stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จังหวัดเพชรบุรี
ประวัติ > สมัยอยุธยา

ในสมัยอยุธยาตอนต้น เพชรบุรีขึ้นต่อกรุงศรีอยุธยาในแบบศักดินาสวามิภักดิ์มีขุนนางควบคุมเป็นชั้น ๆ ขึ้นไป แต่หลังจากการเปลี่ยนแปลงการปกครองในสมัยพระบรมไตรโลกนาถ อำนาจในส่วนกลางมีมากขึ้น เพชรบุรียังมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับกรุงศรีอยุธยา ดังนั้นอำนาจจากส่วนกลางจึงมามีส่วนในการปกครองเพชรบุรีมากกว่าเดิม
ในสมัยพระมหาธรรมราชา (พ.ศ. 2113) พระยาละแวก เจ้าเมืองเขมร ยกกองทัพมาสู้กับกองทัพอยุธยา แต่สู้ไม่ได้ จึงแพ้และหนีไป อีก 5 ปีต่อมา (พ.ศ. 2118) พระยาละแวกยกทัพเรือมาที่อยุธยาอีก สู้อยุธยาไม่ได้อีก จึงยกกองทัพกลับไป ต่อมา พ.ศ. 2121 ทางเขมรได้ให้พระยาจีนจันตุยกทัพมาตีเมืองเพชรบุรี แต่ชาวเพชรบุรีป้องกันเมืองไว้ได้ ต่อมา พ.ศ. 2124 อยุธยาติดพันรบกับกบฏ พระยาละแวกก็เลยชิงยกกองทัพเรือมาเองมีกำลังประมาณ 7,000 คน เมืองเพชรบุรีจึงตกเป็นของเขมร จนถึงสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงตีเขมรชนะ เพชรบุรีจึงเป็นอิสระ โดยใน พ.ศ. 2136 เมื่อสมเด็จพระนเรศวรฯ พิจารณานิสัยสันดานของเขมรแล้วเจ็บช้ำพระทัย จึงยกกองทัพไปตีเขมร จับครอบครัวเอาไว้แล้วมาไว้ที่อยุธยา ตัดคอล้างพระบาท เพราะชอบฉกฉวยโอกาสขณะที่อยุธยาตีติดทัพที่อื่น แต่พระองค์ท่านยังมีพระเมตตา ให้โอกาสลูกชายคนโตของพระยาละแวก กลับไปปกครองเขมรต่อ แล้วให้ระบุว่า จะต้องไม่เป็นกบฏต่ออยุธยา และต้องเป็นเมืองขึ้นของสยามต่อไป และเนื่องจากทรงโปรดปรานเมืองเพชรบุรีเป็นพิเศษ จึงได้เสด็จมาประทับที่เมืองเพชรบุรีเป็นเวลาถึง 5 ปี ก่อนจะทรงยกทัพใหญ่ไปปราบพม่า และสวรรคตที่เมืองหาง
เจ้าเมืองเพชรบุรีและชาวเมืองเพชรบุรีได้ร่วมเป็นกำลังสำคัญในการต่อสู้กับข้าศึกหลายครั้ง นับตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช, สมเด็จพระเชษฐาธิราช และสมัยพระเจ้าเอกทัศน์ โดยเฉพาะในสมัยพระเทพราชา การปราบปรามเจ้าเมืองนครศรีธรรมราชซึ่งแข็งเมืองนั้น พระยาเพชรบุรีได้เป็นกำลังสำคัญในการส่งเสบียงให้แก่กองทัพฝ่ายราชสำนักอยุธยา อย่างไรก็ดีเมืองเพชรบุรีถูกตีแตกอีกครั้ง เมื่อพม่าโดยมังมหานรธราได้ยกมาตีไทย จนไทยต้องเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่าเป็นครั้งที่ 2 นั่นเอง
ประวัติ > สมัยธนบุรีและรัตนโกสินทร์

ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจนถึงสมัยสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ไทยยังคงทำสงครามกับพม่ามาโดยตลอด ซึ่งเจ้าเมืองและชาวเมืองเพชรบุรีก็ยังคงมีส่วนร่วมในการทำสงครามดังกล่าว จนเมื่อพม่าตกเป็นของอังกฤษ บทบาทของเมืองเพชรบุรีที่มีต่อเมืองหลวงและราชสำนักจึงค่อย ๆ เปลี่ยนไป
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดปรานเมืองเพชรบุรีตั้งแต่ครั้งยังผนวช และเมื่อขึ้นครองราชย์แล้ว โปรดให้สร้างพระราชวัง วัด และพระเจดีย์ใหญ่ขึ้นบนเขาเตี้ย ๆ ใกล้กับตัวเมืองและพระราชทานนามว่า “พระนครคีรี” ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระราชวังอีกแห่งหนึ่งในตัวเมืองเพชรบุรี คือ “พระรามราชนิเวศน์” หรือที่เรียกกันภาษาชาวบ้านว่า “วังบ้านปืน” และด้วยความเชื่อที่ว่าอากาศชายทะเลและน้ำทะเลอาจบรรเทาอาการเจ็บป่วยได้ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง “พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน” ที่ชายหาดชะอำเพื่อใช้เป็นที่ประทับรักษาพระองค์
ภูมิศาสตร์ > ที่ตั้งและอาณาเขต

จังหวัดเพชรบุรีอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานคร ตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 35 ระยะทางประมาณ 123 กิโลเมตร มีพื้นที่ทั้งหมด 6,225.138 ตารางกิโลเมตรหรือ 3,890,711.20 ไร่ โดยมีส่วนที่กว้างที่สุดวัดได้ 103 กิโลเมตรจากทิศตะวันออก-ตะวันตกและส่วนที่ยาวที่สุดวัดได้ 80 กิโลเมตรจากทิศเหนือ-ใต้ มีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดและประเทศใกล้เคียงต่อไปนี้
ด้านเหนือ ติดกับอำเภอบ้านคา อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี กับอำเภออัมพวาและอำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม
ด้านตะวันออก ติดชายฝั่งอ่าวไทย (น่านน้ำติดต่อตรงข้ามกับน่านน้ำจังหวัดฉะเชิงเทรา ด้านทิศใต้จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ด้านทิศเหนือ น่านน้ำจังหวัดสมุทรสงคราม น่านน้ำจังหวัดสมุทรสาคร น่านน้ำกรุงเทพมหานคร และน่านน้ำจังหวัดสมุทรปราการ) จากจุดอักษร ก. ตำบลห้วยทรายเหนือ อำเภอชะอำ ละติจูด 12 องศา-35 ลิปดา45 ฟิลิปดาเหนือ, ลองจิจูด 49 องศา-47 ลิปดา-30 ฟิลิปดาตะวันออก; ขนานกับเส้นละติจูดไปถึงจุดหมายเลข (1) ละติจูด 12 องศา-35 ลิปดา-45 ฟิลิปดาเหนือ, ลองจิจูด 100 องศา-27 ลิปดา-30 ฟิลิปดาตะวันออก จากจุดอักษร ข. บนเส้นแบ่งเขตจังหวัดระหว่างจังหวัดเพชรบุรีกับจังหวัดสมุทรสงครามไปถึงจุดหมายเลข (2) ละติจูด 13 องศา-13 ลิปดา-00 ฟิลิปดาเหนือ, ลองจิจูด 100 องศา-10 ลิปดา-00 ฟิลิปดาตะวันออก; แล้วขนานกับเส้นละติจูดไปถึงจุดหมายเลข (3), ละติจูด 13 องศา-13 ลิปดา-00 ฟิลิปดาเหนือ, ลองจิจูด 100 องศา-27 ลิปดา-30 ฟิลิปดาตะวันออก จากจุดหมายเลข (3) ละติจูด 13 องศา-13 ลิปดา-00 ฟิลิปดาเหนือ, ลองจิจูด 100 องศา-27 ลิปดา-30 ฟิลิปดาตะวันออก; ขนานกับเส้นลองจิจูดไปบรรจบกันที่จุดหมายเลข (1) ละติจูด 12 องศา-35 ลิปดา-45 ฟิลิปดาเหนือ, ลองจิจูด 100 องศา-27 ลิปดา-30 ฟิลิปดาตะวันออก
ด้านใต้ ติดกับอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ด้านตะวันตก ติดกับภาคตะนาวศรีของประเทศพม่า
ภูมิศาสตร์ > ภูมิประเทศ

พื้นที่ด้านตะวันตกเป็นป่าไม้และภูเขาสูงสลับซับซ้อน มีเทือกเขาตะนาวศรีเป็นเส้นกั้นอาณาเขตระหว่างไทยกับพม่า เฉพาะในเขตจังหวัดเพชรบุรีมีความยาวประมาณ 120 กิโลเมตร แม่น้ำสายสำคัญไหลผ่าน 3 สาย ได้แก่ แม่น้ำเพชรบุรี มีความยาวตลอดสาย 227 กิโลเมตร แม่น้ำบางกลอย มีความยาว 44 กิโลเมตร และแม่น้ำบางตะบูน มีความยาว 18 กิโลเมตร มีประชากรอาศัยหนาแน่นทางตะวันออกของพื้นที่ ซึ่งเป็นที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเล ลักษณะภูมิประเทศจังหวัดเพชรบุรี แบ่งเป็น 3 เขต คือ
ก. เขตภูเขาและที่ราบสูง อยู่ทางด้านตะวันตกของจังหวัดติดกับพม่าในบริเวณอำเภอแก่งกระจานและอำเภอหนองหญ้าปล้อง มีภูเขาสูงและเป็นบริเวณที่สูงชันของจังหวัด มีลักษณะเป็นเทือกเขาทอดยาวจากเหนือมาใต้ พื้นที่ถัดจากบริเวณนี้จะค่อย ๆ ลาดต่ำลงมาทางด้านตะวันออก บริเวณนี้เป็นต้นกำเนิดแม่น้ำเพชรบุรีและแม่น้ำปราณบุรี
ข. เขตที่ราบลุ่มแม่น้ำ บริเวณตอนกลางของจังหวัดซึ่งอุดมสมบูรณ์ที่สุด มีแม่น้ำเพชรบุรีซึ่งเป็นแม่น้ำสายสำคัญไหลผ่าน และมีเขื่อนแก่งกระจานและเขื่อนเพชรบุรีซึ่งเป็นแหล่งน้ำระบบชลประทาน บริเวณนี้เป็นเขตเกษตรกรรมที่สำคัญของจังหวัด เขตนี้คือบริเวณบางส่วนของอำเภอเมืองเพชรบุรี อำเภอท่ายาง อำเภอชะอำ อำเภอบ้านลาด อำเภอบ้านแหลม และอำเภอเขาย้อย
ค. เขตที่ราบฝั่งทะเล อยู่ทางด้านตะวันออกของจังหวัด ติดกับชายฝั่งทะเลด้านอ่าวไทย บริเวณนี้นับเป็นแหล่งเศรษฐกิจที่สำคัญยิ่งของจังหวัดในด้านการประมง การท่องเที่ยว เขตนี้ได้แก่ บางส่วนของอำเภอเมืองเพชรบุรี บ้านแหลม ท่ายาง และชะอำ ลักษณะพื้นที่ชายฝั่งเพชรบุรี เหนือแหลมหลวงไปทางทิศเหนือเป็นพื้นที่ชายฝั่งหาดโคลน มีระบบนิเวศป่าชายเลน ด้านทิศใต้ของแหลมหลวงลงไปด้านทิศใต้เป็นหาดทราย แหลมหลวงซึ่งอยู่ในพื้นที่ตำบลแหลมผักเบี้ยจึงเป็นแหลมที่แบ่งระบบนิเวศป่าชายเลน ออกจากระบบนิเวศหาดทราย เหนือแหลมหลวงขึ้นไปด้านทิศเหนือมีลักษณะเป็นหาดโคลนเพราะอยู่ใกล้พื้นที่ชุมน้ำของแม่น้ำสายใหญ่ ได้แก่ แม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำบางตะบูน แม่น้ำแม่กลอง แม่น้ำท่าจีน และแม่น้ำบางปะกง เมื่อฤดูน้ำหลากน้ำจากแม่น้ำได้พัดพาตะกอนลงสู่ทะเลเป็นจำนวนมาก จึงส่งผลให้พื้นที่ของชายฝั่งแถบนี้มีตะกอนในน้ำสูง ส่งผลให้ชายฝั่งมีโคลนจำนวนมาก ซึ่งเหมาะแก่ระบบนิเวศป่าชายเลน เป็นแหล่งอนุบาลสัตว์ทะเล บริเวณอ่าวไทยในเขตอำเภอบ้านแหลมถือว่าเป็นอ่าวที่พบหอยหลากชนิด เช่น หอยเสียบ หอยปากเป็ด หอยตระกาย หอยตลับ หอยหลอด หอยแครง เป็นต้น โดยเฉพาะหอยแครง เป็นแหล่งที่พบมากที่สุดในโลก ภายหลังได้มีการตัดไม้ป่าชายเลนนำไปเผาถ่าน ทำลายป่าเพื่อทำนากุ้งกุลาดำ จึงส่งผลให้ป่าชายเลนถูกทำลายเป็นจำนวนมาก
ภูมิศาสตร์ > ภูมิอากาศ

จังหวัดเพชรบุรีอยู่ติดอ่าวไทยจึงได้รับอิทธิพลของลมมรสุมตะวันออกเฉียงใต้ในฤดูฝน ซึ่งมีผลทำให้ฝนตกชุก และอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือในช่วงฤดูหนาว จึงทำให้มีอากาศหนาวเย็นในช่วงเวลาดังกล่าว สามารถแบ่งฤดูกาลออกเป็น 3 ฤดู
ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม-เมษายน อุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุด 32.13 องศาเซลเซียส
ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม-พฤศจิกายน ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยปีละ 959.5 มิลลิเมตร
ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนธันวาคม-กุมภาพันธ์ อุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุด 24.16 องศาเซลเซียส
ใน พ.ศ. 2550 อุณหภูมิอากาศสูงที่สุด 37 องศาเซลเซียส (19 เมษายน) อุณหภูมิอากาศต่ำที่สุด 16 องศาเซลเซียส (4 กุมภาพันธ์) อุณหภูมิอากาศเฉลี่ยทั้งปี 28.02 องศาเซลเซียส ปริมาณฝนตกรวมทั้งปี 1,113.4 มิลลิเมตร มีจำนวนวันฝนตกวัดได้ตั้งแต่ 0.1 มิลลิเมตร จำนวน 99 วัน จากสถิติปริมาณน้ำฝนตั้งแต่ พ.ศ. 2537–2550 เฉลี่ยวันฝนตกประมาณปีละ 103 วัน ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยในรอบ 12 ปี (พ.ศ. 2539–2550) 1,003.43 มิลลิเมตรต่อปี โดยมีฝนตกมากในช่วงเดือนกันยายน–ตุลาคม
การค้าขายในแม่น้ำเพชรบุรี
สะพานจอมเกล้า
โรงกลั่นและคลังน้ำมัน
การเมืองการปกครอง

จังหวัดเพชรบุรีมีรูปแบบการปกครองและการบริหารราชการแผ่นดิน 3 รูปแบบ คือ
การเมืองการปกครอง > การบริหารส่วนกลาง

ประกอบด้วยหน่วยงานสังกัดส่วนกลางซึ่งมาตั้งหน่วยปฏิบัติงานในพื้นที่ จำนวน 75 ส่วนราชการ
การเมืองการปกครอง > การบริหารส่วนภูมิภาค

มีหน่วยราชการที่อยู่ในความควบคุมดูแลของผู้ว่าราชการจังหวัด คือ ส่วนราชการต่าง ๆ ในระดับจังหวัด และอำเภอ ส่วนราชการในระดับจังหวัดเป็นหน่วยงาน 2 ลักษณะ คือ หน่วยราชการบริหาร ส่วนภูมิภาคประจำจังหวัด และหน่วยราชการบริหารส่วนกลางในจังหวัด (ขึ้นตรงต่อส่วนกลาง) หน่วยราชการบริหารส่วนภูมิภาคประจำจังหวัดของจังหวัดเพชรบุรีมีทั้งสิ้น 33 หน่วยงาน สังกัดกระทรวงมหาดไทย 8 หน่วยงาน และสังกัดกระทรวง ทบวง กรมอื่น ๆ 26 หน่วยงาน
ระดับจังหวัด ประกอบด้วยส่วนราชการประจำจังหวัด จำนวน 26 ส่วนราชการ
ระดับอำเภอ ประกอบด้วย 8 อำเภอ 93 ตำบล 698 หมู่บ้าน
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  อำเภอเมืองเพชรบุรี  อำเภอเขาย้อย  อำเภอหนองหญ้าปล้อง  อำเภอชะอำ |   อำเภอท่ายาง  อำเภอบ้านลาด  อำเภอบ้านแหลม  อำเภอแก่งกระจาน  |  |
การเมืองการปกครอง > รายพระนามและรายชื่อผู้ปกครอง

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ | พระนาม/นาม | ตำแหน่ง | ราชวงศ์ | ช่วงเวลา |
| 1 | พระพนมทะเลศรีมเหนทราชาธิราช | กษัตริย์เพชรบุรี | - | ไม่ทราบปี |
1: 
| 2 | พระพนมไชยศิริ | กษัตริย์เพชรบุรี | - | ไม่ทราบปี |
2: 
| 3 | พระกฤติสาร | กษัตริย์เพชรบุรี | - | ไม่ทราบปี |
3: 
| 4 | พระอินทราชา  | กษัตริย์เพชรบุรี | - | ไม่ทราบปี |
4: 
| 5 | พระเจ้าอู่ทอง | กษัตริย์เพชรบุรี | - | ไม่ทราบปี - พ.ศ. 1748 |
5: เพชรบุรี: ไม่ทราบปี - พ.ศ. 1748; อโยธยา:พ.ศ. 1748 - 1796
| 6 | เจ้าสาม | กษัตริย์เพชรบุรี | - | พ.ศ. 1748 - ไม่ทราบปี |
6: 
-
-: 
| - | เจ้าวรเชษฐ์ | กษัตริย์เพชรบุรี | สายน้ำผึ้ง | หลัง พ.ศ. 1868 - 1887 |
-: เพชรบุรี: หลัง พ.ศ. 1868 - 1887; อโยธยา: พ.ศ. 1887 - 1893; อยุธยา: พ.ศ. 1893 - 1912
ประชากร

ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2550 จังหวัดเพชรบุรีมีประชากร จำนวน 456,061 คน เป็นชาย 220,847 คน หญิง 235,214 คน จำนวนบ้าน 156,457 หลังคาเรือน ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ (ร้อยละ 97.35) และศาสนาอื่น ๆ ได้แก่ ศาสนาอิสลาม (ร้อยละ 2.49) และศาสนาคริสต์ (ร้อยละ 0.16) รายได้ต่อหัวของประชากรจังหวัดเพชรบุรีใน พ.ศ. 2549 คือ 102,202 บาทต่อคนต่อปี
ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ > เมืองพี่น้อง

จังหวัดเพชรบุรีมีความสัมพันธ์ในฐานะเมืองพี่น้อง (Sister City) กับเมืองดังต่อไปนี้[ต้องการอ้างอิง]
พารามัตตา ประเทศออสเตรเลีย (พ.ศ. 2538)
หูลู่เต่า ประเทศจีน (พ.ศ. 2544) ความสัมพันธ์ในระดับเทศบาลกับเมือง โดยเทศบาลเมืองเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี กับนครหูลู่เต่าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
การขนส่ง > ระยะทางจากตัวจังหวัดไปอำเภอต่าง ๆ

อำเภอบ้านลาด 9 กิโลเมตร
อำเภอบ้านแหลม 13 กิโลเมตร
อำเภอท่ายาง 20 กิโลเมตร
อำเภอเขาย้อย 24 กิโลเมตร
อำเภอหนองหญ้าปล้อง 35 กิโลเมตร
อำเภอชะอำ 42 กิโลเมตร
อำเภอแก่งกระจาน 47 กิโลเมตร
สถานที่ท่องเที่ยวและสถานที่สำคัญ

ศิลปวัฒนธรรมเพชรบุรี
โบราณสถานในเมืองเพชร
หาดเจ้าสำราญ
หาดชะอำ
หาดปึกเตียน
ตลาดริมน้ำท่าน้ำข้ามภพ ท่ายาง เพชรบุรี
พระราชวังรามราชนิเวศ (วังบ้านปืน)
ชายฝั่งทะเลสมเด็จพระนเรศมหาราช เป็นชายฝั่งทะเลในพื้นที่แหลมผักเบี้ย ซึ่งมีความยาว 200 กิโลเมตร มีความยาวไปถึงจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
วัดเกษมสุทธาราม
โบสถ์ วัดท่าคอย
วัดชายนา
วัดโคมนาราม หรือวัดในบางแก้ว ตำแหน่งที่ตั้งเดิมของวัดได้จมทะเลไปและได้ย้ายที่ตั้งใหม่ โดยสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชียได้ทำการศึกษาและได้ทำการหาวิธีป้องกันและลดผลกระทบ
วัดปากน้ำ-ท่าหิน เป็นวัดร้างที่คงหลงเหลืออยู่แค่พระพุทธรูปกับซุ้มเท่านี้ อยู่ถนนโพธิ์การ้องใกล้สี่แยกท่าหินที่ไปบางแก้ว
วัดปีป เป็นวัดร้างที่ตั้งอยู่ข้างรางรถไฟในเขตตำบลช่องสะแก อำเภอเมืองเพชรบุรี
วัดโคมนาราม
หาดเจ้าสำราญ
หาดชะอำ
วัดสระบัว
พระนครคีรี
หาดเจ้าสำราญ
สถานีรถไฟเพชรบุรี
สถาบันอุดมศึกษาในจังหวัดเพชรบุรี

วิทยาลัยสงฆ์เพชรบุรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (โครงการจัดตั้งวิทยาเขตเพชรบุรี)
มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยเขตสารสนเทศเพชรบุรี
ศูนย์วิทยพัฒนาและชุมชนสัมพันธ์เพชรบุรี มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
มหาวิทยาลัยนานาชาติแสตมฟอร์ด
มหาวิทยาลัยเว็บสเตอร์ (ประเทศไทย)
มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี
ดูเพิ่ม

สถานีย่อยประเทศไทย
รายชื่อวัดในจังหวัดเพชรบุรี
รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดเพชรบุรี
เชิงอรรถ

↑  พระราชพงศาวดารเหนือ ระบุว่า เมื่อทรงไปครองอโยธยาแล้ว ทรงให้เจ้าอ้ายไปครองเมืองนคร เจ้ายี่ไปครองเมืองตะนาว และเจ้าสามครองเมืองเพชรบุรี
บรรณานุกรม

ชุลีพร วิรุณหะ;  และคณะ (มกราคม–มิถุนายน 2018). "'ประตูสู่อุษาคเนย์': มุมมองใหม่ต่อการศึกษาประวัติศาสตร์เมืองเพชรบุรี". วารสารอักษรศาสตร์. มหาวิทยาลัยศิลปากร. 40 (1): 11–50. eISSN 2672-9709.
วรางคณา นิพัทธ์สุขกิจ, รศ. (August 2018–July 2019). "การเสด็จประพาสเมืองเพชรบุรีสมัยรัชกาลที่ 4 ถึงรัชกาลที่ 6". วารสารประวัติศาสตร์. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. 43: 47–72. ISSN 0125-1902. {{cite journal}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |date= (help)
พระธรรมวชิรสุตาภรณ์ (สุพจน์ โชติญาโณ)

| พระธรรมวชิรสุตาภรณ์ (สุพจน์ โชติญาโณ) |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: พระคุณท่าน ท่านเจ้าคุณสุพจน์ ป.ธ.5
ส่วนบุคคล
เกิด: 19 มิถุนายน พ.ศ. 2488 (79 ปี)
นิกาย: มหานิกาย
การศึกษา: น.ธ.เอก ป.ธ.5 B.A. M.A. Ph.D. พธ.ด.กิตติมศักดิ์ (การจัดการเชิงพุทธ)
ตำแหน่งชั้นสูง
ที่อยู่: วัดกลาง (พระอารามหลวง) จังหวัดบุรีรัมย์
อุปสมบท: 14 มิถุนายน พ.ศ.2508
พรรษา: 59
ตำแหน่ง: เจ้าอาวาสพระอารามหลวง วัดกลาง (พระอารามหลวง) ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์  และเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์ (มหานิกาย)
พระธรรมวชิรสุตาภรณ์ (สุพจน์ โชติญาโณ) ดร.,ป.ธ.5 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรม ปัจจุบันดำรงตำแหน่งทางพระสังฆาธิการเป็นเจ้าอาวาสพระอารามหลวง
วัดกลาง (พระอารามหลวง) ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์  และเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์ (มหานิกาย)
ชาติภูมิ

พระธรรมวชิรสุตาภรณ์ (สุพจน์ โชติญาโณ),ดร. นามเดิมชื่อ สุพจน์ นามสกุล วัณหมาตร์
เกิดเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2488
ณ บ้านเลขที่ 19 หมู่ที่ 1 ตำบลซองแมว อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา
การบรรพชา และอุปสมบท

บรรพชา เป็นสามเณร เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2500 ณ วัดกลาง  ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ โดยมี ท่านเจ้าคุณพระธรรมธีรมุนี (พระราชาคณะชั้นสามัญ) วัดกลาง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เป็นพระอุปัชฌาย์
อุปสมบท เป็นพระภิกษุ เมื่อวันที่14 มิถุนายน พ.ศ. 2508 ณ พัทธสีมาอุโบสถวัดกลาง  ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ โดยมี ท่านเจ้าคุณพระธรรมธีรมุนี (พระราชาคณะชั้นสามัญ) วัดกลาง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เป็นพระอุปัชฌาย์ พระสมุห์สาลี อาภสฺสโร เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และมีพระใบฎีกาวีระพงษ์ พรหฺมญาโณ เป็นพระอนุสาวนาจารย์     ได้รับฉายานามว่า" โชติญาโณ "
วุฒิการศึกษา/วิทยฐานะ

พ.ศ. 2500 สำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 สถานศึกษา โรงเรียนชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา
พ.ศ. 2504 สอบไล่ได้ นักธรรมชั้นเอก สถานศึกษา สำนักศาสนศึกษาวัดกลาง  สำนักเรียนคณะจังหวัดบุรีรัมย์ สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง
พ.ศ. 2511 สอบไล่ได้ เปรียญธรรม 5 ประโยค สถานศึกษา สำนักศาสนศึกษาวัดกลาง  สำนักเรียนคณะจังหวัดบุรีรัมย์  สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง
พ.ศ. 2514 สำเร็จการศึกษาปริญญาตรี (B.A.) สถานศึกษา มหาวิทยาลัยนาลันทา ประเทศอินเดีย
พ.ศ. 2527 สำเร็จการศึกษาปริญญาโท  Master of Arts (M.A.) สถานศึกษา มหาวิทยาลัยปัตตนะ ประเทศอินเดีย
พ.ศ. 2547 สำเร็จการศึกษาปริญญาเอก  Doctor of Philosophy (Ph.D.) สถานศึกษา มหาวิทยาลัยมคธ ประเทศอินเดีย
งานปกครองบริหารกิจการคณะสงฆ์

พ.ศ. 2514   ดำรงตำแหน่งเป็น เจ้าอาวาส ประเภทวัดราษฎร์  วัดกลาง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ. 2515   ดำรงตำแหน่งเป็น เลขานุการเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ. 2517   ดำรงตำแหน่งเป็น รองเจ้าคณะอำเภอเมืองบุรีรัมย์
พ.ศ. 2530   ได้รับแต่งตั้งเป็น พระอุปัชฌาย์
พ.ศ. 2534   ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งเป็น เจ้าอาวาสพระอารามหลวง วัดกลาง (พระอารามหลวง) ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ. 2534   ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งเป็น รองเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์ (มหานิกาย)
พ.ศ. 2550   ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งเป็น เจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์ (มหานิกาย)
งานด้านการศึกษา

พ.ศ. 2514  ดำรงตำแหน่งเป็น เจ้าสำนักศาสนศึกษา(นักธรรม-ธรรมศึกษา,บาลี-บาลีศึกษา) วัดกลาง (วัดราษฎร์) ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ. 2515  ดำรงตำแหน่งเป็น รองผู้อำนวยการศูนย์พุทธศาสตร์บุรีรัมย์
พ.ศ. 2529  เป็นผู้ก่อตั้งโรงเรียนปริยัติธีรวิทยา (พระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา)วัดกลาง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ. 2530  ดำรงตำแหน่งเป็น ผู้จัดการ และครูใหญ่ โรงเรียนปริยัติธีรวิทยา (พระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา) วัดกลาง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ. 2534  ดำรงตำแหน่งเป็น เจ้าสำนักศาสนศึกษา(นักธรรม-ธรรมศึกษา,บาลี-บาลีศึกษา) วัดกลาง พระอารามหลวง จังหวัดบุรีรัมย์
พ.ศ.2550  ดำรงตำแหน่งเป็น เจ้าสำนักเรียนคณะจังหวัดบุรีรัมย์ (นักธรรม-ธรรมศึกษา,บาลี-บาลีศึกษา)
พ.ศ. 2563  ดำรงตำแหน่งเป็น ประธานกรรมการประจำวิทยาลัยสงฆ์บุรีรัมย์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
งานด้านสาธารณสงเคราะห์

บริจาคทุนการศึกษา ให้แก่พระภิกษุ-สามเณร และคฤหัสถ์
บริจาคเงินนิตยภัต(เงินเดือนในตำแหน่งทางปกครองคณะสงฆ์) เพื่อสมทบทุนซื้อที่ดินให้แก่ วิทยาลัยสงฆ์บุรีรัมย์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
บริจาคข้าวสาร สิ่งของที่ควรแก่การบริโภค ให้แก่โรงพยาบาลบุรีรัมย์
บริจาคข้าวสาร สิ่งของที่ควรแก่การบริโภค ให้แก่ประชาชนที่ได้รับการคัดเลือกจากชุมชนในเขตเทศบาลเมืองบุรีรัมย์ว่าเป็นบุคคลต้นทุนน้อยยากไร้ยากจน
รางวัลเกียรติคุณ

พ.ศ. 2555  ได้รับถวายปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (ปริญญาเอกกิตติมศักดิ์เชิดชูเกียรติคุณ) สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ  สภามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พ.ศ. 2561  ได้รับถวายปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (ปริญญาเอกกิตติมศักดิ์เชิดชูเกียรติคุณ) สาขาวิชาการบริหารการศึกษา  สภามหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์
รางวัลเกียรติคุณ > สัทธิวิหาริก

พระพรหมวชิโรดม (สุทัศน์ วรทสฺสี) ป.ธ.9 เจ้าคณะภาค 10 เจ้าอาวาสพระอารามหลวง วัดโมลีโลกยารามราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
พระมงคลสุตกิจ (บุญถิ่น ปุญฺญสิริ) ป.ธ.7 รองเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวง วัดกลาง (พระอารามหลวง) อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
สมณศักดิ์พัดยศ

พ.ศ. 2511 สอบไล่ได้เปรียญธรรม 5 ประโยค มีสมณศักดิ์พัดยศทางวิชาการเปรียญธรรม ที่ พระมหาสุพจน์ โชติญาโณ
พ.ศ. 2519 มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ ขึ้น เป็นพระครูสัญญาบัตร พัดยศประจำตำแหน่งพระครูสัญญาบัตร รองเจ้าคณะอำเภอชั้นเอก ในราชทินนามที่ พระครูธีรคุณาธาร (6 มกราคม พ.ศ.2520)
พ.ศ. 2539  มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ ในราชทินนามที่ พระสุธีปริยัตยาภรณ์,(สป.) (5 ธันวาคม พ.ศ. 2539)
พ.ศ. 2548 มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นราช ในราชทินนามที่ พระราชปริยัติกวี สุธีวรกิจจานุกิจ มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี(5 ธันวาคม พ.ศ. 2548)
พ.ศ. 2559 มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ในราชทินนามที่ พระเทพปริยัตยาจารย์ ไพศาลปริยัติคุณ วิบูลศาสนกิจจาทร มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี (5 ธันวาคม พ.ศ. 2559)
พ.ศ. 2566 มีพระบรมราชโองการโปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์พัดยศขึ้น เป็นพระราชาคณะชั้นธรรม ในราชทินนามที่ พระธรรมวชิรสุตาภรณ์ สุนทรสีลาจารวัฒน์ ปริยัติธรรมธารี ศรีศาสนกิจธุราทร มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี(28 มิถุนายน พ.ศ. 2566)
แหล่งข้อมูลอื่น

เป็นประธานฝ่ายสงฆ์  พิธีเจริญพระพุทธมนต์ ทำบุญตักบาตรแด่ภิกษุสงฆ์ จำนวน 192 รูป ถวายเป็นพระราชกุศล เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง 91 พรรษา 12 สิงหาคม พ.ศ. 2566
เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ พิธีเจริญพระพุทธมนต์ถวายพระพรชัยมงคล ถวายเป็นพระราชกุศล แด่ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันประสูติ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2566
↑  http://www.buriram.go.th/activities_news/list.php?id_title=00684%5Bลิงก์เสีย%5D
↑  "สพป.บุรีรัมย์ เขต 4 พิธีเจริญพระพุทธมนต์ถวายพระพรชัยมงคล ถวายเป็นพระราชกุศล แด่ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันประสูติ 7 ธันวาคม 2566 – สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน |". 2023-12-07.
พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

บทความนี้เป็นรายพระนามพระราชโอรส พระราชธิดา และพระราชนัดดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งราชวงศ์จักรี
รายพระนามพระราชนัดดา > ราชสกุลสุประดิษฐ์

ราชสกุลสุประดิษฐ์ ต้นราชสกุล คือพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร มีหม่อม 3 คน ได้แก่
หม่อมจิ๋ม
หม่อมบาง
หม่อมแช่ม
มีพระโอรส 5 องค์ และพระธิดา 1 พระองค์ กับ 8 องค์ รวม 14 พระองค์/องค์ ได้แก่
| ราชสกุลสุประดิษฐ์> ลำดับ | ราชสกุลสุประดิษฐ์> พระรูปและพระนาม | ราชสกุลสุประดิษฐ์> เพศ | ราชสกุลสุประดิษฐ์> พระมารดา | ราชสกุลสุประดิษฐ์> ประสูติ | ราชสกุลสุประดิษฐ์> สิ้นพระชนม์ | ราชสกุลสุประดิษฐ์> พระชันษา |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | หม่อมเจ้าสถิตย์เสถียร สุประดิษฐ์ | ช. | ไม่มีข้อมูล | 30 มกราคม พ.ศ. 2393 | 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2474 | 81 ปี 7 วัน |
| 2 | หม่อมเจ้าจันทร | ญ. | ไม่มีข้อมูล | 30 มกราคม ถึง 13 มีนาคม พ.ศ. 2393 | 1 เมษายน พ.ศ. 2447 ถึง 31 มีนาคม พ.ศ. 2448 | 54 ปี 19 วัน ถึง 55 ปี 61 วัน |
| 3 | พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแก้วกัลยาณี | ญ. | หม่อมจิ๋ม | 30 มกราคม ถึง 13 มีนาคม พ.ศ. 2393 | 3 ธันวาคม พ.ศ. 2456 | 63 ปี 265 วัน ถึง 63 ปี 308 วัน |
| 4 | หม่อมเจ้าใหญ่ | ญ. | ไม่มีข้อมูล | 10 มีนาคม พ.ศ. 2396 ถึง 28 มีนาคม พ.ศ. 2397 | ก่อน 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 | ไม่เกิน 72 ปี 237 วัน |
| 5 | หม่อมเจ้าโสภา | ญ. | ไม่มีข้อมูล | 10 มีนาคม พ.ศ. 2396 ถึง 28 มีนาคม พ.ศ. 2397 | 2 ตุลาคม พ.ศ. 2449 | 52 ปี 188 วัน ถึง 53 ปี 206 วัน |
| 6 | หม่อมเจ้าสฤกษาสัณฐาน | ญ. | ไม่มีข้อมูล | 10 มีนาคม พ.ศ. 2396 ถึง 28 มีนาคม พ.ศ. 2397 | 13 มกราคม พ.ศ. 2452 | 54 ปี 291 วัน ถึง 55 ปี 309 วัน |
| 7 | หม่อมเจ้าผกา | ญ. | ไม่มีข้อมูล | 10 มีนาคม พ.ศ. 2396 ถึง 28 มีนาคม พ.ศ. 2397 | ก่อน 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 | ไม่เกิน 72 ปี 237 วัน |
| 8 | หม่อมเจ้าสยุมยุพี | ญ. | หม่อมบาง | 19 มีนาคม พ.ศ. 2398 ถึง 5 เมษายน พ.ศ. 2399 | 12 มีนาคม พ.ศ. 2431 | 31 ปี 341 วัน ถึง 32 ปี 358 วัน |
| 9 | หม่อมเจ้าสง่างาม | ช. | หม่อมแช่ม | 26 มีนาคม พ.ศ. 2400 ถึง 15 มกราคม พ.ศ. 2401 | 23 เมษายน พ.ศ. 2460 | 59 ปี 99 วัน ถึง 60 ปี 28 วัน |
| 10 | หม่อมเจ้าปิยะภักดีนาถ | ช. | หม่อมบาง | 15 มกราคม พ.ศ. 2401 | 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2471 | 70 ปี 126 วัน |
| 11 | หม่อมเจ้าวงแข | ญ. | หม่อมบาง | 31 มีนาคม พ.ศ. 2405 ถึง 19 มีนาคม พ.ศ. 2406 | 2 กันยายน พ.ศ. 2453 | 47 ปี 167 วัน ถึง 48 ปี 155 วัน |
| 12 | หม่อมเจ้ากมลมาต | ญ. | ไม่มีข้อมูล | หลัง 30 มีนาคม พ.ศ. 2405 | ก่อน 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 | ไม่เกิน 63 ปี 216 วัน |
| 13 | หม่อมเจ้างาม | ช. | ไม่มีข้อมูล | หลัง 30 มีนาคม พ.ศ. 2405 | ก่อน 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 | ไม่เกิน 63 ปี 216 วัน |
| 14 | หม่อมเจ้าเล็ก | ช. | ไม่มีข้อมูล | หลัง 30 มีนาคม พ.ศ. 2405 | ก่อน 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 | ไม่เกิน 63 ปี 216 วัน |
รายพระนามพระราชนัดดา > โอรสในหม่อมยิ่ง

หม่อมยิ่ง มีสวามี 1 คน คือ
โต
มีโอรส 1 คน คือ
| โอรสในหม่อมยิ่ง> ลำดับ | โอรสในหม่อมยิ่ง> รูปและชื่อ | โอรสในหม่อมยิ่ง> เพศ | โอรสในหม่อมยิ่ง> บิดา | โอรสในหม่อมยิ่ง> เกิด | โอรสในหม่อมยิ่ง> ถึงแก่กรรม | โอรสในหม่อมยิ่ง> อายุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ไม่มีข้อมูล | ช. | โต | พ.ศ. 2429 | ไม่มีข้อมูล | ไม่มีข้อมูล |
รายพระนามพระราชนัดดา > พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี มีพระสวามี 1 พระองค์ คือ
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
มีพระราชโอรส 1 พระองค์ คือ
| พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี> ลำดับ | พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี> พระรูปและพระนาม | พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี> เพศ | พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี> พระบิดา | พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี> ประสูติ | พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี> สิ้นพระชนม์ | พระราชโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี> พระชันษา |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า | ช. | พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว | 13 มิถุนายน พ.ศ. 2415 | ในวันประสูติ | 0 วัน |
รายพระนามพระราชนัดดา > พระราชโอรสและพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระภรรยาเจ้า 9 พระองค์ และพระสนม 144 คน รวม 153 พระองค์/คน ได้แก่
ดูเพิ่ม: รายพระนามพระภรรยาเจ้าและพระสนมในรัชกาลที่ 5
มีพระราชโอรส 32 พระองค์ พระราชธิดา 44 พระองค์ และตก 21 พระองค์ รวม 97 พระองค์ ได้แก่
ดูเพิ่ม: พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว