stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
รีสส์ เนลสัน
เกียรติประวัติ

อาร์เซนอล
เอฟเอคัพ: 2019–20
เอฟเอคอมมิวนิตีชีลด์: 2017
อาร์เซนอล U23
พรีเมียร์ลีก 2: 2017–18
พรีเมียร์ลีก อินเตอร์เนชั่นแนล คัพ รองชนะเลิศ: 2017–18
รางวัลส่วนตัว
UEFA European Under-17 Championship Team of the Tournament: 2016
Premier League 2 Player of the Month: สิงหาคม 2017
Premier League 2 Player of the Year: 2017–18
Bundesliga Rookie of the Month: ตุลาคม 2018
แหล่งข้อมูลอื่น

Arsenal profile
England profile at The Football Association[ลิงก์เสีย]
| ด ค กผู้เล่นชุดปัจจุบันของสโมสรฟุตบอลฟูลัม  |
| --- | --- |
 1 เลโน  2 เทต  3 แบสซีย์  5 แอนเดอร์สัน  6 รีด  7 ฆิเมเนซ  8 วิลสัน  9 มูนิซ  10 แคร์นีย์ (c)  11 ตราโอเร  12 วีนีซียุส  15 เควงกา  16 เบอร์เก  17 อิโวบี  18 เปเรย์รา  19 เนลสัน  20 ลูคิช  21 กัสตาญ  23 เบนดา  30 เซสเซยง  31 ดีย็อป  32 สมิท ราว  33 รอบินสัน  44 เดอ ฟูเกอโรลส์  47 โกโด  ผู้จัดการ: ซิลวา
พระนางคำอุ่น

| พระนางคำอุ่น> พระอัครมเหสีลาว |
| --- | --- |
ดำรงพระยศ: 28 เมษายน พ.ศ. 2447 -  5 มิถุนายน พ.ศ. 2458
ก่อนหน้า: พระนางทองสี
ถัดไป: พระอัครมเหสีคำผุย

พระราชสมภพ: 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2428 ราชอาณาจักรลาว
สวรรคต: 5 มิถุนายน พ.ศ. 2458 (พระชนมายุ 30 พรรษา)
พระราชสวามี: พระบาทสมเด็จพระเจ้าศรีสว่างวงศ์
พระราชบุตร: 6 พระองค์
ราชวงศ์: ราชวงศ์ล้านช้างร่มขาว
พระอัครมเหสีคำอุ่น (ลาว: ພຣະອັຄຣະມະເຫສີຄຳອຸ່ນ พระอัคระมะเหสีคำอุ่น, อังกฤษ: Queen Kham-Oun) (15 กรกฎาคม พ.ศ. 2428 - 5 มิถุนายน พ.ศ. 2458) เสด็จพระราชสมภพเมื่อ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2428 พระองค์ทรงราชาภิเษกสมรสกับพระบาทสมเด็จพระเจ้าศรีสว่างวงศ์ ทรงเป็นสมเด็จพระบรมราชชนนี ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าศรีสว่างวัฒนา พระองค์เสด็จสวรรคต ณ พระราชวังหลวงพระบาง สิริพระชนมายุ 30 พรรษา
ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง

| ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง |
| --- | --- |
สร้างโดย: บริษัท โซนิกซ์ บูม 2013 จำกัด
บทประพันธ์: จินโจว
บทละครโทรทัศน์: สร้างสรรค์ / นุชหน้าจอ
กำกับโดย: ชุดาภา จันทเขตต์
แสดงนำ: มาริโอ้ เมาเร่อ คิมเบอร์ลี แอน โวลเทมัส ปรมะ อิ่มอโนทัย ณปภา ตันตระกูล ภูริตา สุปินชุมภู สาริน รณเกียรติ ชญานิศ จ่ายเจริญ จินตหรา สุขพัฒน์ รัดเกล้า อามระดิษ
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: ยา ยา ยา - มาริโอ้ เมาเร่อ Feat. อยุธยา Cute Boys
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: กอด - นภัทร อินทร์ใจเอื้อ
ประเทศแหล่งกำเนิด: ไทย
ภาษาต้นฉบับ: ไทย
จำนวนตอน: 14 ตอน
การผลิต
ควบคุมงานสร้าง: ปิยะ เศวตพิกุล
ความยาวตอน: 150 นาที
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
ออกอากาศ: 31 มกราคม พ.ศ. 2562 – 20 มีนาคม พ.ศ. 2562
ละครเรื่องก่อนหน้า: บ่วงนฤมิต
ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง (อังกฤษ: Thong ek: The Herbal Master) เป็นละครโทรทัศน์ไทยแนวพีเรียด-คอมเมดี้ ดราม่าสร้างจากบทประพันธ์ของจินโจว บทโทรทัศน์โดย สร้างสรรค์ / นุชหน้าจอ ผลิตโดย บริษัท โซนิกซ์ บูม 2013 จำกัด กำกับการแสดงโดย ชุดาภา จันทเขตต์  ออกอากาศทุกวันพุธ - พฤหัสบดี เวลา 20.20 - 22.50 น. ทางช่อง 3 ออกอากาศตอนแรกวันพฤหัสบดีที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2562 ต่อจากละครเรื่อง บ่วงนฤมิต นำแสดงโดย มาริโอ้ เมาเร่อ และ คิมเบอร์ลี แอน โวลเทมัส
ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง มีเรตติ้งเฉลี่ยที่ 6.420 โดยหากแบ่งตามพื้นที่ ในกรุงเทพมหานครมีเรตติ้งเฉลี่ยสูงสุดที่ 10.794 รองลงมาภาคกลางที่ 7.364  ส่วนภาคที่มีเรตติ้งเฉลี่ยน้อยสุดคือภาคใต้ เรตติ้งเฉลี่ย 3.945
นักแสดง

| ตัวละคร | นักแสดงหลัก |
| --- | --- |
พ่อทองเอก: มาริโอ้ เมาเร่อ
แม่ชบา: คิมเบอร์ลี่ แอน โวลเทมัสด.ญ.ภิญญาพัชร์ วู้ดค้อก (วัยเด็ก)
พ่อกล้า: ปรมะ อิ่มอโนทัยด.ช.ธิติวัฒน์ ลิ้มพิมพ์เพราะ (วัยเด็ก)
แม่ผ่อง: ภูริตา สุปินชุมภู
พ่อเพิ่ม: สาริน รณเกียรติ
แม่กลิ่น: ชญานิศ จ่ายเจริญ
แม่ชงโค: ณปภา ตันตระกูล
ขุนกสิกรรมบำรุง: จักรกฤษณ์ อำมรัตน์
คุณนายสายหยุด: จินตหรา สุขพัฒน์
แม่มั่น: รัดเกล้า อามระดิษ
ปู่ทองอิน: รอง เค้ามูลคดี
คุณนายกิ่งแข: เจนนิเฟอร์ คิ้ม
คุณนายเยื้อน: ศรีพรรณ ชื่นชมบูรณ์
เปียก: ณัฏฐพงษ์ ชาติพงษ์
ตุ่น: จุ๊บจิ๊บ เชิญยิ้ม
เพิ้ง: ภิชาภัช มหาทิตยากุล
รำเพย: ด.ญ.ภัทรภร มุกโชควัฒนา
จิ้ม: สมัชญ์ เนียมสอาด
หลวงตาเพชร: โยธิน มาพบพันธ์
นางอิ่ม: เจริญสุข นาคสวัสดิ์
นางฉุย: กิ่งกาญจน์ ไตรยสุทธิ์
บทบาท: นักแสดงรับเชิญ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเพียงแม้นนฤมิตร / เสด็จพระองค์หญิง: ธัญญา โสภณ
หม่อมเจ้าปิ่น ปรีดา / ท่านชายปิ่น: ณัฏฐ์ เทพหัสดิน ณ อยุธยา
ลุงขาว: หน่อย เชิญยิ้ม
หมอหลวงในเสด็จพระองค์หญิง: คมสัน ทินกร ณ อยุธยา
คยองซอก: นิชคุณ หรเวชกุล
มีแร: ราศรี บาเล็นซิเอก้า จิราธิวัฒน์
แดงซิ่ง: ด.ช.อัครนันท์ วรโรจน์เจริญเดช
งานสร้าง

แนวคิดการสร้างละครเรื่องนี้ ชุดาภา จันทเขตต์ ได้รับแรงบันดาลใจจาก "หมอสมหมาย" แห่งสิงห์บุรี คุณหมอแผนปัจจุบัน ที่ไปศึกษาเรื่องสมุนไพรไทย ที่ชุดาภาได้ไปทำการรักษา เห็นว่าแนวคิดเรื่องภูมิปัญญาไทย มรดกของไทยเป็นที่น่าสนใจ โดยให้มีฉากหลังอยู่ในปี พ.ศ. 2419 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยนำเสนอมิติความเป็นไทยผ่านแพทย์แผนไทยโบราณ ที่สืบทอดมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยายังเป็นราชธานี
ด้านการเขียนบท วิธีการเลือกโรคในเรื่อง วิธีคิดคือ คนดูแล้วรู้สึกว่าเข้าใจเลย อย่างปวดหัว ปวดท้อง เป็นหวัด หรือการติดเชื้อ อีสุกอีใส เป็นต้น แต่ยังเลือกโรคที่รักษายาก เช่นโรคโบราณอย่าง โรคปานดำกับโรคอิดำ ที่มีการรักษาที่ละเอียดมาก ก่อนจะทำการแสดง ชุดาภา จันทเขตต์ ผู้กำกับละครเรื่องนี้ให้มาริโอ้ เมาเร่อไปคลุกคลีอยู่กับหมอยาไทย ทำให้ได้เรียนรู้แพทย์แผนไทยโบราณ เช่น ทุกครั้งก่อนจะรักษา ทองเอกจะใช้สามนิ้ว เอามือกดที่ชีพจรจนกว่าจะเจอเส้น
สถานที่ถ่ายทำละครเรื่องนี้ ได้แก่ เรือนไทยสายน้ำจามจุรี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา, วัดสิงห์ จังหวัดปทุมธานี, ศูนย์ส่งเสริมพระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี
การตอบรับ > คำวิจารณ์

ละครเรื่อง ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง ได้นำเสนอเรื่องสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย เว็บไซต์อสมท วิจารณ์ว่า "แม้จะไร้เรื่องชิงรักหักสวาท ตบตี แย่งชิง แต่กลับน่าสนใจเพราะส่วนผสมประหลาด ๆ สุดลงตัวในรูปแบบของผู้จัด ชุดาภา จันทเขตต์ และ ก้อง ปิยะ ที่กล้านำเสนอ เน้นเนื้อหาอาชีพของตัวละครเป็นหลัก และความตลกเป็นผงชูรสล้อกันไปได้ดี" ละครเรื่องนี้ถูกเปรียบเทียบกับ ละครชุดของเกาหลี คนดีที่โลกรอ หมอโฮจุน เรื่องเนื้อเรื่อง และ บุพเพสันนิวาส เรื่องความนิยม แพรว.คอม วิจารณ์เรื่องการคัดเลือกนักแสดงว่า "แม้ก่อนหน้านี้จะถูกวิจารณ์ว่า ไม่เหมาะ เพราะมีใบหน้าที่ไม่ใช่สไตล์ไทยเท่าไหร่ ทว่าเรื่องนี้กลับไม่เป็นผลกระทบ เพราะทั้งสองมีคาแร็คเตอร์ที่สนุกสนานอยู่แล้ว ยิ่งทำให้ละครเรื่องนี้ดูกลมกล่อมอย่างลงตัว"
การตอบรับ > เรตติ้ง

| ตอนที่ | วันที่ออกอากาศ | เรตติ้งทั่วประเทศ  (AGB Nielsen) | กรุงเทพมหานคร  (Ch3Thailand) | ต่างจังหวัดในเขตเทศบาล (Urban) | ต่างจังหวัดนอกเขตเทศบาล(Rural) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 31 มกราคม 2562 | 4.0 | 7.5 | 4.8 | 2.9 |
| 2 | 6 กุมภาพันธ์ 2562 | 6.4 | 9.4 | 7.6 | 5.4 |
| 3 | 7 กุมภาพันธ์ 2562 | 6.2 | 11.9 | 7.1 | 4.6 |
| 4 | 13 กุมภาพันธ์ 2562 | 6.0 | 9.7 | — | — |
| 5 | 14 กุมภาพันธ์ 2562 | 5.9 | 10.5 | 6.7 | 4.6 |
| 6 | 20 กุมภาพันธ์ 2562 | 5.6 | 9.4 | — | — |
| 7 | 21 กุมภาพันธ์ 2562 | 6.2 | 10.5 | 7.4 | 4.8 |
| 8 | 27 กุมภาพันธ์ 2562 | 6.6 | 10.0 | 8.4 | 5.2 |
| 9 | 28 กุมภาพันธ์ 2562 | 6.7 | 10.9 | 7.5 | 5.5 |
| 10 | 6 มีนาคม 2562 | 7.2 | 11.4 | 7.6 | 6.1 |
| 11 | 7 มีนาคม 2562 | 7.6 | 12.5 | 7.9 | 6.4 |
| 12 | 13 มีนาคม 2562 | 6.4 | 10.3 | 7.2 | 5.2 |
| 13 | 14 มีนาคม 2562 | 7.3 | 13.2 | 8.1 | 5.7 |
| 14 (ตอนจบ) | 20 มีนาคม 2562 | 8.5 | 13.1 | 8.9 | 7.3 |
แหล่งข้อมูลอื่น

ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง ที่สยามโซน
เรื่องย่อ ทองเอกหมอยาท่าโฉลง[ลิงก์เสีย] จาก tlcthai
เรื่องย่อละครทองเอก หมอยา ท่าโฉลง จาก กระปุก
เรื่องย่อ “ทองเอก หมอยา ท่าโฉลง” จาก ผู้จัดการ
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศของไทย
ดูเพิ่ม

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของไทย
| ด ค กตำแหน่งในคณะรัฐมนตรีไทย |
| --- | --- | --- |
| หัวหน้ารัฐบาล |  นายกรัฐมนตรี  รองนายกรัฐมนตรี  |  |
| รัฐมนตรีว่าการ |  กระทรวงกลาโหม  กระทรวงการคลัง  กระทรวงการต่างประเทศ  กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา  กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม  กระทรวงเกษตรและสหกรณ์  กระทรวงคมนาคม  กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม  กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  กระทรวงพลังงาน  กระทรวงพาณิชย์  กระทรวงมหาดไทย  กระทรวงยุติธรรม  กระทรวงแรงงาน  กระทรวงวัฒนธรรม  กระทรวงศึกษาธิการ  กระทรวงสาธารณสุข  กระทรวงอุตสาหกรรม  สำนักนายกรัฐมนตรี  |  |
| รัฐมนตรีช่วยว่าการ |  กระทรวงกลาโหม  กระทรวงการคลัง  กระทรวงการต่างประเทศ  กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา  กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  กระทรวงเกษตรและสหกรณ์  กระทรวงคมนาคม  กระทรวงพาณิชย์  กระทรวงมหาดไทย  กระทรวงยุติธรรม  กระทรวงแรงงาน  กระทรวงวัฒนธรรม  กระทรวงศึกษาธิการ  กระทรวงสาธารณสุข  กระทรวงอุตสาหกรรม  |  |
| ตำแหน่งในอดีต |  รัฐมนตรีลอย  ทบวงมหาวิทยาลัย  กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ  กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  กระทรวงวัง  |  |
ธีระชัย ศิริขันธ์

| ธีระชัย ศิริขันธ์ม> ว.ม., ป.ช..ข้อมูลส่วนบุคคล |
| --- | --- |
เกิด: 28 ตุลาคม พ.ศ. 2492 (75 ปี) อำเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี

ธีระชัย ศิริขันธ์ (เกิด 28 ตุลาคม พ.ศ. 2492) อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดอุบลราชธานี และอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดอำนาจเจริญ รวม 4 สมัย
ประวัติ

นายธีระชัย ศิริขันธ์ เกิดเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2492 เป็นบุตรของนายบุญ และ นางบุญโฮม ศิริขันธ์ สำเร็จการศึกษา เกษตรศาสตรบัณฑิต และ เกษตรศาสตรมหาบัณฑิต จาก Araneta University ประเทศฟิลิปปินส์
งานการเมือง

ธีระชัย ได้รับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรก ใน พ.ศ. 2529 สังกัดพรรคกิจสังคม และได้รับเลือกเรื่อยมาจนถึง พ.ศ. 2548 รวม 4 สมัย
งานการเมือง > สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

ธีระชัย ศิริขันธ์ ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาแล้ว 4 สมัย คือ
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2529 จังหวัดอุบลราชธานี สังกัดพรรคกิจสังคม
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2539 จังหวัดอำนาจเจริญ สังกัดพรรคความหวังใหม่
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2544 จังหวัดอำนาจเจริญ สังกัดพรรคความหวังใหม่ → พรรคไทยรักไทย
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548 จังหวัดอำนาจเจริญ สังกัดพรรคไทยรักไทย
งานการเมือง > ข้าราชการการเมือง

ประจำสำนักนายกรัฐมนตรี พ.ศ. 2538
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2546 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2543 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม พหลโยธิน)

| พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม พหลโยธิน) |
| --- | --- |
เกิด: ป. 2385
เสียชีวิต: 19 ตุลาคม 2441
สาเหตุเสียชีวิต: โรคบิด
บุตร: พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี (นพ พหลโยธิน) • พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)
บิดามารดา: ฉ่ำ (บิดา)
พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม พหลโยธิน) (ป. 2385 – 19 ตุลาคม 2441) เป็นนายทหารและขุนนางชาวไทย และเป็นบิดาของพลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) อดีตนายกรัฐมนตรี
ประวัติ

พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา มีชื่อเดิมว่า กิ่ม เกิดเมื่อประมาณปี 2385 ในปลายรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว บิดาชื่อ นายฉ่ำ เป็นนายเวรกรมพระอาลักษณ์ ครั้นถึงปี 2409 ขณะอายุได้ 24 ปี บิดาได้นำเข้าถวายตัวเป็นมหาดเล็กต่อสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมขุนพินิตประชานาถ ณ พระตำหนักสวนกุหลาบ
ปีถัดมาคือในปี 2410 โปรดเกล้าฯให้ดำรงตำแหน่งปลัดเวรตำรวจ ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคตในปี 2411 และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมขุนพินิตประชานาถ ขึ้นครองสิริราชสมบัติเป็นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯ ให้นายกิ่มเป็นมหาดเล็กเวรฤทธิ์ จากนั้นในปี 2412 ได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรให้นายกิ่มเป็นหลวงทวยหาญรักษา ปลัดกรมทหารอย่างยุโรป มียศเป็นร้อยเอก
ต่อมา ร้อยเอก หลวงทวยหาญรักษา (กิ่ม) ได้สร้างวีรกรรมด้วยการไปมีปากเสียงกับ เจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล) ขุนนางชั้นผู้ใหญ่ พระราชโอรสบุญธรรมในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ถึงที่จวนของเจ้าพระยามหินทร์ ๆ เนื่องจากเจ้าพระยามหินทร์ไปต่อว่าติเตียนทหารหน้าต่อหน้าหลวงทวยหาญ เจ้าพระยามหินทร์จึงทำหนังสือกราบทูลรายงานเรื่องราวให้ทรงทราบ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงมีลายพระราชหัตถเลขาไปถึง เจ้าหมื่นไวยวรนารถ (เจิม แสง-ชูโต; ต่อมาคือจอมพลเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต)) เจ้านายของหลวงทวยหาญที่กำลังพักรักษาตัวให้กลับมาเข้าเฝ้า และเมื่อซักถามความจริงจึงได้ทำหนังสือกราบทูลให้ทรงทราบ
จากนั้นในคราวสงครามปราบฮ่อ เมื่อปีระกาสัปตศก พ.ศ. 2428 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีรับสั่งให้เจ้าหมื่นไวยวรนารถเป็นแม่ทัพไปปราบฮ่อ แต่ติดที่ว่านายทหารและพลทหารในสังกัดรวม 5 คนกลับติดคุกรับพระราชอาญาจากคราวตามเสด็จประพาสพระพุทธบาท เมืองสระบุรี เจ้าหมื่นไวยจึงได้นำเรื่องนี้ไปกราบทูล พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ กรมหมื่นเทวะวงศ์วโรปการ แต่กรมหมื่นเทวะวงศ์วโรปการก็รับสั่งห้าม เจ้าหมื่นไวย จึงเรียกตัวหลวงทวยหาญมาปรึกษา หลวงทวยหาญจึงทำหนังสือกราบทูลขอพระราชทานอภัยโทษจนเป็นผลสำเร็จ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้พระราชทานสัญญาบัตรให้หลวงทวยหาญเป็น พระพหลพลพยุหเสนา ถือศักดินา 1000 เมื่อวันจันทร์ แรม 3 ค่ำ เดือน 11 ปีระกาสัปตศก จุลศักราช 1247 ตรงกับเดือนตุลาคม 2428
ต่อมาได้เลื่อนยศทหารเป็น นายพันเอก จากนั้นจึงได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระยาในราชทินนามเดิมถือศักดินา 1500 เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2438 ระหว่างการบำเพ็ญพระราชกุศลสมโภชสิริราชสมบัติ พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม) ถึงแก่กรรมด้วยโรคบิดเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2441 ขณะอายุประมาณ 55–56 ปี
พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม) มีบุตรหลายคนแต่บุตรที่โดดเด่นและสำคัญมีอยู่ 2 คนคือ พลโท พระยาพหลโยธินรามินทรภักดี (นพ พหลโยธิน) อดีตองคมนตรี และอดีตสมุหเทศาภิบาลมณฑลนครราชสีมา และพลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) อดีตนายกรัฐมนตรี อดีตผู้บัญชาการทหารบก อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ซึ่งทั้ง 2 ท่านมีบรรดาศักดิ์และราชทินนามว่า พระยาพหล เช่นเดียวกันกับบิดา
หม่อมเป็ดสวรรค์

| --- | --- |

ผู้ประพันธ์: คุณสุวรรณ
ประเทศ: ไทย
ภาษา: ไทย
ประเภท: กลอนเพลงยาว
หม่อมเป็ดสวรรค์ เป็นกลอนเพลงยาว แต่งโดยคุณสุวรรณ หญิงนางในและเป็นราชินิกุลในตำหนักของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ซึ่งเธอมีชื่อเสียงเจนจัดด้านการแต่งกลอน จนผู้คนสามารถจดจำและท่องบทกลอนที่เธอแต่งได้ คาดว่าเพลงยาวนี้น่าจะแต่งขึ้นช่วง พ.ศ. 2384–2385 หรือ พ.ศ. 2384–2386 โดยแต่งต่อเนื่องกับ เพลงยาวเรื่องพระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ซึ่งแต่งโดยคุณสุวรรณเช่นกัน บางแห่งให้ข้อมูลว่า ไม่ปรากฏนามผู้แต่งเพลงยาวหม่อมเป็ดสวรรค์ และหากเป็นผลงานของคุณสุวรรณจริง ก็ถือว่าเป็นหนึ่งในงานไม่กี่ชิ้นที่ได้รับการเปิดเผยสู่สาธารณชน
เรื่องราวของ หม่อมเป็ดสวรรค์ เป็นเรื่องราวของนางในผู้รับราชการอยู่ภายในพระบรมมหาราชวัง อันเป็นสังคมปิดที่รายล้อมไปด้วยสาวสรรกำนัลใน มีตัวละครหลักอยู่สองตัว คือ หม่อมสุด หรือสมญาว่า "คุณโม่ง" และหม่อมขำ มีสมญาว่า "หม่อมเป็ด" ทั้งสองเป็นอดีตบาทบริจาริกาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ หลังเจ้าวังหน้าเสวยทิวงคตไปแล้ว ทั้งสองถูกโอนเข้ามาเป็นข้าอยู่ในตำหนักพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ทั้งสองจึงคบหากัน หรือที่สมัยนั้นเรียกความสัมพันธ์อย่างนี้ว่า "เล่นเพื่อน" เนื้อหาในเพลงยาวมุ่งเฉพาะเรื่องชวนหัวของหม่อมสุดและหม่อมขำ ซึ่งสมญาของทั้งสองก็นำมาจากบุคลิกและพฤติกรรมที่ดูน่าขบขันเป็นสำคัญ เนื้อหาของเรื่องจัดอยู่ในแนวเสียดสีสังคม และสะท้อนภาพสังคม
อย่างไรก็ตาม เนื้อหาของ หม่อมเป็ดสวรรค์ ไม่มีท่าทีต่อต้านการรักร่วมเพศของสตรีในพระบรมมหาราชวังแต่อย่างใด เนื้อหาสะท้อนถึงลักษณะของสังคมไทยในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ไว้ เช่น บรรยายความเป็นอยู่และความรู้สึกนึกคิดของสตรีชาววัง อีกทั้งยังปรากฏอาหาร วัฒนธรรม ความเชื่อ ค่านิยม และเครื่องมือเครื่องใช้ในยุคนั้นได้อย่างละเอียดชัดเจน เช่น การขับเสภา ความนิยมในการเป่ายานัตถุ์ วัฒนธรรมการกินหมาก การไว้ผมกันไร ค่านิยมไว้ฟันดำคือคนงาม หรือการใช้เทียนให้ความสว่าง มีการอธิบายสิ่งที่เป็นที่นิยมในช่วงเวลานั้น เช่น ข้าวเหนียวเหลืองหน้ากุ้ง ข้าวเหนียวสังขยา ขนมจีนน้ำยา ขนมปลากริม มีตัวละครที่เป็นคนดังของยุคนั้น เช่น ตาแจ้งถนนอาจารย์ นายมี หรือจีนยู และยังทำให้ทราบถึงภูมิความรู้ด้านประดิษฐกรรมของคนสยามยุคก่อน อย่างเช่น การทำฟันปลอมด้วยกะลามะพร้าว เป็นต้น
ต้นฉบับ หม่อมเป็ดสวรรค์ ดั้งเดิมคงถูกบันทึกลงบนสมุดข่อย ตามความนิยมในช่วงเวลานั้น กระทั่งธนิต อยู่โพธิ์ อธิบดีกรมศิลปากรในขณะนั้น ค้นพบต้นฉบับเพลงยาวหม่อมเป็ดสวรรค์ใน พ.ศ. 2507 ได้หรีด เรืองฤทธิ์ ผู้เชี่ยวชาญวรรณคดีของกรมศิลปากรได้เขียนคำอธิบายประกอบเนื้อหาไว้ด้วย มีสำนักหอสมุดแห่งชาติเป็นผู้ทรงลิขสิทธิ์ และสำนักพิมพ์จะต้องขออนุญาตจากกรมศิลปากรก่อนนำไปตีพิมพ์ ทั้งนี้เคยมีการตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ตั้งแต่ พ.ศ. 2507 เป็นต้นมา และช่วงปลาย พ.ศ. 2566 ไทยพีบีเอสสนใจนำ หม่อมเป็ดสวรรค์ ไปดัดแปลงเป็นภาพยนตร์ซีรีส์ โดยมีสถาพร นาควิไลโรจน์ เป็นผู้กำกับ หากออกฉายก็จะเป็นซีรีส์หญิงรักหญิงแนวย้อนยุคเรื่องแรกของประเทศไทย โดยมีอัญรินทร์ ธีราธนันพัฒน์ รับบทเป็นหม่อมขำ และเฌอร์ลิษา เสรีวิบูรณ์กิจ รับบทเป็นหม่อมสุด
ที่มาของเรื่อง

หม่อมเป็ดสวรรค์ เป็นเรื่องราวที่เรียงร้อยมาจากเรื่องจริง และตัวละครในเพลงยาวก็มีตัวตนจริง ผ่านตัวละครที่เป็นหญิงรักหญิง โดยผู้แต่งหยิบยกเรื่องส่วนตัวของหม่อมสุด และหม่อมขำ นางในสองคนที่รับราชการพระราชวังบวรสถานมงคล (หรือ วังหน้า) มาก่อน เดิมเป็นบาทบริจาริกาในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ ภายหลังเมื่อสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพทิวงคตใน พ.ศ. 2375 หม่อมสุดจึงโอนเข้าไปรับราชการในพระบรมมหาราชวัง (หรือ วังหลวง) ทำหน้าที่เป็นผู้อ่านบทกลอนก่อนบรรทมในพระตำหนักของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ซึ่งเรียกกันว่า "พระตำหนักใหญ่" เจ้าของตำหนักเป็นพระราชธิดาพระองค์โปรดในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ในเวลาต่อมาหม่อมขำจึงย้ายมารับราชการในวังหลวงในพระตำหนักใหญ่เช่นเดียวกับหม่อมสุด ทั้งสองคบหากันอย่างเปิดเผย หรือที่ศัพท์สมัยนั้นเรียกว่า "เล่นเพื่อน" เป็นที่รู้กันทั่วไปในราชสำนัก และทั้งสองก็มักจะมีเรื่องวิวาทกันเป็นประจำ ด้วยเหตุนี้ คุณสุวรรณ ซึ่งเป็นจินตกวีฝีปากดีผู้มีชื่อแห่งพระตำหนักใหญ่ จึงแต่งเพลงยาวเพื่อล้อเลียนนางข้าหลวงทั้งสองคน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงกล่าวถึงคุณสุวรรณเอาไว้ ความว่า
"คุณสุวรรณเป็นจินตกวีผู้รู้รสกวีดีคนหนึ่ง แต่งบทกลอนดี ทั้งในเวลาสำเริงสุขและเวลาที่ทุกข์ร้อน อื่นจากเพลงยาว 2 เรื่องนี้แล้ว [คือ เพลงยาวหม่อมเป็ดสวรรค์ และ เพลงยาวเรื่องพระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ] ยังได้แต่งบทละคอนอุณรุทร้อยเรื่องและบทละคอนเรื่องพระมะเหลเถไถไว้อีก เป็นกวีหญิงที่มีชื่อเสียงสืบมากระทั่งทุกวันนี้"
จุดประสงค์ในการแต่งเพลงยาว หม่อมเป็ดสวรรค์ คือแต่งให้ชาววังด้วยกันอ่านเล่นเป็นสนุกสนาน ส่วนหม่อมสุดและหม่อมขำจะสนุกกับเพลงยาวนี้ด้วยหรือไม่ ยังไม่เป็นที่ทราบ แต่เรื่องราวของทั้งสองยังปรากฏต่อใน เพลงยาวเรื่องพระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ซึ่งเป็นผลงานของผู้แต่งคนเดียวกัน คือคุณสุวรรณ ขณะที่เว็บไซต์ของ นามานุกรมวรรณคดีไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ให้ข้อมูลว่า เพลงยาวเรื่องหม่อมเป็ดสวรรค์ ไม่ปรากฏนามผู้แต่ง
อย่างไรก็ตามการกระทำของหม่อมสุดและหม่อมขำ ถือเป็นการละเมิดกฎมนเทียรบาล มาตรา 124 วรรคสอง ระบุว่า "อนึ่งสนม กำนัลคบผู้หญิงหนึ่งกันทำดุจชายเปนชู้เมียกัน ให้ลงโทษด้วยลวดหนัง ๕๐ ที ศักฅอประจานรอบพระราชวัง ทีหนึ่งให้เอาเปนชาวสดึง ทีหนึ่งให้แก่พระเจ้าลูกเธอหลานเธอ"  แม้จะผิดครรลองของราชสำนัก แต่กรณีของทั้งสองได้รับการผ่อนปรน เพราะถือว่ามิใช่ความผิดร้ายแรง อีกทั้งกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพเองก็มิทรงถือโทษกับพฤติกรรม "เล่นเพื่อน" ของทั้งสอง ทรงชุบเลี้ยงอย่างดีเป็นที่โปรดปราน และมีพระเมตตากับทั้งสองมาโดยตลอด ครั้งหนึ่งหม่อมสุดและหม่อมขำเคยทะเลาะกันจนลูกกรงไม้สักที่เฉลียงในพระตำหนักใหญ่หัก ทว่าหลังทั้งสองให้การสารภาพผิด กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพก็มิทรงเอาความ แล้วให้ทหารในมาซ่อมแซมเฉลียงใหม่
สิ่งที่ปรากฏในเรื่อง > ตัวละคร > ตัวละครหลัก

หม่อมสุด หรือ คุณโม่ง เดิมเป็นนางห้ามในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ ครั้นเมื่อกรมพระราชวังบวรสถานมงคลเสวยทิวงคตแล้ว จึงย้ายมารับราชการในพระบรมมหาราชวัง ที่พระตำหนักของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ หม่อมสุดเป็นผู้รู้หนังสือ รู้จักเขียนกาพย์เขียนกลอน กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพจึงให้หม่อมสุดอ่านบทกลอนถวายเมื่อบรรทมเป็นประจำ หากมีกลอนตอนใดตกหล่นก็ใช้ไหวพริบแต่งแต้มกลอนนั้นจนสมบูรณ์ หม่อมสุดมีบุคลิกเหมือนผู้ชาย สังเกตได้ว่าเป็นผู้มีฝีปากดี พูดเล่นเฮฮาไม่เกรงใจใคร เธอคบหาทำหน้าที่เป็นเพื่อนชายอยู่กับหม่อมขำ มีคืนหนึ่งหม่อมสุดอ่านหนังสือพระราชนิพนธ์ถวายกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ สำคัญว่าเจ้านายบรรทมแล้ว ก็ดับเทียนเอาผ้าคลุมกอดจูบกับหม่อมขำชุลมุนวุ่นวายอยู่ที่ปลายพระบาท ขณะนั้นกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพยังไม่บรรทม และทอดพระเนตรเห็นพฤติการณ์ของทั้งคู่ พระองค์จึงประทานชื่อแก่หม่อมสุดว่า "คุณโม่ง" เพราะนำผ้ามาคลุมโปงเล่นเพื่อน ตามท้องกลอนก็เรียกหม่อมสุดว่า "คุณโม่ง" อยู่เสมอ
หม่อมขำ หรือ หม่อมเป็ด เดิมเป็นนางห้ามในสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ เช่นเดียวกับหม่อมสุด ภายหลังได้โอนย้ายมารับราชการในพระบรมมหาราชวัง ที่พระตำหนักของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพตามหม่อมสุด หม่อมขำมีบุคลิกเป็นหญิงกระชดกระช้อยเหมือนสาวน้อย รักสวยรักงาม แต่เสียฟันไปแล้วหลายซี่ ต้องบรรจงตัดกะลามะพร้าวมาทำเป็นฟันปลอมผูกไหมเข้ากับฟันแท้ และมักจะมีปัญหาฟันปลอมหลุดร่วงออกจากปากให้เป็นที่อับอายแก่เจ้าของอยู่เสมอ ด้วยความที่หม่อมเป็นคนรักสวยรักงาม เวลาเดินจึงไว้กิริยาจะมีจังหวะเยื้องย่างไปมาเหมือนอย่างเป็ด กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพจึงประทานชื่อให้ว่า "หม่อมเป็ด" ชาววังคนอื่นจึงพากันเรียก "หม่อมเป็ดสวรรค์" "หม่อมเป็ดขำ" หรือ "หม่อมขำเป็ด" ส่วนใน เพลงยาวเรื่องพระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ จะเรียกว่า "คุณขำ" ตามท้องกลอน หม่อมขำน่าจะมีลักษณะอวบอ้วน เพราะชื่นชอบการรับประทาน และการนั่งเตียงจนหัก เอนก นาวิกมูล เสนอว่า ช่วงชีวิตหม่อมขำที่ปรากฏใน หม่อมเป็ดสวรรค์ เธอน่าจะมีอายุราว 40–50 ปี โดยประมาณ หม่อมขำเลี้ยงเด็กหญิงในพระตำหนักใหญ่คนหนึ่งชื่อ ยายปาน เสมือนลูกของตัว
สิ่งที่ปรากฏในเรื่อง > สถานที่

พระราชวังบวรสถาน หรือ วังหน้า คือ พระราชวังบวรสถานมงคล เป็นที่ประทับของสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ ต่อมาได้เสวยทิวงคตใน พ.ศ. 2375
พระวังหลวง หรือ พระวังใหญ่ หมายถึง พระบรมมหาราชวัง หรือเรียกว่า วังหลวง เป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระตำหนักใหญ่ หมายถึงที่ประทับของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งอยู่ในพระบรมมหาราชวัง เรียกว่า พระตำหนักแดง (ภายหลังเรียก พระตำหนักตึก) เป็นหมู่พระตำหนักขนาดใหญ่ ทำจากไม้และมีสีแดง ตั้งต่อกับพระที่นั่งพิมานรัตยาที่ถูกสร้างขึ้นภายหลัง พระตำหนักนี้เคยเป็นที่ประทับของสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี และสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยิกาเธอ กรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูร ตามลำดับ ในช่วงที่กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพเป็นเจ้าของ พระตำหนักแห่งนี้เป็นศูนย์รวมของศิลปินและกวีทั้งหลาย เพราะพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวมิทรงมีพระราชนิยมส่งเสริมศิลปินในราชสำนัก แต่กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพทรงอุปถัมภ์ค้ำชูศิลปินและกวีไว้หลายคน พระตำหนักตึกถูกรื้อลงในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และย้ายไปกัลปนาเป็นศาลาการเปรียญ วัดรัชฎาธิษฐานราชวรวิหาร เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร
ตำหนักแพ คือ ตำหนักแพลอยอยู่ริมท่าราชวรดิฐ
สรีร์สำราญ คือ ห้องส้วมของนางใน ส้วมลักษณะนี้มีมาตั้งแต่ยุคกรุงศรีอยุธยา มีไว้สำหรับเจ้าพนักงานชาววังโดยเฉพาะ ตั้งอยู่ริมแม่น้ำ และอุจจาระถูกขับถ่ายลงน้ำ ตามแม่น้ำลำคลองในอดีตจะมีอุจจาระลอยอยู่เป็นเรื่องปกติ
พระราชฐาน หมายถึง พระราชวัง
เมืองละคร ไม่ทราบว่าคือที่ใด หรีด เรืองฤทธิ์ สันนิษฐานว่าเป็นเมืองสมมติใช้เรียกตลาดขายของบริเวณฝั่งธนบุรี แถบท่าน้ำวัดกัลยาณ์ (คือ วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร) ท่าวัดแจ้ง (คือ วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร) หรือท่าวังระฆัง (คือ วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร) เอนก นาวิกมูล เสนอว่าอาจหมายถึง สวนขวาภายในพระบรมมหาราชวัง หรือผู้แต่งอาจจะแต่งขึ้นสนุก ๆ เอาเอง และมัชฌิมา วีรศิลป์ ระบุว่าเมืองละคร คือเมืองนครนายก
ถนนอาจารย์ เป็นถนนสายหนึ่ง หรีด เรืองฤทธิ์ สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นถนนแถววัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร ภายหลังอาจเปลี่ยนชื่อไปแล้ว หรือลบเลือนหายไปแล้วก็ได้
"พระวังหน้า" ในอดีต
"พระวังหลวง" ในอดีต
เรือนแพ ฟากตรงข้ามคือ "ท่าวัดกัลยาณ์" หรีด เรืองฤทธิ์ สันนิษฐานว่าคือ "เมืองละคร"
ฟากตรงข้ามคือ "ท่าวัดแจ้ง" หรีด เรืองฤทธิ์ สันนิษฐานว่าคือ "เมืองละคร"
สวนศิวาลัย หรือสวนขวา เอนก นาวิกมูล สันนิษฐานว่าคือ "เมืองละคร"
สิ่งที่ปรากฏในเรื่อง > เครื่องใช้

ผ้าละว้า คือผ้าฝ้ายทอมือ โบราณนิยมใช้ทำผ้าห่อศพ แต่หม่อมขำหาผ้าดี ๆ ไม่ได้ จึงต้องนำผ้าละว้าของคนลาวมาคลุมวอของตน แลดูเป็นเรื่องขบขันไป
ฟันกะลา คือฟันปลอมของคนสมัยก่อน ทำจากกะลามะพร้าวมาเจียนให้มีรูปเหมือนฟันแล้วหาวิธีใส่ เช่นผูกฟันปลอมเข้ากับฟันแท้ คนที่มีฐานะดีจะจ้างช่างทองทำฟันทองให้
ตะบัน มีลักษณะคล้ายครกแต่เป็นแท่งยาวทรงกระบอก มีขนาดเล็ก ใช้ตำหมากก่อนเคี้ยว ประกอบด้วยส่วนประกอบสามอย่าง ได้แก่ "ตะบันหมาก" คือแท่งกลวงทรงกระบอก มีไม้กลมอุดใต้กระบอกเรียกว่า ดาก, "ลูกตะบัน" มีลักษณะเป็นแท่งยาวมีด้ามจับ ปลายแหลมคม ใช้สำหรับตำหมาก และ "สาก" แท่งเหล็กยาวผอม ใช้ตำอัดหมากให้แหลกให้แน่น
ผ้าสมปัก คือผ้านุ่งที่ขุนนางได้รับพระราชทานจากพระมหากษัตริย์ ใช้เป็นเครื่องแสดงเกียรติยศ นุ่งเมื่อเข้าเฝ้าเจ้านาย เป็นคำยืมจากภาษาเขมรว่า "ซ็อมปอต" (សំពត់, สํปต) แปลว่าผ้าสำหรับนุ่ง ไม่ได้มีความหมายเฉพาะอย่างไทยใช้
แป้งหิน หมายถึงแป้งร่ำ เครื่องประทิ่นชนิดหนึ่ง ซึ่งมีอยู่สองชนิด อย่างแรกคือแป้งร่ำที่ทำจากทรายเกลือ ทำจากน้ำทะเลชั้นทรายเกลือมาคั่วให้สุกจะได้แป้งขาวบริสุทธิ์ ส่วนอีกชนิดคือแป้งร่ำที่ทำมาจากดินสอพอง มีสีขุ่นกว่าทรายเกลือ แต่เป็นที่นิยมมากเพราะหาได้ง่ายและราคาถูก
กระเหม่า คือละอองเขม่าสีดำเกิดจากควันไฟผสมน้ำมันตานี หรือน้ำมันเหนียวอื่น ๆ ที่อบร่ำจนหอม ผสมปูนเล็กน้อย ใช้วาดคิ้วให้ได้รูปและแต่งไรผมของหญิงสมัยก่อน
ฝางเสน คือเนื้อไม้จากแก่นฝาง นำไปต้มดื่ม มีสรรพคุณคือแก้ท้องเสีย บำรุงโลหิต แก้ร้อนใน ขับเสมหะ นอกจากนี้ยังใช้น้ำจากแก่นฝางย้อมผิวพร้อมกับทาขมิ้นให้ผิวขาวออกเหลืองตามคตินิยม
หมึกหอม คือขี้ผึ้งหรือสีผึ้งหอม ใช้ทาริมฝีปากให้ชุ่มชื่นในหน้าหนาว และทำให้น้ำหมากไม่จับปาก
กระแจะจันทร์ คือ กระแจะจันทน์ เป็นประทิ่นชนิดหนึ่ง มีลักษณะเป็นแป้งหอมทาผิว ทำจากเปลือก เนื้อไม้ ราก และน้ำฝนของต้นกระแจะมาใช้เป็นวัตถุดิบ บดรวมกับเครื่องหอมต่าง ๆ ได้แก่ แป้งร่ำ กำยาน ลูกจัน ชะมดเช็ด
ผ้าร่ำ หมายถึงผ้าที่ผ่านกรรมวิธีอบร่ำให้หอม โดยใช้เครื่องหอมจำพวกยางไม้ กำยานเนื้อไม้ หรือดอกไม้ ใส่ในตะคันเผาไฟ ให้เกิดควันและกลิ่นหอมระเหยออกมา การร่ำผ้านั้นจะต้องทำซ้ำหลายครั้งเพื่อให้กลิ่นหอมติดทนนาน