stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กรดลิโนเลนิกอัลฟา

บทความนี้เกี่ยวกับกรดลิโนเลนิกอัลฟา สำหรับกรดลิโนเลนิก ดูที่ กรดลิโนเลนิก
| --- | --- |


ชื่อ
Preferred IUPAC name (9Z,12Z,15Z)-Octadeca-9,12,15-trienoic acid
ชื่ออื่น ALA; LNA; กรดลิโนเลนิก; cis,cis,cis-9,12,15-Octadecatrienoic acid; (9Z,12Z,15Z)-9,12,15-Octadecatrienoic acid; Industrene 120
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 463-40-1 Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ รูปภาพแบบโต้ตอบ
ChEBI: CHEBI:27432 Y
ChEMBL: ChEMBL8739 Y
เคมสไปเดอร์: 4444437 Y
ดรักแบงก์: DB00132 Y
ECHA InfoCard: 100.006.669 
IUPHAR/BPS: 1049
ผับเคม CID: 5280934
UNII: 0RBV727H71 Y
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID7025506 
 InChI InChI=1S/C18H30O2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18(19)20/h3-4,6-7,9-10H,2,5,8,11-17H2,1H3,(H,19,20)/b4-3-,7-6-,10-9- YKey: DTOSIQBPPRVQHS-PDBXOOCHSA-N Y InChI=1/C18H30O2/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18(19)20/h3-4,6-7,9-10H,2,5,8,11-17H2,1H3,(H,19,20)/b4-3-,7-6-,10-9-Key: DTOSIQBPPRVQHS-PDBXOOCHBH 
 SMILES O=C(O)CCCCCCC\C=C/C\C=C/C\C=C/CC CC/C=C\C/C=C\C/C=C\CCCCCCCC(=O)O 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C18H30O2
มวลโมเลกุล: 278.436 g·mol−1  
ความหนาแน่น: 0.9164 ก/ซม3
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดลิโนเลนิกอัลฟา (อังกฤษ: α-Linolenic acid, alpha-Linolenic acid ตัวย่อ ALA) เป็นกรดไขมันแบบ n−3
เป็นกรดไขมันจำเป็น (essential fatty acid) หนึ่งในสองอย่างโดยอีกอย่างก็คือกรดลิโนเลอิก ชื่อแสดงว่ามันจำเป็นต่อสุขภาพเพราะร่างกายมนุษย์ไม่สามารถผลิตได้
จึงต้องได้จากอาหาร
เป็นกรดไขมันโอเมกา-3 ที่พบในเมล็ด (ชีอา แฟลกซ์ กัญชง ดูเพิ่มในตาราง) ถั่ว (เด่นที่สุดคือวอลนัต) และในน้ำมันพืชสามัญหลายอย่าง
โครงสร้างของมันทำให้ได้ชื่อ IUPAC เป็น all-cis-9,12,15-octadecatrienoic acid
ในบทความทางสรีรวิทยาอาจถูกระบุโดยหมายเลขลิพิด คือ 18:3 และ (n−3)
ไอโซเมอร์ของมันเป็นกรดลิโนเลนิกแกมมา GLA (gamma linolenic acid) ระบุโดย 18:3 และ (n−6)
กรดเป็นกรดคาร์บอกซิลิกอย่างหนึ่ง มีโซ่เป็นคาร์บอน 18 อะตอม มีพันธะคู่แบบ ซิส 3 คู่
พันธะคู่แรกอยู่ที่คาร์บอนที่สามนับจากปลายโซ่กรดไขมันหมู่ methyl ซึ่งเรียกอีกอย่างว่าปลาย n
ดังนั้น กรดจึงเป็นกรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่แบบ n−3 (โอเมกา-3)
เป็นไอโซเมอร์ของกรดลิโนเลนิกแกมมา (GLA) ซึ่งก็เป็นกรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่แบบ n−6 (โอเมกา-6)
ประวัติ

กรดลิโนเลนิกอัลฟาแยกออกเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2452
ซึ่งงานปี พ.ศ. 2478 
และ พ.ศ. 2485 ได้อ้างอิง
ในปี พ.ศ. 2538 จึงสังเคราะห์ได้เป็นครั้งแรกจาก C6 homologating agent
โดยปฏิกิริยา Wittig reaction ของ [(Z-Z)-nona-3,6-dien-1-yl]triphenylphosphonium bromide ในรูปแบบเกลือฟอสโฟเนียม (phosphonium salt) กับ methyl 9-oxononanoate แล้วตามด้วยกระบวนการเปลี่ยนเป็นสบู่ (saponification) จะทำให้การสังเคราะห์เสร็จบริบูรณ์
แหล่งของกรดลิโนเลนิกอัลฟาในอาหาร

น้ำมันจากเมล็ดเป็นแหล่งกรดลิโนเลนิกอัลฟาที่สมบูรณ์ที่สุด โดยเฉพาะจากกัญชง ชีอา เพริลลา (perilla) แฟลกซ์ (ที่ให้น้ำมันแฟลกซ์)
แต่ก็อาจได้จากเยื่อหุ้มไทลาคอยด์ (thylakoid membrane) จากใบถั่วลันเตา (Pisum sativum)
คลอโรพลาสต์ของพืชที่มีเยื่อหุ้มไทลาคอยด์ซึ่งมีหน้าที่สังเคราะห์ด้วยแสงยืดหยุ่นได้ดีมากเพราะมีกรดลิโนเลนิกในระดับสูง
งานศึกษาบางงานระบุว่า ALA จะเสถียรเมื่อสกัดจากเมล็ดหรือเมื่อประกอบอาหาร
แต่งานอื่น ๆ ก็ระบุว่า อาจไม่เหมาะใช้อบอาหาร เพราะจะทำพอลิเมอไรเซชันกับตัวเอง เป็นคุณลักษณะที่สามารถใช้ทำสีโดยมีตัวเร่งปฏิกิริยาเป็นโลหะทรานซิชัน
ALA บางส่วนอาจออกซิไดซ์เมื่ออบ
เปอร์เซ็นต์ของ ALA ในตารางต่อไปนี้หมายถึงน้ำมันที่สกัดได้จากพืชผลแต่ละอย่าง
| ชื่อสามัญ | ชื่ออื่น | ชื่อสปีชีส์ |  % ALA†(ในน้ำมัน) | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ชีอา | chia sage | Salvia hispanica | 64% |  |
| เมล็ดกีวี | Chinese gooseberry | Actinidia chinensis | 62% |  |
| เพริลลา | shiso | Perilla frutescens | 58% |  |
| แฟลกซ์ | linseed | Linum usitatissimum | 55% |  |
| Lingonberry | cowberry | Vaccinium vitis-idaea | 49% |  |
| Camelina | camelina | Camelina sativa | 35-45% |   |
| ผักเบี้ยใหญ่ | portulaca | Portulaca oleracea | 35% |  |
| Sea buckthorn | seaberry | Hippophae rhamnoides L. | 32% |  |
| กัญชง | cannabis | Cannabis sativa | 20% |  |
| วอลนัต | English walnut / Persian walnut | Juglans regia | 10.4% |  |
| ผักกาดก้านขาว | canola | Brassica napus | 10% |  |
| ถั่วเหลือง | soya | Glycine max | 8% |  |
|    |    |    | †ค่าเฉลี่ย | †ค่าเฉลี่ย |
ผลต่อสุขภาพ

แฟลกซ์เป็นแหล่งกรดลิโนเลนิกอัลฟาที่ดี
แม้เมล็ดพืชจะเป็นแหล่งของ ALA ซึ่งดีที่สุด แต่เมล็ดและน้ำมันเมล็ดโดยมากก็มีกรดลิโนเลอิกซึ่งเป็นกรดไขมันแบบ n−6 มากกว่า
ข้อยกเว้นก็คือเมล็ดแฟลกซ์ (แต่ต้องบดเพื่อให้ดูดซึมได้ดี) และเมล็ดชีอา
กรดลิโนเลอิกเป็นกรดไขมันจำเป็นอีกอย่างหนึ่ง แต่เป็นกรดไขมัน n−6 ซึ่งแข่งกับกรดไขมัน n−3 เพื่อจองตำแหน่งต่าง ๆ ในเยื่อหุ้มเซลล์ และมีผลต่อสุขภาพมนุษย์ที่ต่างกัน
อันตรกิริยาระหว่างกรดไขมันจำเป็นทั้งสองนี้เป็นเรื่องซับซ้อน
มนุษย์ได้กรดลิโนเลนิกอัลฟาจากอาหารเท่านั้นเพราะไม่มีเอนไซม์ 12-desaturase และ 15-desaturase ทำให้ไม่สามารถสังเคราะห์จากกรดสเตียริก (stearic acid) ได้
ส่วนกรด eicosapentaenoic acid (EPA; 20:5, n−3) และ docosahexaenoic acid (DHA; 22:6, n−3) 
แม้เป็นของจำเป็นต่อต่อกระบวนการเมแทบอลิซึมมากมาย แต่ปกติก็จะได้จากน้ำมันปลาและน้ำมันสาหร่าย 
เพราะแม้มนุษย์จะสังเคราะห์ได้จากกรดลิโนเลนิกอัลฟา แต่ก็มีประสิทธิภาพเพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์ 
เพราะประสิทธิภาพการสังเคราะห์กรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่ซึ่งมีโซ่ยาว LC-PUFA (long-chain polyunsaturated fatty acid) แบบ n−3 จะลดลงตามลำดับ cascade ของการแปรรูปกรดลิโนเลนิกอัลฟา ดังนั้น การสังเคราะห์ DHA (docosahexaenoic acid) ก็จะยิ่งจำกัดกว่าการสังเคราะห์ EPA (eicosapentaenoic acid)
การแปลง ALA เป็น DHA ในหญิงจะสูงกว่าในชาย
งานศึกษาหลายงาน
แสดงว่า ALA สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากที่สูงขึ้น
โดยไม่แตกต่างเพราะแหล่งอาหาร (ไม่ว่าจะได้จากเนื้อหรือน้ำมันพืช)
แต่งานศึกษาขนาดใหญ่ปี พ.ศ. 2549 ก็ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างการทาน ALA ทั้งหมดกับความเสี่ยงโดยทั่วไปของมะเร็งต่อมลูกหมาก
และงานวิเคราะห์อภิมานปี พ.ศ. 2552 ก็พบหลักฐานว่ามีความเอนเอียงในการตีพิมพ์ในงานศึกษาก่อน ๆ แล้วสรุปว่า ถ้า ALA เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากโดยประการทั้งปวง ก็เพิ่มแต่เพียงเล็กน้อย
ผลต่อสุขภาพ > เสถียรภาพและการเติมไฮโดรเจน (ไฮโดรจีเนชัน)

ALA ค่อนข้างออกซิไดซ์ได้ง่ายและเหม็นหืนได้เร็วกว่าน้ำมันอื่น ๆ
ความไร้เสถียรภาพของกรดเป็นเหตุหนึ่งที่ผู้ผลิตเลือกเติมไฮโดรเจนเป็นบางส่วน (partial hydrogenation) แก่น้ำมันที่มี ALA เช่น น้ำมันถั่วเหลือง
ถั่วเหลืองเป็นแหล่งน้ำมันรับประทานใหญ่ที่สุดในสหรัฐ งานศึกษาในปี พ.ศ. 2550 พบว่า น้ำมันถั่วเหลืองในสหรัฐ 40% เติมไฮโดรเจนเป็นบางส่วน (partially hydrogenated)
แต่เมื่อเติมไฮโดรเจนเป็นบางส่วน กรดไขมันไม่อิ่มตัวบางส่วนจะกลายเป็นไขมันทรานส์ที่ไม่ถูกสุขภาพ
ทั้งผู้บริโภคก็เริ่มเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีไขมันทรานส์เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และรัฐบาลต่าง ๆ ก็เริ่มห้ามใช้ไขมันทรานส์ในผลิตภัณฑ์อาหาร
การควบคุมของรัฐและความกดดันทางตลาดเช่นนี้ได้กระตุ้นให้พัฒนาถั่วเหลืองที่มีกรดลิโนเลนิกอัลฟาต่ำ
พันธุ์ใหม่เช่นนี้ให้น้ำมันที่เสถียรกว่าสำหรับการต่าง ๆ โดยไม่จำเป็นต้องเติมไฮโดรเจน จึงให้ผลิตภัณฑ์ที่ไร้ไขมันทรานส์ เช่น น้ำมันสำหรับทอด
กลุ่มบริษัทหลายกลุ่มกำลังนำถั่วเหลืองที่มี ALA ต่ำมาวางขายในตลาด
บริษัทดูพอนต์ (DuPont) ได้ใช้วิธี gene silencing (ควบคุมไม่ให้ยีนหนึ่ง ๆ ในเซลล์แสดงออก) กับยีน FAD2 ที่เข้ารหัสเอนไซม์ Δ6-desaturase ซึ่งให้ผลเป็นน้ำมันถั่วเหลืองที่มีทั้งกรดลิโนเลนิกอัลฟาและกรดลิโนเลอิกน้อย
ผลต่อสุขภาพ > หัวใจและหลอดเลือด

มีหลักฐานบ้างว่า การบริโภค ALA อาจป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดบ้างเล็กน้อย
ดูเพิ่ม

กรดไขมันจำเป็น
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กรดลิโนเลนิกอัลฟา
| ด ค กลิพิด: กรดไขมัน |
| --- | --- |
อิ่มตัว:  Butyric (C4)  Valeric (C5)  Caproic (C6)  Enanthic (C7)  Caprylic (C8)  Pelargonic (C9)  Capric (C10)  Undecylic (C11)  ลอริก (C12)  Tridecylic (C13)  ไมริสติก (C14)  Pentadecanoic (C15)  ปาลมิติก (C16)  Margaric (C17)  สเตียริก (C18)  Nonadecylic (C19)  อะราคิดิก (C20)  Heneicosylic (C21)  เบฮินิก (C22)  Tricosylic (C23)  ลิกโนซีริก (C24)  Pentacosylic (C25)  Cerotic (C26)  Heptacosylic (C27)  Montanic (C28)  Nonacosylic (C29)  Melissic (C30)  Hentriacontylic (C31)  Lacceroic (C32)  Psyllic (C33)  Geddic (C34)  Ceroplastic (C35)  Hexatriacontylic (C36)  Heptatriacontanoic (C37)  Octatriacontanoic (C38)  Nonatriacontanoic (C39)  Tetracontanoic (C40) 
ไม่อิ่มตัว ω−3:  Octenoic (8:1)  Decenoic (10:1)  Decadienoic (10:2)  Lauroleic (12:1)  Laurolinoleic (12:2)  Myristovaccenic (14:1)  Myristolinoleic (14:2)  Myristolinolenic (14:3)  Palmitolinolenic (16:3)  Palmitidonic (16:4)  ลิโนเลนิกอัลฟา (18:3)  Stearidonic (18:4)  Dihomo-α-linolenic (20:3)  Eicosatetraeonic (20:4)  Eicosapentaenoic (20:5)  Clupanodonic (22:5)  Docosahexaenoic (22:6)  9,12,15,18,21-Tetracosapentaenoic (24:5)  6,9,12,15,18,21-Tetracosahexaenoic (24:6) 
ไม่อิ่มตัว ω−5:  Myristoleic (14:1)  Palmitovaccenic (16:1)  α-Eleostearic (18:3)  β-Eleostearic (trans-18:3)  Punicic (18:3)  7,10,13-Octadecatrienoic (18:3)  9,12,15-Eicosatrienoic (20:3)  β-Eicosatetraenoic (20:4) 
ไม่อิ่มตัว ω−6:  8-Tetradecenoic (14:1)  12-Octadecenoic (18:1)  ลิโนเลอิก (18:2)  Linolelaidic (trans-18:2)  ลิโนเลนิกแกมมา (18:3)  Calendic (18:3)  Pinolenic (18:3)  Dihomo-linoleic (20:2)  Dihomo-γ-linolenic (20:3)  Arachidonic (20:4)  Adrenic (22:4)  Osbond (22:5) 
ไม่อิ่มตัว ω−7:  Palmitoleic (16:1)  Vaccenic (18:1)  Rumenic (18:2)  Paullinic (20:1)  7,10,13-Eicosatrienoic (20:3) 
ไม่อิ่มตัว ω−9:  โอเลอิก (18:1)  Elaidic (trans-18:1)  Gondoic (20:1)  Erucic (22:1)  Nervonic (24:1)  8,11-Eicosadienoic (20:2)  Mead (20:3) 
ไม่อิ่มตัว ω−10:  Sapienic (16:1) 
ไม่อิ่มตัว ω−11:  Gadoleic (20:1) 
ไม่อิ่มตัว ω−12:  4-Hexadecenoic (16:1)  Petroselinic (18:1)  8-Eicosenoic (20:1) 
สูตรโครงสร้างกรดลิโนเลนิกอัลฟา
อำเภอดอยหลวง

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ดอยหลวง
| อำเภอดอยหลวง |
| --- | --- |
อำเภอ
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Amphoe Doi Luang
คำขวัญ: ดอยหลวงสูงสง่า ธาราสองสาย หลากหลายประเพณี สี่เผ่าพี่น้อง แดนทองเกษตรกรรม
แผนที่จังหวัดเชียงราย เน้นอำเภอดอยหลวง
พิกัด: 20°7′6″N 100°6′0″E﻿ / ﻿20.11833°N 100.10000°E﻿ / 20.11833; 100.10000
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: เชียงราย
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 223.0 ตร.กม. (86.1 ตร.ไมล์)
ประชากร (2564)
 • ทั้งหมด: 18,652 คน
 • ความหนาแน่น: 83.64 คน/ตร.กม. (216.6 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 57110
รหัสภูมิศาสตร์: 5718
ที่ตั้งที่ว่าการ: ที่ว่าการอำเภอดอยหลวง ถนนสายปงน้อย-เชียงแสน ตำบลปงน้อย อำเภอดอยหลวง จังหวัดเชียงราย 57110
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ดอยหลวง  (ไทยถิ่นเหนือ: ) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย เป็นอำเภอขนาดเล็กที่กำลังพัฒนาทางด้านคมนาคม ด้านเศรษฐกิจ ด้านผังเมือง และเป็นอำเภอที่จะผ่านไปยังอำเภอเชียงของ เชียงแสน และพรมแดนประเทศลาวและพม่า จัดเป็นอำเภอที่อยู่ราบลุ่มน้ำแม่กก มีดอยหลวงสูง 1,043 เมตรจากน้ำทะเลปานกลาง จากทิวเขาหลวงพระบาง ทางด้านขนาดพื้นที่เป็นอำเภอที่มีขนาดพื้นที่น้อยที่สุดในจังหวัดเชียงราย
ประวัติ

ท้องที่อำเภอดอยหลวงเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอแม่จัน ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอดอยหลวง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2539 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม ปีเดียวกัน และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอดอยหลวง ในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน
ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอดอยหลวงตั้งอยู่ทางตอนเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเชียงแสน
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเชียงแสน อำเภอเชียงของ
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเวียงเชียงรุ้ง อำเภอเมืองเชียงราย
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแม่จัน
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอดอยหลวงแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 ตำบล 33 หมู่บ้าน ได้แก่
| ที่ | ชื่อตำบล | ตัวเมือง | อักษรโรมัน | จำนวนหมู่บ้าน | จำนวนครัวเรือน | จำนวนประชากร |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | ปงน้อย |  | Pong Noi | 11 | 2,319 | 6,222 |
| 2. | โชคชัย |  | Chok Chai | 12 | 3,503 | 8,229 |
| 3. | หนองป่าก่อ |  | Nong Pa Ko | 10 | 1,806 | 4,557 |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอดอยหลวงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 3 แห่ง ได้แก่
องค์การบริหารส่วนตำบลปงน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปงน้อยทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลโชคชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโชคชัยทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองป่าก่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองป่าก่อทั้งตำบล
งานประจำปี

งานสี่เผ่าชาวดอยหลวง
งานสืบสานตำนานครูจูหลิง ปงกันมูล
เทศกาล

ปีใหม่อิ่วเมี่ยน (บ้านขุนแม่บง และบ้านห้วยช้างลอด)
บั้งไฟพญานาค (บ้านไทรทอง และบ้านป่าลัน)
สินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์

ผ้าทอพื้นเมืองบ้านปงน้อย หมู่ที่ 2 และ 10 (ปงน้อย)
กล้วยตากบ้านทุ่งกวาง หมู่ที่ 1 และ 12 (โชคชัย)
สถานศึกษา

โรงเรียนดอยหลวง รัชมังคลาภิเษก (โรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอ)
โรงเรียนอนุบาลดอยหลวง  (โรงเรียนประถมศึกษาประจำอำเภอ)
โรงเรียนขยายโอกาส

โรงเรียนอนุบาลโชคชัย ตำบลโชคชัย
โรงเรียนบ้านใหม่พัฒนา ตำบลหนองป่าก่อ
โรงเรียนบ้านห้วยไร่ ตำบลปงน้อย
โรงเรียนบ้านขุนแม่บง ตำบลโชคชัย
สถานที่ท่องเที่ยว

หอศิลป์ครูจูหลิง
วัดห้วยสัก
วัดป่าอรัญญวิเวก
วัดวังเขียว (เศียรพระพุทธรูปโบราณ)
ถ้ำผาตุบ
น้ำตกห้วยดีหมี
หมู่บ้านชาวเขาเผ่าเมี่ยนและกะเหรี่ยง ตำบลโชคชัย
ฟาร์มแกะดอยหลวง
โบราณสถาน

บ่อน้ำทิพย์ วัดห้วยสัก
วัดร่องพระเจ้า
วัดวังเขียว
กู่เบี้ยปงน้อยใต้
บุคคลที่มีชื่อเสียง

ครูจูหลิง ปงกันมูล ครูผู้เสียสละ (จากเหตุ สามจังหวัดชายแดนภาคใต้)
พระราชวชิราธิการ (หลวงพ่อทวี จิตฺตคุตฺโต) ศิษย์ในองค์หลวงปูแหวน สุจิณโณ เจ้าอาวาสวัดป่าอรัญญวิเวก
พระครูบาเจ้าเจษฎา จิรสีโล เจ้าอาวาสวัดห้วยสัก
ศิลปินนักร้องปู่จ๋านลองไมค์ (พิษณุ บุญยืน)
ระบบชลประทาน

เขื่อนห้วยดีหมี
เขื่อนห้วยสัก
หนองปง (ขนาดใหญ่)
โรงพยาบาล

โรงพยาบาลดอยหลวง
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปงน้อย
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านแม่บง
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านดอย
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองป่าก่อ
ขนส่ง

รถ บขส.สาย 962 ดอยหลวง-กรุงเทพ โดยจะวิ่งเส้นทางจากดอยหลวงไปยังกรุงเทพมหานคร ดอยหลวงห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 875 กิโลเมตร ใช้ระยะเวลาวิ่งประมาณ 12 ชั่วโมงการเดินทาง
รถเมล์แดง สายเขียงของ-ดอยหลวง-เวียงเชียงรุ้ง-เวียงชัย-เทศบาลนครเชียงราย ใช้ระยะเวลาวิ่งประมาณ 1 ชั่วโมง 15 นาที (เข้าสู่ตัวเมืองเชียงราย)
รถเมล์แดง 2 สายดอยหลวง-เชียงของ ใช้ระยะเวลาวิ่งประมาณ 1 ชั่วโมง
แม่น้ำที่สำคัญ

น้ำแม่กก (แม่น้ำสายใหญ่)
แม่น้ำบง (แม่น้ำสายเล็ก)
แม่น้ำป่าซางหรือแม่น้ำไร่ (แม่น้ำสายเล็ก)
การเดินทาง

ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1098 (กิ่วพร้าว (แม่จัน) - ปงน้อย (ดอยหลวง) - บ้านแก่น (เชียงของ)) ถนนสายหลักเชื่อมถนนสายเอเซีย AH3
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1271 (ปงน้อย (ดอยหลวง) - เชียงแสน) ถนนสายรองเชื่อม ถนนสายทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1129 (เชียงแสน-เชียงของ)
ในกรณีฉุกเฉิน (ICE)

ในกรณีฉุกเฉิน (อังกฤษ: In Case of Emergency: ICE) เป็นโปรแกรมที่ออกแบบมาเพื่อให้เจ้าหน้าที่เผชิญเหตุเบื้องต้น เช่น เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ นักผจญเพลิง เจ้าหน้าที่ตำรวจ ตลอดจนบุคลากรทางการแพทย์ในโรงพยาบาลสามารถติดต่อกับญาติที่ใกล้ชิดกับเจ้าของโทรศัพท์เคลื่อนที่ เพื่อรับการแจ้งข้อมูลหรือสนับสนุนและยินยอมในการดำเนินการทางการแพทย์ (ซึ่งโทรศัพท์เคลื่อนที่จะต้องปลดล็อกและใช้งานได้อยู่) โดยรายชื่อนั้นจะต้องระบุข้อมูลเพิ่มเติมได้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรและบ่งบอกตัวตนได้ (เช่น กระเป๋าเงิน สร้อยข้อมือ หรือสร้อยคอที่ระบุข้อมูลทางการแพทย์) โปรแกรมนี้เริ่มต้นขึ้นช่วงกลางคริสต์ทศวรรษที่ 2000 โดย บ็อบ บรอทชี่ เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ชาวอังกฤษในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2548 ซึ่งส่งเสริมให้ผู้คนระบุข้อมูลติดต่อฉุกเฉินลงในสมุดโทรศัพท์เคลื่อนที่ของตนด้วยชื่อว่า "ICE" หรืออาจจะระบุมากกว่าหนึ่งรายชื่อติดต่อฉุกเฉินโดยบันทึกเป็น "ICE1", "ICE2" เป็นต้น
โปรแกรมนี้ถูกตั้งคำถามและวิพากษ์วิจารณ์โดยหน่วยเผชิญเหตุในเยอรมนี และบนเว็บไซต์ HoaxBuster
ภาพรวม

จากการศึกษาวิจัยโดยโวดาโฟนพบว่า ผู้คนน้อยกว่า 25% ที่แจ้งรายละเอียดว่าควรจะต้องโทรติดต่อใครหลังจากประสบอุบัติเหตุร้ายแรง โดยมีแคมเปญเพื่อสนับสนุนโครงการนี้ในช่วงต้นเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2548 โดย บ็อบ บรอทชี่ เจ้าหน้าที่หน่วยบริการรถพยาบาลฉุกเฉินฝั่งตะวันออก (East of England Ambulance Service) ของสหราชอาณาจักร โดยแนวคิดนี้เริ่มต้นขึ้นมาหลังจากเหตุระเบิดในลอนดอน 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2548
โดยบรอทชี่ได้ให้สัมภาษณ์กับสถานีวิทยุบีบีซี รายการทูเดย์ เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2548 ว่า:
"ผมกำลังนึกถึงการโทรที่ยากลำบากที่ฉันเคยประสบ ในสถานการณ์เหล่านั้นพวกเขาไม่สามารถพูดคุยโต้ตอบกับผมได้เนื่องจากการบาดเจ็บหรืออาการป่วย และเราไม่สามารถทราบได้ว่าเขาเป็นใคร ผมค้นพบว่าผู้คนจำนวนมากในปัจจุบันพกพาโทรศัพท์มือถือ พวกเราใช้มันเพื่อค้นหาว่าผู้บาดเจ็บเป็นใคร ผมคิดได้ว่า หากเรามีแนวทางปฏิบัติเดียวกันในการค้นหาข้อมูลผู้ติดต่อฉุกเฉินในโทรศัพท์มือถือ นั่นจะทำให้ทุกคนทำงานง่ายขึ้น"
บรอทชี่ ยังเรียกรร้องให้ผู้ผลิตโทรศัพท์เคลื่อนที่สนับสนุนแคมเปญด้วยการเพิ่มหัวข้อ ICE ลงในรายชื่อผู้ติดต่อภายในโทรศัพท์เคลื่อนที่ใหม่ทั้งหมด
และด้วยข้อมูลที่จำเป็นและข้อมูลทางการแพทย์เหล่านี้ จะทำให้ผู้ปฏิบัติงานฉุกเฉินสามารถเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นเหล่านี้จากโทรศัพท์เคลื่อนที่ของเหยื่อได้ในกรณีที่ประสบเหตุฉุกเฉิน โดยเฉพาะในกรณีที่บาดเจ็บสาหัส จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องทราบข้อมูลเหล่านี้ในชั่วโมงทองแห่งชีวิต (Golden hour) ซึ่งส่งผลสำคัญช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตของเหยื่อได้
ด้วยข้อมูลเพิ่มเติมและข้อมูลทางการแพทย์นี้ ผู้ปฏิบัติการฉุกเฉินเบื้องต้นจะสามารถเข้าถึงข้อมูลนี้จากโทรศัพท์ของเหยื่อได้ในกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน ในกรณีที่เกิดการบาดเจ็บสาหัส จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีข้อมูลนี้ภายในชั่วโมงทอง ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้
การวิพากษ์วิจารณ์

ในเยอรมนี แนวคิดเรื่อง ในกรณีฉุกเฉิน ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์ด้วยเหตุผลหลายประการ:
เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ฉุกเฉินในพื้นที่มักไม่มีเวลาติดต่อกับญาติ ข้อมูลดังกล่าวที่เก็บไว้ในโทรศัพท์จึงไม่มีความจำเป็นในการปฐมพยาบาลก่อนนำส่งโรงพยาบาล
การติดต่อกับญาติของผู้ได้รับบาดเจ็บสาหัสเป็นงานที่มีความละเอียดก่อน ซึ่งไม่ได้ติดต่อทางโทรศัพท์ในขั้นตอนแรก ๆ
โดยแนะนำให้พกข้อมูลในการติดต่อและข้อมูลที่จำเป็นทางการแพทย์ไว้เป็นลายลักษณ์อักษรเก็บไว้ในกระเป๋าเงินของตนเอง และไม่ควรใช้วิธีการในระบบ ICE เป็นวิธีการหลักในการระบุตัวตนจะดีกว่า
สำหรับปัญหาอื่น ๆ ได้แก่ ข้อความย่อที่ขึ้นอยู่กับภาษา (เช่น ICE เป็นตัวย่อในภาษาอังกฤษ ส่วนในภาษาฝรั่งเศสใช้ตัวย่อว่า ECU) ความยากในการปลดล็อกโทรศัพท์ โทรศัพท์เสียหาย ความแตกต่างในการใช้งานของโทรศัพท์เคลื่อนที่รุ่นต่าง ๆ ที่จำเป็นจะต้องมีการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่เผชิญเหตุฉุกเฉินเข้าใจก่อน
สมาร์ทโฟนในปัจจุบันหลายรุ่นมีฟังก์ชันข้อมูลติดต่อ ICE โดยเฉพาะไม่ว่าจะในตัวระบบปฏิบัติการเองหรือในแอปพลิเคชันเสริมก็ตาม การบันทึกหมายเลขโทรศัพท์ที่ซ้ำกันในโทรศัพท์โดยไม่มีฟังก์ชัน ICE โดยเฉพาะ อาจจะทำให้รายชื่อ ICE และรายชื่อปกติปะปนกัน ทำให้เกิดปัญหา ID ผู้โทรล้มเหลวในการรับสายเรียกเข้าจากเพื่อนสนิทหรือญาติ (เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหานี้ บางคนใช้รูปแบบ 'tel:' URI เพื่อใส่หมายเลขโทรศัพท์ลงในช่อง 'หน้าแรก' ของผู้ติดต่อ ICE)
สมาร์ทโฟนหลายรุ่นมีฟังก์ชันข้อมูลติดต่อ ICE โดยเฉพาะไม่ว่าจะมีอยู่ในระบบปฏิบัติการหรือเป็นแอปก็ตาม การบันทึกหมายเลขโทรศัพท์ที่ซ้ำกันในโทรศัพท์โดยไม่มีฟังก์ชัน ICE เฉพาะอาจทำให้ ICE และรายชื่อติดต่อปกติรวมกัน หรือทำให้ ID ผู้โทรล้มเหลวสำหรับสายเรียกเข้าจากเพื่อนสนิทหรือญาติ (เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหานี้ บางคนใช้รูปแบบ 'tel:' URI เพื่อใส่หมายเลขโทรศัพท์ลงในช่อง 'หน้าแรก' ของผู้ติดต่อ ICE)
นอกจากนี้ ยังมีระบบที่สร้างขึ้นมาเพื่อใช้งานในรูปแบบเดียวกัน เรียกว่า E.123 ซึ่งเป็นไปตามมาตรฐานสำนักโทรคมนาคมของสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (ITU-T)
ส่วนเว็บไซต์ HoaxBuster ได้จัดประเภทข้อมูลของโปรแกรม ICE นี่ว่า "จริงบ้าง เท็จบ้าง"
โทรศัพท์ที่ถูกล็อก

ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย เจ้าของโทรศัพท์เคลื่อนที่จำนวนมากเปิดใช้งานฟังก์ชันการปิดล็อกโทรศัพท์ของตน โดยกำหนดให้ต้องป้อนรหัสผ่านหรือ PIN เพื่อเข้าถึงอุปกรณ์ ซึ่งการล็อกดังกล่าวทำให้ผู้เผชิญเหตุคนแรกไม่สามารถเข้าถึงรายการ ICE ในโทรศัพท์ เพื่อแก้ไขปัญหานี้ ผู้ผลิตโทรศัพท์หลายรายได้จัดทำกลไกเพื่อที่จะระบุข้อความที่จะแสดงในหน้าจอขณะที่โทรศัพท์ยังคงถูกล็อกอยู่ โดยเจ้าของโทรศัพท์สามารถระบุผู้ติดต่อ "ในกรณีฉุกเฉิน" และผู้ติดต่อ "ของหายและค้นพบ" (Lost and Found) สำหรับผู้ใช้แอนดรอยด์ที่ใช้แอนดรอยด์เวอร์ชัน 7.0 ขึ้นไปยังสามารถจัดเก็บข้อมูลฉุกเฉินและข้อมูลการติดต่อที่ผู้อื่นสามารถเข้าถึงได้ด้วยการแตะหรือปัดหน้าจอไปที่หน้าจอฉุกเฉินในระหว่างที่โทรศัพท์ล็อกอยู่ ส่วนของผู้ใช้ไอโฟนสามารถเพิ่มรายชื่อผู้ติดต่อฉุกเฉินได้บนหน้าจอล็อกของโทรศัพท์เช่นกันผ่านแอปพลิเคชัน iOS Health ซึ่งเข้าถึงได้ผ่านการแตะหรือปัดไปที่หน้าจอฉุกเฉิน สำหรับโทรไปยังหมายเลขฉุกเฉิน 911 หรือหมายเลขอื่นที่บันทึกไว้ได้ล่วงหน้า รวมถึง Medical ID ก็จะแสดงให้เห็นด้วยเช่นกัน โดยจะระบุถึงชื่อผู้ใช้ ข้อมูลด้านสุขภาพ อาการแพ้ ยาที่ทาน พร้อมกับรายชื่อผู้ติดต่อฉุกเฉินที่บันทึกเอาไว้
ในโทรศัพท์บางรุ่น สามารถเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อ ICE ได้โดยตรงจากหน้าจอล็อก และสามารถโทรหารายชื่อ ICE ได้ด้วยการกดปุ่มฉุกเฉินที่ตั้งค่าเอาไว้ นอกจากนี้ยังมีแอปพลิเคชันของสมาร์ทโฟนที่อนุญาตให้รายชื่อ ICE ที่กำหนดเองและข้อมูลฉุกเฉินแสดงให้เห็นบนหน้าจอ "ล็อก" ตัวอย่างเช่น แอปพลิเคชัน Medical ID สำหรับแอนดรอยด์ที่ช่วยให้เข้าถึงข้อมูลทางการแพทย์และรายชื่อผู้ติดต่อในกรณีฉุกเฉินได้อย่างรวดเร็ว
ความนิยม

ความนิยมในการใช้งานโปรแกรมดังกล่าวประเมินได้ยาก โดยบทความของซีเอ็นเอ็นระบุว่าโปรแกรมนี้อาจจะถูกใช้งานอย่างแพร่หลายในทวีปอเมริกาเหนือ แต่บทความดังกล่าวได้ให้คำแนะนำที่แตกต่างกันต่อผู้อ่าน
ดูเพิ่ม

E.123 — ICE ในเวอร์ชันที่ไม่ขึ้นกับภาษาที่ใช้
ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

| Erectile dysfunction |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: Impotence

โฆษณาจากหนังสือพิมพ์ ค.ศ. 1897 อ้างว่าสามารถคืนความเป็นชายที่สมบูรณ์ได้
สาขาวิชา: Urology
ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ (อังกฤษ: Impotence) เนื่องจาก ปัญหาการแข็งตัวขององคชาต (อังกฤษ: Erectile dysfunction (ED)) เป็นอาการที่อวัยวะเพศชายไม่แข็งตัว หรือแข็งตัวได้แต่ไม่เพียงพอที่จะร่วมกิจกรรมทางเพศกับคู่สัมพันธ์ได้อย่างพึงพอใจ การแข็งตัวขององคชาตเป็นผลมาจากการสูบฉีดของเลือดเข้าไปเก็บไว้ในเนื้อเยื่อคล้ายฟองน้ำภายในอวัยวะเพศ กระบวนการนี​​้ส่วนใหญ่มักจะถูกกระตุ้นที่เป็นผลมาจากการเร้าอารมณ์ทางเพศเมื่อสัญญาณถูกส่งจากสมองไปยังเส้นประสาทในอวัยวะเพศชาย สาเหตุความผิดปรกติทางอินทรีย์ที่สำคัญที่สุดคือโรคหัวใจและหลอดเลือดและโรคเบาหวาน อีกทั้งปัญหาทางระบบประสาท (เช่นการบาดเจ็บจากการผ่าตัดต่อมลูกหมาก) การขาดฮอร์โมน (hypogonadism) แล​​ะผลข้างเคียงของยา
ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางด้านจิตใจ (อังกฤษ: Psychological impotence) เกิดขึ้นเมื่อการแข็งตัวหรือการสอดใส่มีการล้มเหลวเนื่องจากความคิดหรือความรู้สึก (ด้วยเหตุผลทางจิตวิทยา) มากกว่าเป็นเพราะภาวะหย่อนสมรรถภาพทางกาย สาเหตุนี้เกิดขึ้นค่อนข้างน้อยแต่บ่อยครั้งที่สามารถรักษาได้ ที่น่าสนใจในภาวะหย่อนสมรรถภาพทางด้านจิตใจ การรักษาด้วยยาหลอก (อังกฤษ: placebo effect) ได้ผลลัพธ์เป็นอย่างดี ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศอาจมีผลกระทบทางด้านจิตใจอย่างรุนแรงเนื่องจากมันสามารถเชื่อมโยงกับความยุ่งยากในชีวิตคู่และภาพลักษณ์ของผู้ชายโดยทั่วไป
นอกเหนือจากการรักษา สาเหตุเช่นการขาดโพแทสเซียมหรือการปนเปื้อนสารหนูในน้ำดื่ม การรักษาขั้นแรกของภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศประกอบด้วยการทดสอบด้วยยายับยั้ง PDE5 (อังกฤษ: PDE5 inhibitor) (ตัวยาแรกเป็น sildenafil หรือไวอากร้า) ในหลายกรณีการรักษาสามารถเกี่ยวข้องกับแท็บเล็ตของ prostaglandin ในท่อปัสสาวะ การฉีดเข้าไปในอวัยวะเพศชาย การฝังอุปกรณ์ในอวัยวะเพศชาย การใช้ปั๊มอวัยวะเพศหรือการผ่าตัดเสริมสร้างหลอดเลือด
การศึกษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศทางการแพทย์ครอบคลุมบุรุษวิทยา (อังกฤษ: andrology) ซึ่งเป็นสาขาย่อยภายในระบบทางเดินปัสสาวะ การวิจัยพบว่าภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศเป็นเรื่องธรรมดาและบอกว่าประมาณ 40% ของผู้ชายต้องทนทุกข์ทรมานจากภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศเป็นครั้งคราว
สัญญาณและอาการ

มีการวิเคราะห์ในหลายวิธี ดังนี้
แข็งตัวเต็มที่ได้บางครั้ง เช่นอวัยวะเพศชายแข็งตัวในเวลากลางคืนเมื่อนอนหลับ (เมื่อจิตใจและปัญหาทางจิต(ถ้ามี)มีผลน้อย) มีแนวโน้มที่จะชี้ให้เห็นว่าโครงสร้างทางกายภาพสามารถทำงานได้ตามหน้าที่
ปัจจัยอื่น ๆ ที่นำไปสู่​​ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศคือโรคเบาหวาน (ก่อให้เกิดโรคของระบบประสาท)
สาเหตุ

ยาต้านอาการซึมเศร้า (SSRIs) และนิโคตินจะพบมากที่สุด
ความผิดปกติทางระบบประสาท
ความผิดปกติของ Cavernosal (โรค Peyronie (ความผิดปรกติของเนื้อเยื่ออ่อนภายในอวัยวะเพศอันเนื่องจากการสะสมของตะกอนไฟเบอร์ เกิดขึ้นกับผู้ชายราว 5% โดยเฉพาะอย่างยิ่งรอยแผลเป็นบนเปลือกนอกของอวัยวะเพศทำให้เกิดการเจ็บปวด อวัยวะเพศผิดรูป ไม่แข็งตัว ยุบตัว ขนาดเล็กและสั้นลง ยังไม่มีการแก้ปัญหาที่ได้ผล))
สาเหตุทางจิต: ความวิตกกังวลเกี่ยวกับประสิทธิภาพการทำงาน ความเครียดและความผิดปกติท​​างจิต
ศัลยกรรม
อายุมาก พบมากในผู้ชายที่มีอายุเกิน 60 มากกว่าผู้มีอายุ 40 ถึง 4 เท่า
ไตล้มเหลว
โรคต่าง ๆ เช่นโรคเบาหวานและเส้นโลหิตตีบ (อังกฤษ: multiple sclerosis (MS)) แต่ทั้งสองสาเหตุนี้ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ว่ามันเป็นผู้ต้องสงสัยที่จะทำให้เกิดปัญหากับการไหลเวียนเลือดและระบบประสาท
ไลฟ์สไตล์: การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุสำคัญของการหย่อนสมรรถภาพทางเพศ เพราะมันส่งเสริมการตีบของหลอดเลือด
การแทรกแซงด้วยการผ่าตัดสำหรับหลายเงื่อนไขอาจลบโครงสร้างทางกายวิภาคท​​ี่จำเป็นในการแข็งตัวของอวัยวะเพศ อาจสร้างความเสียหายต่อเส้นประสาทหรือกระทบต่อปริมาณการแจกจ่ายของเลือด ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยของการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก รวมทั้งการศัลยกรรมต่อมลูกหมากและการทำลายต่อมลูกหมากโดยการฉายรังสีแบบแสงภายนอก แม้ว่าต่อมลูกหมากเองไม่จำเป็นสำหรับการแข็งตัว
นอกจากนี้ ED ยังสามารถเชื่อมโยงกับการปั่นจักรยานเนื่องจากการบีบอัดทำให้เกิดปัญหาทั้งทางระบบประสาทและหลอดเลือด ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 1.7 เท่า