ประเทศบรูไน

ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
| เนอการาบรูไนดารุสซาลาม Negara Brunei Darussalam (อักษรรูมี) نݢارا بروني دارالسلام‎ (อักษรยาวี) |
| --- | --- |
   ธงชาติ     ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: الدائمون المحسنون بالهدى‎ อัดดาอิมูนัลมุห์ซินูนะบิลฮุดา (Sentiasa membuat kebajikan dengan petunjuk Allah) น้อมรับใช้ตามแนวทางของอัลลอฮ์เสมอ
เพลงชาติ: อัลละฮ์เปอลีฮารากันซุลตัน ﷲ ڤليهاراکن سلطان‎ ขอพระเจ้าทรงพิทักษ์องค์สุลต่าน
แสดงลูกโลกแสดงแผนที่บรูไนแสดงอาเซียน
เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: บันดาร์เซอรีเบอกาวัน 4°53.417′N 114°56.533′E﻿ / ﻿4.890283°N 114.942217°E﻿ / 4.890283; 114.942217
ภาษาราชการ: มลายู
ภาษาอื่น ๆ และสำเนียงท้องถิ่น: มลายูบรูไน อังกฤษ ตูตง เกอดายัน เบอไลต์ จีน (ฮกเกี้ยน, จีนฮากกา, จีนมาตรฐาน และกวางตุ้ง) มูรุต ดูซุน บีซายาบรูไน
อักษรทางการ: อักษรรูมี อักษรยาวี
 
กลุ่มชาติพันธุ์  (2023): 73.7% มลายู 9.6% จีน 16.6% อื่น ๆ
ศาสนา  (2021): 82.1% อิสลามนิกายซุนนี (ศาสนาประจำชาติ) 6.7% คริสต์ 6.3% พุทธ 4.9% อื่น ๆ (รวมความเชื่อพื้นเมือง)
เดมะนิม: ชาวบรูไน
การปกครอง: รัฐเดี่ยว สมบูรณาญาสิทธิราชแบบอิสลาม

• สุลต่านและนายกรัฐมนตรี : ฮัสซานัล โบลเกียห์
• มกุฎราชกุมารและรัฐมนตรีอาวุโส : อัลมุห์ตาดี บิลละห์
 
สภานิติบัญญัติ: ไม่มี
ก่อตั้ง

• ก่อตั้งรัฐสุลต่าน : ป. ค.ศ. 1368
• รัฐในอารักขาของอังกฤษ : 17 กันยายน ค.ศ. 1888
• เอกราชจากสหราชอาณาจักร : 1 มกราคม ค.ศ. 1984
 
พื้นที่
• รวม: 5,765 ตารางกิโลเมตร (2,226 ตารางไมล์) (ที่ 164)
• แหล่งน้ำ (%): 8.6
ประชากร
• 2020 ประมาณ: 460,345 (ที่ 169)
• สำมะโนประชากร 2016: 417,256
• ความหนาแน่น: 72.11 ต่อตารางกิโลเมตร (186.8 ต่อตารางไมล์) (ที่ 134)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : 2024 (ประมาณ)
• รวม:  33.875 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ที่ 145)
• ต่อหัว:  76,864 ดอลลาร์สหรัฐ (ที่ 9)
จีดีพี (ราคาตลาด) : 2024 (ประมาณ)
• รวม:  15.783 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ที่ 122)
• ต่อหัว:  35,813 ดอลลาร์สหรัฐ (ที่ 23)
เอชดีไอ (2022):  0.823 สูงมาก · ที่ 55
สกุลเงิน: ดอลลาร์บรูไน (BND)
เขตเวลา: UTC+8 (เวลามาตรฐานบรูไน)
ขับรถด้าน: left
รหัสโทรศัพท์: +673[c]
โดเมนบนสุด: .bn
 ^  และ 080 จากมาเลเซียตะวันออก 
บรูไน (มลายู: Brunei) หรือ เนอการาบรูไนดารุสซาลาม (Negara Brunei Darussalam, ยาวี: نݢارا بروني دارالسلام‎; แปลว่า บรูไนนครรัฐแห่งสันติภาพ) เป็นประเทศบนเกาะบอร์เนียวในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชายฝั่งทางด้านเหนือจรดทะเลจีนใต้ พรมแดนทางบกที่เหลือจากนั้นถูกล้อมรอบด้วยรัฐซาราวักของมาเลเซียตะวันออก บรูไนเป็นประเทศเดียวที่มีพื้นที่ทั้งหมดอยู่บนเกาะบอร์เนียว ส่วนพื้นที่ที่เหลือของเกาะถูกแบ่งเป็นของประเทศมาเลเซียและอินโดนีเซีย ข้อมูลเมื่อ 2023 ประเทศนี้มีประชากร 455,858 คน ในจำนวนนี้อาศัยอยู่ในบันดาร์เซอรีเบอกาวัน เมืองหลวงและเมืองใหญ่สุด ประมาณ 180,000 คน มีภาษามลายูเป็นภาษาราชการและศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำชาติ แม้ว่าศาสนาอื่น ๆ ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ รัฐบาลบรูไนปกครองโดยสุลต่านภายใต้ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และกฎหมายที่ผสมผสานระหว่างคอมมอนลอว์ของอังกฤษและนิติศาสตร์ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากศาสนาอิสลาม รวมถึงชะรีอะฮ์ด้วย
จักรวรรดิบรูไนเจริญถึงขีดสุดในสมัยสุลต่านโบลเกียห์ (ค.ศ. 1485–1528) โดยอ้างว่าสามารถควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาะบอร์เนียวได้ อาทิรัฐซาราวักและซาบะฮ์ในปัจจุบัน และกลุ่มเกาะซูลูกับหมู่เกาะที่ปลายตะวันตกเฉียงเหนือของบอร์เนียว และยังมีการอ้างสิทธิ์ในอดีตควบคุมเหนือเซอลูดงที่นักวิชาการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เชื่อว่าชื่อของสถานที่ดังกล่าวนั้นแท้จริงแล้วเป็นการอ้างอิงถึงเขาเซอลูรงในประเทศอินโดนีเซียหรือแม่น้ำเซอรูดงในซาบะฮ์ตะวันออก ลูกเรือที่รอดชีวิตในเรือจากการสำรวจของมาเจลลันเดินทางเยือนรัฐบรูไนใน ค.ศ. 1521 และใน ค.ศ. 1578 จึงสู้รบต่อสเปนในสงครามกัสติยา
ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 จักรวรรดิบรูไนเริ่มเสื่อมอำนาจ สุลต่านยอมยกซาราวัก (กูจิง) ให้เจมส์ บรูก และแต่งตั้งให้เป็นรายาขาว จากนั้นซาบะฮ์ก็ตกเป็นของบริษัทเอ็นบีซีซีของอังกฤษ ใน ค.ศ. 1888 บรูไนกลายเป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษและได้รับมอบหมายให้เป็นพลเมืองอังกฤษในฐานะผู้บริหารอาณานิคมเมื่อ ค.ศ. 1906 หลังญี่ปุ่นเข้ายึดครองในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง มีการเขียนกฎหมายสูงสุดฉบับใหม่ขึ้น และใน ค.ศ. 1962 เกิดกบฏติดอาวุธต่อระบอบกษัตริย์สิ้นสุดลงด้วยความช่วยเหลือของอังกฤษ และนำไปสู่การแบนพรรคประชาชนบรูไนที่สนับสนุนเอกราช การกบฏยังมีอิทธิต่อการตัดสินพระทัยของสุลลต่านที่ไม่เข้าร่วมสหพันธรัฐมาลายาที่กำลังสถาปนาขึ้น ความเป็นรัฐในอารักขาของอังกฤษเหนือบรูไนสิ้นสุดในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1984 ทำให้บรูไนกลายเป็นรัฐเอกราชอย่างเต็มตัว
บรูไนเป็นประเทศผู้ส่งออกน้ำมันเป็นสินค้าหลัก (ปริมาณการผลิตน้ำมันประมาณ 180,000 บาร์เรล/วัน) และยังเป็นสมาชิกสหประชาชาติ, องค์การการค้าโลก, การประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก, องค์การความร่วมมืออิสลาม, ขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด, เครือจักรภพแห่งประชาชาติ และอาเซียน