stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การเพาะเลี้ยงวงศ์ปลาแซลมอน
สปีชีส์ > ปลาแซลมอนแอตแลนติก

ในสายน้ำที่เกิด การตกปลาปลาแซลมอนแอตแลนติกจัดเป็นยอดนันทนาการในช่วงกลับมาวางไข่
ในครั้งหนึ่ง สปีชีส์นี้สำคัญทั้งในการประมงพาณิชย์และการตกปลาหาอาหาร
แต่การประมงปลาธรรมชาติทางพาณิชย์เป็นเรื่องที่ไม่ทำแล้ว
หลังจากเกิดความเสียหายต่อแหล่งที่อยู่และการตกปลาเกิน ปัจจุบัน ปลาธรรมชาติขายในตลาดโลกเพียงแค่ 0.5% ของปลาแซลมอนแอตแลนติกที่ขายทั้งหมด
ที่เหลือเป็นปลาเลี้ยงโดยมากมาจากฟาร์มในประเทศชิลี แคนาดา นอร์เวย์ รัสเซีย สหราชอาณาจักร และรัฐแทสเมเนีย
ปลาแซลมอนแอตแลนติกเป็นปลาที่เลือกเลี้ยงมากที่สุด
เพราะจัดการได้ง่าย โตได้ดีในกรงตาข่ายทะเล มีราคาสูงในตลาด และปรับตัวเป็นปลาเลี้ยงได้ดีแม้เมื่ออยู่ไกลจากแหล่งที่อยู่ธรรมชาติ
เพื่อทำพันธุ์ ปลาตัวผู้ตัวเมียที่โตแล้วจะวางยา
แล้วรีดไข่และตัวอสุจิ และก็จะทำควาดสะอาดปลาแล้วเอาผ้าเช็ดให้แห้ง
ผสมไข่กับตัวอสุจิ ล้างแล้วใส่ลงในน้ำจืด
ส่วนปลาตัวพ่อแม่ก็จะฟื้นตัวในน้ำไหลที่สะอาดมีออกซิเจนดี
นักวิชาการยังได้ศึกษาการแช่แข็งถนอมไข่ไว้ (cryopreservation) ด้วย
ลูกปลาระยะ fry ปกติจะเลี้ยงในบ่อน้ำจืดเป็นเวลา 12-20 เดือน
เมื่อถึงระยะ smolt ก็จะนำไปอยู่ในทะเลเป็นเวลาอาจถึง 2 ปี
ในช่วงนี้ ปลาจะโตเต็มที่ในกรงตาข่ายขนาดใหญ่นอกฝั่งของแคนาดา สหรัฐ และบางส่วนของยุโรป
ปกติแล้ว กรงจะมีตาข่ายสองชั้น
ตาข่ายในจะพันรอบกรงซึ่งปลาอยู่ และตาข่ายนอกจะตรึงไว้ด้วยทุ่นลอยน้ำเพื่อกันสัตว์ล่าเหยื่อไม่ให้เข้าไป
ปลาแซลมอนแอตแลนติกจำนวนมากหนีจากกรงไปสู่ทะเล
ซึ่งถ้าผสมพันธุ์ต่อไปก็มักจะลดความหลากหลายทางพันธุกรรมของสปีชีส์ ลดอัตราการรอดตาย ทำให้จับปลาได้น้อยลง
ทางฝั่งตะวันตกของอเมริกาเหนือ ปลาแซลมอนที่ไม่ใช่ปลาท้องถิ่นอาจเป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตท้องถิ่น โดยเฉพาะในอะแลสกาและบางส่วนของแคนาดา
เพราะจะแข่งขันเพื่อทรัพยากรกับปลาแซลมอนท้องถิ่น
มีโครงการใหญ่หลายอย่างที่พยายามป้องกันการหนีและการกระจายพันธุ์ของปลาแซลมอนแอตแลนติกในมหาสมุทรแปซิฟิกและที่อื่น ๆ
แต่ความเสี่ยงที่ปลาแซลมอนแอตแลนติกจะกลายเป็นสปีชีส์ที่กระจายตัวอย่างรวดเร็วทางชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกของอเมริกาเหนือ ก็เป็นเรื่องน่าสงสัย เพราะรัฐบาลสหรัฐและแคนาดาได้พยายามกระจายพันธุ์ปลาเหล่านี้โดยปล่อยปลาเป็นล้าน ๆ ตัวในช่วง 100 ปีเริ่มตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1900
แม้จะตั้งใจพยายามทำเช่นนี้ที่ชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก
แต่ก็ไม่เคยมีรายงานว่ามีปลาที่ตั้งกลุ่มประชากรได้สำเร็จ
ในปี 2007 ปลาแซลมอนแอตแลนติกผลิตได้ 1,433,708 ตันทั่วโลกโดยมีมูลค่า 7,580 ล้านเหรียญสหรัฐ (ประมาณ 246,000 ล้านบาท)
อีกทศวรรษหนึ่งต่อมาในปี 2017 มีการผลิตปลาเลี้ยงถึง 2 ล้านตันทั่วโลก
สปีชีส์ > ปลาเรนโบว์เทราต์

ในปี 1989 ปลาเรนโบว์เทราต์หรือปลาสตีลเฮด (steelhead) ได้จัดพันธุ์ใหม่เป็นปลาเทราต์แปซิฟิกพันธุ์ Oncorhynchus mykiss จากเดิมซึ่งเป็น Salmo gairdneri (Columbia River redband trout) และจาก Salmo irideus (coastal rainbow trout)
ชื่อว่าสตีลเฮดเป็นรูปแบบปลาเรนโบว์เทราต์ที่อยู่ในทะเลและวางไข่ในน้ำจืด และในบางที่ก็เรียกว่า steelhead salmon หรือ ocean trout ด้วย
ประเทศหลายประเทศทั่วโลกเลี้ยงปลาสตีลเฮด
ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1950 การผลิตได้เพิ่มขึ้นเป็นเลขชี้กำลังเร็ว ๆ นี้โดยเฉพาะในยุโรปและในชิลี
ทั่วโลกในปี 2007 ปลาสตีลเฮดขายได้ 604,695 ตันโดยมีมูลค่า 2,590 ล้านเหรียญสหรัฐ (ประมาณ 84,000 ล้านบาท)
ผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดก็คือประเทศชิลี
ในชิลีและนอร์เวย์ การผลิตปลาสตีลเฮดที่เลี้ยงในกรงตาข่ายทะเลได้ขยายขึ้นมากพอเพื่อส่งออก
ส่วนการผลิตปลาเรนโบว์เทราต์บนบกเพื่อตลาดภายในประเทศได้ขยายเพิ่มขึ้นอย่างมากในประเทศต่าง ๆ รวมทั้งอิตาลี ฝรั่งเศส เยอรมนี เดนมาร์ก และสเปน 
ประเทศที่ผลิตได้อย่างสำคัญอื่น ๆ รวมทั้งสหรัฐ อิหร่าน และสหราชอาณาจักร
ปลาเรนโบว์เทราต์ รวมทั้งลูกปลาสตีลเฮดในน้ำจืด ปกติกินตัวอ่อน (larva), ดักแด้ (pupa) และแมลงน้ำที่โตแล้ว ทั่วไปเป็น caddisflies (จากอันดับ Trichoptera), stoneflies (จากอันดับ Plecoptera), แมลงชีปะขาว (จากอันดับ Ephemeroptera) และแมลงวันน้ำ (จากอันดับ Diptera)
แต่ก็ยังกินไข่ปลาและแมลงบกที่โตแล้วด้วย ธรรมดาเป็นมด ด้วง ตั๊กแตน และจิ้งหรีด
เหยื่ออื่น ๆ รวมทั้งปลาเล็ก ๆ จนถึงขนาด 1/3 ของตนเอง เครย์ฟิช กุ้ง และสัตว์พวกกุ้งกั้งปูอื่น ๆ
เมื่อโตขึ้น ปลาโดยมากก็จะกินอาหารมากขึ้น
สายพันธุ์ที่อยู่ในทะเลสาบอาจเปลี่ยนเป็นกินแพลงก์ตอน
ในแม่น้ำและสายน้ำที่มีปลาวงศ์แซลมอนอื่น ๆ ปลาเรนโบว์เทราต์จะกินไข่ของปลาต่าง ๆ รวมทั้งของปลาแซลมอน, ปลาเทราต์สีน้ำตาล, ปลาเทราต์คัตโทรต (cutthroat trout พันธุ์ Oncorhynchus clarkii), mountain whitefish (Prosopium williamsoni) และปลาเรนโบว์เทราต์อื่น ๆ
ปลายังกินเนื้อเน่าจากซากปลาอื่น ๆ
ส่วนปลาสตีลเฮดในทะเลโดยหลักกินปลาอื่น หมึก และสัตว์อันดับ Amphipoda
ปลาสตีลเฮดจะเลี้ยงด้วยอาหารที่ทำคล้ายกับอาหารธรรมชาติรวมทั้งเนื้อปลา น้ำมันปลา วิตามิน แร่ธาตุ และสารรงควัตถุประเภทแคโรทีนอยด์คือแอสตาแซนทิน 
ปลาเสี่ยงติดโรค enteric redmouth disease (มีอาการตกเลือดใต้ผิวหนังที่ปาก ครีบ และตา) เป็นพิเศษ 
มีงานวิจัยในรื่องนี้พอสมควรเพราะมีผลกระทบต่อผู้เลี้ยงปลาอย่างสำคัญ
แต่โรคไม่มีผลต่อมนุษย์
สปีชีส์ > ปลาแซลมอนโคโฮ

ปลาที่ใช้ผสมพันธุ์ (broodfish) จะเลือกจากปลาแซลมอนในฟาร์ม และย้ายไปในถังน้ำจืดเพื่อให้โตเต็มที่แล้ววางผสมพันธุ์
ทั่วโลกปี 2007 ปลาเลี้ยงขายได้ 115,376 ตัน โดยมีมูลค่า 456 ล้านเหรียญสหรัฐ (ประมาณ 14,774 ล้านบาท)
ประเทศชิลีผลิตปลา 90% และญี่ปุ่นกับแคนาดาผลิตที่เหลือ
สปีชีส์ > ปลาแซลมอนชินูก

ปลาแซลมอนชินูกเป็นปลาประจำรัฐของรัฐออริกอน โดยเรียกปลาว่า king salmon เพราะขนาดใหญ่และเนื้ออร่อย
ปลาจากแม่น้ำค็อปเปอร์ (Copper River) ในรัฐอะแลสการู้จักเป็นพิเศษเพราะสี รสอร่อย เนื้อแน่น และกรดไขมันโอเมกา-3 สูง
อะแลสก้าห้ามเลี้ยงปลาขายมาตั้งแต่ปี 1989 แล้ว (Alaska Stat. § 16.40.210)
ทั่วโลกในปี 2007 ปลาแซลมอนชินูกขายได้ 11,542 ตันโดยมีมูลค่า 83 ล้านเหรียญสหรัฐ (ประมาณ 2,689 ล้านบาท)
นิวซีแลนด์เป็นผู้ผลิตปลา king salmon รายใหญ่สุดโดยผลิตเกินครึ่งของโลก (7,400 ตันในปี 2005)
แซลมอนโดยมากเลี้ยงในทะเลในกรงตาข่ายลอยน้ำ (ซึ่งเรียกอีกอย่างว่า sea-cage ranching) ขนาดตัดขวางประมาณ 25 ม. ลึก 15 ม. ยึดอยู่กับพื้นทะเลในน้ำไหลเร็วใกล้ฝั่ง
ลูกปลาระยะ smolt จะย้ายจากที่ฟักไข่ในน้ำจืดไปยังกรงที่มีแซลมอนหลายพันตัวแล้วอยู่ที่นั่นตลอดชีวิต
เลี้ยงด้วยเม็ดอาหารที่ทำจากปลา (fishmeal) ซึ่งมีโปรตีนและไขมันสูง
ปลายังเลี้ยงในกรงตาข่ายที่ตั้งในน้ำจืดหรือเลี้ยงในรางน้ำ (raceway) โดยใช้เทคนิกคล้ายกับปลาที่เลี้ยงในทะเล
มีการเลี้ยงปลาแซลมอนน้ำจืดที่คลองปั่นไฟฟ้ากำลังน้ำในนิวซีแลนด์
คือที่เมือง Lake Tekapo มีฟาร์มเลี้ยงปลาที่ได้น้ำเย็นไหลเร็วจากเทือกเขา Southern Alps เป็นฟาร์มเลี้ยงปลาที่อยู่สูงที่สุดในโลก สูงกว่าน้ำทะเล 677 ม.
ก่อนฆ่า ปลาจะถูกวางยาสลบก่อนด้วยสมุนไพร
แล้วใช้เดือยแหลมตอกเข้าไปในสมองส่วนหลัง 
หัวใจจะเต้นอยู่พักหนึ่งในขณะที่เอาเลือดออกทางเหงือกปลา
วิธีการทำให้ปลาผ่อนคลายแล้วฆ่าทำให้ได้เนื้อแน่นเก็บไว้ได้นาน
การไร้โรคเพราะไม่มีปลาธรรมชาติและการไม่เลี้ยงปลาจนแน่นในกรงจึงหมายความว่า ผู้เลี้ยงปลาแซลมอนนิวซีแลนด์ไม่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะและสารเคมีที่บ่อยครั้งจำเป็นในที่อื่น ๆ
กาลานุกรม

ปี 1527 - อธิการบดีคนแรกของมหาวิทยาลัยแอเบอร์ดีน Hector Boece ได้บรรยายวงจรชีวิตของปลาแซลมอนแอตแลนติก
1763 - การทดลองผสมพันธุ์ปลาแซลมอนแอตแลนติกได้ทำในประเทศเยอรมนี ต่อมาได้ปรับปรุงในสกอตแลนด์และฝรั่งเศส
1854 - บริษัท Dohulla Fishery ได้สร้างที่วางไข่และสระเลี้ยงลูกปลาแซลมอนตามฝั่งแม่น้ำแห่งหนึ่งในเมือง Ballyconneely ประเทศไอร์แลนด์
1864 - ลูกปลาระยะ fry ที่ได้เลี้ยงในที่ฟักไข่ได้ปล่อยลงใน River Plenty รัฐแทสเมเนีย เป็นความพยายามเพื่อสร้างกลุ่มประชากรปลาในออสเตรเลียที่ล้มเหลว
1892 - ลูกปลาระยะ fry ที่ได้เลี้ยงในที่ฟักไข่ได้ปล่อยลงใน Umkomass river ประเทศแอฟริกาใต้ เป็นความพยายามเพื่อสร้างกลุ่มประชากรปลาในแอฟริกาที่ล้มเหลว
ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีการตั้งที่ฟักไข่ปลาแซลมอนในยุโรป อเมริกาเหนือและญี่ปุ่น เพื่อเพิ่มจำนวนปลาธรรมชาติ
1961 - ลูกปลาระยะ fry ที่ได้เลี้ยงในที่ฟักไข่ได้ปล่อยลงในแม่น้ำของหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ เป็นความพยายามเพื่อสร้างกลุ่มประชากรปลาในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ที่ล้มเหลว
ปลายคริสต์ทศวรรษ 1960 - สกอตแลนด์และนอร์เวย์ได้ตั้งฟาร์มปลาแซลมอนแรก ๆ ขึ้น
1970 - ลูกปลาระยะ fry ที่ได้เลี้ยงในที่ฟักไข่ได้ปล่อยลงในแม่น้ำของหมู่เกาะ Kerguelen Islands เป็นความพยายามเพื่อสร้างกลุ่มประชากรปลาในมหาสมุทรอินเดียที่ล้มเหลว
ต้นคริสต์ทศวรรษ 1970 ฟาร์มแซลมอนได้ตั้งขึ้นในอเมริกาเหนือ
1975 - ปรสิตนอก (ectoparasite) ชั้นหนอนตัวแบน (monogenea) สกุล Gyrodactylus ได้กระจายไปจากที่ฟักไข่ปลาของนอร์เวย์ไปยังปลาธรรมชาติ ซึ่งอาจสื่อโดยอุปกรณ์จับปลา แล้วทำลายล้างปลาแซลมอนธรรมชาติเป็นบางกลุ่ม
ปลายคริสต์ทศวรรษ 1970 ฟารม์ปลาแซลมอนตั้งขึ้นในชิลีและนิวซีแลนด์
1984 - มีการค้นพบโรคโลหิตจางในแซลมอนที่ติดต่อได้ (ISAv) ในที่ฟักไข่ปลาแซลมอนแอตแลนติกในนอร์เวย์ โรคระบาดคราวนี้ทำให้ปลาตาย 80%
1985 - ฟาร์มแซลมอนตั้งขึ้นในออสเตรเลีย
1987 - มีรายงานแรกว่าปลาแซลมอนแอตแลนติกที่หนีจากฟาร์มไปได้ถูกจับโดยชาวประมงที่ตามจับปลาแซลมอนแปซิฟิก
1988 - พายุเข้าถล่มหมู่เกาะแฟโรแล้วทำให้ปลาแซลมอนหลุดออกจากฟาร์มเป็นล้าน ๆ
1989 - โรคแบคทีเรียระบาดคือ Furunculosis ได้แพร่ไปทั้งในปลาแซลมอนเลี้ยงและปลาธรรมชาติในนอร์เวย์
1996 - ปลาแซลมอนเลี้ยงขายได้เป็นจำนวนมากกว่าปลาธรรมชาติ
2007 - ฝูงแมงกะพรุนมีพิษ Pelagia noctiluca เต็มพื้นที่ 26 ตร.กม. (16,190 ไร่) เป็นพัน ๆ ล้านตัวได้ทำให้ปลาแซลมอนเลี้ยง 100,000 ตัวตายในไอร์แลนด์เหนือมีมูลค่า 2 ล้านเหรียญสหรัฐ (65 ล้านบาท)
2019 - ฟาร์มแซลมอนตั้งขึ้นเป็นแห่งแรกในตะวันออกกลางในประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
เชิงอรรถ

↑  ปลาบรีม เป็นปลาทั้งน้ำจืดน้ำเค็มในสกุลต่าง ๆ เป็นคำที่ใช้โดยไม่ได้ระบุความสัมพันธ์ทางพันธุกรรม
↑  Open-net fish farms เป็นกรงทำด้วยตาข่ายลอยน้ำที่ยึดไว้โดยบ่อยครั้งอยู่ในอ่าวหรือเขตที่มีอะไรบังไว้
↑  ในพันธุศาสตร์ โปรโหมตเตอร์ (promoter) เป็นบริเวณในดีเอ็นเอที่เริ่มการถอดรหัสยีนหนึ่ง ๆ โดยเฉพาะ ๆ
โปรโหมตเตอร์จะอยู่ใกล้จุดเริ่มการถอดรหัสของยีนในเส้น (strand) เดียวกันทางด้าน upstream ของดีเอ็นเอ (คือทาง 5' region ของ sense strand)
และอาจยาว 100-1,000 คู่เบส (base pair)
แหล่งข้อมูลอื่น

Beveridge, Malcolm (1984) Cage and Pen fish farming: Carrying capacity models and environmental impact FAO Fisheries technical paper 255, Rome.
Bjorndal, Trond (1990) The Economics of Salmon Aquaculture. Wiley-Blackwell.
Coimbra, João (2001-01-01). Modern Aquaculture in the Coastal Zone: Lessons and Opportunities. IOS Press. pp. 32-. ISBN 978-0-9673355-6-8.
Harris, Graeme; Milner, Nigel (2007-03-12). Sea Trout: Biology, Conservation and Management. Wiley. pp. 18-. ISBN 978-1-4051-2991-6.
Heen K., Monahan R. L. and Utter F. (1993) Salmon Aquaculture, Wiley-Blackwell.
Knapp G., Roheim C. A. and Anderson J. A. (2007) The Great Salmon Run: Competition between Wild and Farmed Salmon Report of the Institute of Social and Economic Research, University of Alaska Anchorage.
Lustig, B. Andrew; Brody, Baruch A.; McKenny, Gerald P. (2008-11-01). Altering Nature: Volume II: Religion, Biotechnology, and Public Policy. Springer Science & Business Media. pp. 321-. ISBN 978-1-4020-6923-9.
Pomeroy R., Bravo-Ureta B. E., Solis D. and Johnston R. J. (2008) "Bioeconomic modelling and salmon aquaculture: an overview of the literature" International Journal of Environment and Pollution 33(4) 485-500.
Quinn, Thomas P. (2005). The Behavior and Ecology of Pacific Salmon and Trout. American Fisheries Society. pp. 18-. ISBN 978-0-295-98457-5.
British Columbia Salmon Farming Association, "Did you Know"  เก็บถาวร 2010-08-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
BC Salmon Farmers Association เก็บถาวร 2011-04-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน - Trade association representing salmon aquaculture industry in British Columbia, Canada.
CAIA - Canadian Industry Aquaculture Association Canadian association representing all salmon farms in Canada.
Creating Standards for Responsibly Farmed Salmon - documents from the Salmon Aquaculture Dialogue, a "multi-stakeholder roundtable" led by the World Wildlife Fund
Watershed Watch Salmon Society
Positive Aquaculture Awareness Independent association which promotes salmon farming in British Columbia, Canada.
What about this fish? - Video extract from Harvest of Fear.
ที่ฟักไข่ปลาแซลมอนในชนบทประเทศสกอตแลนด์
ไข่ปลาแซลมอนที่เพิ่งผสมเชื้อใหม่ ๆ ให้สังเกตตาและกระดูกสันหลังที่กำลังพัฒนา
ลูกปลาที่เพิ่งออกจากไข่ อีก 24 ชม. มันจะเรียกว่า fry และไม่ติดอยู่กับไข่แดงอีกต่อไป
ฟาร์มปลาแซลมอนที่ Isle of Skye ประเทศสกอตแลนด์
ตาข่ายทำด้วยโลหะผสมทองแดงไม่เขรอะเป็น biofouling หลังจากติดตั้งในน้ำทะเลในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ (ส่วนหน้า) เทียบกับท่อพอลิเอทิลีนความหนาแน่นสูง (HDPE) ที่เขรอะไปด้วยไฮดรอยด์ (hydroid) ซึ่งเป็นไฮโดรซัวในช่วงวงจรชีวิตระยะหนึ่ง (ส่วนหลัง)
อาหารสัตว์บดทำด้วยปลา (fishmeal)
sea lice บนหลังปลาแซลมอนแอตแลนติก
ปลาแซลมอนแอตแลนติก
ปลาเรนโบว์เทราต์
ปลาเรนโบว์เทราต์ตัวผู้ระยะอยู่ในทะเล
ปลาแซลมอนโคโฮตัวผู้ระยะอยู่ในทะเล
ปลาแซลมอนชินูกตัวผู้ระยะอยู่ในทะเล
ปลาแซลมอนชินูกตัวผู้ระยะอยู่ในน้ำจืด
อกอสติโน ชิจิ

อกอสติโน ชิจิ (อังกฤษ: Agostino Chigi) (28 สิงหาคม พ.ศ. 2008 - 11 เมษายน พ.ศ. 2063) เป็นนายธนาคารชาวอิตาเลียนในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา
อกอสติโน ชิจิ เกิดที่เมืองเซียนนา เป็นสมาชิกของตระกูลชิจิอันมีชื่อเสียงและมีประวัติยาวนาน เขาได้เดินทางเข้าสู่กรุงโรมเมื่อประมาณ พ.ศ. 2030 เพื่อทำงานร่วมกับ Mariano ผู้เป็นบิดา ในฐานะที่เป็นทายาทของกองทุนอันมั่งคั่งแห่งเมืองหลวง เขามีทรัพย์สินเพิ่มพูนมากขึ้นหลังจากได้ถวายเงินกู้ยืมจำนวนมากให้แด่สมเด็จพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 6 และผู้ปกครองคนอื่นๆในสมัยนั้น และยังได้ทำธุรกิจผูกขาดด้านต่างๆ อย่างเช่น ธุรกิจเกลือแห่ง Papal States และ Kingdom of Naples รวมทั้งสารส้มที่ขุดพบใน Tolfa, Agnato และ Ischia di Castro โดยในธุรกิจสิ่งทอนั้น สารส้มเป็นส่วนประกอบที่จำเป็นที่ช่วยให้สีย้อมติดเนื้อวัสดุสิ่งทอ
รายละเอียดของภาพ Loggia di Psiche ใน Villa Farnesina บ้านพักของอกอสติโน ชิจิ ในกรุงโรม
อกอสติโน ชิจิ ยังมีบทบาทเป็นผู้อุปถัมถ์ศิลปินและนักประพันธ์ โดยหนึ่งในนักประพันธ์ที่เขาอุปถัมภ์คือ Pietro Aretino และศิลปินชื่อดังส่วนใหญ่ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 ก็อยู่ในการอุปถัมภ์ของเขา ได้แก่ เปียโตร เปรูจิโน, Sebastiano del Piombo, Giovanni da Udine, Giulio Romano, Sodoma และราฟาเอล นอกจาก Perugino แล้ว ศิลปินชื่อดังเหล่านี้ได้รับมอบหมายจากอกอสติโน ชิจิ ให้เตรียมการตกแต่งบ้านพักที่เขาสร้างขึ้นริมฝั่งแม่น้ำไทเบอร์ ซึ่งทุกวันนี้รู้จักกันในชื่อว่า Villa Farnesina โดยราฟาเอลได้วาดภาพปูนเปียกในชื่อว่า Triumph of Galatea ไว้บนฝาผนังของบ้านพัก
อกอสติโน ชิจิ ได้มอบหมายให้ราฟาเอลสร้างวิหารชิจิภายในโบสถ์ซานตามาเรียเดลโปโปโล ศพของเขาถูกฝังอยู่ที่วิหารแห่งนี้หลังจากเสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2063 และยังมีวิหารประจำตระกูลอีกแห่งหนึ่งอยู่ที่โบสถ์ Santa Maria della Pace
น้ำพุแห่งความมั่งคั่ง

น้ำพุความมั่งคั่ง
น้ำพุแห่งความมั่งคั่ง (อังกฤษ: Fountain of Wealth, มลายู: Air Pancut Kekayaan, จีน: 财富之泉) เป็นน้ำพุในประเทศสิงคโปร์ที่ได้รับการขึ้นชื่อเป็นน้ำพุที่ใหญ่ที่สุดในโลกโดย บันทึกสถิติโลกกินนิส ในปี 1998 ตั้งอยู่ในศูนย์การค้าซันเท็กซิตี
ระหว่างวันน้ำพุจะปิดเป็นบางช่วง และผู้มาเยือนสามารถเดินรอบน้ำพุเล็กที่ใจกลางของฐานน้ำพุได้ หากเดินครบสามรอบเชื่อว่าจะนำมาซึ่งความโชคดี ในตอนกลางคืน น้ำพุมีการเปิดเป็นการแสดงแสงเลเซอร์และดนตรีสดระหว่าง 20-21 นาฬิกา
การออกแบบ

น้ำพุสร้างขึ้นในปี 1995 พร้อมกับโครงการซันเท็กซิตีทั้งหมด ชื่อนี้ได้มาจากฮวงจุ้ยที่ว่าการไหลของน้ำเข้ามาเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่งและชีวิตที่จะไหลเข้ามา วงแวนทองสำฤทธิ์นั้นมีที่มาจากแนวคิดมณฑลในศาสนาฮินดู แทนคสามสามัคคีและความเท่าเทียม
น้ำพุนี้ทำมาจากทองสัมฤทธิ์ซิลิคอน มีวงแหวนขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 66 เมตร น้ำพุมีขนาดพื้นที่รวม 1683.07 ตารางเมตร สูง 13.8 เมตร
ด้วยลักษณะแปลนของซันเท็กซิตีโดยรวมออกแบบเป็นรูปคล้ายมือมนุษย์ อาคารห้าอาคารแทนแต่ละนิ้วมือที่ยื่นขึ้นจากพื้น ตัวน้ำพุนี้ออกแบบมาเป็นดั่งแทนแหวนทองคำที่วางอยู่บนกลางฝ่ามือ
เหตุการณ์

เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 2024 เวลา 00:15 น. มีรถยนต์คันหนึ่งขับชนลงไปในน้ำพุ ไม่มีผู้เสียชีวิต คนขับรถถูกสอบสวนกรณีขับรถอย่างไม่ระมัดระวังและได้รับการรักษาในโรงพยาบาล น้ำพุปิดให้บริการเพื่อดำเนินการซ่อมแซมและเปิดให้บริการอีกครั้งในวันที่ 25 เดือนเดียวกัน
แหล่งข้อมูลอื่น

Fountain of Wealth at Suntec City
SUNTEC Fountain of Wealth Live – Using Axis P3364 and NetRex CamStreamer
1°17′41.2″N 103°51′31.7″E﻿ / ﻿1.294778°N 103.858806°E﻿ / 1.294778; 103.858806
สัลโมน

บุคคลในคัมภีร์ไบเบิล
โค้งพระจันทร์ครึ่งซีกในโบสถ์น้อยซิสทีน แสดงภาพสัลโมนกับโบอาสและโอเบด
ภาพจิตกรรมของสัลโมนโดย Girolamo Tessari ในปี ค.ศ. 1526 ใน Padova, Church of S Francisco
สัลโมน (อังกฤษ: Salmon; ฮีบรู: שַׂלְמוֹן Śalmōn) หรือ Salmah (שַׂלְמָה Śalmā, กรีก: Σαλμών) เป็นบุคคลที่ถูกกล่าวถึงในลำดับพงศ์ทั้งในคัมภีร์ฮีบรู (พันธสัญญาเดิม) และในพันธสัญญาใหม่
สัลโมนเป็นบุตรชายของนาโชน สัลโมนสมรสกับ "ราหับ" ในมัทธิว 1:5 (อาจะเป็นราหับแห่งเยรีโค) และโบอาสเป็นบุตรชายของทั้งสอง ดังนั้น ตามลำดับวงศ์ในคัมภีร์ไบเบิล สัลโมนจึงเป็นเทียดฝั่งบิดาของดาวิด สัลโมนถูกกล่าวถึงใน 1 พงศาวดาร (1 พงศาวดาร 2:10-11), หนังสือนางรูธ (รูธ 4:20 -21), มัทธิว 1:4-5 และ ลูกา 3:32 นาโชนเป็นหนึ่งในผู้นำวงศ์วานอิสราเอลที่อยู่กับโมเสส ในช่วงการอพยพจากอียิปต์ โดยเป็นผู้รับผิดชอบในการ "ทำสำมะโนครัวชุมนุมชนคนอิสราเอลทั้งหมด" ดังนั้นสัลโมนน่าจะเป็นคนร่วมสมัยกับโยชูวาและเป็นส่วนหนึ่งของรุ่นคนอิสราเอลที่เข้าสู่แผ่นดินแห่งพระสัญญา
การสมรสระหว่างราหับกับสัลโมนไม่ได้กล่าวถึงในบันทึกที่ราหับซ่อนตัวผู้สอดแนมของโยชูวาที่ถูกส่งไปสอดแยมเมืองเยรีโค แม้ว่าจะเรื่องเล่าเกี่ยวบทบาทของราหับจะสรุปด้วยความว่า "นางก็อาศัยอยู่ในอิสราเอลจนทุกวันนี้"
ดูเพิ่ม

ลำดับพงศ์พันธุ์ในปฐมกาล
Calmet's Dictionary of the Holy Bible, 1832
อควอเรียม

อควอเรียม (อังกฤษ: aquarium) สามารถหมายถึง
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ
ตู้เลี้ยงปลา คำในภาษาอังกฤษ
วัคซีนดีเอ็นเอ

ข้อมูลเพิ่มเติม: วัคซีนอาร์เอ็นเอ
วิธีการผลิตวัคซีนดีเอ็นเอสำหรับไข้เวสต์ไนล์ ดูคำแปลโดยคลิ๊กดูรูปขยาย
วัคซีนดีเอ็นเอ (อังกฤษ: DNA vaccine) เป็นวัคซีนประเภทที่นำ (transfect) ลำดับดีเอ็นเอซึ่งเข้ารหัสแอนติเจนอย่างหนึ่งโดยเฉพาะเข้าไปในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตเพื่อกระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันตอบสนอง
วัคซีนออกฤทธิ์โดยนำพลาสมิดเข้าไปในเซลล์ พลาสมิดได้สร้างขึ้นผ่านพันธุวิศวกรรมให้มีดีเอ็นเอซึ่งเข้ารหัสแอนติเจนที่ต้องการให้ภูมิคุ้มกันตอบสนอง โดยเซลล์จะเป็นผู้ผลิตแอนติเจนเอง
วัคซีนนี้อาจมีข้อดีกว่าวัคซีนปกติ รวมทั้ง "ก่อการตอบสนองของภูมิคุ้มกันหลายรูปแบบอย่างครอบคลุมกว่า"
มีวัคซีนดีเอ็นเอหลายอย่างที่ได้ทดสอบเพื่อใช้ในสัตว์แล้ว
ซึ่งในบางกรณีก็ก่อภูมิคุ้มกันโรคได้จริง ๆ แต่ในบางกรณีก็ไม่ได้
มีงานวิจัยที่พยายามใช้เทคโนโลยีนี้เพื่อป้องกันโรคในมนุษย์ รวมทั้งโรคจากไวรัส แบคทีเรีย ปรสิต และมะเร็ง
ในเดือนสิงหาคม 2021 รัฐบาลอินเดียได้อนุมัติให้ใช้วัคซีนโควิด-19 ชนิดดีเอ็นเอคือ ZyCoV-D ในภาวะฉุกเฉิน
บริษัทยาอินเดียคือ Cadila Healthcare เป็นผู้พัฒนา เป็นวัคซีนดีเอ็นเอแรกในโลกที่อนุมัติให้ใช้กับมนุษย์
ข้อมูลพื้นฐาน

วัคซีนธรรมดาอาจมีส่วนประกอบเป็นแอนติเจนโดยเฉพาะ ๆ จากจุลชีพก่อโรค หรืออาจเป็นไวรัสก่อโรคที่ลดฤทธิ์ซึ่งกระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันตอบสนอง
วัคซีนดีเอ็นเอเป็นวัคซีนสารพันธุกรรม (genetic vaccine) เพราะมีข้อมูลทางพันธุกรรม (เป็นดีเอ็นเอหรืออาร์เอ็นเอ) ที่เข้ารหัสโปรตีนของจุลชีพที่มีภาวะเป็นแอนติเจน
วัคซีนดีเอ็นเอมีดีเอ็นเอที่เข้ารหัสแอนติเจนโดยเฉพาะ ๆ จากจุลชีพก่อโรค
เมื่อฉีดเข้าไปในร่างกายแล้วเข้าไปในเซลล์ กระบวนการธรรมชาติของเซลล์ก็จะสังเคราะห์โปรตีนอาศัยรหัสพันธุกรรมในพลาสมิดที่นำเข้าไปในเซลล์
เพราะโปรตีนเช่นนี้มีลำดับกรดอะมิโนที่เป็นลักษณะพิเศษของแบคทีเรียหรือไวรัส จึงทำให้ร่างกายรู้ได้ว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม เมื่อเซลล์ผลิตโปรตีนเช่นนี้แล้วส่งไปที่ผิวเซลล์ ระบบภูมิคุ้มกันก็จะรู้ตัวแล้วเริ่มตอบสนอง
ประวัติ

ในปี 1983 นักไวรัสวิทยาที่กระทรวงสาธารณสุขรัฐนิวยอร์กได้ประดิษฐ์วิธีทางพันธุวิศวกรรมเพื่อสร้างวัคซีนดีเอ็นเอรวมใหม่ (recombinant DNA) คือได้แปลงวัคซีนฝีดาษธรรมดาให้เป็นวัคซีนที่สามารถใช้ป้องกันโรคอื่น ๆ
ทำโดยแทรกยีนหนึ่งจากไวรัสอื่น ๆ (ได้แก่ไวรัสเริม ไวรัสตับอักเสบบี และไวรัสไข้หวัดใหญ่)
ต่อมาในปี 1993 นักเคมีชีวภาพที่แหล็บวิจัยของบริษัทเมอร์คได้แสดงว่า การฉีดพลาสมิดที่เข้ารหัสยีนแอนติเจนของไข้หวัดใหญ่สามารถป้องกันหนูไม่ให้ติดโรค (ที่จงใจทำให้ติด)
ต่อมาในปี 2016 สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐได้เริ่มทดลองวัคซีนดีเอ็นเอเพื่อป้องกันไวรัสซิกาในมนุษย์
ซึ่งมีแผนรับอาสาสมัคร 120 คนอายุระหว่าง 18-35 ปี
วัคซีนจะฉีดเข้าที่ต้นแขนด้วยความดันสูง
แต่จนถึงเดือนสิงหาคม 2016 การผลิตวัคซีนให้ได้มาก ๆ ก็ยังไม่ลงตัว
อนึ่ง บริษัท Inovio Pharmaceuticals และ GeneOne Life Science ได้เริ่มทดลองวัคซีนดีเอ็นเออีกชนิดสำหรับไวรัสซิกาในเมืองไมแอมี
การทดลองวัคซีนดีเอ็นเอป้องกันโรคเอชไอวีก็กำลังดำเนินการอยู่อีกด้วย
ในเดือนสิงหาคม 2021 รัฐบาลอินเดียได้ลงทะเบียนให้ใช้วัคซีนดีเอ็นเอ ZyCoV-D ในภาวะฉุกเฉินเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 โดยบริษัทยาอินเดีย Cadila Healthcare ได้พัฒนาวัคซีนนี้ขึ้น
การประยุกต์ใช้

จนถึงปี 2021 ยังไม่มีวัคซีนดีเอ็นเอที่อนุมัติให้ใช้กับมนุษย์ในสหรัฐ
มีการทดลองน้อยมากที่กระตุ้นให้ภูมิคุ้มกันตอบสนองได้พอป้องกันโรค ดังนั้น เทคโนโลยีนี้จึงยังต้องพิสูจน์ว่ามีประสิทธิผลในมนุษย์หรือไม่ต่อไป
แต่ก็มีวัคซีนดีเอ็นเอป้องกันโรคของม้าที่ได้อนุมัติแล้ว
อนึ่ง กำลังมีการตรวจสอบด้วยว่าสามารถใช้เทคนิคนี้เพื่อแก้พิษงูได้หรือไม่
เทคโนโลยีนี้ยังสามารถใช้กระตุ้นให้ร่างกายสร้างแอนติบอดีเพื่อรักษาโรคในทำนองเดียวกับสารภูมิต้านทานโมโนโคลนอีกด้วย
ข้อดี

ไม่เสี่ยงทำให้ติดโรค
โมเลกุลทั้งแบบ MHC class I และ MHC class II จะเป็นตัวนำแอนติเจนไปแสดงที่ผิวเซลล์
สามารถเลือกชักนำให้เซลล์ทีแบบ TH1 หรือ TH2 ตอบสนอง
ภูมิคุ้มกันจะตอบสนองต่อแอนติเจนอย่างจำเพาะ
พัฒนาและผลิตได้ง่ายกว่า
เก็บและขนส่งได้โดยไม่เสื่อม
มีราคาไม่แพง
ไม่ต้องสังเคราะห์เพปไทด์ ไม่ต้องเพาะหรือทำโปรตีนรวมใหม่ (recombinant protein) ให้บริสุทธิ์ หรือเติมสารเสริมภูมิคุ้มกันที่เป็นพิษ
สารอิมมูโนเจน/แอนติเจนที่ชักนำให้เกิดจะมีอยู่เป็นระยะเวลานาน
ร่างกาย (in vivo) เป็นผู้ผลิตโปรตีนเอง จึงได้โปรตีนที่เหมือนธรรมชาติมากกว่า
ข้อเสีย

จำกัดใช้กับสารอิมมูโนเจน (immunogen) หรือแอนติเจนที่เป็นโปรตีน ไม่สามารถใช้กับแอนติเจนที่ไม่ใช่โปรตีน เช่น พอลิแซ็กคาไรด์ของแบคทีเรีย
ร่างกายอาจตอบสนองต่อโปรตีนของแบคทีเรียหรือของปรสิตอย่างไม่คาดหมาย
ยาฉีดจมูกแบบอนุภาคนาโนซึ่งเป็นพลาสมิดประกอบด้วยดีเอ็นเออาจมีผลต่อเซลล์ชนิดอื่นซึ่งไม่ได้ตั้งใจ เช่นเซลล์สมอง
วัคซีนต่าง ๆ ที่เพาะด้วยสิ่งมีชีวิตอาจปนเปื้อนกันเมื่อผลิตในโรงงานเดียวกัน
มีพาหะ (เวกเตอร์) เป็นพลาสมิด > การออกแบบ

วัคซีนดีเอ็นเอก่อการตอบสนองของภูมิคุ้มกันได้ดีสุดเมื่อใช้พาหะพันธุกรรมชนิดที่เซลล์แสดงออกเป็นโปรตีนได้จำนวนมากที่สุด
ปกติจะเป็นพลาสมิดอันประกอบด้วยส่วน viral promoter ที่ดีซึ่งขับการถอดรหัสและการแปลรหัสยีน (หรือ complementary DNA) ที่ต้องการ
โดยอาจรวมส่วน Intron A (Interferon alfa-2b) เข้าด้วยเพื่อเพิ่มเสถียรภาพของเอ็มอาร์เอ็นเอแล้วเพิ่มการแสดงออกของโปรตีน
อนึ่ง ยังอาจรวมเอาส่วน termination signal หรือ polyadenylation ที่ขับการแสดงออกโปรตีนได้ดี เช่น ฮอร์โมนควบคุมการเจริญเติบโตของวัว (bovine growth hormone) หรือ beta globulin ของกระต่าย
พาหะซึ่งมียีนหลายยีนที่ต้องการซึ่งเรียกว่า polycistronic vector บางครั้งจะทำขึ้นเพื่อให้แสดงออกอิมมูโนเจนมากกว่าหนึ่งอย่าง หรือให้แสดงออกอิมมูโนเจนบวกกับโปรตีนร่วมกระตุ้นภูมิคุ้มกัน (immunostimulatory protein)
เพราะพลาสมิดสามารถบรรจุรหัสพันธุกรรมได้เพียง ~200 Kbp การออกแบบให้สามารถแสดงออกโปรตีนได้ดีสุดจึงจำเป็น
วิธีหนึ่งก็คือปรับใช้โคดอนภายในเอ็มอาร์เอ็นเอของจุลชีพก่อโรคให้ได้ดีสุดสำหรับเซลล์ยูแคริโอต
คือ จุลชีพก่อโรคมักมี GC-content (guanine-cytosine content) ในอัตราที่ต่างกับสิ่งมีชีวิตที่เป็นเป้า ดังนั้น การเปลี่ยนลำดับยีนของอิมมูโนเจนให้มีโคดอนเหมือนกับที่มักเกิดในสิ่งมีชีวิตอาจทำให้แสดงออกโปรตีนได้ดีกว่า
ประเด็นที่ต้องพิจารณาอีกอย่างก็คือการเลือกลำดับ promoter
นักวิทยาศาสตร์ได้ใช้ลำดับยีนที่เรียกว่า SV40 promoter ที่อาจก่อเนื้องอกในลิงและมนุษย์ จนกระทั่งพบว่าส่วน promoter จากไวรัสก่อมะเร็งไก่ คือ Rous Sarcoma Virus มีอัตราการแสดงออกที่สูงกว่า
ต่อมาไม่นานนี้จึงพบว่า สามารถเพิ่มอัตราการแสดงออกและการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันในสัตว์ตัวแบบโดยใช้ส่วน immediate-early (MIE) promoter ของซัยโตเมกาโลไวรัส (CMV) และใช้ cis-acting transcriptional element (หรือ cis-regulatory element) จากรีโทรไวรัส (retrovirus)
วิธีเพิ่มอัตราการแสดงออกของโปรตีนอื่น ๆ รวมทั้งการการแทรกลำดับ enhancer sequence, อินทรอนสังเคราะห์ (synthetic introns), ลำดับ tripartite leader (TPL) จากอะดีโนไวรัส และการเปลี่ยนปรับปรุงส่วน polyadenylation และ termination signal
ตัวอย่างพลาสมิดสำหรับวัคซีนดีเอ็นเออย่างหนึ่งก็คือ pVAC (ของบริษัท InvivoGen) ซึ่งใช้ส่วน SV40 promoter
ความไม่เสถียรภาพของโครงสร้างดีเอ็นเอเป็นปัญหาสำคัญสำหรับผู้ผลิตพลาสมิด ของการฉีดวัคซีนดีเอ็นเอ และของการบำบัดด้วยยีน
ส่วนต่าง ๆ ที่เป็นแกนหลัก (backbone) ของพลาสมิดอาจมีส่วนในการสร้างความไม่เสถียรภาพ
รูปแบบลำดับยีนอันก่อความไม่เสถียรภาพที่รู้แล้วรวมทั้ง direct repeat, inverted repeat, tandem repeat ซึ่งพบใน cloning vector และ expression vector ที่มีขายทั่วไป
ดังนั้น การลดหรือการกำจัดลำดับยีนภายในแกนหลักของพลาสมิดที่ไม่เข้ารหัสโปรตีนและไม่จำเป็น ก็จะลดโอกาสเกิดความไม่เสถียรภาพโดยตรง และดังนั้น ลดโอกาสการเกิดยีนรวมกันใหม่เนื่องกับพลาสมิด
มีพาหะ (เวกเตอร์) เป็นพลาสมิด > กลไกของพลาสมิด

เมื่อพลาสมิดเข้าไปในนิวเคลียสของเซลล์แล้ว มันก็จะถอดรหัสเป็นเพปไทด์ซึ่งเป็นแอนติเจนแปลกปลอม
โมเลกุลคอมเพล็กซ์ major histocompatibility complex (MHC) ทั้ง class I และ II ของเซลล์ก็จะนำแอนติเจนไปแสดงที่ผิวเซลล์
เซลล์ที่แสดงแอนติเจน (antigen-presenting cell) ก็จะเคลื่อนย้ายไปยังต่อมน้ำเหลือง แล้วแสดงแอนติเจนและโมเลกุลที่ช่วยกระตุ้น เป็นการส่งสัญญาณให้กับเซลล์ที แล้วเริ่มการตอบสนองของภูมิต้านทาน