ศาสนาในประเทศเกาหลีใต้
ศาสนาหลัก > ศาสนาพุทธ

ศาสนาพุทธ (불교, 佛敎) เข้าสู่ดินแดนเกาหลีตั้งแต่ยุคสามอาณาจักร หรือราวคริสต์ศตวรรษที่ 4 แพร่หลายจากอินเดียผ่านจีนก่อนเข้าถึงคาบสมุทรเกาหลี เป็นนิกายมหายานซึ่งได้รับอิทธิพลจากความเชื่อพื้นเมืองและระบบเทววิทยาต่าง ๆ เข้าไว้ มีลักษณะพิเศษคือเป็นปรัชญาเพื่อการหลุดพ้น เลี่ยงการเกิดใหม่ในวัฏสงสารเพื่อมุ่งสู่นิพพาน จากการอุปถัมภ์ของกษัตริย์ ศาสนาพุทธมีความรุ่งเรืองมาก มีการส่งพระภิกษุเกาหลีจาริกไปจีนและอินเดียเพื่อศึกษาพระไตรปิฎก ครั้นคริสต์ศตวรรษที่ 6 มีพระสงฆ์และศิลปินจากเกาหลีอพยพไปเผยแผ่ศาสนาพุทธในญี่ปุ่น ถือเป็นศาสนาที่ทรงอิทธิพลและมีความโดดเด่นมาตั้งแต่ยุครัฐเหนือใต้ และในสมัยรัฐโครยอให้การสนับสนุนศาสนาพุทธเต็มที่ แต่ก็อุปถัมภ์ลัทธิขงจื๊อไปด้วย เพราะพระสงฆ์เข้าเป็นนักการเมืองและขุนนาง และมีจำนวนหนึ่งก่อการฉ้อราษฎร์บังหลวง แม้ศาสนาพุทธเจริญรุ่งเรืองไปด้วยศาสนสถาน พระพุทธรูป ศิลปะ และจิตรกรรม มีการแกะแม่พิมพ์พระไตรปิฎกด้วยไม้จำนวน 80,000 แผ่น เพื่ออาศัยพุทธานุภาพขับไล่อิทธิพลมองโกลออกไป ปัจจุบันพระไตรปิฎกฉบับเกาหลีนี้ประดิษฐานไว้ ณ วัดแฮอินซา แต่ศาสนาพุทธก็เป็นสาเหตุที่ทำให้ประเทศเสื่อมโทรม เพราะพระสงฆ์มีอำนาจราชศักดิ์มากเกินไป ทำให้เกิดความขัดแย้งหลายฝ่าย ทั้งระหว่างขุนนางฝ่ายนักรบกับขุนนางฝ่ายนักปราชญ์ และระหว่างขุนนางพุทธกับขุนนางขงจื๊อ ทำให้อาณาจักรอ่อนแอลงมาก จนถูกมองโกลรุกรานและปกครองเกาหลีอยู่เกือบศตวรรษ ครั้นเข้าสู่ยุครัฐโชซ็อน มีการยกย่องลัทธิขงจื๊อใหม่เป็นศาสนาประจำชาติ เป็นหลักชี้นำของรัฐ และเป็นความถูกต้องแห่งศีลธรรมจรรยาของราชวงศ์ มีการริบทรัพย์สินของวัดพุทธที่สั่งสมมาตั้งแต่ยุคโครยอเป็นของรัฐ ศาสนาพุทธถูกปราบปรามนานถึง 500 ปี แม้จะมีความพยายามในการฟื้นฟูศาสนาพุทธขึ้นมาอยู่เนือง ๆ แต่ก็ถูกเหล่านักปราชญ์และขุนนางที่นับถือลัทธิขงจื๊อต่อต้านอยู่เสมอ จนถึงยุคปลายของราชวงศ์โชซ็อน ครั้นเมื่อคาบสมุทรเกาหลีตกเป็นอาณานิคมของญี่ปุ่น คณะสงฆ์ในเกาหลีบางกลุ่มเริ่มรับแนวปฏิบัติของคณะสงฆ์ญี่ปุ่นเรื่องการมีภรรยาและบุตร และถูกรัฐบาลญี่ปุ่นควบคุมอย่างหนักด้วยการจัดระเบียบบริหารวัดขึ้นใหม่
หลังประเทศเกาหลีใต้ได้รับเอกราชแล้ว ศาสนาพุทธก็ยังถูกนโยบายของประธานาธิบดีบั่นทอนอยู่เนือง ๆ เช่น กรณีที่ประธานาธิบดีช็อน ดู-ฮวัน ซึ่งเป็นคริสต์ศาสนิกชน มีนโยบายต่อต้านศาสนาพุทธ และพยายามจำกัดกิจกรรมของศาสนาพุทธ วัดเก่าแก่หลายแห่งถูกปรับปรุงให้เป็นรีสอร์ตสำหรับนักท่องเที่ยว วัดถูกจำกัดอิสระเพราะตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ ทำให้พุทธศาสนิกชนคณะโช-กเยวิพากษ์วิจารณ์การกระทำดังกล่าวมาก ทำให้เกิดเหตุ "การเบียดเบียนคย็องซิน" ขึ้นเมื่อวันที่ 27-31 ตุลาคม พ.ศ. 2523 รัฐบาลมีคำสั่งให้โจมตีวัดสำคัญทั่วประเทศ รวมถึงวัดโชกเยซา อันเป็นสำนักงานใหญ่คณะโช-กเย โดยอ้างว่าเป็นการ "ชำระล้างพุทธศาสนา" พระภิกษุจำนวน 55 รูปถูกจับกุม และภิกษุหลายรูปถูกกุมขังและทรมานร่างกาย หนึ่งในนั้นคือเจ้าอาวาสวัดนักซันซาซึ่งมรณภาพหลังถูกทารุณกรรม พระภิกษุทั้งหมดไม่ได้ถูกตั้งข้อหา และถูกส่งไปในค่ายปรับทัศนคติ หลังจากนั้นเป็นต้นมา ชุมชนชาวพุทธจึงถูกเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลดูแลอย่างเข้มงวด หลายคนถูกใส่ร้ายว่าเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดหรือสนับสนุนคอมมิวนิสต์ และในรัฐบาลของประธานาธิบดีอี มย็อง-บัก ซึ่งเป็นคริสต์ศาสนิกชนเพรสไบทีเรียน มีสัดส่วนรัฐมนตรีที่นับถือศาสนาคริสต์ถึง 12 คน ขณะที่รัฐมนตรีที่นับถือศาสนาพุทธกลับมีเพียงคนเดียว พุทธศาสนิกชนมองว่าประธานาธิบดีอีมีอคติต่อศาสนาพุทธ เพราะเจ้าหน้าที่รัฐเองก็แสดงกิริยาก้าวร้าวต่อชาวพุทธ รวมทั้งมีเรื่องร้องเรียนทำนองนี้อีกหลายประการ ซึ่งเวลาต่อมาอีได้กล่าวขอโทษเรื่องการเลือกปฏิบัติต่อพุทธศาสนิกชน
ศาสนาพุทธมีนิกายหลักคือนิกายซ็อน (선, 禪) แบ่งคณะสงฆ์ออกเป็นสองกลุ่มหลักได้แก่ คณะโช-กเย (조계종, 曹溪宗) และคณะแทโก (태고종, 太古宗) คณะสงฆ์แรกคือนิกายที่พระสงฆ์ครองพรหมจรรย์ มีศูนย์กลางที่วัดโชกเยซาในกรุงโซล และมีวัดในสังกัดที่มีชื่อเสียง เช่น วัดพุลกุกซา และวัดโพโมซา ส่วนคณะแทโกเป็นคณะสงฆ์ที่อนุญาตให้พระสงฆ์สามารถมีครอบครัวได้ ตามอย่างพระสงฆ์ญี่ปุ่นในยุคอาณานิคม หลังประเทศเกาหลีใต้ได้รับอิสรภาพ เกิดการต่อสู้กันระหว่างคณะโช-กเยและแทโกเรื่องกรรมสิทธิ์ที่ดินของวัด ซึ่งโช-กเยชนะคดีในเวลาต่อมา ส่วนคณะชินกัก เป็นกลุ่มที่สืบมาจากนิกายวัชรยานที่อนุญาตให้พระสงฆ์มีครอบครัวได้ อีกคณะหนึ่งคือ คณะช็อนแท สืบมาแต่นิกายเทียนไถจากประเทศจีน นับถือสัทธรรมปุณฑรีกสูตรว่าเป็นคำสอนสูงสุดของพุทธศาสนา และพระสงฆ์ยังถือพรตครองเพศพรหมจรรย์ นอกจากนี้ยังมีลัทธิอิงศาสนาพุทธคือ ลัทธิว็อนบุล (원불교, 圓佛敎) ถือเป็นศาสนาพุทธสมัยใหม่ เชื่อว่าการการรู้แจ้งสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน มีพระคัมภีร์และวัตรปฏิบัติที่เรียบง่าย สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้ เพื่อให้คนทุกชนชั้นเข้าถึงพระธรรม
| --- | --- |
คณะ/สำนัก: จำนวนวัด
โช-กเย (조계종/曹溪宗): 735 (81%)
ช็อนแท (천태종/天台宗): 144 (16%)
แทโก (태고종/太古宗): 102 (11%)
บ็อบฮวา (법화종/法華宗): 22 (2%)
ซ็อนฮัก-ว็อน (선학원/禪學院): 16 (2%)
ว็อนฮโย (원효종/元曉宗): 5 (1%)
อื่น ๆ: 27 (3%)
หลังพระสงฆ์ปลีกตนเองในวัดตามป่าเขาและอารามยาวนานกว่าห้าศตวรรษ ปัจจุบันศาสนาพุทธในเกาหลีใต้มีการฟื้นฟูขึ้นใหม่เพื่อให้ทันการเปลี่ยนแปลงในยุคโลกาภิวัฒน์ มีการจัดตั้งคณะสงฆ์ขึ้นตามหัวเมืองใหญ่เพื่อเผยแผ่ศาสนา รวมทั้งมีนโยบายสนับสนุนเสรีภาพทางเพศ จากการสำรวจสำมะโนครัวประชากร พ.ศ. 2548 พบว่าประชากรเกาหลีใต้ราวหนึ่งในสี่นับถือศาสนาพุทธ แต่การนับจำนวนพุทธศาสนิกชนนั้นไม่มีกฎเกณฑ์ในการระบุตัวตนชัดเจนอย่างคริสต์ศาสนิกชน เพราะศาสนาพุทธนั้นเป็นดั่งปรัชญาและปูมหลังทางวัฒนธรรมเกาหลีไปแล้ว จึงคาดว่าจำนวนพุทธศาสนิกชนน่าจะมีมากกว่าการสำรวจนี้ เช่นเดียวกับประเทศเกาหลีเหนือที่ระบุว่ามีพุทธศาสนิกชนเพียงร้อยละ 4.5 แต่ประชากรเกาหลีเหนือมากกว่าร้อยละ 70 ปฏิบัติตนตามปรัชญาและธรรมเนียมชาวพุทธ