โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง
ประวัติ

โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง เดิมเป็นโรงเรียนชายล้วน เปิดทำการสอนเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 ในระดับชั้นเรียนประถมศึกษาเป็นลำดับแรก ต่อมามีจำนวนนักเรียนเพิ่มมากขึ้น จึงได้สร้างอาคารเรียนถาวรไม้ชั้นเดียวใต้ถุนสูงขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2460 และเปิดเรียนถึงชั้นมัธยมปีที่ 6 ได้เริ่มเป็นสหศึกษาโดยการรับ มัธยมตอนปลายก่อน แล้วจึงเริ่มเต็มรูปแบบ
ต่อมามีจำนวนนักเรียนเพิ่มมากขึ้น ทางราชการจึงได้สร้างอาคารเรียนถาวรขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2460  เข้าใจว่าใช้งบประมาณแผ่นดิน เป็นอาคารไม้ชั้นเดียวใต้ถุนสูง หลังคามุงกระเบื้อง มี 6 ห้องเรียน มีห้องประชุมจุนักเรียนได้ประมาณ 200 คน มีห้องครูใหญ่ 1 ห้อง เปิดเรียนถึง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ซึ่งนับว่าเป็นชั้นเรียนสูงสุด เมื่อวันที่ 11  กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2472 ต่อ จากนั้นนักเรียนก็เพิ่มมากขึ้นทุกปี
ต่อมาในปี พ.ศ. 2478 กระทรวงกลาโหมได้ยกที่ดินให้กระทรวงศึกษาธิการ และได้ก่อสร้างอาคารเรียนมีใต้ถุนสูงขนาด 6 ห้องเรียน เพิ่มเติม และย้ายนักเรียนมัธยมศึกษามาเรียนที่อาคารหลังใหม่นี้ ส่วนโรงเรียนที่ตั้งอยู่บริเวณเดิมได้ใช้เป็นที่เรียนชั้นประถมศึกษาต่อไป ซึ่งต่อมาภายหลังได้ตั้งเป็นโรงเรียนปราจีนกัลยาณีซึ่งเป็นโรงเรียนหญิงล้วน
อาคารหลังนี้สร้างด้วยวัสดุอุปกรณ์ของเก่าจึงไม่มั่นคงถาวร กอร์ป ทั้งจำนวนนักเรียนมากขึ้น ทางราชการจึงได้สร้างอาคารเรียนใหม่ด้วยเงินงบประมาณแผ่นดิน เป็นอาคารไม้ 2 ชั้น มี 16 ห้องเรียน ณ สถานที่ตั้งปัจจุบัน เมื่อ พ.ศ. 2484 ในบริเวณพื้นที่ดินครั้งแรกประมาณ 33 ไร่ 1 งาน 94 ตารางวา ในปี พ.ศ. 2534 ได้รื้ออาคารหลังนี้เพราะได้สร้างมา 80 ปี ต่อมาได้สร้างอาคารอนุรักษ์ขึ้นแทนปี พ.ศ. 2534 ได้รับที่ดินเพิ่มจากราชพัสดุบริเวณสถานีอนามัยของเทศบาลเมืองปราจีนบุรีเดิม จำนวน 2 ไร่ 1 งาน 84 ตารางวา
ด้านการจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง มีการเรียนการสอนการสอนทั้งสิ้น 84 ห้องเรียน จำแนกเป็นระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น 39 ห้องเรียน และระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 45 ห้องเรียน โดยชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายมี 2 แผนการเรียน คือ แผนการเรียนคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ และแผนการเรียนคณิตศาสตร์และภาษา อนึ่งเพื่อให้สอดคล้องกับบริบทของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา และอย่างต่อเนื่อง โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุงได้จัดให้มีห้องเรียนพิเศษโครงการต่าง ๆ มากมาย ดังนี้
ห้องเรียนสองภาษา (Bilingual Program : BP) จัดตั้งในปี พ.ศ. 2545 – 2546
ห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม จัดตั้งในปี พ.ศ. 2548-2549
ห้องเรียน Mini English Program : MEP จัดตั้งในปี พ.ศ. 2551
ห้องเรียน International Programme : IP จัดตั้งในปี พ.ศ. 2560
ห้องเรียนพิเศษเพชร ป.ร.อ. จัดตั้งในปี พ.ศ. 2563
ซึ่งโครงการห้องเรียนพิเศษต่าง ๆ ที่กล่าวมานี้ มีการจัดการเรียนการสอนทั้งในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย โดยในปี 2563 โครงการห้องเรียนพิเศษ International Programme กำหนดเปิดการเรียนการสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย แผนการเรียนคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์
ปัจจุบันโรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุงเป็นโรงเรียนประจำจังหวัดปราจีนบุรี และได้รับงบประมาณเพื่อพัฒนาโรงเรียนเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน  โรงเรียนจึงมีอาคารเรียนต่าง ๆ  ดังนี้
อาคารเรียน 1 (จิตรลดา) กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
อาคารเรียน 2 (ศิวาลัย) กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย
อาคารเรียน 3 (อมรินทร์) กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ และ MEP
อาคารเรียน 4 (อาคารศิลปกรรม) กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ
อาคารเรียน 5 (บรมพิมาน) International Programme
อาคารเรียน 6 (จักรี) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
อาคารเรียน 7 (ดุสิต) กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ และ ICT
นอกจากนี้ยังมีอาคารประกอบต่าง ๆ ได้แก่ อาคารอนุรักษ์, อาคารศูนย์กีฬา, อาคาร MEP, อาคารโดม 95 ปี, อาคารโดม 98 ปี, หอสมุด 99 ปี, หอพระ 100 ปี, อาคาร 101 ปี  (โรงอาหาร), หอประชุมอเนกสัมพันธ์, อาคารวิทยบริการ (สมาคมครูอาวุโสปราจิณราษฎรอำรุง, สมาคมผู้ปกครองและครูโรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง และสมาคมศิษย์เก่าโรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง), อาคารสวนธรรมมะ, อาคารธรณีวิทยา, อาคารดนตรีสากล, อาคารเกษตรกรรม, อาคารสหกรณ์ร้านค้าโรงเรียน, อาคารพยาบาล, อาคารสวัสดิการร้านค้า, อาคารธนาคารโรงเรียน สถานที่สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในโรงเรียน ได้แก่ ศาลพระภูมิโรงเรียน หอพระโรงเรียน (หลวงพ่อเพ็ชร) ศาลเจ้าพ่อขุนทอง พระพิฆเนศ
โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง เป็นโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษ มีนักเรียนมากกว่า 3,400 คนส่งผลให้เป็นโรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูงในการสอบเข้าเพื่อศึกษาต่อทั้งระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ด้วยความเข้มข้นของวิชาการ การสอบทักษะชีวิต ตลอดจนการพัฒนาบุคลิกภาพของผู้เรียนให้เป็นคนดีและเก่ง โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุงจึงเป็นโรงเรียน 1 ใน 100 โรงเรียนที่ดีที่สุดของประเทศไทย โดยอยู่ในอันดับที่ 63 ในปี พ.ศ. 2561 จนถึงปัจจุบัน