stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อาหารกลางวัน (เบลัซเกซ)

| อาหารกลางวัน |
| --- | --- |

ศิลปิน: ดิเอโก เบลัซเกซ 
ปี: ค.ศ. 1617
ประเภท: จิตรกรรมสีน้ำมันบนไม้
สถานที่: พิพิธภัณฑ์เฮอร์มิทาจ, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก
อาหารกลางวัน (ภาษาอังกฤษ: The Lunch) เป็นภาพเขียนสีน้ำมันที่เขียนโดยดิเอโก เบลัซเกซจิตรกรสมัยบาโรกชาวสเปน ที่ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์เฮอร์มิทาจ, เซนต์ปีเตอร์สเบิร์กในสหพันธรัฐรัสเซีย
ดิเอโก เบลัซเกซเขียนภาพ “อาหารกลางวัน” เสร็จราวปี ค.ศ. 1617 เป็นภาพของกลุ่มคนนั่งรอบโต๊ะอาหาร โต๊ะปูด้วยผ้าปูโต๊ะที่ไม่เรียบนัก บนโต๊ะมีผลทับทิมสองผลและขนมปังชิ้นใหญ่ ผู้คนที่นั่งอยูรอบโต๊ะก็มีชายสามคน ชายสูงอายุทางด้านซ้ายและชายหนุ่มทางด้านขวาที่ยกมือส่งสัญญาณมาทางผู้ชมภาพเหมือนจะเชิญชวนให้เข้าร่วม ในฉากหลังมีชายอีกคนหนึ่งที่มองตรงมายังผู้ชมภาพขณะที่ชูขวดไวน์พร้อมที่จะเทด้วยสีหน้าที่ร่าเริง ฉากหลังดูเหมือนจะเป็นคอเสื้อ, ถุงหนังและทางด้านขวามีดาบ
ดูเพิ่ม

ภาพชีวิตประจำวัน
| ด ค กจิตรกรรมในศิลปะตะวันตก |
| --- | --- |
ทั่วไป:  ปรัชญาศิลปะ  จิตรกรรมแบ่งตามสมัย  จิตรกรรมแบ่งตามประเภท  จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง  จิตรกรรมแบ่งตามคริสต์ทศวรรษ  งานสะสมของพิพิธภัณฑ์ต่าง ๆ 
ประเภท:  จิตรกรรมฝาผนัง  จิตรกรรมแผง  บานพับภาพ  จิตรกรรมสีน้ำมัน  จิตรกรรมภูมิทัศน์  ฉากแท่นบูชา  หนังสือวิจิตร  ภาพนิ่ง 
หัวเรื่อง:  คริสต์ศาสนา  พระคัมภีร์  นักบุญ  ประวัติศาสตร์  ตำนานเทพ  อุปมานิทัศน์  ชีวิตประจำวัน  ภาพเหมือน  ภาพเหมือนตนเอง  ภูมิทัศน์  ภาพเหมือนตนเอง  จิตรกรรมจากวรรณกรรม  ความตาย 
สมัย:  คริสเตียนเริ่มแรก  กอทิก  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  เนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  บารอก  จริตนิยม  สถาบัน  ลัทธิคลาสสิกใหม่  แบบก่อนราฟาเอล  ลัทธิประทับใจ  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  สมัยใหม่ 
คริสต์ทศวรรษ:  1390  1400  1410  1420  1430  1440  1450  1460  1470  1480  1490  1500  1510  1520  1530  1540  1550  1560  1570  1580  1590  1600  1610  1620  1630  1640  1650  1660  1670  1680  1690  1700  1710  1720  1730  1740  1750  1760  1770  1780  1790  1800  1810  1820  1830  1840  1850  1860  1870  1880  1890  1900  1910  1920  1930  1940  1950  1960  1970  1980  1990  2000  2010  2020 
 จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับภาพเขียน  จิตรกรที่มีรายชื่อศิลปะ  จิตรกรแบ่งตามสมัย  จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ  จิตรกรแบ่งตามประเภท  จิตรกรแบ่งตามสัญชาติ งานประติมากรรม  งานศิลปกรรม
วิทยาธร

วิทยาธรกำลังเหาะ
วิทยาธร (สันสกฤต: विद्याधर; บาลี: Vijjādhara) หรือ พิทยาธร เป็นอมนุษย์พวกหนึ่งตามคติศาสนาแบบอินเดีย มีฐานะตํ่ากว่าเทวดา มีฤทธิ์เหาะได้ ชาวฮินดูเชื่อว่าเป็นมนุษย์ครึ่งเทพ ทำหน้าที่รับใช้พระศิวะที่ภูเขาหิมาลัย
โมกษะ

รูปปั้นสิทธะในศาสนาเชน แสดงถึงผู้ที่เข้าสู่โมกษะของเชน
โมกษะ (ชื่ออื่น ๆ เช่น วิโมกษะ, วิมุขติ, มุขติ) เป็นคำศัพท์ในศาสนาฮินดู พุทธ ซิกข์ และ เชน หมายถึงรูปแบบต่าง ๆ ของการปลดปล่อย (emancipation), การตรัสรู้ (enlightment), การเป็นอิสระ (liberation) และการปล่อยไป (release) ในเชิงโมกขวิทยา (soteriology) และเชิงอวสานวิทยา (eschatology) หมายถึงอิสระจากสังสารวัฏ คือวงจรแห่งการเกิดและตาย ในขณะที่ความหมายในเชิงญาณวิทยา (epistemology) และในเชิงจิตวิทยา "โมกษะ" หมายถึงอิสระจากความไม่รู้ (ignorance) คือ การเข้าใจตัวเอง รู้จักตัวเอง และปรับปรุงตัวเอง
ตามคติของฮินดู โมกษะคือแนวคิดแกนกลาง และเป้าหมายสูงสุดของมนุษย์ซึ่งต้องผ่านขั้นสามขั้นในชีวิต คือ ธรรมะ (ชีวิตที่มีคุณธรรม จริยธรรมและความเหมาะสม), อรรถะ (ความเจริญทางวัตถุ เงินทอง ชีวิตที่มั่นคง ความหมายของชีวิต) และ กาม (ความสุขทางใจและอารมณ์ที่เบิกบาน) ทั้งหมดทั้งสี่แนวคิดนี้ เรียกรวมกันว่า "ปุรุษารถะ (Puruṣārtha)
บางครั้งคำว่าโมกษะ อาจใช้แทนกันกับคำว่า นิพพาน ได้ทั่วไป อย่างไรก็ตาม ทั้งสองคำมีความหมายและมุมมองที่แตกต่างกันไปตามนิกายและลัทธิในศาสนาฮินดู เชน และพุทธ คำว่านิพพานจะพบมากในศาสนาพุทธ ส่วนคำว่าโมกษะจะพบทั่วไปในศาสนาฮินดู
ศาสนาฮินดู

ในคัมภีร์เก่าแก่ของฮินดูบางฉบับใช้คำว่าโมกษะปะปนไปกับคำว่าเกวลญาณ (Keval jnana) หรือ ไกวัลย์ (kaivalya), อปวรรค (Apavarga), นิหสรียสะ (Nihsreyasa), บรมบท (Paramapada), พรหมภาวะ (Brahmabhava), พรหมญาณ (Brahmajnana) และ พราหมีสถิติ (Brahmi sthiti) ส่วนเอกสารใหม่ ๆ บางครั้งใช้คำว่า นิรวาน (นิพพาน) ซึ่งเป็นนิยามในศาสนาพุทธด้วย หกลัทธิหลักดั้งเดิมของฮินดูมีการโต้เถียงกันมาช้านานถึงประเด็นว่า การเข้าถึงโมกษะนั้นจะเกิดขึ้นได้ในชาติภพนี้หรือในอีกชาติภพถัดไป
ศาสนาพุทธ

บทความหลัก: นิพพาน
คำว่า "โมกษะ" ในศาสนาพุทธ แต่มีคำที่เทียบเคียงกันได้คือ "โมกขธรรม" "วิโมกข์"
ศาสนาเชน

ทั้ง "โมกษะ" และ "นิรวาน" (นิพพาน) คือคำที่มีความหมายเดียวกันในศาสนาเชนและเป็นคำเดียวกัน บางครั้งคัมภีร์เชนจะใช้คำว่า "เกวลญาณ" และเรียกวิญญาณที่หลุดพ้นว่า "เกวลิน" ในศาสนาเชน โมกษะเป็นเป้าหมายสูงสุด และให้นิยามโมกษะคือการหลุดพ้นเชิงจิตวิญญาณจากกรรมะทั้งปวง
ความสัมพันธ์ชีอะฮ์–ซุนนี

หลังมุฮัมมัดเสียชีวิตใน ค.ศ. 632 กลุ่มมุสลิมที่ภายหลังรู้จักกันในชื่อซุนนี เชื่อว่าผู้สืบทอดของมุฮัมมัดในฐานะเคาะลีฟะฮ์แห่งประชาชาติอิสลามควรเป็นของอะบูบักร์ ในขณะที่มุสลิมอีกกลุ่มที่ภายหลังรู้จักกันในชื่อ ชีอะฮ์ เชื่อว่าผู้สืบทอดควรเป็นอะลี ข้อพิพาทนี้กระจายไปทั่วโลกมุสลิม ซึ่งนำไปสู่สงครามอูฐและยุทธการที่ศิฟฟีน การแบ่งแยกนิกายตามข้อพิพาททางประวัติศาสตร์ครั้งนี้เมีความรุนแรงเพิ่มขึ้นอย่างมากหลังยุทธการที่กัรบะลาอ์ที่ฮุซัยน์ อิบน์ อะลีและพรรคพวกที่ใกล้ชิดบางคน รวมทั้งสมาชิกและลูก ๆ ในครอบครัวมุฮัมมัด (อะฮ์ลุลบัยต์) ถูกสังหารโดยเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ ยะซีดที่ 1 และเสียงเรียกร้องแก้แค้นได้แบ่งแยกชุมชนอิสลามยุคแรก ๆ ออกเป็นสองกลุ่ม ได้แก่ ซุนนีและชีอะฮ์ แม้ว่าจะไม่ได้สัดส่วนกันก็ตาม ปัจจุบันรู้จักกันในฐานะ ศาสนเภทอิสลาม (Islamic schism)
การแจกแจงข้อมูลประชากรในปัจจุบันระหว่างทั้งสองนิกายเป็นเรื่องยากที่จะประเมินและแตกต่างกันไปตามแหล่งที่มา โดยส่วนใหญ่ประมาณการว่า มุสลิมทั่วโลกเกือบร้อยละ 90 นับถือนิกายซุนนีและร้อยละ 10 นับถือนิกายชีอะฮ์ โดยชีอะฮ์ประมาณร้อยละ 85 อยู่ในสายสิบสองอิมาม และที่เหลืออยู่ในกลุ่มย่อย ๆ ซุนนีเป็นประชากรส่วนใหญ่ในชุมชนมุสลิมเกือบทั่วโลก ส่วนชีอะฮ์เป็นประชากรส่วนใหญ่ในอิหร่าน อิรัก และอาเซอร์ไบจาน และยังเป็นชนกลุ่มน้อยในปากีสถาน เลบานอน ซาอุดีอาระเบีย ซีเรีย เยเมน ไนจีเรีย อัฟกานิสถาน ชาด ตุรกี บาห์เรน และคูเวต ปัจจุบันมีความแตกต่างในด้านการปฏิบัติทางศาสนา ธรรมเนียม และประเพณี ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับนิติศาสตร์ แม้ว่ามุสลิมทั้งหมดถือว่าอัลกุรอานเป็นคัมภีร์จากพระผู้เป็นเจ้า ซุนนีและชีอะฮ์มีความเห็นเกี่ยวกับฮะดีษแตกต่างกัน
ในช่วงล่าสุด การแบ่งแยกซุนนี–ชีอะฮ์ กลายเป็นความขัดแย้งที่มีเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ผลที่ตามมาของการปฏิวัติอิหร่านใน ค.ศ. 1979 ที่ปรับเปลี่ยนอิหร่านให้เป็นสาธารณรัฐอิสลามตามระบอบเทวาธิปไตยที่บริหารโดยครูสอนศาสนานิกายชีอะฮ์ระดับสูง ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างทั่วโลกมุสลิม สงครามอิรักมีอิทธิพลต่อพลวัตของอำนาจในระดับภูมิภาคมากขึ้น ทำให้ฝ่ายชีอะฮ์แข็งแกร่งขึ้นเป็นกำลังโดดเด่นในอิรัก การที่อิหร่านขึ้นเป็นประเทศอำนาจนำภูมิภาคในตะวันออกกลาง ควบคู่ไปกับการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและประชากรศาสตร์ในเลบานอน ทำให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับความท้าทายที่อาจเกิดขึ้นต่อการใช้อำนาจครอบงำของชาวซุนนี–อาหรับในบรรดาประเทศซุนนี ช่วงปีล่าสุดเผชิญกับความขัดแย้งตัวแทนอิหร่าน–ซาอุดีอาระเบีย เช่นเดียวกันกับความรุนแรงต่างนิกายจากปากีสถานถึงเยเมน ซึ่งกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของความขัดแย้งทั่วตะวันออกกลางและเอเชียใต้ ความตึงเครียดระหว่างชุมชนต่าง ๆ ทวีความรุนแรงมากขึ้นในระหว่างการต่อสู้แย่งชิงอำนาจ เช่น การก่อการกำเริบบาห์เรน สงครามกลางเมืองอิรัก สงครามกลางเมืองซีเรีย เช่นเดียวกันกับสงครามในประเทศอิรัก (ค.ศ. 2013–2017) ที่รัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์เริ่มต้นการกดขี่ข่มเหงมุสลิมชีอะฮ์
จำนวน

มุสลิมนิกายซุนนีเป็นชาวมุสลิมส่วนใหญ่ในชุมชนมุสลิมส่วนใหญ่ที่เอเชียกลาง (รวมจีน) ยุโรป (รวมรัสเซียและบอลข่าน) เอเชียใต้, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้, แอฟริกา โลกอาหรับ ตุรกี และในบรรดามุสลิมในประเทศสหรัฐ
ส่วนมุสลิมนิกายชีอะฮ์คิดเป็นประมาณร้อยละ 10 ของประชากรมุสลิมทั้งหมด โดยในชีอะฮ์ แบ่งเป็นชีอะฮ์สิบสองอิมามประมาณร้อยละ 85 และสำนักที่มีผู้นับถือในชีอะฮ์สิบสองอิมามส่วนใหญ่คือสำนักอุศูลี ในประเทศอิหร่าน (เปอร์เซีย) ประเทศที่เป็นชีอะฮ์อย่างเป็นทางการตั้งแต่ ค.ศ. 1501 มีผู้นับถือนิกายชีอะฮ์เป็นส่วนใหญ่ (ประมาณร้อยละ 90) และยังเป็นประชากรส่วนใหญ่ในอาเซอร์ไบจาน (ประมาณร้อยละ 65) อิรัก (ประมาณร้อยละ 55) และบาห์เรน (พลเมืองประมาณร้อยละ 60 ไม่นับชาวต่างชาติ) ทาง UNHCR รายงานว่าชุมชนชีอะฮ์ในประเทศเยเมนเป็นชนกลุ่มน้อยจำนวนมากนับถือนิกายชีอะฮ์ (ส่วนใหญ่อยู่ในสายซัยดี) ข้อมูลต่าง ๆ ระบุจำนวนชีอะฮ์ในเยเมนที่ร้อยละ 25–30 ประชากรตุรกีประมาณร้อยละ 10 นับถือนิกายชีอะฮ์สายอาเลวี พลเมืองคูเวตประมาณร้อยละ 30 ประชากรมุสลิมในเลบานอนร้อยละ 45 ซาอุดีอาระเบียร้อยละ 10 ร้อยละ 12 ในซีเรีย (ส่วนใหญ่นับถือสายอะละวี) และร้อยละ 10 ในปากีสถานนับถือนิกายชีอะฮ์ และประมาณร้อยละ 10 ในอัฟกานิสถาน มุสลิมน้อยกว่าร้อยละ 5 ในไนจีเรีย และประชากรประมาณร้อยละ 5 ในทาจิกิสถานนับถือนิกายชีอะฮ์ อินเดียมีผู้นับถือนิกายชีอะฮ์ ("เป็นไปได้") พอ ๆ กับในประเทศอิรัก
แวลี แนสร์ นักวิชาการ ระบุว่า จำนวนและร้อยละของประชากรที่นับถือนิกายซุนนีและชีอะฮ์ไม่แน่นอนเนื่องจาก "ในตะวันออกกลางส่วนใหญ่ เป็นเรื่องไม่สะดวก" ที่จะมีตัวเลขที่แน่นอน "สำหรับระบอบการปกครองโดยเฉพาะ"
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > ผู้สืบทอดของมุฮัมมัด

ข้อมูลเพิ่มเติม: รอฟิเฎาะฮ์, ผู้สืบทอดของมุฮัมมัด, และ ชีอะฮ์สิบสองอิหม่าม
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > มะฮ์ดี

มะฮ์ดีคือผู้ไถ่ถอนตามคำทำนายของศาสนาอิสลาม แม้ว่าชีอะฮ์และซุนนีจะมีความเห็นในเรื่องลักษณะของมะฮ์ดีแตกต่างกัน แต่สมาชิกจำนวนมากของทั้งสองกลุ่มเชื่อว่ามะฮ์ดีจะปรากฏตัวในวาระสุดท้ายของโลกเพื่อสร้างสังคมอิสลามที่สมบูรณ์แบบและยุติธรรม
ในชีอะฮ์ "สัญลักษณ์ของมะฮ์ดีได้พัฒนาเป็นแนวคิดทางศาสนาที่ทรงพลังและสำคัญ" ชีอะฮ์สิบสองอิมามเชื่อว่ามะฮ์ดีคือมุฮัมมัด อัลมะฮ์ดี อิมามคนที่ 12 จะกลับมาจากการซ่อนเร้น ซึ่งอัลลอฮ์ซ่อนไว้ตั้งแต่ ค.ศ. 874 ความเชื่อของซุนนีสายหลักค่อนข้างต่างกันตรงที่ มะฮ์ดีเป็นองค์ประกอบสำคัญในอวสานวิทยาของนิกายซุนนี โดยการปรากฏตัวของเขาถือเป็นสัญลักษณ์สุดท้ายของสัญญาณเล็กของวันสิ้นโลกก่อนการปรากฏตัวของสัญญาณใหญ่ พวกเขาเชื่อว่ามะฮ์ดีจะเป็นลูกหลานของมุฮัมมัดที่มีชื่อว่ามุฮัมมัด และจะฟื้นฟูความเชื่อนี้
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > ฮะดีษ

ชีอะฮ์ยอมรับฮะดีษเดียวกันบางส่วนของมุฮัมมัดที่ซุนนีถือเป็นส่วนหนึ่งของซุนนะฮ์ และเป็นพื้นฐานของกฎของพระเจ้าและการปฏิบัติทางศาสนา นอกจากนี้ พวกเขายังพิจารณาคำพูดของอะฮ์ลุลบัยต์ที่ไม่ได้ระบุถึงมุฮัมมัดโดยตรงว่าเป็นฮะดีษ ชีอะฮ์ไม่ได้ยอมรับฮะดีษของซุนนีจำนวนมาก เว้นแต่ว่าฮะดีษเหล่านั้นจะได้รับการบันทึกไว้ในแหล่งข้อมูลของชีอะฮ์ด้วย หรือสามารถพิสูจน์วิธีการบันทึกได้
ฮะดีษบางส่วนที่ซุนนียอมรับ (เช่น จากอาอิชะฮ์หรืออะบูฮุร็อยเราะฮ์) ไม่เป็นที่นิยมในหมู่ชีอะฮ์ (ชีอะฮ์ถือว่าอาอิชะฮ์คัดค้านอะลี และอะบูฮุร็อยเราะฮ์เป็นศัตรูของอะลี และเป็นมุสลิมเพียงสี่ปีก่อนที่มุฮัมมัดจะเสียชีวิต แม้ว่าอะบูฮุร็อยเราะฮ์ติดตามมุฮัมมัดเพียง 4 ปี เขาสามารถบันทึกฮะดีษได้มากกว่าอะบูบักร์และอะลีถึง 10 เท่า)
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > ศูฟี

กล่าวกันว่าชีอะฮ์และศูฟีมีลักษณะร่วมกันหลายประการ ได้แก่: ความเชื่อเรื่องความหมายภายในของอัลกุรอาน สถานะพิเศษสำหรับบางบุคคล (ศูฟีเป็นนักบุญ ชีอะฮ์เป็นอิมาม) รวมถึงความเลื่อมใสต่อตระกูลอะลีและมุฮัมมัด
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > เสาหลักความเชื่อ

หลักการอิสลาม (أركان الإسلام) เป็นคำที่ใช้เรียกหน้าที่ 5 ประการที่มุสลิมทั้งนิกายซุนนีและชีอะฮ์ทุกคนต้องปฏิบัติ หน้าที่เหล่านี้ ได้แก่ ชะฮาดะฮ์ (กาประกาศความศรัทธา), ละหมาด, ซะกาต (การให้ทาน), ศีลอด (โดยเฉพาะในช่วงเราะมะฎอน) และ ฮัจญ์ (การแสวงบุญที่มักกะฮ์) นอกจากนี้ เทววิทยาชีอะฮ์ยังเพิ่มอีก 2 แนวคิดที่นิยามความเป็นศาสนาทั้งหมด คือ รากฐานของศาสนา (อุศูลุดดีน) และกิ่งก้านของศาสนา (ฟุรูอุดดีน)
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > การปฏิบัติ

การแยกความแตกต่างหลายประการระหว่างซุนนีและชีอะฮ์สามารถทำได้จากการสังเกตเพียงอย่างเดียว:
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > การปฏิบัติ > ละหมาด

เมื่อทำการละหมาด ชีอะฮ์จะวางหน้าผากลงบนวัตถุที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ซึ่งส่วนมากจะเป็นแผ่นดินเหนียว (โมฮร์) หรือดิน (ตุรบะฮ์) แทนที่จะวางลงบนพรมละหมาดโดยตรง
ในวันหนึ่งมุสลิมละหมาด 5 เวลาที่แตกต่างกัน ชีอะฮ์บางส่วนจะละหมาดควบสองชุด (1+2+2, เช่น ศุบห์ เป็นการเฉพาะ, ซุฮร์ควบกับอัศร์ และมัฆริบควบกับอิชาอ์) โดยละหมาด 5 ครั้งต่อวัน แต่เผื่อช่วงพักเล็กน้อยระหว่างการละหมาดสองครั้ง แทนที่จะละหมาด 5 ครั้งโดยเว้นระยะห่างระหว่างกันตามสำนักของซุนนี
ชีอะฮ์และผู้นับถือมัซฮับมาลิกีของซุนนีวางมือข้างลำตัวขณะละหมาด ในขณะที่ซุนนีมัซฮับอื่นไขว้แขน (ขวาทับซ้าย) และประสานมือไว้ด้วยกัน นักวิชาการซุนนี (โดยเฉพาะมัซฮับมาลิกี) มักถือกันว่าทั้งสองอย่างนี้ยอมรับได้
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > การปฏิบัติ > มุตอะฮ์และมิสยาร

ชีอะฮ์สิบสองอิมามอนุญาตให้นิกาห์มุตอะฮ์ นั่นคือ การแต่งงานชั่วคราวที่ระบุเวลาตามกำหนด การปฏิบัติเช่นนี้ไม่ได้รับอนุญาตภายในหมู่ซุนนี หรือแม้แต่ภายในชีอะฮ์อิสมาอีลียะฮ์หรือชีอะฮ์ซัยดียะฮ์ เนื่องจากถือว่าเป็นการผิดประเวณีที่วางแผนและตกลงกันไว้แล้ว มากกว่าการแต่งงาน สำนักเหล่านี้เชื่อว่ามุตอะฮ์เคยได้รับอนุญาตแต่อุมัรสั่งห้ามในสมัยของท่าน (มุตอะฮ์ไม่เหมือนกับการแต่งงานแบบมิสยารที่ไม่มีวันสิ้นสุดและอนุญาตแค่ในซุนนีบางส่วน การแต่งงานแบบมิสยารต่างจากการแต่งงานแบบทั่วไปตรงที่ฝ่ายชายไม่มีความรับผิดชอบทางการเงินต่อฝ่ายหญิงโดยสมัครใจ ในการแต่งงานแบบมิสยาร ฝ่ายชายสามารถหย่าร้างกับฝ่ายหญิงได้ทุกเมื่อที่ต้องการ)
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > การปฏิบัติ > ฮิญาบและชุดคลุม

สตรีทั้งซุนนีและชีอะฮ์สวมฮิญาบ สตรีชีอะฮ์ที่เคร่งศาสนาจะสวมชุดสีดำเช่นเดียวกับสตรีซุนนีบางคนในอ่าวเปอร์เซีย ผู้นำศาสนานิกายชีอะฮ์บางส่วนก็สวมชุดคลุมสีดำ สตรีมุสลิมซุนนีและชีอะฮืสายหลักคลุมฮิญาบต่างกัน นักวิชาการซุนนีบางคนเน้นย้ำถึงการปกปิดร่างกายทั้งหมดในที่สาธารณะ รวมถึงใบหน้า ในขณะที่นักวิชาการบางคนไม่นับใบหน้าเป็นส่วนหนึ่งในฮิญาบ นักวิชาการชีอะฮ์เชื่อว่าฮิญาบต้องปกปิดรอบใบหน้าและขึ้นไปจนถึงคาง สตรีชีอะฮ์บางส่วน (เช่นในอิหร่านและอิรัก) ใช้มือจับผ้าคลุมแชโดร์สีดำเพื่อปกปิดใบหน้าเมื่ออยู่ในที่สาธารณะเหมือนกับซุนนี
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > การปฏิบัติ > ชื่อตัว

ชาวมุสลิมมักตั้งชื่อตามมุสลิมยุคแรกที่มีชื่อเสียง ดังนั้น ชื่อตัวของชีอะฮ์มักมาจากชื่อของอะฮ์ลุลบัยต์ โดยเฉพาะ ฟาฏิมะฮ์ ซัยนับ อะลี อับบาส ฮะซัน และฮุซัยน์ที่มีจำนวนมากอย่างเหลือล้นในหมู่ชีอะฮ์ ส่วนอุมัร อุษมาน อะบูบักร์ อาอิชะฮ์เป็นชื่อที่พบได้มากในหมู่ซุนนี แต่พบได้น้อยมากในหมู่ชีอะฮ์
ความแตกต่างในความเชื่อและการปฏิบัติ > การปฏิบัติ > การแสวงบุญ

การแสวงบุญที่มักกะฮ์ (ฮัจญ์) เป็นหนึ่งในเสาหลักของอิสลามทั้งนิกายซุนนีและชีอะฮ์แต่ชีอะฮ์มีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่หลายแห่งที่พวกเขาไปแสวงบุญ (ซิยาเราะฮ์) ได้แก่สุสานอัลบะเกียะอ์ใกล้มะดีนะฮ์ นาจาฟกับกัรบะลาอ์ในประเทศอิรัก และโกมกับแมชแฮดในประเทศอิหร่าน
ประวัติสมัยต้นถึงก่อนสมัยใหม่

ข้อมูลเพิ่มเติม: ประวัติศาสตร์อิสลาม
ต้นกำเนิดของชีอะฮ์เกิดขึ้นเพื่อตอบสนองต่อเหตุผู้สืบทอดของมุฮัมมัดและใครควรเป็นผู้ดำรงตำแหน่งระหว่างอะลีหรือสมาชิกที่มีประสบการณ์กว่าในเผ่ากุร็อยช์ แนวคิดของนิกายชีอะฺฮ์ตกผลึกมากขึ้นจากช่วงเหตุการณ์ต่าง ๆ ในยุทธการที่กัรบะลาอ์ (ค.ศ. 680) ที่ฮุซัยน์ บุตรของอะลี และหลานชายของมุฮัมมัด ถูกสังหารร่วมกับผู้ติดตามหลายคน ทำให้ความแตกแยกทางการเมืองกลายเป็นเรื่องส่วนตัวมากขึ้น ซึ่งมีลักษณะเป็นความบาดหมางด้านสายเลือด (blood feud) และเป็นสาเหตุในการแยกห่างกันไปอีก
ถึงกระนั้นในคริสต์ศตวรรษที่ 13 ถึง 14 การปฏิบัติของนิกายซุนนีและชีอะฮ์ยังคงเชื่อมโยงกันอย่างมาก และบุคคลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับศาสนาอิสลามนิกายชีอะฮ์ในปัจจุบัน เช่น อะลีและญะอ์ฟัร อัศศอดิก มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อผู้นับถือศาสนาอิสลามในการเข้าใจสิ่งที่มองไม่เห็น (อัลฆ็อยบ์)
ดูเพิ่ม

ข้อความอัมมาน
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
ศาสนาอิสลามในประเทศอิหร่าน
เคาะวาริจญ์
องค์การความร่วมมืออิสลาม
ภาพรวมศาสนาอิสลาม
รอฟิเฎาะฮ์
ชีอะฮ์ในโลกอาหรับ
ความสัมพันธ์ศูฟี–ซะละฟี
ความสัมพันธ์คาทอลิก-โปรเตสแตนต์ – เทียบกับศาสนาคริสต์
ความสัมพันธ์คาทอลิก-อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ – เทียบกับศาสนาคริสต์
ข้อมูล

Kazemzadeh, Firuz (1991). "Iranian relations with Russia and the Soviet Union, to 1921".  ใน Avery, Peter; Hambly, Gavin; Melville, Charles (บ.ก.). The Cambridge History of Iran. Vol. 7. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-20095-0.
Kepel, Gilles (2002). Jihad: The Trail of Political Islam. Harvard University Press. ISBN 9780674010901. Jihad: The Trail of Political Islam.
Mikaberidze, Alexander, บ.ก. (2011). "Russo-Iranian Wars". Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, Volume 1. ABC-CLIO. ISBN 978-1-59884-336-1.
Nasr, Vali (2006). The Shia Revival : How Conflicts Within Islam Will Shape the Future. Norton.
อ่านเพิ่ม

Hazleton, Lesley (2009). After the Prophet: The Epic Story of the Shia-Sunni Split in Islam. Doubleday. ISBN 978-0385523936.
Nasr, Hossein (1972). Sufi Essays. Suny press. ISBN 978-0-87395-389-4.
Nasr, Vali (2006). The Shia Revival : How Conflicts Within Islam Will Shape the Future. Norton. pp. 59–60.
The Arab Shia: The Forgotten Muslims, by Graham E. Fuller and Rend Rahim Francke. New York: Saint Martin's Press, 1999, ISBN 0-312-23956-4
Shi'a Islam, by Muhammad Husayn Tabatabaei and Hossein Nasr, SUNY Press, 1979. ISBN 978-0-87395-272-9
Saudi Clerics and Shia Islam, by Raihan Ismail, Oxford University Press, 2016. ISBN 978-0-19-023331-0
Don't Fear the Shiites: The Idea of a Teheran-Controlled "Shiite Crescent" over the Greater Middle East is at Odds with Reality, by Michael Bröning. In: International Politics and Society, 3 /2008, pp. 60–75.
Here Are Some of the Day-To-Day Differences Between Sunnis and Shiites. Azadeh Moaveni. Huffington Post, 25 June 2014
Opposing the Imam: The Legacy of the Nawasib in Islamic Literature, Nebil Husayn, Cambridge Studies in Islamic Civilization, Cambridge University Press ISBN ebook ebook: 9781108966061
แหล่งข้อมูลอื่น

"The Sunni-Shia Divide", Council on Foreign Relations
การแบ่งผู้นับถือนิกายซุนนี ชีอะฮ์ และอิบาฎียะฮ์
มุสลิมซุนนี (ซ้าย) ข้างมุสลิมชีอะฮ์ (ขวา) แสดงวิธีการละหมาดต่างกัน ภาพในวันที่ 16 มีนาคม ค.ศ. 2018 ช่วงละหมาดวันศุกร์ที่เตหะราน ประเทศอิหร่าน
การทำลายสุสานฮุซัยน์ อิบน์ อะลีที่กัรบะลาอ์ ถูกประณามในเอกสารตัวเขียนสมัยโมกุล
นักเรียนเหล่า

นักเรียนเหล่า หมายถึง นักเรียนนายร้อย นักเรียนนายเรือ นักเรียนนายเรืออากาศ นักเรียนนายร้อยตำรวจ และนักเรียนแพทย์ทหาร เป็นคำกลาง ๆ หากใช้คำว่านักเรียนนายร้อย อาจหมายถึงได้ทั้ง นักเรียนนายร้อยทหารบก (จปร.) และ นักเรียนนายร้อยตำรวจ (สามพราน)
คำเรียก

นักเรียนนายร้อย (นนร.) - โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (รร.จปร.)
นักเรียนนายเรือ (นนร.) - โรงเรียนนายเรือ (รร.นร.)
นักเรียนนายเรืออากาศ (นนอ.) - โรงเรียนนายเรืออากาศ (รร.นอ.)
นักเรียนนายร้อยตำรวจ (นรต.) - โรงเรียนนายร้อยตำรวจ (รร.นรต.)
นักเรียนแพทย์ทหาร (นพท.) - วิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า (วพม.)
ฤดูหนาวจากภูเขาไฟ

ฤดูหนาวจากภูเขาไฟ คือการที่โลกมีอุณหภูมิลดลงจากการระเบิดของภูเขาไฟขนาดใหญ่ที่ทำให้เกิดเถ้าภูเขาไฟ, กรดซัลฟิวริกและน้ำจำนวนมากในชั้นบรรยากาศจนทำให้บดบังแสงจากดวงอาทิตย์และมีการเพิ่มอัลบีโด (ค่าการสะท้อนแสง) ของโลกมากขึ้น ความหนาวเย็นของปรากฏการณ์นี้จะกินเวลานานเท่าไหร่ก็ขึ้นอยู่กับจำนวนก๊าซกำมะถันที่เปลี่ยนรูปเป็นอนุภาคชื่อว่าละอองลอยของกรดซัลฟิวริกซึ่งจะรวมตัวกันที่ชั้นสตราโทสเฟียร์ ซึ่งละอองลอยที่อยู่บนชั้นบรรยากาศจะทำให้ผิวโลกเย็นลงเนื่องจากมันช่วยสะท้อนแสงและรังสีจากดวงอาทิตย์กลับสู่อวกาศและดูดซับรังสีภาดพื้นดินของโลก
ตัวอย่างทางประวัติศาสตร์

ฤดูหนาวจากภูเขาไฟช่วงหลังเป็นช่วงฤดูหนาวที่มีขนาดเล็กแต่ในอดีตนั้นค่อนข้างสำคัญ
เหตุการณ์ล่าสุด การระเบิดของภูเขาไฟปินาตูโบ พ.ศ. 2534 ภูเขาไฟประเภทกรวยสลับชั้นในประเทศฟิลิปปินส์ทำให้โลกมีอุณหภูมิลดลง 2–3 ปี
การระเบิดของภูเขาไฟกรากะตัว พ.ศ. 2426 ทำให้เกิดสภาพคล้ายฤดูหนาวจากภูเขาไฟ 4 ปีหลังการระเบิดทำให้เกิดความเย็นที่ผิดปกติและพายุหิมะที่รุนแรง
การปะทุของภูเขาไฟตัมโบรา พ.ศ. 2358 ภูเขาไฟประเภทกรวยสลับชั้นในประเทศอินโดนีเซีย ทำให้เกิดน้ำค้างแข็งกลางฤดูร้อนในรัฐนิวยอร์กและทำให้เกิดหิมะตกในนิวอิงแลนด์และรัฐนิวฟันด์แลนด์และแลบราดอร์ซึ่งเหตุการณ์ครั้งนี้ถูกเรียกว่า "ปีไร้ฤดูร้อน"
กระดาษที่เขียนโดยเบนจามิน แฟรงคลินใน พ.ศ. 2326 ได้เขียนถึงความหนาวในหน้าร้อนของปี 2326 ซึ่งเกิดจากฝุ่นภูเขาไฟจากภูเขาไฟลาไคในไอซ์แลนด์ซึ่งได้ปล่อยซัลเฟอร์ไดออกไซด์จำนวนมากส่งผลให้ปศุสัตว์บนเกาะตาย, เกิดทุพภิกขภัยจนทำให้ชาวไอซ์แลนด์ 1 ใน 4 ต้องตายลง, ซีกโลกเหนืออุณหภูมิลดลงประมาณ 1 °C ในปีที่ปะทุ แต่ถึงอย่างนั้นข้อเสนอของเบนจามิน แฟรงคลินนั้นได้รับการตั้งคำถามว่าอาจจะผิด
การระเบิดของภูเขาไฟฮวายนาปูตินาในเปรู พ.ศ. 2143 จากการศึกษาวงปีต้นไม้แสดงให้เห็นว่า พ.ศ. 2143 นั้นมีอากาศเย็น, ทำให้เกิดทุพภิกขภัยในรัสเซียในปี 2144–2146 และตั้งแต่ พ.ศ. 2143 ถึง 2145 สวิตเซอร์แลนด์, ลัตเวียและเอสโตเนียต้องเผชิญกับฤดูหนาวที่มีอากาศหนาวจัด พ.ศ. 2144 การผลิตไวน์ในฝรั่งเศสล้าช้าส่วนในเปรูและเยอรมนีการผลิตไวน์ก็ทรุดตังลง ต้นท้อในจีนบานช้าและทะเลสาบซุวะในญี่ปุ่นก็แข็งตัว
พ.ศ. 1995 หรือ พ.ศ. 1996 การประทุของภูเขาไฟใต้ทะเลคูเว (Kuwae) ทำให้เกิดยุดน้ำแข็งขนาดเล็ก
ทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ใน พ.ศ. 1858–1860 ในทวีปยุโรปอาจเป็นผลมาจากเหตุการณ์ภูเขาไฟระเบิด คาดว่าน่าจะเป็นภูเขาไฟทาราวีราในประเทศนิวซีแลนด์ซึ่งมีผลประมาณ 5 ปี
เหตุการณ์ลมฟ้าอากาศสุดโต่งใน พ.ศ. 1078–1079 มีแนวโน้มว่าน่าจะเกี่ยวข้องกับเหตุภูเขาไฟระเบิดคำอธิบายทางด้านทฤษฎีล่าสุดคือการระเบิดของเตเอรา บลานกา โคเบน  (Tierra Blanca Joven) ในภาคกลางของเอลซัลวาดอร์
หนึ่งในฤดูหนาวจากภูเขาไฟที่สำคํญครั้งหนึ่งเกิดขึ้นเมื่อ 71,000–73,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช เป็นเหตุการระเบิดของซูเปอร์ภูเขาไฟโตบาบนเกาะสุมาตราในอินโดนีเซียหลังการระเบิด 6 ปีมีการปล่อยปริมาณกำมะถันสูงสุดในช่วง 110,000 ปี และยังทำให้ป่าไม้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถูกทำลายและอุณหภูมิของโลกลดลง 1 °C นักวิทยาศาสตร์บางคนตั้งสมมติฐานว่าการปะทุครั้งนี้อาจส่งผลให้เร่งการเกิดธารน้ำแข็งซึ่งเพิ่มความหนาวเย็นภายในทวีป ความหนาวเย็นนี้ทำให้จำนวนประชากรมนุษย์และสัตว์ลดลงจำนวนมาก แต่มีบางกลุ่มโต้แย้งว่าการระเบิดของภูเขาไฟนั้นสั้นและไม่อาจทำให้ประชากรมนุษย์ช่วงแรก ๆ ลดลงได้
นี้รวมถึงเหตุการ์ณการลดลงอย่างรวดเร็วของประชากรในช่วงเวลาเดี่ยวกันหรือก็คือคอคอดประชากรซึ่งน่าจะเกี่ยวข้องกับฤดูหนาวจากภูเขาไฟ (ดูเพิ่ม ทฤษฎีมหันตภัยโตบา) โดยเฉลี่ยการระเบิดอย่างรุนแรงของซูเปอร์ภูเขาไฟจะมีมวลการปะทุอย่างน้อย 1015 กิโลกรัม (มวลการปะทุของโตบา = 6.9 × 1015 kg) เกิดขึ้นทุกๆ 1 ล้านปี
อย่างไรก็ตามใน พ.ศ. 2556 นักโบราณคดีค้นพบชั้นจุลภาคของขี้เถ้าภูเขาไฟในตะกอนของทะเลสาบมาลาวีซึ่งเชื่อมโยงกับเถ้าของการระเบิดของภูเขาไฟโตบาเมื่อ 75,000 ปีก่อน และยังได้ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงของซากฟอสซิลใกล้กับชั้นขี้เถ้าซึ่งคาดว่าน่าจะเกิดขึ้นหลังฤดูหนาวภูเขาไฟที่รุนแรง ซึ่งผลที่ได้นี้ทำให้นักโบราณคดีสรุปว่าการปะทุของภูเขาไฟที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของมนุษย์ไม่เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของแอฟริกาตะวันออกสักเท่าไหร่
อ่านเพิ่ม

Rampino, M R; Self, S; Stothers, R B (May 1988). "Volcanic Winters". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 16 (1): 73–99. Bibcode:1988AREPS..16...73R. doi:10.1146/annurev.ea.16.050188.000445. ISSN 0084-6597.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ฤดูหนาวจากภูเขาไฟ
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  สหรัฐ 
ภูเขาไฟปินาตูโบระเบิดใน พ.ศ. 2534
พรานพิศวาส

เรื่องสั้นโดยอาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์  ที่มีเชอร์ล็อก โฮมส์เป็นตัวละครสำคัญ
| --- | --- |
ภาพวาดเหนือชื่อเรื่องสั้นโดยจอห์น ริชาร์ด ฟลานาแกนในนิตยสารคอลเลียร์ปี ค.ศ. 1924
ผู้ประพันธ์: อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์
ชื่อเรื่องต้นฉบับ: The Adventure of the Illustrious Client
ผู้แปล: อ. สายสุวรรณ
ประเทศ: สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร
ภาษา: อังกฤษ
ชุด: เรื่องสั้นเชอร์ล็อก โฮมส์ ชุดบันทึกคดี
ประเภท: เรื่องสั้นนวนิยายนักสืบ
วันที่พิมพ์: พฤศจิกายน ค.ศ. 1924
เรื่องก่อนหน้า: พินัยกรรมประหลาด 
เรื่องถัดไป: ความจริงในนิยาย 
ข้อความ: พรานพิศวาส ที่ วิกิซอร์ซ
"พรานพิศวาส" (อังกฤษ: The Adventure of the Illustrious Client) เป็นเรื่องสั้นเรื่องหนึ่งใน 56 เรื่องที่เกี่ยวกับเชอร์ล็อก โฮมส์ เขียนโดยอาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์ ตีพิมพ์ครั้งแรกในนิตยสารคอลเลียร์ในสหรัฐอเมริกาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1924 และตีพิมพ์ในนิตยสารนิตยสารสแตรนด์ในสหราชอาณาจักรโดยแบ่งเป็น 2 ตอนในเดือนกุมภาพันธ์และมีนาคม ค.ศ. 1925 เป็นเรื่องสั้นที่รวบรวมตีพิมพ์ในหนังสือรวมเรื่องสั้น เรื่องสั้นเชอร์ล็อก โฮมส์ ชุด บันทึกคดี ในปี ค.ศ. 1927
ประวัติการตีพิมพ์

"พรานพิศวาส" ตีพิมพ์ครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาในนิตยสารคอลเลียร์ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1924 และตีพิมพ์ครั้งแรกในสหราชอาณาจักรในนิตยสารสแตรนด์ในเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม ค.ศ. 1925 ในนิตยสารคอลเลียร์มีภาพวาดประกอบเนื้อเรื่อง 4 ภาพวาดวาดโดยจอห์น ริชาร์ด ฟลานาแกน ในนิตยสารสแตรนด์มีภาพวาดประกอบเนื้อเรื่อง 8 ภาพวาดโดยโฮเวิร์ด เค. เอคล็อก เรื่องสั้นถูกรวมในหนังสือรวมเรื่องสั้น เรื่องสั้นเชอร์ล็อก โฮมส์ ชุด บันทึกคดี ซึ่งตีพิมพ์ในสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1927
อ้างอิงและบรรณานุกรม

↑  Smith (2014), p. 210.
↑  Cawthorne (2011), p. 150.
Cawthorne, Nigel (2011). A Brief History of Sherlock Holmes. Running Press. ISBN 978-0762444083.
Dickerson, Ian (2019). Sherlock Holmes and His Adventures on American Radio. BearManor Media. ISBN 978-1629335087.
Smith, Daniel (2014) [2009]. The Sherlock Holmes Companion: An Elementary Guide (Updated ed.). Aurum Press. ISBN 978-1-78131-404-3.
แหล่งข้อมูลอื่น

ข้อความเต็มของ พรานพิศวาส ที่วิกิซอร์ซ
วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พรานพิศวาส
เชอร์ล็อก โฮมส์ ชุด บันทึกคดีรวมถึงเรื่อง พรานพิศวาส ที่ Standard Ebooks
'The Adventure of  the Illustrious Client', Project Gutenberg Australia
| ด ค กเรื่องสั้นเชอร์ล็อก โฮมส์ ชุด บันทึกคดี โดย อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์ |
| --- | --- |
 "เพชรมงกุฎ"  "สะพานมรณะ"  "คนลิง"  "ผีดิบอาละวาด"  "พินัยกรรมประหลาด"  "พรานพิศวาส"  "ความจริงในนิยาย"  "ทหารขี้ทูด"  "ขนคอสิงห์"  "หึงสาอาฆาต"  "หญิงคลุมหน้า"  "สุสานร้าง" 
 แรงพยาบาท  จัตวาลักษณ์   การผจญภัย  จดหมายเหตุ  หมาผลาญตระกูล  คืนชีพ  หุบเขาแห่งภัย  ลาโรง  บันทึกคดี