แพทองธาร ชินวัตร
การดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

ภายหลังศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยถอดถอนเศรษฐา ทวีสิน ออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2567 เดิมมีกระแสข่าวว่าพรรคเพื่อไทยจะเสนอชื่อชัยเกษม นิติสิริ ให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีในนามพรรคเพื่อไทยในการลงมติในวันที่ 16 สิงหาคม แต่วันที่ 15 สิงหาคม ที่ประชุมสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสังกัดพรรคเพื่อไทยมีความเป็นห่วงในเรื่องปัญหาสุขภาพของชัยเกษม จึงมีมติให้การสนับสนุนเธอให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีในนามพรรคเพื่อไทยแทน ซึ่งครอบครัวชินวัตรรับฟังความต้องการของ สส. พรรคเพื่อไทย และยินยอมให้พรรคเสนอชื่อแพทองธาร โดยที่ประชุม สส. พรรคเพื่อไทย ได้มอบอำนาจให้คณะกรรมการบริหารพรรคเพื่อไทยออกเป็นมติในการเสนอชื่อบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี และในเวลาต่อมาคณะกรรมการบริหารพรรคได้มีมติเสนอชื่อเธอ ช่วงเย็นวันเดียวกันแพทองธารพร้อมด้วยแกนนำพรรคการเมืองฝ่ายรัฐบาลทั้งหมด 11 พรรคที่เป็นชุดเดิมที่เคยจัดตั้งคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 63 ได้ร่วมกันแถลงข่าวที่อาคารชินวัตร 3 สรวงศ์ เทียนทอง เลขาธิการพรรคเพื่อไทย กล่าวว่าทุกพรรคมีจุดยืนตรงกันที่จะเสนอชื่อเธอให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาในวันรุ่งขึ้น
ต่อมาในวันรุ่งขึ้น (16 สิงหาคม) ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 15 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) เป็นพิเศษ สรวงศ์ได้เสนอชื่อแพทองธารเป็นบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ตามมาตรา 159 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และที่ประชุมมีมติเห็นชอบให้เธอดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 31 ด้วยคะแนนเห็นชอบ 319 เสียง ไม่เห็นชอบ 145 เสียง งดออกเสียง 27 เสียง และไม่มาประชุม 2 คน คือ ร้อยตำรวจเอก เฉลิม อยู่บำรุง และ พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ ทำให้เธอเป็นนายกรัฐมนตรีหญิงคนที่ 2 ของประเทศไทยต่อจากยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ผู้เป็นอา เป็นนายกรัฐมนตรีที่อายุน้อยที่สุดในประวัติศาสตร์การเมืองไทย ณ วันที่ได้รับตำแหน่ง ด้วยอายุ 37 ปี 11 เดือน 25 วัน อีกทั้งเป็นผู้นำรัฐบาลอายุน้อยที่สุดเป็นอันดับ 5 ของโลก และนายกรัฐมนตรีหญิงอายุน้อยที่สุดในโลกเป็นอันดับ 3 มีพระบรมราชโองการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการในวันเดียวกัน และมีพิธีรับพระบรมราชโองการเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม ณ อาคารวอยซ์ สเปซ (วอยซ์ทีวีเดิม) ซึ่งพรรคเพื่อไทยใช้เป็นที่ทำการแห่งใหม่ของพรรค
ในวันที่ 3 กันยายน พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 64 และแพทองธารได้นำคณะรัฐมนตรีชุดใหม่รวมจำนวน 35 คน เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทถวายสัตย์ปฏิญาณก่อนเข้ารับหน้าที่ ในช่วงเย็นของวันที่ 6 กันยายน
หลังจากนั้นในวันที่ 7 กันยายน แพทองธาร ชินวัตรได้นำคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ถ่ายภาพหมู่ ก่อนประชุมคณะรัฐมนตรี (นัดพิเศษ) เตรียมนำนโยบายรัฐบาลแถลงต่อรัฐสภา โดยสำหรับการประชุมคณะรัฐมนตรี (นัดพิเศษ) ในวันนี้ ประเด็นสำคัญคือเพื่อให้ความเห็นชอบคำแถลงนโยบายของรัฐบาล รวมทั้งแจ้งกำหนดวันที่คณะรัฐมนตรีมีความพร้อม ให้ทางรัฐสภาทราบและนัดวันประชุมรัฐสภาต่อไป
โดยในขณะประชุม แพทองธารได้กล่าวให้คณะรัฐมนตรีทุกท่านน้อมนำพระบรมราโชวาทที่พระราชทาน เป็นกำลังใจและเป็นแนวทางในการทำงานอย่างมุ่งมั่น และสั่งการ ครม. สานต่อนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจ โดยนายกรัฐมนตรีได้สั่งการกล่าวแสดงความยินดีกับคณะรัฐมนตรีทุกท่านที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง และขอให้ทุกท่าน ได้น้อมนำเอาพระบรมราโชวาท ที่ทรงพระราชทานให้พวกเราเป็นกำลังใจและเป็นแนวทางในการทำงานอย่างมุ่งมั่นต่อไป
พร้อมกล่าวมอบนโยบายให้กับรัฐมนตรี ดังนี้
1.ให้รัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องเตรียมการแต่งตั้งข้าราชการระดับปลัด ฯ แทนตำแหน่งที่จะเกษียณและที่อยู่ในตำแหน่งครบอายุ 4 ปี เพื่อจะได้เสนอ ครม. พิจารณาหลังการแถลงนโยบาย
2. การแถลงนโยบายต่อรัฐสภา ขอให้รมต.  เตรียมชี้แจงตอบคำถามในประเด็นนโยบายที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งช่วยกันสื่อสารและขยายผลนโยบายในส่วนที่ตนเองเกี่ยวข้อง เพื่อให้ข้าราชการ และประชาชนเข้าใจในนโยบายของรัฐบาลมากยิ่งขึ้น
และ 3. ขอให้ช่วยกันดำเนินการต่อเนื่องจากงานของนาย เศรษฐา ทวีสิน อดีตนายกรัฐมนตรี โดยเฉพาะการกระตุ้นเศรษฐกิจ เช่น การจัดกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยว การดูแลสินค้าเกษตร การดูแลกลุ่มเปราะบาง การแก้ปัญหาน้ำท่วมและช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบ การเร่งรัดการใช้จ่ายเพื่อการลงทุนของภาครัฐ  ด้วย
จากนั้นเมื่อวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2567 แพทองธารและคณะรัฐมนตรีได้เข้าแถลงนโยบายต่อรัฐสภา โดยมี 10 นโยบายเร่งด่วนที่ต้องทำทันทีได้แก่ 1. การปรับโครงสร้างหนี้ทั้งระบบ 2. ส่งเสริมและปกป้องผลประโยชน์ของผู้ประกอบการไทย 3. ออกมาตรการลดราคาพลังงานและสาธารณูปโภค 4. สร้างรายได้ใหม่ด้วยนำเศรษฐกิจนอกระบบภาษี และเศรษฐกิจใต้ดินเข้าสู่ระบบภาษี 5. เร่งกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านดิจิทัลวอลเล็ต 6. ยกระดับการทำเกษตรแบบดั้งเดิมให้เป็นเกษตรทันสมัย  และเร่งเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร และราคาพืชผลการเกษตร 7. เร่งส่งเสริมการท่องเที่ยว 8. แก้ปัญหายาเสพติดอย่างเด็ดขาดและครบวงจร 9. เร่งแก้ปัญหาอาชญากรรม และ 10. ส่งเสริมศักยภาพ และจัดสวัสดิการสังคมให้สอดคล้องกับสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลง สร้างความเท่าเทียมทางโอกาส และเศรษฐกิจ โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางคนไร้รัฐไร้สัญชาติ กลุ่มชาติพันธุ์
หลังจากเสร็จสิ้นการแถลงนโยบายซึ่งถือว่าเป็นการเข้าบริหารรัฐกิจโดยสมบูรณ์แล้ว ในวันรุ่งขึ้นคือในวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2567 แพทองธารและคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องได้ลงพื้นที่ที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงรายในทันที เพื่อติดตามสถานการณ์อุทกภัยในภาคเหนืออย่างใกล้ชิด