stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน

| โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน |
| --- | --- |

กำกับ: โทมัส คาร์เตอร์
เขียนบท: มาร์ค ชวานน์ จอห์น กาตินส์
อำนวยการสร้าง: เดวิด เกล ไบรอัน ร็อบบินส์ ไมเคิล โทลลิน
นักแสดงนำ: ซามูเอล แอล. แจ็กสัน ร็อบ บราวน์ แชนนิง เททัม ริค กอนซาเลซ  อชานติ
กำกับภาพ: ชาโรน แมร์
ตัดต่อ: ปีเตอร์ เบอร์เกอร์
ดนตรีประกอบ: เทรเวอร์ ราบิน
บริษัทผู้สร้าง: เอ็มทีวี ฟิล์มส์ โทลลิน/ร็อบบินส์ โปรดักชั่น  
ผู้จัดจำหน่าย: พาราเมาต์พิกเจอส์
วันฉาย: 14 มกราคม ค.ศ. 2005 (2005-01-14)
ความยาว: 134 นาที
ประเทศ: สหรัฐอเมริกา
ภาษา: อังกฤษ
ทุนสร้าง: 30 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ทำเงิน: 76.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน (อังกฤษ: Coach Carter) เป็นภาพยนตร์อเมริกันแนวชีวประวัติ กีฬา ดราม่า กำกับโดย โทมัส คาร์เตอร์ เขียนบทภาพยนตร์โดย มาร์ค ชวานน์ และ จอห์น กาตินส์ นำแสดงโดย ซามูเอล แอล. แจ็กสัน, ร็อบ บราวน์, แชนนิง เททัม, ริค กอนซาเลซ และ อชานติ ภายใต้การควบคุมการผลิตของ เอ็มทีวี ฟิล์มส์ และ โทลลิน/ร็อบบินส์ โปรดักชั่น โดยภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างมาจากเรื่องจริงของ เคน คาร์เตอร์ โค้ชบาสเกตบอลในโรงเรียนมัธยมริชมอนด์ ผู้ที่ถูกข่าวพาดหัวใหญ่ของสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ. 1999 เพราะไม่ยอมให้ทีมบาสเกตบอลฝีมือเยี่ยมของเขาลงแข่งขันเนื่องจากผลการเรียนไม่ดี ภาพยนตร์เรื่องนี้ยังได้นำอุปกรณ์ของละครชุด The White Shadow นำกลับมาใช้อีกครั้ง ซึ่งคาร์เตอร์ผู้กำกับภาพยนตร์เรื่องนี้ยังได้ร่วมแสดงด้วย
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน เข้าฉายในสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 14 มกราคม ค.ศ. 2005 โดยมีรายได้รวมทั้งหมด 67,264,877 ดอลลาร์สหรัฐ สำหรับผลงานในระดับนานาชาติ รายได้รวมทั่วโลกของภาพยนตร์เรื่องนี้อยู่ที่ประมาณ 76,669,806 ดอลลาร์สหรัฐ
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน ที่ออลมูวี
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน ที่รอตเทนโทเมโทส์
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน ที่เมทาคริติก
โค้ชคาร์เตอร์ ทุ่มแรงใจจุดไฟฝัน ที่บ็อกซ์ออฟฟิศโมโจ
ไคลด์ ทอมบอ

| ไคลด์ ทอมบอ |
| --- | --- |
ไคลด์ ทอมบอ ในไร่นาของครอบครัวกับกล้องโทรทรรศน์ทำเอง (1928)
เกิด: Clyde William Tombaugh 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1906(1906-02-04) สตรีเตอร์ รัฐอิลลินอย สหรัฐ
เสียชีวิต: 17 มกราคม ค.ศ. 1997(1997-01-17) (90 ปี) ลาสครูเซส รัฐนิวเม็กซิโก สหรัฐ
สัญชาติ: อเมริกัน
ศิษย์เก่า: มหาวิทยาลัยแคนซัส
อาชีพ: นักดาราศาสตร์
มีชื่อเสียงจาก: ผู้ค้นพบดาวพลูโต
คู่สมรส: แพทรีเซ๊ย
บุตร: แอนเนต กับ อัลเดน
ญาติ: เคลย์ตัน เคอร์ชอว์ (เหลนชาย) แมทธิว ทอมบอ ริชาร์ด ทอมบอ
รางวัล: Jackson-Gwilt Medal (1931) New Mexico State University Board of Regents Medal (1980) Rittenhouse Medal (1990)
ไคลด์ วิลเลียม ทอมบอ (อังกฤษ: Clyde William Tombaugh; 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2449 – 17 มกราคม พ.ศ. 2540) เป็นนักดาราศาสตร์ชาวอเมริกันผู้ค้นพบดาวเคราะห์แคระพลูโตเมื่อ พ.ศ. 2473
ทอมบอ เกิดที่เมืองสตรีเตอร์ รัฐอิลลินอย ครอบครัวยากจนเกินกว่าที่จะส่งทอมบอ เข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยได้ หลังจากครอยครัวย้ายไปเมืองอยู่ที่รัฐแคนซัส ทอมบอ ได้สร้างกล้องโทรทัศน์ขึ้นด้วยตนเองเพื่อใช้ส่องดูดาว จากการส่งภาพวาดดาวพฤหัสและดาวอังคารที่เขาศึกษาจากกล้องทำเองไปให้สถาบันหอดูดาวโลเวลล์ดู ทอมบอจึงได้งานเป็นผู้ช่วยนักดาราศาสตร์ที่นั่นแลได้ค้นพบดาวพลูโตดังกล่าวเมื่อ พ.ศ. 2473 การค้นพบนี้เองที่ทำให้ทอมบอ ได้เข้าศึกษาและจบสาขาดาราศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยแคนซัสและมหาวิทยาลัยนอร์ทแอริโซนา
ไคลด์ ทอมบอ ทำงานที่หอดูดาวโลเวลล์ระหว่าง พ.ศ. 2472 - พ.ศ. 2488 จึงได้ย้ายไปสอนวิชาดาราศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยนิวเม็กซิโกตั้งแต่ พ.ศ. 2498 จนเกษียณจากงานเมื่อ พ.ศ. 2516
ไคลด์ ทอมบอ ค้นพบดาวเคราะห์น้อย (asteroid) มากถึง 14 ดวง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลพลอยได้จากการค้นหาดาวเตราะห์ต่างๆ รวมทั้งดาวพลูโต ราชสมาคมดาราศาสตร์ แห่งประเทศอังกฤษได้มอบ เหรียญรางวัลแจ็กสัน-วิลท์ ให้แก่เขาเมื่อ พ.ศ. 2474 และเถ้ากระดูกของทอมบอส่วนหนึ่งได้รับการบรรจุไว้ในยานอวกาศ "นิวฮอไรซอน" ที่เดินทางไปยังดาวพลูโต
ไคลด์ วิลเลียม ทอมบอ ถึงแก่กรรมที่นิวเม็กซิโกเมื่ออายุ 91 ปี
โคล สเปราส์

| โคล สเปราส์ |
| --- | --- |
สเปราส์ที่งานแซนดีเอโก คอมิกคอนในปี 2019
เกิด: โคล มิตเชลล์ สเปราส์  (1992-08-04) 4 สิงหาคม ค.ศ. 1992 (32 ปี) อาเรซโซ แคว้นตอสคานา อิตาลี
สัญชาติ: ชาวอเมริกัน
ศิษย์เก่า: มหาวิทยาลัยนิวยอร์ก
อาชีพ: นักแสดง
ปีปฏิบัติงาน: 1993–2012, 2017–ปัจจุบัน
ญาติ: ดิลัน สเปราส์ (พี่ชายฝาแฝด) บอร์บอรอ ป็อลวิน (พี่สะใภ้)
โคล มิตเชลล์ สเปราส์ (อังกฤษ: Cole Mitchell Sprouse) (เกิด 4 สิงหาคม 1992) เป็นนักแสดงชาวอเมริกัน เป็นที่รู้จักในบทบาทโคดี มาร์ตินในซิตคอม The Suite Life of Zack & Cody และ The Suite Life on Deck ที่ช่องดิสนีย์แชนแนล ในช่วงแรกเริ่มอาชีพนักแสดงเขามักปรากฎตัวพร้อมกับดิลัน สเปราส์ พี่ชายฝาแฝด ต่อมาในปี ค.ศ. 2017 สเปราส์ได้รับบทบาทจั๊กเฮด โจนส์ในละครโทรทัศน์ริเวอร์เดล (Riverdale) ออกอากาศช่องเดอะซีดับเบิลยู
ผลงาน > ภาพยนตร์

| ปี | เรื่อง | บทบาท | หมายเหตุ | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 | Big Daddy | Julian McGrath |  |  |
| 1999 | The Astronaut's Wife | Twin |  |  |
| 2001 | Diary of a Sex Addict | Sammy Jr. | Direct-to-video film |  |
| 2001 | I Saw Mommy Kissing Santa Claus | Justin Carver |  |  |
| 2002 | The Master of Disguise | Young Pistachio Disguisey |  |  |
| 2002 | Eight Crazy Nights | KB Toys soldier | Voice |  |
| 2003 | Apple Jack | Jack Pyne | Short film |  |
| 2003 | Just for Kicks | Cole Martin | Direct-to-video film |  |
| 2004 | The Heart Is Deceitful Above All Things | Older Jeremiah |  |  |
| 2006 | Holidaze: The Christmas That Almost Didn't Happen | Kid | Voice; direct-to-video film |  |
| 2007 | A Modern Twain Story: The Prince and the Pauper | Eddie Tudor |  |  |
| 2008 | The Kings of Appletown | Clayton |  |  |
| 2010 | Kung Fu Magoo | Brad Landry | Direct-to-video film |  |
| 2019 | Five Feet Apart | Will Newman |  |  |
ผลงาน > โทรทัศน์

| ปี | เรื่อง | บทบาท | หมายเหตุ | Ref(s) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1993–1998 | Grace Under Fire | Patrick Kelly | Main role |  |
| 1998 | Mad TV | Kid | Guest role; 2 episodes |  |
| 2000–2002 | Friends | Ben Geller | Recurring role; 7 episodes (credited as Cole Mitchell Sprouse) |  |
| 2001 | The Nightmare Room | Buddy | Episode: "Scareful What You Wish For" |  |
| 2001 | That '70s Show | Billy | Episode: "Eric's Depression" |  |
| 2005–2008 | The Suite Life of Zack & Cody | Cody Martin | Main role |  |
| 2006 | The Emperor's New School | Zim | Voice; episode: "Oops, All Doodles/Chipmunky Business" |  |
| 2006 | That's So Raven | Cody Martin | Episode: "Checkin' Out" |  |
| 2008 | According to Jim | Himself | Episode: "I Drink Your Milkshake" |  |
| 2008–2011 | The Suite Life on Deck | Cody Martin | Main role |  |
| 2009 | Wizards of Waverly Place | Cody Martin | Episode: "Cast-Away (To Another Show)" |  |
| 2009 | Hannah Montana | Cody Martin | Episode: "Super(stitious) Girl" |  |
| 2010 | I'm in the Band | Cody Martin | Episode: "Weasels on Deck" |  |
| 2011 | The Suite Life Movie | Cody Martin | Television film |  |
| 2012 | So Random! | Himself | Episode: "Cole and Dylan Sprouse" |  |
| 2017–present | Riverdale | Jughead Jones | Main role |  |
| 2020 | Borrasca | Sam Walker | Podcast |  |
รางวัลและการเสนอชื่อเข้าชิง

| ปี | รางวัล | สาขา | ผลงาน | ผล | Ref>  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 | YoungStar Awards | Best Performance by a Young Actor in a Comedy Film | Big Daddy | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2000 | Blockbuster Entertainment Awards | Favorite Supporting Actor – Comedy | Big Daddy | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2000 | MTV Movie Awards | Best On-Screen Duo (with Dylan Sprouse and Adam Sandler) | Big Daddy | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2000 | Young Artist Awards | Best Performance in a Feature Film – Young Actor Age Ten or Under | Big Daddy | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2006 | Young Artist Awards | Best Performance in a TV Series (Comedy or Drama) – Leading Young Actor | The Suite Life of Zack & Cody | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2007 | Kids' Choice Awards | Favorite Television Actor | The Suite Life of Zack & Cody | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2007 | Young Artist Awards | Best Performance in a TV Series (Comedy or Drama) – Leading Young Actor | The Suite Life of Zack & Cody | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2008 | Kids' Choice Awards | Favorite Television Actor | The Suite Life of Zack & Cody | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2009 | Kids' Choice Awards | Favorite Television Actor | The Suite Life of Zack & Cody | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2010 | Kids' Choice Awards | Favorite Television Actor | The Suite Life on Deck | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2011 | Kids' Choice Awards | Favorite Television Actor | The Suite Life on Deck | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2017 | Shorty Awards | Best Actor |  –  | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2017 | Teen Choice Awards | Choice Drama TV Actor | Riverdale | ชนะ |  |
| 2017 | Teen Choice Awards | Choice TV Ship (with Lili Reinhart) | Riverdale | ชนะ |  |
| 2018 | People's Choice Awards | Male TV Star of the Year | Riverdale | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2018 | Saturn Awards | Best Performance by a Younger Actor in a Television Series | Riverdale | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2018 | Teen Choice Awards | Choice Drama TV Actor | Riverdale | ชนะ |  |
| 2018 | Teen Choice Awards | Choice Liplock (with Lili Reinhart) | Riverdale | ชนะ |  |
| 2018 | Teen Choice Awards | Choice Male Hottie |  –  | ชนะ |  |
| 2018 | Teen Choice Awards | Choice TV Ship (with Lili Reinhart) | Riverdale | ชนะ |  |
| 2019 | People's Choice Awards | Drama Movie Star of the Year | Five Feet Apart | ชนะ |  |
| 2019 | People's Choice Awards | Male TV Star of the Year | Riverdale | ชนะ |  |
| 2019 | Saturn Awards | Best Performance by a Younger Actor in a Television Series | Riverdale | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2019 | Teen Choice Awards | Choice Drama Movie Actor | Five Feet Apart | เสนอชื่อเข้าชิง |  |
| 2019 | Teen Choice Awards | Choice Drama TV Actor | Riverdale | ชนะ |  |
| 2019 | Teen Choice Awards | Choice Ship (with Lili Reinhart) | Riverdale | ชนะ |  |
เพลง

"A Dream Is a Wish Your Heart Makes", Disneymania 4, 2005
"A Dream Is a Wish Your Heart Makes", Princess Disneymania, 2008
แหล่งข้อมูลอื่น

โคล สเปราส์ ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
โคล สเปราส์ ที่เอกซ์ (ทวิตเตอร์)
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  สหรัฐ  โปแลนด์ 
ศิลปิน:  มิวสิกเบรนซ์ 
อื่น ๆ:  IdRef
โคสัมฤทธิ์

นายช่างเพอริลลอสถูกจับยัดเข้าไปในโคสัมฤทธิ์ที่ตนสร้างขึ้นมาเอง
โคสัมฤทธิ์ (อังกฤษ: bronze bull), โคทองเหลือง (อังกฤษ: brazen bull) หรือ โคซีชีเลีย (อังกฤษ: Sicilian bull) เป็นเครื่องลงทัณฑ์และประหารอันคิดค้นขึ้นในกรีซโบราณ โดย เพอริลลอส (Perillos) นายช่างโลหะชาวเอเธนส์ เขาถวายเครื่องนี้แก่ พระเจ้าฟาลาริส (Phalaris) ทรราชแห่งเมืองอาครากัส (Akragas) แคว้นซีชีลี (Sicily) ให้เป็น "วิธีใหม่สำหรับประหารชีวิตนักโทษ" เครื่องนี้มีรูปลักษณ์เป็นโค ทำขึ้นจากสัมฤทธิ์ทั้งตัว และข้างในกลวง ที่ลำตัวโคข้างหนึ่งทำช่องมีฝาปิดไว้เป็นประตู นักโทษจะถูกใส่เข้าไปในตัวโคผ่านประตูนั้น จากนั้นจะสุมเพลิงใต้ท้องโคเพื่อให้โคร้อนทั้งตัว นักโทษจะถูกอบอยู่ข้างในนั้นอย่างทรมาน แล้วจะสุกตายเมื่อโคเปลี่ยนเป็นสีเหลือง
ประวัติ

พระเจ้าฟาลาริส ผู้ปกครองเมืองอาครากัส ในแคว้นซีชีลี มีพระราชโองการให้นายช่างเพอริลลอสสร้างเครื่องประหารนักโทษขึ้น นายช่างผู้นี้ออกแบบให้เครื่องประหารมีรูปลักษณ์เป็นโคดั่งบรรยายมาข้างต้นนั้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง เขาออกแบบให้โคร้องคำรามได้ด้วย โดยส่วนศีรษะของโคนั้นออกแบบให้มีระบบซับซ้อน เป็นท่อกับฝาปิด เพื่อให้เสียงครวญครางของนักโทษที่ถูกอบอยู่ข้างในนั้นเล็ดลอดผ่านท่อออกมาคล้ายเสียงคำรามของสัตว์ พร้อม ๆ กับที่ควันกำยานกลิ่นเผ็ดร้อนจะคละคลุ้งออกมาทางจมูกโค ประหนึ่งโคกำลังโมโหโกรธาด้วย
สร้างโคขึ้นเสร็จแล้ว นายช่างเพอริลลอสกราบบังคมทูลพระกรุณาว่า "เสียงหวีดร้องของนักโทษนั้น จักลอดออกมาทางท่อเหล่านั้นให้พระองค์ได้สดับ อุปมาดังเสียงสัตว์คำรามอันละมุนละไม น่าสังเวช และเป็นมธุรสซึ่งหาที่สุดมิได้" พระเจ้าฟาลาริสทรงฟังคำของนายช่างแล้วทรงรู้สึกสะอิดสะเอียน จึงทรงบัญชาให้นายช่างทดลองเครื่องประหารนี้ด้วยตนเองเสีย เมื่อนายช่างเข้าไปในตัวโค ประตูก็ลั่นลง และเพลิงก็สุมขึ้นใต้ท้องโค แล้วท้าวฟาลาริสก็ได้สดับเสียงโหยหวนของนายช่างเป็นคนแรก แต่ก่อนที่นายช่างจะถึงแก่ความตาย ทรงสั่งให้เปิดประตูโคและนำเขาออกมา นายช่างเชื่อว่าจะพระราชทานรางวัลให้แก่เขาเป็นแน่ ทว่า มีพระราชบัญชาให้จับนายช่างขึ้นไปบนยอดเขาแล้วทุ่มลงมาให้ตายเสีย
ตามตำนาน ว่ากันว่า หลังจากอบนักโทษเสร็จแล้ว เมื่อเปิดประตูดู จะเห็นว่า ชิ้นกระดูกของเหยื่อนั้น "มีประกายดังอัญมณี และฉะนั้น จึงโปรดให้นำไปทำทองพระกร" นอกจากนี้ ยังว่า เมื่อเทเลมาคัส (Telemachus) ผู้กล้า ยึดอำนาจจากพระเจ้าฟาลาริสได้แล้ว ก็ให้ประหารพระองค์ด้วยโคสัมฤทธิ์นี้ดุจกัน
การใช้

มีบันทึกว่า ชาวโรมันใช้โคสัมฤทธิ์ประหารชาวคริสต์เป็นอันมาก ในจำนวนนี้ รวมถึง นักบุญยุสเตส (Saint Eustace) ผู้ถูกอบในโคสัมฤทธิ์พร้อมภรรยาและบุตร ตามพระราชโองการของจักรพรรดิเฮเดรียน (Hadrian) และนักบุญแอนทิพัส (Saint Antipas) มุขนายกแห่งเพอร์กามัม (Bishop of Pergamum) ผู้ถูกประหารใน ค.ศ. 92 เมื่อจักรพรรดิดอมีเชียน (Domitian) ทรงรุกรานเอเชียน้อย
อนึ่ง ปรากฏว่า มีการใช้โคสัมฤทธิ์ในแผ่นดินโรมมาเป็นเวลาอีกสองศตวรรษให้หลัง โดยในช่วงนี้ จักรพรรดิไดโอคลีเชียน (Diocletian) มีพระราชโองการให้ประหารนักบุญเพลาเกียแห่งทาร์ซัส (Pelagia of Tarsus) ใน ค.ศ. 287 ด้วย
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ โคสัมฤทธิ์
พิมพ์ไม้โบราณ แสดงภาพโคสัมฤทธิ์อยู่ด้านซ้าย
โคแวกซ์

โคแวกซ์ (อังกฤษ: COVAX, เป็นตัวย่อของ COVID-19 Vaccines Global Access, ท. การเข้าถึงทั่วโลกซึ่งวัคซีนโควิด-19) เป็นการริเริ่มระดับโลกซึ่งมุ่งให้ทั่วโลกสามารถเข้าถึงวัคซีนโควิด-19 ได้อย่างเสมอภาค นำโดย องค์กรพันธมิตรทั่วโลกด้านวัคซีนและการสร้างภูมิคุ้มกันโรค (GAVI), องค์การอนามัยโลก และ กลุ่มพันธมิตรความร่วมมือด้านนวัตกรรมเพื่อรับมือโรคระบาด (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations, CEPI) เป็นต้น ถือเป็นหนึ่งในสามเสาหลักของเครื่องมือเร่งการเข้าถึงเครื่องมือโควิด-19 (Access to COVID-19 Tools Accelerator) ซึ่งเป็นการริเริ่มตั้งแต่เดือนเมษายน 2563 โดยองค์การอนามัยโลก คณะกรรมาธิการยุโรป กับรัฐบาลฝรั่งเศส โคแวกซ์มุ่งประสานงานทรัพยากรระหว่างประเทศเพื่อให้เข้าถึงการวินิจฉัย การรักษาและวัคซีนโควิด-19 ได้อย่างเท่าเทียม
ผู้มีสิทธิ์ได้รับวัคซีน

ประเทศผู้มีสิทธิ์ได้รับประโยชน์จากโคแวกซ์ส่วนใหญ่มี "สมรรถนะวางระเบียบจำกัด" และขึ้นอยู่กับการอนุญาตของ WHO ในต้นปี 2564 WHO กำลังทบทวนวัคซีน 11 ชนิดเพื่ออนุญาตให้ขึ้นบัญชีใช้ฉุกเฉิน ซึ่งวัคซีนตัวแรกที่อนุมัติคือ วัคซีนโควิด-19 ไฟเซอร์-ไบโอเอ็นเทค (ชื่อการค้า โคมีร์นาตี) ในเดือนธันวาคม 2563 โคแวกซ์สรุปการเจรจากับผู้ผลิตวัคซีนเพื่อให้โครงการเข้าถึงวัคซีน 2 พันล้านโดส
ในเดือนกรกฎาคม 2563 มี 165 ประเทศ (คิดเป็นร้อยละ 60 ของประชากรโลก) เข้าร่วมโคแวกซ์
ผู้บริจาคและผู้ได้รับบริจาค

| --- | --- |
   AMC donor    Member of the European Union (AMC donor)    Self-financing participant    Self-financing participant and AMC donor    AMC recipient    AMC recipient and donor    Not involved 
| ประเทศ | SFP/AMC | AstraZeneca SII | AstraZeneca SK Bioscience | Pfizer/BioNTech | Total |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  อินเดีย | AMC | 97,164,000 | - | - | 97,164,000 |
|  ปากีสถาน | AMC | 17,160,000 | - | - | 17,160,000 |
|  ไนจีเรีย | AMC | 16,008,000 | - | - | 16,008,000 |
|  อินโดนีเซีย | AMC | - | 13,708,800 | - | 13,708,800 |
|  บังกลาเทศ | AMC | 12,792,000 | - | - | 12,792,000 |
|  บราซิล | SFP | - | 10,672,800 | - | 10,672,800 |
|  เอธิโอเปีย | AMC | 8,928,000 | - | - | 8,928,000 |
|  สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก | AMC | 6,948,000 | - | - | 6,948,000 |
|  เม็กซิโก | SFP | - | 6,472,800 | - | 6,472,800 |
|  ฟิลิปปินส์ | AMC | - | 5,500,800 | 117,000 | 5,617,800 |
| ชื่อ | ยอดบริจาค |
| --- | --- |
 สหราชอาณาจักร: 706
 แคนาดา: 246
Bill & Melinda Gates Foundation: 156
 ซาอุดีอาระเบีย: 153
 นอร์เวย์: 134
 ญี่ปุ่น: 130
 สหภาพยุโรป: 117
 ฝรั่งเศส: 117
 เยอรมนี: 117
 อิตาลี: 103
Other Donors: 94
 สเปน: 59
 ออสเตรเลีย: 58
Reed Hastings and Patty Quillin: 30
 สวิตเซอร์แลนด์: 22
Anonymous Foundation: 22
 นิวซีแลนด์: 11
 สวีเดน: 11
 เกาหลีใต้: 10
 คูเวต: 10
 กาตาร์: 10
TikTok: 10
 เดนมาร์ก: 8
Transferwise: 7
 เนเธอร์แลนด์: 6
 สิงคโปร์: 5
Soccer Aid: 4
 กรีซ: 2
 ไอซ์แลนด์: 2
 โคลอมเบีย: 1
Mastercard: 1
 เอสโตเนีย: 0.1
 โมนาโก: 0.1
 ภูฏาน: 0.01
Total: 2,361
โครงการอีเด็น

โครงการอีเด็น
หุ่นยนต์ยักษ์ "WEEE Man"
โครงการอีเด็นในส่วนระบบนิเวศเขตร้อนชื้น
โครงสร้างรูปหกเหลี่ยมในโดมของโครงการอีเด็น
โครงการอีเด็น
โครงการอีเด็น (อังกฤษ: Eden Project) คือกลุ่มอาคารเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมขนาดใหญ่ ตั้งอยู่ในคอร์นวอล สหราชอาณาจักร โครงการนี้ตั้งอยู่บนพื้นที่ของแร่ไธดรัสอะลูมิเนียมซิลิเกตห่างจากตัวเมืองเซนต์บลาเซ 1.25 ไมล์ (2 กิโลกเมตร) และห่างจากเมืองเซนต์ออสเทลล์  3 ไมล์ (5 กิโลเมตร)
อาคารเหล่านี้ประกอบไปด้วยโดมต่างๆ ที่รวบรวมพืชจากทั่วโลก โดยพยายามทำให้เหมือนกับระบบนิเวศโลก โดมเหล่านี้ประกอบขึ้นโดยอาศัยรูปร่างหกเหลี่ยมเป็นร้อยๆแผ่น และรูปห้าเหลี่ยมในบางแห่ง เชื่อมกันจนเป็นอาคารขนาดใหญ่ อาคารนี้มีลักษณะโปร่งแสง สังเคราะห์ขึ้นจากพลาสติก ในโดมแรกนั้น เลียนแบบสิ่งแวดล้อมในเขตร้อน, โดมที่ 2 เลียนแบบเขตอบอุ่น และสภาพอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน
โครงการนี้ เป็นแนวคิดของ ทิม สมิท และออกแบบโดยสถาปนิก นิโคลัส กริมชอว์ และออกแบบด้านวิศวกรรม โดย แอนโทนี ฮันท์ โดยความร่วมมือของ ดาวิส แลงดอน ซึ่งทำให้การบริหารโครงการนี้สำเร็จลุล่วง, เซอร์โรเบิร์ต แมคแอลไพน์ และอัลเฟรด แมคแอลไพน์ ดำเนินการด้านการก่อสร้าง และ มีโร ออกแบบและสร้างระบบนิเวศ โครงการนี้ใช้เวลากว่า 2½ ปีในการก่อสร้างและเปิดให้สาธารณชนเข้าชมเมื่อวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2544
สถานที่ตั้ง > แบบแผน

โครงการนี้ตั้งบนพื้นที่ที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์บนพื้นที่หลุมแร่ไธดรัสอะลูมิเนียมซิลิเกต ความน่าสนใจของโครงการนี้คือ การผสมผสานระหว่างระบบนิเวศ 2 ระบบคือ เขตร้อน และเขตอบอุ่น ประกอบไปด้วยสวนผัก และงานประติมากรรม อาทิ ผึ้งยักษ์, หุ่นยนต์ยักษ์ หรือที่เรียกว่า " RSA WEEE Man" สร้างจากอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เก่าๆ
สถานที่ตั้ง > ระบบนิเวศ

พื้นที่ใต้หลุมอันไร้ประโยชน์ ได้มีการผสมผสานของ 2 ระบบนิเวศคือ
ระบบนิเวศเขตร้อนชื้น ซึ่งเป็นเสมือนเรือนกระจกสำหรับเพาะปลูกพืชที่ใหญ่ที่สุดในโลก ครอบคลุมพื้นที่กว่า 1.559 เฮกเตอร์ (3.9 เอเคอร์) วัดความสูงได้ 180 ฟุต (55 เมตร) ความกว้าง 656 ฟุต (200 เมตร)ในบริเวณนี้มีการปลูกพืชเมืองร้อน อาทิ ต้นกล้วย กาแฟ ยาง ไม้ไผ่ และมีการรักษาอุณหภูมิให้เหมือนเขตร้อนอีกด้วย
ระบบนิเวศเขตอบอุ่น ครอบคุลมพื้นที่กว่า 0.654 เฮกเตอร์ (1.6 เอเคอร์) และวัดความสูงได้ 115 ฟุต (35 เมตร) ความกว้าง 213 ฟุต (65 เมตร) และ 443 ฟุต (135 เมตร) ในเรือนหลังนี้คล้ายคลึงกับอุณหภูมิเขตอบอุ่น และมีพืชแห้งแล้ง อาทิ มะกอก องุ่น  และมีประติมากรรมอีกหลายชิ้น และระบบนิเวศกลางแจ้งเป็นตัวแทนของเขตอากาศของโลก ประกอบด้วยพืชอาทิ ชา ลาเวนเดอร์ ฮอพ และป่าน
อาคารเหล่านี้สร้างจากวัสดุเหล็กกล้าที่มีลักษณะคล้ายท่อ ส่วนมากมีรูปร่างหกเหลี่ยม ภายนอกส่วนที่หุ้มโลหะทำมาจากเทอร์โมพลาสติกชนิด ETFE ส่วนภายนอกนั้น กระจกเป็นสิ่งต้องห้ามในการเลือกนำมาติดตั้งเพราะน้ำหนักและอันตราย ส่วนลักษณะผนังนั้นทำจากวัสดุหลายชั้นของฟิล์ม ETFE ป้องกันรังสีอัลตราไวโอเล็ต ซึ่งครอบคลุมทุกบริเวณ และขยายออกได้เพื่อป้องกันการสั่นสะเทือน นอกจากนี้ วัสดุ ETFE ต่อต้านความเครียด (ค่าความเครียดในทางฟิสิกส์, อ. "Stains" ) และยังทำให้ฝุ่นผงที่มาเกาะชะล้างออกไปได้อย่างง่ายดายเมื่อฝนตก หากต้องการทำความสะอาดสามารถใช้วิธีการไต่จากหลังคาลงมาทำความสะอาดได้ แม้ว่า ETFE สามารถมีรูรั่วได้โดยง่าย แต่สามารถซ่อมแซมได้ง่ายด้วยเทป ETFE
เทคโนโลยี ETFE จัดหาและติดตั้งโดยเวกเตอร์ โฟลเทก ผู้รับผิดชอบความคืบหน้าด้านวัสดุบุผนัง ในส่วนของเหล็ก และรูปแบบบุผนัง ออกแบบ, จัดหา และติดตั้งโดย มีโณ (สหราชอาณาจักร) พีซีแอล  ผู้เข้าร่วมพัฒนาแผนด้านภูมิศาสตร์ และสถาปนิก นิโคลัส  กริมชาว และทีมงาน
คอมพิวเตอร์ควบคุมระบบสิ่งแวดล้อม (อุณหภูมิ, ความชื้นในแต่บะระบบนิเวศ) ออกแบบและติดตั้งโดยบริษัท HortiMaX จำกัด ผู้รับผิดชอบหน้าที่การดูแลรักษาควบคุมสิ่งแวดล้อมและระบบมอนิเตอร์
การก่อสร้างทั้งหมดอำนวยการสร้างโดย แมคแอลไพน์ จอนท์ เวนทูร
สถานที่ตั้ง > ใจกลาง

บริเวณใจกลางเป็นบริเวณใหม่ที่เพิ่งเพิ่มเติมขึ้นมาในพื้นที่โครงการ และเปิดเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2548 ซึ่งมีสิ่งอำนวยความสะดวกด้านการศึกษาในโครงการอีเด็น, ห้องเรียน และพื้นที่จัดนิทรรศการ ออกแบบเพื่อช่วยในให้เป็นสื่อระหว่างคและพืช อาคารเหล่านี้ได้แรงบันดาลใจจากพืช โดยสังเกตได้จากท่อนไม้บนหลังคาที่ทำให้อาคารนี้มีรูปร่างแปลกและแตกต่าง
สถานที่ตั้ง > ส่วนริมโครงการ

ในพื้นที่ส่วรริมของโครงการมีโครงการก่อสร้างอาคารใหม่ของโครงการอีเด็น
โครงการอีเด็นกล่าวว่าพื้นที่นี้จะเป็นสัญลักษณ์ของความคงอยู่, แสดงถึงการปฏิรูประดับสากลแห่งมวลมนุษยชาติที่มีความสามารถในการเป็นสิ่งน่าอัศจรรย์ต่างๆได้ อาคารจะเป็นแบบของเกษตรกรรม และเทคโนโลยี, การเก็บเกี่ยว และพลังงานจากดวงอาทิตย์, ลม และฝน เพื่อแสดงถึงว่า "เราจะสามารถอยู่ได้อย่างไรในอนาคต"
ภายในบริเวณริมนั้นเป็นทะเลทราย, โอเอซิส และสวนน้ำ และอาคารจะทำมาจากไม้ และมีพื้นที่พอที่จะให้ศิลปินน้ำเสียงชั้นยอด, นักประพันธ์, นักดนตรี หรือแม้กระทั่งนักวิทยาศาสตร์ได้ทำงานเป็นชุมชน เป็นครอบครัว แลกเปลี่ยนความคิดที่ดีที่สุดกัน และพัฒนาชีวิตและสภาพแวดล้อมทั้งปัจจุบัน และในอนาคต
ในบริเวณนี้ ผู้ที่คาดว่าจะได้รับคัดเลือกจัดโดย กองทุนล็อตเตอรีขนาดใหญ่ เป็นหนึ่งในโครงการที่แข่งขันเพื่อรางวัล 50 ล้านปอนด์ ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2550 และมีผู้ชนะคือโครงการ ซัซทราน คอนเน็ก 2
ด้านสิ่งแวดล้อม

โดมต่างๆในโครงการนี้ ภายในมีการรวบรวมพืชพรรณที่กำลังเจริญเติบโตนานาชนิดจัดแสดงไว้
โครงการอีเด็นมีการศึกษาสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ โดยมุ่งไปที่การพึ่งพาอาศัยกันของพืช และมนุษย์ โดยพืชสามารถใช้ในการปรุงทำยาได้ ที่นี่ต้องใช้น้ำประมาณมหาศาลที่จะสร้างความชื้นภายในโดมระบบนิเวศเขตร้อน พร้อมๆกันกับสิ่งอำนวยความสะดวกทางสุขาภิบาล น้ำเหล่านี้ได้มาจากการกลั่นน้ำฝนที่ถูกสะสมไว้ก้นหลุมของเหมืองแร่อันเป็นที่ตั้งของโครงการให้สะอาด  ในความเป็นจริงแล้วโดยส่วนมากการใช้น้ำนั้นจะใช้ในการปรุงอาหาร และทำความสะอาด นอกจากนี้ กลุ่มอาคารต่างๆที่นี่ ก็ใช้ "ไฟฟ้าเขียว" นั่นคือใช้พลังงานจากโรงไฟฟ้าพลังงานลมในคอร์นวอล ซึ่งเป็นที่แรกๆที่มีในยุโรป หนึ่งในบริษัทที่มีความขัดแย้งกับโครงการอีเด็นในบางเรื่อง ปัจจุบันมีหุ้นส่วนในกลุ่มบริษัทไรโอทินโท บริษัทเหมืองแร่ชาวบริติช ไรโอทินโทเริ่มต้นในการทำเหมืองแร่ไททาเนียมออกไซด์ที่ประเทศมาดากัสการ์ ซึ่งจะต้องถางป่าริมทะเลบริเวณกว้าง ทำให้ส่งผลค่อความหลากหลายต่อความหลากหลายทางชีวภาพของพืชและสัตว์
ประวัติ

"ศูนย์ผู้มาเยือน" ส่วนแรกของโครงการอีเด็น เปิดให้สาธารณชนเข้าชมเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2543 และพื้นที่ทั้งหมดเปิดให้เข้าชมเมื่อวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2544
โครงการอีเด็นเป็นเจ้าภาพคอนเสิร์ต "คอนเสิร์ต8 ไลฟ์" หรือ "ความเสิร์ตความปรารถนาของแอฟริกา" ในชุดคอนเสิร์ต "8 ไลฟ์" เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2548 โดยใช้พื้นที่ถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง เจมส์ บอนด์ ตอน "ดาย อนัทเธอร์ เดย์ 007 พยัคฆ์ร้ายท้ามรณะ" นอกจากนี้ยังจัดหาพืชให้แก่สวนแอฟริกาของบริติชมิวเซียมอีกด้วย
ในปีพ.ศ. 2548 โครงการอีเด็นเริ่ม "เวลาแห่งของขวัญ" ระหว่างช่วงเดือนฤดูหนาว (เดือนพฤศจิกายน - กุมภาพันธ์) จุดเด่นคือลานน้ำแข็งที่ปกคลุมทะเลสาบ ที่มีบาร์คาร์เฟ่เล็กๆตั้งอยู่ และตลาด[[คริสต์มาสลล พร้อมการประสานเสียงจากนักประสานเสียงชาวคอร์นเวล ซึ่งโดยปกติจะแสดงในพื้นที่ระบบนิเวศ
ในปี พ.ศ. 2549 และ 2550 โครงการอีเด็นเป็นเจ้าภาพชุดการแสดงดนตรีที่เรียกว่า "อีเด็นเซสชั่น" ที่มีศิลปินร่วมงานได้แก่ เอมี ไวน์เฮาส์, เจมส์ มอร์ริซัน, มิวส์, ลิลี่ อัลเลน, สโนว์พาโทรล และเดอะเมจิกนัมเบอร์
ในวันที่6 ธันวาคม พ.ศ. 2550 โครงการอีเด็นจะเชิญผู้คนทั้งคอร์นวอล เพื่อทำลายสถิติโลกด้านผับควิซ เป็นส่วนหนึ่งของการรณรงค์ที่จะนำเงิน 50 ล้านปอนด์ของกองทุนสลากกินแบ่งมาสู่คอร์นวอล
โครงการอีเด็นเคยแพร่ภาพในรายการโทรทัศน์ไซเบอร์เน็ตเมื่อ พ.ศ. 2545
บทวิจารณ์ต่อโครงการ

ในปี พ.ศ. 2550 ได้มีคำวิพากษ์วิจารณ์ต่อโครงการอีเด็นในหนังสือพิมพ์คอร์นิชที่กังวลเกี่ยวกับปริมาณกองทุนที่โครงการได้รับถึง 130 ล้านปอนด์จากแหล่งกองทุนสาธารณะมายมาย    กล่าวว่าโครงการควรช่วยเหลือตัวเองมากกว่านี้ อีกทั้งมลภาวะของคาร์บอนจากโครงการอีเด็นก่อให้เกิดข้อวิพากษ์วิจารณ์ของผู้ที่มาเยือน บ้างมาโดยรถยนต์ส่วนตัว บ้างโดยสารเครื่องบินซึ่งล้วนก่อให้เกิดมลภาวะทั้งสิ้น นอกจากนี้ การจัดคอนเสิร์ตก่อให้เกิดกรีดล็อกในพื้นที่บริเวณของเซนท์ออสเทล
ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2550 โครงการอีเด็นล้มเหลวการประมูลกองทุนกว่า 50 ล้านปอนด์ในกองทุนล็อตเตอรีป๊อปปูลาโวต  
เมื่อได้รับคะแนนโหวตเพียงแค่ 12.07%
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
โครงการส่วนริมของโครงการอีเด็น เฟสต่อไปของโครงการ
รูปภาพโครงการอีเด็น จาก Cornwall 365 เก็บถาวร 2008-03-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน รูปภาพโครงการอีเด็น
Photographs of Eden Project photos from Views Of Cornwall เก็บถาวร 2008-04-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Cornwall Council to give a £360,000 grant to the Eden Project (Jan 2006).  News article from Cornwall Council
Webcam of the Eden Project BBC Webcam link
Article about the Eden Domes (PDF file 5.1 MB) เก็บถาวร 2016-01-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Webpage about the construction of the Eden Project Biomes เก็บถาวร 2010-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Eden Project virtual tour เก็บถาวร 2009-07-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ โครงการอีเด็น
ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์
แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก
ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
50°N 21°E﻿ / ﻿50°N 21°E﻿ / 50; 21