อำเภออุทัย
ประวัติ

พื้นที่อำเภออุทัย ภายหลังการสถาปนากรุงศรีอยุธยาแล้ว พระยาตากได้กลับมายังหมู่บ้านที่เคยนำทัพผ่าน โดยให้ชื่อหมู่บ้านที่ทำอาวุธว่า "บ้านธนู" หมู่บ้านทีให้เสบียงว่า "บ้านข้าวเม่า" หมู่บ้านที่นางโพ และนายพรานกับพรรคพวกร่วมใจกันสู้กับพม่าว่า "บ้านโพสาวหาญ"  และ "บ้านพรานนก" บริเวณที่นำทัพมาถึงตอนสว่าพอดีให้ชื่อว่า "อุทัย" หมายความว่า "แสงอาทิตย์ยามรุ่งอรุณ" ซึ่งก็คือบริเวณตำบลอุทัย ในปัจจุบันนี้ และคลองแยกเป็นสามง่ามที่สู้รบกับพม่าจนได้ชัยชนะชื่อว่า "คลองชนะ" เมื่อก่อนนั้นอำเภออุทัยอยู่นอกกำแพงเมืองได้แบ่งเขตออกเป็นแขวง เรียกว่า "แขวงขุนอุทัย" มีขุนอุทัยเป็นขุนแขวง อาณาเขตตั้งแต่ทิศเหนือต่อจากแขวงขุนนครางทิศใต้จดแม่น้ำเจ้าพระยา ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 3 ได้แบ่งแขวงนครซีกซ้ายออกเป็นนครใหญ่ นครซีกขวาเป็นนครน้อย แบ่งแขวงเสนาตอนเหนือเป็นเสนาใหญ่ ตอนใต้เป็นเสนาน้อย แขวงอุทัยคงเดิมไว้ ครั้งสมัยพระยาชัยวิชิต เป็นผู้รักษากรุง แบ่งแขวงอุทัยตอนเหนือ เรียกว่า "อุทัยใหญ่" ตอนใต้เรียกว่า "อุทัยน้อย"
ในปี พ.ศ. 2430 กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดี กระทรวงมหาดไทยได้จัดระเบียบการปกครองเสียใหม่ โดยแบ่งการปกครองเป็นมณฑลเทศาภิบาลกรุงศรีอยุธยา เป็นมณฑลอยุธยา และในปี พ.ศ. 2450 ได้แบ่งแขวงอุทัยเป็นอำเภอ เรียกว่า "อำเภออุทัยใหญ่" ตอนใต้ เป็น "อุทัยน้อย" และในปี พ.ศ. 2460 ได้มีการเปลี่ยนชื่ออำเภอต่าง ๆ มาเป็นชื่ออำเภอในปัจจุบัน โดย อำเภออุทัยน้อยเป็นอำเภอวังน้อย และอำเภออุทัยใหญ่ เป็น อำเภออุทัย
วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2450 แยกพื้นที่ตำบลบ้านสร้าง ตำบลบ่อตาโล่ บางส่วนของตำบลเชียงรากน้อย บางส่วนของตำบลลานเท ของอำเภอพระราชวัง บางส่วนของตำบลหนองน้ำส้ม ของอำเภออุไทยใหญ่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และตำบลหนองแขม ของอำเภอหนองแค จังหวัดสระบุรี มาตั้งเป็น อำเภออุไทยน้อย นำมาจัดตั้งเป็นตำบลใหม่รวมท้องที่ทั้งหมด 10 ตำบล คือ ตำบลบ่อตาโล่ ตำบลลำไทร ตำบลลำตาเสา ตำบลพะยอม ตำบลวังน้อย ตำบลหันตะเภา ตำบลชะแมบ ตำบลวังกุลา ตำบลสนับทึบ และตำบลข้าวงาม
วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภออุไทยใหญ่ จังหวัดกรุงเก่า เป็น อำเภออุทัย
วันที่ 1 ธันวาคม 2478 แยกพื้นที่ตำบลกระจิว ตำบลโคกม่วง ตำบลหนองน้ำใส ตำบลพระแก้ว ตำบลไผ่ล้อม และตำบลดอนหญ้านาง อำเภออุทัย ไปจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอภาชี และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภออุทัย
วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดสระบุรี กับจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (1,2,3)
(1) โอนพื้นที่หมู่ 7 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองกบ อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี เฉพาะส่วนที่อยู่ฝั่งตะวันตกของคลองระพีพัฒน์ มาขึ้นกับตำบลหนองน้ำใส กิ่งอำเภอภาชี อำเภออุทัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
(2) โอนพื้นที่หมู่ 11 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองน้ำใส กิ่งอำเภอภาชี อำเภออุทัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เฉพาะส่วนที่อยู่ฝั่งตะวันออกของคลองระพีพัฒน์ ไปขึ้นกับตำบลหนองกบ อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี
(3) การเปลี่ยนแปลงเขตตาม 1,2 ให้ถือเอาฝั่งตะวันออกของคลองระพีพัฒน์เป็นเส้นเขต
วันที่ 15 พฤษภาคม 2482 โอนพื้นที่หมู่ 5 (ในขณะนั้น) ของตำบลไผ่ล้อม ไปขึ้นกับตำบลโคกม่วง และโอนพื้นที่หมู่ 2,3 (ในขณะนั้น) ของตำบลพระแก้ว ไปขึ้นกับตำบลกระจิว
วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลธนู แยกออกจากตำบลข้าวเม่า ตั้งตำบลบ้านช้าง แยกออกจากตำบลคานหาม และตั้งตำบลหนองไม้ซุง แยกออกจากตำบลระโสม
วันที่ 27 กันยายน 2492 ตั้งตำบลไผ่ล้อม แยกออกจากตำบลโคกม่วง ตั้งตำบลดอนหญ้านาง แยกออกจากตำบลหนองน้ำใส ตั้งตำบลพระแก้ว แยกออกจากตำบลกระจิว และโอนพื้นที่หมู่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลกระจิว ไปตั้งเป็นหมู่ 15 ของตำบลโคกม่วง
วันที่ 10 มีนาคม 2496 ยกฐานะกิ่งอำเภอภาชี อำเภออุทัย เป็น อำเภอภาชี
วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2499 โอนพื้นที่หมู่ 2,5,6 (ในขณะนั้น) ของตำบลเสนา อำเภออุทัย ไปขึ้นกับตำบลโคกม่วง อำเภอภาชี และโอนพื้นที่ตำบลระโสม อำเภออุทัย ไปขึ้นกับอำเภอภาชี
วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลอุทัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลอุทัย
วันที่ 6 พฤศจิกายน 2505 โอนพื้นที่หมู่ 19 (ในขณะนั้น) ของตำบลโคกม่วง อำเภอภาชี มาขึ้นกับตำบลเสนา อำเภออุทัย
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลอุทัย เป็นเทศบาลตำบลอุทัย ด้วยผลของกฎหมาย