โรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี
ประวัติ

โรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2429 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเริ่มจากใช้สถานที่ของวัดสัตตนารถปริวัตร (สร้างเมื่อ พ.ศ. 2414) เปิดสอนตั้งแต่ชั้นมูลถึงชั้นประถมศึกษา ต่อมาในปี พ.ศ. 2450 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการปรับปรุงการศึกษา ให้มีระบบแบบแผนตามแบบตะวันตก จึงได้เปลี่ยนฐานะของโรงเรียนเป็นโรงเรียนตัวอย่างวัดสัตตนารถปริวัตร จัดการศึกษาตลอดมา ต่อมาในปี พ.ศ. 2455 จึงได้มีอาคารเรียนถาวรเป็นตึก 2 ชั้นรูปทรงปั้นหยาขึ้น 1 หลังในที่ดินของวัดสัตตนารถปริวัตร โดยพ่อค้า ประชาชน และข้าราชการร่วมกันบริจาคทรัพย์สร้างขึ้น เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และในวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2456 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ได้เสด็จฯมาทรงประกอบพิธีเปิด และพระราชทานนามว่า “เบญจมราชูทิศ” แปลว่า อุทิศแด่พระราชาองค์ที่ 5 ซึ่งหมายถึง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แห่งราชวงศ์จักรี ทางราชการได้ขนานนามโรงเรียนนี้ว่า โรงเรียนตัวอย่างประจำมณฑลราชบุรี
ต่อมาปี พ.ศ. 2459 ได้ขยายการสอนถึงชั้นมัธยมปีที่ 3 และในปี พ.ศ. 2460 ได้สร้างอาคารเรียนเป็นเรือนไม้ชั้นเดียวเพิ่มขึ้นอีก 1 หลัง พ.ศ. 2462 นายแก้ว สุวรรณดิษ ได้บริจาค เงินสร้างอาคารเรียนเป็นเรือนไม้ชั้นเดียวทรงปั้นหยา ใต้ถุนสูง อีก 1 หลัง และโรงเรียนได้เปิดสอนถึงชั้นมัธยมปีที่ 5 พ.ศ. 2469 ได้แยกนักเรียนหญิงทุกชั้นออกไปเรียนที่โรงเรียนราชโบริกานุเคราะห์ ซึ่งเป็นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัด และยุบเลิกการสอนชั้นมูลและชั้นประถมศึกษา เป็นการสอนตั้งแต่ชั้นมัธยมปีที่ 1 ถึงมัธยมปีที่ 6
ปี พ.ศ. 2490 หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลง ได้มีการบูรณะโรงเรียน ซื้อที่ดินเพิ่มแล้วสร้างอาคารเพิ่มขึ้นอีก จนถึง พ.ศ. 2497 จึงได้เปิดสอนถึงชั้นประโยคเตรียมอุดมศึกษา (ม.7 และ ม.8) พ.ศ. 2512 สร้างอาคารเรียน 4 ชั้น (อาคาร 1) พ.ศ. 2514 รื้ออาคารเรียนหลังแรก เพราะชำรุดทรุดโทรมมาก พ.ศ. 2515 สร้างโรงอาหาร พ.ศ. 2516 รื้อเรือนแก้ว สุวรรณดิษ และเรือนไม้สีเทาเพื่อสร้างอาคารเรียน 4 ชั้น 2 หลัง (อาคาร 2 และ 3) พ.ศ. 2529 สร้างอาคารอเนกประสงค์ พ.ศ. 2530 สร้างอาคารสมาคมศิษย์เก่า
โรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี ได้เจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ มีอาคารเรียน 3 หลัง อาคารฝึกงาน 2 หลัง จนถึง พ.ศ. 2540 โรงเรียนได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียนแบบพิเศษ 7 ชั้น และสร้างเสร็จสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2542 อันเป็นปีมหามงคลที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ ทรงเจริญพระชนมายุครบ 6 รอบ จึงได้รับพระราชทานนามอาคารว่า อาคารเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา และได้กระทำพิธีเปิดเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2542 อันเป็นปีที่โรงเรียนจัดงานฉลองครบ 111 ปี แห่งการก่อตั้งโรงเรียน ต่อมาเรือนแก้วสุวรรณดิษได้ทรุดโทรมไปมาก ไม่สามารถจะบูรณะซ่อมแซมต่อไปได้อีก ดังนั้นปี พ.ศ. 2544 ทางโรงเรียนจึงขออนุญาตทำการรื้อถอน และนำชื่อ "เรือนแก้ว สุวรรณดิษ" ไปเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์ของโรงเรียนเพื่อไว้เป็นอนุสรณ์ ส่วนพื้นที่ของเรือนแก้วสุวรรณดิษใช้เป็นโรงอาหารสำหรับนักเรียนต่อไป
พ.ศ. 2546 โรงเรียนได้รับมอบที่ดินติดกับโรงเรียน ซึ่งเดิมเป็นเรือนจำกลางราชบุรี จากกรมราชทัณฑ์ จำนวน 9 ไร่ 98 ตารางวา และได้ทำพิธีวางหมุดเขตพื้นที่ส่วนขยายและบำเพ็ญกุศลถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระผู้ทรงพระราชทานกำเนิดโรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี เมื่อวันศุกร์ที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2546 ทำให้พื้นที่ของโรงเรียนขยายเพิ่มออกไปทางด้านตะวันตก
ปี 2548 โรงเรียนได้ทำ การพัฒนาพื้นที่ ดังกล่าว โดยรื้อกำแพงค้านทิศตะวันตกออก ย้ายประตูรั้วพร้อมขยายรั้วด้านหน้าโรงเรียนออกไปจนสุดเขต ทำถนนต่อออกไปโดยรอบ ย้ายสถานที่เรียนวิชาเกษตรกรรม ไปอยู่ที่ว่างด้านหลัง ทำที่จอดรถชั่วคราว และปรับพื้นเพื่อทำสนามต่อไป
วันเสาร์ที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2550 โรงเรียนได้จัดงานฉลองครบรอบ 120 ปี การก่อตั้งโรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี
ปัจจุบันโรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี มีอาคารเรียน 4 ชั้น 4 หลัง อาคารเรียนแบบพิเศษ 7 ชั้น 1 หลัง อาคารฝึกงาน 2 หลัง อาคารคหกรรม 1 หลัง โรงอาหาร 1 หลัง อาคารอเนกประสงค์ 1 หลัง อาคารสมาคมศิษย์เก่าฯ 1 หลัง ลานอเนกประสงค์ มีพื้นที่รวมทั้งสิ้น 32 ไร่ 73 ตารางวา