รัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2549
เหตุการณ์ > ชนวนเหตุ

| วิดีโอหลายคลิปจากแหล่งข้อมูลภายนอก |
| --- | --- |
 ในหลวงตรัสกับสนธิบุญเกี่ยวกับทักษิณ, วิดีโอยูทูบ
วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549พลเอกเปรม ติณสูลานนท์กล่าวปาฐกถาที่มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต เรื่อง แนวทางพระราชดำริสู่การบริหารจัดการภาครัฐ มีเนื้อหาสรุปได้ว่า ผู้บริหารที่ดีต้องไม่เป็นเพียงคนเก่งและฉลาด แต่ต้องมีจริยธรรมด้วย ในช่วงเวลาเดียวกัน นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี ได้ยื่นใบลาออกจากตำแหน่งที่ปรึกษากิตติมศักดิ์สมาคมนิสิตเก่าคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
วันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 สมัคร สุนทรเวช ได้ออกมาวิจารณ์องคมนตรีทั้งสองว่า
การที่องคมนตรีทั้งสองท่านมาแสดงออกเช่นนี้ ถือว่ากระทบนายกรัฐมนตรี ทำไมต้องไปเอากับเขาด้วย บ้านเมืองกำลังหน้าสิ่วหน้าขวาน ทำแบบนี้ทำไม เพราะทำให้ถูกลากเข้าไปเกี่ยวข้อง ผมอยากถามว่า แบบนี้เป็นการเลือกข้างใช่มั้ย เพราะถ้าท่านไม่ทำอะไร อยู่เฉย ๆ ก็ได้
วันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2549 บวรศักดิ์ อุวรรณโณ เลขาธิการคณะรัฐมนตรีของไทย ลาออกจากตำแหน่ง
วันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2549 วิษณุ เครืองาม ลาออกจากตำแหน่ง รองนายกรัฐมนตรี
ในวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2549 คำกล่าวของ พ.ต.ท. ดร.ทักษิณ ชินวัตร มีส่วนหนึ่งซึ่งพาดพิงถึง "ผู้มีบารมีนอกรัฐธรรมนูญ" ทำให้นักข่าวคาดกันว่าหมายถึงพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ประธานองคมนตรี ทักษิณ ชินวัตร กล่าวยอมรับในภายหลังว่าเขาหมายถึงพลเอกเปรม ติณสูลานนท์
พ.ต.ท. ดร.ทักษิณ ชินวัตร กล่าวเนื่องจากว่าเชื่อว่าการลาออกของ บวรศักดิ์ อุวรรณโณ และ วิษณุ เครืองาม มีผู้สั่งการคือพลเอกเปรม ติณสูลานนท์
ในวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2549พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ประธานองคมนตรี กล่าว ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เรียกร้องให้
ทหารแทนคุณแผ่นดิน เพราะเป็นทหารของชาติและพระเจ้าแผ่นดิน รัฐบาลเป็นเพียงผู้ดูแลเท่านั้น เปรียบเหมือนจ็อกกิง ที่มาแล้วก็ไป
วันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2549 นายพงศ์เทพ เทพกาญจนา ออกมากล่าวตำหนิประธานองคมนตรีที่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลโดยกล่าวตำหนิว่า
แม้รัฐบาลจะไม่ได้เป็นเจ้าของตึกกลาโหม ไม่ได้เป็นเจ้าของเครื่องบิน หรือเป็นเจ้าของทหารในกองทัพ แต่ก็มีหน้าที่สั่งบังคับบัญชาตามกฎหมาย การที่ พล.อ.เปรม เปรียบเป็นจ็อกกิงก็ถูกในมุมหนึ่ง แต่ผู้บัญชาการทหารก็เช่นเดียวกัน ไม่ได้มีใครอยู่ค้ำฟ้า และถ้าจะมองอีกมุมหนึ่งจ๊อกกี้ก็คือคนบังคับม้า พล.อ.เปรม ก็เคยเป็นรัฐบาล น่าจะรู้ว่ารัฐบาลแต่ละรัฐบาลมีวิธีการบริหารต่างกัน การที่จ๊อกกี้จะเก่งหรือไม่ ให้ประชาชนเป็นผู้ตัดสิน ไม่ใช่คนคนเดียวหรือกลุ่มเดียวตัดสิน หากประชาชนเห็นว่าเก่งก็จะเลือกกลับมาทำงานอีก และแม้ว่ารัฐบาลจะเป็นเพียงรักษาการ แต่ข้าราชการก็ต้องปฏิบัติตามโดยไม่มีข้อแม้
วันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2549 สมัคร สุนทรเวช กล่าวตอบโต้ พลเอก เปรม อีกครั้งตอนหนึ่งว่า
ไม่รู้ว่าชิงชัง เกลียดชังรัฐบาลอะไรกันนักหนา
วันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2549  มีคำสั่งกองทัพบกที่ 423/2549ซึ่งเป็นคำสั่งโยกย้ายนายทหารระดับผู้บังคับกองพันถึง 129 นายการแต่งตั้งโยกย้ายกำลังระดับผู้บังคับกองพันเป็นอำนาจโดยตรงของผู้บัญชาการทหารบกไม่ต้องผ่านการเห็นชอบของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ซึ่งการรัฐประหารในปี 2549 ผู้บังคับกองพันมีบทบาทมากในการคุมกำลังพลและรถถัง
ในวันที่ 20 กรกฎาคม แม่ทัพภาคที่ 3 พลเอก สพรั่ง กัลยาณมิตร ให้สัมภาษณ์ว่าการเมืองไทยอยู่ในระดับต่ำกว่ามาตรฐาน และความเป็นผู้นำที่อ่อนแอ เขายังกล่าวว่าประเทศไทยมีระบอบประชาธิปไตยที่ไม่ถูกต้องและกล่าวโจมตีทหารที่สนับสนุนรัฐบาลว่าเป็นทหารเลว
วันที่ 28 กรกฎาคม พลเอกเปรม ติณสูลานนท์กล่าวกระทบนายกรัฐมนตรีที่โรงเรียนนายเรือตอนหนึ่งว่า
ถ้าเราเคารพนับถือคนมีสตางค์ โดยไม่คิดว่าเขามีสตางค์มาอย่างไร เขาเป็นคนที่ไม่สมควรได้รับการยกย่อง
วันที่ 12 สิงหาคม นาย สนธิ ลิ้มทองกุล ได้รับผ้าพันคอพระราชทานจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
วันที่ 25 สิงหาคมผู้ประท้วงราว 100 คนเดินทางไปยังที่บ้านสี่เสาเทเวศร์ พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ โดยอ้างว่ามาเพื่อขอชีวิต ทักษิณ ชินวัตร
วันที่ 30 สิงหาคม พงษ์เทพ เทศประทีป กล่าววิพากษ์วิจารณ์ นายกรัฐมนตรีตอนหนึ่งว่า
อย่ามัวฟังแต่เสียงสวรรค์ของคนรอบข้าง ต้องฟังเสียงนรก จากสังคมที่มองตัวท่านบ้าง
วันที่ 31 สิงหาคม พลเอก เปรม กล่าวกระทบนายกรัฐมนตรีอีกครั้งที่โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราชตอนหนึ่งว่า
ถ้าเราไปยกย่องคนไม่ดี อันตรายจะมีมาก เพราะเราจะไปมีส่วนร่วมในการกระทำที่ไม่ดีของเขาด้วย
ภายหลังสื่อมวลชนเรียกเหตุการณ์ตอบโต้ทางวาทกรรมนี้ว่า สงครามน้ำลาย และสงครามน้ำลายนี่เองที่อาจเป็นสาเหตุหลักในการรัฐประหารครั้งนี้ เนื่องจากพลเอก เปรม ติณสูลานนท์เคยเป็นผู้บังคับบัญชาของ พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ นอกจากนั้นแล้วก่อนหน้านี้ทหารไทยแทบไม่แสดงออกทางการเมืองเนื่องจากเกรงว่าจะกระทบต่อความเจริญก้าวหน้าในราชการ จนกระทั่งพลเอก สพรั่ง กัลยาณมิตร ออกมาตำหนิว่าเป็นนักเรียนเตรียมทหารรุ่นที่ 10 ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมรุ่น พ.ต.ท.ดร. ทักษิณ ชินวัตร ว่าเป็น ทหารเลวจึงมีทหารส่วนหนึ่งกล้าที่จะแสดงท่าทีเป็นปฏิปักษ์กับรัฐบาล
พลเอก สนธิ บุญยรัตกลิน เปิดเผยว่าใช้เวลาเตรียมรัฐประหารประมาณ 7 เดือน ซึ่งหมายความว่า เริ่มวางแผนในราวเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 ซึ่งเป็นห้วงเวลาเดียวกับที่มีการเปิดตัวพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ซึ่งก่อนหน้านี้เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2549 พลเอกสนธิเคยรับประกันว่าทหารจะไม่ยึดอำนาจ
ต่อมา ในเดือนสิงหาคม มีรายงานเคลื่อนไหวของรถถังใกล้กับกรุงเทพมหานคร แต่กองทัพว่าเป็นการฝึกซ้อมตามกำหนดการ เมื่อต้นเดือนกันยายน ตำรวจไทยจับกุมนายทหารกองทัพบก 5 นาย ซึ่งมีตำแหน่งในกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน หลังพบว่าหนึ่งในนั้นมีระเบิดซุกซ่อนอยู่ในรถ ซึ่งมีเป้าหมายมุ่งหน้าไปยังที่พักของนายกรัฐมนตรีตามข้อกล่าวหา ซึ่งสามในห้าของผู้ที่ถูกจับกุมถูกปล่อยตัวหลังรัฐประหาร
พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 คมช. ได้ออก "สมุดปกขาว" ชี้แจงสาเหตุของรัฐประหารยึดอำนาจ โดยมีสาระสำคัญ ได้แก่ การทุจริตผลประโยชน์ทับซ้อน การใช้อำนาจในทางมิชอบ การละเมิดจริยธรรมคุณธรรมของผู้นำประเทศ การแทรกแซงระบบการตรวจสอบทางการเมืองตามรัฐธรรมนูญ ข้อผิดพลาดเชิงนโยบายที่นำไปสู่การละเมิดสิทธิเสรีภาพและการบ่อนทำลายความสามัคคีของคนในชาติ
อย่างไรก็ตาม บทวิเคราะห์จากหลายฝ่ายชี้ให้เห็นว่ายังมีสาเหตุอีกบางประการนอกเหนือจากเหตุผลของ คปค. ที่นำมาสู่รัฐประหาร เช่น ความขัดแย้งทางอำนาจที่เห็นได้จากการโยกย้ายนายทหารประจำปี อาทิ ภุชงค์ รัตนวรรณ เรืองศักดิ์ ทองดี ศานิต พรหมาศ ไตรรงค์ อินทรทัต วีร์วลิต จรสัมฤทธิ์ ฉัตรชัย ถาวรบุตร จิรสิทธิ์ เกษะโกมล อนุพงษ์ เผ่าจินดา พรชัย กรานเลิศ สุเมธ โพธิ์มณี กำธร พุ่มหิรัญ พฤณท์ สุวรรณทัต ทรงกิตติ จักกาบาตร์ สุกำพล สุวรรณทัต ธวัช บุญเฟื่อง หม่อมหลวงสุทธิรัตน์ เกษมสันต์ มนัส เปาริก อำนวย จิระชุณหะ สุริโย อินทร์บำรุง
ข้อเท็จจริงอย่างหนึ่งคือการรัฐประหารครั้งนี้ ทำให้กลุ่ม นักเรียนเตรียมทหารรุ่นที่ 10 มีอำนาจและตำแหน่งน้อยลงและผู้ที่ได้ตำแหน่งสำคัญเป็นกลุ่มอื่นที่ไม่ใช่เพื่อนร่วมรุ่นอดีตนายกรัฐมนตรี
รวมไปถึงความขัดแย้งระหว่างพันตำรวจโททักษิณกับประธานองคมนตรี