stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ท่าอากาศยานดอนเมือง
การคมนาคมที่เกี่ยวข้องกับท่าอากาศยาน > ถนนวิภาวดีรังสิต > รถเอกชน

เส้นทางที่มีรถรองรับวีลแชร์
| สายที่ | จุดเริ่มต้น | จุดสิ้นสุด | ผู้ให้บริการ | ประเภทของรถที่ให้บริการ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 187 (1-17)  | รังสิตคลอง 3 | อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ | บจก.ไทยสมายล์บัส (ให้บริการในนาม บจก.ธรรมนัส ทรานสปอร์ต) | 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีน้ำเงิน (ใช้พลังงานไฟฟ้า) |  |
| 504 (1-18E)  | รังสิต | บางรัก | บจก.ไทยสมายล์บัส (ให้บริการในนาม บจก.สมาร์ทบัส) | 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีน้ำเงิน (ใช้พลังงานไฟฟ้า) |  |
| 538 (1-24E)  | มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี | โรงพยาบาลสงฆ์ | บจก.ไทยสมายล์บัส (ให้บริการในนาม บจก.สมาร์ทบัส) | 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีน้ำเงิน (ใช้พลังงานไฟฟ้า) |  |
| 554 (S2)  | รังสิต | ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ | บจก.ไทยสมายล์บัส (ให้บริการในนาม บจก.สมาร์ทบัส) | 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศสีน้ำเงิน (ใช้พลังงานไฟฟ้า) |  |
การคมนาคมที่เกี่ยวข้องกับท่าอากาศยาน > ถนนวิภาวดีรังสิต > รถหมวด 3

| สายที่ | จุดเริ่มต้น | จุดสิ้นสุด | ผู้ให้บริการ | ประเภทของรถที่ให้บริการ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ต.356 | ปากเกร็ด | ฟิวเจอร์พาร์ครังสิต | บจก.สหายยนต์ | 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศขนาดเล็กสีขาว-เขียว 2.รถตู้โดยสารประจำทางสีขาว-เขียว |  |
การคมนาคมที่เกี่ยวข้องกับท่าอากาศยาน > ถนนวิภาวดีรังสิต > รถตู้โดยสารปรับอากาศร่วมบริการ ขสมก.

| สายที่ | จุดเริ่มต้น | จุดสิ้นสุด | ประเภทของรถที่ให้บริการ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ต.83 | เดอะมอลล์บางแค | เมเจอร์รังสิต | 1.รถตู้โดยสารประจำทางสีขาว |  |
| ต.83 | ฟิวเจอร์พาร์ครังสิต | อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ | 1.รถตู้โดยสารประจำทางสีขาว |  |
| ต.84 | สวนจตุจักร | รังสิตคลอง 1 | 1.รถตู้โดยสารประจำทางสีขาว | หน้างานวิ่งไปถึงรังสิตคลอง 4 |
| ต.84A | ฟิวเจอร์พาร์ครังสิต | สวนจตุจักร | 1.รถตู้โดยสารประจำทางสีขาว |  |
| ต.95 | ฟิวเจอร์พาร์ครังสิต | มหาวิทยาลัยรามคำแหง | 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศขนาดเล็กสีขาว 2.รถตู้โดยสารประจำทางสีขาว |  |
| ต.118 | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศูนย์รังสิต | สวนจตุจักร | 1.รถโดยสารประจำทางปรับอากาศขนาดเล็กสีขาว 2.รถตู้โดยสารประจำทางสีขาว |  |
การคมนาคมที่เกี่ยวข้องกับท่าอากาศยาน > รถไฟฟ้า

ท่าอากาศยานดอนเมือง สามารถเชื่อมต่อกับรถไฟฟ้าชานเมือง สายธานีรัถยา ช่วงสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ - รังสิต ที่สถานีดอนเมืองได้ในประตูที่ 4 และ 6 ซึ่งจะมีทางเดินสกายวอล์ค เข้า/ออก อาคารผู้โดยสารชั่น 2 ฝั่งทิศใต้ ท่าอากาศยานดอนเมืองได้โดยตรง
แผนการพัฒนา

ปรับเปลี่ยนเพื่อรองรับผู้โดยสารสูงสุด 50ล้านคน/ปี
Terminal 1 ปรับตึกเหมือน T2 & เป็นตึกบินในประเทศ คาดว่าจะเปิดทำการปี 2572
Terminal 3 รื้อและทำการสร้างใหม่ คาดว่าจะเปิดทำการปี 2569
เพิ่มที่จอดรถรวม 10,000 คัน 
เดิมสนามบินดอนเมืองมีพื้นที่รองรับผู้โดยสาร 30ล้านคน/ปี
พื้นที่อาคารผู้โดยสารในประเทศ 106,000 ตร.ม.
พื้นที่อาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศ 137,000 ตร.ม.
จำนวนที่จอดรถ 4,400 คัน
ระบบถนน 1,200 - 2,500 คัน/ชั่วโมง
หากปรับปรุงพัฒนาแล้วเสร็จ จะปรับปรุงให้มีผู้โดยสารได้มากถึง 50ล้านคน/ปี
อาคารผู้โดยสารในประเทศ 240,000 ตร.ม.
อาคารผู้โดยสารต่างประเทศ 166,000 ตร.ม.
จำนวนที่จอดรถ 10,000 คัน
ระบบถนน 2,500 - 5,000 คัน/ชั่วโมง
คาดว่าทั้งโครงการพัฒนาท่าอากาศยานดอนเมือง จะแล้วเสร็จและเปิดใช้ในปี 2572
ดูเพิ่ม

รายชื่อท่าอากาศยานในประเทศไทย
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อมูลเที่ยวบิน, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 ธันวาคม 2010
| ด ค ก ท่าอากาศยานเชิงพาณิชย์ในประเทศไทย |
| --- | --- |
กรุงเทพมหานครและปริมณฑล:  สุวรรณภูมิ (BKK)☆  ดอนเมือง (DMK)☆ 
ภาคกลาง:  พิษณุโลก (PHS)  สุโขทัย (THS) 
ภาคตะวันออก:  อู่ตะเภา ระยอง–พัทยา (UTP)☆  ตราด (TDX) 
ภาคตะวันตก:  แม่สอด (MAQ)☆  หัวหิน (HHQ) 
ภาคเหนือ:  เชียงใหม่ (CNX)☆  แม่ฟ้าหลวง เชียงราย (CEI)☆  ลำปาง (LPT)  แม่ฮ่องสอน (HGN)  น่านนคร (NNT)  แพร่ (PRH) 
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ:  ขอนแก่น (KKC)☆  อุดรธานี (UTH)☆  อุบลราชธานี (UBP)☆  นครพนม (KOP)  บุรีรัมย์ (BFV)  เลย (LOE)  ร้อยเอ็ด (ROI)  สกลนคร (SNO) 
ภาคใต้:  ภูเก็ต (HKT)☆  หาดใหญ่ (HDY)☆  กระบี่ (KBV)☆  สมุย (USM)☆  สุราษฎร์ธานี (URT)☆  นครศรีธรรมราช (NST)☆  ตรัง (TST)  นราธิวาส (NAW)  ชุมพร (CJM)  ระนอง (UNN) 
ไม่มีบริการเที่ยวบินพาณิชย์:  ปาย (PYY)  ปัตตานี (PAN)  สุรินทร์ภักดี (PXR)  ตาก (TKT)  แม่สะเรียง (MSR)  เพชรบูรณ์ (PHY)  นครราชสีมา (NAK)  เบตง (BTZ)☆ 
ยุติการใช้งาน:  อุตรดิตถ์ (UTR)  เชียงรายเก่า  เกาะพะงัน 
ระหว่างการก่อสร้างและอยู่ในแผน:  นครปฐม  บึงกาฬ  มุกดาหาร  เชียงใหม่ แห่งที่ 2  อันดามัน  พัทลุง 
☆ หมายถึง ท่าอากาศยานนานาชาติ
| ด ค กท่าอากาศยานภายใต้การบริหารงานของบมจ>  ท่าอากาศยานไทย |
| --- | --- |
กรุงเทพและปริมณฑล:  สุวรรณภูมิ  ดอนเมือง 
ภาคเหนือ:  แม่ฟ้าหลวง เชียงราย  เชียงใหม่ 
ภาคใต้:  ภูเก็ต  หาดใหญ่ 
บมจ. ท่าอากาศยานไทย • กระทรวงคมนาคม
| ด ค กสถานีขนส่งหลักในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล |
| --- | --- |
ทางบก:  สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (จตุจักร) (หมอชิต 2)  สถานีขนส่งผู้โดยสารรังสิต  สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (ถนนบรมราชชนนี) (สายใต้ใหม่ ตลิ่งชัน)  สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (เอกมัย) 
ทางน้ำ:  ท่าเรือกรุงเทพ (คลองเตย) 
ระบบราง:  สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ (บางซื่อ)  สถานีกรุงเทพ (หัวลำโพง)  สถานีธนบุรี  สถานีวงเวียนใหญ่ 
ทางอากาศ:  ท่าอากาศยานดอนเมือง  ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ 

สถานีขนส่งในอดีต:  สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (ไฟฉาย) (สายใต้เก่า ไฟฉาย)  สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (ปิ่นเกล้า) (สายใต้ ปิ่นเกล้า)  ด่านขนอนบางกอก  สถานีรถไฟธนบุรี (เดิม)  สนามบินสระปทุม  สนามม้านางเลิ้ง  สถานีรถไฟปากคลองสาน 
โครงการในอนาคต:  สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (บางนา) (แบงค็อก มอลล์)  สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพ (หมอชิต) 
ผู้ให้บริการ/ควบคุม:  บริษัท ขนส่ง จำกัด  บริษัท สิริโปรเจ็ค คอนสทรัคชั่น จำกัด  การท่าเรือแห่งประเทศไทย  การรถไฟแห่งประเทศไทย  บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)  บริษัท ขนส่งน้ำมันทางท่อ จำกัด  บริษัท ท่อส่งปิโตรเลียมไทย จำกัด 
ส่วนราชการ:  กระทรวงคมนาคม  สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร  กรมการขนส่งทางบก  กรมการขนส่งทางราง  กรมเจ้าท่า  กรมท่าอากาศยาน 
อาคารผู้โดยสาร 1
ภายในอาคารผู้โดยสาร 1
ภายในอาคารผู้โดยสาร 1
ป้ายต้อนรับภายในอาคาร
อาคารผู้โดยสาร 2
ภายในอาคารผู้โดยสาร 2 ก่อนปรับปรุง
ภายในอาคารผู้โดยสาร 2 ก่อนปรับปรุง
ภายในอาคารผู้โดยสาร 2 ก่อนปรับปรุง
ภายในอาคารผู้โดยสาร 2 หลังปรับปรุงใหม่
อาคารผู้โดยสาร 3
ภายในอาคารผู้โดยสาร 3 ก่อนปิดปรับปรุง
อาคารคลังสินค้า
Airbus Helicopters HS-BHQ ที่ท่าอากาศยานดอนเมือง
Airbus 340-541 ที่ท่าอากาศยานดอนเมือง
Airbus 320-214(CJ) ที่ท่าอากาศยานดอนเมือง
Boeing 737-9GP ที่ท่าอากาศยานดอนเมือง
ฝูงบินของการบินไทย ก่อนย้ายฐานการบินไปที่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ในปี พ.ศ. 2549
ภายในอาคารผู้โดยสาร 1
ก่ำซุง ประภากรแก้วรัตน์

| ก่ำซุง ประภากรแก้วรัตน์ม> ป.ช., ม.ว.ม..ข้อมูลส่วนบุคคล |
| --- | --- |
เกิด: 8 มิถุนายน พ.ศ. 2491 (76 ปี) อำเภอเมืองชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ
พรรคการเมือง: ชาติไทย (2526–2529, 2535–2539) กิจสังคม (2529–2534) สามัคคีธรรม (2535) ความหวังใหม่ (2539—2543) ไทยรักไทย (2543—2549) ประชาราช (2550—2554)

ก่ำซุง ประภากรแก้วรัตน์ (เกิด 8 มิถุนายน พ.ศ. 2491) อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดชัยภูมิ 7 สมัย เป็นสมาชิกกลุ่มวังน้ำเย็น
ประวัติ

ก่ำซุง เกิดเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2491 จบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จากโรงเรียนอำนวยศิลป์
งานการเมือง

ก่ำซุง ได้รับเลือกตั้งครั้งแรกในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2529 สังกัดพรรคกิจสังคม และได้รับเลือกตั้งอีก 3 สมัยติดต่อกัน คือ การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2531 (พรรคกิจสังคม) การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป มีนาคม พ.ศ. 2535 สังกัดพรรคสามัคคีธรรม ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นพรรคเทิดไทย และนายก่ำซุง เป็นกรรมการบริหารพรรค แต่ก็ลาออกในเวลาต่อมา และย้ายไปลงสมัครในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป กันยายน พ.ศ. 2535 สังกัดพรรคชาติไทย
เขาได้รับเลือกตั้งอีกครั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2539 สังกัดพรรคความหวังใหม่ การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2544 และการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548 สังกัดพรรคไทยรักไทย
ในปี พ.ศ. 2550 ย้ายไปสังกัดพรรคประชาราช ของเสนาะ เทียนทอง
ก่ำซุง ยังเคยดำรงตำแหน่งผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ในปี พ.ศ. 2531 ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในปี พ.ศ. 2535 และผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์  ในปี พ.ศ. 2538
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2545 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2542 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
สกุลกะเรกะร่อน

| Boat orchids |
| --- | --- |

Cymbidium Clarisse Austin 'Best Pink'

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Monocots
อันดับ:: Asparagales
วงศ์:: Orchidaceae
วงศ์ย่อย:: Epidendroideae
เผ่า:: Cymbidieae
เผ่าย่อย:: Cymbidiinae
สกุล:: Cymbidium Swartz

Species
 ดูบทความ
ชื่อพ้อง
 Cyperochis Blume  Iridorchis Blume  Jensoa fRaf.  Pachyrhizanthe (Schltr.) Nakai
Cymbidium Clarisse 'Best Pink'
Cymbidium dayanum
Cymbidium Hybrid
Golden Leaf-edge Orchid
 (Cymbidium floribundum)
สกุลกะเรกะร่อน หรือ Cymbidium (/sɪmˈbɪdiəm/) เป็นสกุลของกล้วยไม้ไม่ผลัดใบ มี 52 สปีชีส์  ชื่อสกุลนี้มาจากคำภาษาละติน cymba หมายถึง "ถ้วย", "ชาม" หรือ "เรือ" พร้อมคำปัจจัยแสดงขนาดเล็ก -idium  ดังนั้นจึงแปลตรงตัวว่า "เรือเล็ก" ซึ่งดูเหมือนจะหมายถึงรูปร่างของกลีบปาก (labellum) ในบางสปีชีส์
แหล่งการกระจายพันธ์ุ

มีการกระจายพันธ์ุในทวีปเอเชียเขตร้อน และกึ่งเขตร้อน (เช่น ภาคเหนือของประเทศอินเดีย, สาธารณรัฐประชาชนจีน, ประเทศญี่ปุ่น, ประเทศมาเลเซีย, ประเทศฟิลิปปินส์ และเกาะบอร์เนียว) และทางตอนเหนือของประเทศออสเตรเลีย เป็นสายพันธุ์ดอกไม้ที่มีขนาดใหญ่ และมีการปลูกเลี้ยงลูกผสมในพื้นที่ที่มีระดับความสูง เพื่อให้ดอกที่มีขนาดใหญ่ขึ้น
ลูกผสมตามธรรมชาติ

Cymbidium × ballianum (= C. eburneum × C. mastersii) (พม่า)
Cymbidium × baoshanense (= C. lowianum × C. tigrinum) (ยูนนานภาคใต้ตอนกลาง)
Cymbidium × chiu-lih(?) (= C. lancifolium × C. ensifolium) (จีน)
Cymbidium × nishiuchianum (= C. goeringii × C. kanran) (ไต้หวัน)
Cymbidium × nishiuchianum (= C. goeringii subsp. goeringii var. formosanum × C. kanran) (ไต้หวัน)
Cymbidium × florinda (= C. erythrostylum × C. iridioides. Cyperorchis × florinda) (เวียดนาม)
Cymbidium × gammieanum (= C. elegans × C. erythraeum. Cyperorchis × gammieana) (เนปาลถึงสิกขิม)
Cymbidium × glebelandensis (= C. insigne × C. schroederi) (เวียดนาม)
Cymbidium × jy-shiang(?) (= C. lancifolium × C. sinense) (จีน)
Cymbidium × rosefieldense (= C. hookerianum × C. tracyanum. Cyperorchis × rosefieldensis) (เวียดนาม)
Cymbidium × woodlandense (= C. mastersii × C. tracyanum. Cyperorchis × woodlandensis)  (พม่า)
แหล่งข้อมูลอื่น

Multikey System for Identification of Cymbidium species เก็บถาวร 24 กันยายน 2015 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Cymbidium Society of America เก็บถาวร 2017-07-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q843914  Wikispecies: Cymbidium  APDB: 189893  BioLib: 100671  BOLD: 281280  EoL: 21177  EPPO: 1CMFG  FloraBase: 21267  FoC: 108941  Fossilworks: 28191  GBIF: 2782293  GRIN: 3267  iNaturalist: 128976  IPNI: 29179-1  IRMNG: 1273389  ITIS: 894593  NCBI: 14366  NZOR: c775d24a-7c2b-4fb7-bb2b-1b4619f6b333  PLANTS: CYMBI  POWO: urn:lsid:ipni.org:names:330383-2  Tropicos: 40019793  WCSP: 53067 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล
ชาวมอญ

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ มอญ (แก้ความกำกวม)
| ဂကူမန် (มอญ) မွန် (พม่า) |
| --- | --- |
ธงชาติของชาวมอญ
สตรีมอญแต่งกายตามประเพณีที่มอละมไยน์
ประชากรทั้งหมด
ป. 2.6 ล้านคน
ภูมิภาคที่มีประชากรอย่างมีนัยสำคัญ
 พม่า: ป. 1.8 ล้านคน
 ไทย: 500,000 
 ลาว: 9000
ภาษา
ภาษามอญ, ภาษาพม่า, ภาษาไทย, ภาษาลาว
ศาสนา
พุทธนิกายเถรวาท, ศาสนาพื้นบ้านมอญ
กลุ่มชาติพันธุ์ที่เกี่ยวข้อง
ออสโตรเอเชียติกอื่น ๆ (กลุ่มภาษามอญ – ญัฮกุร) 
มอญ (มอญ: မန်, ออกเสียง: [mo̤n], ฟังเสียงไฟล์:LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ဂကူမန်.wav; พม่า: မွန်, ออกเสียง: [mʊ̀ɰ̃]) เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่ในพม่าตอนล่าง บริเวณรัฐมอญ รัฐกะเหรี่ยง รัฐกะยา ภาคตะนาวศรี ภาคพะโค ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดี และหลายพื้นที่ของประเทศไทย ส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ลุ่มภาคกลาง และภาคเหนือ โดยมีภาษาแม่เป็นภาษามอญ ซึ่งอยู่ในภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติกสาขามอญ และมีต้นตอร่วมกับภาษาญัฮกุร ซึ่งพูดโดยชาวญัฮกุรที่อาศัยอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย ภาษาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีปหลายภาษาได้รับอิทธิพลจากภาษามอญ และภาษามอญก็ได้รับอิทธิพลจากภาษาเหล่านั้นด้วยเช่นกัน
ชาวมอญเป็นหนึ่งในกลุ่มชนแรกที่อาศัยอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และมีส่วนเกี่ยวข้องต่อการเผยแผ่ศาสนาพุทธนิกายเถรวาทในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป อารยธรรมที่ชาวมอญเป็นผู้สถาปนาเป็นหนึ่งในอารยธรรมที่เก่าแก่ที่สุดทั้งในประเทศไทย ประเทศพม่า และประเทศลาว ชาวมอญถือเป็นผู้ส่งออกวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รายใหญ่ ในอดีต เมืองหลายเมืองในประเทศพม่า ประเทศไทย และประเทศลาวในปัจจุบัน อย่างย่างกุ้ง กรุงเทพมหานคร ลำพูน ลำปาง และเวียงจันทน์ ได้รับการสถาปนาโดยชาวมอญหรือผู้นำเชื้อสายมอญ
ปัจจุบันชาวมอญเป็นกลุ่มชาติพันธ์ุหลักในประเทศพม่าและชนกลุ่มน้อยในประเทศไทย โดยชาวมอญในพม่าเรียกเป็นชาวพม่าเชื้อสายมอญ แต่จะไม่ใช่ชาวพม่าที่มีเชื้อสายพม่า ส่วนชาวมอญในประเทศไทยมักเรียกเป็นชาวมอญรามัญหรือชาวไทยเชื้อสายมอญ ภาษาย่อยของชาวมอญในประเทศไทยและประเทศพม่าสามารถเข้าใจกันได้
ชื่อเรียกกลุ่มชาติพันธุ์

กลุ่มชนต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์เรียกชาวมอญด้วยชื่อหลายแบบ ในสมัยก่อนอาณานิคม ชาวพม่าเรียกชาวมอญว่า ตะเลง (တလိုင်း, Talaing) ซึ่งชาวบริติชในสมัยอาณานิคมนำมาใช้เรียกต่อ คำว่า "Peguan" สำหรับชาวยุโรปใช้เรียกกลุ่มชาติพันธุ์นี้ในสมัยที่พะโคเป็นเมืองหลักในพม่าตอนล่าง
คำว่า "ตะเลง" พบในศิลาจารึกที่สืบอายุได้ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 11 แต่ปัจจุบันถือเป็นคำเหยียดและไม่ใช้งานอย่างแพร่หลายอีกต่อไป เว้นแต่ในบริบทศัพท์เฉพาะทางประวัติศาสตร์ เช่น แนวเพลงที่มีชื่อเดียวกันในมหาคีตา ชุดเพลงคลาสสิกของพม่า ศัพทมูลวิทยาของตะเลงยังไม่ได้รับข้อสรุป โดยอาจมาจากคำว่ามอญ หรืออ้างอิงจาก เตลิงคะ หรือ กาลิงคะ แคว้นหนึ่งทางภาคตะวันออกเฉียงใต้ของอินเดีย
คำว่า "มอญ" ซึ่งพ้องกับศัพท์ในภาษาพม่าที่แปลว่า 'มีสกุล' น่าจะมาจากภาษามอญเก่าว่า "rmeñ" ผ่านภาษามอญสมัยกลางว่า "rman" (ရာမန်) ชื่อเรียก "รามัญ" (rmeñ) ได้รับการบันทึกครั้งแรกในศิลาจารึกพระราชวังใหม่ของพระเจ้าจานซิต้าที่พม่าใน ค.ศ. 1102 โดยค้นพบต้นตอของศัพท์นี้มาจากศิลาจารึกภาษาเขมรเก่าในคริสต์ศตวรรษที่ 6 ถึง 10 และภาษาชวาในคริสต์ศตวรรษที่ 11 คำว่ารามัญประเทศ (Rāmaññadesa) ศัพท์ทางภูมิศาสตร์ที่ปัจจุบันใช้เรียกใจกลางของชาวมอญในชายฝั่งพม่า ประดิษฐ์โดยพระเจ้าธรรมเจดีย์ใน ค.ศ. 1479
ชาวมอญในพม่าได้รับการแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มย่อยตามภูมิภาคต้นตอในพม่าตอนล่าง ได้แก่ Mon Nya (မန်ည; /mòn ɲaˀ/) จากพะสิม (ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดี) ทางตะวันตก Mon Tang (မန်ဒိုင်; /mòn tàŋ/) ในพะโคทางตอนกลาง และ Mon Teh (မန်ဒ; /mòn tɛ̀ˀ/) ที่เมาะตะมะทางตะวันออกเฉียงใต้
ประวัติ > ก่อนประวัติศาสตร์

ชาวมอญ ซึ่งสืบเชื้อสายจากชาวออสโตรเอเชียติกดั้งเดิม เชื่อกันว่าอพยพมาจากแยงซีเกียงในจีนตอนใต้ไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามแนวแม่น้ำโขง แม่น้ำสาละวิน แม่น้ำสะโตง แม่น้ำอิรวดี แม่น้ำปิง และแม่น้ำเจ้าพระยาในช่วง 3,000 ถึง 2,000 ปีก่อน ค.ศ. ภายหลังจึงตั้งถิ่นฐานไปไกลสุดถึงมาลายา พร้อมกับนำเอาวิถีเกษตรกรรมริมแม่น้ำ รวมถึงการเพาะปลูกนาข้าว การวิจัยทางภาษาศาสตร์สมัยใหม่โดย Sidwell (2021) เสนอแนะว่าสถานที่ของชนออสโตรเอเชียติกดั้งเดิมอยู่ในพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแดงในเวียดนามตอนเหนือเมื่อประมาณ 4,000-4,500 ปีก่อนปัจจุบัน
วัฒนธรรม > ศิลปะ

ศิลปวัฒนธรรมมอญนั้นกลายเป็นศิลปวัฒนธรรมของพม่าไปหมด เพราะศิลปวัฒนธรรมส่วนใหญ่นั้นพม่าได้รับไปจากมอญ สถาปัตยกรรมประเภทเรือนยอด (กุฎาคาร) หรือหลังคาที่มียอดแหลมต่อขึ้นไป โดยเฉพาะเรือนยอดทรงมณฑป เป็นสถาปัตยกรรมมอญที่ไทยและพม่านำมาดัดแปลงใช้ต่อ
ศิลปดนตรีนั้นไทยได้รับอิทธิพลจากมอญมามาก เช่น ไทยเรารับวงปี่พาทย์มอญ และรับได้ดีทั้งรักษาไว้จนปัจจุบัน และให้เกียรติเรียกว่าวงปี่พาทย์มอญ นิยมบรรเลงในงานศพ ดนตรีไทยที่มีชื่อเพลงว่ามอญนั้น นับได้ 17 เพลง เช่น มอญดูดาว มอญชมจันทร์ มอญรำดาบ มอญอ้อยอิ่ง มอญร้องไห้ มอญนกขมิ้น ฯลฯ และยังมีแขกมอญ คือ ทำนองทั้งแขกทั้งมอญ เช่น แขกมอญบางขุนพรหม แขกมอญบางช้าง เป็นต้น เพลงทำนองของมอญมีความสง่าภาคภูมิ เป็นผู้มีวัฒนธรรมและค่อนข้างจะเย็นเศร้า แต่ที่สนุกสนานก็มีบ้าง เช่น กราวรำมอญ มอญแปลง ฯ ส่วนเครื่องดนตรีประเภทให้จังหวะที่เรียกว่าเปิงมางนั้น เป็นเครื่องดนตรีมอญ ซึ่งไทยเรานำมาทำคอกล้อมเป็นวงกลมหลายวงเรียกว่า เปิงมางคอก ตีแล้วฟังสนุกสนาน และเครื่องดนตรีเช่น ปี่มอญ ฆ้องมอญ ตะโพนมอญ จะเข้ ล้วนได้รับอิทธิพลมาจากมอญ
วัฒนธรรม > ประเพณีและศาสนา

ขนบธรรมเนียมประเพณีของชาวมอญนั้น มีวัฒนธรรมเป็นแบบฉบับมายาวนาน บางอย่างมีอิทธิพลให้กับชนชาติใกล้เคียง เช่น ประเพณีสงกรานต์ ข้าวแช่ ฯลฯ บางอย่างก็ถือปฏิบัติกันแต่เฉพาะในหมู่ชนมอญเท่านั้น ชาวมอญมีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาอย่างลึกซึ้ง ขณะเดียวกันก็นับถือผีบรรพบุรุษกับผีอื่น ๆ ที่มีอิทธิฤทธิ์ รวมทั้งเทวดาองครักษ์
ประเพณีแห่หงส์ ธงตะขาบ ของภาคกลางในจังหวัดสมุทรปราการโดยชาวพระประแดง (มอญปากลัด) ปกติมักจัดขึ้นในวันที่ 13 เมษายนหรือตรงกับช่วงวันสงกรานต์ ความเป็นมาหรือสาระสำคัญของประเพณีก็เพื่อเป็นการระลึก และเป็นการบูชา รวมไปถึงการเฉลิมฉลองให้กับครั้งที่พระพุทธเจ้าเสด็จกลับลงจากจากชั้นภพดาวดึงส์ เป็นการถือปฏิบัติสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน โดยผู้คนต่างมักจะนำเสาหงส์และธงตะขาบมาใช้คู่กัน
นอกจากนี้ยังมีชาวมอญในไทยจำนวนหนึ่งที่เปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม มีทั้งนิกายซุนนีและชีอะฮ์ อันเกิดจากการสมรสข้ามชาติพันธุ์ สามารถพบได้ในชุมชนมอญมุสลิมได้ในชุมชนเกาะเกร็ด ปากลัด และทุ่งครุ ชาวมอญที่เปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม เช่น ชุมชนเกาะเกร็ดจะยกเลิกประเพณีการละเล่นและเลิกถือวัฒนธรรมมอญดั้งเดิมบางประการ ขณะที่ชุมชนมอญมุสลิมปากลัดและทุ่งครุจะมีการแต่งกายให้เยาวชนชายที่จะเข้าสุหนัตด้วยการแต่งกายด้วยเสื้อสีสันฉูดฉาด สวมปะวะหล่ำกำไล และแต่งแต้มใบหน้าอย่างบวชลูกแก้วของชาวไทใหญ่ และพ่อนาคของชาวมอญ จนเป็นอัตลักษณ์เฉพาะของชุมชน
วัฒนธรรม > การแต่งกาย

ชายชาวมอญสวมเสื้อคอกลมผ่าอก แขนทรงกระบอก มีกระดุมผ้า หรือเชือกผูกเข้ากัน สมัยก่อนนิยมโพกศีรษะ ท่อนล่างสวมผ้านุ่ง เรียกว่า เกลิด และเวลาออกงานสำคัญนุ่งผ้าผืนยาวที่เรียกว่า เกลิดฮะเหลิ่น แปลว่า ผ้านุ่งยาว (ลอยชาย) มีสไบพาดไหล่สองข้างทิ้งชายไปข้างหลังหรือพาดบ่าด้วยผ้าขาวม้า หากเป็นงานบุญจะพาดด้านซ้ายมือ
หญิงชาวมอญสวมเสื้อตัวในคอกลมแขนกุดตัวสั้นแค่เอว เล็กพอดีตัว สีสันสดใส สวมทับด้วยเสื้อแขนยาวทรงกระบอก เป็นผ้าลูกไม้เนื้อบาง สีอ่อน มองเห็นเสื้อตัวใน หากยังสาวอยู่แขนเสื้อจะยาวถึงข้อมือ หากมีครอบครัวแล้วจะเป็นแขนสามส่วน มีการคล้องผ้าสไบ ถ้าเป็นงานบุญจะคล้องผ้าทางด้านซ้ายมือ แต่หากไปงานรื่นเริงก็ใช้คล้องคอแทน หรือพาดลงมาตรง ๆ บนไหล่ซ้าย ท่อนล่างสวม หนิ่น คล้ายผ้านุ่งของผู้ชาย แต่ลายของผู้หญิงจะละเอียดกว่าและวิธีการนุ่งต่างกัน หญิงมอญนิยมเกล้าผมมวยค่อนต่ำลงมาทางด้านหลัง มีเครื่องประดับกลัดไม่ให้ผมมวยหลุด เช่น โลหะรูปตัวยูคว่ำหรือโลหะรูปปีกกาตามแนวนอน และปักปิ่นปักผม
วัฒนธรรม > อาหาร

ชาวมอญนิยมนำผักตามฤดูกาลและปลาในท้องถิ่นมาประกอบอาหารเป็นแกงส้มและแกงเลียง ส่วนในเทศกาลสงกรานต์ ชาวมอญนิยมทำ ข้าวแช่ หรือ เปิงด้าจก์ หรือ เปิงซังกราน ที่แปลว่า ข้าวสงกรานต์ เพื่อบูชาพระและเทวดา
มอญในประเทศไทย > หลักฐานทางประวัติศาสตร์

หลักฐานทางโบราณคดีที่พบในสมัยพุทธศตวรรษที่ 11–13 คือเหรียญเงินเส้นผ่าศูนย์กลาง 19  ม.ม. พบที่นครปฐมและอู่ทองนั้น พบว่ามีอักษรจารึกไว้ว่า “ศรีทวารวดีศวร” และมีรูปหม้อน้ำกลศอยู่อีกด้านหนึ่ง ทำให้เชื่อได้ว่า ชนชาติมอญโบราณได้ตั้งอาณาจักรทวารวดี (บางแห่งเรียกทวาราวดี) ขึ้นในภาคกลางของดินแดนสุวรรณภูมิ มีศูนย์กลางที่เมืองนครปฐมโบราณ (ลุ่มแม่น้ำท่าจีน หรือ นครชัยศรี) กับเมืองอู่ทองและเมืองละโว้ (ลพบุรี) ต่อมาได้ขยายอำนาจขึ้นไป ถึงหริภุญชัยหรือลำพูน มีหลักฐานเล่าไว้ว่า ราว พ.ศ. 1100 พระนางจามเทวี ราชธิดาของเจ้าเมืองลวปุระหรือละโว้ลพบุรี ได้อพยพผู้คนขึ้นไปตั้งเมืองหริภุญชัยที่ลำพูน
เมืองนครปฐมบริเวณพระปฐมเจดีย์ และใกล้เคียงมีการพบจารึกอักษรปัลลวะ บาลี สันสกฤต และอักษรมอญโบราณ บันทึกเรื่องการสร้างพระพุทธรูป เสาหงส์ วิหาร และแนวต้นมะพร้าวเป็นอาณาเขตพระอารามที่วัดโพธิ์ร้าง จังหวัดนครปฐม อายุราวพุทธศตวรรษที่ 12 (ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระปฐมเจดีย์) และพบจารึกอักษรมอญโบราณ สมัยหริภุญชัย ราวพุทธศตวรรษที่ 17 จำนวน 7 หลัก ที่ลำพูน (ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชย จังหวัดลำพูน)
ต่อมาอาณาจักรขอมหลังจากพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 สวรรคตใน พ.ศ. 1732 อำนาจขอมก็เริ่มเสื่อมลง พ่อขุนบางกลางหาว ที่สถาปนาเป็น พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ ประกาศตั้งอาณาจักรสุโขทัย เป็นอิสระจากการปกครองของขอม พ่อขุนรามคำแหง พระราชโอรสของพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ที่ได้ครองราชย์สืบต่อมา ทรงดัดแปลงอักษรขอมและอักษรมอญ มาประดิษฐ์เป็นลายสือไทย
ด้านจารึกภาษามอญบนใบลานนั้น พบมากมายตามหมู่บ้านมอญในประเทศไทย ส่วนที่ประเทศพม่าพบมากตามหมู่บ้านมอญเมืองสะเทิมและไจคะมีในรัฐมอญ ซึ่งมีการคัดลอกและรวบรวมนำมาเก็บไว้ที่หอสมุดแห่งชาติเมืองย่างกุ้ง และที่หอสมุดมอญเมืองเมาะลำเลิง นอกจากนี้กองโบราณคดีและกองวัฒนธรรม ยังได้จัดพิมพ์วรรณกรรม ชาดก ตำรามอญ และเคยมีการริเริ่มจัดพิมพ์พจนานุกรมมอญ–พม่าอีกด้วย
มอญในประเทศไทย > ชุมชนมอญ

ชาวมอญได้อพยพมาพำนักอยู่ประเทศไทยตั้งแต่ยุคอาณาจักรอยุธยา สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช พระยาเกียรติและพระยารามขุนนางมอญที่มีความดีความชอบในราชการ และกลุ่มญาติพี่น้องได้รับพระราชทานที่ดินตั้งบ้านเรือน ณ บ้านขมิ้น ซึ่งได้แก่บริเวณวัดขุนแสนในปัจจุบัน มอญในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์ ทั้งกลุ่มชาวมอญเก่าที่อยู่มาแต่เดิมและกลุ่มชาวมอญใหม่ได้รับพระราชทานที่ดินให้ตั้งชุมชนอยู่ชานกรุงศรีอยุธยาบริเวณวัดตองปุและคลองคูจาม
ปัจจุบันแม้จะไม่มีชุมชนผู้สืบเชื้อสายมอญในอยุธยา บริเวณที่กล่าวถึงในประวัติศาสตร์ แต่ก็ยังมีชุมชนมอญและกลุ่มวัฒนธรรมมอญกระจายอยู่บริเวณริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา จากจังหวัดพระนครศรีอยุธยาลงมาจนถึงกรุงเทพมหานครหลายชุมชน ชาวมอญได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ทั่วไปตามที่ราบลุ่มริมน้ำภาคกลาง ได้แก่ จังหวัดลพบุรี จังหวัดสระบุรี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดนครปฐม จังหวัดกาญจนบุรี จังหวัดราชบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดอ่างทอง จังหวัดนครนายก จังหวัดปทุมธานี จังหวัดนนทบุรี จังหวัดสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร กรุงเทพมหานคร จังหวัดฉะเชิงเทรา จังหวัดเพชรบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และบางส่วนตั้งภูมิลำเนาอยู่แถบภาคเหนือ ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำพูน จังหวัดลำปาง จังหวัดตาก จังหวัดกำแพงเพชร จังหวัดนครสวรรค์ จังหวัดอุทัยธานี ทางภาคอีสาน ได้แก่ จังหวัดนครราชสีมา มีบ้างเล็กน้อยที่อพยพลงใต้อย่างจังหวัดชุมพร จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยส่วนมากเป็นแหล่งที่พระมหากษัตริย์โปรดเกล้าฯ พระราชทานที่ดินทำกินให้แต่แรกอพยพเข้ามา
ตัวอย่างชุมชนมอญในประเทศไทย
| --- | --- |
 มอญบ้านหนองครอบ เชียงใหม่  มอญบ้านกอโชค เชียงใหม่  มอญหนองดู่ จังหวัดลำพูน  บ้านมอญ จังหวัดนครสวรรค์  มอญบ้านเก่า จังหวัดอุทัยธานี  มอญบางขันหมาก จังหวัดลพบุรี  มอญบ้านเสากระโดง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา  มอญสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี  มอญไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี  มอญบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี  มอญโพธาราม จังหวัดราชบุรี  มอญกระทุ่มมืด จังหวัดนครปฐม  มอญบางจะเกร็ง จังหวัดสมุทรสงคราม  มอญบางปลา จังหวัดสมุทรสาคร  มอญเจ็ดริ้ว จังหวัดสมุทรสาคร  มอญปากลัด (มอญพระประแดง) จังหวัดสมุทรปราการ  มอญปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี  มอญเกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี:  มอญไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี  มอญปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี  มอญสามโคก จังหวัดปทุมธานี  มอญคลองสี่ (ทุ่งรังสิต) จังหวัดปทุมธานี  มอญบางลำภู จังหวัดเพชรบุรี  มอญคลองสามวา กรุงเทพฯ  มอญคลองสิบสี่ (มอญหนองจอก) กรุงเทพมหานคร  มอญบางไส้ไก่ กรุงเทพมหานคร  มอญบางกระดี่ กรุงเทพมหานคร  มอญลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร  คลองมอญ กรุงเทพมหานคร  สะพานมอญ กรุงเทพมหานคร  มอญสลุย จังหวัดชุมพร  มอญพระเพลิง จังหวัดนครราชสีมา  มอญบ้านนา จังหวัดนครนายก
ดูเพิ่ม

Forbes, Andrew; Henley, David (2012). "Historic Lamphun: Capital of the Mon Kingdom of Hariphunchai". Ancient Chiang Mai. Vol. 4. Cognoscenti Books. ASIN B006J541LE.
South, Ashley (2013). Mon Nationalism and Civil War in Burma: The Golden Sheldrake. Routledge. ISBN 978-1-136-12962-9.