stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
วัคซีนอาร์เอ็นเอ
สังคมและวัฒนธรรม

ข้อมูลเพิ่มเติม: ข้อมูลที่ผิดเกี่ยวกับการระบาดทั่วของโควิด-19
มีข้อมูลผิด ๆ เกี่ยวกับวัคซีนอาร์เอ็นเอที่ส่งต่อ ๆ กันในสื่อสังคม คือมีการอ้างผิด ๆ ว่าวัคซีนอาร์เอ็นเอจะเปลี่ยนดีเอ็นเอของผู้ที่ได้รับ
หรือเน้นการไร้ประวัติความปลอดภัยก่อน ๆ ของเทคโนโลยี โดยละเลยหลักฐานใหม่ ๆ ที่ได้สะสมในงานทดลองกับคนเป็นหมื่น ๆ
ในเดือนพฤศจิกายน 2020 หนังสือพิมพ์อเมริกันเดอะวอชิงตันโพสต์รายงานว่า บุคลากรทางแพทย์ในสหรัฐลังเลที่จะฉีดวัคซีนโควิด-19 คือมีงานสำรวจที่พบว่า "บางคนไม่ต้องการจะได้รับวัคซีนในรอบแรก เพื่อจะรอดูว่ามีผลข้างเคียงอะไรบ้าง"
ประสิทธิศักย์ต่อโควิด-19

ไม่ชัดเจนว่าทำไมวัคซีนโควิด-19 แบบเอ็มอาร์เอ็นเอของบริษัทโมเดิร์นาและไฟเซอร์-ไบออนเทคจึงมีประสิทธิศักย์ถึงร้อยละ 90-95 เทียบกับวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอต่อต้านจุลชีพก่อโรคก่อน ๆ ที่ไม่ได้ผลจนต้องเลิกล้มการทดลองตั้งแต่ต้น ๆ
แพทย์นักวิทยาศาสตร์ผู้บุกเบิกวัคซีนดีเอ็นเอคือ Margaret Liu ระบุว่า อาจเป็นเพราะ "ทรัพยากรมหาศาล" ที่ลงทุนในการพัฒนา
หรือว่าวัคซีนอาจจะ "จุดชนวนการตอบสนองเป็นการอักเสบต่อเอ็มอาร์เอ็นเออย่างไม่เจาะจง (nonspecific inflammatory response) ที่เพิ่มการตอบสนองของภูมิคุ้มกันต่อเอ็มอาร์เอ็นเออย่างเฉพาะเจาะจง (specific immune response) เพราะแม้เทคนิคดัดแปลงนิวคลีโอไซด์จะได้ลดการอักเสบแล้วแต่ก็ไม่ได้กำจัดมันโดยสิ้นเชิง"
และ "นี่อาจอธิบายปฏิกิริยารุนแรงเป็นความเจ็บปวดและเป็นไข้ที่รายงานโดยผู้ได้รับวัคซีนเอ็มอาร์เอต้านเชื้อ SARS-CoV-2 ด้วย"
ปฏิกิริยาที่ว่าอาจรุนแรงแต่ก็เป็นเพียงชั่วคราว มีความเห็นอีกอย่างว่าเกิดจากปฏิกิริยาต่อโมเลกุลลิพิดที่ใช้ส่งยาเข้าไปในเซลล์
ไม่เหมือนโมเลกุลดีเอ็นเอ โมเลกุลอาร์เอ็นเอบอบบางมากและจะเสื่อมภายในไม่กี่นาทีเมื่อถูกกับสิ่งแวดล้อม ดังนั้น วัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอจึงต้องขนส่งและเก็บไว้ในอุณหภูมิต่ำมาก
นอกเซลล์หรือนอกระบบที่ใช้ส่งยา ร่างกายยังสลายโมเลกุลเอ็มอาร์เอ็นเอได้อย่างรวดเร็วอีกด้วย
ความเปราะบางของโมเลกุลเอ็มอาร์เอ็นเอเป็นอุปสรรคในเรื่องประสิทธิศักย์ของวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอทุกชนิด เพราะอาจเสื่อมไปอย่างมากก่อนจะเข้าไปในเซลล์ได้ และอาจทำให้คนได้วัคซีนคิดและมีพฤติกรรมเหมือนกับมีภูมิคุ้มกันแต่จริง ๆ ไม่มี
ดูเพิ่ม

เอ็มอาร์เอ็นเอที่ดัดแปลงนิวคลีโอไซด์
เวกเตอร์ไวรัส
วัคซีนเชื้อตาย
วัคซีนเชื้อลดฤทธิ์
เชิงอรรถ

1 2 3 4  T cell หรือ T lymphocyte เป็นลิมโฟไซต์ (เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่ง) ที่มีบทบาทหลักในการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันที่อำนวยโดยเซลล์
↑  cationic polymerization เป็นกระบวนการ chain-growth polymerization ที่โมเลกุลแคตไอออนจะถ่ายประจุไปยังมอนอเมอร์ซึ่งก็จะกลายเป็นไวปฏิกิริยา (reactive)
มอนอเมอร์ไวปฏิกิริยาก็จะไปมีปฏิกิริยาเช่นเดียวกันกับมอนอเมอร์อื่น ๆ แล้วสร้างพอลิเมอร์
↑  protamine เป็นโปรตีนนิวเคลียส (nuclear protein) ซึ่งมีอาร์จินีนมาก เป็นโปรตีนที่แทนที่ฮิสโตนในการสร้างตัวอสุจิระยะ haploid หลัง และเชื่อว่าสำคัญต่อความควบแน่นของหัวอสุจิและเสถียรภาพของดีเอ็นเอในตัวอสุจิ
↑  ในพันธุศาสตร์ระดับโมเลกุล open reading frame (ตัวย่อ ORF) เป็นส่วนของ reading frame ที่อาจแปลรหัสได้ ORF เป็นโคดอนที่ติดต่อกันโดยจะมีโคดอนจุดเริ่มต้น (ปกติเป็น AUG) และโคดอนจุดยุติ (ปกติ UAA, UAG หรือ UGA)
↑  ในพันธุศาสตร์ระดับโมเลกุล untranslated region (ตัวย่อ UTR) เป็นส่วนหนึ่งส่วนใดของสองส่วนที่อยู่ในแต่ละข้างของลำดับการเข้ารหัสของเส้นเอ็มอาร์เอ็นเอ
↑  ในพันธุศาสตร์ระดับโมเลกุล GC-content หรือ guanine-cytosine content เป็นอัตราของเบสไนโตรเจนที่อยู่ในโมเลกุลดีเอ็นเอหรืออาร์เอ็นเอที่ไม่เป็นกัวนีนก็เป็นไซโทซีน (จากที่เป็นไปได้ 4 อย่าง รวมทั้ง adenine กับไทมีนสำหรับดีเอ็นเอ และ adenine กับ uracil สำหรับอาร์เอ็นเอ)
แหล่งข้อมูลอื่น

Roberts, J (June 2020). "Five things you need to know about: mRNA vaccines". Horizon. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-04-04. สืบค้นเมื่อ 2021-02-02.
Blackburn, L (October 2020). "RNA vaccines: an introduction". PHG Foundation. University of Cambridge.
"Understanding mRNA COVID-19 Vaccines". Centers for Disease Control and Prevention. November 2020.
รูปแสดงกลไกการออกฤทธิ์ของวัคซีนอาร์เอ็นเอ
เอ็มอาร์เอ็นเอ (mRNA) ที่บรรจุอยู่ในอนุภาคนานาโนที่เป็นลิพิด (lipid nanoparticle) อาศัยเอนโดโซม (endosome) เข้าไปในไซโทซอล (cytosol) ของเซลล์ แล้วไรโบโซม (ribosome) ก็ใช้เอ็มอาร์เอ็นเอเป็นแบบ เพื่อผลิตแอนติเจนของไวรัส (viral antigen) ต่อจากนั้น คอมเพล็กซ์โปรตีน proteasome จะย่อยสลายแอนติเจนนั้นเป็นเพปไทด์ (วงกลมสีน้ำเงิน) ซึ่งโมเลกุล class I MHC และ class II MHC ใน endoplasmic reticulum (ER) จะจับแล้วนำออกไปแสดงที่ผิวเซลล์โดยส่งผ่านถุงคัดหลั่ง (secretory vesicle) อันเป็นกลไกหนึ่งของ ER หลังจากนั้น เมื่อภูมิคุ้มกันรู้จักแอนติเจนของไวรัสนั้นแล้ว ก็จะมีเซลล์ภูมิคุ้มกันที่รู้จักมันโดยเฉพาะ ๆ ประเภท cytotoxic T Cell (CD8* T Cell) และ T helper Cell (CD4* T Cell) ดังนั้น เมื่อเซลล์อื่น ๆ ติดเชื้อจุลชีพก่อโรคที่มีแอนติเจนเช่นกันในอนาคต เซลล์ภูมิคุ้มกันก็จะสามารถฆ่าเซลล์ที่ติดเชื้อเหล่านั้นได้
สกุลข่า

| สกุลข่า |
| --- | --- |

Alpinia zerumbet

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ไม่ได้จัดลำดับ:: Monocots
ไม่ได้จัดลำดับ:: Commelinids
อันดับ:: Zingiberales
วงศ์:: Zingiberaceae
วงศ์ย่อย:: Alpinioideae
เผ่า:: Alpinieae
สกุล:: Alpinia Roxb., 1810

สปีชีส์
 ดูเนื้อหา
สกุลข่า หรือAlpinia เป็นสกุลของพืชในวงศ์  Zingiberaceae ตั้งตามชื่อของ Prospero Alpini นักพฤกษศาสตร์ชาวอิตาลีในศตวรรษที่ 17  เป็นพืชพื้นเมืองในเอเชีย ออสเตรเลียและหมู่เกาะแปซิฟิก หลายสปีชีส์ใช้ปลูกเป็นไม้ประดับ
รวมภาพ

Alpinia galanga
Alpinia caerulea
Alpinia calcarata
Alpinia speciosa
Alpinia purpurata
นีโคไล อัฟค์เซนเตียฟ
บรรณานุกรม

Abraham, Richard (1990). Alexander Kerensky: The First Love of the Revolution (ภาษาอังกฤษ). Columbia University Press. p. 503. ISBN 9780231061094. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-07-29. สืบค้นเมื่อ 2024-06-10.
Boniece, Sally A. (1995). Maria Spiridonova, 1884-1918: Feminine Martyrdom and Revolutionary Mythmaking (pdf) (วิทยานิพนธ์) (ภาษาอังกฤษ). Universidad de Indiana. OCLC 34461219. {{cite thesis}}: |format= ต้องการ |url= (help)
Carr, Edward Hallett (1966). The Bolshevik Revolution 1917-1923 Volume One (ภาษาอังกฤษ). Penguin. p. 448. OCLC OL23131550M. {{cite book}}: ตรวจสอบค่า |oclc= (help)
Collomp, Catherine (2005). "The Jewish Labor Committee, American Labor, and the Rescue of European Socialists, 1934-1941". International Labor and Working-Class History. 68: 112-133.
Deutscher, Isaac (1997). The Prophet Armed: Trotsky, 1879-1921 (ภาษาอังกฤษ). Replica Books. p. 540. ISBN 9780735100145.
Figes, Orlando (1998). A people's tragedy: the Russian Revolution, 1891-1924 (ภาษาอังกฤษ). Penguin Books. p. 923. ISBN 9780140243642.
Hildermeier, Manfred (2000). The Russian Socialist Revolutionary Party Before the First World War (ภาษาอังกฤษ). LIT Verlag. p. 385. ISBN 9783825842598.
Johnston, Robert H. (1988). New Mecca, New Babylon: Paris and the Russian Exiles, 1920-1945 (ภาษาอังกฤษ). McGill-Queen's Press. p. 264. ISBN 9780773561588.
Lincoln, W. Bruce (1989). Red Victory: A History of the Russian Civil War (ภาษาอังกฤษ). Simon & Schuster. p. 637. ISBN 0671631667.
Rabinowitch, Alexander (1991). Prelude to Revolution: The Petrograd Bolsheviks and the July 1917 Uprising (ภาษาอังกฤษ). Indiana University Press. p. 320. ISBN 9780253206619.
Rabinowitch, Alexander (1978). The bolsheviks come to power. The revolution of 1917 in Petrograd (ภาษาอังกฤษ). W. W. Norton & Company. p. 393. ISBN 9780393008937.
Radkey, Oliver H. (1958). The Agrarian Foes of Bolshevism: Promise and Default of the Russian Socialist Revolutionaries February to October 1917 (ภาษาอังกฤษ). Columbia University Press. p. 521. ISBN 9780231021708.
Radkey, Oliver H. (1963). The sickle under the hammer; The Russian Socialist Revolutionaries in the early months of the Soviet rule (ภาษาอังกฤษ). Columbia University Press. p. 525. OCLC 422729.
Smele, Jonathan D. (1996). Civil war in Siberia: the anti-Bolshevik government of Admiral Kolchak, 1918-1920 (ภาษาอังกฤษ). Cambridge University Press. p. 759. ISBN 9780521573351.
Trapeznik, Alexander (2007). V. M. Chernov : theorist, leader, politician (ภาษาอังกฤษ). Cambridge Scholars Press. p. 172. ISBN 9781847180865.
Wells, Benjamin (2004). The Union of Regeneration: the Anti-Bolshevik Underground in Revolutionary Russia, 1917-1919 (pdf) (วิทยานิพนธ์) (ภาษาอังกฤษ). Universidad de Londres. OCLC 500281924. สืบค้นเมื่อ 17 กันยายน 2012.
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  อิสราเอล  สหรัฐ 
อื่น ๆ:  IdRef
พัก จี-ซ็อง

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  Park Ji-Sung
วันเกิด:   (1981-02-25) 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1981 (43 ปี)
สถานที่เกิด:  โซล เกาหลีใต้
ส่วนสูง:  1.75 เมตร (5 ฟุต 9 นิ้ว)
ตำแหน่ง:  กองกลาง
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  ช็อนบุกฮุนไดมอเตอส์ (ที่ปรึกษาสโมสร)
สโมสรเยาวชน
1999–2000:  มยองจิ ยูนิเวอร์ซิตี
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2000–2002 |  เกียวโต ซังงะ |  76 |  (11) |
| 2002–2005 |  เปเอสเฟ ไอนด์โฮเฟิน |  64 |  (13) |
| 2005–2012 |  แมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด |  134 |  (19) |
| 2012–2014 |  ควีนส์พาร์กเรนเจอส์ |  20 |  (0) |
| 2013–2014 |  →เปเอสเฟ ไอนด์โฮเฟิน (ยืมตัว) |  23 |  (2) |
ทีมชาติ
| 1999–2004 |  เกาหลีใต้ ยู-23 |  23 |  (3) |
| 2000–2011 |  เกาหลีใต้ |  100 |  (13) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น
พัก จี-ซ็อง (อักษรโรมัน: Park Ji-Sung; เกาหลี: 박지성; ฮันจา: 朴智星; อาร์อาร์: Bak Jiseong; เอ็มอาร์: Pak Chisŏng) เกิดเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1981 เป็นอดีตนักฟุตบอลชาวเกาหลีใต้และทีมชาติเกาหลีใตั เขาโด่งดังขึ้นมาในฐานะผู้เล่นของแมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด และเป็นกัปตันทีมชาติเกาหลีใต้  ปาร์คเป็นนักเตะเกาหลีใต้คนแรกที่ได้เป็นกัปตันทีมในพรีเมียร์ลีกของอังกฤษ เป็นผู้เล่นที่ประสบความสำเร็จคนแรกของเอเชีย และ เป็นผู้เล่นคนแรกของเอเชียที่ลงเล่นรายการยูฟ่าแชมป์เปี้ยนลึกนัดชิงชนะเลิศ ปัจจุบันเป็นที่ปรึกษาให้กับสโมสรฟุตบอลช็อนบุกฮุนไดมอเตอส์ ในเคลีก ตำแหน่งปีกขวา
เกียรติประวัติ > สโมสร

เปเอสเฟ ไอนด์โฮเฟิน
Eredivisie: 2002–03, 2004–05
KNVB Cup: 2004–05
Johan Cruyff Shield: 2003
แมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด
Premier League: 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11
Football League Cup: 2005–06, 2008–09, 2009–10
FA Community Shield: 2010, 2011
UEFA Champions League: 2007–08
FIFA Club World Cup: 2008
เกียรติประวัติ > ทีมชาติ

เกาหลีใต้ อายุไม่เกิน 21 ปี
Asian Games bronze medal: 2002
เกาหลีใต้
FIFA World Cup fourth place: 2002
AFC Asian Cup third place: 2000, 2011
ผลงาน > รายการโทรทัศน์

รันนิ่งแมน รับเชิญ ตอนที่ 95,96,97,153,154,199,200,283,284
แหล่งข้อมูลอื่น

National Team Player Record เก็บถาวร 2008-09-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (เกาหลี)
สถิติของ Park Ji-Sung ที่ Soccerbase
FootballDatabase :: Ji-Sung Park
Park's Manchester United bio
Profile at UEFA.com
Park Ji-Sung Golden Transfer To Man. Utd.
Park Ji-Sung – สถิติการลงแข่งจากสหพันธ์ฟุตบอลระหว่างประเทศ (FIFA) (ในภาษาอังกฤษ)
Club & Country Statistics
Park Ji-Sung's career in brief เก็บถาวร 2010-07-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
กอเทนเบิร์ก

| กอเทนเบิร์ก เยอเตอบอร์ย Göteborg |
| --- | --- |
ตามเข็มจากบน: เยอตาแอลว์ และ บาร์เกินไวกิงทางซ้าย, บ้านยุนเนอโบ, โกเตียทาวเวอส์กับสแวนสกาแมสซัน, ปราสาทแอลวสบอร์ย, สนามกีฬาอูลเลอวี, รถรางกอเทนเบิร์ก, รูปปั้นโพไซดอนที่เยอตาพลัตเซิน, โรงอุปรากรเยอเตอบอร์ย
   ธง ตราอาร์ม
สมญา: Götet Lilla London Nya Amsterdam Sveriges framsida
กอเทนเบิร์ก เยอเตอบอร์ยตั้งอยู่ในมณฑลเวสตรา เยอตาลันด์ พื้นที่สวีเดนใต้ (Sydsverige) ประเทศสวีเดน
พิกัด: 57°42′31.9320″N 11°58′28.4160″E﻿ / ﻿57.708870000°N 11.974560000°E﻿ / 57.708870000; 11.974560000
ประเทศ:  สวีเดน
จังหวัด: เวสตราเยอตลันด์ และ บูฮุสแลน
มณฑล:  มณฑลเวสตรา เยอตาลันด์
เทศบาล: เมืองเยอเตอบอร์ย
ก่อตั้ง (เมือง): ค.ศ. 1621
พื้นที่
 • ตัวเมือง: 447.76 ตร.กม. (172.88 ตร.ไมล์)
 • พื้นน้ำ: 14.5 ตร.กม. (5.6 ตร.ไมล์)  3.2%
 • เขตเมือง: 203.67 ตร.กม. (78.64 ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 3,694.86 ตร.กม. (1,426.59 ตร.ไมล์)
ประชากร (ค.ศ. 2016)
 • ตัวเมือง: 572,779 คน
 • ความหนาแน่น: 1,300 คน/ตร.กม. (3,300 คน/ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 581,822 คน
 • รวมปริมณฑล: 1,001,032 คน
เดมะนิม: Göteborgare/Gothenburger
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
รหัสไปรษณีย์: 40xxx – 41xxx – 421xx – 427xx
รหัสพื้นที่: (+46) 31
เว็บไซต์: goteborg.se
57°42′32″N 11°58′28″E﻿ / ﻿57.708870°N 11.974560°E﻿ / 57.708870; 11.974560
กอเทนเบิร์ก (อังกฤษ: Gothenburg) หรือ เยอเตอบอร์ย (สวีเดน: Göteborg [jœtəˈbɔrj]ไฟล์:Sv-Göteborg.ogg) เป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับ 2 ของประเทศสวีเดน เป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับ 5 ของกลุ่มนอร์ดิก ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของสวีเดน ในเมืองมีประชากรประมาณ 580,000 คน หากนับในเขตมหานครจะมีทั้งหมดประมาณหนึ่งล้านคน
กอเทนเบิร์กถูกก่อตั้งใน ค.ศ. 1621 โดยได้รับหนังสือแต่งตั้งจากสำนักพระราชวังตามคำสั่งของกษัตริย์กุสตาฟที่ 2 อดอล์ฟ ซึ่งมีความตั้งใจให้เป็นนิคมการค้าซึ่งมีระบบป้องกันที่แข็งแรง กษัตริย์ได้ให้เอกสิทธิ์พิเศษ เช่น การลดหย่อนภาษี กับชาวดัตช์ซึ่งเป็นพันธมิตรจากสงครามสามสิบปี และยังเชิญชวนพันธมิตรทั้งชาวเยอรมันและชาวสกอตให้มาอยู่ในเมืองหนึ่งเดียวของเขาบนชายฝั่งตะวันตก เมืองตั้งอยู่ปากแม่น้ำเยอตาซึ่งเป็นที่ลุ่มน้ำไหลกลับสู่ทะเลที่ใหญ่ที่สุดในแถบสแกนดิเนเวีย กอเทนเบิร์กเป็นเมืองท่าทางทะเลที่ใหญ่ที่สุดในกลุ่มนอร์ดิก มีการทำประมง และมีรถยนต์กับผลิตภัณฑ์ไม้เป็นสินค้าส่งออก
กอเทนเบิร์กมีประชากรเป็นนักศึกษาจำนวนมาก เนื่องจากเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยเยอเตอบอร์ยและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีชามเมอร์ส์ บริษัทรถยนต์ วอลโว่ ก่อตั้งในเมืองกอเทนเบิร์กเมื่อปี ค.ศ. 1927 บริษัทหลักอื่น ๆ ได้แก่ SKF และ แอสตราเซเนกา ก็ถูกก่อตั้งใจเมืองนี้เช่นกัน
สนามบินที่ใช้งานอยู่ในปัจจุบัน คือ ท่าอากาศยานเยอเตอบอร์ย-ลันด์เวตเตร์ ตั้งอยู่ 30 กิโลเมตรจากกลางเมือง ส่วนสนามบินอีกที่ชื่อว่า ท่าอากาศยานเมืองเยอเตอบอร์ย มีขนาดเล็กกว่า และตั้งอยู่ 15 km (9.3 mi) จากใจกลางเมืองถูกเลิกใช้ใน ค.ศ. 2015
เมืองเป็นเจ้าภาพงานหลายงานประจำปีซึ่งใหญ่ที่สุดในสแกนดิเนเวีย เทศกาลหนังกอเทนเบิร์กที่จัดในเดือนมกราคมมาตั้งแต่ ค.ศ. 1979 เป็นเทศกาลหนังแนวหน้าของแถบสแกนดิเนเวียที่มีผู้เข้าชมกว่า 155,000 คนต่อปี ในช่วงหน้าร้อน มักมีการจัดเทศกาลดนตรีขึ้นในเมือง เช่น Way Out West และ Metaltown
ที่มาของชื่อ

เมืองถูกตั้งชื่อตามชนเผ่ากีทส์ (อังกฤษ: Geats, สวีเดน: Götar,  อังกฤษเก่า: Gēatas, นอร์สเก่า: Gautar, รูปแบบอื่น: Goths, Gotar, Gøtar) ผู้ตั้งถิ่นฐานอยู่ในเยอตาลันด์ (Götaland) ซึ่งปัจจุบันอยู่ทางตอนใต้ของประเทศสวีเดน เมืองตั้งอยู่บนปากแม่น้ำเยอตาหรือแม่น้ำกอเทีย เยอตาบอร์ย หรือ "ป้อมปราการกอเทีย" เป็นป้อมปราการบนแม่น้ำเยอตา ที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อป้องกันท่าเรือ
ในภาษาดัตช์ ภาษาสกอต และภาษาอังกฤษ ซึ่งเป็นภาษาที่มีประวัติร่วมกับเมืองนี้เป็นเวลายาวนาน ล้วนใช้ชื่อกอเทนเบิร์ก
ใน ค.ศ. 2009 สภาเทศบาลนครได้เปิดตัวสัญลักษณ์ใหม่ของกอเทนเบิร์ก ด้วยความที่ชื่อ "เยอเตอบอร์ย (Göteborg)" มีตัวอักษรภาษาสวีเดน "ö" จึงเกิดความคิดที่จะทำให้ชื่อมีความสากลมากขึ้นด้วยการหันตัว "ö" ไปข้าง ๆ ชื่อเมืองจึงมักถูกเขียนว่า "Go:teborg" บนป้ายในเมือง
ประวัติ

ในช่วงต้นยุคใหม่ รูปทรงของเขตแดนประเทศสวีเดนทำให้กอเทนเบิร์กมีความสำคัญทางชัยภูมิ โดยเป็นประตูสู่ทะเลเหนือและมหาสมุทรแอตแลนติกของประเทศสวีเดนซึ่งตั้งอยู่บนชายฝั่งตะวันตก โดยเป็นพื้นที่แคบ ๆ ระหว่างเขตฮาลันด์ซึ่งเคยเป็นส่วนหนึ่งของเดนมาร์กทางทิศใต้ และเขต บูฮุสแลน ซึ่งเคยเป็นส่วนหนึ่งของนอร์เวย์ทางทิศเหนือ กอเทนเบิร์กก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1621 โดยกษัตริย์กุสตาฟที่ 2 อดอล์ฟ หลังความพยายามที่ล้มเหลวหลายครั้ง สถานที่ซึ่งเป็นที่ตั้งของโบสถ์แห่งแรกในเมืองกอเทนเบิร์ก ซึ่งต่อมาถูกทำลายโดยผู้บุกรุกชาวเดนมาร์กตอนนี้มีหินเป็นเครื่องหมาย อยู่ใกล้กับปลายฝั่งเหนือของสะพาน Älvsborg ในสวน Färjenäs โบสถ์ถูกสร้างใน ค.ศ. 1603 และถูกทำลายใน ค.ศ. 1611 เมืองได้รับอิทธิพลจากชาวดัตช์ ชาวเยอรมัน และชาวสกอต และนักวางแผนกับวิศวกรชาวดัตช์เป็นผู้ถูกรับจ้างให้สร้างเมือง ด้วยความที่พวกเขามีทักษะในการดูดน้ำออก และก่อสร้างบนพื้นที่ซึ่งเป็นแอ่งน้ำ เมืองถูกออกแบบคล้ายกับเมืองของชาวดัตช์ เช่น อัมสเตอร์ดัม, ปัตตาเวีย (จาการ์ตา), และ นิวอัมสเตอร์ดัม (แมนแฮตตัน) รูปแบบของถนนและคลองของกอเทนเบิร์กมีความคล้ายกับของเมืองจาการ์ตาซึ่งถูกสร้างในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน แต่เดิมชาวดัตช์เป็นผู้กุมอำนาจทางการเมืองกระทั่ง ค.ศ. 1652 เมื่อนักการเมืองชาวดัตช์คนสุดท้ายในสภาเมืองได้เสียชีวิตลง ชาวสวีเดนจึงได้รับอำนาจทางการเมืองของกอเทนเบิร์ก ในช่วงที่เมืองถูกปกครองโดยชาวดัตช์ กฎหมายดัตช์ถูกนำมาใช้และภาษาดัตช์ถูกใช้เป็นภาษาทางการของเมือง กำแพงเมืองถูกสร้างขึ้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 17 ใน ค.ศ. 1807 ได้มีคำสั่งให้ทำลายกำแพงเมืองส่วนใหญ่ลง งานทำลายเริ่มเมื่อ ค.ศ. 1810 ดำเนินการโดยทหาร 150 นาย
นอกจากชาวดัตช์ เมืองยังได้รับอิทธิพลจากชาวสกอตซึ่งเข้ามาตั้งรกรากในกอเทนเบิร์ก โดยหลายคนได้กลายเป็นผู้มีชื่อเสียง วิลเลียม ชามเมอร์ส์ ผู้เป็นบุตรชายของผู้อพยพชาวสกอต ได้บริจาคทรัพย์สินของเขาเพื่อสร้างมหาวิทยาลัยซึ่งตอนนี้ใช้ชื่อว่ามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีชามเมอร์ส์ ใน ค.ศ. 1841 อเล็กซานเดอร์ เคลเลอร์ ได้ก่อตั้ง บริษัทต่อเรือ Götaverken ซึ่งดำเนินกิจการจนถึง ค.ศ. 1989 ลูกชายของเขาได้บริจาคสวนเคลเลอร์ให้เมืองในค.ศ. 1906
ตราอาร์มกอเทนเบิร์กมีฐานมาจากเสือของตราแผ่นดินของสวีเดน โดยถือโล่ซึ่งมีสัญลักษณ์ประจำชาติ มงกุฎ 3 อัน เพื่อปกป้องเมืองจากศัตรู
ภายใต้สนธิสัญญาโรสกิลด์ (ค.ศ. 1658) เดนมาร์ก–นอร์เวย์ ได้สละอาณาเขตฮาลันด์ทางใต้ซึ่งในตอนนั้นเป็นของเดนมาร์ก รวมถึงอาณาเขตปูฮุสแลนของนอร์เวย์ซึ่งอยู่ทางเหนือ ให้โอกาสกอเทนเบิร์กได้เติบโตเป็นเมืองท่าและศูนย์การค้าที่สำคัญบนชายฝั่งตะวันตก ด้วยความที่เป็นเมืองบนชายฝั่งตะวันตกร่วมกับมัสตรันด์ (Marstrand) ที่มีสิทธิ์ค้าขายกับพ่อค้าจากประเทศอื่น
ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 การตกปลาเป็นอุตสาหกรรมซึ่งมีความสำคัญมากที่สุด อย่างไรก็ตามใน ค.ศ. 1731 Swedish East India Company ถูกก่อตั้งขึ้น เป็นผลให้เมืองเฟื่องฟูจากการค้าขายระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการค้าขายกับประเทศจีนซึ่งให้กำไรสูง
ท่าเรือของเมืองได้พัฒนาเป็นท่าเรือหลักของประเทศสวีเดนในการค้าขายกับฝั่งตะวันตก และเมื่ออัตราการอพยพของชาวสวีเดนไปยังสหรัฐอเมริกาเพิ่มขึ้น กอเทนเบิร์กกลายเป็นจุดหลักที่คนเหล่านี้จะออกเดินทาง จนทำให้มีเมืองในรัฐเนแบรสกา สหรัฐอเมริกา ที่ชื่อว่ากอเทนเบิร์ก เช่นกัน
กอเทนเบิร์กพัฒนาเป็นเมืองอุตสาหกรรมสมัยใหม่ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 และ 20 โดยประชากรเมืองได้เพิ่มขึ้นสิบเท่าภายในหนึ่งศตวรรษ จาก 13,000 คนใน ค.ศ. 1800 เป็น 130,000 คนใน ค.ศ. 1900  ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 บริษัทหลักที่ถูกพัฒนาขึ้นได้แก่ SKF (ค.ศ. 1907) และ วอลโว่ (ค.ศ. 1927)
ภูมิศาสตร์

กอเทนเบิร์กตั้งอยู่บนชายฝั่งตะวันตกของทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศสวีเดน อยู่กึ่งกลางระหว่างโคเปนเฮเกน เมืองหลวงของประเทศเดนมาร์ก และออสโลเมืองหลวงของประเทศนอร์เวย์ การที่เมืองตั้งอยู่บนปากแม่น้ำเยอตาส่งผลให้เมืองเติบโตเป็นเมืองทางการค้าที่มีความสำคัญ หมู่เกาะของกอเทนเบิร์กประกอบไปด้วยหินและหน้าผา กระแสน้ำอุ่นกัลฟ์สตรีมทำให้เมืองมีภูมิอากาศค่อนข้างอุ่นและมีฝนตกค่อนข้างบ่อย เป็นเมืองใหญ่ที่สุดอันดับสองของประเทศสวีเดนรองจากสต็อกโฮล์ม
เขตมหานครกอเทนเบิร์ก (สตอร์-เยอเตอบอร์ย) ภายในมณฑลเวสตรา เยอตาลันด์ และรวมเทศบาลคุงสบักกะ (Kungsbacka) ในมณฑลฮาลันด์ มีผู้อยู่อาศัยทั้งหมด 982,360 คน
รูปถ่ายพาโนรามาของเมืองกอเทนเบิร์กถ่ายจากสวนเคลเลอร์ส์ หันหน้าเข้าทางใต้
วัฒนธรรม

วัฒนธรรมของชาวกอเทนเบิร์กสะท้อนถึงประวัติศาสตร์เกี่ยวกับทะเล การค้าขาย และอุตสาหกรรม โดยกอเทนเบิร์กยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมบนชายฝั่งตะวันตก
วัฒนธรรม > พิพิธภัณฑ์

สถาบันทางวัฒนธรรม รวมถึงโรงพยาบาล และมหาวิทยาลัย หลายแห่งถูกก่อตั้งจากเงินบริจาคจากพ่อค้าผู้มั่งคั่งและนักอุตสาหกรรม ตัวอย่างเช่น พิพิธภัณฑ์เรอส์สกา (Röhsska Museum) เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม ค.ศ. 2004 พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมโลก (Museum of World Culture) เริ่มเปิดให้เข้าชม พิพิธภัณฑ์อื่น ๆ ได้แก่พิพิธภัณฑ์ศิลปะกอเทนเบิร์ก และหลาย ๆ ที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ทางทะเลและการนำทาง พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาและ พิพิธภัณฑ์สวีเดนอีสอินเดีย (Svenska Ostindiska Companiet) แอโรเซียม (Aeroseum) เป็นพิพิธภัณฑ์อากาศยานที่เคยเป็นฐานกองทัพอากาศมาก่อน พิพิธภัณฑ์วอลโว (Volvo museum) แสดงประวัติและการพัฒนาของวอลโวตั้งแต่ ค.ศ. 1927 จนถึงปัจจุบัน
ยูนิเวอร์เซียม (Universeum) เป็นศูนย์วิทยาศาสตร์สาธารณะซึ่งเปิดใน ค.ศ. 2001
วัฒนธรรม > สันทนาการ

สถานที่ท่องเที่ยวที่เป็นจุดสนใจมากที่สุดได้แก่ ลิสแบร์ย (Liseberg) ซึ่งตั้งอยู่ส่วนกลางของเมือง และเป็นสวนสนุกที่ใหญ่ที่สุดในสแกนดิเนเวียนับจากจำนวนเครื่องเล่น ลิสแบร์ถูกเลือกให้เป็นหนึ่งในสิบสวนสนุกที่ดีที่สุดในโลกโดยฟอบส์ ใน ค.ศ. 2005 และยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวซึ่งได้รับความนิยมที่สุดในประเทศสวีเดนเมื่อนับจำนวนผู้เข้าชมต่อปี (มากกว่า 3 ล้านคน) ในเมืองมีโรงละครตั้งอยู่หลายแห่งด้วยกัน
ถนนหลักของเมืองชื่อว่า คุงสปอตชาเวนิน (Kungsportsavenyn) หรือเป็นที่รู้จักในนาม อเวนึน (Avenyn) มีความยาวประมาณ 1 km (0.6 mi) เริ่มจากเยอตาพลัตเซน (Götaplatsen) ซึ่งเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์ศิลปะกอเทนเบิร์ก โรงละครเมือง และหอสมุดเมือง รวมไปถึงหอประชุมที่จัดคอนเสิร์ต ยาวไปจนถึง คุงสปอตชปลัตเซน (Kungsportsplatsen) ในเขตเมืองเก่า อเวนิน ถูกสร้างขึ้นช่วงทศวรรษ 1860 ถึง 1870 จากผลการประกวดสถาปัตยกรรมนานาชาติ และเป็นผลผลิตของช่วงวางผังและออกแบบเมืองใหม่ อเวนิน ยังเป็นแหล่งรวมบาร์และสถานเริงรมย์ของเมือง  ใจกลางเมืองมีห้างสรรพสินค้าซึ่งใหญ่ที่สุดในกอเทนเบิร์กคือ นอร์ดสตาน (Nordstan)
ย่านฮากะของเมืองกอเทนเบิร์กเป็นที่รู้จักจากม้าไม้อันงดงาม และคาเฟ่ซึ่งขาย ฮากะบูเล่ หรือซินนามอนโรลขนาดใหญ่คล้าย คาเนลบูเล่ (kanelbulle)
ในค.ศ. 2008 มีร้านอาหารห้าแห่งในกอเทนเบิร์กได้รับดาวจาก มิชลินไกด์ ได้แก่ 28 +, Basement, Fond, Kock & Vin, Fiskekrogen และ Sjömagasinet
หนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ซึ่งได้รับความนิยมมากที่สุดในกอเทนเบิร์กได้แก่หมู่เกาะกอเทนเบิร์กใต้ (södra Göteborgs skärgård) ซึ่งมีเกาะ Älvsborg fortress, Vinga และ Styrsö
วัฒนธรรม > เทศกาลและงานแสดง

เทศกาลภาพยนตร์กอเทนเบิร์กเป็นเทศกาลภาพยนตร์ที่ใหญ่ที่สุดในสแกนดิเนเวีย งานหนังสือกอเทนเบิร์กถูกจัดขึ้นทุกเดือนกันยายนของปี
เทศกาลวิทยาศาสตร์นานาชาติในกอเทนเบิร์กถูกจัดขึ้นทุกปีตั้งแต่ เมษายน ค.ศ. 1997 โดยมีผู้เข้าชมมากกว่า 100,000 คนในแต่ละปี
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการของเมืองกอเทนเบิร์ก
International.Goteborg.se ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (เก็บถาวร 2017-07-08) เว็บไซต์ภาษาอังกฤษของเมืองกอเทนเบิร์ก
Goteborg.com - ข้อมูลการท่องเที่ยวกอเทนเบิร์ก
VisitSweden เก็บถาวร 2017-01-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - เมืองกอเทนเบิร์กจาก VisitSweden
Virtual Tour Panoramas- กอเทนเบิร์ก
| ด ค กศูนย์กลางการบริหารของเทศมณฑลของประเทศสวีเดน |
| --- | --- | --- |
|  กอเทนเบิร์ก เว็สตราเยอตาลันด์  คอลสตา แวร์มลันด์  คอลส์ครูนา เบลียกิงเงอ  คัลมาร์ คัลมาร์  นีเชอปิง เซอเดอร์มันลันด์  ฟอลุน ดอลานา  มัลเมอ สกัวเนอ  เยินเชอปิง เยินเชอปิง  แยฟเลอ แยฟเลอบอร์ย  ลินเชอปิง เอิสเตอร์เยิตลันด์  ลือลิยอ นอร์บ็อตเติน  วีสบี ก็อตลันด์  เว็กเควอ ครูนูแบร์ย  เว็สเตอรวส เว็สต์มันลันด์  สต็อกโฮล์ม สต็อกโฮล์ม  อือมิยอ เว็สเตอร์บ็อตเติน  อุปซอลา อุปซอลา  เออเรอบรู เออเรอบรู  เอิสเตอชุนด์ เย็มต์ลันด์  ฮัล์มสตา ฮัลลันด์  แฮเนอซันด์ เว็สเตอร์นอร์ลันด์  |  กอเทนเบิร์ก เว็สตราเยอตาลันด์  คอลสตา แวร์มลันด์  คอลส์ครูนา เบลียกิงเงอ  คัลมาร์ คัลมาร์  นีเชอปิง เซอเดอร์มันลันด์  ฟอลุน ดอลานา  มัลเมอ สกัวเนอ  เยินเชอปิง เยินเชอปิง  แยฟเลอ แยฟเลอบอร์ย  ลินเชอปิง เอิสเตอร์เยิตลันด์  ลือลิยอ นอร์บ็อตเติน  วีสบี ก็อตลันด์  เว็กเควอ ครูนูแบร์ย  เว็สเตอรวส เว็สต์มันลันด์  สต็อกโฮล์ม สต็อกโฮล์ม  อือมิยอ เว็สเตอร์บ็อตเติน  อุปซอลา อุปซอลา  เออเรอบรู เออเรอบรู  เอิสเตอชุนด์ เย็มต์ลันด์  ฮัล์มสตา ฮัลลันด์  แฮเนอซันด์ เว็สเตอร์นอร์ลันด์  |  |
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  VIAF 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย  โครเอเชีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
อื่น ๆ:  NARA  IdRef 
แผนที่กอเทนเบิร์ก ค.ศ. 1888
รูปปั้นโพไซดอน ณ เยอตาพลัตเซน สัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมอันโดดเด่น
สวนสนุกลิสแบร์
ย่านฮากะ
Wikisource
ทับทรวงปุโรหิต

วัตถุพิธีกรรมของชาวยิวที่มหาปุโรหิตสวม
รูปถอดแบบปั้นเผาของทับทรวงปุโรหิต
ทับทรวงปุโรหิต หรือ ทับทรวงสำหรับค้นหาพระทัยพระเจ้า (อังกฤษ: priestly breastplate หรือ breastpiece of judgment; ฮีบรู: חֹשֶׁן ḥōšen) เป็นทับทรวงศักดิ์สิทธิ์ที่สวมโดยมหาปุโรหิตแห่งอิสราเอลตามที่ระบุในหนังสืออพยพ
ในเรื่องราวของคัมภีร์ไบเบิล ทับทรวงมีคำเรียกว่า ทับทรวงสำหรับค้นหาพระทัยพระเจ้า หรือ ทับทรวงแห่งการพิพากษา (ฮีบรู: חֹשֶׁן מִשְׁפָּט ḥōšen mišpāṭ) เพราะมีการใส่อูริมและทูมมิม (ฮีบรู: הָאוּרִים וְהַתֻּמִּים hāʾūrīm wəhattummīm) ไว้ในทับทรวง  หนังสืออพยพกล่าวว่าองค์ประกอบของทับทรวงเหล่านี้ทำให้รับภาระการพิพากษา (ฮีบรู: מִשְׁפָּט mišpāṭ) ชนชาติอิสระไว้ที่หัวใจของตนเฉพาะพระพักตร์พระเจ้าเสมอ
บรรณานุกรม

Berlin, Brent; Kay, Paul (1969). Basic Color Terms: their Universality and Evolution. University of California Press. ISBN 9780520014428.
Blake, Robert Pierpont; de Vis, H. (1934). Epiphanius de Gemmis: the Old Georgian Version and the Fragments of the Armenian Version. London: Christophers.
Cheyne, Thomas Kelly; Black, J. Sutherland (1899). Encyclopaedia Biblica.
Eichholz, D. E., บ.ก. (1965). Theophrastus: De Lapidibus. Oxford: Clarendon Press.
Faris, Nabih Amin (1938). The Antiquities of South Arabia: being a translation from the Arabic with linguistic, geographic, and historic notes of the eighth book of al-Hamdāni's al-Iklīl. Oxford University Press.
Field, Frederick (1875). Origensis Hexaplorum quæ Supersunt. Oxford.
Gottheil, Richard H., บ.ก. (1908). Bar 'Alī (Īshō'): The Syriac–Arabic Glosses. Rome: Reale Accademia Nazionale dei Lincei.
Neusner, Jacob; Sonn, Tamara (1999). Comparing Religions through Law: Judaism and Islam.
Walton, Steven A. (2001). "Theophrastus on Lyngurium: medieval and early modern lore from the classical lapidary tradition". Annals of Science. 58 (4): 357–379. doi:10.1080/000337900110041371. PMID 11724065. S2CID 8649133.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ทับทรวงปุโรหิต