stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ตระกูลภาษาขร้า–ไท
ภาษาในตระกูล > กลุ่มภาษาไท

กลุ่มภาษาไทเหนือ
ภาษาแสก (ลาว)
ภาษาจ้วงเหนือ (จีน)
ภาษาปู้อี (Buyi) (จีน)
ภาษาไทแมน (ลาว)
E (จีน)
กลุ่มภาษาไทกลาง
ภาษาจ้วงใต้ (จีน)
ภาษาม่านเชาลาน (เวียดนาม)
ภาษานุง (เวียดนาม)
ภาษาตั่ย (เวียดนาม)
ภาษาซึนลาว (Ts'ün-Lao) (เวียดนาม)
ภาษานาง (เวียดนาม)
กลุ่มภาษาไทตะวันตกเฉียงใต้
ภาษาไทหย่า (จีน)
ภาษาพูโก (ลาว)
ภาษาปาดี (จีน)
ภาษาไททัญ (เวียดนาม)
ภาษาตั่ยซาปา (เวียดนาม)
ภาษาไทโหลง (ไทหลวง) (ลาว)
ภาษาไทฮ้องจีน (จีน)
ภาษาตุรุง (อินเดีย)
ภาษายอง (ไทย)
ภาษาไทยถิ่นใต้ (ปักษ์ใต้) (ไทย)
กลุ่มภาษาไทกลาง-ตะวันออก
กลุ่มภาษาเชียงแสน
ภาษาไทดำ (เวียดนาม)
ภาษาไทยถิ่นเหนือ (ภาษาล้านนา, ภาษาไทยวน, คำเมือง) (ไทย)
ภาษาพวน (ไทย)
ภาษาไทโซ่ง (ไทย)
ภาษาไทย (ไทย)
ภาษาไทฮ่างตง (เวียดนาม)
ภาษาไทขาว (ภาษาไทด่อน) (เวียดนาม)
ภาษาไทแดง (ภาษาไทโด) (เวียดนาม)
ภาษาไทเติ๊ก (เวียดนาม)
ภาษาทูลาว (เวียดนาม)
กลุ่มภาษาลาว-ผู้ไท
ภาษาลาว (ลาว)
ภาษาญ้อ (ไทย)
ภาษาผู้ไท (ไทย)
ภาษาอีสาน (ภาษาไทยถิ่นอีสาน) (ไทย, ลาว)
กลุ่มภาษาไทตะวันตกเฉียงเหนือ (พายัพ)
ภาษาอาหม (รัฐอัสสัม เป็นภาษาสูญแล้ว; ภาษาอัสสัมซึ่งเป็นภาษาที่ชาวอาหมใช้ในปัจจุบัน จัดอยู่ในตระกูลภาษาอินโด-ยุโรเปียน)
ภาษาอ่ายตน (รัฐอัสสัม)
ภาษาลื้อ (ภาษาไทลื้อ) (จีน, เวียดนาม, ไทย, ลาว, พม่า)
ภาษาคำตี่ (รัฐอัสสัม, พม่า)
ภาษาเขิน (พม่า)
ภาษาคำยัง (รัฐอัสสัม)
ภาษาพ่าเก (รัฐอัสสัม)
ภาษาไทใหญ่ (ภาษาชาน) (พม่า)
ภาษาไทใต้คง (ภาษาไทเหนือ) (จีน, เวียดนาม, ไทย, ลาว)
ภาษาในตระกูล > กลุ่มภาษากัม-ฉุ่ย

กลุ่มภาษาลักเกีย-เบียว (จีนแผ่นดินใหญ่)
ภาษาลักเกีย (Lakkia)
ภาษาเบียว
ภาษากัม-ฉุ่ย (จีนแผ่นดินใหญ่)
ภาษาอ้ายจาม (Ai-Cham)
Cao Miao
ภาษาต้งเหนือ (Northern Dong)
ภาษาต้งใต้ (Southern Dong)
ภาษาคัง (Kang)
Mak
ภาษามู่หลาม (Mulam)
ภาษาเมาหนาน (Maonan)
ภาษาฉุ่ย (Sui)
T’en
สาขากัม-ฉุ่ย, เบ และไทมักถูกจัดให้อยู่รวมกันเนื่องจากมีคำศัพท์ที่ใช้ร่วมกันจำนวนมาก (ดูเพิ่มที่กลุ่มภาษากัม-ไท) อย่างไรก็ตามการจัดแบ่งเช่นนี้มีความเห็นที่โต้แย้ง ซึ่งอาจเป็นเพราะมีการแทนที่ศัพท์เข้าไปในสาขาอื่น ความคล้ายกันของระบบหน่วยคำทำให้มีนักภาษาศาสตร์จัดสาขาขร้ากับกัม-ฉุ่ย เป็นกลุ่มขร้า–ไทเหนือทางหนึ่ง และสาขาไหลกับไท เป็นกลุ่มขร้า–ไทใต้อีกทางหนึ่งแทนดังภาพ ตำแหน่งของภาษาอังเบในข้อเสนอดังกล่าวไม่ได้ถูกพิจารณาไปด้วย
เปรียบเทียบคำศัพท์

| ไทย | ไท | เก้อหล่าว | จ้วงใต้ | ไหล |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| หมา | หมา | มเปา | หมา | ปา |
| ไฟ | ไฟ | ไป | ไฟ | เฝ่ยฺ |
| หนา | หนา | นเต้า | หนา | หนา |
| เมฆ | ฝ้า | เป๊า | ฝ้า | ฝ้า |
| หิมะ | นาย (ไทใหญ่) | นไต๊ | นาย（น้ำค้าง） | - |
| เหมย (น้ำค้างแข็ง) | เหมือย (ลาว) | มไปล้ | เหมือย | - |
อ่านเพิ่ม

Chamberlain, James R. (2016). Kra-Dai and the Proto-History of South China and Vietnam. Journal of the Siam Society, 104, 27-76.
Diller, A., J. Edmondson, & Yongxian Luo, ed., (2005). The Tai–Kadai languages. London [etc.]: Routledge. ISBN 0-7007-1457-X
Edmondson, J. A. (1986). Kam tone splits and the variation of breathiness.
Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (eds.) (1988). Comparative Kadai: linguistic studies beyond Tai. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics, no. 86. Arlington, TX: Summer Institute of Linguistics. ISBN 0-88312-066-6
Mann, Noel, Wendy Smith and Eva Ujlakyova. 2009. Linguistic clusters of Mainland Southeast Asia: an overview of the language families. เก็บถาวร 2019-03-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Chiang Mai: Payap University.
Norquest, Peter (2021). "Classification of (Tai-)Kadai/Kra-Dai languages". The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia. De Gruyter. pp. 225–246. doi:10.1515/9783110558142-013. ISBN 9783110558142. S2CID 238672319.
Ostapirat, Weera. (2000). "Proto-Kra." Linguistics of the Tibeto-Burman Area 23 (1): 1-251.
Somsonge Burusphat, & Sinnott, M. (1998). Kam–Tai oral literatures: collaborative research project between. Salaya Nakhon Pathom, Thailand: Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University. ISBN 974-661-450-9
แหล่งข้อมูลอื่น

Word lists of Tai–Kadai languages from the Austronesian Basic Vocabulary Database
Tai–Kadai word lists by Ilya Peiros (Intercontinental Dictionary Series)
StarLing: Tai–Kadai 100-word lists and etymology
StarLing: Zhuang–Tai 100-word lists and etymology
StarLing: Kam–Sui 100-word lists and etymology
Appendix:Kra–Dai Swadesh lists (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
Kra–Dai vocabulary lists (from Wiktionary's Vocabulary lists appendix)
| ด ค กตระกูลภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุด 10 อันดับ |
| --- | --- |
อินโด-ยูโรเปียน ·  จีน-ทิเบต ·  ไนเจอร์-คองโก ·  แอโฟรเอชีแอติก ·  ออสโตรนีเซียน ·  ดราวิเดียน ·  เตอร์กิก ·  ญี่ปุ่น  ·  ออสโตรเอเชียติก ·  ขร้า-ไท
งูสวัด

| งูสวัด |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: Shingles, zoster, herpes zoster, zona

ผู้ป่วยโรคงูสวัด มีรอยโรคเป็นตุ่มน้ำใสที่คอ
สาขาวิชา: ตจวิทยา
อาการ: ผื่นตุ่มน้ำขึ้นเป็นแถบ มีอาการเจ็บปวด
ภาวะแทรกซ้อน: ปวดเส้นประสาทเหตุงูสวัด 
ระยะดำเนินโรค: 2–4 สัปดาห์
สาเหตุ: ไวรัสวาริเซลลาซอสเตอร์ (VZV)
ปัจจัยเสี่ยง: อายุมาก, ภูมิคุ้มกันบกพร่อง, เคยเป็นอีสุกอีใสเมื่ออายุน้อยกว่า 18 เดือน
วิธีวินิจฉัย: วินิจฉัยจากอาการ
โรคอื่นที่คล้ายกัน: เริม, อาการปวดเค้นหัวใจ, แมลงกัดต่อยs
การป้องกัน: วัคซีนงูสวัด
ยา: อะไซโคลเวียร์ (ให้ตั้งแต่เริ่มแสดงอาการ), ยาแก้ปวด
ความชุก: 33% (ตลอดชีวิต)
การเสียชีวิต: 6,400 (นับรวมจากอีสุกอีใสด้วย)
โรคงูสวัด (อังกฤษ: shingles, herpes zoster) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสชนิดหนึ่ง ผู้ป่วยจะมีผื่นเป็นตุ่มน้ำและมีอาการเจ็บแสบเป็นบริเวณเฉพาะที่ มักขึ้นเป็นแถบที่ด้านใดด้านหนึ่งของลำตัวหรือใบหน้า ช่วง 2-4 วันก่อนมีผื่นมักจะมีอาการแสบคันหรือชาบริเวณที่จะมีผื่นขึ้น อาการอื่นๆ มักมีเพียงเล็กน้อย เช่น ไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ผื่นมักหายเองได้ใน 2-4 สัปดาห์ ผู้ป่วยบางรายจะมีอาการปวดเส้นประสาทในบริเวณที่เคยเป็นผื่น ซึ่งอาจคงอยู่ได้เป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี เรียกว่า ปวดเส้นประสาทเหตุงูสวัด (postherpetic neuralgia) ในรายที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องอาจมีผื่นขึ้นได้หลายตำแหน่ง หากเป็นที่ดวงตาอาจทำให้ตาบอดได้
งูสวัดเกิดจากการกำเริบขึ้นของเชื้อไวรัสวาริเซลลาซอสเตอร์ (VZV) ที่คงอยู่ในร่างกายของผู้ป่วย เชื้อนี้หากได้รับครั้งแรกจะแสดงอาการเป็นโรคอีสุกอีใส เมื่อหายจากอีสุกอีใสแล้วไวรัสอาจคงอยู่ในเซลล์ประสาทได้ในสภาพไม่ทำงาน เมื่อไวรัสกลับมาเพิ่มจำนวนอีกครั้งก็จะแพร่จากตัวเซลล์ประสาทไปยังปลายประสาทที่ผิวหนัง ทำให้เกิดผื่นตุ่มน้ำ ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดไวรัสกำเริบนี้มีหลายอย่างเช่น อายุมาก ภูมิคุ้มกันบกพร่อง และการติดโรคอีสุกอีใสก่อนอายุ 18 เดือน กลไกของการที่ไวรัสสามารถคงอยู่ในร่างกายได้และสามารถกำเริบกลับเป็นงูสวัดได้นั้นยังไม่เป็นที่เข้าใจแน่ชัด หากผู้ที่ไม่เคยสัมผัสเชื้อมารับเชื้อจากผื่นงูสวัดอาจทำให้ป่วยเป็นโรคอีสุกอีใส แต่จะไม่ทำให้เป็นงูสวัด การวินิจฉัยส่วนใหญ่ทำได้โดยดูจากอาการและอาการแสดงของผู้ป่วย ไวรัสวาริเซลลาซอสเตอร์นี้เป็นเชื้อคนละชนิดกับไวรัสเฮอร์ปีส์ซิมเพล็กซ์หรือไวรัสเริม แต่ทั้งสองชนิดนี้เป็นไวรัสในแฟมิลีเดียวกัน
วัคซีนของเชื้อนี้ลดโอกาสการเกิดงูสวัดได้ 50-90% ขึ้นกับชนิดวัคซีน นอกจากนี้แล้วยังลดโอกาสการปวดเส้นประสาทเหตุงูสวัดได้ และลดความรุนแรงของโรคได้ด้วย ยาต้านไวรัสเช่นอะไซโคลเวียร์สามารถลดความรุนแรงและระยะเวลาของการเป็นโรคได้ หากได้เริ่มยาภายในเวลา 72 ชั่วโมง หลังผื่นขึ้น ยังไม่มีหลักฐานสนับสนุนว่าการใช้ยาต้านไวรัสหรือการใช้สเตอรอยด์จะลดโอกาสเกิดอาการปวดเส้นประสาทได้ ยาแก้ปวดต่างๆ เช่น พาราเซตามอล ยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ และยาแก้ปวดอนุพันธุ์ฝิ่น สามารถช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดจากโรคได้ โดยเฉพาะในระยะเฉียบพลัน
มีการประมาณไว้ว่ามนุษย์ประมาณหนึ่งในสามจะได้ป่วยเป็นโรคงูสวัดสักครั้งหนึ่งในชีวิต โรคนี้ส่วนใหญ่จะพบในคนอายุมาก แต่ในเด็กก็สามารถเป็นได้เช่นกัน จำนวนผู้ป่วยรายใหม่ต่อปีอยู่ที่ประมาณ 1.2-3.4 ต่อ 1000 คน-ปี ในกลุ่มคนสุขภาพดี และจะอยู่ที่ 3.9-11.8 ต่อ 1000 คน-ปี ในกลุ่มคนอายุมากกว่า 65 ปี ในผู้ที่มีอายุ 85 ปี ประมาณครึ่งหนึ่งจะเคยเป็นโรคนี้มาแล้ว และจำนวนไม่ถึง 5% จะเคยเป็นมาแล้วมากกว่าหนึ่งครั้ง โรคนี้เป็นที่รู้จักดีมาตั้งแต่สมัยโบราณ
พยาธิวิทยา และพยาธิกำเนิดของโรค > การติดเชื้อครั้งแรก (Primary infection)

มักติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ ไวรัสจะเพิ่มจำนวนบริเวณ Nasopharynx (คอหอยหลังโพรงจมูก) แล้วเข้าสู่ reticuloendothelial system จากนั้นจะเข้าไปในกระแสเลือด เกิดเป็น Viremia ซึ่งจะทำให้มีการติดเชื้อทั่วร่างกาย มีอาการแสดงออกทางผิวหนังเป็นตุ่มใส (vesiculopapula skin lesion) หรือที่รู้จักกันว่าเป็น โรคอีสุกอีใส
ช่วงนี้จะสามารถตรวจพบเชื้อได้จากเลือดของผู้ป่วย นอกจากนี้จะตรวจ DNA ของไวรัสได้จากรอยโรคบนผิวหนัง (skin lesion) หรือ จากเลือด โดยวิธี PCR
ในทางเนื้อเยื่อวิทยา (Histology) ถ้าตรวจรอยโรคจะพบ เซลล์ที่บวมขึ้น , multinucleated giant cells ,eosinophilic intranuclear inclusions,มีเนื้อตาย และเลือดออก ต่อมา น้ำในตุ่มจะขุ่นขึ้น เนื่องจาก polymorphonuclear leukocytes ที่กินเซลล์ที่ติดเชื้อ รวมทั้ง fibrin และซากเซลล์ ปะปนกัน สุดท้าย ตุ่มน้ำจะแตกออก ปล่อยของข้างในออกมา รวมทั้งไวรัสด้วย
พยาธิวิทยา และพยาธิกำเนิดของโรค > การติดเชื้อซ้ำ (Recurrent infection)

สำหรับกลไกการติดเชื้อซ้ำของ VZV (โรคสุกใส) ที่ทำให้เป็นโรคงูสวัด (Herpes Zoster) ในภายหลังนั้นยังไม่แน่ชัด แต่เท่าที่ทราบคือ VZV จะไปซ่อนตัวหลังการเป็นโรคสุกใสที่ปมประสาทรากบนของไขสันหลัง (Dorsal root ganglion) จนกระทั่งออกมาติดเชื้อซ้ำอีก ตามแนวที่ปมประสาทนั้นเลี้ยงอยู่ (ตาม dermatome) จึงเกิดผื่นเหมือนโรคสุกใส แต่จะเป็นตามแนว dermatome
โดยในการตรวจทางเนื้อเยื่อวิทยา (Histopathologic examination) พบว่า Dorsal root ganglion มีลักษณะ บวม เลือดออก และมี lymphocytes อยู่มาก
โรคนี้สามารถติดเชื้อในอวัยวะอื่นได้ในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ป่วยที่ติดเชื้อ HIVs ผู้ที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน เป็นต้น เช่นการติดเชื้อในปอดจะพบปอดอักเสบ (interstitial pneumonitis) , multinucleated giant cell, intranuclear inclusions และเลือดออกในปอด (pulmonary hemorrhage)  หากติดเชื้อในระบบประสาทส่วนกลาง (Central nervous system ) อาการจะคล้ายโรคหัด (measles) และ สมองอักเสบจากไวรัส (viral encephalitides) อื่นๆ
ส่วนการตายของเนื้อสมองและมีเลือดออกซึ่ง คล้ายโรค herpes simplex virus (HSV) encephalitis นั้น พบได้น้อย
อาการ

จะมีอาการปวดอย่างมากบริเวณที่เป็นงูสวัด เจ็บแสบๆ ร้อนๆ บางคนมีอาการคันร่วมด้วยหรือเป็นไข้ได้ บางคนทรมานจากอาการปวดมากจนนอนไม่หลับ เมื่อเป็นอาการแดง มีผื่นขึ้น และบริเวณที่เป็นจะมีกลุ่มของตุ่มน้ำในผิวหนัง ต่อมาตุ่มน้ำจะเริ่มแห้งและตกสะเก็ดจางหายไป ระยะเวลาตั้งแต่เป็นจนหายไปประมาณ 7-14 วัน
ในเด็ก โรคนี้จะไม่รุนแรง เท่าผู้ใหญ่
อาการ > ลักษณะผื่น

2-3 วันแรก จะมีอาการ ปวดแสบปวดร้อน หรือคัน ตาม dermatome เรียก zoster-associated pain และ ระดับ T3 to L3 มักพบได้มาก
ต่อมาจะมีผื่นขึ้นแบบ erythematous maculopapular rash ขึ้นไม่มาก  อยู่ประมาณ 3-5 วัน
รวมระยะเวลาแล้ว คือ 7-10 วัน
เพราะฉะนั้น จะเห็นเป็นทางขวางตามลำตัวด้านหน้า ด้านหลัง รอบเอว ตามแนวเส้นประสาทตามยาวที่แขนและขา หรือตามแนวเส้นประสาทที่บริเวณใบหน้า นัยน์ตา หู ศีรษะ เป็นต้น หากลามเข้าที่ตาแล้วจะทำให้ตาบอด (จาก ophthalmic branch of the trigeminal nerve ทำให้เกิด zoster ophthalmicus )
งูสวัด ไม่สามารถจะพันตัวเรา จนครบรอบเอวได้เพราะแนวเส้นประสาทของตัวเรา จะมาสิ้นสุดที่บริเวณกึ่งกลางลำตัวเท่านั้น ในคนธรรมดาที่มีภูมิต้านทานปกติ  งูสวัดจะไม่ลุกลามเข้ามาแนวกึ่งกลางลำตัวไปอีกซีกหนึ่ง ของร่างกาย (ยกเว้นในกรณีที่มีภูมิต้านทานต่ำ เช่น โรคเอดส์ เป็นต้น ถ้าเกิดเป็นงูสวัด ก็อาจปรากฏขึ้นสองข้างพร้อมกัน ดูเหมือนงูสวัดพันข้ามแนวกึ่งกลางลำตัวไปอีกซีกหนึ่งของร่างกายได้ หรือเป็นงูสวัดทั่วร่างกายได้)
อาการ > อาการต่อเนื่อง

แผลที่เกิดขึ้น จะสามารถหายสนิทเป็นปกติในเวลาประมาณ 2-4 สัปดาห์
อาการปวดตามแนวเส้นประสาทระยะจากที่โรคงูสวัดหายแล้ว (post herpetic neuralgia) คืออาการปวดเจ็บแสบร้อนตามแนวเส้นประสาทนี้    ถึงแม้ว่า ผื่นงูสวัดหายไปแล้ว แต่ก็ยังคงมีอาการปวดแสบร้อนอยู่ บางรายเป็นอยู่หลายเดือนทำให้ทรมานพอสมควร มักพบในผู้ที่มีอายุมากกว่า 40 ปีขึ้นไป
อาการ > อาการแทรกซ้อน

สำหรับอาการแทรกซ้อนที่สำคัญคือ อาการปวดเกิดขึ้นภายหลังจากผื่นหายหมดแล้ว มักเกิดกับผู้สูงอายุที่เป็นงูสวัดบริเวณประสาทสมองคู่ที่ 5 อาจมีการติดเชื้อแบคทีเรียบริเวณผื่น หรือโรคแทรกซ้อนทางตา เช่นตาอักเสบ เส้นประสาทตาอักเสบ หรือ แผลที่กระจกตา ในกรณีของผู้ป่วยที่ภูมิต้านทานต่ำ เช่น เป็นโรคเอดส์ หรือผู้ป่วยที่ได้รับยากดอิมมูน อาจมีการกระจายของผื่นทั่วตัวได้ แพทย์บางท่านอาจจะให้ยาฆ่าเชื้อไวรัสชนิดรับประทานเป็นเวลาประมาณ 5-10 วันร่วมด้วย ทั้งนี้ต้องอยู่ในดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา
การวินิจฉัยแยกโรค

HSV infection ---มี  atopic dermatitis (เป็นตาม dermatome)
Coxsackievirus infection (เป็นตาม dermatome) , Echovirus infection, หรือ  Atypical measles----ตุ่มน้ำมักจะมีเลือดออกร่วมด้วย
Rickettsialpox----"herald spot" เป็นจุดที่ริ้นกัด และมักมีอาการปวดศีรษะร่วมด้วย สามารถใช้วิธีทางน้ำเหลืองวิทยา (serologic test) ในการตวจสอบได้
Smallpox --- รอยโรค (Skin lesion) จะมีขนาดใหญ่กว่า
ทั้ง HSV infections และ coxsackievirus จะมีรอยโรคเป็นตาม dermatome ทั้งคู่ ดังนั้นจึงต้องใช้วิธีอื่นในการวินิจฉัยแยกโรคเช่น Supportive diagnostic virology , fluorescent staining of skin scrapings with monoclonal antibodies
สำหรับการวินิจฉัยก่อนที่จะเกิดผื่นนั้น ยังไม่สามารถทำได้ ต้องรอให้ให้เกิดผื่นก่อนจึงจะสามารถวินิจฉัยได้
การส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ

Isolation of VZV in susceptible tissue-culture cell lines
Four-fold rising antibody titer
ตรวจ Varicella-Zoster หรือ Herpes-Zoster DNA ด้วย PCR (Polymerase Chain Reaction)
Tzanck smear---ขูดแผลไปย้อมดู multinucleated giant cells วิธีนี้มี sensitivity ต่ำ (ประมาณ 60%)
Direct immunofluorescent
immunofluorescent detection of antibodies to VZV membrane antigens -----sensitivity สูง และใช้กันมาก
immune adherence hemagglutination
Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) ---sensitivity สูง และใช้กันมาก
วิธีรักษาโรคงูสวัด

รักษาตามอาการคือ กินยาระงับอาการปวด อาการคัน เช่น พาราเซตามอล ไอดาแรค พอนสแตน คลอเฟนนิรามีน ฯลฯ ไม่ควรใช้ aspirin ในเด็กที่อายุต่ำกว่า 12 ปี
ยาต้านไวรัส ช่วยระงับอาการได้และทำให้ระยะเวลาของโรคสั้นลงและลดการเกิด PHN ได้แก่
Acyclovir 800 มก. รับประทานวันละ 5 ครั้ง ทุก 4 ชั่วโมง เป็นเวลาอย่างน้อย 5-7 วัน (ในเด็ก 20 mg/kg ทุก 6 ชั่วโมง)
Valacyclovir (the prodrug of acyclovir) 1000 กรัม รับประทานวันละ 3 ครั้ง 5-7 วัน
Famcyclovir (prodrug of penciclovir) 500 มก.ในประเทศสหรัฐอเมริกา หรือ 250 มก. ในประเทศอื่นๆ รับประทานวันละ 3 ครั้ง 7 วัน
ยาทากลุ่มฆ่าเชื้อไวรัส เป็นกลุ่มยาอะไซโคลเวียร์
ยาทาพวกเสลดพังพอน ใช้ทาระงับอาการได้ดีพอสมควร ราคาไม่แพง
แหล่งข้อมูลอื่น

| --- | --- |
การจำแนกโรค: DICD-10: B02 ICD-9-CM: 053 MeSH: D006562 DiseasesDB: 29119
ทรัพยากรภายนอก: MedlinePlus: 000858 eMedicine: med/1007 derm/180 emerg/823 oph/257 ped/996 Patient UK: งูสวัด
งูสวัด ที่เว็บไซต์ Curlie
NINDS Shingles Information Page เก็บถาวร 2016-07-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, National Institute of Neurological Disorders and Stroke
Links to pictures of Shingles (Hardin MD) เก็บถาวร 2017-07-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน University of Iowa
Facts About The Cornea and Corneal Disease: Herpes Zoster (Shingles), National Eye Institute
แม่แบบ:Varicella zoster
หฺวาน อี่

ขุนพลของรัฐฉิน
หฺวาน อี่ (จีน: 桓齮; พินอิน: Huán Yǐ) หรือ สวนกี เป็นขุนพลของรัฐฉินในช่วงปลายยุครณรัฐ (ช่วงใกล้ 221 ปีก่อนคริสตกาล)
ประวัติ

เมื่อ 236 ปีก่อนคริสตกาล ขุนพลผาง หน่วน (龐煖) แห่งรัฐจ้าวเข้ายึดครองหลายเมืองของรัฐเยียน รัฐเยียนจึงขอความช่วยเหลือจากรัฐฉิน หฺวาน อี่, หยาง ตฺวานเหอ (楊端和) และหวาง เจี่ยน (王翦) นำเข้าโจมตีรัฐจ้าวเพื่อช่วยรัฐเยียน แล้วเข้ายึดยึดเมืองเย่ (鄴; ปัจจุบันคืออำเภอหลินจาง มณฑลเหอเป่ย์) และอานหยาง (安陽; อยู่ในมณฑลเหอเป่ย์) รวมถึงเอ้อ-ยฺหวี่ (閼與; อำเภอเหอชุ่น มณฑลชานซี) และเลียวหยาง (撩陽; อำเภอจั่วเฉฺวียน มณฑลชานซี) หฺวาน อี่และหวาง เจี่ยนยึดได้เก้าเมืองในภูมิภาคเย่
เมื่อ 234 ปีก่อนคริสตกาล หฺวาน อี่โจมตีผิงหยาง (平陽; นครหลินเฝิน มณฑลชานซี) และอู่เฉิง (武城; อำเภอฉือเซี่ยน มณฑลเหอเป่ย์) สังหารขุนพลฮู่ เจ๋อ (扈輒) และสังหารหมู่ทหารของรัฐจ้าว 100,000 นาย จากนั้นจึงออกจากช่างต่าง (上黨) ผ่านเทือกเขาไท่หาง (太行山 ไท่หางชาน) และบุกรัฐจ้าวโดยการยึดเมืองชื่อลี่ (赤麗) และอี๋อาน (宜安; เขตเก่าเฉิง มณฑลเหอเป่ย์) รัฐจ้าวจึงมอบอำนาจบัญชาการทหารสูงสุดให้กับหลี่ มู่ (李牧) หลี่ มู่เอาชนะหฺวาน อี่ได้ในยุทธการที่เฝย์ (肥; อำเภอจิ้นเสียน มณฑลเหอเป่ย์
ไม่มีบันทึกถึงหฺวาน อี่ในฉื่อจี้ (史記) หลังการพ่ายแพ้ที่เฝย์ อย่างไรก็ตามในจ้านกั๋วเช่อ (戰國策; อีกหนึ่งแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์) กล่าวถึงหฺวาน อี่ในภายหลังว่าเสียชีวิตขณะโจมตีหานตาน (邯鄲) นครหลวงของรัฐจ้าวซึ่งป้องกันโดยหลี่ มู่ในยุทธการครั้งหนึ่งในการศึกระหว่างรัฐฉินและรัฐจ้าวครั้งสุดท้าย
ที-สเกิ๊ต

| ที-สเกิ๊ต |
| --- | --- |
ที่เกิด:  กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
แนวเพลง: ป๊อป, แดนซ์
ช่วงปี: พ.ศ. 2538 - 2539
ค่ายเพลง: คีตา เรคคอร์ดส (คีตา เอ็นเทอร์เทนเม้นท์) โอเอฟ

สมาชิก: อัสมา กฮาร์ (มาร์)  ดวงพร สนธิขันธ์ (จอย)  ธิติยา นพพงษากิจ (กิ๊ฟ)
ที-สเกิ๊ต (อังกฤษ: T-Skirt,TeenSkirt) มาร์, จอย, กิ๊ฟ วงดนตรีหญิงล้วนจากคีตา เอ็นเทอร์เทนเม้นท์ เริ่มมีผลงานเพลงในปี พ.ศ. 2538 ออกอัลบั้มเพียงสองชุด เป็นที่รู้จักอย่างมากกับเพลง ไม่เท่าไหร่, เจ็บแทนได้ไหม, ฟ้องท่านเปา, เรื่องมันเศร้า, ปวดร้าว เป็นต้น
ประวัติ

ที-สเกิ๊ต วงดนตรีหญิงล้วนจากค่าย คีตา เอ็นเทอร์เทนเม้นท์ ที-สเกิ๊ตโด่งดังมากในหมู่วัยรุ่น ด้วยชุดเสื้อยืดกระโปรงสั้นโชว์ขา สมาชิกประกอบไปด้วย มา อัสมา กฮาร, กิ๊ฟ ธิติยา นพพงษากิจ และ จอย ดวงพร สนธิขันธ์ มีผลงานออกมาเพียงสองชุด
ที-สเกิ๊ต ได้ออกอัลบั้มชุดแรกเมื่อปี พ.ศ. 2538 โดยชื่อว่า "T-Skirt" เปิดตัวด้วยเพลง "ไม่เท่าไหร่" ต่อมาเพลงนี้ได้โด่งดังมากๆ เพราะเป็นเพลงเปิดตัวด้วยจังหวะเร็วสนุกสนาน บวกกับการแต่งตัวเสื้อยืดกระโปรงสั้น จึงทำให้การใส่กระโปรงขาสั้นเป็นที่นิยมตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ต่อด้วยเพลงช้า "เจ็บแทนได้ไหม" ต่อด้วย "ฟ้องท่านเปา" ด้วยกระแสความนิยมในละครโทรทัศน์ไต้หวันเรื่อง เปาบุ้นจิ้น ที่กำลังโด่งดังทางช่อง 3 ในขณะนั้น ซึ่งเป็นอัลบั้มชุดแรกที่ประสบความสำเร็จอย่างมาก และทำการโปรโมตอย่างยาวนานถึง 1 ปีเต็ม
โดยก่อนหน้านั้น อมิตา ทาทา ยัง ได้มาออดิชั่นในวงนี้ด้วย ในตำแหน่งของกิ๊ฟ แต่ว่าด้วยความมั่นใจในตัวเอง ประกอบกับมีความสามารถในการร้องเพลงสูงมาก จึงทำให้ทาทา ยัง ไม่ได้รับการคัดเลือกแต่หลังจากนั้นต่อมาทาทาได้กลายเป็นศิลปินเดี่ยวในสังกัดจีเอ็มเอ็มแกรมมี่ ไปในที่สุด
อัลบั้มชุดที่ 2 ปี พ.ศ. 2539 ชื่อชุด "ทีมสตรี" หลังจากที่ ที-สเกิ๊ตประสบความสำเร็จไปกับอัลบั้มแรกไปแล้ว แต่ทว่าอัลบั้มชุดนี้กลับไม่โด่งดังเหมือนอัลบั้มแรก ประกอบกับเป็นอัลบั้มที่ออกมาในช่วงที่ทางคีตา เอ็นเทอร์เทนเม้นท์กำลังประสบปัญหา จึงได้รับการโปรโมตน้อย อีกสาเหตุที่น่าจะทำให้อัลบั้มนี้ได้รับความนิยมลดลงคือ เพลงที่ไม่ลงตัวเท่าอัลบั้มแรก ท่อนฮุคฟังติดหูน้อยลง เนื้อหาของเพลงก็ไม่ค่อยแตกต่างจากท้องตลาด รวมทั้งการลดความสดใสแบบเด็ก ๆ ในเนื้อเพลง ทำให้ความสนุกสนานถดถอยลงไปด้วย ซึ่งอัลบั้มนี้เปิดตัวด้วยเพลง "รักษาได้ (แต่ไม่หายขาด)" ต่อด้วยเพลง "ปวดร้าว"
สมาชิก

อัสมา กฮาร์ ชื่อเล่น "มาร์" เกิดเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2517 (50 ปี)
ธิติยา นพพงษากิจ ชื่อเล่น "กิ๊ฟ" เกิดเมื่อวันที่  9 เมษายน พ.ศ. 2523 (44 ปี)
ดวงพร สนธิขันธ์ ชื่อเล่น "จอย" เกิดเมื่อ  19 มิถุนายน พ.ศ. 2521 (46 ปี)
ผลงานเพลง > สตูดิโออัลบั้ม

เพลงที่มี* = เพลงที่โปรโมทหรือเพลงดังของอัลบั้ม
| วางแผง | ชื่ออัลบั้ม | รายชื่อเพลงในอัลบั้ม |
| --- | --- | --- |
| 27 กุมภาพันธ์ 2538 | T-Skirt |  ไม่เท่าไหร่*  เจ็บแทนได้ไหม*  เรื่องมันเศร้า*  อย่าเล่นอย่างนี้  ทักคนผิด*  ฟ้องท่านเปา*  วันที่ไม่เหงา  ทำให้เสร็จ  ซึ้ง ๆ หน่อย*  เพื่อนกัน |
| 30 เมษายน 2539 | ทีมสตรี |  รักษาได้ (แต่ไม่หายขาด)*  ปวดร้าว*  ถามเพื่อนก่อน  คนหนึ่งคน*  ติดมา  เอาดีทางนี้หรือไง  ต่อไปไม่ว่างแล้ว*  ขอบคุณที่มาหา  ช๊อตเลย  ทันเวลา  นานเท่านาน* |
ผลงานเพลง > อัลบั้มพิเศษ

| วางแผง | ชื่ออัลบั้ม | รายชื่อเพลงในอัลบั้ม |
| --- | --- | --- |
| มีนาคม 2547 | รวมฮิตติดกระโปรง |  ไม่เท่าไหร่  ฟ้องท่านเปา  รักษาได้แต่ไม่หายขาด  เรื่องมันเศร้า  ทำให้เสร็จ  ต่อไปไม่ว่างแล้ว  ช๊อตเลย  นานเท่านาน  เจ็บแทนได้ไหม  ปวดร้าว  คนหนึ่งคน  วันที่ไม่เหงา  ขอบคุณที่มาหา  อย่างงี้ไม่เอา  ทักคนผิด  เพื่อนกัน |
ผลงานการแสดง

ผลงานการแสดงของ "กิ๊ฟ-ธิติยา นพพงษากิจ"
ละครเรื่อง อุทัยเทวี (เฉพาะกิ๊ฟ) 2532
ละครเรื่อง ตำรับรัก (เฉพาะกิ๊ฟ) 2532
ละครเรื่อง ห้องหุ่น (เฉพาะกิ๊ฟ) 2532
ละครเรื่อง สุรีรัตน์ล่องหน 2532 ช่อง 5
ละครเรื่อง บัวแล้งน้ำ (เฉพาะกิ๊ฟ) 2533
ละครเรื่อง ขมิ้นกับปูน (เฉพาะกิ๊ฟ) 2533
ละครเรื่อง ข้ามสีทันดร 2542 ช่อง 7
ละครเรื่อง กระหังพยาบาท
ละครเรื่อง ตั้งไข่ล้ม พรหมไม่ลิขิต
ละครเรื่อง บัวแก้ว บัวทอง (เฉพาะกิ๊ฟ) 2536
ละครเรื่อง สุดสายป่าน (เฉพาะกิ๊ฟ) 2538 ช่อง 7
ละครเรื่อฃ แสงเพลิงที่เกริงทอ 2539 ข่อง 5
ละครเรื่อง หงส์เหิร 2540 ช่อง 9
ละครเรื่อง เผื่อใจไว้เจ็บ 2541 ช่อง 7
ละครเรื่อง อรุณสวัสดิ์ 2542 ช่อง 3
ละครเรื่อง กากับหงส์ 2542 ช่อง 7
ละครเรื่อง รักฉันนั้นเพื่อเธอ (เฉพาะกิ๊ฟ) 2543
ละครเรื่อง ม่านบังใจ (เฉพาะกิ๊ฟ) 2543 ช่อง 7
ละครเรื่อง มายา (ละครโทรทัศน์) 2544 ช่อง 7
ละครเรื่อง รักข้ามคลอง 2546 ช่อง 7
แบบว่าโลกนี้มีน้ำเต้าหู้และครูระเบียบ
ฯลฯ ดูที่บทความ ธิติยา นพพงษากิจ
ผลงานการแสดงของ "มาร์-อัสมา กฮาร"
ภาพยนตร์เรื่อง เร็วกว่าใจ ไกลเกินฝัน 2536
ละครเรื่อง 4+1 ถึงจะเท่ห์  2538
ละครเรื่อง สามมะรุมกับกลุ่มมะไฟ
ละครเรื่อง ยอดคุณลูก
ละครเรื่อง กระหังพยาบาท
ละครเรื่อง เส้นสายลายรัก
ภาพยนตร์ กระโปรงบานขาสั้น
ภาพยนตร์ น้ำเต้าหู้และครูระเบียบ
ภาพยนตร์ แบบว่าโลกนี้มีน้ำเต้าหู้และครูระเบียบ
ฯลฯ ดูที่บทความ อัสมา กฮาร์
ผลงานการแสดงของ "จอย ดวงพร สนธิขันธ์"
ละครเรื่อง สามมะรุมกับกลุ่มมะไฟ
ละครรื่อง ซุ้มสะบันงา
ละครรื่อง ดาวเรือง (รับเชิญ)
ฯลฯ ดูที่บทความ ดวงพร สนธิขันธ์
ซิสเต็ม โฟร์

| ซิสเต็ม โฟร์ |
| --- | --- |
ที่เกิด:  กรุงเทพ ประเทศไทย
แนวเพลง: ป็อปร็อก อัลเทอร์เนทีฟร็อก
ช่วงปี: 2532 - 2539
ค่ายเพลง: ครีเอเทีย   ร่องเสียงลำไย

สมาชิก: กุลพงษ์ บุนนาค (เบิร์ด) ร้องนำ  นุติ เขมะโยธิน (น็อต) กีต้าร์  บัณฑิตพันธุ์ พันธุ์กระวี (โจ๋) เบส  วิบูลพร พันธุ์กระวี (จ๋ำ) กลอง
สมาชิก

กุลพงษ์ บุนนาค (เบิร์ด) กีตาร์,ร้องนำ
นุติ เขมะโยธิน (น็อต) กีตาร์,ร้องนำ
วิบูลพร พันธุ์กระวี (จั๋ม) กลอง,ร้องนำ
บัณฑิตพันธุ์ พันธุ์กระวี (โจ๋) เบส,กลอง,กีตาร์,คีย์บอร์ด,ร้องนำ
ผลงาน > Na Na Na (พ.ศ. 2532)

นา นา นา
ขอใจสักเสี้ยว
หัวใจกระดาษ
แค่เป็นเพื่อน
Something
ก็ใคร
ยืนยัน
Christine Maria
ยอมผิด
ดูที่เหตุ
เข้าใจไปเอง
ผลงาน > Lay Me Down Under The Moon (พ.ศ. 2538)

Lay Me Down - Album Cut
ใต้เงาพระจันทร์ - Album Cut
ในคืนแห่งกัน - Orchestral Version
Under The Moon - English Version
ในคืนแห่งกัน - Acoustic Version
ในคืนแห่งกัน
Under The Moon - Dance Version
Under The Moon - Minus One
Lay Me Down - Minus One
Lay Me Down
ผลงาน > Beyond Sex (พ.ศ. 2538)

ในคืนแห่งกัน
เคียงกัน
Katrina
กลับมา...สิ่งดีๆ
ใต้เงาพระจันทร์
อ่อนใจ
เธอ
เธอเท่านั้น
Under the Moon
ลืม
ผลงาน > Dear Knot (พ.ศ. 253…)

ที่รัก
เพ้อ
มอมแมม
อยู่ในใจของเรา
เพ้อ (instrumental)
ที่รัก (backing track)
เพ้อ (backing track)
มอมแมม (backing track)
อยู่ในใจของเรา (backing track)
เพ้อ (sax solo)
อำภา ภูษิต

| อำภา ภูษิต |
| --- | --- |
ชื่อเกิด: อำภา ภู่ห้อย
เกิด: 11 เมษายน พ.ศ. 2502 (65 ปี) อำเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา ประเทศไทย
คู่สมรส: อาวุธ พิทักษ์พงษ์ วีรยุทธ รสโอชา
อาชีพ: นักแสดง
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2521–ปัจจุบัน
ผลงานเด่น: ฟ้าหลังฝน (2521) สามใบเถา (2523) ทองเนื้อเก้า (2556) ลีลาวดีเพลิง (2558) เจ้านาง (2558)  ปีกทอง (2559) บุพเพสันนิวาส (2561) พระนคร 2410 (2566)  พรหมลิขิต (2566)
สุพรรณหงส์: นักแสดงสนับสนุนหญิงยอดเยี่ยม  พ.ศ. 2521 – ฟ้าหลังฝน
โทรทัศน์ทองคำ: นักแสดงสนับสนุนหญิงดีเด่น   พ.ศ. 2545 – นิราศสองภพ  พ.ศ. 2556 – ทองเนื้อเก้า
นาฏราช: นักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม  พ.ศ. 2556 – ทองเนื้อเก้า
คมชัดลึก: นักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม ประเภทละครโทรทัศน์  พ.ศ. 2556 – ทองเนื้อเก้า
อำภา ภูษิต (เกิด 11 เมษายน พ.ศ. 2502) ชื่อเล่น แอ๊ว เป็นนักแสดงหญิงชาวไทย เป็นตัวแทนสาวไทยในการประกวดนางงามนานาชาติ​ ปี 1977 ณ ประเทศญี่ปุ่น มีชื่อเสียงจากภาพยนตร์เรื่อง ฟ้าหลังฝน (พ.ศ. 2521) และเป็นนางเอกภาพยนตร์ต่อมาอีกหลายเรื่อง