ทศวรรษที่สาบสูญ
แปลความหมาย

นักเศรษฐศาสตร์ พอล ครุกแมน ได้ให้เหตุผลว่าทศวรรษที่สาบสูญของญี่ปุ่นเป็นตัวอย่างของกับดักสภาพคล่อง อธิบายได้ว่าเป็นสถานการณ์ที่ผู้กำหนดนโยบายการเงินไม่สามารถลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายได้อีก เนื่องจากอยู่ในระดับใกล้ศูนย์แล้ว ครุกแมนอธิบายถึงขนาดของฟองสบู่สินทรัพย์ในญี่ปุ่นที่เกิดขึ้นใน ค.ศ. 1990 ซึ่งถือว่ามีขนาดใหญ่มาก โดยในช่วงทศวรรษ 1980 ราคาที่ดินและตลาดหุ้นได้เพิ่มขึ้นเป็นสามเท่าในช่วงเศรษฐกิจรุ่งเรือง ประเทศญี่ปุ่นมีอัตราการออมส่วนบุคคลที่สูงมาก มีสาเหตุมาจากโครงสร้างประชากรสูงวัย ส่งผลให้บริษัทญี่ปุ่นจำต้องพึ่งพาการกู้ยืมจากธนาคารแบบดั้งเดิม แทนการระดมทุนผ่านตลาดทุนด้วยการออกหุ้นหรือตราสารหนี้ เกิดเป็นความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดระหว่างบริษัทและธนาคาร รวมถึงการค้ำประกันโดยนัยว่ารัฐบาลจะเข้ามาอุ้มระบบเงินฝากธนาคารหากเกิดปัญหา จากเหตุผลดังกล่าวจึงเกิดเป็นหาอันตรายบนศีลธรรมตามมา นำไปสู่ทุนนิยมแบบพวกพ้อง และการลดมาตรฐานการปล่อยสินเชื่อ ซึ่งเป็นตัวเร่งให้ฟองสบู่ทางเศรษฐกิจขยายตัวอย่างรวดเร็ว
ธนาคารแห่งประเทศญี่ปุ่นเริ่มปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยใน ค.ศ. 1990 ส่วนหนึ่งมีเป้าหมายเพื่อลดความเสี่ยงจากฟองสบู่ทางเศรษฐกิจ ในปี ค.ศ. 1991 ราคาที่ดินและตลาดหุ้นก็เริ่มปรับตัวลดลงอย่างรุนแรง โดยในเวลาไม่กี่ปี ราคาทรัพย์สินเหล่านี้ได้ลดลงถึง 60% จากจุดสูงสุด
นักเศรษฐศาสตร์ ริชาร์ด คู ได้เขียนว่า "ภาวะเศรษฐกิจถดถอยครั้งใหญ่" ของประเทศญี่ปุ่นที่เริ่มขึ้นในปี 1990 เป็นภาวะถดถอยของงบดุลเกิดจากพฤติกรรมการใช้จ่ายที่เปลี่ยนไปจากการมีภาระหนี้จนส่งผลให้คนไม่กล้าใช้จ่าย เกิดจากการที่ราคาที่ดินและหุ้นตกลงอย่างรุนแรง ทำให้บริษัทญี่ปุ่นจำนวนมากประสบปัญหาทางการเงิน แม้ว่ารัฐบาลจะลดดอกเบี้ยเป็นศูนย์และเพิ่มปริมาณเงินในระบบเพื่อกระตุ้นการกู้ยืม แต่บริษัทของญี่ปุ่นกลับเลือกชำระหนี้จากรายได้ของตัวเอง แทนที่จะกู้เงินเพื่อนำไปลงทุน ส่งผลให้การลงทุนของภาคเอกชน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของ GDP ลดลงถึง 22% ระหว่างปี 1990 ถึงปี 2003 นับแต่ปี 1998 เป็นต้นมา บริษัทญี่ปุ่นภาพรวมมักเก็บออมแทนที่จะเป็นผู้กู้ยืม ชาร์ด คู เชื่อว่ามาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลผ่านการกู้เงินและการใช้จ่าย เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยรักษาระดับ GDP ของญี่ปุ่นไว้ได้ และป้องกันไม่ให้เศรษฐกิจทรุดหนักเหมือนที่เกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกาในช่วง ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ ในช่วงนั้น GDP ของสหรัฐฯ ลดลงถึง 46% ในแง่ของญี่ปุ่น ริชาร์ด คู มองว่านโยบายการเงินใช้ไม่ได้ผลในสถานการณ์นี้ เพราะบริษัทต่าง ๆ มุ่งเน้นการลดหนี้มากกว่าการกู้ยืมและลงทุน ในภาวะถดถอยของงบดุล GDP จะลดลงในปริมาณที่เท่ากับการชำระหนี้และการออม ส่งผลให้การใช้จ่ายกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลกลายเป็นมาตรการแก้ไขหลัก
นักเศรษฐศาสตร์ สก็อตต์ ซัมเนอร์ กลับมองต่างออกไป โดยเชื่อว่านโยบายการเงินของญี่ปุ่นในช่วงที่เรียกว่า "ทศวรรษที่สาบสูญ" เข้มงวดเกินไป และเป็นสาเหตุที่ทำให้เศรษฐกิจของญี่ปุ่นฟื้นตัวช้า
ส่วน ฟูมิโอะ ฮายาชิ และ เอ็ดเวิร์ด เพรสคอตต์ เห็นว่า ปัญหาเศรษฐกิจของญี่ปุ่นตั้งแต่ปี 1990 เป็นต้นมาเกิดจากการเติบโตของผลิตภาพรวมที่ต่ำ ซึ่งแตกต่างจากคำอธิบายทั่วไปที่มุ่งเน้นไปที่ปัญหาวิกฤตสินเชื่อหลังจากการล่มสลายของฟองสบู่สินทรัพย์ ทั้งสองศึกษาประเด็นนี้โดยอ้างอิงหลักฐานที่แสดงว่า แม้ภาคธนาคารญี่ปุ่นจะเผชิญความยากลำบากในช่วงเศรษฐกิจซบเซาแต่ในภาพรวมบริษัทต่างๆ ยังคงสามารถเข้าถึงเงินทุนสำหรับการลงทุนได้อย่างเพียงพอ ฮายาชิและเพรสคอตต์กล่าวว่าการลงทุนที่ลดลงของภาคเอกชนในญี่ปุ่นควรถูกอธิบายด้วยเหตุที่ว่าเกี่ยวกับระดับความต้องการลงทุนที่ต่ำมากกว่าข้อจำกัดทางสินเชื่อ
พันธบัตรญี่ปุ่น ในค.ศ. 1990 อัตราผลตอบแทนของพันธบัตรรัฐบาลอายุสั้นสูงกว่าผลตอบแทนของพันธบัตรรัฐบาลอายุยาว
                     30 ปี
                     20 ปี
                     10 ปี
                     5 ปี
                     2 ปี
                     1 ปี
ปริมาณเงินและอัตราเงินเฟ้อของญี่ปุ่น (เทียบปีต่อปี)
                      ปริมาณเงินตามความหมายกว้าง (M2)
                     เงินเฟ้อ
อัตราการเปลี่ยนแปลงของราคาทรัพย์สินในญี่ปุ่น (เทียบปีต่อปี)