stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การพิสูจน์ว่าเป็นเท็จ
ข้อวิจารณ์ > คูนและลอกอโตช

เทียบกับ ดร.ป็อปเปอร์ที่สนใจเรื่อง "ตรรกะ" ของวิทยาศาสตร์เป็นหลัก หนังสือทรงอิทธิพลของ ดร.โทมัส คูน โครงสร้างของการปฏิวัติวิทยาศาสตร์ (The Structure of Scientific Revolutions) ตรวจสอบประวัติวิทยาศาสตร์อย่างละเอียด
ดร. คูนอ้างว่า นักวิทยาศาสตร์ทำงานภายในระบบเชิงแนวคิด (conceptual paradigm) ที่มีอิทธิพลอย่างสำคัญต่อการมองเห็นความจริง
และนักวิทยาศาสตร์จะทำอะไรมากมายเพื่อที่จะป้องกันระบบไม่ให้ถูกพิสูจน์ว่าเป็นเท็จ โดยเพิ่มสมมติฐานเฉพาะกิจเข้ากับทฤษฎีที่มีอยู่
ดังนั้น การเปลี่ยนระบบ (paradigm) จึงเป็นเรื่องยาก เพราะว่า มันบังคับให้นักวิทยาศาสตร์แต่ละคนต้องตีห่างจากเพื่อนแล้วป้องกันทฤษฎีใหม่ที่นอกคอก
ผู้สนับสนุนคตินิยมพิสูจน์ว่าเท็จบางท่าน เห็นงานของ ดร. คูนว่าเป็นเครื่องพิสูจน์ความเห็นของตน เพราะว่า ดร. คูน ให้หลักฐานทางประวัติศาสตร์ว่าวิทยาศาสตร์ก้าวหน้าโดยปฏิเสธทฤษฎีที่ไม่สมบูรณ์ และเป็น "การตัดสินใจ" ของนักวิทยาศาสตร์ ที่จะยอมรับหรือปฏิเสธทฤษฎี ซึ่งเป็นแนวคิดหลักของคตินิยม คนเด่นที่สุดในกลุ่มนี้ก็คือ นักปรัชญาชาวฮังการี ดร.อีมเร ลอกอโตช
ดร.ลอกอโตชพยายามอธิบายงานของ ดร.คูน โดยอ้างว่า วิทยาศาสตร์ก้าวหน้าโดยพิสูจน์ว่า "โปรแกรมงานวิจัย" เป็นเท็จ แทนที่จะพิสูจน์ประพจน์สากลโดยเฉพาะ ๆ ดังที่พบในการพิสูจน์ว่าเท็จแบบสามัญ
โดยวิธีของ ดร.ลอกอโตช นักวิทยาศาสตร์ทำงานภายในโปรแกรมการวิจัย ที่คล้าย ๆ กับระบบ (paradigm) ของ ดร.คูน
และเปรียบเทียบกับ ดร.ป็อปเปอร์ ที่ปฏิเสธการใช้สมมติฐานเฉพาะกิจว่า ไม่เป็นวิทยาศาสตร์ ดร.ลอกอโตชยอมรับการใช้เมื่อกำลังพัฒนาทฤษฎีใหม่ ๆ
ข้อวิจารณ์ > ฟายอาเบ็นด์

ส่วน ดร. พอล ฟายอาเบ็นด์ (Paul Feyerabend) ตรวจสอบประวัติวิทยาศาสตร์แบบวิเคราะห์ แล้วปฏิเสธระเบียบวิธีที่เป็นกฎทุกอย่าง
เขาคัดค้านข้ออ้างของ ดร.ลอกอโตช เกี่ยวกับสมมติฐานเฉพาะกิจ โดยอ้างว่า วิทยาศาสตร์จะไม่สามารถก้าวหน้าโดยไม่ใช้กลวิธีทุกอย่างที่มีเพื่อสนับสนุนทฤษฎีใหม่ ๆ 
เขาปฏิเสธการอิงระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ และการยกย่องเป็นพิเศษของวิทยาศาสตร์ที่อาจสืบมาจากการใช้ระเบียบวิธีเช่นนั้น
เขาอ้างว่า ถ้าจะต้องมีกฎทางระเบียบวิธีที่สมเหตุสมผลอย่างสากล หลัก "epistemological anarchism (อนาธิปไตยทางญาณวิทยา)" หรือว่า "ทำอะไรก็ได้" ก็จะเป็นกฎเดียวที่มี
สำหรับ ดร. ฟายอาเบ็นด์ ฐานะพิเศษที่วิทยาศาสตร์อาจจะมี สืบมาจากคุณค่าทางสังคมและทางกายภาพที่ได้จากผลงานของวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่จากระเบียบวิธี
ข้อวิจารณ์ > โซกัลและบรีกมอนต์

ในหนังสือ เรื่องเหลวไหลที่เป็นแฟชั่น (Fashionable Nonsense) หรือที่พิมพ์ในสหราชอาณาจักรในชื่อ 
เรื่องหลอกลวงทางปัญญา (Intellectual Impostures) 
นักฟิสิกส์ อัลแลน โซกัล และชอน บรีกมอนต์ วิจารณ์การพิสูจน์ว่าเท็จว่า ไม่ได้บรรยายการทำงานของวิทยาศาสตร์ได้อย่างถูกต้อง
พวกเขาอ้างว่า มีการใช้ทฤษฎีต่าง ๆ เพราะความสำเร็จของทฤษฎี ไม่ใช่เพราะความล้มเหลวของทฤษฎีอื่น 
การกล่าวถึง ดร.ป็อปเปอร์ การพิสูจน์ว่าเท็จ และปรัชญาวิทยาศาสตร์อยู่ในบทชื่อว่า "Intermezzo"
ซึ่งแสดงจุดยืนของตนว่าอะไรเป็นความจริง เปรียบเทียบกับสัมพัทธนิยมทางญาณวิทยาแบบสุดโต่ง (extreme epistemological relativism)
พวกเขาได้กล่าวไว้ว่า
เมื่อทฤษฎีหนึ่งยืนหยัดความพยายามพิสูจน์ว่าเท็จได้สำเร็จ 
นักวิทยาศาสตร์โดยธรรมชาติก็จะพิจารณาทฤษฎีนี้ว่ายืนยันแล้วในระดับหนึ่ง 
และจะให้คะแนนว่ามีโอกาสเป็นจริงที่สูงกว่า...
แต่ว่าป็อปเปอร์ไม่เอาอย่างนี้ทั้งหมด ทั้งชีวิตของเขาเป็นคนต่อต้านอย่างดื้อรั้นแนวคิดทุกอย่างเกี่ยวกับการยืนยันทฤษฎี หรือแม้แต่ "ความน่าจะเป็น" (ที่ทฤษฎีจะเป็นจริง)... 
(แต่) ประวัติวิทยาศาสตร์สอนเราว่า ทฤษฎีวิทยาศาสตร์ต่าง ๆ กลายเป็นเรื่องที่ยอมรับก่อนอื่นทั้งหมด
ก็เพราะความสำเร็จของพวกมัน"
พวกเขาอ้างต่อไปว่า การพิสูจน์ว่าเท็จไม่สามารถแยกแยะระหว่างโหราศาสตร์กับดาราศาสตร์ เพราะว่า ทั้งสองล้วนแต่ทำการพยากรณ์ที่บางครั้งก็ผิดพลาด
นักปรัชญาร่วมสมัย ศ.ดร.เดวิด มิลเล่อร์ ผู้เคยทำงานเป็นผู้ช่วยงานวิจัยของ ดร.ป็อปเปอร์ 
ได้พยายามตอบโต้ต่อข้อวิจารณ์เหล่านี้ป้องกันแนวคิดของ ดร.ป็อปเปอร์ 
โดยอ้างว่า โหราศาสตร์ไม่ได้เปิดให้พิสูจน์ว่าเป็นเท็จเท่ากับดาราศาสตร์ และนี่เป็นการทดสอบแบบเฉียบขาด (litmus test) สำหรับความเป็นวิทยาศาสตร์
ตัวอย่าง

มีการใช้หลักการพิสูจน์ว่าจริงได้ และการพิสูจน์ว่าเท็จได้ เพื่อวิจารณ์เรื่องขัดแย้งต่าง ๆ 
การพิจารณาตัวอย่างดังต่อไปนี้ อาจแสดงประโยชน์ของหลักการพิสูจน์ว่าเท็จได้ เพื่อให้เห็นว่าควรจะพิจารณาเรื่องอะไรเมื่อจะวิจารณ์หรือจับผิดทฤษฎีใดทฤษฎีหนึ่ง
ตัวอย่าง > เศรษฐศาสตร์

ดร. คาร์ล ป็อปเปอร์อ้างว่าลัทธิมากซ์เปลี่ยนจากเป็นทฤษฎีที่พิสูจน์ว่าเท็จได้ เป็นไปไม่ได้
เพราะว่า ทฤษฎีเบื้องต้นนั้นทำการพยากรณ์ที่พิสูจน์ได้ แต่เมื่อคำพยากรณ์นั้นไม่ตรงกับความจริง จึงมีการเพิ่มสมมติฐานเฉพาะกิจเข้าเพื่อให้ตรงกับความจริง ซึ่งทำลายทฤษฎีที่เป็นวิทยาศาสตร์กลายไปเป็นเป็นสิทธานต์ (dogma) ที่เป็นวิทยาศาสตร์เทียมแทน
นักเศรษฐศาสตร์บางพวก เช่นพวกที่อยู่ในสำนักออสเตรีย (Austrian School) เชื่อว่า ทฤษฎีทางเศรษฐศาสตร์มหภาค เป็นเรื่องที่พิสูจน์ว่าเท็จไม่ได้โดยหลักฐานเชิงประสบการณ์ และดังนั้น วิธีเดียวที่สมควรที่จะเข้าใจเหตุการณ์ต่าง ๆ ทางเศรษฐกิจ ก็คือการศึกษาเจตนาของผู้ตัดสินใจทางเศรษฐกิจแต่ละคนแบบนิรนัย โดยมีฐานอยู่ที่ความจริงพื้นฐานบางอย่าง
นักเศรษฐศาสตร์เด่น ๆ ในสำนักออสเตรียบางคน เป็นผู้ร่วมงานของ ดร.ป็อปเปอร์ (เช่น Ludwig von Mises และ Friedrich Hayek)
ตัวอย่าง > เนรมิตนิยม

คำวิพากษ์วิจารณ์ต่อลัทธิเนรมิตนิยมที่โลกเกิดขึ้นยังไม่นาน (young-earth creationism) อาศัยหลักฐานตามธรรมชาติว่าโลกนี้เก่าแก่กว่าที่คนลัทธินี้เชื่อ แต่เมื่อเผชิญกับหลักฐานเช่นนี้ สาวกลัทธินี้กลับสร้างสมมติฐานเฉพาะกิจที่เรียกว่า Omphalos hypothesis ว่า โลกนิรมิตขึ้นพร้อมกับความเก่าแก่เช่น การปรากฏอย่างฉับพลันของไก่ที่โตแล้วและสามารถวางไข่ได้ สมมติฐานเช่นนี้ ไม่สามารถพิสูจน์ให้เป็นเท็จได้ เพราะว่า อายุของโลกหรือแม้แต่ของวัตถุท้องฟ้าทุกอย่าง ไม่สามารถจะแสดงได้ว่า ไม่ได้ทำขึ้นเมื่อเกิดการเนรมิต
ตัวอย่าง > ประวัติศาสตร์นิยม (Historicism)

ทฤษฎีเกี่ยวกับประวัติศาสตร์หรือการเมือง ที่อ้างว่าสามารถพยากรณ์อนาคตได้ อยู่ในรูปแบบทางตรรกศาสตร์ที่ทำให้ไม่สามารถพิสูจน์ทั้งเป็นจริงหรือเป็นเท็จได้
มีการอ้างว่า สำหรับเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ทุก ๆ เหตุการณ์ มีกฎทางประวัติศาสตร์หรือเศรษฐศาสตร์ที่ "กำหนด" การดำเนินของเหตุการณ์
การไม่สามารถระบุกฎนั้นได้ไม่ได้หมายความว่ากฎไม่มี แต่ว่าถ้าเหตุการณ์เข้ากับกฎนั้นได้ กฎนั้นกลับไม่สามารถใช้โดยทั่วไปได้ (คือใช้ได้เฉพาะเรื่อง)
ดังนั้น การตรวจสอบข้ออ้างเหล่านี้อย่างดีที่สุดก็เป็นเรื่องยาก ถ้าเป็นไปได้โดยประการทั้งปวง
เพราะเหตุนี้ ดร.ป็อปเปอร์จึง "ไม่เห็นด้วยโดยพื้นฐานกับประวัติศาสตร์นิยม ในเรื่องของการพยากรณ์ประวัติศาสตร์ได้" 
และอ้างว่า ทั้งลัทธิมากซ์และจิตวิเคราะห์ไม่ใช่วิทยาศาสตร์ 
แม้ว่าทั้งสองจะมีคำอ้างอิงประการเช่นนี้
แต่ว่า นี่ไม่ได้หมายความว่าทฤษฎีเช่นนี้ต้องไม่ถูกต้อง
คือ ดร.ป็อปเปอร์เพียงแค่พิจารณาการพิสูจน์ว่าเป็นเท็จโดยเป็นเครื่องทดสอบว่า ทฤษฎีอะไรเป็นวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่ทดสอบว่าสิ่งที่อ้างเป็นจริงหรือไม่
ตัวอย่าง > คณิตศาสตร์

นักปรัชญาเป็นจำนวนมากเชื่อว่า คณิตศาสตร์ไม่สามารถพิสูจน์ว่าเป็นเท็จได้โดยการทดลอง และดังนั้นก็จะไม่ใช่วิทยาศาสตร์ตามนิยามของ ดร.ป็อปเปอร์ 
ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1930 ทฤษฎีบทความไม่สมบูรณ์ของเกอเดล (Gödel's incompleteness theorems) พิสูจน์ว่า มันไม่มีสัจพจน์เชิงคณิตสักเซต ที่สมบูรณ์ด้วย ที่สอดคล้องกันด้วย
ดร. ป็อปเปอร์สรุปว่า "ทฤษฎีคณิตศาสตร์โดยมาก โดยเหมือนกับทฤษฎีทางฟิสิกส์และชีววิทยา เป็นเรื่องสมมุติบวกการนิรนัย (hypothetico-deductive) 
ดังนั้น ความรู้ทางคณิตศาสตร์บริสุทธิ์ 
จึงใกล้กับวิทยาศาสตร์ธรรมชาติที่สมมติฐานเป็นเรื่องการคาดคะเน 
มากกว่าที่มันดูเหมือนจะเป็นแม้กระทั่งในเร็ว ๆ นี้" 
นักปรัชญาท่านอื่น โดยเฉพาะ ดร.อีมเร ลอกอโตช ก็ได้ใช้หลักของคตินิยมพิสูจน์ว่าเท็จแบบหนึ่ง ต่อคณิตศาสตร์เหมือนกัน
เหมือนกับวิทยาศาสตร์รูปนัยอื่น ๆ คณิตศาสตร์ไม่ได้สนใจเรื่องความสมเหตุสมผลของทฤษฎีโดยอาศัยสังเกตการณ์ที่ได้จากประสบการณ์
แต่ว่า ไปใส่ใจอยู่ที่การศึกษาทางทฤษฎีที่เป็นนามธรรม ในประเด็นต่าง ๆ เช่น ปริมาณ โครงสร้าง ปริภูมิ และการเปลี่ยนแปลง
แต่ว่า ระเบียบวิธีของคณิตศาสตร์ จะประยุกต์ใช้ในการสร้างและทดสอบแบบจำลองทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวกับความเป็นจริงที่เป็นประสบการณ์
ดร.อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ได้เขียนไว้ว่า "เหตุผลอย่างหนึ่งที่คณิตศาสตร์ได้รับความเคารพยกย่องเป็นพิเศษเหนือวิทยาศาสตร์ทั้งหมดอื่นก็คือ กฎของมันแน่นอนอย่างสมบูรณ์และไม่สามารถหักล้างได้ ในขณะที่กฎของวิทยาศาสตร์อื่น ๆ สามารถโต้แย้งได้โดยระดับหนึ่ง และมีอันตรายตลอดกาลต่อการถูกล้มล้างโดยความจริงที่ค้นพบใหม่ ๆ"
คำพูดต่าง ๆ

มีการอ้าง ดร.อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ว่าพูดว่า (ถอดความ) "การทดลองไม่ว่าจำนวนเท่าไรก็ไม่สามารถพิสูจน์ว่าผมถูกได้ แต่การทดลองเดียวสามารถพิสูจน์ว่าผมผิดได้"
"กฎเกณฑ์ของความเป็นวิทยศาสตร์ของทฤษฎีหนึ่ง ๆ ก็คือ การพิสูจน์ว่าเป็นเท็จได้ (falsifiability) หรือการปฏิเสธได้ (refutability) หรือการทดสอบได้ (testability)" — ดร.คาร์ล ป็อปเปอร์
ดูเพิ่ม

ความเอนเอียงทางประชาน
เหตุผลวิบัติ
มีดโกนอ็อกคัม
ระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์
ซัลมาน อัลฟาริซี

| ซัลมาน อัลฟาริซี  سَلْمَان ٱلْفَارِسِيّ |
| --- | --- |

ชื่อเกิด: โรซเบ
ชื่ออื่น: อะบู อัลกิตาบัยน์ ('บิดาแห่งหนังสือ')   อะบู อับดุลลอฮ์ ('บิดาของอับดุลอฮ์') ซัลมาน อิบน์ อัลอิสลาม ('ซัลมาน บุตรของอิสลาม')
เกิด: ค.ศ. 568 เอสแฟฮอน เปอร์เซีย
เสียชีวิต: 656 (อายุ 61–62) อัลมะดาอิน, เอสแฟฮอน หรือเยรูซาเลม
ที่ฝังศพที่เป็นไปได้: แซลมอนพอค อัลมะดาอิน
รับใช้: รัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดีน
แผนก/สังกัด:  กองทัพรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดีน 
ประจำการ: ค.ศ. 624–653
คู่สมรส: Bukayra al-Kindi
บุตร: อับดุลลอฮ์ มุฮัมมัด
ซัลมาน อัลฟาริซี (อาหรับ: سَلْمَان ٱلْفَارِسِيّ, อักษรโรมัน: Salmān al-Fārsī; ชื่อเกิด โรซเบ; เปอร์เซีย: روزبه) เป็นผู้ติดตามของศาสดามุฮัมมัดและชาวเปอร์เซียคนแรกที่เข้ารับอิสลาม เขาทำหน้าที่ให้กับศาสดามุฮัมมัดและเคาะลีฟะฮ์อุมัร (ค. 634 – 644) ซัลมานมีส่วนร่วมในการพิชิตดินแดนโดยมุสลิมที่จักรวรรดิซาเซเนียน และภายหลังดำรงตำแหน่งเป็นผู้ว่าการเทซีฟอนใน ค.ศ. 637 จนกระทั่งเสียชีวิตใน ค.ศ. 656 ซัลมานเคยนับถือศาสนาโซโรอัสเตอร์ ภายหลังเปลี่ยนไปนับถือคริสต์ และหลังพบกับมุฮัมมัดก็นับถือศาสนาอิสลาม
นักประวัติศาสตร์ทั่วไปมองซัลมานเป็นผู้ว่าการที่ประสบความสำเร็จ ธรรมเนียมนิกายซุนนีให้เกียรติเขาในฐานะผู้ว่าการที่ยิ่งใหญ่และเป็นอัจฉริยภาพแห่งคุณธรรมอิสลาม (paragon of Islamic virtues) ในขณะที่ธรรมเนียมนิกายชีอะฮ์ให้เกียรติซัลมานในฐานะบุคคลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในบรรดาผู้ติดตามทั้งสี่ที่ยังคงจงรักภักดีต่ออะลี เคาะลีฟะฮ์องค์ที่สี่ (ค. 656 – 661)
ต้นกำเนิดและชีวิตช่วงต้น

ชื่อเดิมของซัลมานคือ Rūzbeh Khoshnudan และน่าจะถือกำเนิดที่คอเซรูนหรือเอสแฟฮอน ในฮะดีษ ซัลมานสืบเชื้อสายบรรพบุรุษจากรอมโฮร์โมซ ในช่วงสิบหกปีแรกของชีวิต เขาอุทิศตนศึกษาหาความรู้เพื่อทำหน้าที่เป็นโหราจารย์หรือนักบวชในศาสนาโซโรอัสเตอร์ที่ภายหลังจะกลายเป็นผู้พิทักษ์วิหารไฟ ซึ่งเป็นงานที่น่านับถือ สามปีต่อมาใน ค.ศ. 587 เขาไปพบกับกลุ่มชาวคริสต์เนสโตเรียนและรู้สึกประทับใจ เขาทิ้งครอบครัวไปร่วมกับพวกเขา ซึ่งขัดคำเรียกร้องของพ่อ
ต้นกำเนิดและชีวิตช่วงต้น > เข้ารับอิสลาม

เขาเดินทางไปรอบ ๆ ตะวันออกกลางเพื่อปรึกษาแนวคิดของเขากับนักบวช นักเทววิทยา และนักวิชาการไว้สืบหาความจริง เขาได้ยินเรื่องราวมุฮัมมัดตอนอาศัยที่ซีเรีย อิบน์ ฮิชามรายงานว่า ซัลมานพบกับผู้เคร่งศาสนาในซีเรียที่กำลังรักษาผู้ป่วย ในขณะที่ซัลมานกำลังเดินทางผ่านอาระเบีย มีชาวยิวจับเขาไปเป็นทาส หลังซัลมานมาที่มะดีนะฮ์ เขาพบกับมุฮัมมัดและสังเกตเห็นสัญลักษณ์ที่นักบวชคริสต์ได้กล่าวแก่เขา และเข้ารับอิสลาม มุฮัมมัดกับอะบูบักร์ร่วมกันช่วยเหลือซัลมานให้เขามีอิสรภาพและเป็นไทจากเจ้านาย
อะบูฮุร็อยเราะฮ์เคยกล่าวถึงซัลมานเป็น "อะบู อัลกิตาบัยน์" ("บิดาแห่งสองหนังสือ"; นั่นคือ คัมภีร์ไบเบิลและอัลกุรอาน) และอะลีเคยกล่าวถึงเขาเป็น "ลุกมานัลฮะกีม" ("ลุกมานผู้ฉลาด") เมื่อมีใครถามถึงบรรพบุรุษของเขา ซัลมานจะตอบว่า: "ข้าคือซัลมาน บุตรของอิสลามจากลูกของอะดัม"
อาชีพทางทหาร

ข้อมูลเพิ่มเติม: สงครามสนามเพลาะ
อาชีพทางทหาร > สงครามสนามเพลาะ

ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 626 กองทัพเผ่ากุเรชที่นำโดยอะบูซุฟยานวางแผนที่จะโจมตีมะดีนะฮ์ ซัลมานที่มีความรู้เกี่ยวกับยุทธวิธีของเปอร์เซีย ได้เสนอแนะให้ขุดคูขนาดใหญ่ล้อมรอบเมืองต่อกองทัพจำนวน 10,000 นาย ศาสดามุฮัมมัดและผู้ติดตามยอมรับแผนของซัลมานเพราะว่ามันปลอดภัยกว่าและมีโอกาสที่กองทัพที่ไม่ใช่มุสลิมจะประสบกับความเสียหายมากกว่า
ในยุทธการที่อัฏฏออิฟ ซัลมานเสนอแนะให้ใช้แคทะพัลต์ (catapult) ซึ่งท่านศาสดาก็ยอมรับข้อเสนอแนะนี้
อาชีพทางทหาร > ผู้ว่าการเทซีฟอน

ในรัชสมัยของอุมัร ซัลมานดำรงตำแหน่งรองหัวหน้าประจำอัลมะดาอิน ภายหลังเขามีส่วนร่วมในสงครามบางส่วนของการพิชิตจักรวรรดิเปอร์เซียของมุสลิม โดยในยุทธการที่เอสแทฆร์ ซัลมานเสนอห้ขุดคูบนเส้นทางของกองทัพซาเซเนียน เพื่อไม่ให้พวกเขาเดินทางมาถึงกองทัพของมุสลิม ยุทธวิธีนี้ได้ผลและฝ่ายมุสลิมเป็นฝ่ายชนะสงคราม หลังการพิชิตเทซีฟอนของอัรรอชิดูน ซัลมานได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ว่าการมุสลิมคนแรกแห่งเทซีฟอน
เสียชีวิต

ไม่มีใครมราบว่าซัลมาน อัลฟาริซีเสียชีวิตตอนไหน อย่างไรก็ตาม มีสันนิษฐานว่าเขาน่าจะเสียชีวิตในรัชสมัยของอุษมานหรือปีที่สองของรัชสมัยอะลี ข้อมูลหนึ่งระบุว่าเขาเสียชีวิตใน ฮ.ศ. 32/ค.ศ. 652 หรือ 653 ตามปฏิทินจูเลียน ในขณะที่อีกข้อมูลหนึ่งระบุว่าเขาเสียชีวิตในรัชสมัยของอุษมานใน ฮ.ศ. 35/ค.ศ. 655 หรือ 656 ข้อมูลหนึ่งระบุว่าเขาเสียชีวิตในรัชสมัยของอะลี
สุสานของเขาตั้งอยู่ในมัสยิดซัลมาน อัลฟาริซีในอัลมะดาอิน หรือบางส่วนระบุว่าอาจฝังที่เอสแฟฮอน, เยรูซาเลม และที่อื่น ๆ
บรรณานุกรม

Sabiq, As-Sayyid (1986). Fiqh Us-Sunnah: Purification and Prayer. American Trust Publications. ISBN 9780892590605.
Tirmizi, Syed Ahmed Irshad (2007). Ali the Manifesting Imam. University of Michigan. ISBN 9789692802079.
Naghdy, Fazel (2012). A Tutorial on the Kitab-i-iqan: A Journey Through the Book of Certitude. ISBN 9781466311008.
Hann, Geoff (2015). Iraq: The ancient sites and Iraqi Kurdistan. ISBN 9781841624884.
Friedman, Yaron (2010). The Nuṣayrī-ʻAlawīs: An Introduction to the Religion, History, and Identity of the Leading Minority in Syria. ISBN 9789004178922.
Savant, Sarah Bowen (2013). The New Muslims of Post-Conquest Iran: Tradition, Memory, and Conversion. Cambridge University Press. ISBN 9781107292314.
Kambin, Parviz (2011). A History of the Iranian Plateau: Rise and Fall of an Empire. iUniverse. ISBN 9781462035465.
แหล่งข้อมูลอื่น

Salmān al-Farsi
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ 
มัสยิดซัลมาน อัลฟาริซี, สงครามสนามเพลาะ, มะดีนะฮ์
อัลนิแทค

| --- | --- |
 อัลนิแทค (ที่มุมขวาล่าง) และ เนบิวลาเปลวไฟ
ข้อมูลสังเกตการณ์  ต้นยุคอ้างอิง J2000      วิษุวัต J2000
กลุ่มดาว: Orion
Pronunciation: /ælˈnaɪtæk/,
ไรต์แอสเซนชัน: 05h 40m 45.52666s
เดคลิเนชัน: −01° 56′ 34.2649″
ความส่องสว่างปรากฏ (V): 1.77 (2.08 + 4.28 + 4.01)
คุณสมบัติ
ชนิดสเปกตรัม: O9.5Iab + B1IV + B0III
ดัชนีสี U-B: −1.06
ดัชนีสี B-V: −0.11 (A) −0.20 (B)
มาตรดาราศาสตร์
ความเร็วแนวเล็ง (Rv): 18.50 km/s
การเคลื่อนที่เฉพาะ (μ):  RA: 3.19 mas/yr   Dec.: 2.03 mas/yr 
พารัลแลกซ์ (π): 4.43 ± 0.64 mas
ระยะทาง: 1,260 ± 180 ly  (387 ± 54 pc)
ความส่องสว่างสัมบูรณ์ (MV): −6.0 / −3.9 / −4.1
วงโคจร
ดาวหลัก: Aa
ดาวสมาชิก: Ab
คาบการโคจร (P): 2,687.3±7.0 d
ค่ากึ่งแกนเอก (a): 35.9±0.2 mas
ความเยื้องศูนย์กลาง (e): 0.338±0.004
ความเอียง (i): 139.3±0.6°
ลองจิจูดของจุดโหนด (Ω): 83.8±0.8°
ต้นยุคอ้างอิงจุดใกล้ที่สุด (T): JD 2452734.2±9.0
มุมของจุดใกล้ที่สุด (ω) (secondary): 204.2±1.2°
Semi-Amplitude (K1) (primary): 10.1 km/s
Semi-Amplitude (K2) (secondary): 19.6 km/s
วงโคจร
ดาวหลัก: A
ดาวสมาชิก: B
คาบการโคจร (P): 1,508.6 ปี
ค่ากึ่งแกนเอก (a): 2.728"
ความเยื้องศูนย์กลาง (e): 0.07
ความเอียง (i): 72.0°
ลองจิจูดของจุดโหนด (Ω): 155.5°
ต้นยุคอ้างอิงจุดใกล้ที่สุด (T): 2,070.6
มุมของจุดใกล้ที่สุด (ω) (secondary): 47.3°
รายละเอียด
Alnitak Aa
มวล: 33±10 M☉
รัศมี: 20.0±3.2 R☉
แรงโน้มถ่วงที่พื้นผิว (log g): 3.2±0.1
กำลังส่องสว่าง: 250,000 L☉
อุณหภูมิ: 29,500±1,000 K
การหมุนตัว: 6.67 days
ความเร็วในการหมุนตัว (v sin i): 110±10 km/s
Alnitak Ab
มวล: 14±3 M☉
รัศมี: 7.3±1.0 R☉
กำลังส่องสว่าง: 32,000 L☉
อุณหภูมิ: 29,000 K

Alnitak B
ความเร็วในการหมุนตัว (v sin i): 350 km/s

ชื่ออื่น
 126 G. Orionis, ζ Orionis, 50 Orionis, BD−02°1338, HIP 26727, SAO 132444, WDS J05407-0157 
A: HD 37742, HR 1948
B: HD 37743, HR 1949
ฐานข้อมูลอ้างอิงอื่น
SIMBAD: AB
: A
: B
อัลนิแทค เป็นระบบดาวสามดวงในกลุ่มดาวนายพราน มีชื่อเรียกต่าง ๆ ว่า ζ Orionis ซึ่งแปลงมาจากภาษาละตินว่า Zeta Orionis และย่อว่า Zeta Ori หรือ ζ Ori และ 50 Orionis ย่อว่า 50 Ori ระบบนี้ตั้งอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์หลายร้อยพาร์เซค และเป็นหนึ่งในสามดาวหลักของเข็มขัดของนายพรานร่วมกับ Alnilam และ Mintaka
ดาวหลัก Alnitak Aa เป็นดาวยักษ์ใหญ่น้ำเงินร้อนที่มีค่าความสว่างสัมบูรณ์ที่ −6.0 และเป็นดาวฤกษ์คลาส O ที่สว่างที่สุดในท้องฟ้ายามค่ำคืนโดยมีขนาดที่มองเห็นได้เท่ากับ +2.0 ประกอบด้วยดาวคู่สองดวงคือ Ab และ B ซึ่งดาวคู่หลังเป็นที่รู้จักมายาวนานที่สุด ส่วนดาวคู่แรกเพิ่งค้นพบเมื่อไม่นานมานี้ ทำให้ดาวทั้งสามดวงมีขนาดรวมกันที่ +1.77 ดาวทั้งสองดวงเป็นสมาชิกของกลุ่มดาวนายพราน OB1 และกลุ่มดาวคอลลินเดอร์ 70
แหล่งข้อมูลอื่น

"Alnitak 3". SolStation. สืบค้นเมื่อ 2005-12-15.
.html NASA Astronomy Picture of the Day: Image of Alnitak (12 January 2010)
อัลนิแทค บน WikiSky: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Articles and images
พิกัด:  05h 40m 45.5s, −01° 56′ 34″
กลุ่มภาษาคัมชัตกัน

| กลุ่มภาษาคัมชัตกัน |
| --- | --- |
อิเทิลเมน
ภูมิภาค:: รัสเซียตะวันออกไกล
การจําแนกทางภาษาศาสตร์:: ชูคอตโก-คัมชัตกันกลุ่มภาษาคัมชัตกัน
กลุ่มย่อย::   ภาษาคัมชาดัลตะวันออก †  ภาษาอิเทิลเมน (คัมชาดัลตะวันตก)  ภาษาคัมชาดัลใต้ †  
กลอตโตลอก:: kamc1243  (Kamchatkan)
การกระจายตัวของประชากรผู้พูดภาษาในกลุ่มภาษาคัมชัตกันก่อนการมาถึงของชาติตะวันตก (สีน้ำเงินปนเขียว) และภาษาอื่น ๆ ในตระกูลภาษาชูคอตโก-คัมชัตกัน
กลุ่มภาษาคัมชัตกัน (อังกฤษ: Kamchatkan languages; Kamchatic) เป็นกลุ่มภาษาย่อยในอดีตที่มีการพูดบนคาบสมุทรคัมชัตคา ปัจจุบันประกอบด้วยภาษาเดียวคือภาษาอิเทลเมนตะวันตก (เรียกอีกอย่างว่าคัมชาดัลตะวันตก) ในปีคริสต์ศักราช 1991 มีรายงานว่ามีผู้พูดภาษานี้ไม่เกิน 100 คน โดยส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ ตามสำมะโนประชากรของรัสเซียเมื่อปีคริสต์ศักราช 2010 มีรายงานว่ามีผู้พูดเหลืออยู่เพียง 80 คน
มีบันทึกที่ไม่ครบถ้วนที่กล่าวถึงการรับรองภาษาย่อยที่แตกต่างกันไปอย่างน้อย 2 ภาษา คือ ภาษาคัมชาดัลตะวันออก (หรือเรียกอีกอย่างว่า ภาษาคัมชาดัลเหนือ) และภาษาคัมชาดัลใต้ ที่ซึ่งทั้งสองได้ถูกจัดให้เป็นภาษาสูญไปในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18
แม้ว่ากลุ่มภาษาคัมชาดัลจะถือเป็นภาษาย่อยโดยทั่วไป แต่ก็มีความแตกต่างเพียงพอที่จะจัดเป็นภาษาที่แยกจากกันได้ มีการพูดภาษาทั้งสามภาษานี้ในคาบสมุทรคัมชัตคาทางภาคตะวันตก ตะวันออก และใต้ แตกต่างและปะปนกันไป ระดับความแตกต่างสามารถอธิบายได้ด้วยสรรพนามว่า "พวกเรา" (ประธาน) ซึ่งก็คือ muza, muza'n (คัมชาดัลตะวันตก); muš, burin (คัมชาดัลใต้); และ buze (คัมชาดัลตะวันออก)
กลุ่มภาษาคัมชัตกันไม่มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับกลุ่มภาษาชูคอตแต่อย่างใด แม้ว่าความสัมพันธ์ของทั้งสองกลุ่มภาษาจะห่างไกลพอที่จะทำให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของทั้งสองได้ (เช่นในหนังสือหรือเอกสารของ Volodin เมื่อปี 1976) แต่ลักษณะทางวิทยาหน่วยคำที่เกี่ยวข้องกันแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่ากลุ่มภาษาคัมชัตกันก่อตัวจากตระกูลภาษาเดียวกับกับกลุ่มภาษาชูคอต แม้ว่ามันจะมีความแตกต่างที่โดดเด่นบ้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในลักษณะทางสัทวิทยาของทั้งสองกลุ่มภาษาก็ตาม ภาษาชูคอตโก-คัมชัตกันดั้งเดิมก็ได้รับการสร้างขึ้นใหม่มาบางส่วน
ไมเคิล ฟอร์เทสคู (Michael Fortescue) นักภาษาศาสตร์ชาวอังกฤษ เชื่อว่าคาบสมุทรคัมชัตกันอาจมีภาษาพื้นฐานที่เคยพูดโดยประชากรเบอริงเจียนที่เหลืออยู่ ตัวอย่างเช่น ภาษาคัมชัตกันมีพยางค์ที่กักเส้นเสียงลมออก ที่ซึ่งเป็นลักษณะทั่วไปในภาษาแถบแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ แต่พบได้ยากในภาษาแถบเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ
เชิงอรรถ

↑  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, บ.ก. (2013). "Kamchatkan". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
↑  Endangered languages in Northeast Asia: report
1 2  Comrie, Bernard (1981). The languages of the Soviet Union. Cambridge language surveys. Cambridge: Cambridge Univ. Press. ISBN 978-0-521-29877-3.
↑  Fortescue, Michael D. (2005). Comparative Chukotko-Kamchatkan dictionary. Trends in linguistics. Documentation. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 978-3-11-018417-4.
↑  Fortescue, Michael D. (1998). Language relations across Bering Strait: reappraising the archaeological and linguistic evidence. Open linguistics series. London: Cassell. ISBN 978-0-304-70330-2.
สภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 16

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 16 (24 กรกฎาคม พ.ศ. 2531 – 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534) เป็นของประเทศไทย มีจำนวนสมาชิกทั้งสิ้น 357 คน โดยมาจากการเลือกตั้งแบบรวมเขตและแบ่งเขต จากการเลือกตั้งไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2531
สภาชุดนี้สิ้นสุดสมาชิกภาพลง เนื่องจากถูกยึดอำนาจจากการปกครองแผ่นดินโดยการรัฐประหารของคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534
เหตุการณ์สำคัญ

19 มกราคม พ.ศ. 2532 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบางส่วนจาก 4 พรรคการเมือง ได้แก่ พรรครวมไทย, พรรคประชาชน (10 คน), พรรคกิจประชาคม และ พรรคก้าวหน้า ได้รวบรวมสมาชิกและพรรคการเมืองมาสังกัดพรรคเอกภาพ ส่วน ส.ส. จาก พรรคประชาชน 9 คน ย้ายไปสังกัดพรรคชาติไทย
จำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำแนกตามพรรคและภาค

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| พรรค | แบ่งเขต  (ณ วันสิ้นสุดอายุของสภาฯ) | แบ่งเขต  (ณ วันสิ้นสุดอายุของสภาฯ) | แบ่งเขต  (ณ วันสิ้นสุดอายุของสภาฯ) | แบ่งเขต  (ณ วันสิ้นสุดอายุของสภาฯ) | แบ่งเขต  (ณ วันสิ้นสุดอายุของสภาฯ) | แบ่งเขต  (ณ วันสิ้นสุดอายุของสภาฯ) | แบ่งเขต  (ณ วันสิ้นสุดอายุของสภาฯ) | รวม |
| พรรค | กรุงเทพ | กลาง | เหนือ | อีสาน | ใต้ | ตะวันออก | ตะวันตก | รวม |
| ชาติไทย | - | 24 | 9 | 34 | 7 | 11 | 11 | 96 |
| เอกภาพ | - | 11 | 20 | 15 | 13 | 3 | - | 62 |
| กิจสังคม | - | 6 | 5 | 29 | 6 | 5 | 2 | 53 |
| ประชาธิปัตย์ | 5 | 8 | - | 17 | 16 | - | 2 | 48 |
| ประชากรไทย | 20 | 8 | - | - | - | 3 | - | 31 |
| ราษฎร | - | 11 | 2 | 8 | - | - | - | 21 |
| ปวงชนชาวไทย | - | - | 1 | 15 | - | - | 1 | 17 |
| พลังธรรม | 11 | 2 | - | - | 1 | - | 1 | 15 |
| มวลชน | 1 | - | - | 3 | - | 1 | - | 5 |
| สหประชาธิปไตย | - | 3 | - | 2 | - | - | - | 5 |
| เสรีนิยม | - | 1 | - | 2 | - | - | - | 3 |
| พลังสังคมประชาธิปไตย | - | - | - | 1 | - | - | - | 1 |
| รวม | 37 | 74 | 37 | 126 | 43 | 23 | 17 | 357 |
รายนามสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

มีรายนามดังนี้
รายนามสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร > กรุงเทพ

| หน่วยการปกครอง | เขต | รายชื่อ | พรรค | พรรค | หมายเหตุ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| กรุงเทพมหานคร | 1 | สมัคร สุนทรเวช |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 1 | ลลิตา ฤกษ์สำราญ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 1 | พลโทจิตรพล ณ ลำปาง |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 2 | พลอากาศเอก สิทธิ เศวตศิลา |  | พรรคกิจสังคม |  | ลาออก 14 กันยายน พ.ศ. 2533 |
| กรุงเทพมหานคร | 2 | สุเทพ อัตถากร |  | พรรคพลังธรรม |  | เลือกตั้งใหม่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2533 |
| กรุงเทพมหานคร | 2 | มารุต บุนนาค |  | พรรคประชาธิปัตย์ |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 2 | สุเทพ วงศ์กำแหง |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 3 | บุญเทียม เขมาภิรัตน์ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 3 | ประวิช รัตนเพียร |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 3 | ทินวัฒน์ มฤคพิทักษ์ |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 4 | มงคล กิมสูนจันทร์ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 4 | สมาน ใจปราณี |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 4 | พิศาล ไชยชาญ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 5 | อุดมศิลป์ ศรีแสงนาม |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 5 | อาจอง ชุมสาย ณ อยุธยา |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 5 | พิจิตต รัตตกุล |  | พรรคประชาธิปัตย์ |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 6 | พิชัย รัตตกุล |  | พรรคประชาธิปัตย์ |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 6 | ประพันธ์ หุตะสิงห์ |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 6 | เจริญ คันธวงศ์ |  | พรรคประชาธิปัตย์ |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 7 | เย็นจิตร ระพีพัฒน์ ณ อยุธยา |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 7 | ธำรงค์ แสงสุริยจันทร์ |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 7 | เชษฐ์ เชาว์วิศิษฐ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 8 | พลเรือเอกศิริ ศิริรังษี |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 8 | พีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธุ์ |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 8 | ปราโมทย์ สุขุม |  | พรรคประชาธิปัตย์ |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 9 | สุวัฒน์ วรรณศิริกุล |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 9 | ประเสริฐ ม่วงศิริ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 9 | ปกิต พัฒนกุล |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 10 | อุส่าห์ สระมาลา |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 10 | มานะศักดิ์ อินทรโกมาลย์สุต |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 10 | สุวัฒน์ นิงสานนท์ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 11 | ร้อยตำรวจเอก เฉลิม อยู่บำรุง |  | พรรคมวลชน |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 11 | วัชระ ประภาพัฒน์ |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 11 | วิลาศ จันทร์พิทักษ์ |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 12 | สัญญา สถิรบุตร |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 12 | สมุทร มงคลกิติ |  | พรรคพลังธรรม |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 13 | สุมิตร สุนทรเวช |  | พรรคประชากรไทย |  |  |
| กรุงเทพมหานคร | 13 | ปวีณา หงสกุล |  | พรรคประชากรไทย |  |  |