stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ตัวช่วยการตัดสินใจ
ประเภท > ความเป็นตัวแทน > เหตุผลวิบัติโดยประพจน์เชื่อม (Conjunction fallacy)

เมื่อเราตัดสินใจอาศัยความเป็นตัวแทน  เราสามารถตัดสินผิดพลาดจากกฎธรรมชาติของความน่าจะเป็น 
คาฮ์นะมันและทเวอร์สกี้ให้ผู้ร่วมการทดลองอ่านข้อความสั้น ๆ เกี่ยวกับหญิงคนหนึ่งชื่อว่าลินดา  โดยกล่าวถึงเธอว่า "อายุ 31 ปี  ยังโสด  พูดจาตรงไปตรงมา  และฉลาดมาก  เธอเรียนปรัชญาเป็นวิชาเอก  แม้จะเป็นนักศึกษา เธอก็มีความสนใจในปัญหาการเลือกปฏิบัติ  และปัญหาความยุติธรรมทางสังคมอย่างลึกซึ้ง  และเข้าร่วมการเดินขบวนต่อต้านการใช้อาวุธ/พลังงานนิวเคลียร์"
ผู้ร่วมการทดลองจะอ่านข้อความนี้แล้วประเมินความเป็นไปได้ของข้อความต่าง ๆ เกี่ยวกับลินดา
รวมทั้ง "ลินดาเป็นพนักงานรับฝากถอนเงินในธนาคาร" และ "ลินดาเป็นพนักงานรับฝากถอนเงินในธนาคาร  และเข้าร่วมกิจกรรมขบวนการเพื่อสิทธิของสตรี"
เรามักจะมีความโน้มเอียงที่มีกำลังในการเลือกข้อความหลัง  ซึ่งเฉพาะเจาะจงมากกว่า  ว่ามีโอกาสเป็นไปได้สูงกว่า 
แม้ว่า  จริง ๆ แล้ว  ประพจน์เชื่อมในรูปแบบ "ลินดาเป็นทั้ง ก and ข" ไม่สามารถที่จะเป็นไปได้มากกว่าข้อความที่ทั่วไปยิ่งกว่าคือ "ลินดาเป็น ก"
การอธิบายโดยใช้ฮิวริสติกนี้คือว่า  การตัดสินใจบิดเบือนไป
เพราะว่า  สำหรับผู้อ่านแล้ว  ข้อความอธิบายบุคคลิกของลินดา  คล้ายกับของบุคคลที่อาจจะเป็นนักสิทธินิยมของสตรี  แต่ไม่เหมือนกับคนที่ทำงานในธนาคาร
มีอีกงานศึกษาหนึ่งคล้าย ๆ กันที่ใช้ชายชื่อว่าบิลล์  ซึ่งได้รับคำพรรณนาว่า  "ฉลาดแต่ไม่ค่อยมีจินตนาการ"
คนโดยมากที่อ่านข้อความนี้ให้โอกาสข้อความ "บิลล์เป็นนักบัญชีที่เล่นดนตรีแจ๊สเป็นงานอดิเรก" ว่าเป็นไปได้มากกว่าข้อความ "บิลล์เล่นดนตรีแจ๊สเป็นงานอดิเรก" (เพราะว่าคนฉลาดควรจะเป็นนักบัญชีได้ แต่คนไม่มีจินตนาการไม่ควรจะเป็นผู้เล่นดนตรีแจ๊ส)
คาฮ์นะมันและทเวอร์สกี้ได้ใช้วิธีการที่เป็น "การยักย้ายเปลี่ยนแปลง (องค์ประกอบการทดลอง) ที่เพิ่มความสิ้นหวังขึ้นเรื่อย ๆ" เพื่อจะให้ผู้ร่วมการทดลองรับรู้ถึงความผิดพลาดทางตรรกะของตน
ในรูปแบบหนึ่ง  ผู้ร่วมการทดลองต้องเลือกระหว่าง
คำอธิบายที่ถูกต้องตามตรรกะว่า  ทำไมข้อความว่า "ลินดาเป็นพนักงานรับฝากถอนเงินในธนาคาร" จึงมีโอกาสเป็นไปได้มากกว่า
การอ้างเหตุผลที่ไม่ถูกต้องตามตรรกะที่แสดงว่า  "ลินดาเป็นพนักงานรับฝากถอนเงินในธนาคารที่นิยมสิทธิของสตรี" มีโอกาสเป็นไปได้มากกว่า "เพราะว่า  เธอเหมือนกับผู้เข้าร่วมกิจกรรมสิทธิของสตรีมากกว่าเหมือนกับพนักงานรับฝากถอนเงินในธนาคาร"
แต่ว่า  ผู้ร่วมการทดลอง 65% กลับเห็นว่า  การอ้างเหตุผลที่ไม่ถูกต้องตามตรรกะน่าเชื่อมากกว่า
นักวิจัยอื่น ๆ ได้ทำการทดลองรูปแบบอื่นต่าง ๆ คล้าย ๆ กันนี้  เพื่อที่จะเช็คดูว่า  ผู้ร่วมการทดลองเข้าใจผิดคำถามหรือไม่
แต่ก็ไม่สามารถที่ระงับเหตุผลวิบัติที่ผู้ร่วมการทดลองมีได้ 
แต่ว่า  ความผิดพลาดจะระงับไปได้  ถ้าถามคำถามโดยใช้ศัพท์เกี่ยวกับความถี่
ทุกคนที่ร่วมการทดลองแบบนี้จะรู้จักว่า  ในคน 100 คนที่มีลักษณะเหมือนที่กล่าวไว้ในข้อความ  ปริพจน์เชื่อม (ว่า  เธอเป็นทั้ง ก และ ข) จะไม่สามารถเป็นจริงมากกว่าข้อความที่ทั่วไปกว่า (ว่า  เธอเป็น ก)
ประเภท > ความเป็นตัวแทน > ความไม่รู้ขนาดตัวอย่าง

คาฮ์นะมันและทเวอร์สกี้ให้ผู้ร่วมการทดลองพิจารณาปัญหาเกี่ยวกับความแตกต่างกันโดยสุ่ม
ยกตัวอย่างง่าย ๆ เช่น  ถ้าจินตนาการว่า  ทารกครึ่งหนึ่งที่เกิดในโรงพยาบาลเป็นผู้ชาย  อัตราส่วนนี้จะไม่เป็นครึ่งหนึ่งพอดีในทุก ๆ ระยะเวลา
เช่นในบางวัน  จะมีเด็กผู้หญิงเกิดมากกว่าผู้ชาย  และในวันอื่น  ก็จะมีผู้ชายเกิดมากกว่าผู้หญิง
ฉะนั้น  ปัญหาก็คือว่า  โอกาสที่อัตราส่วนการเกิดจะน้อยหรือมากไปกว่าครึ่งหนึ่งนั้น  ขึ้นอยู่กับการเกิดที่มีน้อยหรือมากวันต่อวันหรือไม่
นี่เป็นเรื่องที่มีหลักฐานยืนยันทางสถิติอย่างชัดเจนอยู่แล้วว่า  อัตราส่วนนั้นจะแปรเปลี่ยนไปวันต่อวันในระดับที่สูงกว่า  ถ้าการเกิดวันต่อวันนั้นมีน้อย
แต่ว่า  ความคิดของเราเกี่ยวกับปัญหานี้ไม่ได้สะท้อนถึงความจริงข้อนี้
คือ  เรามักจะตอบว่า  จำนวนการเกิดในโรงพยาบาลไม่มีผลต่อโอกาสที่จะมีทารกเพศชายเกินกว่า 60% เกิดในวันนั้น
คำอธิบายปรากฏการณ์นี้โดยใช้ฮิวริสติกก็คือว่า  เราพิจารณาเพียงแค่ว่า  อัตราส่วน 60% มีความเหมือนกับอัตราส่วนเฉลี่ยที่ยกขึ้นก่อนที่ 50%
ประเภท > ความเป็นตัวแทน > การทำให้เจือจาง

มีกลุ่มนักวิจัยที่เสนอว่า  ทฤษฎีความเป็นตัวแทนสามารถอธิบายปรากฏการณ์ทำให้เจือจาง (dilution effect) คือเมื่อข้อมูลที่ไม่เกี่ยวกันกลับทำความรู้สึกแบบ stereotype (คือทัศนคติทั่วไปที่มีในสังคม) ให้อ่อนลง
ในงานวิจัยหนึ่ง มีการถามผู้ร่วมการทดลองว่าพอล (ชื่อผู้ชาย) หรือซูซาน (ชื่อผู้หญิง) มีโอกาสมากกว่าที่จะเป็นคนออกปากออกเสียง  โดยไม่ได้ให้ข้อมูลอื่นนอกจากชื่อ
ผู้ร่วมการทดลองยกพอลให้เป็นคนออกปากออกเสียงมากกว่า  คือปรากฏว่าตัดสินใจโดยอาศัยทัศนคติทั่วไปเกี่ยวกับเพศของสังคม 
ในผู้ร่วมการทดลองอีกกลุ่มหนึ่ง  มีการให้ข้อมูลเพิ่มว่า  มารดาของพอลและซูซานต่างก็เดินทางไปทำงานที่ธนาคาร  ผู้การทดลองจะไม่ใช้ใช้ทัศนคติทั่วไปของสังคมในการตัดสินใจ
คือยกทั้งพอลและซูซานเท่า ๆ กันว่าเป็นคนออกปากออกเสียง
ซึ่งผู้วิจัยให้คำอธิบายว่า  ข้อมูลที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับพอลและซูซาน  แม้จะไม่ได้เกี่ยวข้องกับประเด็น  แต่ก็ทำพอลและซูซานให้มีความคล้ายกับตัวแทนของผู้หญิงและผู้ชายน้อยลงโดยองค์รวม
และดังนั้น  ความคาดหมายเกี่ยวกับพฤติกรรมของเพศหญิงและเพศชายจึงมีอิทธิพลน้อยลง
นี้หมายความว่า  ข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้องหรือไม่ได้ช่วยในการวินิจฉัย  สามารถทำข้อมูลที่เกี่ยวข้องกัน  ให้มีอิทธิพลน้อยลงในการตัดสินใจ
ประเภท > ความเป็นตัวแทน > การเข้าใจความสุ่มผิด

ความเป็นตัวแทนยังสามารถอธิบายความผิดพลาดอย่างเป็นระบบที่เรามีเมื่อตัดสินความน่าจะเป็นของเหตุการณ์สุ่ม
ยกตัวอย่างเช่น  ในการโยนเหรียญต่อ ๆ กัน  แต่ละครั้งออกหัว (ห) หรือก้อย (ก) เรามักจะตัดสินลำดับผลที่เป็นรูปแบบเช่น หหหกกก ว่ามีโอกาสน้อยกว่าลำดับผลที่เป็นรูปแบบน้อยกว่าเช่น หกหกกห
แต่โดยสถิติแล้ว  ลำดับทั้งสองอย่างมีความน่าจะเป็นเท่า ๆ กัน
ถึงอย่างนั้น  เรามักจะเห็นลำดับที่เป็นรูปแบบว่าเป็นตัวแทนของเหตุการณ์สุ่มน้อยกว่า
และดังนั้น  มีโอกาสน้อยที่จะเป็นเหตุการณ์สุ่ม 
คาฮ์นะมันและทเวอร์สกี้เสนอว่า  ปรากฏการณ์นี้เป็นมูลฐานของเหตุผลวิบัติของนักการพนัน (gambler's fallacy)
ซึ่งเป็นความโน้มเอียงที่จะหวังว่า  ผลที่เกิดขึ้นโดยสุ่มจะย้อนกลับมาเป็นเหมือนลำดับสุ่มแม้จะเป็นลำดับสั้น ๆ 
ยกตัวอย่างเช่น  หวังว่าลูกบอลจะตกลงในหลุมดำของล้อรูเล็ตต์  เพราะว่าในการหมุนครั้งก่อน ๆ ตกลงในหลุมแดง 
นักวิจัยทั้งสองเน้นว่า  แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญทางสถิติก็มีความเสี่ยงต่อการแปลสิ่งเร้าผิดเช่นนี้
คือ  ในปี ค.ศ. 1971 มีงานสำรวจนักจิตวิทยามืออาชีพ  ซึ่งมีความคาดหวังว่า  ตัวอย่างประชากรที่สุ่มมา  จะมีความคล้ายคลึงกับประชากรจริง ๆ ในระดับสูงเกินกว่าความจริง
ผลก็คือ  นักจิตวิทยาจะประเมินกำลังทางสถิติของการทดลองของตนมากเกินไปอย่างเป็นระบบ และจะประเมินขนาดตัวอย่างที่จำเป็น  เพื่อการทดสอบสมมติฐานที่มีความหมายทางสถิติต่ำเกินไป
ประเภท > การตั้งหลักและการปรับ > การประยุกต์ใช้

การประเมินราคาสินค้า  และการกำหนดจำนวนสิ่งของที่จะซื้อ  มีผลมาจากปรากฏการณ์ตั้งหลัก
ในงานทดลองหนึ่ง  มีการให้ผู้ร่วมการทดลองเขียนเลขสองหลักสุดท้ายของเลขประกันทางสังคมของตน (ซึ่งโดยรวม ๆ แล้วเหมือนกับเป็นเลขสุ่มที่ให้แต่ละบุคคล)
หลังจากนั้นก็จะถามว่า  ผู้ร่วมการทดลองยินดีที่จะจ่ายเงินจำนวนเท่ากับตัวเลขนี้ (เป็นดอลลาร์สหรัฐ) สำหรับสินค้าที่ตนไม่รู้ค่า  เช่นไวน์  ช็อกโกแลต และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ หรือไม่
ต่อจากนั้นก็จะให้ผู้ร่วมการทดลองประมูลสินค้าเหล่านี้
ค่าประมูลของคนที่มีเลขสองหลักสูงที่สุด  มีค่ามากเป็นหลายเท่ากว่าผู้ที่มีเลขต่ำที่สุด 
ถ้ามีกองซุปกระป๋องในซูเปอร์มาร์เก็ตที่มีป้ายว่า "จำกัด 12 กระป๋องต่อลูกค้า" ป้ายนี้จะมีอิทธิพลให้ลูกค้าซื้อซุปกระป๋องนั้นเพิ่มขึ้น 
ในอีกงานทดลองหนึ่ง  มีการให้นายหน้าขายที่ดิน  ประเมินมูลค่าของบ้านต่าง ๆ โดยให้ไปดูบ้านและให้ดูเอกสารข้อมูลเกี่ยวกับบ้านที่มีอยู่มากมาย
หลังจากนั้น  จะมีการแสดงราคาที่ต้องการขายต่าง ๆ กันให้ดู  แต่ราคานั้นจะมีผลต่อการประเมินราคาของบ้าน (ซึ่งไม่น่าจะมี  ควรจะประเมินราคาตามสภาพบ้านและตามข้อมูลอื่น ๆ ที่มี)
การตั้งหลักและการปรับยังมีผลต่อเกรดที่ให้กับนักเรียน
ในงานทดลองหนึ่ง  มีการให้ข้อเขียนร้อยแก้วของนักเรียนเป็นชุด ๆ กับครู 48 ท่าน  ซึ่งคุณครูต้องให้เกรดแล้วคืนให้กับนักเรียน
นอกจากนั้นแล้ว  คุณครูจะได้รายการนักเรียนพร้อมกับเกรดที่เคยได้มาก่อน
เกรดเฉลี่ยที่ได้มาก่อน  กลับมีผลต่อเกรดที่คุณครูให้กับนักเรียนสำหรับข้อความเขียนที่ตรวจนั้น
อีกงานวิจัยหนึ่งแสดงว่า  การตั้งหลักมีผลต่อการพิพากษาการข่มขืนที่กุขึ้น 
ผู้ร่วมการทดลองเป็นผู้พิพากษาจริง ๆ และโดยเฉลี่ยมีประสบการณ์การพิจารณาคดีในศาลมามากกว่า 15 ปี
มีการให้ผู้พิพากษาอ่านเอกสารต่าง ๆ รวมทั้ง  คำให้การของพยาน  คำให้การของผู้เชี่ยวชาญ  ความกฎหมายที่เกี่ยวข้องกัน  คำให้การของพนักงานอัยการ  และคำให้การของผู้ต้องสงสัย
มีสองกลุ่มในงานทดลองนี้  กลุ่มแรกพนักงานอัยการเรียกร้องการจำคุก 34 เดือน  อีกกลุ่มหนึ่งเรียกร้อง 12 เดือน
โดยเฉลี่ยแล้ว  จะมีความต่างกันของการตัดสินจำคุกเป็นเวลา 8 เดือนระหว่างผู้พิพากษาสองกลุ่มนี้
ในอีกงานทดลองหนึ่งเกี่ยวกับการพิจารณาคดีในศาลที่กุขึ้น  ผู้ร่วมการทดลองมีบทบาทเป็นลูกขุนในคดีแพ่ง
มีการขอให้ปรับค่าเสียหาย "ในช่วง 15 ล้าน - 50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ" หรือ "ในช่วง 50 ล้าน - 150 ล้านดอลลาร์สหรัฐ"
แม้ว่า  บทความในคดีจะเหมือนกันทุกอย่าง  ลูกขุนที่มีการขอค่าปรับที่สูงกว่า  จะตัดสินค่าปรับเป็น 3 เท่าของอีกกลุ่มหนึ่ง
นี่เกิดขึ้นแม้แต่ในกรณีที่มีการเตือนลูกขุน  ไม่ให้ใช้ค่าปรับที่ขอเป็นหลักฐานของคดี
ประเภท > ฮิวริสติกโดยอารมณ์

อารมณ์ (affect) ในที่นี้หมายถึงความรู้สึกเช่นความกลัว  ความยินดีสนุกสนาน  และความประหลาดใจ
ซึ่งมีอายุสั้นกว่า "พื้นอารมณ์" (mood) และเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็วอย่างไม่ได้ตั้งใจ  เป็นปฏิกิริยาต่อสิ่งเร้า
เช่นการอ่านคำว่า "มะเร็งปอด" อาจจะทำให้รู้สึกสยอง 
หรืออ่านคำว่า "ความรักของคุณแม่" อาจทำให้รู้สึกถึงความรักและความอบอุ่น
เมื่อเราใช้อารมณ์ (ความรู้สึกที่เกิดขึ้นเองทันทีโดยไม่ได้คิด) เพื่อตัดสินประโยชน์และความเสี่ยงของเรื่อง ๆ หนึ่ง  เรากำลังใช้ฮิวริสติกโดยอารมณ์ การใช้ฮิวริสติกโดยอารมณ์สามารถอธิบายว่า ทำไมความสื่อสารที่กระตุ้นอารมณ์  จึงชักชวนใจได้ดีกว่าความที่แสดงความจริง
ประเภท > ฮิวริสติกอื่น ๆ

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  Control heuristic  Contagion heuristic  Effort heuristic  Familiarity heuristic |  Fluency heuristic  Gaze heuristic  Hot-hand fallacy  Naive diversification  Peak-end rule  Recognition heuristic |  Scarcity heuristic  Similarity heuristic  Simulation heuristic  Social proof   |
ทฤษฎีต่าง ๆ

มีทฤษฎีที่แข่งกันหลายอย่างเกี่ยวกับการตัดสินใจของมนุษย์  ซึ่งต่างกันในประเด็นว่า  การใช้ฮิวริสติกถือว่าเป็นการกระทำที่ไม่สมเหตุสมผล (irrational) หรือไม่
ทฤษฎีแนว "ความขี้เกียจทางประชาน" เสนอว่า  การใช้ฮิวริสติกเป็นทางลัดที่ช่วยไม่ได้เนื่องจากสมรรถภาพอันจำกัดของสมองมนุษย์
ส่วนทฤษฎีแนว "การประเมินผลที่เป็นไปตามธรรมชาติ" เสนอว่า  สมองได้ทำการคำนวณผลที่ซับซ้อนอย่างรวดเร็วและเป็นไปโดยอัตโนมัติเป็นบางอย่างแล้ว
และการตัดสินใจที่เหลือก็เลยใช้กระบวนการทางลัดเหล่านี้  แทนที่จะทำการคำนวณมาตั้งแต่เริ่มต้น
แนวคิดเช่นนี้นำไปสู่ทฤษฎีที่เรียกว่า "attribute substitution" (การทดแทนลักษณะ)
ซึ่งเสนอว่า  เราเผชิญหน้ากับปัญหาที่ซับซ้อน  โดยวิธีตอบปัญหาคนละปัญหาแต่เกี่ยวเนื่องกัน  โดยที่ไม่รู้ว่าตนกำลังใช้วิธีอย่างนี้ 
ส่วนทฤษฎีแนวที่สามเสนอว่า  ฮิวริสติกใช้ได้ดีเท่ากับกระบวนการตัดสินใจที่ซับซ้อนกว่านี้  แต่ว่าทำได้เร็วกว่าโดยมีข้อมูลน้อยกว่า
เป็นแนวคิดที่เน้น "ความรวดเร็วและความมัธยัสถ์" ของฮิวริสติก
ทฤษฎีต่าง ๆ > ความขี้เกียจทางประชาน

แบบจำลอง effort-reduction framework (ระบบการลดงาน) ของ Anuj K. Shah และ Daniel M. Oppenheimer เสนอว่า  เราใช้เทคนิคหลายอย่างในการลดงานที่ต้องทำเพื่อทำการตัดสินใจ
ทฤษฎีต่าง ๆ > ความรวดเร็วและความมัธยัสถ์

มีกลุ่มนักวิจัยที่เสนอว่า  ฮิวริสติกสามารถใช้ในการตัดสินใจที่แม่นยำ  
ไม่ใช่ในการตัดสินใจที่ประกอบด้วยความเอนเอียง
คือ  วิธีการตัดสินใจโดยฮิวริสติกนั้น  "รวดเร็วและมัธยัสถ์"  ซึ่งสามารถใช้แทนกระบวนวิธีที่ซับซ้อนกว่า  และให้คำตอบที่พอ ๆ กัน
ประโยชน์ของกลยุทธ์การตัดสินใจโดยฮิวริสติก  หรือว่ากลยุทธ์  "น้อยกว่าคือมากกว่า" (less is more)  พบในสถานการณ์ต่าง ๆ ตั้งแต่การบริโภคอาหาร  ไปจนถึงตลาดหุ้นและการหาเดตออนไลน์ของหนุ่มสาว
ผลกระทบ > ฮิวริสติกเป็นการตัดสินใจที่มีประสิทธิภาพ

มีนักจิตวิทยาทางสังคมผู้หนึ่ง  ประยุกต์กฎฮิวริสติก 10 อย่างในโปรแกรมการจำลองคอมพิวเตอร์ที่เลือกค่าที่เป็นทางเลือกต่าง ๆ 
เขาสนใจว่า  ฮิวริสติกแต่ละอย่างจะเลือกค่าสูงสุดหรือต่ำสุดของค่าที่คาดหมาย (expected value) บ่อยครั้งเท่าไร  ในลำดับสถานการณ์ที่มีกำเนิดสุ่มและที่ต้องมีการตัดสินใจ
แล้วพบว่า ฮิวริสติกโดยมากจะเลือกค่าสูงสุดแต่เกือบจะไม่เคยเลือกค่าต่ำสุด (ดูข้อมูลเพิ่มจากแหล่งอ้างอิง)
ผลกระทบ > ปรากฏการณ์ "คนสวยคนหล่อจะดูคุ้นเคย"

นักจิตวิทยาอีกท่านหนึ่งทำรายงานชุดการทดลอง  ที่ให้ผู้ร่วมการทดลองดูรูปใบหน้า  แล้วตัดสินว่าเคยเห็นใบหน้าเหล่านั้นมาก่อนไหม
มีการพบอย่างซ้ำ ๆ กันว่า  ใบหน้าที่ดึงดูดใจ  มักจะรับการระบุอย่างผิด ๆ ว่า  เคยเห็นมาแล้ว
ผู้ทำงานวิจัยตีความโดยใช้ทฤษฎีการทดแทนลักษณะ
คือ  ลักษณะฮิวริสติกในกรณีนี้ก็คือ  "ความรู้สึกที่แจ่มใสอบอุ่น"
ซึ่งเป็นความรู้สึกต่อคนที่อาจจะเป็นคนคุ้นเคย  หรือเป็นคนที่ดึงดูดใจ
แต่ว่า  การตีความเช่นนี้ยังมีผู้ไม่เห็นด้วย  เพราะว่า  ค่าความแปรปรวน (variance) ของความคุ้นเคยทั้งหมด  ไม่สามารถอธิบายได้โดยความดึงดูดใจของรูป
ผลกระทบ > การตัดสินใจเกี่ยวกับศีลธรรมและความยุติธรรม

มีนักวิชาการทางกฎหมายที่เสนอว่า  การทดแทนลักษณะเป็นไปอย่างกว้างขวางเมื่อเราต้องคิดหาเหตุผลในเรื่องศีลธรรม การเมือง  และกฎหมาย 
คือ  เมื่อมีปัญหาใหม่ ๆ ที่ยากในเรื่องเหล่านั้น  เรามักจะหาปัญหาที่คุ้นเคยกว่าแต่มีความเกี่ยวข้องกัน  (ที่เรียกว่า  กรณีต้นแบบ หรือ  prototypical case) แล้วใช้วิธีแก้ปัญหาต้นแบบ  เป็นวิธีแก้ปัญหาที่มีใหม่ซึ่งยากกว่า
นักวิชาการกล่าวว่า  ความคิดเห็นของเจ้าหน้าที่หรือผู้เป็นใหญ่ทางการเมืองหรือทางศาสนาที่เชื่อใจ  สามารถใช้เป็นลักษณะฮิวริสติก  เมื่อเรามีคำถามเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
แหล่งกำเนิดอีกอย่างหนึ่งของลักษณะฮิวริสติกก็คืออารมณ์
คือ  ความคิดเห็นทางศีลธรรมในประเด็นที่มีความอ่อนไหวเช่น  เพศสัมพันธ์  การโคลนมนุษย์  อาจจะเกิดการขับเคลื่อนโดยปฏิกิริยาทางอารมณ์เช่นความสะอิดสะเอียน  (disgust)  ไม่ใช่โดยหลักความคิดโดยเหตุผล 
แต่ว่าทฤษฎีของนักวิชาการนี้มีผู้แย้งว่า  ไม่ได้ให้หลักฐานที่พอเพียงว่า  เป็นเรื่องเกี่ยวกับกระบวนการทดแทนลักษณะ  ไม่ใช่เป็นกระบวนการอื่น  ที่มีผลต่อกรณีเหล่านี้
เชิงอรรถ

↑   
ตามวิกิพีเดียอังกฤษ Judgement หรือว่า judgment เป็นการประเมินหลักฐานเพื่อที่จะตัดสินใจ
↑  
คำว่า  ฮิวริสติก  ดั้งเดิมเป็นคำวิเศษณ์มาจากภาษากรีกว่า εὑρίσκειν  (heuriskein) แปลว่า "ใช้เพื่อการค้นพบ"
การใช้เป็นคำนามนั้นมาทีหลัง  โดยเป็นตัวย่อหมายถึง  วิธีการฮิวริสติก (heuristic method) หรือหลักฮิวริสติก (heuristic principle) (Baron 2000, p. 50)
↑
x + y = $1.10
x = y + $1
ดังนั้น y + $1 + y = $1.10
และดังนั้น y = $0.05
อ้างอิงอื่น ๆ

Baron, Jonathan (2000), Thinking and deciding (3rd ed.), New York: Cambridge University Press, ISBN 978-0521650304, OCLC 316403966
Gilovich, Thomas; Griffin, Dale W.; Kahneman, Daniel, บ.ก. (2002), Heuristics and Biases: The Psychology of Intuitive Judgment, Cambridge University Press, ISBN 9780521796798, OCLC 47364085
Hardman, David (2009), Judgment and decision making: psychological perspectives, Wiley-Blackwell, ISBN 9781405123983
Hastie, Reid; Dawes, Robyn M. (29 September 2009), Rational Choice in an Uncertain World: The Psychology of Judgment and Decision Making, SAGE, ISBN 9781412959032
Koehler, Derek J.; Harvey, Nigel (2004), Blackwell handbook of judgment and decision making, Wiley-Blackwell, ISBN 9781405107464
Kahneman, Daniel; Slovic, Paul; Tversky, Amos, บ.ก. (1982). Judgment Under Uncertainty: Heuristics and Biases. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521284141.
Kunda, Ziva (1999), Social Cognition: Making Sense of People, MIT Press, ISBN 978-0-262-61143-5, OCLC 40618974
Mussweiler, Thomas; Englich, Birte; Strack, Fritz (2004), "Anchoring effect",  ใน Pohl, Rüdiger F. (บ.ก.), Cognitive Illusions: A Handbook on Fallacies and Biases in Thinking, Judgement and Memory, Hove, UK: Psychology Press, pp. 183–200, ISBN 9781841693514, OCLC 55124398
Plous, Scott (1993), The Psychology of Judgment and Decision Making, McGraw-Hill, ISBN 9780070504776, OCLC 26931106
Poundstone, William (2010), Priceless: the myth of fair value (and how to take advantage of it), Hill and Wang, ISBN 9780809094691
Sutherland, Stuart (2007), Irrationality (2nd ed.), London: Pinter and Martin, ISBN 9781905177073, OCLC 72151566
Tversky, Amos; Kahneman, Daniel (1974), "Judgments Under Uncertainty: Heuristics and Biases" (PDF), Science, 185 (4157): 1124–1131, Bibcode:1974Sci...185.1124T, doi:10.1126/science.185.4157.1124, PMID 17835457, S2CID 143452957, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 28 May 2019, สืบค้นเมื่อ 6 March 2015, reprinted in Kahneman, Slovic & Tversky (1982), pp. 3–20.
Yudkowsky, Eliezer (2011). "Cognitive biases potentially affecting judgment of global risks".  ใน Bostrom, Nick; Cirkovic, Milan M. (บ.ก.). Global Catastrophic Risks. OUP Oxford. pp. 91–119. ISBN 978-0-19-960650-4.
อ่านเพิ่ม

Reber, Rolf (2004), "Availability",  ใน Pohl, Rüdiger F. (บ.ก.), Cognitive Illusions: A Handbook on Fallacies and Biases in Thinking, Judgement and Memory, Hove, UK: Psychology Press, pp. 147–163, ISBN 9781841693514, OCLC 55124398
Teigen, Karl Halvor (2004), "Judgements by representativeness",  ใน Pohl, Rüdiger F. (บ.ก.), Cognitive Illusions: A Handbook on Fallacies and Biases in Thinking, Judgement and Memory, Hove, UK: Psychology Press, pp. 165–182, ISBN 9781841693514, OCLC 55124398
Gigerenzer, Gerd; Selten, Reinhard (2001). Bounded rationality : the adaptive toolbox. Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 0585388288. OCLC 49569412.
Korteling, Johan E.; Brouwer, Anne-Marie; Toet, Alexander (3 September 2018). "A Neural Network Framework for Cognitive Bias". Frontiers in Psychology. 9: 1561. doi:10.3389/fpsyg.2018.01561. PMC 6129743. PMID 30233451.
Chow, Sheldon (20 April 2011). "Heuristics, Concepts, and Cognitive Architecture: Toward Understanding How The Mind Works". Electronic Thesis and Dissertation Repository.
Todd, P.M. (2001). "Heuristics for Decision and Choice". International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences. pp. 6676–6679. doi:10.1016/B0-08-043076-7/00629-X. ISBN 978-0-08-043076-8.
ราคาประมูลของไวน์อาจมีอิทธิพล  จากการพิจารณาตัวเลขสองหลักที่เป็นไปโดยสุ่ม
ตัวอย่างการทดแทนลักษณะทางตา  ภาพลวงตานี้ (รูปคู่ซ้ำทั้ง 3 ชุดมีขนาดเท่ากันใน 2-มิติ) เกิดได้เพราะขนาด 2-มิติ ของบางส่วนของภาพมีการตัดสินตามขนาด 3-มิติ ซึ่งเป็นการคำนวณที่ทำอย่างรวดเร็วโดยระบบสายตา คือรูปจริง ๆ แล้วเป็นภาพ 2 มิติ  แต่ระบบสายตาของเราตีความโดยอัตโนมัติเหมือนเห็นภาพ 3 มิติ  จึงทำให้รูปคู่ซ้ำทั้ง 3 ชุดดูมีขนาดต่างกันมาก
คินเดอร์โทเทนลีเดอร์

คินเดอร์โทเทนลีเดอร์ (เยอรมัน: Kindertotenlieder) (แปลว่า เพลงกล่อมเด็กเกี่ยวกับความตาย แต่ในที่นี้หมายความว่า เพลงแห่งความตายของลูก) เป็นชุดเพลงร้อง (Liedercyclus) สำหรับขับร้องประกอบดนตรีออร์เคสตรา  ผลงานของกุสตาฟ มาห์เลอร์ โดยนำคำร้องมาจากโคลงภาษาเยอรมัน 428 บทของฟรีดิช รูเคิร์ต
รูเคิร์ตประพันธ์บทกวีต้นฉบับขึ้นมาระหว่างปี ค.ศ. 1833-1834  บรรยายถึงความสิ้นหวังที่ลูกทั้งสองคนของตน ป่วยหนักเป็นไข้ดำแดง และเศร้าโศกหลังอาการกำเริบจนเสียชีวิต   มาห์เลอร์คัดเลือกบทกวีจำนวน 5 บท จาก 428 บทของรูเคิร์ต ประพันธ์เป็นชุดเพลงร้อง โดยระบุว่าในการจัดแสดง ให้บรรเลงเพลงทั้งห้าต่อเนื่องกันไป
มาห์เลอร์ประพันธ์ชุดเพลงร้องคินเดอร์โทเทนลีเดอร์ ขึ้นระหว่างปี ค.ศ. 1901 ถึง 1904 ออกแสดงรอบปฐมทัศน์ที่เวียนนาเมื่อวันที่ 29 มกราคม ค.ศ. 1905 โดยเป็นผู้อำนวยเพลงด้วยตัวเอง สี่ปีหลังจากนั้น ลูกสาวสองคนของมาห์เลอร์ คือ มาเรีย แอนนา วัย 4 ปี และมาเรีย วัย 2 ปี  ต่างล้มป่วยพร้อมกันด้วยไข้ดำแดงและโรคคอตีบ โดยมาเรีย แอนนา บุตรสาวคนโตเสียชีวิตเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 1907  ด้วยผลจากความสูญเสียนี้ มาห์เลอร์เขียนจดหมายถึงเพื่อน ระบุว่าตนเองมีอาการซึมเศร้าจนไม่สามารถเขียนเพลงได้อีกต่อไป

1. "Nun will die Sonn' so hell aufgeh'n"
Dietrich Fischer-Dieskau, Berlin Philharmonic, Rudolf Kempe (1955)
2. "Nun seh' ich wohl, warum so dunkle Flammen"
performers as above
3. "Wenn dein Mütterlein"
4. "Oft denk' ich, sie sind nur ausgegangen"
5. "In diesem Wetter"
ชุดเพลงร้องคินเดอร์โทเทนลีเดอร์ทั้งห้าบท ความยาวทั้งสิ้นประมาณ 25 นาที ประกอบด้วย
Nun will die Sonn' so hell aufgeh'n (Now the sun wants to rise as brightly)
Nun seh' ich wohl, warum so dunkle Flammen (Now I see well, why with such dark flames)
Wenn dein Mütterlein (When your mother)
Oft denk' ich, sie sind nur ausgegangen (I often think: they have only just gone out)
In diesem Wetter (In this weather)
แหล่งข้อมูลอื่น

โน้ตเพลงเสรีของ Kindertotenlieder ที่โครงการห้องสมุดดนตรีนานาชาติ (IMSLP)
ฟังผลงาน Kindertotenlieder (song cycle) ที่ มิวโซเพน
กลุ่มประเทศโลกเหนือและกลุ่มประเทศโลกใต้
นิยาม

กลุ่มประเทศโลกเหนือและกลุ่มประเทศโลกใต้มิได้นิยามโดยภูมิศาสตร์และไม่ใช้การแบ่งด้วยเส้นศูนย์สูตรเพื่อแบ่งความรวยความจนออกจากกัน ภูมิศาสตร์ในบริบทนี้หมายถึงเศรษฐกิจและการโยกย้าย ซึ่งอยู่ภายใต้โลกาภิวัฒน์และทุนนิยมสากล
โดยทั่วไป กลุ่มประเทศโลกเหนือและกลุ่มประเทศโลกใต้มิได้หมายถึงซีกโลกเหนือและซิกโลกใต้ กลุ่มประเทศโลกเหลือประกอบไปด้วยอเมริกาเหนือ ยุโรป อิสราเอล ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ตามนิยามของอังค์ถัด กลุ่มประเทศโลกใต้ประกอบไปด้วยแอฟริกา ลาตินอเมริกาและแคริเบียน เอเชีย ยกเว้นอิสราเอล ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และโอเชียเนีย ยกเว้น ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ตามนิยามของอังค์ถัดเช่นกัน นักวิชาการบางคน เช่น นักสังคมวิทยาชาวออสเตรเลีย  Fran Collyer และ Raewyn Connell ตั้งของสังเกตว่าออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ถูกแบ่งแยกกีดกันเช่นเดียวกับกลุ่มประเทศโลกใต้เพราะว่าความโดดเดี่ยวทางภูมิศาสตร์และการตั้งอยู่ในซีกโลกใต้
แหล่งข้อมูลอื่น

Share The World's Resources: The Brandt Commission Report, a 1980 report by a commission led by Willy Brandt that popularized the terminology
Brandt 21 Forum, a recreation of the original commission with an updated report (information on original commission at site)
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ญี่ปุ่น 
แผนที่โลกแสดงดัชนีการพัฒนามนุษย์ (HDI) (ข้อมูลเมื่อ ค.ศ. 2019 ซึ่งได้ตีพิมพฺ์ใน ค.ศ. 2020)



  0.800–1.000 (สูงมาก)
  0.700–0.799 (สูง)
  0.550–0.699 (ปานกลาง)

  0.350–0.549 (ต่ำ)
  ไม่มีข้อมูล
การกู้ภัยถ้ำ

ทีมกู้ภัยถ้ำชัททานูกา/แฮมิลตันเคาน์ตีขณะทำการขนส่งผู้บาดเจ็บที่มีอาการข้อศอกกับข้อเท้าเคล็ด
การกู้ภัยถ้ำ เป็นสายงานการกู้ภัยที่ดินในสภาพธรรมชาติแบบเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน จากผู้ได้รับบาดเจ็บ, ถูกขัง หรือหายไปให้ได้รับการรักษาทางการแพทย์ และพาออกจากสภาพแวดล้อมถ้ำต่าง ๆ
การกู้ภัยถ้ำหยิบยืมทักษะจากการดับเพลิง, การช่วยเหลือในพื้นที่จำกัด, การกู้ภัยด้วยเชือก และเทคนิคการปีนเขา แต่ยังได้มีการพัฒนาเทคนิคและทักษะพิเศษของตัวเองสำหรับการทำงานที่มีประสิทธิภาพในสภาวะที่ค่อนข้างยากและมีการเรียกร้อง เนื่องจากอุบัติเหตุในถ้ำ เป็นรูปแบบที่จำกัดของเหตุการณ์ และการกู้ภัยถ้ำต้องอาศัยทักษะพิเศษอย่างมาก จึงมักไม่ค่อยมีการใช้เจ้าหน้าที่ดับเพลิงในภาคใต้ดินของการช่วยเหลือ หากแต่ใช้นักดำถ้ำผู้มีประสบการณ์อื่น ๆ ที่ผ่านการฝึกอบรมปกติผ่านทางองค์กรของตนและได้รับการเรียกตัวตามความจำเป็น
การกู้ภัยถ้ำมักดำเนินการแบบช้า ๆ อย่างรอบคอบ ซึ่งจำเป็นต้องมีทั้งการทำงานเป็นทีมและการสื่อสารที่ดีจากสภาพแวดล้อมของถ้ำที่สุดขั้ว (อุณหภูมิอากาศ, น้ำ, ความลึกตามแนวดิ่ง) จึงต้องมีการประสานทุกวิถีทางในการกู้ภัยถ้ำ ด้วยเหตุนี้ ผู้ช่วยชีวิตต้องปรับเปลี่ยนทักษะและเทคนิคที่มีความคล่องตัวให้สอดคล้องสภาพแวดล้อมที่พวกเขาต้องเข้ามา
ภาพรวม

เครือข่ายหน่วยกู้ภัยถ้ำนานาชาติได้รับการจัดให้อยู่ภายใต้สหภาพถ้ำวิทยานานาชาติ (UIS) หน่วยกู้ภัยถ้ำนานาชาติส่วนใหญ่ เช่น หน่วยกู้ภัยถ้ำรัฐนิวเซาท์เวลส์ ในซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย ต่างก็อยู่ในรายชื่อของผู้ติดต่อในกรณีที่เกิดภัยในถ้ำ
ส่วนองค์กรเคฟเรสคิว (CRO) เป็นทีมกู้ภัยถ้ำแห่งแรกของโลก ได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1935 ในยอร์กเชอร์ สหราชอาณาจักร เช่นเดียวกับกลุ่มกู้ภัยถ้ำในสหราชอาณาจักรทั้งหมด องค์กรนี้ประกอบด้วยนักดำถ้ำและได้รับทุนทั้งหมดโดยการบริจาค ในทีมของสหราชอาณาจักร มักมี 'รายชื่อเรียกให้มาช่วย' ซึ่งเป็นรายละเอียดของนักดำถ้ำถึง 200 คน ที่สามารถติดต่อได้ในกรณีฉุกเฉิน
แหล่งข้อมูลอื่น

National Cave Rescue Commission, US
NSS Cave Rescue Forum เก็บถาวร 2020-08-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
U.S. Cavers Forum - Cave Rescue เก็บถาวร 2007-10-16 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
โสกราตีส

| โสกราตีส  (Σωκράτης) |
| --- | --- |

เกิด: 470 ก่อนปีคริสตกาล, เอเธนส์
เสียชีวิต: 399 ก่อนปีคริสตกาล, เอเธนส์

ยุค: ปรัชญาโบราณ
แนวทาง: ปรัชญาตะวันตก
สำนัก: กรีกคลาสิก, ปรัชญาโสกราตีส
ความสนใจหลัก: ญาณวิทยา, จริยศาสตร์
แนวคิดเด่น: วิธีของโสกราตีส, คำเยาะเย้ยของโสกราตีส
 ได้รับอิทธิพลจาก อนักซาโกรัส, พาเมติเนส, โพดิคัส, ไดโอทิมา 
 เป็นอิทธิพลต่อ ปรัชญาทั่วโลกทั้งหมด 
 
โสกราตีสเข้าปกป้อง Alcibiades ศิษย์ของตน ในสมรภูมิ Potidaea ภาพวาดโดย Pyotr Basin เมื่อ ค.ศ. 1828 จัดแสดง ณ พิพิธภัณฑ์รัฐรัสเซีย
โสกราตีส หรือ ซอกราแตส (กรีก: Σωκράτης, [sɔː.krá.tɛːs]; อังกฤษ: Socrates; 4 มิถุนายน 470 ปีก่อนคริสตกาล — 7 พฤษภาคม 399 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นนักปราชญ์ของกรีกโบราณและเป็นชาวเมืองเอเธนส์ ซึ่งถือกันว่าเป็นผู้วางรากฐานของปรัชญาตะวันตก