stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ฟีเนียส พี. เกจ
ความเสียหายในสมองและความเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ > การฟื้นตัวทางสังคม

ในปี ค.ศ. 2008 มีการค้นพบ  (1) รายงานที่ระบุว่านายเกจไม่ปรากฏความเสียหายด้านจิตใจ  ในช่วงปีสุดท้ายของเขาในประเทศชิลี
(จากแพทย์คนหนึ่งที่นั่นที่รู้จักเขา  "ดี")
และต่อจากนั้น  (2) บทความหนึ่งที่อาจจะพรรณนาถึงกิจกรรมประจำวันเกี่ยวกับงานขับรถม้าของเขา
กับ  (3) บทโฆษณาของการโชว์ตัวในที่สาธารณะที่ไม่มีใครเคยรู้กันมาก่อน  
หลักฐานใหม่เหล่านี้บอกเป็นนัยว่า  นายเกจที่มีปัญหาอย่างรุนแรงกับการเข้ากับสังคมและการงานที่หมอฮาร์โลว์ได้พรรณนาไว้  มีอยู่แค่ชั่วคราวหลังจากอุบัติเหตุเท่านั้น
คือ นายเกจในที่สุดก็สามารถ  "หาวิธีดำรงชีวิตอยู่ต่อไปได้" ทั้ง ๆ ที่ประสบความบาดเจ็บนั้น
และในชีวิตภายหลัง  มีสมรรถภาพในการทำกิจต่าง ๆ ได้  สามารถเข้าสังคมได้  ดีกว่าที่เคยคิดกันมาก่อน
นักจิตวิทยามัลคอล์ม แม็คมิลแลนตั้งสมมุติฐานว่า  ความเปลี่ยนแปลงเช่นนี้แสดงถึงการฟื้นตัวทางสังคมของนายเกจในช่วงเวลาสืบ ๆ มา
โดยอ้างอิงถึงคนไข้อื่นที่มีลักษณะอาการบาดเจ็บที่คล้ายคลึงกัน
ที่ "มีบุคคลบางคนหรืออะไรบางอย่างที่ให้โครงสร้างกฏเกณฑ์กับชีวิตของพวกเขา  พอที่จะให้สามารถเรียนรู้ใหม่ซึ่งทักษะทางสังคมและทักษะส่วนตัวในชีวิตประจำวัน"
ซึ่งในกรณีของนายเกจ  ก็คืองานที่มีกฎระเบียบสูงในประเทศชิลี
การรอดชีวิตและการฟื้นตัวของนายเกจ  แสดงทฤษฎีการฟื้นตัวอย่างหนึ่ง
ที่มีอิทธิพลต่อการพยาบาลรักษาความเสียหายของสมองกลีบหน้าในปัจจุบัน
ในการรักษาปัจจุบัน  การตั้งโครงสร้างกฎระเบียบให้กับการทำกิจต่าง ๆ ของคนไข้  
ยกตัวอย่างเช่น  ให้  (คนไข้)  จินตนาการเห็นรายการที่เขียนเอาไว้
ได้รับพิจารณาว่าเป็นองค์ประกอบสำคัญในการผจญกับความเสียหายของสมองกลีบหน้า
เพราะว่า  งานของนายเกจที่เป็นคนขับรถม้า  ได้ให้โครงสร้างกับชีวิตของเขาซึ่งช่วยในการฟื้นตัว
แม็คมิลแลนด์ระบุว่า ถ้าเป็นอย่างนี้จริง ๆ นอกจากจะมีผลต่อทฤษฏีต่าง ๆ แล้ว
นี่ "จะเพิ่มพูนหลักฐานที่มีอยู่ว่า  การฟื้นสภาพสามารถเป็นไปได้แม้ในกรณีที่ยาก  ที่ต้องใช้เวลานาน"
แม็คมิลแลนด์ตั้งประเด็นต่อไปอีกว่า  ถ้านายเกจสามารถมีอาการดีขึ้นอย่างนี้เองโดยไม่ได้อาศัยความช่วยเหลือทางการแพทย์
"แล้วอะไรล่ะ  จะเป็นตัวจำกัด  (ความฟื้นตัวที่เกิดจาก)  โปรแกรมการฟื้นฟูสภาพที่ทำอย่างเต็มรูปแบบ  (ทางการแพทย์)"
ความเสียหายในสมองและความเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ > ความเปลี่ยนแปลงทางใจที่บิดเบียนไปจากความจริง

คนมีศีลธรรม นายฟีเนียส เกจ

Tamping powder down holes for his wage

ตอกดินระเบิดลงไปในหลุมเพื่อเลี้ยงชีวิต

Blew his special-made probe

ที่ยิงเครื่องมือที่สั่งทำของเขา

Through his left frontal lobe

ทะลุผ่านสมองกลีบหน้าด้านซ้ายของเขา

Now he drinks, swears, and flies in a rage.
มาบัดนี้เขาเป็นคนขี้เมา  กล่าวคำหยาบคาย  และเป็นคนช่างโกรธ
-- นิรนาม
นักจิตวิทยาแม็คมิลแลนได้ทำการวิเคราะห์บทความต่าง ๆ ที่กล่าวถึงเรื่องนายเกจ ทั้งที่เป็นบทความวิทยาศาสตร์และบทความนิยม
แล้วพบว่า  เรื่องราวเหล่านั้นบิดเบือนและกล่าวเกินเลยถึงการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมของนายเกจ
ไม่ตรงกับคำที่บุคคลที่มีการติดต่อกับนายเกจได้พรรณนาไว้[ต้องการอ้างอิง]
นักเขียนบาร์กเกอร์กล่าวไว้ว่า "ยิ่งวันเวลาล่วงเลยไป  กรณี  (ของนายเกจ) ก็ยิ่งมีชีวิตเป็นของตนเอง
เพิ่มพูนตำนานต่าง ๆ โดยที่ไม่มีหลักฐานความจริงอะไร"
และแม้ในปัจจุบัน  นักประวัติศาสตร์ Zbigniew Kotowicz ได้เขียนไว้ว่า
"คนที่ให้ข้อคิดเห็น  (เกี่ยวกับนายเกจ)  โดยมาก  ยังอาศัยคำเล่าลือและเรื่องที่คนอื่นกล่าวไว้เกี่ยวกับนายเกจ
ซึ่งก็คือ  หลังจากอุบัติเหตุ  นายเกจได้กลายเป็น  psychopath  (คนอันธพาลมีความผิดปกติทางจิต)..."
ลักษณะต่าง ๆ ที่กล่าวถึงนายเกจหลังอุบัติเหตุ  มักจะไม่ได้มีหลักฐานจาก  หรือบางครั้งขัดแย้งกับ
ข้อเท็จจริงที่มีอยู่  รวมทั้ง  การทำทารุณกรรมกับภรรยาและลูก ๆ (ซึ่งนายเกจไม่มีทั้งสองอย่าง),
พฤติกรรมทางเพศที่ไม่เหมาะสม,
"ความไม่สามารถที่จะคำนึงถึงอนาคตได้โดยประการทั้งปวง",
"มักโม้อวดแผลของเขา",
ความไม่สามารถหรือการปฏิเสธที่จะรักษางาน (เลี้ยงชีวิต) ไว้,
รวมทั้ง  ขึ้เมา  ขี้โม้  โกหก  เล่นการพนัน  ชอบชกต่อย  หาเรื่องผู้อื่น  ขี้ขโมย  และมีพฤติกรรม  "เหมือนกับไอ้คนโง่เง่า"  
นักจิตวิทยาแม็คมิลแลนแสดงให้เห็นว่า  ไม่มีพฤติกรรมอะไร ๆ เลยในพฤติกรรมเหล่านี้  ที่มีการกล่าวถึงโดยบุคคลที่ได้พบเห็นนายเกจ  หรือแม้แต่โดยครอบครัวของนายเกจเอง[ต้องการอ้างอิง]
ดังที่ นักประวัติศาสตร์ Kotowicz ได้เขียนไว้ว่า
"หมอฮาร์โลว์ไม่ได้แจ้งเหตุอะไร ๆ เลยที่นายเกจควรที่จะต้องอับอาย"
ความเสียหายในสมองและความเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ > การใช้  ใช้ผิด  และไม่ใช้  เรื่องนายเกจกับทฤษฎีต่าง ๆ

แม้ว่า  นายเกจจะได้รับการพิจารณาว่า  เป็นกรณีดัชนีของความเปลี่ยนแปลงทางบุคลิกภาพเนื่องจากความเสียหายในสมองกลีบหน้า
คุณค่าทางวิทยาศาสตร์ของกรณีนี้ไม่สมบูรณ์  เพราะขอบเขตความเสียหายในสมองของเขาไม่มีความแน่นอน
และเพราะการไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมของเขา
แทนที่คุณค่าเช่นนั้น  นักจิตวิทยาแม็คมิลแลนได้เขียนไว้ว่า
"เรื่องของนายเกจเป็นเรื่องที่น่าทรงจำไว้
เพราะว่า  เป็นเรื่องที่แสดงถึงความง่ายดายในการเปลี่ยนข้อเท็จจริงที่มีเพียงเล็กน้อย  ไปเป็นนิทานปรัมปราทางวิทยาศาสตร์และตำนานนิยมได้"
หลักฐานที่มีอยู่น้อยนิดทำให้เกิด
"การฟิตทฤษฎีที่ต้องการเกือบอะไรก็ได้กับข้อเท็จจริงนิดหน่อยที่มีอยู่"
ความเป็นห่วงเช่นนี้เกิดขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1877 แล้ว
เมื่อนักประสาทวิทยาชาวอังกฤษ น.พ. เดวิด เฟอร์ริเออร์  (โดยเขียนไปหา ศ. น.พ. เฮ็นรี่ พิกเกอริง บาวดิช ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดปรารถนาที่จะ "ทำกรณีนี้ให้ลงเอยอย่างชัดเจน")
กล่าวบ่นว่า
เมื่อตรวจสอบรายงานต่าง ๆ เกี่ยวกับโรคและอาการบาดเจ็บทางสมอง
ผมล่ะอัศจรรย์ใจในความไม่ละเอียดและความบิดเบือนจากความจริงที่มาจากบุคคล
ที่มีทฤษฎีโปรดที่จะสนับสนุน  (ทำให้) ข้อเท็จจริงนั้นเสียหายไปอย่างน่าเสียดาย...
ในปี ค.ศ. 1995 ศ. น.พ. (ประสาทวิทยา)  โอลิเวอร์ แซ็กซ์  กล่าวถึง  "การตีความหมายและการตีความหมายผิด ๆ  เริ่มต้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1848 จนถึงปัจจุบัน" เกี่ยวกับเรื่องราวของนายเกจ
ด้วยเหตุนี้  สำหรับข้อถกเถียงของคริสต์ศตวรรษที่ 19 ว่า  "กิจหน้าที่ทางใจต่าง ๆ นั้น  มีเขตจำเพาะอยู่ในเปลือกสมองหรือไม่"  
ทั้งสองพวกต่างก็ใช้เรื่องของนายเกจมาสนับสนุนทฤษฎีของตน
ยกตัวอย่างเช่น  ไม่นานหลังจาก Eugene Dupuyได้เขียนว่า  นายเกจพิสูจน์ให้เห็นว่า  สมองไม่มีเขตจำเพาะ
ศ. น.พ. เฟอร์ริเออร์ก็อ้างนายเกจเป็นข้อพิสูจน์ว่า  มีเขตจำเพาะ

แม้พวกนัก "วิชาการ" เกี่ยวกับ phrenology ก็ใช้เรื่องของนายเกจเหมือนกัน
โดยอ้างว่า  ความเปลี่ยนแปลงทางจิตใจของเขาเกิดจากความเสียหายใน  "อวัยวะแห่งความเคารพ"  และ/หรือ "อวัยวะแห่งความเมตตากรุณา"  ที่อยู่ใกล้ ๆ กัน
แม้ในปี ค.ศ. 1994  ศ. น.พ. ดร. แอนโทนีโอ ดามาซีโอ  เพื่อจะสนับสนุนสมมุติฐาน  somatic marker hypothesis (ซึ่งสัมพันธ์การตัดสินใจกับอารมณ์ความรู้สึกและกับรากฐานทางชีวภาพของอารมณ์ความรู้สึก) ของเขา  
ก็ได้เปรียบเทียบความคล้ายคลึงกันระหว่างพฤติกรรมที่เขาว่านายเกจมี
กับพฤติกรรมของคนไข้ปัจจุบันที่มีความเสียหายใน orbitofrontal cortex และในอะมิกดะลา
ซึ่งนักประวัติศาสตร์ Kotowicz (ปี ค.ศ. 2007)  ได้วิจารณ์งานของ ศ. ดามาซีโอว่า  การวาดภาพนายเกจของเขา เป็นการบิดเบือนเรื่องที่เกิดขึ้นจริง ๆ
และการกล่าวถึงเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตในเดือนสุดท้าย ๆ ของนายเกจว่า  "เป็นเรื่องกุวิตถาร"
หรือดังที่ Kihlstrom ได้กล่าวไว้ดังนี้ว่า
ผู้ให้ข้อคิดเห็นปัจจุบันหลายท่านพูดเกินความจริง  เกี่ยวกับขอบเขตความเปลี่ยนแปลงทางบุคลิกภาพของนายเกจ
บางทีเป็นการสร้างเรื่องในอดีตใหม่  โดยใช้สิ่งที่เรารู้หรือคิดว่ารู้ในปัจจุบัน
เกี่ยวกับหน้าที่ของสมองกลีบหน้าในการควบคุมตนเอง
ตามคำของกราฟแมน  มีการใช้เรื่องของนายเกจ
เพื่อแสดงตัวอย่างปัญหาสังคมจากคนไข้ที่มีรอยโรคที่คอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า  (PFC) ส่วนล่างด้านใน  (ventromedial)
แต่ว่า  ความบกพร่องที่เกิดขึ้นอาจจะได้รับการต่อเติมจากพวกนักเล่านิทาน
ความเสียหายในสมองและความเปลี่ยนแปลงทางจิตใจ > การใช้  ใช้ผิด  และไม่ใช้  เรื่องนายเกจกับทฤษฎีต่าง ๆ > Psychosurgery และ lobotomy

มักจะมีการกล่าวกันว่า[ต้องการอ้างอิง]
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับนายเกจมีผลกับการพัฒนาการรูปแบบต่าง ๆ ของการผ่าตัดแบบ psychosurgery
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง lobotomy
นอกจากคำถามที่ว่า  ทำไมความเปลี่ยนแปลงที่ไม่น่าพึงใจที่ยกให้กับนายเกจจึงจะดึงดูดใจให้ทำการเลียนแบบโดยการผ่าตัด
นักจิตวิทยาแม็คมิลแลนกล่าวว่า  ไม่มีความสัมพันธ์กัน  (ระหว่างเรื่องของนายเกจกับการพัฒนารูปแบบของ psychosurgery)
ภาพ

ในปี ค.ศ. 2009 มีการค้นพบภาพแบบดาแกโรไทป์ของนายเกจ
เป็นรูปภาพของนายเกจรูปแรกที่ได้รับการยืนยันว่าเป็นรูปจริง
ตั้งแต่ ศ. บิกเกโลว์ ได้ทำการหล่อหน้ากากหน้านายเกจเมื่อยังมีชีวิตอยู่ในปลายปี ค.ศ. 1849
เป็นรูปแสดงนายเกจที่  "แม้เสียโฉมแต่ก็ยังหล่ออยู่"
มีตาข้างหนึ่งปิดและมีแผลเป็นที่เห็นได้ชัด
"แต่งตัวดี  แสดงความมั่นใจ  และแม้แต่ความภูมิใจ"[ต้องการอ้างอิง]
โดยถือแท่งเหล็กของเขาอยู่  ซึ่งสามารถอ่านอักษรที่สลักไว้ได้โดยส่วนหนึ่ง
ความเป็นรูปแท้ได้รับการตรวจสอบโดยหลายวิธี
รวมทั้งการเทียบภาพของอักษรสลักที่เห็นได้ในรูปกับอักษรบนแท่งเหล็กของจริงในพิพิธภัณฑ์กายวิภาควอร์เร็นของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
และการเทียบแผลบาดเจ็บที่เห็นในรูปกับหน้ากากหล่อ  (ที่ ศ. บิกเกโลว์ ทำขึ้น)  ที่ยังได้เก็บไว้
ในปี ค.ศ. 2010 มีการค้นพบรูปที่สองของนายเกจ
รูปใหม่นี้  โดยยังมีก๊อปปี้อื่น ๆ อยู่ในการครอบครองของอย่างน้อยสองสายตระกูลของนายเกจ
เป็นภาพแสดงคล้ายกับที่เห็นในรูปแรกที่พบในปี ค.ศ. 2009
(ตามคำพูดของผู้เชี่ยวชาญเรื่องของนายเกจที่สถาบันสมิธโซเนียนได้ปรึกษา)
การวิเคราะห์หลักฐานที่มา

นักจิตวิทยาแม็คมิลแลนได้ทำการเปรียบเทียบเรื่องราวของนายเกจจากแหล่งต่าง ๆch13-14
ซึ่งแสดงให้เห็นว่า  เป็นเวลาเกินกว่าศตวรรษ  ที่แหล่งที่มาของเรื่องชีวิตนายเกจความจริงมีอยู่ไม่กี่แหล่ง
รวมทั้งของหมอฮาร์โลว์ (ค.ศ. 1848, 1849, 1868),
ของ ศ. น.พ. บิกเกโลว์ (ค.ศ. 1850),
และของนักเขียนแจ็กสัน (ค.ศ. 1849, 1870)
แม็คมิลแลน  (ค.ศ. 2000)  ขัดกับหมอฮาร์โลว์เรื่องวันเสียชีวิตของนายเกจ
คือ  หมอฮาร์โลว์  (ค.ศ. 1868)  แสดงวันเสียชีวิตเป็นวันที่ 21 พฤษภาคม ค.ศ. 1861
แต่บันทึกของสัปเหร่อ  แสดงว่าได้ฝังนายเกจในวันที่ 23 พฤษภาคม ค.ศ. 1860
นอกจากนั้นแล้ว  แม็คมิลแลนยังเปลี่ยนวันที่อื่น ๆ ในชีวิตช่วงสุดท้ายของนายเกจ
คือ  วันย้ายจากประเทศชิลีไปยังเมืองซานฟรานซิสโก  และวันเริ่มการชักกระตุก  เพื่อปรับวันที่ที่ไม่สอดคล้องกับบันทึกของสัปเหร่อ
แหล่งข้อมูลอื่น

Phineas Gage information page by the Center for the History of Psychology at the University of Akron
Case of Phineas Gage at the Center for the History of Medicine
Skull, life cast, and tamping iron of Phineas Gage เก็บถาวร 2021-12-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the Warren Anatomical Museum of the Harvard Medical School
Skull of Phineas Gage เก็บถาวร 2021-12-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน at the National Institutes of Health 3D print exchange
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF 
ประจำชาติ:  กาตาลุญญา  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เนเธอร์แลนด์ 
อื่น ๆ:  SNAC 
สายทางรถไฟ Rutland & Burlington Railroad ซึ่งวิ่งผ่านช่องระเบิดหินทางทิศใต้ของเมืองแคเว็นดิช  รัฐเวอร์มอนต์  นายเกจประสบอุบัติเหตุเมื่อวางระเบิดที่ช่องนี้  หรือช่องที่คล้ายกันใกล้ ๆ ช่องนี้
เมืองแคเว็นดิช  รัฐเวอร์มอนต์ ประมาณ 20 ปีให้หลังจากอุบัติเหตุ (A) เป็นจุด 2 จุดที่อาจจะเป็นที่เกิดอุบัติเหตุ  (T) เป็นที่พักของนายเกจ  (H) เป็นบ้านและห้องศัลยกรรมของหมอฮาร์โลว์
รายงานข่าวชิ้นแรก ๆ ของอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นกับนายเกจ  จากหนังสือพิมพ์บอสตันโพสต์วันที่ 21 กันยายน ค.ศ. 1848
กะโหลกศีรษะของนายเกจ  (เลื่อยออกเพื่อให้เห็นด้านใน) และแท่งเหล็ก  เป็นรูปถ่ายที่ทำเพื่อคุณหมอฮาร์โลว์ในปี ค.ศ. 1868
ศ. น.พ. เฮ็นรี่ บิกเกโลว์กล่าวในปี ค.ศ. 1854 ว่า "จุดเด่นของเรื่องนี้ก็คือความไม่น่าจะเป็นไปได้" แต่ประสบการณ์การศึกษาของศาสตราจารย์ (ว่าเขตสมองต่าง ๆ ไม่มีกิจเฉพาะตน) ทำให้เขาโน้มเอียงไปเพื่อจำกัดความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมของนายเกจ[ต้องการอ้างอิง]
น.พ. จอห์น มาร์ติน ฮาร์โลว์  ผู้ได้ทำการรักษานายเกจหลังจากที่ "แท่งเหล็กทะลุสมองของเขา"  และผู้ได้กะโหลกศีรษะภายหลังการสิ้นชีวิตของเขามาเพื่อการศึกษา  ความสนใจของคุณหมอในหลักวิชา phrenology ทำให้เขาสามารถยอมรับได้ว่า  อาการบาดเจ็บของนายเกจอาจก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม
หมอฮาร์โลว์เขียนบทความแสดงกะโหลกศีรษะ แท่งแหล็ก และชีวประวัติช่วงหลังของชีวิตของนายเกจที่นำเสนอต่อหน้าสมาคมการแพทย์แมสซาชูเซตส์ในปี ค.ศ. 1868  "ผมมีความยินดีที่จะนำเสนอ กรณีที่หาเรื่องอื่นเปรียบมิได้ในประวัติการณ์ศัลยศาสตร์"
นัก "วิชาการ" เกี่ยวกับ Phrenologyยืนยันว่า  ความพินาศของอวัยวะแห่งความเคารพ  (veneration)  และความเมตตากรุณา (benevolence)  [อยู่ที่ด้านบนข้างขวาของรูป]  เป็นเหตุให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม
แบบจำลองใช้สีเทียมที่แสดงวิถีประสาทในเปลือกสมองของนายเกจ  ที่ได้รับความเสียหาย  ตามคณะของแวน ฮอร์น
รูปภาพที่สองของนายเกจที่ได้รับการตรวจสอบว่าเป็นรูปแท้  (ค.ศ. 2010)
แทปซิการ์กิน

| --- | --- |

ชื่อ
Preferred IUPAC name (3S,3aR,4S,6S,6aR,7S,8S,9bS)-3,3a-Dihydroxy-3,6,9-trimethyl-2-oxo-2,3,3a,4,5,6,6a,7,8,9b-decahydroazuleno[4,5-b]furan-4,6,7,8-tetrayl 6-acetate 4-butanoate 8-[(2Z)-2-methylbut-2-enoate] 7-octanoate
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 67526-95-8 Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
ChEBI: CHEBI:9516 Y
ChEMBL: ChEMBL96926 N
เคมสไปเดอร์: 393753 Y
ECHA InfoCard: 100.116.539 
IUPHAR/BPS: 5351
ผับเคม CID: 446378
UNII: Z96BQ26RZD Y
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID5040621 
 InChI InChI=1S/C34H50O12/c1-9-12-13-14-15-17-24(37)43-28-26-25(20(5)27(28)44-30(38)19(4)11-3)29-34(41,33(8,40)31(39)45-29)22(42-23(36)16-10-2)18-32(26,7)46-21(6)35/h11,22,26-29,40-41H,9-10,12-18H2,1-8H3/b19-11-/t22-,26+,27-,28-,29-,32-,33+,34+/m0/s1 YKey: IXFPJGBNCFXKPI-FSIHEZPISA-N Y InChI=1/C34H50O12/c1-9-12-13-14-15-17-24(37)43-28-26-25(20(5)27(28)44-30(38)19(4)11-3)29-34(41,33(8,40)31(39)45-29)22(42-23(36)16-10-2)18-32(26,7)46-21(6)35/h11,22,26-29,40-41H,9-10,12-18H2,1-8H3/b19-11-/t22-,26+,27-,28-,29-,32-,33+,34+/m0/s1Key: IXFPJGBNCFXKPI-FSIHEZPIBR 
 SMILES O=C3O[C@H]2C\1=C(\[C@H](OC(=O)\C(=C/C)C)[C@@H](OC(=O)CCCCCCC)[C@@H]/1[C@@](OC(=O)C)(C[C@H](OC(=O)CCC)[C@]2(O)[C@@]3(O)C)C)C 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C34H50O12
มวลโมเลกุล: 650.762 g·mol−1  
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
แทปซิการ์กิน (อังกฤษ: Thapsigargin) เป็นตัวยับยั้งแบบไม่แข่งขันของเอนไซม์ซาร์โค/เอ็นโดพลาสมิก เรติคูลัม Ca2+ ATPase (SR Ca2+-ATPase; SERCA) โครงสร้างของแทปซิการ์กิน จัดเป็นไกวอะโนไลด์ (guaianolide) สกัดได้จากพืชชนิด Thapsia garganica เป็นสารส่งเสริมการเกิดเนื้องอก (tumor promoter) ในเซลล์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
แทปซิการ์กิน เพิ่มความเข้มข้นของแคลเซียมภายในเซลล์โดยการปิดกั้นความสามารถของเซลล์ในการปั๊มแคลเซียมเข้าไปในซาร์โคพลาสมิกเรติคูลัม (SR) และเอนโดพลาสมิกเรติคูลัม (ER) การกักเก็บพร่องสามารถเปิดการใช้ช่องแคลเซียมในเยื่อหุ้มเซลล์แบบทุติยภูมิ ทำให้แคลเซียมไหลเข้าสู่ไซโตซอล การพร่องการกักเก็บแคลเซียมในร่างแหเอนโดพลาซึมทำให้เกิดความเครียดต่อ ER และกระตุ้นการตอบสนองของโปรตีนที่คลายตัวออก ความเครียดต่อร่างแหเอนโดพลาซึมที่ไม่ได้รับการแก้ไขอาจทำให้เซลล์ตายได้ การกักเก็บพร่องเป็นเวลานานสามารถป้องกันภาวะธาตุเหล็กเหนี่ยวนำให้เกิดเซลล์ตาย (ferroptosis) ได้ผ่านการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของฟอสโฟลิพิดที่สังเคราะห์โดยร่างแหเอนโดพลาซึม
การบำบัดด้วยแทปซิการ์กินและผลจากการพร่องแคลเซียมในร่างแหเอนโดพลาซึมไปยับยั้งการกินตัวเองของเซลล์ (autophagy) ที่ไม่ขึ้นกับการตอบสนองของโปรตีนที่คลายตัว (UPR)
แทปซิการ์กินมีประโยชน์ในการทดลองเพื่อตรวจสอบผลกระทบของการเพิ่มความเข้มข้นของแคลเซียมในเซลล์และการพร่องแคลเซียมในร่างแหเอนโดพลาซึม
การศึกษาของมหาวิทยาลัยนอตติงแฮมแสดงให้เห็นผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจสำหรับการใช้ต่อสู้กับโรคโควิด-19 และไวรัสโคโรนาชนิดอื่น ๆ
ชีวสังเคราะห์

การสังเคราะห์ทางชีวภาพที่สมบูรณ์ของแทปซิการ์กินยังไม่สามารถอธิบายได้อย่างชัดเจน การสังเคราะห์ที่มีการนำเสนอเริ่มต้นด้วยฟาร์นีซิลไพโรฟอสเฟต ขั้นตอนแรก ถูกควบคุมโดยเอนไซม์เจอร์มาครีนบีซินเทส (germacrene B synthase) ในขั้นตอนที่สอง ตำแหน่ง C(8) จะถูกกระตุ้นโดยง่ายสำหรับการเกิดออกซิเดชันที่ตำแหน่งแอลลิลเนื่องจากตำแหน่งของพันธะคู่ ขั้นตอนต่อไป คือการเติมส่วนอะซิล็อกซีมอยอิตีด้วยเอนไซม์ P450 อะเซติลทรานสเฟอเรส ซึ่งเป็นปฏิกิริยาที่ทราบกันดีสำหรับการสังเคราะห์ไดเทอร์พีนเช่น ยาเคมีบำบัดแทกซอล ในขั้นตอนที่สาม  วงแหวนแลกโทนถูกก่อรูปโดยเอนไซม์ไซโตโครม P450 โดยใช้นิโคตินาไมด์อะดินีนไดนิวคลีโอไทด์ฟอสเฟต (NADP+) ด้วยหมู่บิวทิล็อกซีบน C(8) การก่อตัวจะสร้างวงแหวน 6,12-แลกโทนเท่านั้น ขั้นตอนที่สี่ คืออีพอกซิเดชันที่เริ่มต้นขั้นตอนสุดท้ายของการก่อตัวของเบสไกวอะโนไลด์ ในขั้นตอนที่ห้า เอนไซม์ P450 จะปิดโครงสร้างไกวอะโนไลด์ 5 + 7 การปิดวงแหวนมีความสำคัญ เนื่องจากจะดำเนินการผ่าน 1,10 - อีพอกซิเดชัน เพื่อรักษาพันธะคู่ 4,5 ที่จำเป็นในแทปซิการ์กิน ไม่ทราบว่าการดัดแปรขั้นทุติยภูมิของไกวอะโนไลด์เกิดขึ้นก่อนหรือหลังการก่อตัวของแทปซิการ์กิน แต่จะต้องพิจารณาเมื่ออธิบายการสังเคราะห์ทางชีวภาพที่แท้จริง นอกจากนี้ ควรสังเกตด้วยว่าเอนไซม์เหล่านี้หลายชนิดคือ P450 ดังนั้นออกซิเจนและ NADPH จึงมีความสำคัญต่อการสังเคราะห์ทางชีวเคมีนี้ เช่นเดียวกับโคแฟกเตอร์อื่น ๆ อาจมีความจำเป็น เช่น Mg2+ และ Mn2+
การวิจัย

เนื่องจากการยับยั้งเอนไซม์ SERCA เป็นกลไกการทำงานที่ใช้ในการกำหนดเป้าหมายเนื้องอกชนิดเป็นก้อน แทปซิการ์กินจึงได้รับความสนใจในการวิจัย โดยโปร-ดรักของแทปซิการ์กินและมิปซาการ์กิน (mipsagargin) กำลังอยู่ในระหว่างการทดลองทางคลินิกสำหรับการรักษามะเร็งสมองชนิดกลัยโอบลาสโตมา
ฤทธิ์ทางชีวภาพนำสู่การวิจัยเกี่ยวกับการสังเคราะห์แทปซิการ์กินในห้องปฏิบัติการ มีรายงานการสังเคราะห์ที่แตกต่างกันสามชุดโดยคณะของ Steven Victor Ley, Phil S. Baran และ P. Andrew Evans
งานศึกษาพรีคลินิกแสดงให้เห็นว่าผลกระทบอื่น ๆ ของแทปซิการ์กิน รวมถึงการยับยั้งการทำงานของตัวรับนิโคตินิกอะซิติลโคลีนในกลุ่มเซลล์ประสาทใต้เยื่อเมือกลำไส้เล็กส่วนปลายของหนูตะเภา และปมประสาทสุพีเรียร์เซอร์ไวเคิลของหนู
การทำงานที่มหาวิทยาลัยนอตติงแฮมบ่งชี้ถึงสัญญาณว่าจะพัฒนาเป็นยาต้านไวรัสในวงกว้าง โดยมีฤทธิ์ต้านไวรัสก่อโรคโควิด-19 (SARS-CoV-2), ไวรัสไข้หวัดธรรมดา, ไวรัสมวลเซลล์รวมระบบหายใจ (RSV) และไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอ
ดูเพิ่ม

EBC-46 [en]
บรรณานุกรม

Duncan G, Wormstone IM, Liu CS, Marcantonio JM, Davies PD (กันยายน 1997). "Thapsigargin-coated intraocular lenses inhibit human lens cell growth". Nature Medicine. 3 (9): 1026–8. doi:10.1038/nm0997-1026. PMID 9288732. S2CID 6772670.
Ibaraki N (กันยายน 1997). "A brighter future for cataract surgery". Nature Medicine. 3 (9): 958–60. doi:10.1038/nm0997-958. PMID 9288718.
การเป็นพิษจากไซยาไนด์

| การเป็นพิษจากไซยาไนด์ |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: Cyanide poisoning, cyanide toxicity, hydrocyanic acid poisoning

ไอออนของไซยาไนด์
สาขาวิชา: พิษวิทยา, เวชบำบัดวิกฤต
อาการ: ระยะแรก: ปวดศีรษะ มึนงง หัวใจเต้นเร็ว หายใจลำบาก อาเจียน ระยะหลัง: ชัก หัวใจเต้นช้า ความดันเลือดต่ำ หมดสติ หัวใจหยุดเต้น
การตั้งต้น: Few minutes
สาเหตุ: Cyanide compounds
ปัจจัยเสี่ยง: House fire, metal polishing, certain insecticides, eating seeds from apples
วิธีวินิจฉัย: Based on symptoms, high blood lactate
การรักษา: Decontaminated, supportive care (100% oxygen), hydroxocobalamin
การเป็นพิษจากไซยาไนด์ (อังกฤษ: Cyanide poisoning) เป็นภาวะการเป็นพิษอย่างหนึ่งที่เกิดจากการได้รับสารไซยาไนด์ในรูปแบบต่างๆ อาการในช่วงแรกอาจปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หัวใจเต้นเร็ว หายใจลำบาก และอาเจียนได้ หลังจากนั้นอาจมีอาการชัก หัวใจเต้นช้า ความดันเลือดต่ำ หมดสติ และหัวใจหยุดเต้นได้ ผู้ป่วยมักเริ่มมีอาการในเวลาไม่กี่นาทีหลังได้รับสาร หากรอดชีวิตก็ยังอาจมีผลแทรกซ้อนระยะยาวทางระบบประสาทตามมาได้
สารประกอบที่มีไซยาไนด์เป็นส่วนประกอบและเป็นพิษที่สำคัญเช่นก๊าซไฮโดรเจนไซยาไนด์ และเกลือไซยาไนด์บางชนิด การเป็นพิษจากไซยาไนด์ที่พบบ่อยมักเกิดตามหลังการหายใจในควันที่เกิดจากไฟไหม้บ้าน ช่องทางอื่นเช่นการได้รับสารในสถานที่ทำงานเช่นยาขัดโลหะ ยาฆ่าแมลงบางชนิด ยาไนโตรพรัสไซด์ เมล็ดพืชบางชนิด เช่น เมล็ดแอปเปิล เมล็ดแอปปริคอต และมันสำปะหลังที่ปรุงไม่ถูกวิธี ไซยาไนด์ในรูปของเหลวอาจถูกดูดซึมผ่านผิวหนังได้ ไอออนของไซยาไนด์จะเข้าไปรบกวนการหายใจระดับเซลล์ ทำให้เนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกายไม่สามารถนำออกซิเจนไปใช้ได้
การวินิจฉัยโดยทั่วไปทำได้ยาก แพทย์อาจสงสัยเมื่อผู้ป่วยที่ประสบเหตุไฟไหม้บ้านมีอาการซึมลง ความดันเลือดต่ำ กรดแลคเตตในเลือดสูง ห้องปฏิบัติการสามารถตรวจหาระดับไซยาไนด์ในเลือดได้แต่มักต้องใช้เวลานาน
แหล่งข้อมูลอื่น

| --- | --- |
การจำแนกโรค: DICD-10: T65.0 ICD-9-CM: 989.0 MeSH: D003486 DiseasesDB: 3280
ทรัพยากรภายนอก: eMedicine: med/487
CYP2A13

ไซโทโครม P450 2A13 (อังกฤษ: Cytochrome P450 2A13; ชื่อย่อ: CYP2A13; EC 1.14.14.1) เป็นสมาชิกพอลีเปปไทด์ลำดับที่ 13 ในสกุลย่อย A ของสกุลที่ 2 ในมหาสกุลไซโทโครม P450 จัดเป็นโปรตีนอีกชนิดหนึ่งที่มีคุณสมบัติเป็นเอนไซม์โดยมียีน CYP2A13 เป็นตัวควบคุมการแสดงออก ซึ่งยีนนี้อยู่บนโครโมโซมคู่ที่ 19 โลคัส 19q13.2 และถือเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มยีนไซโทโครม P450
เอนไซม์ในมหาสกุลไซโทโครม P450 ซึ่งรวมถึง CYP2A13 นั้นจัดเป็นเอนไซม์ชนิดมอนออ็อกซีจีเนส ซึ่งมีหน้าที่สำคัญในการเร่งปฏิกิรยาการเกิดเมแทบอลิซึมของยาชนิดต่าง ๆ รวมไปถึงการสังเคราะห์คอเลสเตอรอล, สเตอรอยด์ และกรดไขมันชนิดอื่น ๆ โดยเอนไซม์เหล่านี้จะเคลื่อนที่เข้าสู่ร่างแหเอนโดพลาซึม แล้วถูกกระตุ้นด้วยกลูโคคอร์ติคอยด์จึงจะสามารถแสดงคุณสมบัติของเอนไซม์นั้น ๆ ได้ อย่างไรก็ตาม สารที่เป็นซับสเตรตของ CYP2A13 นั้นยังไม่มีการจำแนกและระบุได้แน่ชัด โดยเท่าที่มีข้อมูลในปัจจุบันพบว่า CYP2A13 จะทำหน้าที่เมแทบอไลซ์ 4-(methylnitrosamino)-1-(3-pyridyl)-1-butanone ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งจำพวกไนโตรซามีนที่พบในบุหรี่ ทั้งนี้ CYP2A13 ถือเป็นสมาชิกของกลุ่มเอนไซม์ขนาดใหญ่ของไซโทโครม P450 ที่มียีนควบคุมอยู่บนโครโมโซม 19q เช่นเดียวกันเอนไซม์อื่นในสกุลย่อย CYP2A,  CYP2B และ CYP2F
ดูเพิ่ม

ไซโตโครม P450
เมแทบอลิซึมของยา
ปลาแปบขาวหางดำ

| ปลาแปบขาวหางดำ |
| --- | --- |

Oxygaster anomalura จากอำเภอกูไตตะวันตก จังหวัดกาลีมันตันตะวันออก ประเทศอินโดนีเซีย
สถานะการอนุรักษ์
 ความเสี่ยงต่ำ  (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: ปลาที่มีก้านครีบ Actinopterygii
อันดับ:: ปลาตะเพียน Cypriniformes
วงศ์ใหญ่:: Cyprinoidea Cyprinoidea
วงศ์:: วงศ์ปลาตะเพียน Cyprinidae
สกุล:: ปลาแปบขาว Oxygaster van Hasselt, 1823
สปีชีส์:: Oxygaster anomalura
ชื่อทวินาม
Oxygaster anomalura van Hasselt, 1823

ชื่อพ้อง
 Chela anomalurus (Van Hasselt, 1823)  Cyprinus oxygaster Valenciennes, 1844  Chela oxygaster (Valenciennes, 1844)  Leuciscus oxygaster (Valenciennes, 1844)  Oxygaster oxygaster (Valenciennes, 1844)
ปลาแปบขาวหางดำ หรือ ปลาแปบ (อังกฤษ: Glass barb; ชื่อวิทยาศาสตร์: Oxygaster anomalura) ปลาน้ำจืดขนาดเล็กชนิดหนึ่ง จำพวกปลาแปบ ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae)
มีรูปร่างเพรียวยาว ลำตัวแบนข้างมากจนริมท้องเป็นสัน หัวมีขนาดเล็ก นัยน์ตาโต ครีบหลังอยู่ค่อนไปทางหางและตรงข้ามกับครีบก้น ครีบอกยาวจรดครีบท้อง ครีบหางเป็นแฉก เกล็ดมีลักษณะบางใสและหลุดง่าย เส้นข้างลำตัวโค้งลงขนานกับริมท้อง ลำตัวมีสีขาวเงิน ด้านหลังขุ่น มีแถบสีเหลืองทองจาง ๆ ยาวตามความยาวลำตัว
มีขนาดความยาวเต็มที่ 20 เซนติเมตร เป็นปลาที่อาศัยหากินตามผิวน้ำและกลางน้ำ อยู่รวมกันเป็นฝูงเล็ก ๆ  กินแมลงและแมลงน้ำต่าง ๆ เป็นอาหาร พบกระจายพันธุ์ในแม่น้ำและลำคลองของแม่น้ำตาปี ในเขตจังหวัดสุราษฎร์ธานี, ทะเลน้อยในเขตจังหวัดพัทลุง, แม่น้ำจันทบุรีในจังหวัดจันทบุรี และยังพบได้ในแม่น้ำโขง รวมถึงแม่น้ำแม่กลอง และในพื้นที่ป่าพรุ และพบได้ไกลจนถึงอินโดนีเซีย
แหล่งข้อมูลอื่น

รูปและข้อมูลเพิ่มเติม เก็บถาวร 2016-03-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (อังกฤษ)
ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Oxygaster anomalura ที่วิกิสปีชีส์
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q5597546  Wikispecies: Oxygaster anomalura  BOLD: 665881  EoL: 218054  FishBase: 17449  GBIF: 2362101  iNaturalist: 187957  IRMNG: 11305475  ITIS: 639625  IUCN: 181205  NCBI: 999679  WoRMS: 1022111
จีเอ็มเอ็ม ไท หับ

| --- | --- |
ตราสัญลักษณ์สุดท้ายที่ใช้ตั้งแต่ พ.ศ. 2555 ก่อนเลิกกิจการในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2558
ประเภท: บริษัทจำกัด
อุตสาหกรรม: ภาพยนตร์ โทรทัศน์
ก่อนหน้า: จีเอ็มเอ็ม พิคเจอร์ ไท เอ็นเตอร์เทนเมนต์  ฮับ โห้ หิ้น ฟิล์ม
ก่อตั้ง: 29 เมษายน พ.ศ. 2547; 20 ปีก่อน (2547-04-29)
เลิกกิจการ: 31 ธันวาคม พ.ศ. 2558; 8 ปีก่อน (2558-12-31)
ถัดไป: จีดีเอช ห้าห้าเก้า ที โมเมนต์
สำนักงานใหญ่: 92/11 ซอยทวีสุข ถนนสุขุมวิท 31 (สวัสดี) แขวงคลองตันเหนือ เขตวัฒนา กทม.
บุคลากรหลัก: วิสูตร พูลวรลักษณ์ จินา โอสถศิลป์ จิระ มะลิกุล
ผลิตภัณฑ์: สื่อภาพยนตร์ โทรทัศน์ สื่อสิ่งพิมพ์
บริษัทแม่: จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
บริษัทในเครือ:   จอกว้างฟิล์ม  365 ฟิล์ม  สวัสดีทวีสุข  นาดาวบางกอก  จีทีเอช 360 สตูดิโอ  จีทีเอช ออนแอร์  กู๊ดธิงแฮพเพ่น (Good Things Happen)  เดอะ ซีเคร็ต ฟาร์ม 
เว็บไซต์: www.gth.co.th (เว็บไซต์​เข้าไม่ได้แล้ว)​
จีเอ็มเอ็ม ไท ฮับ หรือที่นิยมเรียกตามชื่อย่อว่า จีทีเอช เป็นอดีตบริษัทผู้ผลิตและจำหน่ายภาพยนตร์ไทย ในเครือของ จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
จีทีเอชเกิดขึ้นหลังจากจีเอ็มเอ็ม พิคเจอร์, ไท เอ็นเตอร์เทนเมนต์ และหับโห้หิ้น ฟิล์ม ร่วมกันสร้างภาพยนตร์เรื่อง แฟนฉัน เมื่อปี พ.ศ. 2546 และประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูง จึงรวมตัวเป็นบริษัทเดียวกัน ต่อมา ภาพยนตร์ของจีทีเอชได้รับความนิยมชมชอบและทำรายได้ดีแทบทุกเรื่อง เช่น ชัตเตอร์ กดติดวิญญาณ, ห้าแพร่ง, รถไฟฟ้า มาหานะเธอ, กวน มึน โฮ, ลัดดาแลนด์, ATM เออรัก เออเร่อ, พี่มากพระโขนง, คิดถึงวิทยา, ไอฟาย..แต๊งกิ้ว..เลิฟยู้ เป็นต้น
นอกจากภาพยนตร์แล้ว จีทีเอชยังผลิตละคร ซิตคอม และซีรีส์อีกด้วย อาทิ ซิทคอมตระกูลเนื้อคู่, หมวดโอภาส ยอดมือปราบคดีพิศวง, Hormones วัยว้าวุ่น, เพื่อนเฮี้ยน..โรงเรียนหลอน, น้ำตากามเทพ, มาลี เพื่อนรัก..พลังพิสดาร อีกทั้งมีผลงานคอนเสิร์ตและละครเวทีอีกด้วย เช่น Feel Good Music & Movie Concert (ฉลอง 3 ปี จีทีเอช), GTH Day: Play It Forward Concert (ฉลอง 7 ปี จีทีเอช), ละครเวที ลำซิ่งซิงเกอร์, STAR THEQUE GTH 11 ปีแสงคอนเสิร์ต
ประวัติ > การรวมตัวของบริษัท

จีเอ็มเอ็ม ไท หับ หรือ จีทีเอช เกิดจากการร่วมทุนของ 3 บริษัท คือ จีเอ็มเอ็ม พิคเจอร์ หับโห้หิ้น ฟิล์ม (ในเครือแกรมมี่) ของ จิระ มะลิกุล และไท เอ็นเตอร์เทนเมนต์ ของ วิสูตร พูลวรลักษณ์ โดยชื่อบริษัทใหม่ มาจากชื่อต้น และอักษรย่อหน้าชื่อของบริษัทร่วมทุนทั้งสาม ด้วยทุนจดทะเบียน 300 ล้านบาท ได้แก่ G (51%) T (30%) และ H (19%)  โดยภายหลังได้เปลี่ยนเป็น G (จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่) ถือหุ้น 51% T (คนในตระกูล พูลวรลักษณ์) ถือไว้อยู่คนละ 6.6% และ H  (บริษัท หับโห้หิ้น บางกอก จำกัด และ จิระ มะลิกุล) ถือหุ้น 13.9% และ 1.3% ตามลำดับ
บริษัท จีเอ็มเอ็ม พิคเจอร์ จำกัด
บริษัท ไท เอ็นเตอร์เทนเมนต์ จำกัด
โลโก้ในช่วงปี 2551-2555 (เริ่มใช้ในเรื่อง ตั้ดสู้ฟุด จนถึงเรื่อง ATM เออรัก..เออเร่อ)
โลโก้ในช่วงปี 2555-2558 (เริ่มใช้ในเรื่อง รัก 7 ปี ดี 7 หน จนถึงเรื่อง เมย์ไหน..ไฟแรงเฟร่อ)