stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พระโคตมพุทธเจ้า
พุทธประวัติ > เสวยวิมุตติสุข > ระลึกถึงดอกบัว 4 เหล่า

บทความหลัก: ปางรำพึง
ขณะที่พระพุทธเจ้าประทับเสวยวิมุตติสุขอยู่ใต้ต้นไทร พระองค์ทรงพิจารณาเห็นว่า ธรรมที่พระพุทธองค์ทรงตรัสรู้นั้นมีความละเอียดและลึกซึ้งมาก เป็นสิ่งที่เหล่าปุถุชนคนธรรมดาผู้มากไปด้วยกิเลสยากจะเข้าใจได้เมื่อได้ฟังธรรม แล้วจะมีใครสักคนที่จะเข้าใจธรรมของพระพุทธองค์ไม่ หากสอนไปแล้วเกิดไม่เข้าใจก็เปล่าประโยชน์ พระทัยหนึ่งจึงเกิดความมักน้อยว่าจะไม่แสดงธรรมเพื่อโปรดใครเลย ด้วยพระพุทธดำริของพระพุทธเจ้าได้ทราบไปถึงท้าวสหัมบดีพรหมในพรหมโลก ท้าวสหัมบดีพรหมจึงตกพระทัยเป็นอย่างยิ่ง ถึงกับทรงเปล่งวาจาอันดังถึงสามครั้งว่า "โลกจะฉิบหายในครั้งนี้" ท้าวสหัมบดีพรหมพร้อมเทพบริษัทก็ได้ลงจากพรหมโลกมาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าและทูลอาราธนาให้ทรงแสดงธรรมโปรดชาวโลก โดยอธิบายว่า  ในโลกนี้ยังมีสัตว์ในโลกทั้งหลายนี้ ที่มีกิเลสเบาบางพอที่จะฟังธรรมของพระองค์ได้นั้นยังมีอยู่ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าแสดงพระสัทธรรมเทศนาโปรดชาวโลกในครั้งนี้เทอญ พระพุทธองค์ทรงกล่าวตอบท้าวสหัมบดี "เราตถาคตจะได้เปิดประตูอมตธรรมต้อนรับชนผู้ใคร่สดับซึ่งเราชำนาญดีในหมู่มนุษย์" หลังจากพระพุทธองค์ทรงได้พิจารณาเห็นความแตกต่างของระดับสติปัญญาของบุคคลในโลกนี้เปรียบเสมือนบัว 4 เหล่า ดังนี้
อุคฆฏิตัญญู คือ พวกที่สติปัญญาดี เมื่อฟังธรรมก็สามารถเข้าใจได้รวดเร็ว เสมือนดอกบัวที่อยู่พ้นน้ำ เมื่อต้องแสงอาทิตย์ก็เบ่งบานทันที
วิปจิตัญญู คือ พวกที่มีสติปัญญาปานกลาง เมื่อฟังธรรมแล้วพิจารณาตาม ฝึกฝนเพิ่มเติมจะเข้าใจได้ในเวลาอันไม่ช้า เสมือนดอกบัวที่ปริ่มน้ำซึ่งจะบานในวันถัดไป
เนยยะ คือ พวกที่สติปัญญาน้อย เมื่อฟังธรรมแล้วพิจารณาตามและฝึกฝนอยู่เสมอ มีความขยันหมั่นเพียรไม่ย่อท้อ ในที่สุดก็จะสามารถเข้าใจได้ เสมือนดอกบัวใต้น้ำซึ่งจะโผล่ขึ้นเบ่งบานในวันหนึ่ง
ปทปรมะ คือ พวกไร้สติปัญญา แม้ได้ฟังธรรม ก็ไม่อาจเข้าใจ เปรียบเสมือนบัวที่จมอยู่กับโคลนตม ไม่มีโอกาสเบ่งบาน
เมื่อพระพุทธองค์ทรงพิจารณาด้วยพระปรีชาญาณก็ทรงอธิษฐานว่า จะแสดงธรรมสั่งสอนเวไนยสัตว์ และตั้งพุทธปณิธานที่จะดำรงพระชนม์อยู่ จนกว่าจะได้อยู่ประกาศพระพุทธศาสนาให้แพร่หลายสำเร็จประโยชน์แก่ชนทุกหมู่เหล่า
พุทธประวัติ > แสดงปฐมเทศนา

พระพุทธองค์ทรงระลึกถึงอาฬารดาบสและอุทกดาบส แต่ทิพยจักษุญาณได้บอกว่า ทั้งสองสิ้นชีพไปแล้ว จึงทรงระลึกถึงปัญจวัคคีย์ ทรงทราบว่า ปัญจวัคคีย์อยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน จึงได้เสด็จไปแสดงปฐมเทศนา คือธัมมจักกัปปวัตตนสูตร โปรด ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 คือวันอาสาฬหบูชานั่นเอง ซึ่งกล่าวถึงสุด 2 อย่าง อันบรรพชิต ไม่ควรปฏิบัติ คือการลุ่มหลงมัวเมาในกาม 1 การทรมาณตนให้ลำบากเปล่า 1 มัชฌิมาปฏิปทา ทางสายกลางที่ควรดำเนิน คืออริยสัจ 4 และมรรคมีองค์แปด
ในที่สุด ท่านโกณฑัญญะ ก็ได้ดวงตาเห็นธรรม บรรลุโสดาบัน พระพุทธองค์จึงทรงเปล่งวาจาว่า
บาลี : อัญญาสิ วต โภ โกณฑัญโญ
ไทย : โกณฑัญญะ เธอได้รู้แล้ว เธอได้เข้าใจแล้ว
ท่านโกณฑัญญะ จึงได้สมญาว่า พระอัญญาโกณฑัญญเถระ และได้รับการบวชเป็นพระสงฆ์องค์แรกในพระพุทธศาสนา เป็นเหตุให้พระรัตนตรัย คือ พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ครบองค์ 3 เป็นครั้งแรกในสมัยพระพุทธเจ้าองค์ปัจจุบัน
จากนั้น พระพุทธเจ้าทรงแสดงอนัตตลักขณสูตร พระภิกษุปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ขณะสดับพระธรรมเทศนาส่งจิตไปตามกระแสพระธรรมเทศนา จิตก็หลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง ไม่ยึดมั่น ถือมั่นด้วยอุปาทาน สามารถละสังโยชน์ครบ 10 ประการ ได้บรรลุพระนิพพานเป็นพระอรหันต์พร้อมกันทั้ง 5 รูป
พุทธประวัติ > ยสะและญาติออกบวช

หลังจากโปรดปัญจวัคคีย์เป็นกลุ่มแรกแล้ว ก็มียสะที่หนีออกจากเมืองพาราณสี และพระญาติอีก 54 คนเข้ามาขอบวชและฟังพระธรรมเทศนาจนได้พระอรหันต์สาวก 60 รูป พระองค์ทรงส่งพระสาวกเหล่านี้ออกไปประกาศพระศาสนาตามตำบลต่าง ๆ และได้แสดงธรรมแก่เศรษฐีคนหนึ่ง เป็นชาวเมืองพาราณสี รวมถึงนางสุชาดา มารดาของพระยสเถระ และภรรยาเก่าของท่าน จนบรรลุโสดาบัน ขอแสดงตนเป็นอุบาสกอุบาสิกา และถึงพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง นับเป็นอุบาสกคนแรก และอุบาสิกากลุ่มแรกที่ถึงพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง
พุทธประวัติ > โปรดภัททวัคคีย์

จากนั้น พระองค์ได้เสด็จไปตำบลอุรุเวลาเสนานิคม ก่อนที่จะไปที่นั่น ได้พบกับภัททวัคคีย์ที่กำลังตามหานางคณิกาซึ่งโขมยเสื้อผ้าและเครื่องประดับของเขาไป พระพุทธองจึงทรงแสดงอนุปุพพิกถาและอริยสัจ 4 โปรด ภัททวัคคีย์จึงบรรลุธรรมเป็นพระอริยบุคคลระดับต่าง ๆ เช่น โสดาบัน สกทาคามี จากนั้นจึงขอบวช พระพุทธองค์ได้ประทานเอหิภิกขุอุปสัมปทา จากนั้นพระพุทธองค์ทรงส่งภัททวัคคีย์ไปประกาศพระศาสนา เมื่อครบ 30 คนแล้วจึงเดินทางต่อไป
พุทธประวัติ > โปรดชฎิล 3 พี่น้อง

เมื่อถึงแม่น้ำเนรัญชรา ก็ได้พบกับชฎิล 3 พี่น้องได้แก่ อุรุเวลกัสสปะ นทีกัสสปะ และคยากัสสปะ และบริวาร 1,000 คน (อุรุเวลฯ 500 คน, นทีฯ 300 คน และคยาฯ 200 คน) ซึ่งเป็นนักบวชลัทธิบูชาไฟ และเป็นที่เคารพบูชาของชาวกรุงราชคฤห์ ในครั้งแรก พระพุทธองค์ทรงแสดงปาฏิหาริย์โดยการปราบพญานาคให้มีขนาดเล็ก ครั้งที่สองทรงแสดงพุทธานุภาพ คือมีเทวดามาเข้าเฝ้า และครั้งสุดท้ายทรงแสดงนิมิตจงกรมกลางน้ำ แต่ถึงอย่างไร อุรุเวลกัสปะก็ไม่เลื่อมใสอยู่ดี จนพระพุทธองค์ต้องแสดงธรรมโปรด ทำให้อุรุเวลกัสสปะเกิดความเลื่อมใสขอบวชเป็นพระสาวก พระพุทธเจ้าจึงทรงให้อุรุเวลฯ ไปชี้แจงแก่บริวาร 500 คนให้รับทราบ บริวารทั้งหมดรับทราบและขอบวชจากพระพุทธเจ้า จากนั้น เรื่องจึงได้ทราบถึงนทีฯ ซึ่งมีบริวาร 300 คน และคยาฯ ซึ่งมีบริวาร 200 คน ชฎิลทั้ง 2 และบริวารทั้งหมดจึงขอบวชตาม พระพุทธองค์ทรงประทานเอหิภิกขุอุปสัมปทา จากนั้น พระพุทธเจ้าทรงพาทั้ง 1,003 รูปไปที่คยาสีสะ แล้วทรงแสดงธรรม อาทิตตปริยายสูตร แก่ชฎิลทั้ง 3 และบริวาร ทั้งหมดจึงได้บรรลุเป็นพระอรหันต์
พุทธประวัติ > โปรดพระเจ้าพิมพิสาร

พระพุทธองค์ทรงพาชฎิล 3 พี่น้อง และบริวารจำนวน 1,000 รูป ไปยังกรุงราชคฤห์ ทรงพักที่ สวนตาลหนุ่ม เมื่อพระเจ้าพิมพิสารทรงทราบข่าว จึงได้เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยข้าราชบริพารไปเข้าเฝ้า เมื่อเสด็จไปสวนตาล พระเจ้าพิมพิสารทรงนมัสการพระพุทธเจ้า ส่วนข้าราชบริพารบางส่วนยังทำเมินเฉยอยู่
พระพุทธองค์จึงทรงทำลายทิฐิมานะของข้าราชบริพารเหล่านั้นลง โดยถามพระอุรุเวลกัสสปะถึงเหตุที่เลิกศรัทธาลัทธิบูชาไฟ อุรุเวลฯ ตอบว่า ลัทธิเดิมของตนเป็นสาวกของพระพุทธเจ้าในประชาชนทั้งหลายได้ทราบโดยทั่วกัน พระพุทธเจ้าทรงสังเกตเห็นบรรดาข้าราชบริพารของพระเจ้าพิมพิสารได้คลายทิฐิมานะลงแล้ว จึงทรงแสดงธรรมโปรดพระเจ้าพิมพิสาร ข้าราชบริพาร และประชาชนทั้งหลาย
ผลที่ได้รับคือ พระเจ้าพิมพิสาร และข้าราชบริพารส่วนใหญ่ได้ดวงตาเห็นธรรม จึงได้ทรงแสดงตนเป็นอุบาสก ขอถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณที่พึ่งตลอดชีวิต พระเจ้าพิมพิสารยังได้ถวายสวนเวฬุวันให้พระพุทธองค์และพระสาวกทั้งหมด วัดเวฬุวันจึงเป็น วัดแห่งแรกของพระพุทธศาสนา ในยามดึกของค่ำวันนั้น บรรดาเปรตทั้งหลายที่เคยเป็นญาติของพระเจ้าพิมพิสารในอดีตชาติทราบว่าพระเจ้าพิมพิสารบำเพ็ญกุศลมีการถวายทานเป็นต้น ต่างก็รอรับส่วนบุญที่พระเจ้าพิมพิสารจะอุทิศส่งไปให้ เมื่อรอจนสิ้นวันนั้น ไม่เห็นพระเจ้าพิมพิสารอุทิศส่วนบุญให้ตามที่หวัง จึงพากันส่งเสียงร้องด้วยศัพท์สำเนียงอันน่าสะพรึงกลัว พระเจ้าพิมพิสารได้สดับเสียงนั้น เกิดความกลัวมาก จึงรีบเสด็จไปเฝ้าพระพุทธองค์ พระพุทธองค์ตรัสให้ทราบความเป็นมา บอกให้พระเจ้าพิมพิสารอุทิศส่วนกุศล ท้าวเธอก็ได้อุทิศส่วนกุศลไปให้ ทันใดนั้นอาหารทิพย์ก็ปรากฏมีแก่เปรตเหล่านั้นต่างพากันบริโภคจนอิ่มหนำสำราญ ร่างกายที่เคยผอมโซทุเรศน่าเกลียดน่ากลัวก็กลับดูสะอาดสมบูรณ์ขึ้น
พุทธประวัติ > แต่งตั้งพระอัครสาวกทั้งสอง

พระอัครสาวกที่สำคัญของพระพุทธเจ้าคือ พระสารีบุตร และ พระมหาโมคคัลลานะ ครั้งนั้นคืออุปติสสะและโกลิตะ ในขณะนั้นพระพุทธองค์กำลังประทับท่ามกลางพุทธบริษัทจำนวนมาก เมื่อเห็นมาณพทั้งสองกำลังเดินมา จึงตรัสบอกภิกษุสงฆ์ว่า ภิกษุทั้งหลาย มาณพทั้งสองคนนั้นจะเป็นอัครสาวกของเราตถาคต มาณพทั้งสองได้ทูลขออุปสมบทต่อพระพุทธเจ้า พระพุทธองค์ทรงประทานเอหิภิกขุอุปสัมปทาให้ ทั้ง 2 ได้ปฏิบัติธรรมอย่างพากเพียรจนพระมหาโมคคัลลานะอุปสมบทได้ 7 วัน ก็สำเร็จเป็นพระอรหันต์ ส่วนพระสารีบุตรอุปสมบทได้กึ่งเดือน จึงสำเร็จพระอรหันต์ พระอรรถกถาจารย์ได้อธิบายการที่พระสารีบุตรได้บรรลุพระอรหันต์ช้ากว่าพระมหาโมคคัลลานะว่าเป็นเพราะพระสารีบุตรเป็นผู้มีปัญญามาก ต้องใช้บริกรรมใหญ่ เปรียบด้วยการเสด็จไปของพระราชาต้องตระเตรียมราชพาหนะและราชบริวาร จึงจำเป็นต้องใช้เวลามากกว่าการไปของคนสามัญ
ในวันที่พระสารีบุตรบรรลุพระอรหันต์ ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือนมาฆะ (วันมาฆบูชา) ในตอนบ่ายพระพุทธเจ้าทรงประกาศแต่งตั้งพระสารีบุตรเป็นอัครสาวกเบื้องขวาเลิศกว่าผู้อื่นในทางปัญญา พระมหาโมคคัลลานะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายเลิศกว่าภิกษุรูปอื่นในฐานะมีฤทธิ์ล้ำเลิศ เมื่อล่วงค่ำพระสงฆ์ 1,250 รูปจึงมาถึงวัดพระเวฬุวัน พระพุทธเจ้าจึงทรงประทานโอวาทปาติโมกข์แก่ทั้งหมด รวมทั้งอัครสาวกทั้ง 2
พระพุทธเจ้าทรงยกย่องพระสารีบุตรว่าเป็นเอตทัคคะผู้เลิศกว่าภิกษุรูปอื่นในทางปัญญา เป็นผู้สามารถจะแสดงพระธรรมจักรและพระจตุราริยสัจให้กว้างขวางพิสดารเสมอพระองค์ เมื่อมีภิกษุมาทูลลาพระพุทธเจ้าเพื่อจะเที่ยวจาริกไป พระพุทธเจ้ามักจะตรัสให้ภิกษุที่มาทูลลา ไปลาพระสารีบุตรก่อน เพื่อให้พระสารีบุตรได้สั่งสอน เช่นครั้งหนึ่ง พระพุทธเจ้าประทับอยู่ที่เมืองเทวทหะ ภิกษุเป็นจำนวนมากได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อทูลลาไปชนบท พระพุทธเจ้าก็ตรัสสั่งให้ไปลาพระสารีบุตร แล้วทรงยกย่องว่าพระสารีบุตรเป็นผู้มีปัญญา อนุเคราะห์เพื่อนบรรพชิตทั้งหลาย เปรียบเสมือนมารดาผู้ให้กำเนิด ย่อมแนะนำให้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล พระสารีบุตรได้รับการยกย่องมีชื่ออีกอย่างหนึ่งว่า "พระธรรมเสนาบดี" พระสงฆ์ผู้ประกาศพระศาสนา ได้ชื่อว่าธรรมเสนา เป็นกองทัพธรรมที่ประกาศเผยแผ่ธรรม เมื่อไปถึงที่ไหน ก็ทำให้เกิดประโยชน์และความสุขที่นั่น พระพุทธเจ้าเป็นจอมธรรมเสนา เรียกว่า "พระธรรมราชา" โดยมีพระสารีบุตรเป็นพระธรรมเสนาบดี หรือแม่ทัพฝ่ายธรรม
พุทธประวัติ > ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์

วันมาฆบูชา เป็นวันที่ระลึกถึงวันที่พระพุทธเจ้าทรงประทานโอวาทปาติโมกข์แก่มหาสังฆสันนิบาตในมณฑลวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งในวันนั้นมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น 4 ประการคือ
วันนี้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3)
พระสาวกทั้ง 1,250 รูปนี้ ต่างได้มาประชุมพร้อมเพรียงกันโดยมิได้นัดหมาย
พระสาวกทั้ง 1,250 รูปนี้ล้วนเป็นเอหิภิกขุที่พระพุทธเจ้าทรงบวชให้ด้วยพระองค์เองทั้งสิ้น เรียกว่าพิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา
พระสาวก 1,250 รูปนี้ล้วนเป็นพระอรหันต์ผู้ละสังโยชน์ครบ 10 ประการ
ด้วยเหตุการณ์ประจวบกับ 4 อย่าง จึงมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า จาตุรงคสันนิบาต  (มาจากศัพท์บาลี จตุ+องฺค+สนฺนิปาต แปลว่า การประชุมอันประกอบด้วยองค์ประกอบทั้งสี่ประการ)  โดยประชุมกัน ณ วัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ หลังจากตรัสรู้แล้ว 9 เดือน (45 ปี ก่อนพุทธศักราช)
หลักธรรมคำสอน

พระพุทธเจ้าทรงเทศนา สั่งสอนพุทธบริษัทเรียกว่า พระธรรมวินัย พระธรรม คือคำสอนในสิ่งที่เป็นจริงของชีวิต เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตไปสู่จุดหมายสูงสุด คือ นิพพาน
พระธรรมนั้นแบ่งเป็น 2 ลักษณะคือ คำสอนที่เกี่ยวเนื่องกับ ชีวิตประจำวันของ ผู้คนทั่วไป เรียกว่าพระสูตร และคำสอนที่เป็น หัวข้อธรรมล้วน ๆ เช่น ขันธ์ 5 ปัจจยาการ 12 เป็นต้นเรียกว่าพระอภิธรรม ส่วนวินัยสำหรับพระ ภิกษุและภิกษุณี ได้แก่กฎระเบียบข้อปฏิบัติ หลังจากพระพุทธเจ้าปรินิพพานได้ 3 เดือน พุทธบริษัทได้ ร่วมกันรวบรวม พระสูตร พระอภิธรรม และพระวินัย จัดเข้าเป็นหมวดหมู่ได้ 84,000 หมวด รวมเรียกว่า พระไตรปิฎก
แผงภาพจิตรกรรมฝาผนังพระพุทธประวัติตั้งแต่ประสูติจนตรัสรู้
พุทธกิจ 5

ช่วงเช้า - ตอนเช้ามืดเสด็จออกไปบิณฑบาต เพื่อให้พุทธศาสนิกชนได้ทำบุญตักบาตร และเพื่อแสดงธรรมโปรดเวไนยสัตว์
ช่วงเย็น - เสด็จออกแสดงพระธรรมเทศนาแก่ประชาชนในท้องถิ่นนั้น
ช่วงค่ำ - ทรงใช้เวลายามนี้ตอบปัญหาธรรมแสดงธรรม หรือให้คำปรึกษาแก่เหล่าภิกษุ
ช่วงเที่ยงคืน - ทรงใช้เวลายามนี้ตอบปัญหาธรรมแสดงธรรมแก่เทวดาที่มาเข้าเฝ้า
ช่วงใกล้รุ่ง - ทรงตรวจพิจารณาสอดส่องเลือกสรรบุคคลที่พระองค์ควรเสด็จไปโปรดในตอนเช้า
ความเห็นนักวิชาการ

นักวิชาการยังลังเลใจในการอ้างอย่างไม่สันทัดเกี่ยวกับข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ในพุทธประวัติ ส่วนใหญ่ยอมรับว่าพระองค์มีพระชนม์ ตรัสสอนและทรงจัดตั้งสำนักสงฆ์ แต่ไม่ได้ยอมรับในทุกๆ รายละเอียดที่บรรจุในพุทธประวัติ ตามนักประพันธ์ มิเชล คาร์รัทเธอร์ (Michael Carrithers) ว่า แม้จะมีเหตุผลที่ดีในการสงสัยบันทึกดั้งเดิม แต่ "โครงร่างชีวิตนั้นจะต้องเป็นจริง การประสูติ การเจริญวัย การสละ การค้นหา การตรัสรู้และการหลุดพ้น การตรัสสอน 
และปรินิพพาน"
ในงานเขียนพระพุทธประวัติของเธอ คาเรน อาร์มสตรอง เขียนว่า "ยากอย่างเห็นได้ชัด ดังนั้น ในการเขียนพระพุทธประวัติเพื่อให้เข้ากับหลักเกณฑ์สมัยใหม่ เพราะเรามีข้อมูลน้อยมากที่ถูกมองได้ว่าเหมาะสมทางประวัติศาสตร์ ... [แต่] เราสามารถมั่นใจได้อย่างมีเหตุผลว่า พระโคตมพุทธเจ้าทรงมีตัวตนอยู่จริง และหลักคำสอนของพระองค์คงรักษาความทรงจำเกี่ยวกับชีวิตของพระองค์"
ความเชื่อต่างๆ > ในคติมหายาน

ในนิกายมหายาน นิยมเรียกพระโคตมพุทธเจ้าว่าพระศากยมุนีพุทธเจ้า (จีน: 释迦牟尼佛 ซื่อเจียโหฺมวหฺนีฝอ ตามสำเนียงจีนกลาง หรือ เสกเกียเมานีฮุก ตามสำเนียงแต้จิ๋ว) ซึ่งมักจะนิยมสร้างประติมากรรมในรูปแบบถือลูกแก้วสีแดง ส่วนทางธิเบตจะนิยมมีพระวรกายสีเหลือง
ตามศาสนสถานหรือวัดในพุทธศาสนามหายาน จะพบพระศากยมุนีพุทธเจ้าประดิษฐานตรงกลาง ด้านซ้ายมือของพระศากยมุนี คือ พระไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาตถาคตพุทธเจ้า ส่วนด้านขวามือของพระศากยมุนี คือพระอมิตาภพุทธเจ้า หรือที่พุทธศาสนิกชนชาวจีนเรียกว่า พระไตรรัตนพุทธเจ้า (จีน: 三寳佛 ซานเป้าฝอ ตามสำเนียงจีนกลาง หรือ ซำป้อฮุก ตามสำเนียงฮกเกี้ยน) ซึ่งสะท้อนถึงแนวคิดสภาวะคือตรีกาย  อันได้แก่
นิรมาณกาย หมายถึง กายที่เปลี่ยนแปลงได้ตามสภาพของสังขารในฐานะที่เป็นมนุษย์ (แทนด้วยพระศากยมุนีพุทธเจ้า)
สัมโภคกาย หมายถึง กายที่ประทับในแดนพุทธเกษตรต่างๆ มีลักษณะเป็นทิพย์ มีอายุที่ยืนยาวมากดุจความเป็นนิรันดร์ และมีภาวะรุ่งเรืองแผ่ซ่านปรากฏแก่พระโพธิสัตว์ทั้งหลาย (แทนด้วยพระอมิตาภพุทธเจ้า)
ธรรมกาย หมายถึง กายอันไร้รูปร่างเป็นสภาวธรรม ในฐานะเป็นสภาพสูงสุด หลักแห่งความรู้, ความกรุณา และความสมบูรณ์ (แทนด้วยพระไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาตถาคตพุทธเจ้า)
ความเชื่อต่างๆ > ทัศนะของศาสนาอื่น

นอกจากในพระพุทธศาสนาแล้ว พระโคตมพุทธเจ้ายังถูกอ้างถึงในลัทธิศาสนาอื่น ๆ ด้วย
ความเชื่อต่างๆ > ทัศนะของศาสนาอื่น > ศาสนาฮินดู

บทความหลัก: พระโคตมพุทธเจ้าในศาสนาฮินดู
ศาสนาฮินดูเชื่อว่าพระโคตมพุทธเจ้าเป็นอวตารปางหนึ่งของพระวิษณุ ปรากฏการอ้างอยู่ในหลายคัมภีร์
วิษณุปุราณะและภาควัตปุราณะ ระบุไว้ตรงกันว่า พระวิษณุเห็นว่าพวกอสูรขโมยเครื่องบูชายัญไป ทำให้มีอำนาจมากกว่าฝ่ายเทพ พระวิษณุจึงเนรมิตพระโคดมขึ้น เพื่อล่อลวงพวกอสูรให้ละทิ้งพระเวท ละทิ้งการบูชายัญ ติเตียนเทพและพราหมณ์ หันไปนับถือศาสนาพุทธ เมื่อพวกอสูรหลงผิดไปทิ้งพระเวทแล้ว ก็จะเสื่อมกำลังลง ฝ่ายเทพกลับก็จะโจมตีและทำลายพวกอสูรได้
มหากาพย์มหาภารตะ กล่าวเพิ่มเติมอีกว่า หลังจากพระวิษณุได้มาเกิดเป็นพระพุทธเจ้า ก่อตั้งศาสนาพุทธเพื่อล่อลวงพวกอสูรให้ละทิ้งพระเวทแล้ว พระวิษณุจะอวตารเป็นกัลกี (บุรุษขี่ม้าขาว) มาปราบลัทธินอกศาสนาเหล่านี้ให้หมด
ฝ่ายลัทธิไศวะ มีตำราชื่อศังกรทิควิชยะ อธิบายว่า เหล่าเทวดาไปร้องทุกข์ต่อพระศิวะว่า พระวิษณุได้เข้าสิงร่างพระพุทธเจ้า สอนให้คนเลิกการบวงสรวง ดูหมิ่นพราหมณ์ เกิดพวกนอกรีตขึ้นจำนวนมาก ทำให้เทวดาทั้งหลายไม่ได้รับเครื่องเซ่นสังเวย พระศิวะเห็นแก่เหล่าเทพ จึงอวตารเป็นศังกราจารย์ ลงมากอบกู้ศาสนาพระเวทให้กลับมารุ่งเรืองและทำลายความประพฤติชั่วให้สิ้นไป
ความเชื่อต่างๆ > ทัศนะของศาสนาอื่น > ศาสนาบาไฮ

พระบะฮาอุลลอฮ์ ศาสดาของศาสนาบาไฮ และพระอับดุลบะฮาอ์ ผู้นำศาสนารุ่นต่อมา กล่าวถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นศาสดาที่พระเป็นเจ้าทรงส่งมาเพื่อทำหน้าที่นำพาและให้ความรู้แก่มนุษย์ในยุคสมัยหนึ่ง เช่นเดียวกับศาสดาท่านอื่น ๆ คือ พระกฤษณะ โมเสส ซาราธุสตรา พระเยซู นบีมุฮัมมัด พระบาบ โดยพระบาฮาอุลลออ์คือพระศรีอริยเมตไตรย เป็นศาสดาองค์ล่าสุดในยุคปัจจุบันนี้
ความเชื่อต่างๆ > ทัศนะของศาสนาอื่น > ลัทธิอนุตตรธรรม

ลัทธิอนุตตรธรรมอ้างว่า พระเป็นเจ้าคือพระแม่องค์ธรรมได้ส่งพระศากยมุนีพุทธเจ้ามาตรัสรู้บนโลกเพื่อทำหน้าที่ฉุดช่วยนำพาวิญญาณเวไนยสัตว์ทั้งหลายให้กลับสู่แดนนิพพาน ซึ่งเป็นบ้านเดิมของวิญญาณทุกดวง ลัทธินี้เชื่อว่าเมื่อพระโคดมตั้งปณิธานได้ 7 วันว่าถ้าหากไม่ได้ตรัสรู้ก็จะไม่ลุกจากที่นั่ง พระแม่องค์ธรรมสงสารพระโคดมที่ลำบากบำเพ็ญเพียรมา 6 ปียังไม่บรรลุ จึงให้พระทีปังกรพุทธเจ้าจำแลงเป็นดาวประกายพรึกมาเปิดจุดญาณทวารให้ พระโคดมจึงได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า
ลัทธิอนุตตรธรรมอ้างว่าศาสนาของพระโคดมพุทธเจ้ามีอายุ 3,114 ปี เริ่มต้นขึ้นราว 1200 ปีก่อนคริสตกาลและสิ้นสุดไปแล้วในปี ค.ศ. 1912 ปัจจุบันเป็นธรรมกาลของพระศรีอริยเมตไตรยซึ่งได้อวตารมาเป็นลู่ จงอี
เจ้าชายสิทธัตถะประสูติ
เทวทูตทั้ง 4
การบำเพ็ญทุกรกิริยา
ท้าววสวัตตีมารนำเสนาเข้าขัดขวางการตรัสรู้ของพระสิทธัตถะโคดม
ลักษณะพระพุทธรูปปางซุ้มเรือนแก้ว
พระพุทธรูปปางรำพึง
ปฐมเทศนา ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน
คยาสีสะ (หรือเขาพรหมโยนีตามตำนานของฮินดู) สถานที่พระพุทธองค์ทรงแสดงอาทิตตปริยายสูตรแก่หมู่ภิกษุชฏิล 1,003 รูปจนสำเร็จพระอรหันต์ทั้งหมด
กลุ่มป่าไผ่ร่มรื่น ในกลุ่มโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร
พระศากยมุนีพุทธเจ้า
การประดิษฐาน "ซำป้อฮุกโจ้ว" หรือพระประธาน 3 พระองค์ ในวัดมังกรกมลาวาส ประกอบด้วย (เรียงจากซ้ายไปขวา) พระอมิตาภพุทธเจ้า พระศากยมุนีพุทธเจ้า และ พระไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาตถาคตพุทธเจ้า
พระเจ้าริชาร์ดที่ 2 แห่งอังกฤษ

| พระเจ้าริชาร์ดที่ 2 |
| --- | --- |

 พระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษเจ้าแห่งไอร์แลนด์
ครองราชย์: 22 มิถุนายน ค.ศ. 1377 – 29 กันยายน ค.ศ. 1399
รัชสมัย: 22 ปี
ราชาภิเษก: 16 กรกฎาคม ค.ศ. 1377
ก่อนหน้า: สมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 3 แห่งอังกฤษ
ถัดไป: สมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 4 แห่งอังกฤษ

พระราชสมภพ: 6 มกราคม ค.ศ. 1367 บอร์กโดซ์ ประเทศฝรั่งเศส
สวรรคต: 14 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1400 (33 ปี) ปราสาทพอนติแฟรคท์, ยอร์คเชอร์ตะวันตก, อังกฤษ
ฝังพระบรมศพ: เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์ ลอนดอน
มเหสี: สมเด็จพระราชินีแอนน์แห่งโบฮีเมีย สมเด็จพระราชินีอิสซาเบลลาแห่งวาลัวร์ส
ราชวงศ์: แพลนทาเจเน็ท
พระราชบิดา: เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด เจ้าชายแห่งเวลส์
พระราชมารดา: โจนแห่งเค้นท์ เจ้าหญิงแห่งเวลส์
ลายพระอภิไธย: 
สมเด็จพระเจ้าริชาร์ดที่ 2 แห่งอังกฤษ (อังกฤษ: Richard II of England) (6 มกราคม ค.ศ. 1367 – 14 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1400) เป็นพระเจ้าแผ่นดินราชวงศ์แพลนทาเจเน็ทของราชอาณาจักรอังกฤษ
พระเจ้าริชาร์ดที่ 2 ประสูติเมื่อวันที่ 6 มกราคม ค.ศ. 1367 ที่บอโดซ์ในประเทศฝรั่งเศส เป็นพระราชโอรสของเจ้าชายเอ็ดเวิร์ด เจ้าชายแห่งเวลส์ หรือเจ้าชายดำ และ โจนแห่งเค้นท์ เจ้าหญิงแห่งเวลส์ ทรงเสกสมรสกับสมเด็จพระราชินีแอนน์และต่อมา สมเด็จพระราชินีอิสซาเบลลาแห่งวาลัวร์ส และทรงราชย์ระหว่างวันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 1377 จนกระทั่งถูกปลดจากราชบัลลังก์เมื่อวันที่ 29 กันยายน ค.ศ. 1399 พระเจ้าริชาร์ดที่ 2 สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 29 กันยายน ค.ศ. 1400 ที่ปราสาทพอนติแฟรคท์, ยอร์คเชอร์ตะวันตก, อังกฤษ (ไม่แน่ชัดว่าทรงถูกลอบปลงพระชนม์หรือไม่)
บทบาทในการปกครองของพระองค์เป็นผลให้เกิด การกบฏชาวนา (Peasants' Revolt) ในปี ค.ศ. 1381 และในการใช้อำนาจการปกครองอย่างไม่เหมาะสม ทั้งสองสาเหตุนี้ทำให้ทรงถูกปลดจากราชบัลลังก์ และเป็นต้นเหตุของสงครามดอกกุหลาบ
ดูเพิ่ม

ราชอาณาจักรอังกฤษ
สงครามดอกกุหลาบ
ชิโอริ มิกามิ

| ชิโอริ มิกามิ |
| --- | --- |
三上 枝織

เกิด:  (1989-01-06) 6 มกราคม ค.ศ. 1989 (36 ปี) จังหวัดอาโอโมริ ประเทศญี่ปุ่น
ชื่ออื่น: มิกาชี (みかしー)
อาชีพ: นักพากย์
องค์การ: อาโอนิโปรดักชัน
ส่วนสูง: 160 ซม.
ชิโอริ มิกามิ (ญี่ปุ่น: 三上 枝織; โรมาจิ: Mikami Shiori; 6 มกราคม ค.ศ. 1989 -) เป็นนักพากย์หญิงชาวญี่ปุ่น เกิดในจังหวัดอาโอโมริ สังกัดอาโอนิโปรดักชัน ส่วนสูง 160 ซม.
ผลงานพากย์

คลับบ้าฮาต๊อง (อากาสะ อาการิ)
เทพพิทักษ์จอมยุ่ง เนียลโกะ (กุทาทัน)
ผ่าพิภพไททัน (คริสตา เลนซ์)
ฮาเร็มนี้พี่ขอสร้างที่ต่างโลก (ร็อกซาน)
ชุดกะลาสีของอาเคบิจัง (โทเงงุจิ อายุมิ)
เซเลอร์มูน คอสมอส (เซเลอร์เลเท)
คาโอริ อิชิฮาระ

| คาโอริ อิชิฮาระ |
| --- | --- |
石原 夏織
เกิด:  (1993-08-06) 6 สิงหาคม ค.ศ. 1993 (31 ปี) จังหวัดชิบะ ประเทศญี่ปุ่น
อาชีพ: นักพากย์
ปีปฏิบัติงาน: ค.ศ. 2010 – ปัจจุบัน
องค์การ: สไตล์คิวบ์
ส่วนสูง: 151.7 ซม.
คาโอริ อิชิฮาระ (ญี่ปุ่น: 石原 夏織; โรมาจิ: Ishihara Kaori, 6 สิงหาคม 1993 –) เป็นนักพากย์ และนักร้องชาวญี่ปุ่น อดีตสมาชิกวงยุยคาโอริ และ StylipS เกิดที่จังหวัดชิบะ อยู่สังกัดสไตล์คิวบ์ ส่วนสูง 151.7 ซม.
ผลงานพากย์

ซัมเมอร์รักจากต่างดาว (ทานิงาวะ คันนะ)
เธอน่ะหรือคือน้องสาวผม! (ทสึรุมะ โคโนเอะ)
เมไจ อาละดินผจญภัย (อาลาดิน)
ไอกัตสึ! (โอโตชิโระ เซย์ระ)
เทพธิดาผ่าโลกมิติแห่งเกม (ไวต์ซิสเตอร์ รอม)
นางิโนะอาสึคาระ (ฮิซานุมะ มายุ)
องค์ชายจิตป่วนกับน้องเหมียวยิ้มยาก (อาซึกิ อาซึสะ)
เทพจิ๋วฝึกหัด แก๊งป่วนโคโคทามะ (ซากุราอิ โนโซมิ)
อิโรซุกุเซไกโนะอาชิตะการะ (ทสึกิชิโระ ฮิโตมิ)
โกนหนวดไปทำงานแล้วกลับบ้านมาพบเธอ (มิชิมะ ยุซึฮะ)
คุณพนักงานคะ รับน้องผีไปช่วยเยียวยาไหมคะ (ลิลี)
เวอร์มีลแห่งเวทสีทอง ~นักอาคมหวิดซิ่วกับอสูรรับใช้สุดแกร่งบุกตะลุยโลกเวทมนตร์~ (ชาโรล อิริเดสเซนซ์)
อวสานพี่ชาย กลายเป็นพี่สาว (โอยามะ มิฮาริ)
เหล่าผู้กล้าระแวงสังคมรวมตัวกู้โลก (อาเกต)
เด็กหนุ่มจอมเพ้อฝัน ผู้ตื่นมามองความเป็นจริง (ชิโนมิยะ ริง)
เภสัชกรเทพสองโลก

| --- | --- |
เภสัชกรเทพสองโลก

異世界薬局 (Isekai Yakkyoku)
ชื่อภาษาอังกฤษ: Parallel World Pharmacy
แนว: จินตนิมิต, ต่างโลก, การแพทย์
นวนิยายชุด
เขียนโดย: ลิซ ทากายามะ
สำนักพิมพ์: โชเซ็ตสึกะ นิ นาโร
วางจำหน่ายตั้งแต่: กรกฎาคม พ.ศ. 2558 – ปัจจุบัน
ไลต์โนเวล
เขียนโดย: ลิซ ทากายามะ
วาดภาพโดย: keepout
สำนักพิมพ์: เมเดียแฟกทอรี
ในเครือ: MF Books
กลุ่มเป้าหมาย: ชาย
วางจำหน่ายตั้งแต่: มกราคม พ.ศ. 2559 – มกราคม พ.ศ. 2567
จำนวนเล่ม: 10
มังงะ
เขียนโดย: ลิซ ทากายามะ
วาดภาพโดย: เซ ทากาโนะ
สำนักพิมพ์: คาโดกาวะโชเต็ง
สำนักพิมพ์ภาคภาษาไทย: ฟีนิกซ์
นิตยสาร: ComicWalker
กลุ่มเป้าหมาย: เซเน็ง
วางจำหน่ายตั้งแต่: พฤศจิกายน พ.ศ. 2559 – ปัจจุบัน
จำนวนเล่ม:  10    8
อนิเมะโทรทัศน์
กำกับโดย: เคโซ คูซากาวะ
เขียนบทโดย: วาตารุ วาตาริ
ดนตรีโดย: ทัตสึยะ คาโตะ ซาโตชิ โฮโนะ
สตูดิโอ: ดิโอเมเดีย
ถือสิทธิ์โดย: มิวส์ คอมมิวนิเคชัน
เครือข่าย: AT-X, Tokyo MX, Kansai TV, BS NTV
ฉาย:  10 กรกฎาคม พ.ศ. 2565  –  25 กันยายน พ.ศ. 2565
ตอน: 12
เภสัชกรเทพสองโลก (ญี่ปุ่น: 異世界薬局; โรมาจิ: Isekai Yakkyoku) เป็นซีรีส์ไลต์โนเวลญี่ปุ่นเขียนโดยลิซ ทากายามะ และวาดภาพประกอบโดย keepout เริ่มเผยแพร่ออนไลน์ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2558 ทางเว็บไซต์นิยายออนไลน์โดยผู้ใช้ โชเซ็ตสึกะ นิ นาโร ภายหลังสำนักพิมพ์เมเดียแฟกทอรีได้รับลิขสิทธิ์ตีพิมพ์เป็นหนังสือไลต์โนเวลในเครือ MF Books ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2559 ปัจจุบันวางจำหน่ายถึงเล่มที่ 8 ได้รับการดัดแปลงเป็นมังงะ วาดภาพโดยเซ ทากาโนะ เผยแพร่ออนไลน์ทางเว็บไซต์ ComicWalker ของสำนักพิมพ์คาโดกาวะ โชเต็งตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2559 และได้รับการรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือการ์ตูนรวมเล่ม (ทังโกบง) ถึงเล่มที่ 8 ได้มีการประกาศดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะโทรทัศน์ สร้างโดยสตูดิโอดิโอเมเดีย ออกอากาศตั้งแต่เดือนกรกฎาคมถึงกันยายน พ.ศ. 2565
เนื้อเรื่อง

ยาคุทานิ คันจิ นักวิจัยเภสัชศาสตร์ชาวญี่ปุ่นผู้มุ่งมั่นในการพัฒนายาเพื่อช่วยเหลือผู้คน สุดท้ายเสียชีวิตเพราะโหมงานหนักเกินไป แต่ยาคุทานิก็ต้องประหลาดใจที่ตนกลับชาติมาเกิดใหม่ในอีกโลกหนึ่งที่มีวัฒนธรรมแบบยุคกลาง ยาคุทานิซึ่งกลับชาติมาเกิดเป็นฟาร์มา เดอ เมดิซิส เด็กหนุ่มบุตรชายของแพทย์โอสถหลวง พบว่าตัวเองได้รับพลังเทพจากเทพโอสถ จึงตัดสินใจนำความสามารถนี้ประยุกต์เข้ากับความรู้ทางเภสัชศาสตร์สมัยใหม่ที่สั่งสมมาจากโลกเดิมเพื่อพัฒนาการแพทย์ในโลกใหม่นี้ และทำให้การรักษาที่ถูกต้องเหมาะสมมีราคาที่สามัญชนสามารถเข้าถึงได้
แหล่งข้อมูลอื่น

นิยายออนไลน์ ที่ โชเซ็ตสึกะ นิ นาโร (ญี่ปุ่น)
เว็บไซต์ทางการของไลต์โนเวล เก็บถาวร 2021-07-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ญี่ปุ่น)
เว็บไซต์ทางการของมังงะ (ญี่ปุ่น)
เว็บไซต์ทางการของอนิเมะ เก็บถาวร 2021-12-31 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ญี่ปุ่น)
เภสัชกรเทพสองโลก (นิยาย) ที่เครือข่ายข่าวอนิเมะ
อนิเมะ เภสัชกรเทพสองโลก ทางมิวส์ ไทยแลนด์
อนิเมะ เภสัชกรเทพสองโลก ทางปีลีปีลี
| ด ค กดิโอเมเดีย |
| --- | --- |
ตั้งแต่ พ.ศ. 2548–2551 ในชื่อว่า สตูดิโอบาร์เซโลนา ตั้งแต่ พ.ศ. 2551–ปัจจุบัน ในชื่อว่า ดิโอเมเดีย
ซีรีส์โทรทัศน์:  Nanatsuiro Drops (2007)  โคโดโมะ โนะ จิคัง (2007)  ความลับในใจของคุณหนูไอดอล (2008)  ความลับในใจของคุณหนูไอดอล: Purezza (2009)  Shinkyoku Sōkai Polyphonica Crimson S (2009)  หมึกสาว! ลุยหลุดโลก (2010)  Astarotte no Omocha! (2011)  หมึกสาว!? ลุยหลุดโลก (2011)  Campione! (2012)  ตัวป่วนชั้นเซียน มาตบเกรียนถึงต่างโลก (2013)  ตัวเลือกสะกิดรักพลพรรคคนเพี้ยน (2013)  เทพจิ้งจอกเงิน (2013)  ปริศนาสั่งฆ่า (2014)  Cute High Earth Defense Club Love! (2015)  เรือรบโมเอะ (2015)  ฟาฟเนียร์ มังกรไร้ขีดจำกัด (2015)  เทพนักดาบข้ามภพ (2015)  Sky Wizards Academy (2015)  The Lost Village (2016)  ฮันดะคุง (2016)  Girlish Number (2016)  สายลมรักฤดูร้อน (2017)  อะโหยัยโง่ (2017)  Action Heroine Cheer Fruits (2017)  My Girlfriend Is Shobitch (2017)  บีทเลส (2018)  จิโอะจัง แม่หนู โหด มัน ฮา (2018)  บทเรียนรักเส้นทางหัวใจ (2019)  คนเล็กทะยานฟ้า (2019–2020)  สตรีศักดิ์สิทธิ์อิทธิฤทธิ์สารพัดอย่าง (2021)  ฟุตซอลบอยส์!!!!! (2022)  เภสัชกรเทพสองโลก (2022)  การปฏิวัติเวทมนตร์ขององค์หญิงเกิดใหม่กับยัยคุณหนูยอดอัจฉริยะ (2023)  สืบลับฉบับคาโมโนะฮาชิ รอน (2023)  สตรีศักดิ์สิทธิ์อิทธิฤทธิ์สารพัดอย่าง ฤดูกาลที่ 2 (2023) 
โอวีเอ:  Magical Witch Punie-chan (2006–2008)  โคโดโมะ โนะ จิคัง (2007)  โคโดโมะ โนะ จิคัง 2 Gakki (2009)  โคโดโมะ โนะ จิคัง: A Child's Summer Time (2011)  Astarotte no Omocha! EX (2011)  หมึกสาว!! ลุยหลุดโลก (2012–2014)  ความลับในใจของคุณหนูไอดอล: Finale (2012)  Yumekuri (2012)  ตัวป่วนชั้นเซียน มาตบเกรียนถึงต่างโลก (2013)  ตัวเลือกสะกิดรักพลพรรคคนเพี้ยน (2014)  ปริศนาสั่งฆ่า (2014)  Sky Wizards Academy (2016)  My Girlfriend Is Shobitch (2018) 
ภาพยนตร์:  คังโคเระ เดอะ มูฟวี (2016) 
 หมวดหมู่