่ากัมพูชายังคงอยู่ภายใต้อิทธิพลของเวียดนามเจ้าญวนใต้
ในพ.ศ. 2265 พระแก้วฟ้ายกราชสมบัติให้แก่พระโอรสคือนักพระสัตถาเป็นกษัตริย์กัมพูชาองค์ต่อมา ในพ.ศ. 2280 นักองค์ธรรมพระศรีธรรมราชากลับมาครองกัมพูชาเป็นกษัตริย์อีกครั้ง พระสัตถาพ่ายแพ้เสด็จหลบหนีไปเมืองญวน นักองค์ธรรมครองราชย์สมบัติจนถึงพ.ศ. 2290 จึงสวรรคต พระมหาอุปโยราชพระองค์ทองขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระรามาธิบดี แต่ทว่าในปีต่อมาพ.ศ. 2291 ฝ่ายญวนได้ฉวยโอกาสยกทัพนำพระสัตถาอดีตกษัตริย์เขมรมาโจมตีเมืองอุดง พระรามาธิบดีเสด็จหนีไปยังอยุธยารัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศมีพระราชโองการให้พระยาราชสุภาวดี (ประตูจีน) ยกทัพนำนักองค์สงวนพระโอรสของนักองค์ธรรมออกจากกรุงศรีอยุธยามาครองราชสมบัติเป็นสมเด็จพระศรีไชยเชษฐาแห่งกัมพูชาเมื่อพ.ศ. 2291 พระสัตถาพ่ายแพ้เสด็จหลบหนีไปเมืองญวนอีกครั้งและสิ้นพระชนม์ ในระยะเวลาเพียงสองปีนี้ มีกษัตริย์กัมพูชาขึ้นครองราชสมบัติแล้วสามพระองค์
ในพ.ศ. 2300 พระมหาอุปโยราช (นักองค์หิง) ยกทัพไปสู้รบกับพระมหาอุปราชพระอุไทยราชา (นักองค์ตน) นักองค์ตนพระมหาอุปราชจึงเสด็จหลบหนีไปเมืองเปียมบันทายมาศ ขอพึ่งหมักเทียนตื๊อหรือ"นักพระโสร์ทศ"เจ้าเมืองบันทายมาศ หมักเทียนตื๊อรับนักองค์ตนเจ้าชายกัมพูชาเป็นบุตรบุญธรรม หมักเทียนตื๊อขออนุญาตเจ้าญวนใต้ให้แต่งตั้งนักองค์ตนเป็นกษัตริย์กัมพูชาองค์ใหม่ และส่งทัพเมืองบันทายมาศไปปราบพระมหาอุปโยราชนักองค์หิงได้สำเร็จ ฝ่ายนักองค์ตนจับองค์หิงสำเร็จโทษประหารชีวิต พระอนุชาติกษัตรีพระชายาขององค์หิงส่งทัพมารบกับนักองค์ตน นักองค์ตนตีทัพของพระอนุชาติกษัตรีแตกพ่ายไป พระศรีไชยเชษฐาเสด็จลี้ภัยจากเมืองอุดงไปสวรรคตที่เมืองโพธิสัตว์ในพ.ศ. 2300 พระอนุชาติกษัตรีถูกจับประหารชีวิต พระรามราชานักองค์โนนซึ่งอยู่ฝ่ายองค์หิงและเป็นโอรสของพระศรีไชยเชษฐาหลบหนีไปเมืองสันธุก นักองค์ตนตามไปจับกุมนักองค์โนนที่เมืองสันธุกได้ใส่กรงขังไว้ ออกญาปาร (เหตุ) ลักลอบเปิดกรงให้นักองค์โนนหลบหนีไปกรุงศรีอยุธยาได้สำเร็จ
สมเด็จพระอุไทยราชานักองค์ตน ทรงตอบแทนบุญคุณให้แก่นักพระโสร์ทศหมักเทียนตื๊อที่ได้ช่วยเหลือพระองค์ให้ได้ราชสมบัติกัมพูชา จึงยกดินแดนห้าเมืองซึ่งรวมไปถึงเมืองกำปงโสมและเมืองกำปอดให้แก่หมักเทียนตื๊อ ชาวเวียดนามจึงเข้ามาตั้งรกรากในอาณาบริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงมากขึ้น นำไปสู่การก่อตั้งเมืองล็องโห่ (Long Hồ) เมืองซาเด๊ก (Sa Đéc) และเมืองเจิวด๊ก (Châu Đốc) โดยฝ่ายเวียดนาม