stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปราสาท

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ อำเภอปราสาท
ปราสาทคาร์คาโซนในฝรั่งเศส
ปราสาท คือสิ่งก่อสร้างที่ใช้ในการป้องกันข้าศึกซึ่งเป็นสัญลักษณ์หลักของสมัยกลาง ความหมายของคำว่าปราสาทยังเป็นที่ถกเถียงกันในหมู่นักวิชาการถึงความหมายที่แท้จริง แต่โดยทั่วไปแล้วปราสาทมีความหมายต่างจากคำว่า “ป้อม” (fort) และ “ป้อมปราการ” (fortress) ตรงที่ปราสาทเป็นที่ประทับหรือที่พำนักของพระมหากษัตริย์หรือขุนนางในบริเวณที่เป็นจุดที่ต้องมีการป้องกันจากข้าศึก
สิ่งก่อสร้างที่เป็นที่มาของปราสาทคือป้อมโรมัน (Roman fort) และ ป้อมเนิน (Hill fort) ที่สร้างกันทั่วยุโรปที่มาจากคริสต์ศตวรรษที่ 9 ในสมัยจักรวรรดิการอแล็งเฌียง แต่การวิวัฒนาการของปืนใหญ่และดินปืนในคริสต์ศตวรรษที่ 13 เป็นการเปลี่ยนลักษณะการสงครามในยุโรปและทำให้สมรรถภาพของปราสาทในการใช้เป็นสิ่งป้องกันการโจมตีจากข้าศึกลดลง และทำให้การสร้างป้อมเป็นที่นิยมกันมากขึ้น
สิ่งก่อสร้างในรัสเซียที่เรียกว่า “เคร็มลิน” (Kremlin) หรือในญี่ปุ่นที่เรียกว่า “ชิโร” (Shiro) ก็ถือว่าเป็นปราสาท
คำจำกัดความ > ที่มาของความหมาย

คำว่าปราสาทในภาษาอังกฤษ “Castle” มาจากภาษาละติน “Castellum”  แปลงเป็น “castrum” ที่แปลว่า “สิ่งก่อสร้างที่สร้างเสริม” ในภาษาอังกฤษเก่า ปราสาทใช้คำว่า “castel”, ภาษาฝรั่งเศส “château”, ภาษาสเปน “castillo”, ภาษาอิตาลี castel “castello” และภาษายุโรปอื่น ๆ ต่างก็มาจากคำว่า “castellum” คำว่า “castle” เข้ามาในภาษาอังกฤษไม่นานก่อนที่นอร์มันจะได้รับชัยชนะต่ออังกฤษ ที่หมายถึงสิ่งก่อสร้างที่เป็นป้อมที่ในขณะนั้นยังใหม่สำหรับอังกฤษ เป็นคำที่นำเข้ามาใช้โดยขุนนางนอร์มันที่สมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดผู้สารภาพนำตัวเข้ามาในอังกฤษและส่งไปแฮรฟอร์ดเชอร์เพื่อต่อต้านการรุกรานของเวลส์
ภาษาฝรั่งเศสเรียกปราสาทว่า “Château-Fort” ถ้าเรียกใช้เพียงคำว่า  “Château” ก็จะเป็นเพียงสิ่งก่อสร้างที่เป็นวัง หรือคฤหาสน์ชนบทที่ตั้งอยู่กลางบริเวณใหญ่ที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยของชนชั้นปกครองหรือผู้มีอันจะกินเท่านั้นโดยไม่มีประโยชน์ในการใช้สอยทางการทหารแต่อย่างใด ต่อมาปราสาทในยุโรปวิวัฒนาการและขยายให้ใหญ่โตขึ้นเพื่อใช้ในการเป็นที่อยู่อาศัยอย่างหรูหราในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 ฉะนั้นบางปราสาทก็ยังรักษาชื่อว่าเป็นปราสาทอยู่ ทั้ง ๆ ที่การต่อเติมใหม่เป็นการทำให้ไม่มีประโยชน์ทางการทหารแล้ว ในสเปนขณะที่ “Castile” ใช้สำหรับปราสาท แต่สิ่งก่อสร้างที่สร้างเสริมสำหรับการป้องกันข้าศึกยังคงใช้ชื่อมัวร์ว่า “alcázar” ขณะที่ “ชิโร” เป็นคำที่ใช้กันในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นที่เป็นที่พำนักของไดเมียว ในเยอรมนีคำสำหรับปราสาทมีสองคำ  “burg” และ  “schloss” “burg” หรือปราสาท เป็นสิ่งก่อสร้างจากสมัยกลางที่มีประโยชน์ทางการทหาร ขณะที่ “schloss” หรือวังหมายถึงสิ่งก่อสร้างหลังยุคกลางเป็นที่อยู่อาศัยโดยไม่มีประโยชน์ทางการทหาร
คำจำกัดความ > ลักษณะของปราสาท

ตามความหมายอย่างกว้าง ๆ ความหมายของคำว่าปราสาทที่เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปในบรรดานักวิชาการคือเป็น “ที่อยู่อาศัยส่วนบุคคลที่มีการสร้างเสริมระบบป้องกัน” ซึ่งไม่เหมือนกับค่ายของแองโกล-แซ็กซอน หรือ กำแพงเมือง เช่นที่คอนสแตนติโนเปิล และ อันติโอคในตะวันออกกลาง ปราสาทมิใช่ระบบการป้องกันของประชาคม แต่เป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างและเป็นของลอร์ดของระบบเจ้าขุลมูลนาย ที่อาจจะเป็นของตนเองหรือปกครองในนามของพระมหากษัตริย์ ระบบเจ้าขุลมูลนายเป็นระบบของความสัมพันธ์ระหว่างเจ้านายและผู้อยู่ในฐานะบริวาร (vassal) ผู้ทำหน้าที่เป็นทหารเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนกับการได้รับที่ดินที่ใช้ในการทำมาหากิน ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 ก็มีแนวโน้มที่จะสร้างคำจำกัดความของปราสาทกันขึ้นใหม่ที่รวมทั้งกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวกับระบบเจ้าขุลมูลนายเพื่อที่จะให้ลงตัวกับความเป็นอยู่และระบบของยุคกลาง แต่คำจำกัดความดังว่าก็มิได้สะท้อนถึงสิ่งที่ผู้คนในยุคกลางเรียกว่าปราสาท ระหว่างสงครามครูเสดครั้งที่ 1 (ค.ศ. 1096–ค.ศ. 1099) กองทัพแฟรงค์เรียกที่ตั้งถิ่นฐานที่ล้อมรอบด้วยกำแพง หรือ ป้อมว่าปราสาท ที่เมื่อใช้กฎเกณฑ์ตามหลักที่วางไว้ในปัจจุบันแล้วก็จะไม่ถือว่าเป็นปราสาท
ปราสาทใช้ประโยชน์ได้หลายประการ แต่ประโยชน์ที่สำคัญที่สุดคือในทางการทหาร, ในการเป็นสถานที่สำหรับการบริหาร, และในการเป็นที่อยู่อาศัย นอกจากการเป็นสถานที่ใช้ในกันป้องกันจากการโจมตีของข้าศึกแล้ว ในขณะเดียวกันปราสาทก็ใช้เป็นที่มั่นในการบริหารเมื่อตั้งอยู่ในดินแดนของศัตรูด้วย การใช้ปราสาทเป็นเครื่องมือทั้งในการป้องกันและโจมตีข้าศึกจะเห็นได้จากการสร้างปราสาทโดยนอร์มันเมื่อมารุกรานอังกฤษ ในการกำราบประชากรของชนชาติที่ทำการพิชิตจากการก่อความไม่สงบได้ เมื่อสมเด็จพระเจ้าวิลเลียมที่ 1 แห่งอังกฤษทรงเดินทัพคืบหน้าเข้าไปในดินแดนอังกฤษหลังจากที่ทรงพิชิตดินแดนในปี ค.ศ. 1066 ได้แล้ว พระองค์ก็จำเป็นต้องก่อสร้างปราสาทในจุดสำคัญทางยุทธศาสตร์ตามขึ้นไปเป็นระยะ ๆ เพื่อสร้างความมั่นคงในดินแดนที่ทรงยึดมาได้ภายในครอบครอง  ระหว่างปี ค.ศ. 1066 ถึง ค.ศ. 1087 พระเจ้าวิลเลียมก็ทรงก่อสร้างปราสาททั้งหมดราว 36 ปราสาทที่รวมทั้งปราสาทวอริคซึ่งเป็นปราสาทที่ก่อสร้างขึ้นเพื่อใช้ในการป้องกันการก่อความไม่สงบในบริเวณอังกฤษมิดแลนด์ส (English Midlands)
ปราสาทของนอร์มันไม่เหมือนค่าย (Burh) ของแองโกล-แซ็กซอน ที่เป็นชุมชนที่มีสิ่งก่อสร้างรอบที่ใช้ในการป้องกันต้นเอง แต่เป็นปราสาทเป็นสิ่งก่อสร้างที่เป็นของเจ้าของปราสาทเท่านั้นไม่ใช่ของชุมชนที่มาพำนักอาศัยอยู่ภายใน เมื่อมาถึงปลายยุคกลางประโยชน์ของปราสาททางการทหารก็ลดถอยลงไปเป็นลำดับเพราะการวิวัฒนาการของปืนใหญ่ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น แต่ความสำคัญในการเป็นที่พำนักอาศัย และ ในการแสดงฐานะของผู้เป็นเจ้าของเพิ่มมากขึ้น
บางครั้งคำว่าปราสาทก็ใช้กันในความหมายที่ไม่ถูกต้องนักกับโครงสร้างเช่นระบบการป้องกันของยุคเหล็ก เช่น ปราสาทเมดเดน, ดอร์เซ็ท ในอังกฤษ  ปราสาทอาจจะใช้เป็นที่มั่นหรือที่จำขังนักโทษด้วยเช่นในหอคอยแห่งลอนดอน แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นสถานที่ที่เจ้าของปราสาทใช้ในการเลี้ยงรับรองแขกด้วย การใช้ปราสาทในกิจการต่าง ๆ ดังกล่างทำให้ปราสาทต่างจากป้อมตรงที่ป้อมมักจะใช้ในทางการป้องกันทหารเท่านั้น  แม้ว่าความหมายของปราสาทจะเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป แต่คำว่า “ปราสาท” บางครั้งก็จะหมายถึง “เนินปราสาท” (Citadel) หรือปราสาทสมัยใหม่ที่จงใจสร้างในรูปทรงของปราสาทในยุคกลางด้วยก็ได้เช่นปราสาทนอยชวานชไตน์ในบาวาเรียที่สร้างโดยพระเจ้าลุดวิกที่ 2 แห่งบาวาเรีย ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นต้น
องค์ประกอบโดยทั่วไปของปราสาท > เนินดิน

เนินดิน หรือ “Motte” เป็นเนินดินที่ตอนบนราบที่มักจะเป็นเนินดินที่สร้างขึ้น แต่บางครั้งก็อาจจะใช้ภูมิลักษณ์ธรรมชาติที่มีอยู่แล้วเป็นส่วนประกอบ การสร้างเนินดินทำให้เกิดร่องกว้างลึกรอบเนินซึ่งกลายเป็นระบบป้องกันขึ้นอีกชั้นหนึ่ง น้ำในคูก็อาจจะมาจากการเบี่ยงทิศทางของลำน้ำที่อยู่ใกล้เคียง  “Motte” และ  “Moat” (คู) ต่างก็แผลงมาจากภาษาฝรั่งเศสเก่าที่แสดงให้เห็นว่าองค์ประกอบทั้งสองอย่างนี้ขึ้นต่อกันในด้านการก่อสร้าง
คำว่า “Motte” มักจะเกี่ยวกับคำว่า “bailey” ที่หมายถึงลานที่มีกำแพงล้อมรอบ รวมกันแล้วเป็น “motte-and-bailey” หรือ ปราสาทเนิน แต่ก็ไม่เป็นความจริงเสมอไปเพราะบางครั้งปราสาทก็อาจจะมีแต่เนินดินโดยไม่มีลาน  “Motte” หมายถึงเนินดินเท่านั้นแต่ส่วนใหญ่แล้วมักจะมีสิ่งก่อสร้างที่ใช้ในการป้องกันข้าศึกอยู่บนยอดเนินเช่นหอกลาง และบางครั้งอาจจะล้อมรอบด้วยกำแพงระเนียด โดยปกติแล้วทางเข้าปราสาทจะเชื่อมโดยสะพานชัก เช่นตัวอย่างที่ปรากฏในภาพบนผ้าปักบายูของปราสาทดินอง บางครั้งปราสาทเนินก็อาจจะตั้งอยู่เหนือปราสาทเดิม หรือ ห้องโถง ที่กลายมาเป็นห้องเก็บของใต้ดิน หรือเป็นที่จำขัง ในหอกลางที่สร้างขึ้นใหม่บนเนิน
องค์ประกอบโดยทั่วไปของปราสาท > ลานปราสาทและปราสาทชั้นใน

ดูเพิ่ม: ปราสาทชั้นใน
ลานปราสาท หรือ “bailey” หรือ “ward” เป็นบริเวณลานภายในปราสาทที่มีระบบป้องกันล้อมรอบและเป็นองค์ประกอบที่พบเสมอในการสร้างปราสาทที่อย่างน้อยก็จะมีอยู่หนึ่งบริเวณ หอกลางที่ตั้งอยู่บนเนินดินเป็นที่อยู่อาศัยของประมุขผู้ครองปราสาทและเป็นระบบป้องกันด่านสุดท้ายของปราสาท ขณะที่ลานรอบตัวปราสาทจะเป็นที่ตั้งของบ้านเรือนของผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับปราสาท และ เป็นบริเวณที่ได้รัการคุ้มครองจากอันตรายภายนอก ค่ายสำหรับทหาร, โรงม้า, โรงช่าง และ โรงเก็บเสบียงก็มักจะตั้งอยู่ในบริเวณนี้ น้ำใช้ก็จะมาจากบ่อหรือแหล่งเก็บน้ำใต้ดิน  เมื่อเวลาผ่านไปความสำคัญของปราสาทก็ย้ายหอกลางมาเป็นบริเวณรอบตัวปราสาท ที่ทำให้เกิดการสร้างลานปราสาทขึ้นอีกชั้นหนึ่งที่มีระดับสูงกว่าสำหรับเป็นที่พักและชาเปลสำหรับลอร์ดแห่งปราสาท ที่ต่างจากสิ่งก่อสร้างอื่นเช่นค่ายทหาร หรือ โรงช่าง ตั้งแต่ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 12 ขุนนางก็เริ่มย้ายออกจากบ้านเรือนหรือที่พักอาศัยขนาดย่อมในบริเวณลานปราสาทไปตั้งที่อยู่ใหม่นอกตัวปราสาท ที่เป็นที่อยู่อาศัยที่มีระบบป้องกันของตนเอง (fortified house) ไกลออกไปในชนบท แม้ว่าลานปราสาทมักจะเกี่ยวข้องกับเนินและปราสาท แต่บริเวณรอบตัวปราสาทก็อาจจะเป็นบริเวณอิสระที่มีระบบป้องกันเป็นของตนเอง ระบบป้อมปราการแบบง่าย ๆ ที่ว่านี้เรียกว่า “เนินวงแหวน” (Ringwork) ปราสาทชั้นในเป็นระบบการป้องกันอันสำคัญของปราสาท ปราสาทหนึ่งอาจจะมี บริเวณภายในปราสาทหลายบริเวณ แต่อาจจะมีบริเวณรอบตัวหอกลางเพียงบริเวณเดียว แต่ปราสาทที่ไม่มีหอกลางที่ต้องพึ่งระบบป้องกันจากภายนอกบางครั้งก็จะเรียกว่า “enceinte castles” ซึ่งเป็นลักษณะของการก่อสร้างปราสาทในสมัยแรก การสร้างหอกลางมาเริ่มกันในคริสต์ศตวรรษที่ 10
องค์ประกอบโดยทั่วไปของปราสาท > หอกลาง

บทความหลัก: หอกลาง
คือหอใหญ่ที่มักจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่ได้รับการป้องกันอย่างดีที่สุดของปราสาทก่อนที่จะมีการใช้ระบบการป้องกันแบบกำแพงวงซ้อน (concentric defence)  “keep” หรือหอกลางมิใช่คำที่ใช้กันในยุคกลาง แต่มาเริ่มใช้กันตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 เป็นต้นมา ก่อนหน้านั้นหอกลางมักจะเรียกว่า “donjon” หรือ “turris” ในภาษาละติน ในปราสาทแบบเนินดิน-และ-ลานปราสาท (motte-and-bailey castle) หอกลางจะตั้งอยู่บนเนิน “Dungeon” ในภาษาอังกฤษเป็นคำที่แผลงมาจากคำว่า “donjon” ที่แปลว่าคุกที่มืดสกปรก แม้ว่าหอกลางจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่แข็งแรงที่สุดของตัวปราสาท และเป็นที่หลบภัยที่สุดท้ายเมื่อข้าศึกสามารถทลายกำแพงชั้นนอกเข้ามาได้ แต่หอกลางก็มิได้ถูกทิ้งไว้แต่จะใช้เป็นที่อยู่อาศัยของเจ้าของปราสาท หรือ แขก หรือ ผู้สำเร็จราชการ เดิมหอกลางมักจะใช้กันเฉพาะในอังกฤษ หลังจากการพิชิตอังกฤษโดยนอร์มันในปี ค.ศ. 1066 ผู้พิชิตต้อง “ดำรงชีวิตอยู่ด้วยความหวั่นกลัวต่อภัยของการรุกรานอยู่เป็นเวลานาน” ในภูมิภาคอื่นภรรยาของเจ้าของปราสาทอาจจะมีที่อยู่อาศัยต่างหากที่ไม่ไกลจากหอกลาง และ “donjon” ใช้เป็นค่ายทหารและศูนย์กลางของการบริหารปราสาท ในเวลาต่อมาการใช้สอยทั้งสองอย่างก็กลายมาทำด้วยกันในสิ่งก่อสร้างเดียวกัน และชั้นบนสุดอาจจะมีหน้าต่างกว้าง ซึ่งทำให้การบรรยายการใช้สอยของส่วนต่าง ๆ ยากที่จะบรรยาย ในปัจจุบันหอกลางที่เห็นกันว่าเป็นห้องโถงขนาดใหญ่ อันที่จริงแล้วซอยเป็นห้องย่อย ๆ โดยการใช้ฉากเช่นเดียวกับห้องโถงทำงานสมัยใหม่ แม้แต่ปราสาทใหญ่ ๆ บางแห่ง “โถงเอก” (great hall) ของปราสาทก็อาจจะแยกจากห้องนอนและห้องทำงานของเจ้าของปราสาทเพียงการใช้ฉากกั้น
องค์ประกอบโดยทั่วไปของปราสาท > กำแพงม่าน

กำแพงม่านเป็นกำแพงป้องกันที่ล้อมรอบลานปราสาทภายใน กำแพงต้องมีความสูงพอที่ไม่ให้ข้าศึกปีขึ้นด้วยบันไดทำได้ง่าย และต้องมีความหนาพอที่จะทนทานแรงระเบิดของเครื่องมือกลไกต่าง ๆ ที่ใช้ในการทำลายกำแพงได้ ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 15 เป็นต้นมาอาวุธที่ใช้ก็รวมทั้งระเบิด โดยทั่วไปแล้วกำแพงก็จะหนาราว 3 เมตร และสูงราว 12 เมตร แต่ก็ต่างกันไปมากแล้วแต่ที่ตั้ง กำลังทรัพย์ และความสำคัญของปราสาท
การป้องกันจากการพยามระเบิดกำแพงจากภายใต้ของข้าศึก กำแพงม่านก็อาจจะเสริมด้วยฐานที่บานออกไปคล้าย “กระโปรง” ทางเดินบนกำแพงทำให้ผู้ป้องกันปราสาทสามารถใช้ในการป้องกันข้าศึกได้ด้วยการยิงด้วยศรลงมายังข้าศึกที่พยายามปีนขึ้นมา นอกนั้นตอนบนก็อาจจะสร้างเป็นเชิงเทินที่มีลักษณะเป็นใบสอ และมีป้อมเป็นระยะ ๆ ที่ใช้ในการระดมยิงข้าศึกตามแนวกำแพงได้สะดวก ช่องธนูมิได้มีขึ้นจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 13 เพราะความกลัวที่ว่าอาจจะทำให้กำแพงไม่แข็งแรงเท่าที่ควร
องค์ประกอบโดยทั่วไปของปราสาท > คูปราสาท

บทความหลัก: คูปราสาท
คือร่องน้ำกว้างและลึกที่อาจจะเป็นคูแห้งหรือที่มีน้ำขังที่ขุดขึ้นรอบปราสาทก็ได้ ที่สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นระบบการป้องกันจากการโจมตีจากบุคคลภายนอก การมีคูทำให้ยากต่อการเข้าโจมตีกำแพง หรือการใช้อาวุธที่ช่วยในการปีนกำแพงเช่นหอล้อมเมืองเคลื่อนที่ (siege tower) หรือ ไม้กระทุ้งกำแพง (Battering ram) ซึ่งเป็นอาวุธที่ต้องนำมาจ่อที่กำแพงจึงจะใช้ได้ นอกจากนั้นคูที่เป็นน้ำยังทำให้ยากต่อการพยายามขุดอุโมงค์ภายใต้กำแพงเพื่อทำการระเบิดทลายกำแพงได่อย่างมีประสิทธิภาพ
คูน้ำมักจะพบในบริเวณที่เป็นที่ลุ่มและมักจะเชื่อมกับแผ่นดินด้วยสะพานชัก ที่ต่อมามักจะสร้างแทนด้วยสะพานหิน นอกจากการสร้างคูแล้ว ปราสาทอาจจะตั้งอยู่บนเกาะเล็ก ๆ ที่มีน้ำล้อมรอบที่ก็ใช้เป็นระบบการป้องกันเช่นกัน ต่อมาการสร้างคูน้ำก็ยิ่งวิวัฒนาการขึ้นอย่างสลับซับซ้อนเช่นระบบป้องกันของปราสาทแคร์ฟิลลีในเวลส์ หรือที่ปราสาทเคนิลเวิร์ธอันมีระบบคูน้ำป้องกันที่ใช้เขื่อนควบคุมการไหลเวียนของน้ำ
ปราสาทที่มีคูหรือล้อมรอบด้วยทะเลสาบเทียมเป็นสิ่งที่นิยมสร้างกันในอังกฤษ, สกอตแลนด์ และ เวลส์, กลุ่มประเทศแผ่นดินต่ำ, เยอรมนี, ออสเตรีย และเดนมาร์ก
ในสมัยต่อมาเมื่อปราสาทเปลี่ยนไปเป็นวังหรือคฤหาสน์ที่ไม่มีประโยชน์ใช้สอยทางด้านการป้องกันทางการทหารแล้ว แต่เป็นสถานที่สำหรับรับแขกและเป็นที่พำนักอาศัย คูรอบปราสาทหรือทะเลสาบก็กลายมาเป็นสิ่งตกแต่งแทนที่ แม้มาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 17 การก่อสร้างวังเพื่อความสำราญก็ยังคงสร้างให้มีคูล้อมรอบ เช่นคฤหาสน์โวซ์-เลอ-วิคงต์ที่ยังคงล้อมรอบด้วยคูน้ำแบบโบราณที่แยก “ประธานมณฑล” และเชื่อมด้วยสะพาน
ดูเพิ่ม

ปราสาทขอม
วัง
ส่วนประกอบของปราสาท
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ปราสาท
ระเบียงภาพ

ปราสาทคาร์นาร์ฟอนในเวลส์
ปราสาทน็อยชวานชไตน์ในเยอรมนี
ปราสาทน็อยเบิร์กในออสเตรีย
ปราสาทคาร์สเตอเจ็นในสาธารณรัฐเช็ก
ปราสาทโฮเฮ็นซอลเล็นในเยอรมนี
ปราสาทแวร์นิเกอโรดเดอในเยอรมนี
ปราสาทเบย์แน็คในฝรั่งเศส
ปราสาทฟัวซ์ในฝรั่งเศส
ปราสาทชินองในฝรั่งเศส
ปราสาทวอริคในสหราชอาณาจักร
“หอขาว” ของนอร์มัน, ตัวตึกหลักของปราสาท (keep) ของหอคอยแห่งลอนดอนเป็นตัวอย่างของการใช้ปราสาทในการเป็นสถานที่ในการป้องกันข้าศึก, ในการเป็นที่อยู่อาศัย และในการเป็นที่หลบภัยในยามที่เกิดวิกฤติกาล
อาลัมบราแบบมัวร์ในสเปนเป็นตัวอย่างของปราสาทที่วิวัฒนาการมาเป็นวังหลังจากการเรกองกิสตา (Reconquista)
ปราสาทชิซอร์ (Château de Gisors) เป็นปราสาทเนินที่มีหอกลางหลายเหลี่ยมอยู่บนเนินล้อมรอบด้วยกำแพงสูงบนเนินดินที่สร้างขึ้น ในฝรั่งเศส
บริเวณปราสาทชั้นในรอบหอกลางที่แวงแซนน์
“หอกลาง” แบบนอร์มัน ของปราสาทรอเชสเตอร์ในอังกฤษ
กำแพงป้องกันเมืองคาร์คาโซนในฝรั่งเศสที่แสดงให้เห็นกำแพงระหว่างหอสองหอที่เรียกว่ากำแพงม่าน
ปราสาท Caerlaverock ที่พรมแดนอังกฤษ/สกอตแลนด์มองจากอากาศ
แรดชวาเวียดนาม

| Rhinoceros sondaicus annamiticus |
| --- | --- |

สถานะการอนุรักษ์
 สูญพันธุ์  (2010)  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอตา Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ 
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง 
ชั้น:: สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 
อันดับ:: อันดับสัตว์กีบคี่ 
วงศ์:: แรด 
สกุล:: Rhinoceros 
สปีชีส์:: R.  sondaicus
สปีชีส์ย่อย:: †R.  s. annamiticus
Trinomial name
Rhinoceros sondaicus annamiticus Heude, 1892

แรดชวาเวียดนาม (Rhinoceros sondaicus annamiticus)   หรืออีกชื่อคือ แรดชวาอินโดจีน เป็นแรดชวาสปีชีส์ย่อยสูญพันธุ์แล้ว ซึ่งเคยอาศัยอยู่ในประเทศลาว กัมพูชา ไทย มาเลเซีย และเวียดนาม ชื่อสปีชีส์ย่อย annamiticus มาจากชื่อเทือกเขาอันนัม ซึ่งตั้งอยู่ในภูมิภาคอินโดจีน อันเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ที่แรดสปีชีส์ย่อยนี้เคยอาศัยอยู่
การแพร่กระจายในอดีต

แรดชวาเวียดนามเคยกระจายอยู่ทั่วประเทศจีนตอนใต้ เวียดนาม กัมพูชา ลาว ไทย และมาเลเซีย
อนุกรมวิธาน

การวิเคราะห์พันธุกรรมบ่งชี้ว่าแรดชวาเวียดนามและแรดชวาอินโดนีเซียมีบรรพบุรุษร่วมกันครั้งสุดท้ายเมื่อประมาณ 300,000 ถึง 2 ล้านปีก่อน
การอนุรักษ์

ในปี 2006 มีการค้นพบประชากรที่เหลืออยู่ไม่เกิน 12 ตัว ในป่าแล้งเขตร้อนของอุทยานแห่งชาติก๊าตเตียน (Cat Tien National Park) ประเทศเวียดนาม แรดตัวสุดท้ายของประชากรนี้ถูกผู้ลักลอบล่าสัตว์ยิงในปี 2010 และกลุ่มอนุรักษ์บางกลุ่มเชื่อว่าแรดชวาเวียดนามสูญพันธุ์แล้ว
ภัยคุกคาม

สาเหตุหลักสองประการที่ทำให้ประชากรแรดชวาเวียดนามลดลงได้แก่ การสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัย และการถูกล่ามากเกินไป เช่นเดียวกับที่เกิดกับสปีชีส์อื่นอีกหลายสปีชีส์ การลักลอบล่าเพื่อเอาเขาเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อแรดทุกชนิด มีการซื้อขายเขาแรดในประเทศจีนมานานกว่า 2,000 ปี เนื่องจากมีความเชื่อว่าเขามีสรรพคุณทางยา นอกจากนี้ บริเวณกระจายพันธุ์สุดท้ายของแรดชวาเวียดนามอยู่ในพื้นที่ยากจน ทำให้ยากต่อการโน้มน้าวใจคนในท้องถิ่นไม่ให้ฆ่าสัตว์ที่สามารถขายได้ในราคาสูงมาก
ดูเพิ่ม

Nesorhinus
คมสัน นันทจิต

| คมสัน นันทจิต |
| --- | --- |
เกิด: 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2513 (54 ปี) คมสัน นันทจิต
อาชีพ: สถาปนิก นักเขียน นักแสดง พิธีกร
สุพรรณหงส์: นักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยม 2541 - รัก-ออกแบบไม่ได้ 2550 - บ้านผีสิง (เข้าชิง)
ฐานข้อมูล
IMDb
คมสัน นันทจิต เป็นสถาปนิก นักเขียนเรื่องสั้น นักแสดง และพิธีกรรายการโทรทัศน์ เคยได้รับรางวัลนักแสดงประกอบชายยอดเยี่ยม รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ ครั้งที่ 8 ประจำปี 2541 จากเรื่อง รัก-ออกแบบไม่ได้ และได้รับการเสนอชื่อเข้าชิง ครั้งที่ 17 ประจำปี 2550 จากเรื่อง บ้านผีสิง
คมสันจบการศึกษาจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  เป็นพิธีกรรายการโทรทัศน์ สังกัดทีวีบูรพา และ ดีเจในรายการ หนังหน้าแมว และ จดหมายเด็กแมว ทาง แคทเรดิโอ
ผลงานการเขียนเรื่องสั้น เคยได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสารช่อการะเกด ที่มีสุชาติ สวัสดิ์ศรี เป็นบรรณาธิการ  นอกเหนือจากงานเขียนแล้ว คมสันยังมีผลงานแปลเรื่องสั้นภาษาญี่ปุ่นของ ฮารูกิ มุราคามิ
ผลงาน > ภาพยนตร์

รัก-ออกแบบไม่ได้ (2541)
ธิดาช้าง (2547)
บ้านผีสิง (2550)
เมล์นรก หมวยยกล้อ (2550)
เทวดาท่าจะเท่ง (2551)
ดรีมทีม (2551)
แหล่งข้อมูลอื่น

ชีวประวัติ คมสัน นันทจิต ที่ ฐานข้อมูลภาพยนตร์ไทย
Khomsan Nanthajit ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
คมสัน นันทจิต สถาปนิก พิธีกร และนักเขียน | บทความงานวิจัย - มูลนิธิสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน
| ด ค กรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ สาขานักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม |
| --- | --- |
2534 – 2540:  รณ ฤทธิชัย (2534)  วงศ์ศักดิ์ ศรีนวกะตระกูล (2535)  เกรียงไกร อุณหะนันทน์ (2536)  รณรงค์ บูรณัติ (2537)  อรุณ ภาวิไล (2538)  นพชัย มัททวีวงศ์ (2539)  บิลลี่ โอแกน (2540) 
2541 – 2551:  คมสัน นันทจิต (2541)  วิชญ์ พิมพ์กาญจนพงศ์ (2542)  ชัยชาญ นิ่มพูลสวัสดิ์ (2544)  ม.ร.ว.มงคลชาย ยุคล (2545)  เฉลิมพล ทิฆัมพรธีรวงศ์ (2546)  อดุลย์ ดุลยรัตน์ (2547)  สนธยา ชิตมณี (2548)  นิรุตติ์ ศิริจรรยา (2549)  สนธยา ชิตมณี (2550)  สรพงศ์ ชาตรี (2551) 
2552 – 2562:  พิษณุ นิ่มสกุล (2552)  สอาด เปี่ยมพงษ์สานต์ (2553)  วรรณศักดิ์ ศิริหล้า (2554)  ปรมะ อิ่มอโนทัย (2555)  ณัฐสิทธิ์ โกฏิมนัสวนิชย์ (2556)  พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง (2557)  อิงครัต ดำรงค์ศักดิ์กุล (2558)  กฤษดา สุโกศล แคลปป์ (2559)  ธเนศ วรากุลนุเคราะห์ (2560)  อนุชิต สพันธุ์พงษ์ (2561)  (2562) โควิด-19 
2563 – 2573:  จิรายุ ตันตระกูล (2563)  ณัฏฐ์ กิจจริต (2564)  พชร จิราธิวัฒน์ (2565)  พิสิฐพล เอกพงศ์พิสิฐ (2566)
เหตุเครื่องบินชนกันที่ท่าอากาศยานกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม พ.ศ. 2533

| สรุปเหตุการณ์ |
| --- | --- |
วันที่: 2 ตุลาคม ค.ศ. 1990 (1990-10-02)
สรุป: การจี้เครื่องบินซึ่งนำไปสู่เหตุเครื่องบินชนกัน
จุดเกิดเหตุ: ท่าอากาศยานนานาชาติกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม กว่างโจว มณฑลกวางตุ้ง สาธารณรัฐประชาชนจีน  23°11′14″N 113°16′05″E﻿ / ﻿23.1872°N 113.2680°E﻿ / 23.1872; 113.2680
เสียชีวิต: 128
บาดเจ็บ: 53
รอดชีวิต: 97
อากาศยานลำแรก
  เครื่องบินโบอิง 737-200 ของเซี่ยเหมินแอร์ไลน์ซึ่งยังคงใช้ลายของสายการบินซีเอเอซีแอร์ไลน์คล้ายกับเครื่องบินลำที่เกิดเหตุ
ประเภท: โบอิง 737-247
ดําเนินการโดย: เซี่ยเหมินแอร์ไลน์
หมายเลขเที่ยวบิน IATA: MF8301
หมายเลขเที่ยวบิน ICAO: CXA8301
รหัสเรียก: XIAMEN AIR 8301
ทะเบียน: B-2510
ต้นทาง: ท่าอากาศยานนานาชาติเซี่ยเหมินเกาฉี เซี่ยเหมิน มณฑลฝูเจี้ยน
ปลายทาง: ท่าอากาศยานนานาชาติกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม
จำนวนคน: 102
ผู้โดยสาร: 93
ลูกเรือ: 9
เสียชีวิต: 82
บาดเจ็บ: 18
รอดชีวิต: 20
อากาศยานลำที่สอง
  เครื่องบินโบอิง 757-200 ของไชนาเซาเทิร์นแอร์ไลน์ซึ่งยังคงใช้ลายของสายการบินซีเอเอซีแอร์ไลน์คล้ายกับเครื่องบินลำที่เกิดเหตุ
ประเภท: โบอิง 757-21B
ดำเนินการโดย: ไชนาเซาเทิร์นแอร์ไลน์
หมายเลขเที่ยวบิน IATA: CZ3523
หมายเลขเที่ยวบิน ICAO: CSN3523
รหัสเรียก: CHINA SOUTHERN 3523
ทะเบียน: B-2812
ต้นทาง: ท่าอากาศยานนานาชาติกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม
ปลายทาง: ท่าอากาศยานนานาชาติช่างไห่หงเฉียว นครเซี่ยงไฮ้
จำนวนคน: 122
ผู้โดยสาร: 110
ลูกเรือ: 12
เสียชีวิต: 46
บาดเจ็บ: 34
รอดชีวิต: 76
อากาศยานลำที่สาม
  เครื่องบินโบอิง 707-300บี ของไชนาเซาท์เวสต์แอร์ไลน์ซึ่งยังคงใช้ลายของสายการบินซีเอเอซีแอร์ไลน์คล้ายกับเครื่องบินลำที่เกิดเหตุ
ประเภท: โบอิง 707-3J6B
ดำเนินการโดย: ไชนาเซาท์เวสต์แอร์ไลน์
หมายเลขเที่ยวบิน IATA: SZ4305
หมายเลขเที่ยวบิน ICAO: CXN4305
รหัสเรียก: CHINA SOUTHWEST 4305
ทะเบียน: B-2402
ต้นทาง: ท่าอากาศยานนานาชาติเฉิงตูชวงหลิว เฉิงตู มณฑลเสฉวน
ปลายทาง: ท่าอากาศยานนานาชาติกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม
จำนวนคน: 1
ผู้โดยสาร: 0
ลูกเรือ: 1
เสียชีวิต: 0
บาดเจ็บ: 1
รอดชีวิต: 1 (ทั้งหมด)
เหตุเครื่องบินชนกันที่ท่าอากาศยานกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม พ.ศ. 2533 (จีน: 广州白云机场劫机相撞事件; พินอิน: Guǎngzhōu Báiyún Jīchǎng jiéjī xiāngzhuàng shìjiàn; แปลตรงตัว: "เหตุจี้เครื่องบินและเครื่องบินชนกันที่ท่าอากาศยานกว่างโจวไป๋-ยฺหวิน"; อังกฤษ: 1990 Guangzhou Baiyun airport collisions) เป็นอุบัติเหตุเครื่องบินชนกันซึ่งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม ค.ศ. 1990 ที่ท่าอากาศยานนานาชาติกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม ในเหตุการณ์นี้เครื่องบินโบอิง 737 ของเซี่ยเหมินแอร์ไลน์ (เที่ยวบินที่ 8301) ที่ถูกสลัดอากาศจี้ชนกับเครื่องบินอีกสองลำบนรันเวย์ของท่าอากาศยานขณะพยายามลงจอด เครื่องบินสองลำที่ถูกชนได้แก่เครื่องบินโบอิง 707 ของไชนาเซาท์เวสต์แอร์ไลน์ (เที่ยวบินที่ 4305) ซึ่งได้รับความเสียหายเล็กน้อย และเครื่องบินโบอิง 757 ของไชนาเซาเทิร์นแอร์ไลน์ (เที่ยวบินที่ 3523) ซึ่งรอบินขึ้นจากท่าอากาศยาน มีผู้เสียชีวิตรวม 128 คนจากเที่ยวบินที่ 8301 และเที่ยวบินที่ 3523
อากาศยานและเที่ยวบิน

XMN (8301)
CDU (4305)
SHA (3523)
ต้นทางและปลายทางของเที่ยวบินทั้งสามที่เกี่ยวข้อง
 กว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิม (รหัส CAN ยกเลิกและส่งต่อให้ท่าอากาศยานแห่งปัจจุบัน)
 เซี่ยเหมินเกาฉี  เฉิงตูชวงหลิว และ  ช่างไห่หงเฉียว
เครื่องบินที่เกี่ยวข้องในอุบัติเหตุครั้งนี้จำนวน 3 ลำเป็นเครื่องบินของโบอิงทั้งหมด ได้แก่
เซี่ยเหมินแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 8301 (เซี่ยเหมิน–กว่างโจว) เครื่องบินโบอิง 737-200 หมายเลขทะเบียน B-2510 จากท่าอากาศยานนานาชาติเซี่ยเหมินเกาฉี นครเซี่ยเหมิน มณฑลฝูเจี้ยน
ไชนาเซาท์เวสต์แอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 4305 (เฉิงตู–กว่างโจว) เครื่องบินโบอิง 707-300บี หมายเลขทะเบียน B-2402 จากท่าอากาศยานนานาชาติเฉิงตูชวงหลิว นครเฉิงตู มณฑลเสฉวน
ไชนาเซาเทิร์นแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 3523 (กว่างโจว–เซี่ยงไฮ้) เครื่องบินโบอิง 757-200 หมายเลขทะเบียน B-2812 ไปยังท่าอากาศยานนานาชาติช่างไห่หงเฉียว นครเซี่ยงไฮ้
เครื่องบินทั้งสามลำยังคงใช้ลายของสายการบินซีเอเอซีแอร์ไลน์ ซึ่งเป็นสายการบินประจำสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศจีน (ซีเอเอซี) หลังจากที่ซีเอเอซีแอร์ไลน์ได้แยกกิจการออกเป็นหกสายการบินตามภูมิภาคที่ตั้ง
ลำดับเหตุการณ์

ในบทความนี้จะแบ่งเหตุการณ์ออกเป็นสองช่วง ได้แก่การจี้เที่ยวบินที่ 8301 และการลงจอดที่ท่าอากาศยานซึ่งเครื่องบินได้ชนกับเครื่องบินอีกสองลำ
ลำดับเหตุการณ์ > การจี้เที่ยวบินที่ 8301

หลังจากที่เที่ยวบิน 8301 บินขึ้นจากเซี่ยเหมิน สลัดอากาศผู้ก่อเหตุเดินถือช่อดอกไม้ไปยังห้องนักบิน ซึ่งเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยอนุญาตให้เข้าไปได้ รายงานในนิตยสาร ไทม์ ระบุว่าเจ้าหน้าที่น่าจะคิดว่าช่อดอกไม้ดังกล่าวเป็นของขวัญเทศกาลไหว้พระจันทร์ที่จะนำไปมอบให้นักบิน และระบุเพิ่มเติมว่าเมื่อเข้าไปในห้องนักบินแล้ว สลัดอากาศเปิดเสื้อแสดงให้เห็นว่ามีระเบิดผูกติดตัว และสั่งให้ลูกเรือออกไปจากห้องนักบินทั้งหมดยกเว้นกัปตันเฉิน หลงยฺวี่ (จีน: 岑龍裕; พินอิน: Cén Lóngyù) ซึ่งสลัดอากาศได้สั่งให้บินไปยังไทเป ประเทศไต้หวัน กัปตันเฉินขัดขืนและบินมุ่งหน้าไปยังกว่างโจวตามเส้นทางบินเดิม รายงานจากสำนักข่าวซินหัวไม่ได้ระบุสาเหตุที่กัปตันไม่ยอมทำตามคำขอของสลัดอากาศ
เจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศไม่สามารถติดต่อกับเที่ยวบินที่ 8301 ได้ชั่วขณะ ก่อนที่เจ้าหน้าที่ประจำท่าอากาศยานกว่างโจวไป๋-ยฺหวินเดิมจะสามารถติดต่อได้ในเวลาต่อมา เจ้าหน้าที่ได้อนุญาตให้นำเครื่องลงจอดที่ท่าอากาศยานแห่งใดก็ได้ไม่ว่าจะนอกหรือในเขตสาธารณรัฐประชาชนจีนก็ตาม กัปตันแจ้งกลับไปว่าเครื่องบินมีเชื้อเพลิงเหลือพอที่จะไปยังกว่างโจวหรือไขตั๊กในฮ่องกงเท่านั้น เจ้าหน้าที่จราจรอนุญาตให้นำเครื่องลงจอดที่ไขตั๊กเพื่อเติมเชื้อเพลิงและบินต่อไปยังไทเป แต่สลัดอากาศไม่ยินยอมและขู่ว่าจะระเบิดเครื่องบินถ้ากัปตันนำเครื่องลงที่ฮ่องกง กัปตันพยายามเจรจากับสลัดอากาศและนำเครื่องบินวนรอบกว่างโจวจนกระทั่งเชื้อเพลิงใกล้หมดและลงจอดที่กว่างโจว
ลำดับเหตุการณ์ > เที่ยวบินที่ 8301 ลงจอดและชนกับเครื่องบินอีกสองลำ

ก่อนลงจอด สลัดอากาศได้ต่อสู้กับนักบินเพื่อเข้าควบคุมเครื่องบินแทน เที่ยวบินที่ 8301 ลงจอดด้วยความเร็วสูงกว่าปกติ และเฉี่ยวกับเที่ยวบินที่ 4305 ซึ่งเพิ่งเดินทางจากเฉิงตูมาถึงกว่างโจว นักบินของเที่ยวบินที่ 4305 ซึ่งเป็นคนเดียวที่อยู่บนเครื่องบินได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย เที่ยวบินที่ 8301 ยังคงเคลื่อนที่ต่อไปและชนเข้ากับเที่ยวบินที่ 3523ซึ่งกำลังรอบินขึ้นเพื่อเดินทางไปยังเซี่ยงไฮ้ เที่ยวบินที่ 8301 พลิกหงายท้องและไถลต่อไประยะหนึ่งจึงหยุด
ลูกเรือ 7 คนจาก 9 คน และผู้โดยสาร 75 คนจาก 93 คนบนเที่ยวบินที่ 8301 เสียชีวิต ในจำนวนนี้มีผู้โดยสารชาวไต้หวันจำนวน 30 คน ชาวฮ่องกงจำนวน 3 คน และชาวอเมริกันจำนวน 1 คน ในขณะที่ผู้โดยสาร 46 คนจาก 110 คนบนเที่ยวบินที่ 3523 เสียชีวิต ส่วนลูกเรือทั้ง 12 คนรอดชีวิตทั้งหมด ผู้โดยสาร 46 คนที่เสียชีวิตเป็นชาวไต้หวัน 8 คน โดยสรุปแล้วมีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 128 คน ซึ่งรวมถึงสลัดอากาศด้วย
ผู้ก่อเหตุ

สลัดอากาศผู้ก่อเหตุในครั้งนี้ได้แก่เจี๋ยง เสี่ยวเฟิง (จีนตัวย่อ: 蒋晓峰; จีนตัวเต็ม: 蔣曉峰; พินอิน: Jiăng Xiăofēng) เกิดเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม ค.ศ. 1969 ที่อำเภอหลินหลี่ มณฑลหูหนาน ซึ่งต้องการลี้ภัยทางการเมืองไปไต้หวัน
เจี่ยงเคยถูกจับกุมข้อหาลักทรัพย์ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1988 และต่อมาขณะที่เขาทำงานเป็นตัวแทนจัดซื้อสินค้าใน ค.ศ. 1990 เขาขโมยเงินซึ่งบริษัทมอบหมายให้เขาจัดซื้อสินค้ามูลค่า 17000 เหรินหมินปี้เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม เขาถูกออกหมายจับซึ่งยังคงมีผลอยู่ในช่วงที่เขาก่อเหตุ
สองเดือนถัดมาในวันที่ 29 กันยายน เจี่ยงเช็กอินเข้าพักในโรงแรมใกล้เขตเมืองเซี่ยเหมินและจองที่นั่งบนเที่ยวบินที่ 8301 ในวันถัดมา ในวันเกิดเหตุเขาเช็กเอาต์จากโรงแรมประมาณ 6 นาฬิกา และพยานระบุว่าเขาสวมสูทสีดำและรองเท้าสีดำ มีกระเป๋าเสื้อผ้าสีดำและช่อดอกกุหลาบพลาสติก เจี่ยงขึ้นเครื่องบินคนสุดท้าย และที่นั่งของเขาคือ 16ดี
ดูเพิ่ม

เอธิโอเปียนแอร์ไลน์ส เที่ยวบินที่ 961