กีฬาโอลิมปิก

บทความนี้เกี่ยวกับการแข่งขันกีฬา สำหรับความหมายอื่น ดูที่ โอลิมปิก (แก้ความกำกวม)
| --- | --- |
ตราวงแหวนโอลิมปิก
ชื่อย่อ: Olympiad
คำขวัญ: Citius, Altius, Fortius เร็วขึ้น, สูงขึ้น, แกร่งขึ้น
ก่อตั้ง: โอลิมปิก:   ฤดูร้อนครั้งที่ 1 พ.ศ. 2439    กรีซ เอเธนส์  ฤดูหนาวครั้งที่ 1 พ.ศ. 2467   ฝรั่งเศส ชามอนี  พาราลิมปิก:   ฤดูร้อนครั้งที่ 1 พ.ศ. 2503    อิตาลี โรม  ฤดูหนาวครั้งที่ 1 พ.ศ. 2519   สวีเดน เอิร์นเชิลส์วีก  เยาวชน:   โอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อนครั้งที่ 1 พ.ศ. 2553   สิงคโปร์ สิงคโปร์  โอลิมปิกเยาวชนฤดูหนาวครั้งที่ 1 พ.ศ. 2555   ออสเตรีย อินส์บรุค 
จัดขึ้นทุก: 4 ปี
ครั้งล่าสุด: ฤดูร้อน:   โอลิมปิกครั้งที่ 33/   พาราลิมปิกครั้งที่ 17    ฝรั่งเศส ปารีส  ฤดูหนาว:   โอลิมปิกครั้งที่ 24/   พาราลิมปิกครั้งที่ 13    จีน ปักกิ่ง  เยาวชน: ฤดูร้อนครั้งที่ 3   อาร์เจนตินา บัวโนสไอเรส  ฤดูหนาวครั้งที่ 2   นอร์เวย์ ลีลแฮมเมอร์
วัตถุประสงค์: กีฬาสำหรับนานาชาติ
สำนักงานใหญ่: คณะกรรมการโอลิมปิกสากล  โลซาน, สวิตเซอร์แลนด์
ประธาน:  โธมัส บัคช์
เว็บไซต์: คณะกรรมการโอลิมปิกสากล
หมายเหตุ: แบ่งเป็นโอลิมปิกฤดูร้อน โอลิมปิกฤดูหนาว พาราลิมปิกเกมส์ และโอลิมปิกเยาวชน
กีฬาโอลิมปิกเกมส์ (อังกฤษ: Olympic Games, ฝรั่งเศส: les Jeux olympiques, JO) หรือกีฬาโอลิมปิกเกมส์สมัยใหม่ (อังกฤษ: Modern Olympic Games)  เป็นการแข่งขันกีฬาระหว่างประเทศที่สำคัญ มีทั้งกีฬาฤดูร้อนและฤดูหนาว โดยมีนักกีฬากว่าพันคนเข้าร่วมการแข่งขันในหลายชนิดกีฬา กีฬาโอลิมปิกถูกมองว่าเป็นการแข่งขันกีฬาที่สำคัญที่สุดของโลก โดยมีประเทศเข้าร่วมแข่งขันกว่า 200 ประเทศ ปัจจุบัน กีฬาโอลิมปิกจัดขึ้นทุก ๆ 4 ปี โดยผลัดกันระหว่างโอลิมปิกฤดูร้อนกับโอลิมปิกฤดูหนาวห่างกันทุก 2 ปี
การสร้างสรรค์กีฬาโอลิมปิกได้รับแรงบันดาลใจจากกีฬาโอลิมปิกโบราณ (กรีก: Ὀλυμπιακοί Ἀγῶνες) ที่เคยจัดขึ้นในโอลิมเปีย กรีซ จากในระหว่างศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตกาลจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 4 โดย บารอน ปีแยร์ เดอ กูแบร์แต็ง ชาวฝรั่งเศส เป็นผู้ก่อตั้งคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (ไอโอซี) ใน พ.ศ. 2437 จนนำไปสู่การจัดโอลิมปิกสมัยใหม่ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2439 ณ กรุงเอเธนส์ ประเทศกรีซ นับแต่นั้นมาไอโอซีกลายเป็นองค์การที่ดูแลกระบวนการโอลิมปิก (Olympic Movement) โดยมีกฎบัตรโอลิมปิกนิยามโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการฯ
วิวัฒนาการของกระบวนการโอลิมปิกระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 20 และ 21 ได้ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงต่อกีฬาโอลิมปิกหลายประการ การปรับแก้บางอย่างรวมไปถึง การริเริ่มโอลิมปิกฤดูหนาวเพื่อแข่งขันกีฬาน้ำแข็งและฤดูหนาว กีฬาพาราลิมปิกเพื่อนักกีฬาที่มีความพิการทางร่างกาย และกีฬาโอลิมปิกเยาวชนเพื่อนักกีฬาวัยรุ่น ไอโอซีได้ปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ การเมืองและเทคโนโลยีแห่งศตวรรษที่ 20 ตามความจริง ผลคือ กีฬาโอลิมปิกได้ขยับจากลักษณะมือสมัครเล่นบริสุทธิ์ (pure amateurism) ตามแนวคิดของกูแบร์แต็ง เพื่อให้นักกีฬาอาชีพร่วมการแข่งขันได้ ความสำคัญที่เพิ่มขึ้นของสื่อมวลชนได้ก่อให้เกิดปัญหาการอุปถัมภ์โดยบริษัทและการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์จากกีฬาโอลิมปิก สงครามโลกนำไปสู่การยกเลิกโอลิมปิกเมื่อ พ.ศ. 2459, 2483 และ 2487 มีการคว่ำบาตรครั้งใหญ่ระหว่างสงครามเย็น ซึ่งจำกัดการเข้าร่วมในโอลิมปิกเมื่อ พ.ศ. 2523 และ 2527
กระบวนการโอลิมปิกประกอบด้วยสหพันธ์กีฬาระหว่างประเทศ คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติ และคณะกรรมการจัดการแข่งขันของกีฬาโอลิมปิกแต่ละครั้ง เมืองเจ้าภาพเป็นผู้รับผิดชอบการจัดการแข่งขันและการจัดหาเงินทุนเพื่อสมโภช (celebrate) กีฬาตามกฎบัตรโอลิมปิก โปรแกรมโอลิมปิก ซึ่งประกอบด้วยกีฬาที่จะมีการแข่งขันในโอลิมปิก ถูกกำหนดโดยไอโอซีเช่นกัน การสมโภชกีฬาโอลิมปิกหมายรวมพิธีการและสัญลักษณ์จำนวนมาก อาทิ ธงและคบเพลิงโอลิมปิก ตลอดจนพิธีเปิดและปิด มีนักกีฬากว่า 13,000 คน เข้าร่วมการแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อนและฤดูหนาวใน 33 ชนิดกีฬา เกือบ 400 รายการ ผู้ที่ชนะเลิศเป็นอันดับหนึ่ง สองและสามในแต่ละรายการจะได้รับเหรียญโอลิมปิก ทอง เงินและทองแดง ตามลำดับ