stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ภาษาญี่ปุ่น
ไวยากรณ์ > โครงสร้างประโยคพื้นฐาน > ตัวอย่างประโยค

มีความหมายว่า "คำนาม 1 นั้นคือ คำนาม 2" ตัวอย่างเช่น
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| 私はソムチャイです。 | Watashi wa Somuchai desu | ฉันชื่อสมชาย |
| 私はタイ人です。 | Watashi wa Taijin desu | ฉันเป็นคนไทย |
ในโครงสร้างประโยคนี้ใช้ は (อ่านว่า วะ ไม่ใช่ ฮะ) เป็นคำช่วยใช้ชี้หัวข้อเรื่องที่กำลังจะพูด ในที่นี้คือ "ฉัน" ประโยคบอกเล่าสามารถเปลี่ยนให้เป็นประโยคคำถามเพื่อถามว่าใช่หรือไม่ โดยการเติม か ลงท้ายประโยค เวลาพูดให้ออกเสียงสูงท้ายประโยค ตัวอย่างเช่น
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| あなたは日本人ですか？ | Anata wa Nihonjin desu ka? | คุณเป็นคนญี่ปุ่นใช่หรือไม่ |
| いいえ、中国人です。 | Iie, Chūgokujin desu | ไม่ใช่, เป็นคนจีน |
คำศัพท์
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| 私 | watashi | ฉัน |
| あなた | anata | คุณ |
| タイ人 | taijin | คนไทย |
| 日本人 | Nihonjin | คนญี่ปุ่น |
| 中国人 | Chūgokujin | คนจีน |
| はい | hai | ใช่ |
| いいえ | iie | ไม่ใช่ |
มีความหมายว่า "ประธานกระทำกริยากับกรรม" ตัวอย่างเช่น
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| 私はご飯を食べる。 | Watashi wa gohan o taberu | ฉันกินข้าว |
| 彼は本を読みます。 | Kare wa hon o yomimasu | เขาอ่านหนังสือ |
ในโครงสร้างประโยคนี้ จะเห็นว่าเราใช้คำช่วย を ต่อท้ายคำที่ทำหน้าที่เป็นกรรมของประโยค
คำศัพท์
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| ご飯 | gohan | ข้าว |
| 本 | hon | หนังสือ |
| 食べる | taberu | กิน |
| 読みます | yomimasu | อ่าน |
| 彼 | kare | เขา (ผู้ชาย) |
ไวยากรณ์ > โครงสร้างประโยคพื้นฐาน > กริยารูปอดีต และปฏิเสธ

ภาษาญี่ปุ่นมีการผันรูปของกริยา เป็นไปตามกาล(Tense)เช่นเดียวกับภาษาอังกฤษ นอกจากนั้นในประโยคปฏิเสธมีการผันกริยาเพื่อแสดงความหมายว่า "ไม่" อีกด้วย หลักการผันกริยามีดังนี้
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| รูปปัจจุบัน บอกเล่า | รูปอดีต บอกเล่า | รูปปัจจุบัน ปฏิเสธ | รูปอดีต ปฏิเสธ |
| ～ます | ～ました | ～ません | ～ませんでした |
| 食べます tabemasu | 食べました tabemashita | 食べません tabemasen | 食べませんでした tabemasendeshita |
| 飲みます nomimasu | 飲みました nomimashita | 飲みません nomimasen | 飲みませんでした nomimasendeshita |
| 見ます mimasu | 見ました mimashita | 見ません mimasen | 見ませんでした mimasendeshita |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| 今日テレビを見ます。 | Kyō terebi o mimasu | วันนี้จะดูโทรทัศน์ |
| 昨日テレビを見ました。 | Kinō terebi o mimashita | เมื่อวานดูโทรทัศน์ |
| 今日テレビを見ません。 | Kyō terebi o mimasen | วันนี้จะไม่ดูโทรทัศน์ |
| 昨日テレビを見ませんでした。 | Kinō terebi o mimasendeshita | เมื่อวานไม่ได้ดูโทรทัศน์ |
คำศัพท์
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| 見ます | mimasu | ดู |
| テレビ | terebi | โทรทัศน์ |
| 今日 | kyō | วันนี้ |
| 昨日 | kinō | เมื่อวาน |
ไวยากรณ์ > คำนามและคำบ่งชี้ > คำสรรพนาม

| บุคคลที่ | รูปทั่วไป | รูปสุภาพ | รูปยกย่อง |
| --- | --- | --- | --- |
| หนึ่ง | 僕 (boku, ผู้ชาย) あたし (atashi, ผู้หญิง) 俺(ore,ผู้ชาย) | 私 (watashi) | 私 (watakushi) |
| สอง | 君 (kimi) お前 (omae) | あなた (anata) そちら (sochira) | あなた様 (anata-sama) |
สาม: 彼 (kare, ผู้ชาย) 彼女 (kanojo, ผู้หญิง)
แม้ว่าตำราไวยากรณ์ภาษาญี่ปุ่นหลายเล่มจะกล่าวถึงคำสรรพนาม (代名詞 ไดเมชิ) แต่นั่นก็ไม่ใช่คำสรรพนามที่แท้จริง เพราะคำสรรพนามที่แท้จริงนั้นจะต้องไม่มีคำมาขยาย แต่ไดเมชิในภาษาญี่ปุ่นมีคำขยายได้ เช่น 背の高い彼女 (se no takai kanojo หมายถึง "เธอ" ที่มีคำว่า"สูง"มาขยาย) ปัจจุบันมีไดเมชิใหม่ๆเกิดขึ้นมากมาย ในขณะที่ไดเมชิเก่าๆก็กำลังหายไปอย่างรวดเร็ว
มีไดเมชิจำนวนหนึ่งที่ถือได้ว่าใกล้เคียงกับคำสรรพนาม เช่น 彼 (kare, เขา) 彼女 (kanojo, เธอ); 私 (watashi, ฉัน) ขณะที่ไดเมชิบางคำถือว่าเป็น"คำนามส่วนตัว" ไม่ใช่สรรพนาม เช่น 己 (onore, ฉัน (ให้ความหมายในทางอ่อนน้อมเป็นอย่างมาก)) หรือ 僕 (boku, ฉัน (เด็กผู้ชาย)) คำเหล่านี้เปรียบเสมือนชื่อตัวเอง นั่นคือคนอื่นอาจเรียกเราด้วยไดเมชิเดียวกับที่เราเรียกตัวเองก็ได้ ผู้อื่นอาจใช้ おのれ (onore) ซึ่งเป็นการเรียกผู้ฟังในเชิงหยาบคาย หรืออาจใช้ boku ซึ่งเป็นการเรียกผู้ฟังในเชิงเห็นผู้ฟังเป็นเด็ก นอกจากนี้ ยังมีไดเมชิบางคำที่มีหลายความหมาย เช่น kare และ kanojo สามารถแปลได้ว่า แฟน(ที่เป็นผู้ชาย) และ แฟน(ที่เป็นผู้หญิง) ตามลำดับ
คนญี่ปุ่นมักไม่ค่อยใช้ไดเมชิเรียกตัวเอง ส่วนหนึ่งเป็นเพราะภาษาญี่ปุ่นไม่จำเป็นต้องระบุประธานทุกครั้งในกรณีที่ผู้พูดและผู้ฟังเข้าใจตรงกันอยู่แล้ว และโดยปกติ คนญี่ปุ่นมักจะเรียกชื่อหรือใช้คำนามเฉพาะเจาะจงแทนการใช้สรรพนาม เช่น
ไวยากรณ์ > คำนามและคำบ่งชี้ > คำบ่งชี้

| ko- | so- | a- | do- |
| --- | --- | --- | --- |
| kore อันนี้ | sore อันนั้น | are อันโน้น | dore อันไหน? |
| kono นี้ | sono นั้น | ano โน้น | dono ไหน? |
| konna เหมือนอย่างนี้ | sonna เหมือนอย่างนั้น | anna เหมือนอย่างโน้น | donna อย่างไร? เหมือนอย่างไหน |
| koko ที่นี่ | soko ที่นั่น | asoko * ที่โน่น | doko ที่ไหน? |
| kochira ทางนี้ | sochira ทางนั้น | achira ทางโน้น | dochira ทางไหน? |
| kō แบบนี้ | sō แบบนั้น | ā * แบบโน้น | dō แบบไหน? |
คำบ่งชี้มีทั้งหมดสามแบบคือ คำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย ko, so และ a คำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย ko ใช้ระบุสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวผู้พูดมากกว่าผู้ฟัง คำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย so ใช้ระบุสิ่งที่ใกล้ตัวผู้ฟังมากกว่าผู้พูด และคำบ่งชี้ที่ขึ้นต้นด้วย a ใช้ระบุสิ่งที่อยู่ไกลทั้งผู้พูดและผู้ฟัง คำบ่งชี้สามารถทำให้เป็นรูปคำถามได้ด้วยการใช้คำว่า do ขึ้นต้น คำบ่งชี้ยังสามารถใช้ระบุบุคลได้ด้วย เช่น
คำบ่งชี้ที่ใช้เจาะจงคำนาม ต้องวางไว้หน้าคำนาม เช่น この本 (kono hon) แปลว่า หนังสือเล่มนี้ และ その本 (sono hon) แปลว่า หนังสือเล่มนั้น
เมื่อใช้คำบ่งชี้ระบุสิ่งที่เป็นนามธรรมหรือสิ่งที่ผู้พูดหรือผู้ฟังไม่เห็นในขณะนั้น คำบ่งชี้แต่ละคำจะมีความหมายในเชิงความรู้สึกที่แตกต่างกัน คำบ่งชี้ที่แสดงความไกลทั้งผู้พูดและผู้ฟัง มักจะใช้พูดถึงสิ่งหรือประสบการณ์ที่ผู้พูดมีร่วมกับผู้ฟัง เช่น
หากใช้ soko แทน asoko ในประโยคนี้ จะหมายความว่า B ไม่มีความรู้เกี่ยวกับซัปโปโร ซึ่งเป็นไปไม่ได้เพราะเขาแสดงความเห็นเกี่ยวกับซัปโปโร ดังนั้น จึงใช้ soko แทนไม่ได้ คำบ่งชี้ที่ใช้บอกว่าอยู่ใกล้ผู้ฟังมากกว่าผู้พูด มักใช้พูดถึงสิ่งหรือประสบการณ์ที่ผู้พูดและผู้ฟังไม่ได้มีร่วมกัน เช่น
สังเกตว่า ถ้าใช้ ano แทน sono ในประโยคนี้จะไม่เหมาะสม เพราะว่าซะโตะไม่ได้รู้จักกับทานากะเป็นการส่วนตัว
ไวยากรณ์ > ความสุภาพ

ภาษาญี่ปุ่นมีการใช้ไวยากรณ์พิเศษเพื่อแสดงถึงความสุภาพและความเป็นทางการ ซึ่งแตกต่างจากภาษาตะวันตก
สังคมญี่ปุ่นมีความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในหลายระดับ กล่าวคือ คนหนึ่งมีสถานะสูงกว่าอีกคนหนึ่ง ซึ่งมีปัจจัยที่มากำหนด อาทิ หน้าที่การงาน อายุ ประสบการณ์ และสถานะทางจิตใจ (ผู้คนจะเรียกร้องให้สุภาพต่อกัน) ผู้ที่มีวุฒิน้อยกว่าจะใช้ภาษาที่สุภาพ ขณะที่ผู้ที่มีวุฒิอาจใช้ภาษาที่เรียบง่าย ผู้ที่ไม่รู้จักกันมาก่อนจะใช้ภาษาสุภาพต่อกัน เด็กเล็กมักไม่ใช้ภาษาสุภาพจนกว่าจะเป็นวัยรุ่น เมื่อโตขึ้น พวกเขาจะพูดภาษาที่เป็นผู้ใหญ่มากขึ้น
เทเนโงะ (丁寧語) (ภาษาสุภาพ) มักจะเป็นการผันคำเป็นส่วนใหญ่ ส่วนซงเคโงะ (尊敬語) (ภาษายกย่อง) และ เค็นโจโงะ (謙譲語) (ภาษาถ่อมตัว) จะใช้รูปคำกริยาพิเศษที่แสดงถึงการยกย่องและการถ่อมตัว เช่น อิคุ ที่แปลว่า "ไป" จะเปลี่ยนเป็น อิคิมะซุ เมื่ออยู่ในรูปสุภาพ เปลี่ยนเป็น อิรัสชะรุ เมื่ออยู่ในรูปยกย่อง และเปลี่ยนเป็น มะอิรุ เมื่ออยู่ในรูปถ่อมตัว
ภาษาถ่อมตัวจะใช้ในการพูดเกี่ยวกับตัวเอง หรือกลุ่มของตัวเอง (บริษัท, ครอบครัว) ขณะที่ภาษายกย่องจะใช้เมื่อกล่าวถึงผู้สนทนาหรือกลุ่มอื่น เช่น คำว่า -ซัง ที่ใช้ต่อท้ายชื่อ (แปลว่า คุณ-) ถือเป็นภาษายกย่องอย่างหนึ่ง จะไม่ใช้เรียกตนเองหรือเรียกคนที่อยู่ในกลุ่มของตนให้ผู้อื่นฟังเพราะบริษัทถือเป็นกลุ่มของผู้พูด เมื่อพูดกับผู้ที่อยู่สูงกว่าในบริษัทของตน หรือพูดกับพนักงานในบริษัทของตนเกี่ยวกับผู้ที่อยู่สูงกว่า ชาวญี่ปุ่นจะใช้ภาษายกย่องผู้ที่อยู่สูงกว่าในกลุ่มของตน แต่เมื่อพูดกับพนักงานบริษัทอื่น (คนที่อยู่นอกกลุ่ม) ชาวญี่ปุ่นจะใช้รูปแบบถ่อมตนเมื่ออ้างถึงคนที่สูงกว่าในบริษัทของตน
คำที่ใช้ในภาษาญี่ปุ่นจะเกี่ยวข้องกับบุคคล ภาษาและการกระทำซึ่งแตกต่างกันไปตามแต่ละคนขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ (ทั้งในกลุ่มและนอกกลุ่ม) ระหว่างผู้พูดกับผู้ฟัง ด้วยเหตุนี้ ญี่ปุ่นจึงมีการกำหนดคำยกย่องทางสังคมที่เรียกว่า"การยกย่องแบบสัมพัทธ์" ซึ่งแตกต่างจากระบบของเกาหลีซึ่งเป็น"การยกย่องแบบสัมบูรณ์" กล่าวคือ ภาษาเกาหลีจะกำหนดคำที่ใช้คุยกับแต่ละคนๆไป (เช่น พ่อของตน, แม่ของตน, หัวหน้าของตน) โดยไม่ขึ้นกับความสัมพันธ์ระหว่างผู้พูดกับผู้ฟัง ดังนั้น ภาษาสุภาพของเกาหลีจึงฟังดูบุ่มบ่ามเมื่อแปลเป็นภาษาญี่ปุ่นตามตัวอักษร เช่นในภาษาเกาหลี เราพูดว่า "ท่านประธานบริษัทของพวกเรา... " กับคนที่อยู่นอกกลุ่มได้ตามปกติ แต่ชาวญี่ปุ่นถือว่าการพูดเช่นนี้ไม่สุภาพ
คำนามหลายคำในภาษาญี่ปุ่นอาจทำให้อยู่ในรูปสุภาพได้ ด้วยการเติมคำอุปสรรค โอะ- หรือ โกะ- นำหน้า คำว่า โอะ- มักใช้กับคำที่มาจากภาษาญี่ปุ่น ขณะที่คำว่า โกะ- ใช้กับคำที่รับมาจากภาษาจีน บางครั้ง คำที่เติมนำหน้าก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของคำนั้นอย่างถาวร และกลายเป็นคำศัพท์ที่อยู่ในรูปปกติ เช่นคำว่า โกะฮัง ที่แปลว่าอาหาร การใช้คำเหล่านี้แสดงถึงความเคารพต่อเจ้าของสิ่งของและเคารพต่อสิ่งของ เช่น คำว่า โทะโมะดะชิ ที่แปลว่าเพื่อน จะกลายเป็นคำว่า โอะ-โทะโมะดะชิ เมื่อกล่าวถึงเพื่อนของบุคคลที่สถานะสูงกว่า (แม้แต่แม่ก็มักจะใช้คำนี้เมื่อกล่าวถึงเพื่อนของลูก) ผู้พูดอาจใช้คำว่า โอะ-มิซุ ที่แปลว่าน้ำ แทนคำว่ามิซุเพื่อแสดงความสุภาพก็ได้
ชาวญี่ปุ่นจะใช้ภาษาสุภาพกับผู้ที่ยังไม่สนิทสนมกัน นั่นคือ พวกเขาจะใช้ภาษาสุภาพกับผู้ที่เพิ่งรู้จักกันใหม่ๆ แต่หลังจากสนิทสนมกันมากขึ้นแล้ว พวกเขาจะไม่ใช้ภาษาสุภาพอีกต่อไป ทั้งนี้ไม่ขึ้นกับอายุ สถานะทางสังคม หรือเพศ
ประวัติศาสตร์

วิวัฒนาการของภาษาญี่ปุ่นสามารถแบ่งออกเป็นยุคต่าง ๆ ได้ดังนี้
ยุคก่อนประวัติศาสตร์ (Prehistoric age; 先史時代) อยู่ในช่วงก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 8 ตรงกับยุคโจมง ยุคยาโยอิ ยุคโคฟุง และยุคอาซูกะ
ภาษาญี่ปุ่นเก่า (Old Japanese; 上代語) อยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 8 ตรงกับยุคนาระ
ภาษาญี่ปุ่นกลางตอนต้น (Early Middle Japanese; 中古語) อยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 12 ตรงกับยุคเฮอัง
ภาษาญี่ปุ่นกลางตอนปลาย (Late Middle Japanese; 中世語) อยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 16 ปี ตรงกับยุคคามากูระ ยุคมูโรมาจิ และยุคอาซูจิ-โมโมยามะ
ภาษาญี่ปุ่นปัจจุบัน (Modern Japanese; 近世語, 現代語) เริ่มตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 จนถึงปัจจุบัน โดยอาจแบ่งย่อยได้เป็น 2 ช่วง ได้แก่ ภาษาญี่ปุ่นที่ใช้ในยุคเอโดะ (近世語) กับภาษาญี่ปุ่นที่ใช้ตั้งแต่ยุคเมจิจนถึงปัจจุบัน (現代語)
การจำแนกตามภูมิศาสตร์

ภาษาญี่ปุ่นสามารถแบ่งเป็นภาษาย่อยได้ดังต่อไปนี้
| ภาษา | ภาษาย่อย | พื้นที่ |
| --- | --- | --- |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันออก （東日本） | ฮอกไกโด （北海道） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันออก （東日本） | โทโฮกุ （東北） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันออก （東日本） | คันโต （関東） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันออก （東日本） | โทไก-โทซัง （東海東山） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันออก （東日本） | ฮาจิโจจิมะ （八丈島） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันตก （西日本） | โฮกูริกุ （北陸） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันตก （西日本） | คิงกิ （近畿） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันตก （西日本） | ชูโงกุ （中国） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | ญี่ปุ่นตะวันตก （西日本） | ชิโกกุ （四国） |
ภาษาญี่ปุ่น （日本語）: คีวชู （九州）
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | รีวกีว （琉球） | อามามิ （奄美） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | รีวกีว （琉球） | โอกินาวะ （沖縄） |
| ภาษาญี่ปุ่น （日本語） | รีวกีว （琉球） | ซากิชิมะ （先島） |
อย่างไรก็ตาม นักภาษาศาสตร์บางคนไม่จัดให้ภาษาที่พูดในหมู่เกาะรีวกีวเป็นภาษาย่อยของภาษาญี่ปุ่นตามตารางข้างต้น แต่จัดให้ภาษาดังกล่าวเป็นภาษาพี่น้องร่วมตระกูลกับภาษาญี่ปุ่น
การเรียนภาษาญี่ปุ่น

มหาวิทยาลัยจำนวนมากทั่วโลกมีการเรียนการสอนภาษาญี่ปุ่น นอกจากนี้ยังมีโรงเรียนมัธยมและโรงเรียนประถมบางแห่งที่สอนภาษาญี่ปุ่นด้วย ภาษาญี่ปุ่นได้รับความสนใจตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1800 และเป็นที่แพร่หลายมากขึ้นในช่วงเศรษฐกิจญี่ปุ่นกำลังเฟื่องฟูในทศวรรษ 1980 ส่วนหนึ่งเป็นเพราะวัฒนธรรมป๊อปปูล่าร์ของญี่ปุ่น (เช่น อนิเมะ และ วิดีโอเกม) กำลังแพร่หลายไปทั่วโลกตั้งแต่ทศวรรษ 1990 ใน ค.ศ. 2003 มีผู้ศึกษาภาษาญี่ปุ่นอยู่ทั้งหมด 2.3 ล้านคนทั่วโลก แบ่งเป็น ชาวเกาหลีใต้ 900,000 คน ชาวจีน 389,000 ชาวออสเตรเลีย 381,000 คน และชาวอเมริกัน 140,000 คน ในญี่ปุ่นมีชาวต่างชาติที่ศึกษาภาษาญี่ปุ่นทั้งที่มหาวิทยาลัยและที่โรงเรียนสอนภาษาอยู่ทั้งหมด 90,000 คน แบ่งเป็นชาวจีน 77,000 คน และชาวเกาหลีใต้ 15,000 นอกจากนี้ รัฐท้องถิ่นและกลุ่มองค์กรไม่หวังผลกำไรยังสนับสนุนให้มีการเรียนภาษาญี่ปุ่นฟรีสำหรับชาวต่างชาติที่พำนักอาศัยอยู่ รวมถึงชาวบราซิล-ญี่ปุ่น และชาวต่างชาติที่โอนสัญชาติเป็นญี่ปุ่นด้วย
รัฐบาลญี่ปุ่นสนับสนุนให้มีการสอบวัดระดับทักษะการใช้ภาษาญี่ปุ่นสำหรับชาวต่างชาติ การทดสอบที่เป็นที่รู้จักกันมากที่สุดคือ การสอบวัดระดับภาษาญี่ปุ่น (JLPT) และการสอบวัดระดับภาษาญี่ปุ่นธุรกิจ (JETRO) ที่จัดโดยองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น
ดูเพิ่ม

การเขียนคำทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น
การสอบวัดระดับความสามารถทางภาษาญี่ปุ่น
การศึกษาภาษาญี่ปุ่นในประเทศไทย
โรมาจิ
คันจิ
ฮิรางานะ
คาตากานะ
อ่านเพิ่ม

Rudolf Lange, Christopher Noss (1903). A Text-book of Colloquial Japanese (English ed.). The Kaneko Press, North Japan College, Sendai: Methodist Publishing House. สืบค้นเมื่อ 1 March 2012.
Rudolf Lange (1903).  Christopher Noss (บ.ก.). A text-book of colloquial Japanese: based on the Lehrbuch der japanischen umgangssprache by Dr. Rudolf Lange (revised English ed.). Tokyo: Methodist publishing house. สืบค้นเมื่อ 1 March 2012.
Rudolf Lange (1907).  Christopher Noss (บ.ก.). A text-book of colloquial Japanese (revised English ed.). Tokyo: Methodist publishing house. สืบค้นเมื่อ 1 March 2012.
Martin, Samuel E. (1975). A reference grammar of Japanese. New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-01813-4.
Vovin, Alexander (2017). "Origins of the Japanese Language". Oxford Research Encyclopedia of Linguistics. Oxford University Press. doi:10.1093/acrefore/9780199384655.013.277. ISBN 9780199384655.
"Japanese Language". MIT. สืบค้นเมื่อ 2009-05-13.
แหล่งข้อมูลอื่น

National Institute for Japanese Language and Linguistics
Japanese Language Student's Handbook
ภาษาญี่ปุ่น จาก Omniglot
ภาษาญี่ปุ่น ที่เว็บไซต์ Curlie
| ด ค ก ภาษาในประเทศญี่ปุ่น |
| --- | --- |
ภาษาประจำชาติ:  ญี่ปุ่น สำเนียง 
ภาษาของชนพื้นเมือง:  ไอนุ  โอร็อก†  นิฟค์†  ฮาจิโจ  รีวกีว อามามิ โอชิมะ  คิไก  คูนิงามิ  มิยาโกะ  โอกินาวะ  โอกิโนเอราบุ  โทกูโนชิมะ  ยาเอยามะ  โยนางูนิ  โยรง 
ภาษาของชนภายนอก:  โปรตุเกสแบบบราซิล  จีน กวางตุ้ง  ฮกเกี้ยน  ฝูโจว  จีนกลาง  อังกฤษ  รัสเซีย  ตุรกี  เวียดนาม  เกาหลีไซนิจิ 
ภาษาลูกผสม:  อังกฤษแบบโบนิน  ญี่ปุ่นผสมแก้ขัดโยโกฮามะ† 
ภาษามือ:  ภาษามือญี่ปุ่น  ภาษามืออามามิ โอชิมะ  ภาษามือมิยากูโบะ 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  สวีเดน  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
ตำแหน่งลิ้นของเสียงสระในภาษาญี่ปุ่น
แผนภาพไดอะแกรมแสดงช่องปากมนุษย์ บริเวณด้านซ้ายของไดอะแกรมเป็นบริเวณที่ใกล้กับฟันและริมฝีปาก บริเวณด้านขวาของไดอะแกรมเป็นบริเวณที่ใกล้กับช่องคอ จุดสีดำแสดงตำแหน่งที่ลิ้นยกตัวขึ้นระหว่างการออกเสียงสระ
วิสามัญฆาตกรรม

วิสามัญฆาตกรรม (อังกฤษ: extrajudicial killing) เป็นการที่เจ้าพนักงานฆ่าผู้อื่นตายโดยอ้างว่าเป็นการปฏิบัติราชการตามหน้าที่  หรือฆ่าผู้อื่นตายระหว่างที่เขาอยู่ในความควบคุมของตน โดยอ้างว่าเป็นการปฏิบัติราชการตามหน้าที่
วิสามัญฆาตกรรมนั้นเป็นฆาตกรรมที่เจ้าพนักงานกระทำโดยปราศจากการอนุมัติตามกระบวนการยุติธรรมหรือตามวิถีทางแห่งกฎหมาย เพราะฉะนั้น โดยสภาพแล้ว จึงเป็นความผิดตามกฎหมาย
วิสามัญฆาตกรรมเกิดขึ้นจนกลายเป็นสิ่งสามัญในตะวันออกกลาง (โดยมากใน ดินแดนปาเลสไตน์ อิสราเอล และอิรัก), อัฟกานิสถาน, บังกลาเทศ, ปากีสถาน, จาไมกา, คอซอวอ, อเมริกาใต้, อเมริกากลาง, รัสเซีย, อุซเบกิสถาน, ฟิลิปปินส์ และประเทศไทย
ศัพทมูล

คำว่า "วิสามัญฆาตกรรม" ในภาษาไทยนั้น ปรากฏใช้ครั้งในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ เมื่อมีการตรา "พระราชบัญญัติชันสูตรพลิกศพ พ.ศ. 2457" เมื่อวันที่ 22 เมษายน 2457 โดยมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว ว่า
"การชันสูตรพลิกศพผู้ถูกฆาตกรรม กำหนดตามพระราชบัญญัตินี้เป็น 2 ชั้น คือ สามัญ ชั้น 1 วิสามัญ ชั้น 1 ผิดกันดังอธิบายต่อไปนี้ คือ
"ข้อ 1 ฆาตกรรมอันเป็นวิสามัญนั้น คือ ผู้ตายตายด้วยเจ้าพนักงานฆ่าตาย ในเวลากระทำการตามหน้าที่ ยกตัวอย่างดังเช่น เจ้าพนักงานไปจับผู้ต้องหาว่าเป็นโจรเป็นผู้ร้าย แลฆ่าผู้ต้องหาว่าเป็นโจรเป็นผู้ร้ายนั้นตายในเวลาจับ ดังนี้เป็นต้น เรียกว่าเป็นเหตุวิสามัญ
"ข้อ 2 ฆาตกรรมอันเป็นสามัญนี้ ผู้อื่นแม้เป็นข้าราชการหรือเป็นเจ้าพนักงานกระทำให้ตาย โดยมิได้เกี่ยวแก่กระทำการตามหน้าที่ ให้ถือว่า เป็นฆาตกรรมอย่างสามัญ"
เชิงอรรถ

1 2  ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 143 วรรคสาม
"ในคดีฆาตกรรม ซึ่งผู้ตายถูกเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ฆ่าตาย หรือตายในระหว่างอยู่ในความควบคุมของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ อธิบดีกรมอัยการ หรือผู้รักษาการแทนเท่านั้น มีอำนาจออกคำสั่งฟ้องหรือไม่ฟ้อง"
↑  ราชบัณฑิตยสถาน, 2551 : ออนไลน์.
↑  Max Fuller, 2005 : Online.
↑  Human Rights Watch, 2007 : Online.
↑  BBC, 2010 : Online.
↑  The Washington Post , 2004 : Online.
↑  The Guardian, 2005 : Online.
↑  BBC, 2006 : Online.
↑  The Independent, 2007 : Online.
↑  "Sign online petition - stop extrajudicial killings"; 2009 : Online.
↑  Asian Human Rights Watch, 2003 : Online.
↑  ราชกิจจานุเบกษา, 2457 : ออนไลน์.
จักรพรรดิโกะ-ชิรากาวะ

จักรพรรดิโกะ-ชิรากาวะ (ญี่ปุ่น: 後白河天皇; โรมาจิ: Go-Shirakawa-tennō; 18 ตุลาคม ค.ศ. 1127 – 26 เมษายน ค.ศ. 1192) เป็นจักรพรรดิญี่ปุ่นองค์ที่ 77 ตามลำดับการสืบราชบัลลังก์แบบดั้งเดิม แม้ว่าจะทรงครองราชย์อย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 1155 ถึง 1158 แต่พระองค์ทรงรักษาอำนาจทางการเมืองไว้อย่างแข็งแกร่งผ่านระบบอินเซ อย่างไรก็ตาม นักวิชาการยังคงถกเถียงกันว่าการปกครองของพระองค์สามารถจัดอยู่ในระบบอินเซได้อย่างสมบูรณ์หรือไม่ เนื่องจากเหตุการณ์กบฏปีโฮเง็งได้ทำลายพระราชอำนาจของจักรพรรดิไปในระดับหนึ่ง กระนั้นก็เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางว่าการที่พระองค์เอาชนะคู่ต่อสู้ในทางการเมือง ส่งผลให้พระองค์มีอิทธิพลและอำนาจมากขึ้นกว่าที่ตำแหน่งจักรพรรดิที่ลดน้อยลงในช่วงเวลาดังกล่าวจะยอมให้ได้
พระองค์ได้รับพระนามจากจักรพรรดิชิรากาวะในคริสต์ศตวรรษที่ 11 กับ โกะ- (後) ที่แปลตรงตัวว่า "ยุคหลัง" ทำให้บางครั้งมีการเรียกพระองค์เป็น "จักรพรรดิชิรากาวะยุคหลัง" หรือในตำราเก่าบางส่วนอาจระบุเป็น "ชิรากาวะที่ 2"
พระองค์เป็นจักรพรรดิพระองค์สุดท้ายที่มีพระราชอำนาจอย่างแท้จริง ก่อนที่ตำแหน่งโชกุนจะกลายเป็นหัวหน้ารัฐบาลที่แท้จริงของประเทศหลังจากที่พระองค์สวรรคตใน ค.ศ. 1192 จนถึงการฟื้นฟูเมจิใน ค.ศ. 1868
พระองค์ประสูติในฐานะพระราชโอรสองค์ที่ 4 ของจักรพรรดิโทบะ พระองค์สืบราชบัลลังก์สืบเนื่องมาจากการสวรรคตอย่างกระทันหันของพระอนุชาต่างพระราชมารดาคือจักรพรรดิโคโนเอะ และปกครองแบบการว่าราชการในวัดเป็นเวลา 34 ปี ในรัชสมัยของพระองค์ มีสงครามต่อเนื่อง เช่น กบฏปีโฮเง็ง กบฏปีเฮจิ และสงครามเก็มเป
อาชีพทางการเมือง > การขึ้นสู่ราชบัลลังก์

จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ ประสูติเมื่อ ค.ศ. 1127 เป็นพระโอรสองค์ที่ 4 ในอดีตจักรพรรดิโทะบะ และฟุจิวะระ โนะ โชชิ หรือพระพันปีไทเค็งมง-อิน ผู้เป็นธิดาของไดนะงงฟุจิวะระ คินซะเนะ มีพระนามว่า เจ้าชายมะซะฮิโตะ (雅仁親王) มีพระเชษฐาร่วมพระมารดาคือ พระจักรพรรดิซุโตะกุ เจ้าชายมะซะฮิโตะทรงเข้าพิธีเง็มปุกุเมื่อ ค.ศ. 1139 และอภิเษกสมรสกับมินะโมะโตะ โนะ อิชิ (源懿子) ประสูติพระโอรสองค์แรกคือ เจ้าชายโมะริฮิโตะ (守仁親王) เมื่อ ค.ศ. 1143 พระชายะอิชิสิ้นพระชนม์หลังประสูติพระโอรสไม่นาน
ในเวลานั้นอำนาจปกครองของราชสำนักนครเฮอังเกียวอยู่ที่องค์อดีตพระจักรพรรดิโทะบะ ตามระบบอินเซ อดีตจักรพรรดิมีพระประสงค์จะให้พระโอรสที่ประสูติกับ ฟุจิวะระ โนะ นะริโกะ พระสนมองค์โปรดขึ้นเป็นจักรพรรดิ จึงทรงบังคับให้จักรพรรดิซุโตะกุ (ซึ่งทรงถูกกล่าวหาว่ามิใช่พระโอรสของจักรพรรดิโทะบะ แต่เป็นโอรสของจักรพรรดิชิระกะวะที่ทรงแอบมีความสัมพันธ์กับพระนางไทเค็งมง-อิน) สละราชบัลลังก์ใน ค.ศ. 1141 ให้แก่จักรพรรดิโคะโนะเอะอันประสูติแต่พระสนมนะริโกะ
แต่จักรพรรดิโคะโนะเอะอยู่ในราชสมบัติได้สิบสามปี ก็สวรรคตลงใน ค.ศ. 1155 อดีตจักรพรรดิซุโตะกุทรงคาดหวังให้พระโอรสของพระองค์เองสืบทอดราชบัลลังก์ แต่ทว่าพระสนมนะริโกะได้เสนอให้พระโอรสบุญธรรมของพระนาง คือ เจ้าชายโมะริฮิโตะ พระโอรสของเจ้าชายมะซะฮิโตะซึ่งพระมารดาได้สิ้นพระชนม์ไปจึงไปเป็นโอรสบุญธรรมของสนมนะริโกะ แต่ทว่าเจ้าชายโมะริฮิโตะยังทรงพระเยาว์ จึงให้บิดาคือเจ้าชายมะซะฮิโดะขึ้นครองราชสมบัติไปก่อน เป็น จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ เมื่อ ค.ศ. 1155
อาชีพทางการเมือง > สงครามโฮเง็งและเฮจิ

อดีตจักรพรรดิซุโตะกุพิโรธมากที่พระองค์และพระโอรสถูกกีดกันจากราชสมบัติ จึงวางแผนก่อสงครามเพื่อยึดอำนาจคืนเมื่ออดีตจักรพรรดิโทะบะสวรรคตเมื่อ ค.ศ. 1156 โดยขอกำลังพลจากซะมุไรตระกูลมินะโมะโตะและตระกูลไทระ เกิดเป็นสงครามโฮเง็ง (保元の乱) โดยที่ฝ่ายของจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ ได้รับการสนับสนุนจากคัมปะกุฟุจิวะระ โนะ ทะดะมิชิ และพระภิกษุชินเซ หรือฟุจิวะระ โนะ มิชิโนะริ ผู้ซึ่งได้ทำการติดต่อให้มินะโมะโตะ โนะ โยะชิโตะโมะ และ ไทระ โนะ คิโยะโมะริ มาเป็นผู้นำทัพฝ่ายของพระองค์ ผลคือฝ่ายของพระองค์เป็นฝ่ายชนะ อดีตจักรพรรดิซุโตะกุและพระโอรสทรงถูกเนรเทศ
หลังจากสงครามโฮเง็ง การปกครองของราชสำนักเฮอังก็ตกอยู่ภายใต้อำนาจของพระภิกษุชินเซ จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะทรงสละราชบัลลังก์ให้พระโอรสเจ้าชายโมะริฮิโตะ ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดินิโจใน ค.ศ. 1158 และกุมอำนาจอยู่เบื้องหลังในฐานะอดีตพระจักรพรรดิตามระบบอินเซ แต่ทว่าจักรพรรดินิโจทรงไม่เต็มพระทัยที่จะให้บิดาของพระองค์ขึ้นมามีอำนาจเหนือพระองค์ จึงเกิดการแก่งแย่งอำนาจระหว่างอดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะกับพระโอรส
จนกระทั่ง ค.ศ. 1160 ชูนะงงฟุจิวะระ โนะ โนะบุโยะริ ร่วมมือกับมินะโมะโตะ โนะ โยะชิโตะโมะ ก่อการกบฏเพื่อล้มอำนาจพระภิกษุชินเซ ในเหตุการณ์ที่เรียกว่า สงครามเฮจิ (平治の乱) โยะชิโตะโมะยกทัพเข้ายึดพระราชวังกุมองค์จักรพรรดินิโจไว้ และยกทัพเข้าโจมตีตำหนักซันโจ (三条殿) อันเป็นที่ประทับของอดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ เข้าสังหารข้าราชบริพารของอดีตจักรพรรดิไปมากรวมถึงพระภิกษุชินเซด้วย แล้วจึงกุมองค์อดีตจักรพรรดิไว้ แต่ไทระ โนะ คิโยะโมะริ ได้ช่วยเหลือจักรพรรดิทั้งสองพระองค์ให้ทรงหลบหนีออกมาได้ และยกทัพเข้าต่อสู้กับฝ่ายตระกูลมินะโมะโตะจนได้รับชัยชนะ
อาชีพทางการเมือง > ความขัดแย้งกับไทระ โนะ คิโยโมริ

เมื่อ ค.ศ. 1161 อดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ ทรงรับไทระ โนะ ชิเงะโกะ (平滋子) น้องสะใภ้ของไทระ โนะ คิโยะโมะริ เข้ามาเป็นสนมองค์ใหม่ แล้วประสูติพระโอรสคือองค์ชายโนะริฮิโตะ (憲仁親王) ในขณะที่จักรพรรดินิโจทรงยังไม่มีพระโอรส จักรพรรดินิโจจึงทรงเกรงว่าอดีตจักรพรรดิจะให้องค์ชายโนะริฮิโตะเป็นผู้สืบทอดต่อจากพระองค์ ใน ค.ศ. 1164 จักรพรรดินิโจมีพระโอรสในที่สุด จึงทรงรีบสละราชบัลลังก์ให้แก่พระโอรสขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิโระกุโจ อดีตจักรพรรดินิโจสวรรคตในปีต่อมา ค.ศ. 1165 ด้วยความช่วยเหลือของคิโยะโมะริ อดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะทรงให้จักรพรรดิโระกุโจสละราชสมบัติใน ค.ศ. 1168 แล้วมอบให้แก่องค์ชายโนะริฮิโตะ ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิทะกะกุระ
พระราชวงศ์

ก่อนขึ้นครองราชบัลลังก์ดอกเบญจมาศ โกะ-ชิรากาวะมีพระนามส่วนพระองค์ (อิมินะ) ว่า เจ้าชายมาซาฮิโตะ (雅仁親王)
พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 4 ในจักรพรรดิโทบะ กับพระนางฟูจิวาระ โนะ ทามาโกะ ธิดาในฟูจิวาระ โนะ คินซาเนะ
พระมเหสีหลักกับพระราชโอรสธิดา:
พระมเหสี (ชินโนฮิ ): มินาโมโตะ โยชิโกะ (源懿子; 1116-1143) ธิดาในฟูจิวาระ โนะ สึเนซาเนะกับบุตรีบุญธรรมในมินาโมโตะ อาริฮิโตะ
พระราชโอรสองค์แรก: เจ้าชายโมริฮิโตะ (守仁親王) ภายหลังเป็น จักรพรรดินิโจ
จักรพรรดินี (ชูงู): ฟูจิวาระ คินชิ (藤原忻子) โทกูไดจิ คินโยชิ
โคไตโง: ไทระ โนะ ชิเงโกะ (平滋子; 1142-1176) ภายหลังเป็น เค็นชุมมนอิง (建春門院) ธิดาในไทระ โทกิโนบุ
พระราชโอรสองค์ที่ 7: เจ้าชายโนริฮิโตะ (憲仁親王) ภายหลังเป็น จักรพรรดิทากากูระ
นางกำนัล: ซันโจ (ฟูจิวาระ) โซโกะ (三条（藤原）琮子; 1145-1231) ธิดาในซันโจ คินโนริ
นางสนองพระโอษฐ์: ฟูจิวาระ ชิเงโกะ (藤原成子; เสียชีวิต ค.ศ. 1177) ธิดาในฟูจิวาระ ซูเอนาริ
พระราชธิดาองค์แรก: เจ้าหญิงซูเกโกะ (亮子内親王) ภายหลังเป็น อิมปูมนอิง (殷富門院)
พระราชธิดาองค์ที่ 2: เจ้าหญิงโยชิโกะ (好子内親王; 1148-1192)
พระราชธิดาองค์ที่ 3: เจ้าหญิงชิกิชิ (式子内親王) ภายหลังเป็น โออิโนมิกาโดะ-ไซอิง (大炊御門斎院)
พระราชโอรสองค์ที่ 2: เจ้าชายนักบวชชูกากุ (守覚法親王; 1150-1202)
พระราชโอรสองค์ที่ 3: เจ้าชายโมจิฮิโตะ (以仁王)
พระราชธิดาองค์ที่ 4: เจ้าหญิงคีวชิ (休子内親王; 1157-1171)
โบมง-โนะ-สึโบเนะ (坊門局) ธิดาในไทระ โนบูชิเงะ
พระราชโอรสองค์ที่ 4: เจ้าชายนักบวชเอ็นเอะ (円恵法親王; 1152-1183)
พระราชโอรสองค์ที่ 5: เจ้าชายนักบวชโจเก (定恵法親王; 1156-1196)
พระราชโอรสองค์ที่ 6: โกเอะ (恒恵; 1159-1206)
โบมง-โดโนะ (坊門殿) ธิดาในโทกูไดจิ คินโยชิ
พระราชธิดาองค์ที่ 5: เจ้าหญิงอัตสึโกะ (惇子内親王; 1158-1172)
ซันโจะ-โนะ-สึโบเนะ (三条局) ธิดาในนักบวช
พระราชโอรสองค์ที่ 10: เจ้าชายนักบวชโดโฮ (道法法親王; 1166-1214)
พระราชโอรสองค์ที่ 12: ชินเตะ (真禎; สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 1169)
ทัมบะ-โนะ-สึโบเนะ (丹波局) ธิดาในนักบวช
พระราชโอรสองค์ที่ 8: เจ้าชายนักบวชโจเอะ (静恵法親王; 1164-1203)
พระราชโอรสองค์ที่ 11: เจ้าชายนักบวชโชนิง (承仁法親王; 1169-1197)
อูเอมนโนซูเกะ (右衛門佐) ธิดาในฟูจิวาระ ซูเกตากะ
พระราชโอรสองค์ที่ 9: อิง โนะ มิโกะ (院の御子; B.1165)
โอมิยะ-โนะ-สึโบเนะ (大宮局) ธิดาในฟูจิวาระ โคเรซาเนะ
โคโนเอะ-โนะ-สึโบเนะ (近衛局) ธิดาในฟูจิวาระ คินยาซุ
มิโกะ โนะ ฮิเมะ-กิมิ (御子姫君; 1164-1181) ธิดาในไทระ โนะ คิโยโมริ
ทากาชินะ เอชิ (高階 栄子; 1151-1216) ธิดาของนักบวช
พระราชธิดาองค์ที่ 6: เจ้าหญิงคินชิ (覲子内親王; 1181-1252) ภายหลังเป็น เซ็นโยมนอิง (宣陽門院)
ข้อมูล

Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
Helmolt, Hans Ferdinand and James Bryce Bryce. (1907). The World's History: A Survey of Man's Progress. Vol. 2.  London: William Heinemann.OCLC 20279012
Kitagawa, Hiroshi and Bruce T. Tsuchida, ed. (1975). The Tale of the Heike. Tokyo: University of Tokyo Press. ISBN 0-86008-128-1 OCLC 164803926
Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842
Saeki, Tomohiro. (2015). Political Structure and the Royal Family in the Early Middle Ages (University of Tokyo Press, 2015) ISBN 978-4-13-026238-5
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิโกะ-ชิรากาวะ |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| จักรพรรดิโคะโนะเอะ |  |   จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น  (ค.ศ. 1155 - 1158) |  | จักรพรรดินิโจ |
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เนเธอร์แลนด์ 
วิชาการ:  CiNii 
ประชาชน:  Deutsche Biographie 
อื่น ๆ:  IdRef