โรงเรียนสตรีราชินูทิศ
ประวัติ

โรงเรียนสตรีราชินูทิศ เดิมชื่อ "โรงเรียนอุปถัมภ์นารี" เป็นโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงในมณฑลอุดร โดยคุณหญิงศรีสุริยราชวรานุวัตร (น้อม ดิษยบุตร์) ภริยาของ พระยาศรีสุริยราชวรานุวัตร (ศุข ดิษยบุตร์) สมุหเทศาภิบาล สำเร็จราชการมณฑลอุดร ในขณะนั้น ได้เห็นความสำคัญของการศึกษาสำหรับกุลธิดาในมณฑลอุดร จึงได้ใช้เรือนที่อยู่ภายในเขตจวนสมุหเทศาภิบาลเป็นโรงเรียน เปิดทำการสอนครั้งแรกเมื่อวันที่  1  พฤษภาคม  พุทธศักราช  2460  มีนักเรียน  30  คน และมีหม่อมหลวงสาย  วัชโรทัย ซึ่งได้เล่าเรียนมาจาก โรงเรียนสตรีวิทยา กรุงเทพมหานคร เป็นครูสอนโดยได้รับเงินเดือน ๆ ละ 30 บาท โดยมี คุณหญิงน้อม ศรีสุริยราชวรานุวัตร เป็นผู้อุปการะโรงเรียน
ต่อมาในปี 2462 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคต คุณหญิงศรีสุริยราชวรานุวัตร จึงได้ออกแจ้งความเชิญชวนบรรดาข้าราชการ พ่อค้า และประชาชนในมณฑลอุดร ร่วมกันบริจาคทรัพย์ตามกำลังศรัทธา สมทบทุนกับรายได้ของมณฑลอุดร เพื่อสร้างอาคารเรียนสำหรับโรงเรียนกุลสตรีหลังใหม่ เนื่องจากเห็นว่า อาคารของโรงเรียนอุปถัมภ์นารีหลังเก่านั้นคับแคบ เพื่อน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมอุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เป็นการสนองพระราชดำริที่ทรงตั้งพระราชหฤทัยจะบริจาคทรัพย์สร้างโรงเรียนสตรีขึ้นในมณฑลอุดร แต่สวรรคตลงเสียก่อน
เมื่อรวบรวมทรัพย์ที่บริจาคได้จึงมีหนังสือถึงกระทรวงศึกษาธิการฉบับที่  27/4326  ลงวันที่  11 ตุลาคม  2462 เพื่อนำกราบบังคมทูลถึงการถวายพระราชกุศล  และขอรับพระราชทานนามโรงเรียนด้วย กระทรวงศึกษาธิการจึงมีหนังสือแจ้งถึงราชเลขาธิการ  เพื่อนำความกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ทรงทราบ  เมื่อพระองค์ทรงทราบจึงให้กรมอาลักษณ์คิดชื่อโรงเรียน จากนั้นทรงเลือกพระราชทานนามโรงเรียนว่า  "ราชินูทิศ" (แปลว่า อุทิศแด่พระราชินี) ตามหนังสือแจ้งพระราชทานนามโรงเรียน ลงวันที่ 14 กุมภาพันธ์  2463 ซึ่งทางโรงเรียนได้ถือเอาวันนี้เป็นวันสถาปนาโรงเรียนเป็นต้นมา
อาคารใหม่นี้ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี 2468 ตั้งอยู่บริเวณริมหนองประจักษ์ศิลปาคมชื่อว่า อาคาร "ราชินูทิศ" โดย จอมพล สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ได้เสด็จมาเปิดอาคารราชินูทิศเมื่อปี 2569
ในปี  2497 จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ในขณะนั้น และท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม มาประกอบพิธีเปิดสมาคมส่งเสริมวัฒนธรรมจังหวัดอุดรธานี ซึ่งใช้อาคาร "ราชินูทิศ" เป็นที่ตั้งสมาคมและท่านเห็นว่าอาคารหลังเล็กไป ประกอบกับมีน้ำล้อมรอบตั้ง 3 ด้านขยายออกไปอีกไม่ได้ จึงอนุมัติเงินสลากกินแบ่งรัฐบาล และเงินส่งเสริมการศึกษา จำนวน 5,760,000 บาท สร้างอาคารใหม่บนถนนศรีสุข ในเนื้อที่ 43 ไร่  1 งานและสร้างเสร็จในปี  2499 และเปิดทำการสอนเมื่อวันที่  1 มกราคม  2500 ซึ่งเป็นอาคาร 1 ดิษยบุตร์ ในปัจจุบัน ส่วนอาคารริมหนองประจักษ์นั้น ได้ใช้เป็นสำนักงานการศึกษา เขต 9 และพิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี ในเวลาต่อมา
โรงเรียนได้รับพระราชทานเครื่องหมายประจำโรงเรียนเป็นพระนามาภิไธยย่อ ของ พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่  5 จาก  พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2527 ซึ่งก่อนที่จะเป็นตราสัญลักษณ์ดังปัจจุบัน ทางโรงเรียน ได้มีตราสัญลักษณ์ใช้อยู่ก่อน 2 แบบ
ในวันที่ 3 มกราคม 2523 นายสมภพ  จันทรประภา  ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ ได้มาตรวจเยี่ยมโรงเรียน  และได้ท้วงถึงเกี่ยวกับตราประจำโรงเรียนว่า  เป็นการไม่ถูกต้องควรทำการ ปรึกษาสำนักพระราชวัง  เพื่อแก้ไขให้ถูกต้องต่อไป ทางโรงเรียนได้มีหนังสือไปยังสำนักราชเลขาธิการ ซึ่งทางสำนักราชเลขาธิการ (กรมราชเลขานุการในพระองค์ ในปัจจุบัน) แจ้งว่า  อักษรย่อ  ร.น. อยู่ภายใต้มหามกุฎนั้นไม่เหมาะสม จึงได้เปลี่ยน จาก ร.น. มาเป็น  "โรงเรียนสตรีราชินูทิศ"
ต่อมาวันที่ 10 ตุลาคม 2526 นางสาวสมจิตต์  บุตรดีมี  ผู้อำนวยการโรงเรียนขณะนั้น ได้มีหนังสือนำความกราบบังคมทูล ขอพระราชทานตราสัญลักษณ์ และได้รับพระบรมราชานุญาต เมื่อวันที่ 6 มกราคม  2527 โดยใช้พระนามาภิไธยย่อ  อักษรไขว้  "ส.ผ." ภายใต้พระมหามงกุฎอันเป็นพระนามาภิไธยของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มีอักษรคำว่า  "สตรีราชินูทิศ" บนแพรแถบสีฟ้า
และในปี 2537 นางสุมาลี  บุณยารมย์ ผู้อำนวยการโรงเรียนคนที่ 17 ได้อัญเชิญพระฉายาลักษณ์ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมฉายาลักษณ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มาประดิษฐาน ณ โรงเรียน เพื่อสักการบูชาและเป็นสิริมงคลแก่โรงเรียน โดยได้รับความอนุเคราะห์จากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร และได้ประกอบพิธีถวายราชสักการะ เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2537 เป็นปฐมฤกษ์