stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ภาษามาร์กอัป

ภาษามาร์กอัป (อังกฤษ: markup language) คือประเภทภาษาคอมพิวเตอร์ที่แสดงทั้งข้อมูล และข้อมูลรูปแบบเข้าด้วยกัน โดยข้อมูลรูปแบบอธิบายถึงโครงสร้างหรือการแสดงผลซึ่งส่วนนี้เรียกว่า มาร์กอัป โดยจะอยู่รวมกับข้อมูลปกติ ภาษามาร์กอัปที่รู้จักกันดีที่สุดคือ HTML ตามความเป็นมาแล้ว ภาษารูปแบบนี้ได้มีการใช้ในอุตสาหกรรมการพิมพ์ในการติดต่อสื่อสารงานพิมพ์ระหว่างผู้เขียน บรรณาธิการ และเครื่องพิมพ์
ดูเพิ่ม

XML
ภาษาลาชิขาว

| ภาษาลาชิขาว |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: เวียดนาม
จำนวนผู้พูด: 1,602 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: ขร้า-ไท  ขร้าเก-ชิภาษาลาชิขาว
รหัสภาษา
ISO 639-3: lwh
ภาษาลาชิขาว (อังกฤษ: White Lachi) มีผู้พูดทั้งหมด 1,602 คนในเวียดนามใกล้กับชายแดนจีน จัดอยู่ในตระกูลภาษาขร้า-ไท กลุ่มขร้า สาขาเก-ชิ เป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์ มีรากศัพท์ร่วมกับภาษาลาชิราวร้อยละ 30–40
ภาษาบาสก์

| บาสก์ |
| --- | --- |
Euskara - เออุสการา
ประเทศที่มีการพูด: สเปนและฝรั่งเศส
ภูมิภาค: แคว้นประเทศบาสก์
จำนวนผู้พูด: 1,063,700 คน (ผู้พูดเป็นภาษาแรก: 700,000 คน)  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: ภาษาโดดเดี่ยว
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ: แคว้นประเทศบาสก์และแคว้นนาวาร์ (สเปน)
ผู้วางระเบียบ: ราชบัณฑิตยสถานภาษาบาสก์
รหัสภาษา
ISO 639-1: eu
ISO 639-2: baq (B) eus (T)
ISO 639-3: eus

บาสก์ (อังกฤษ: Basque) เป็นภาษาที่พูดโดยชาวบาสก์ซึ่งอาศัยอยู่แถบเทือกเขาพีเรนีสในตอนกลางของภาคเหนือของประเทศสเปน รวมทั้งในบริเวณภาคตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศฝรั่งเศสที่มีอาณาเขตติดต่อกัน หรือลึกลงไปกว่านั้นคือ ชาวบาสก์ได้ครอบครองแคว้นปกครองตนเองที่มีชื่อว่าแคว้นประเทศบาสก์ (Basque Country autonomous community) ซึ่งมีวัฒนธรรมและอิสระในการปกครองตนเองทางการเมือง นอกจากนี้ก็ยังมีชาวบาสก์ที่อยู่ในเขตนอร์เทิร์นบาสก์ในฝรั่งเศสและแคว้นปกครองตนเองนาวาร์ในสเปนอีกด้วย ชื่อเรียกภาษาบาสก์อย่างเป็นทางการ (ในภาษาตนเอง) คือ เออุสการา (euskara) ส่วนในรูปภาษาถิ่นอื่น ๆ ได้แก่ เออุสเกรา (euskera) เอสกูอารา (eskuara) และ อุสการา (üskara) แม้ว่าในทางภูมิศาสตร์จะถูกล้อมรอบด้วยภาษาในตระกูลอินโด-ยูโรเปียน แต่ภาษาบาสก์กลับจัดเป็นภาษาโดดเดี่ยว (language isolate) ไม่ใช่ภาษาในตระกูลดังกล่าว
ระบบการเขียน

ภาษาบาสก์ใช้อักษรละตินในการเขียน
| ตัวอักษรในปัจจุบัน | ตัวอักษรในปัจจุบัน | ตัวอักษรในปัจจุบัน |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | a อา | J | jota โยตา | R | ere เอเร |
| B | be เบ | K | ka กา | S | ese เอเซ |
| D | de เด | L | ele เอเล | T | te เต |
| E | e เอ | M | eme เอเม | U | u อู |
| F | efe เอเฟ | N | ene เอเน | X | ekis เอกิส |
| G | ge เก | Ñ | eñe เอญเญ | Z | zeta เซตา |
| H | atxe อัตเช | O | o โอ |  |  |
| I | i อี | P | pe เป |  |  |
ตัวอักษรพิเศษที่ใช้กันทั่วไป คือ ñ บางครั้งยังมีการใช้ ç และ ü ด้วย แต่จะไม่ใช้ตัว c (เซ), q (กู), v (อูเบ), w (อูเบบีโกอิตซา) และ y (อีเกรโกอา) ยกเว้นในคำยืม โดยไม่จัดว่าตัวอักษรเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งในพยัญชนะบาสก์ ส่วนทวิอักษร (digraphs) dd, ll, rr, ts, tt, tx และ tz ซึ่งมีความสำคัญในการออกเสียง ถูกจัดให้เป็นอักษรคู่ (double letters)
ตัวอักษรและทวิอักษรแต่ละตัวจะแทนหน่วยเสียงเพียงหนึ่งเดียว  ข้อยกเว้นหลักคือ เมื่อ l หรือ n มี i นำหน้า ในหลายภาษาถิ่นจะออกเสียง l และ n โดยยกลิ้นส่วนหน้าขึ้นสู่เพดานแข็ง (palatalization) ไปเป็นเสียง ll และ ñ แม้ว่าจะไม่ได้เขียนไว้ก็ตาม ดังนั้นคำว่า อีกูร์รีญา (ikurriña) อาจเขียนได้ว่า ikurrina โดยไม่มีการเปลี่ยนเสียง ในขณะที่คำว่า ไอย์โนอา (Ainhoa) จำเป็นต้องใช้ h (ซึ่งไม่ออกเสียง) เพื่อหยุดการแปรทางเสียงของ n
h โดยทั่วไปไม่ออกเสียง แต่ในบริเวณตะวันออกเฉียงเหนือ หลายแห่งจะออกเสียงโดยมีเหตุผลหลักคือเพื่อการคงอยู่ของตัวอักษรนี้ในภาษาบาสก์
ในระบบการเขียนของซาบีโน อารานา (Sabino Arana - 1865-1903) ได้ใช้ตัว ĺ และ  ŕ แทนที่ ll (เอเย) และ rr (เอเร) ตามลำดับ
แหล่งข้อมูลอื่น

omniglot.com
ภาษานาไน

| ภาษานาไน |
| --- | --- |
Нанай (Nanaj)
ประเทศที่มีการพูด: รัสเซียและจีน
ภูมิภาค: ภูมิภาคไซบีเรียและมณฑลเฮย์หลงเจียง
จำนวนผู้พูด: 5,772 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: อัลไต?  ภาษากลุ่มตุงกูซิกภาษากลุ่มตุงกูซิกใต้ภาษากลุ่มตุงกูซิกตะวันออกเฉียงใต้ภาษากลุ่มนานาชภาษานาไน
รหัสภาษา
ISO 639-2: gld
ISO 639-3: gld
ภาษานาไน (อังกฤษ: Nanai) เป็นภาษาที่ใช้พูดโดยชาวนาไนในไซบีเรีย และมีบางส่วนอยู่ในประเทศจีน มีผู้พูดทั้งหมดราว 5,772 คน จากชาวนาไนทั้งหมด 11,000 คน ผู้พูดภาษานี้โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่จะพูดภาษาจีนหรือภาษารัสเซียได้ด้วย และใช้เป็นภาษาสำหรับการติดต่อสื่อสาร
การแพร่กระจาย

ในจีน ภาษานี้เรียกว่า he zhe yu ในขณะที่ชาวนาไนเรียกตัวเองว่า nanio หรือ nanai ซึ่งแปลว่าคนท้องถิ่น ผู้พูดภาษานี้กระจายตัวอยู่ในบริเวณตั้งแต่แม่น้ำอามูร์ แม่น้ำกูร์ และแม่น้ำอุสซูรีตอนกลาง ในรัสเซีย ภาษานาไนมีใช้มากในบริเวณคาบารอฟสก์ไคร ซึ่งเป็นบริเวณที่มีการตีพิมพ์หนังสือด้วยภาษานาไน ข้อมูล พ.ศ. 2545 แสดงว่าผู้พูดภาษานาไนร้อยละ90 อยู่ในบริเวณนี้ อย่างไรก็ตาม การใช้ภาษานี้พบในหมู่คนรุ่นเก่าอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไปเป็นหลัก คนรุ่นใหม่นิยมใช้ภาษารัสเซียมากกว่า ภาษานี้มีการแพร่กระจายในหลายบริเวณ ได้แก่
สำเนียงกูร์ - อูร์มี ได้แก่บริเวณรอบๆเมืองคาบารอฟส์
สำเนียงอมูร์กลาง/ล่าง พบในตามแนวแม่น้ำอมูร์ที่อยู่ใต้เมืองคาบารอฟส์
สำเนียงบิกัน พบในตำบลโปซาร์สกีของ Primorsky Krai ใกล้กับช่วงกลางของแม่น้ำอุสซารี
สำเนียงซังการี บริเวณชายแดนของแม่น้ำอุสซูรีในประเทศจีน
โดยทั่วไปจะคิดว่าในรัสเซีย ภาษานาไนจะพบมากในตำบลนาไนของ Primorsky Krai เพราะมีชุมชนผู้พูดภาษานาไนที่มีกิจกรรมในด้านการตีพิมพ์หนังสือภาษานาไน และการมีสถานะปกครองตนเองของชุมชนชาวนาไน จากข้อมูลของ Stolyarov ทั่วโลก มีชุมชนชาวนาไน 11,883 คน โดยอยู่ใน Khabarovsk Krai 8, 940 คน อย่างไรก็ตาม มีผู้พูดเป็นภาษาแม่เพียง 100 - 150 คน ที่ยังอยู่ที่นั่น ข้อมูลการสำรวจใน พ.ศ. 2545 พบว่ามีประชากร 12,194 คน กล่าวอ้างว่าพูดภาษานี้ โดย 90% อยู่ใน Khabarovsk Krai 3.5% อยู่ใน Primorsky Krai 1.3 % อยู่ใน Sakhalin Oblast และอยู่ในที่อื่นๆไม่เกิน 0.5% ส่วนใหญ่พูดได้ 2 ภาษา โดยพูดภาษารัสเซียได้ด้วย
สถานะการใช้ภาษานาไนในรัสเซียพบว่าบุคคลอายุมากกว่า 40 ปีที่ใช้ภาษานี้ในชีวิตประจำวัน คนที่อายุน้อยกว่านี้นิยมใช้ภาษารัสเซียมากกว่า และจะใช้ภาษานาไนกับคนที่มีอายุมากกว่าเท่านั้น มีการสอนภาษานาไนในโรงเรียน ส่วนใหญ่อยู่ในหมูบ้านของชาวนาไนใน Khabarovsk Krai หนังสือภาษานาไน ส่วนมากเป็นนิทานพื้นบ้านและวรรณคดี หนังสือเรียนภาษานาไน จัดตามรูปแบบหนังสือเรียนภาษารัสเซีย
ในประเทศจีน มีผู้พูดภาษานาไนอย่างน้อย 2 สำเนียง จากการสำรวจเมื่อ พ.ศ. 2545 พบว่าผู้พูดภาษานาไนอายุน้อยสุด 55 ปี มากสุด 72 ปี ชาวนาไนใช้ภาษาจีนเป็นภาษาเขียน ผู้พูดภาษานี้ลดจำนวนลงเรื่อยๆ และการใช้ภาษาจำกัดเฉพาะสมาชิกในครอบครัว
ระบบการเขียน

หนังสือภาษานาไนเล่มแรกเขียนด้วยอักษรซีริลลิกตีพิมพ์โดยมิชชันนารีนิกายรัสเซียนออร์ทอดอกซ์ มีการพัฒนาระบบการเขียนภาษานาไนขึ้นใหม่โดยนักภาษาศาสตร์ชาวรัสเซียในช่วง พ.ศ. 2463 – 2473
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё | Ж ж |
| З з | И и | Й й | К к | Л л | М м | Н н | О о |
| П п | Р р | С с | Т т | У у | Ф ф | Х х | Ц ц |
| Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю |
Я я: 
ตัวอย่างข้อความจากไบเบิลภาษานาไนตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2545
| ภาษานาไน (อักษรซีริลลิก) | ปริวรรต | ภาษาอังกฤษ |
| --- | --- | --- |
| ² Нёани дахамдичии уӈкини: «Кэсивэ гэлэйдуэри туй ундусу: „Боаду, уйлэ би, Эндур Ама! Гэбукуди гэрбуси бигини. Си боа яловани далачайси эрин исигини! Наду-да, боаду-да Си чихалайси бигини! | ²  Nǒani dahamdičii uŋkini: "Kesive geleĭdueri tuĭ undusu: 'Boadu, uĭle bi, Endur Ama! Gebukudi gerbusi bigini. Si boa ǎlovani dalačaĭsi erin isigini! Nadu-da, boadu-da Si čihalaĭsi bigini! | ² He said to them, "When you pray, say: 'Father, hallowed be your name, your kingdom come,  your will be done, on earth as it is in heaven. |
| ³ Ини таондоани сиагопова эпэмбэ бунду буру. | ³ Ini taondoani siagopova epembe bundu buru. | ³ Give us each day our daily bread. |
| ⁴ Буэ оркимпова гудиэсигуру, буэ-дэ оркиӈку, наӈдаку гурумбэ гудиэсиэпу, буэ мурумпувэ-дэ эди памаванда, хай-да дялимбани, оркимбани эди дял дяпаванда“». | ⁴ Bue orkimpova gudiesiguru, bue-de orkiŋku, naŋdaku gurumbe gudiesiepu, bue murumpuve-de edi pamavanda, haĭ-da dǎlimbani, orkimbani edi dǎl dǎpavanda.'" | ⁴ Forgive us our sins, for we also forgive everyone who sins against us. And lead us not into temptation" |
ภาษาระดับต่ำ

ภาษาระดับต่ำ (อังกฤษ: low-level programming language) ในทางคอมพิวเตอร์ หมายถึง ภาษาที่อิงกับสถาปัตยกรรมคอมพิวเตอร์ใดสถาปัตยกรรมหนึ่ง ซึ่งไมโครโพรเซสเซอร์แต่ละรุ่น หรือ แต่ละตระกูล ก็มักมีภาษาระดับต่ำที่แตกต่างกัน และโดยปกติแล้ว หนึ่งคำสั่งในภาษาระดับต่ำ จะหมายถึงการสั่งงานคอมพิวเตอร์ให้ทำงานหนึ่งอย่าง (1 instruction = 1 operation)
ภาษาระดับต่ำ มี 2 ภาษา คือ
ภาษาเครื่อง เป็น ภาษาโปรแกรมรุ่นที่หนึ่ง (first-generation programming language: 1GL) ซึ่งเป็นภาษาเดียวที่ไมโครโพรเซสเซอร์สามารถเข้าใจ คำสั่งเป็นตัวเลขล้วนๆ การอ่านและเขียนอาจต้องใช้เครื่องมือพิเศษ จึงไม่ค่อยมีการใช้ภาษาเครื่องโดยตรง
ภาษาแอสเซมบลี เป็น ภาษาโปรแกรมรุ่นที่สอง (second-generation programming language: 2GL) ซึ่งเป็นการปรับภาษาเครื่องให้สามารถเขียนได้สะดวกขึ้นโดยการพิมพ์คำสั่งที่เป็นตัวอักษรแทนตัวเลข เวลาเขียนเสร็จ จะต้องใช้ตัวแปลโปรแกรมจึงจะใช้งานได้ และถึงแม้ว่าไม่ใช้ภาษาเครื่องโดยตรง ผู้เขียนโปรแกรมยังจำเป็นต้องเข้าใจโครงสร้างของไมโครโพรเซสเซอร์ที่กำลังเขียนเป็นอย่างดี
ดูเพิ่ม

ภาษาโปรแกรม
การเขียนโปรแกรม
ภาษายากุน

| ภาษายากุน |
| --- | --- |
Orang Hulu
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศมาเลเซีย
ภูมิภาค: รัฐยะโฮร์, รัฐปะหัง
ชาติพันธุ์: 28,000 (2008)
จำนวนผู้พูด: (no estimate available)
ตระกูลภาษา: ออสโตรนีเซียน  มาลาโย-โพลีเนเซียมาเลย์อิกมลายู?ภาษายากุน
ระบบการเขียน: Unwritten
รหัสภาษา
ISO 639-3: jak
ภาษาจากุน (อังกฤษ: Jakun language) เป็นภาษาที่พบในประเทศมาเลเซีย บริเวณชายฝั่งและดินแดนตอนในของแม่น้ำไปรัง จากเปอกันในรัฐปะหังไปถึงซรีกาดิงในรัฐยะโฮร์ ทางตะวันออกไปถึงเบอนุต ทางตะวันตกเฉียงเหนือไปถึงตอนกลางของที่ลุ่มแม่น้ำมวตตอนกลาง จัดอยู่ในตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน กลุ่มภาษามาลาโย-โพลีเนเซีย สาขามาลาโย-ซุมบาวัน สาขาย่อยมาเลย์อิก อาจจะเป็นสำเนียงของภาษามลายู ภาษานี้เป็นภาษาของชาวจากุน ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองสาขามลายูดั้งเดิม
แหล่งข้อมูลอื่น

http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0004-1640-2@view Jakun in RWAAI Digital Archive
Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.
ภาษาซินดาริน

| ภาษาซินดาริน |
| --- | --- |
Eglathrin
สร้างโดย: เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน
วันที่: ประมาณ ค.ศ.1915 ถึง 1973
การจัดตั้งและการใช้: ภาษาสมมติในมิดเดิลเอิร์ธ
จุดประสงค์: ภาษาประดิษฐ์  artistic languagesfictional languagesภาษาซินดาริน
ระบบการเขียน: อักษรเทงกวาร์ (ส่วนใหญ่), Cirth
ที่มา: ภาษาประดิษฐ์, แต่มีความเกี่ยวข้องกับ ภาษาเอลฟ์. ภาษาซินดารินได้รับแรงบันดาลใจมาจากภาษาเวลส์.
รหัสภาษา
ISO 639-3: sjn
นักภาษาศาสตร์: sjn
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษาซินดาริน (อังกฤษ: Sindarin) เป็นภาษาที่ เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน ประดิษฐ์ขึ้นใช้ในนวนิยายของเขาในชุดมิดเดิลเอิร์ธ แรงบันดาลใจของการสร้างภาษานี้มาจากพื้นฐานของภาษาเวลช์ (Welsh) ซึ่งโทลคีนพบในการศึกษาโคลงโบราณ เขาได้ใช้เวลาประดิษฐ์ภาษานี้จนสมบูรณ์ใช้งานได้จริง เทียบเคียงกับภาษาเควนยา เดิมทีโทลคีนตั้งใจประดิษฐ์ภาษานี้ขึ้นเป็นภาษาของชาวโนลดอร์ แต่เปลี่ยนใจภายหลัง
ภาษาซินดาริน ตามฉบับนิยาย เป็นภาษาของพวกเอลฟ์ ชาวเทเลริ ที่มิได้เข้าร่วมการเดินทางครั้งใหญ่ไปได้ตลอดรอดฝั่ง แต่ยังคงตกค้างอยู่บนมิดเดิลเอิร์ธ และตั้งถิ่นฐานขึ้นในแผ่นดินเบเลริอันด์ ภายใต้การปกครองของกษัตริย์ธิงโกล และ เมลิอัน ไมอาเทวี  ในอาณาจักรโดริอัธ  เอลฟ์กลุ่มนี้เรียกตัวเองว่า ชาวซินดาร์ หรือเอลฟ์แห่งสนธยา ภาษาของพวกเขาจึงเรียกว่า ภาษาซินดาริน
ภาษาซินดารินมีกำเนิดมาจากคอมมอนเอลดาริน หรือภาษาดั้งเดิมของพวกเควนดิ จึงมีรากเดียวกันกับภาษาเควนยา
ในยุคที่สาม ของโลกอาร์ดา คือเหตุการณ์ในเรื่องเดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์นั้น ภาษาซินดารินเป็นภาษาที่พวกเอลฟ์ใช้กันแพร่หลายทั่วไป ดังนั้นภาษาเอลฟ์ที่ปรากฏในเนื้อเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นชื่อคน ชื่อสถานที่ต่างๆ รวมทั้งอักขระที่จารึกบนประตูทางเข้าเหมืองมอเรีย ก็ล้วนเป็นภาษาซินดารินทั้งสิ้น
ตัวอย่างคำศัพท์

เการ์ (gaur) - หมาป่า
โทล (tol) - เกาะ
อารา หรือ อาร์ (ara-หรือar) - ผู้สูงศักดิ์
เวน (wen-) - ผู้หญิง
เนน (nen) - น้ำ
เอเดล (Edhel) - ผู้รักแสงดาว หมายถึง เอลฟ์ (ภาษาเควนยาเรียก เอลดาร์)
ดูเพิ่ม

ภาษาเควนยา
อักษรเทงกวาร์
แหล่งข้อมูลอื่น

The Elvish Linguistic Fellowship]  เว็บชุมชนที่รวบรวมข้อมูลความรู้เกี่ยวกับภาษาเอลฟ์ไว้มากที่สุด
SpringOfArda เก็บถาวร 2007-03-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เป็นเว็บไทย ที่มีเรื่องเกี่ยวกับ ซิลมาริลลิออน ลอร์ดออฟเดอะริงส์ และเรื่องอื่นๆ ของคุณโทลคีน
| ด ค กภาษาประดิษฐ์ ในปกรณัมชุดมิดเดิลเอิร์ธ โดย  เจ>  อาร์. อาร์. โทลคีน |
| --- | --- |
ภาษา: ฮอบบิติช • อดูนาอิก • เวสทรอน • โรเฮียร์ริค • เควนยา • ซินดาริน • วาลาริน • คุซดุล • แบล็กสปีช
เอลวิชสำเนียงต่างๆ: เควนเดียนโบราณ • อวาริน • คอมมอนเอลดาริน • คอมมอนเทเลริน • เทเลริน • ซินดารินเหนือ • อิลโคริน • โดริอาธริน • ฟาลาธริน
อักษร: รูน • เทงกวาร์ • เคียร์ธ
ภาษาศาสตร์จิตวิทยา

ภาษาศาสตร์จิตวิทยา (อังกฤษ: psycholinguistics หรือ psychology of language) เป็นสาขาวิชาที่รวมวิธีทางจิตวิทยาและทางภาษาศาสตร์เข้าด้วยกัน เพื่อใช้ในการศึกษาเกี่ยวกับการแสดงออกของภาษาทางด้านจิตวิทยา ความเคยชินทางภาษา วิธีการใช้ภาษาในทางด้านจิตวิทยาและการติดต่อสื่อสารกัน
ภาษาศาสตร์ประสาทวิทยา

ภาษาศาสตร์ประสาทวิทยา (อังกฤษ: neurolinguistics) เป็นการศึกษาสรีระของสมองและโครงสร้างของระบบประสาทโดยเฉพาะ ในส่วนที่สัมพันธ์กับการพัฒนาและการใช้ภาษา และศึกษาพยาธิสภาพทางสมองที่มีผลทำให้เกิดความบกพร่องหรือความผิดปกติทางภาษา ตลอดจนพิจารณาความเป็นไปได้ที่จะฟื้นฟูภาษาของบุคคลที่มีความบกพร่องดังกล่าว อาทิ ผู้ป่วยที่มีภาวะเสียการสื่อภาษา (aphasia) เป็นอาการที่สมองสั่งงานให้พูดออกมาด้วยความยากลำบาก คนไข้จะพูดไม่คล่อง พูดตะกุกตะกัก (อุดม วโรตม์สิกขดิตถ์, 2537: 294) ผู้ป่วยที่มีความผิดปกติทางการได้ยิน ผู้ป่วยที่มีความผิดปกติทางการพูด (articulatory disorders) หรือมีความผิดปกติของอวัยวะในการพูดเนื่องจากกลไกการออกเสียงเสื่อม (dysarthria) ตลอดจนศึกษาภาวะความผิดปกติอื่น ๆ ที่สัมพันธ์กับการทำงานของสมอง เช่น ผู้ป่วยที่มีภาวะเสียการเขียน (agraphia) ซึ่งเป็นผู้ที่อ่านได้แต่เขียนไม่ได้ หรือผู้ป่วยที่มีภาวะเสียการอ่าน (alexia) นั่นคืออ่านไม่รู้เรื่อง แต่เขียนหรือคัดลายมือได้ หรือมีภาวะเสียการใช้คำ (anomia) หรือไม่สามารถหาคำที่มีความหมายเหมาะสมได้ คนไข้มีปัญหาการเลือกคำ การใช้คำขณะพูด การเข้าใจภาษาและการว่าซ้ำไม่มีปัญหา พูดคล่อง แต่ใช้คำเยิ่นเย้อ (อุดม วโรตม์สิกขดิตถ์, 2537: 294) ผู้ที่ศึกษาทางด้านนี้ จำเป็นต้องมีพื้นฐานทางสัทศาสตร์และภาษาศาสตร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ระบบภาษาที่ใช้ในสังคมที่ตนจะศึกษาหรือฟื้นฟูแก้ไข
ภาษาพิวนิก

| ภาษาพิวนิก |
| --- | --- |
ฟินิเชีย-พิวนิก, คาร์เธจ
หนึ่งในจารึกพิวนิกตรีโปลิตาเนียที่มีทั้งอักษรละติน (บน) และพิวนิก (ล่าง)
ภูมิภาค: ตูนิเซีย ชายฝั่งแอลจีเรีย, โมร็อกโก, ไอบีเรียตอนใต้, หมู่เกาะแบลีแอริก, ลิเบีย, มอลตา, ซิซิลีตะวันตก, ซาร์ดิเนียตอนใต้ถึงตะวันออก
ยุค: ศตวรรษที่ 8 ก่อน ค.ศ. ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 6
ตระกูลภาษา: แอโฟรเอชีแอติก  เซมิติกเซมิติกตะวันตกเซมิติกกลางเซมิติกตะวันตกเฉียงเหนือคานาอันฟินิเชียภาษาพิวนิก
รูปแบบก่อนหน้า: ฟินิเชีย ภาษาพิวนิก 
ระบบการเขียน: อักษรฟินิเชีย
รหัสภาษา
ISO 639-3: xpu
นักภาษาศาสตร์: xpu

ภาษาพิวนิก (อังกฤษ: Punic language) เป็นวิธภาษาที่สูญหายแล้วของภาษาฟินิเชีย ภาษาคานาอันในสาขาเซมิติกตะวันตกเฉียงเหนือของกลุ่มภาษาเซมิติก ถือเป็นสาขาของภาษาฟินิเชียบในบริเวณชายฝั่งเอเชียตะวันตก (ในบริเวณที่ปัจจุบันคือประเทศเลบานอนและซีเรียตะวันตกเฉียงเหนือ) ที่มีผู้พูดโดยหลักเป็นชาวพิวนิก หรือชาวฟินิเชียตะวันตก รอบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน บริเวณชายฝั่งแอฟริกาตะวันตกเฉียงเหนือ คาบสมุทรไอบีเรีย และหมู่เกาะในเมดิเตอร์เรเนียนบางส่วน เช่น มอลตา ซิซิลี และซาร์ดีเนีย  ตลอดช่วงสมัยคลาสสิก ตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 ก่อน ค.ศ. ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 6
คำจำกัดความ

ภาษาพิวนิกเป็นสำเนียงที่ตายแล้วของภาษาฟินิเชียที่ใช้พูดในจักรวรรดิของชาวฟินิเชียในแอฟริกาเหนือ รวมทั้งคาร์เธจและดินแดนอื่นในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เป็นที่รู้จักจากจารึกและชื่อบุคคลที่เหลืออยู่
ออกุสตินแห่งฮิบโปเป็นนักเขียนคนสุดท้ายในยุคโบราณที่มีความรู้เกี่ยวกับภาษาพิวนิก แต่ก่อนเชื่อว่าภาษาพิวนิกมีอิทธิพลต่อภาษามอลตาแต่ปัจจุบันได้ลดความเชื่อนี้ลง
แหล่งข้อมูลอื่น

อักษรพิวนิกใน Omniglot.com
ฟอนต์ฟินิเชียจากยูนิโคด
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ฝรั่งเศส  BnF data  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย
ภาษาพหุศูนย์

ภาษาพหุศูนย์ (อังกฤษ: pluricentric language, polycentric language) คือภาษาที่มีรูปแบบมาตรฐานซึ่งผ่านกระบวนการจัดประมวลมากกว่าหนึ่งรูปแบบ โดยมักขึ้นอยู่กับประเทศที่แตกต่างกัน
ตัวอย่างได้แก่ภาษาเกาหลี ภาษาจีน ภาษาฝรั่งเศส ภาษาสเปน ภาษาโปรตุเกส ภาษาอังกฤษ ภาษาเยอรมัน ภาษาสวีเดน ภาษาอาร์มีเนีย และภาษาบอสเนีย-โครเอเชีย-มอนเตเนโกร-เซอร์เบีย กรณีที่ตรงข้ามกับภาษาพหุศูนย์คือภาษาศูนย์เดียว (monocentric language) ซึ่งมีรูปแบบมาตรฐานอย่างเป็นทางการเพียงรูปแบบเดียว ตัวอย่างได้แก่ภาษาญี่ปุ่นและภาษารัสเซีย ในบางกรณี มาตรฐานที่แตกต่างกันของภาษาพหุศูนย์ภาษาหนึ่ง ๆ อาจพัฒนาซับซ้อนขึ้นจนกลายเป็นภาษาเอกเทศ (autonomous language) ก็ได้ ดังที่เกิดขึ้นกับภาษามาเลเซียและภาษาอินโดนีเซีย หรือภาษาฮินดีและภาษาอูรดู กระบวนการเดียวกันนี้กำลังเกิดขึ้นในภาษาบอสเนีย-โครเอเชีย-มอนเตเนโกร-เซอร์เบีย
บรรณานุกรม

Annamalai, E. (1992). "Chinese as a pluricentric language".  ใน Clyne, Michael G. (บ.ก.). Pluricentric Languages: Differing Norms in Different Nations. Walter de Gruyter. pp. 305–324. ISBN 978-3-11-012855-0.
Abd-el-Jawad, Hassan R.S. (1992). "Is Arabic a pluricentric language?".  ใน Clyne, Michael G. (บ.ก.). Pluricentric Languages: Differing Norms in Different Nations. Contributions to the sociology of language 62. Berlin & New York: Mouton de Gruyter. pp. 261–303. ISBN 3-11-012855-1.
Ammon, Ulrich (1995). Die deutsche Sprache in Deutschland, Österreich und der Schweiz: das Problem der nationalen Varietäten [German Language in Germany, Austria and Switzerland: The Problem of National Varieties] (ภาษาเยอรมัน). Berlin & New York: Walter de Gruyter. p. 575. ISBN 3-11-014753-X. OCLC 33981055.
Blum, Daniel (2002). Sprache und Politik : Sprachpolitik und Sprachnationalismus in der Republik Indien und dem sozialistischen Jugoslawien (1945-1991) [Language and Policy: Language Policy and Linguistic Nationalism in the Republic of India and the Socialist Yugoslavia (1945-1991)]. Beiträge zur Südasienforschung ; vol. 192 (ภาษาเยอรมัน). Würzburg: Ergon. p. 200. ISBN 3-89913-253-X. OCLC 51961066.
Clyne, Michael G., บ.ก. (1992). Pluricentric Languages: Differing Norms in Different Nations. Contributions to the sociology of language 62. Berlin & New York: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
Clyne, Michael G.; & Kipp, Sandra. (1999). Pluricentric languages in an immigrant context: Spanish, Arabic and Chinese. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-016577-5.
Daneš, František (1988). "Herausbildung und Reform von Standardsprachen" [Development and Reform of Standard Languages].  ใน Ammon, Ulrich; Dittmar, Norbert; Mattheier, Klaus J (บ.ก.). Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society II. Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 3.2. Berlin & New York: Mouton de Gruyter. pp. 1506–1516. ISBN 3-11-011645-6. OCLC 639109991.
Dua, Hans Raj (1992). "Hindi-Urdu as a pluricentric language".  ใน Clyne, Michael G (บ.ก.). Pluricentric Languages: Differing Norms in Different Nations. Contributions to the sociology of language 62. Berlin & New York: Mouton de Gruyter. pp. 381–400. ISBN 3-11-012855-1. OCLC 24668375.
Kloss, Heinz (1967). "'Abstand languages' and 'ausbau languages'". Anthropological Linguistics. 9 (7): 29–41. JSTOR 30029461.
Kordić, Snježana (2009). "Policentrični standardni jezik" [Polycentric Standard Language] (PDF).  ใน Badurina, Lada; Pranjković, Ivo; Silić, Josip (บ.ก.). Jezični varijeteti i nacionalni identiteti (ภาษาเซอร์โบ-โครเอเชีย). Zagreb: Disput. pp. 83–108. ISBN 978-953-260-054-4. OCLC 437306433. SSRN 3438216. แม่แบบ:CROSBI. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 4 August 2012. สืบค้นเมื่อ 9 May 2018. (ÖNB).
Stewart, William A (1968) [1962]. "A Sociolinguistic Typology for Describing National Multilingualism".  ใน Fishman, Joshua A (บ.ก.). Readings in the Sociology of Language. The Hague, Paris: Mouton. pp. 531–545. doi:10.1515/9783110805376.531. ISBN 978-3-11-080537-6.
ดูเพิ่ม

Dollinger, Stefan (2019). The Pluricentricity Debate: On Austrian German and other Germanic Standard Varieties. London: Routledge. ISBN 978-0-429-63179-5.
Kircher, Ruth (2012). "How pluricentric is the French language? An investigation of attitudes towards Quebec French compared to European French". Journal of French Language Studies. 22 (3): 345–370. doi:10.1017/S0959269512000014. S2CID 143695569.
Louw, Robertus de (2016). "Is Dutch a pluricentric language with two centres of standardization? An overview of the differences between Netherlandic and Belgian Dutch from a Flemish perspective". Werkwinkel. 11 (1): 113–135. doi:10.1515/werk-2016-0006.
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี
ภาษาม๊อก

| ภาษาม๊อก (อะม๊อก) |
| --- | --- |
ประเทศที่มีการพูด: จังหวัดเชียงใหม่ ในประเทศไทย
จำนวนผู้พูด: 7 คน (ปี พ.ศ. 2524)  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา: ออสโตรเอเชียติก  มอญ-เขมรมอญ-เขมรเหนือปะหล่องปะหล่องตะวันตกอังกูอิคภาษาม๊อก (อะม๊อก)
รหัสภาษา
ISO 639-3: mqt
ภาษาม๊อก หรือภาษาอะม๊อก (อังกฤษ: Hsen-Hsum) เป็นภาษาหนึ่งในตระกูลภาษาออสโตร-เอเชียติก ภาษากลุ่มมอญ-เขมร สาขามอญ-เขมรเหนือ สาขาย่อยปะหล่องซึ่งพูดอยู่ในบริเวณตะวันตกเฉียงเหนือ และตะวันออกเฉียงเหนือ ของจังหวัดเชียงใหม่ ริมแม่น้ำวังเป็นภาษาที่ใกล้ตาย พบผู้พูดเพียง 7 คนเมื่อ พ.ศ. 2524
แหล่งข้อมูลอื่น

www.ethnologue.com
ภาษาศาสตร์สังคม

ภาษาศาสตร์สังคม (อังกฤษ: sociolinguistics) คือการศึกษาเชิงพรรณนาเกี่ยวกับผลกระทบของแง่มุมใด ๆ ทั้งหมดของสังคม (รวมถึงบรรทัดฐาน ความคาดหวัง และบริบททางวัฒนธรรม) ต่อวิธีการใช้ภาษา และผลกระทบของสังคมต่อภาษา ภาษาศาสตร์สังคมแตกต่างจากสังคมวิทยาภาษาซึ่งมุ่งเน้นไปที่ผลกระทบของภาษาต่อสังคม ภาษาศาสตร์สังคมมีเนื้อหาซ้อนเหลื่อมกับวัจนปฏิบัติศาสตร์มาก และยังมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับมานุษยวิทยาภาษาศาสตร์ บางคนตั้งคำถามถึงความแตกต่างระหว่างสาขาทั้งสองโดยเน้นย้ำความสัมพันธ์ต่อกันและกันในอดีต
ภาษาศาสตร์สังคมยังศึกษาว่าวิธภาษาระหว่างกลุ่มบุคคลที่แยกจากกันโดยตัวแปรทางสังคมบางอย่าง (เช่น ชาติพันธุ์ ศาสนา สถานภาพ สถานะเพศ ระดับการศึกษา อายุ ฯลฯ) มีความแตกต่างกันอย่างไร และการสร้างและความยึดมั่นในเกณฑ์เหล่านี้ถูกใช้ในการจัดจำแนกบุคคลในชั้นสังคมหรือชั้นเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างไร เนื่องจากการใช้ภาษานั้นแตกต่างกันไปในแต่ละสถานที่ การใช้ภาษาจึงแตกต่างกันไปตามชั้นสังคมด้วย และสังคมภาษณ์ (sociolect) เหล่านี้คือสิ่งที่ภาษาศาสตร์สังคมสนใจศึกษา
แง่มุมทางสังคมของภาษาได้รับการค้นคว้าตามแบบสมัยใหม่โดยนักภาษาศาสตร์ชาวอินเดียและชาวญี่ปุ่นในคริสต์ทศวรรษ 1930 และโดยหลุยส์ โกชา นักภาษาศาสตร์ชาวสวิส ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1900 แต่ยังไม่ได้รับความสนใจมากนักในซีกโลกตะวันตกจนกระทั่งในเวลาต่อมา ในทางกลับกัน การศึกษาเหตุจูงใจทางสังคมของการเปลี่ยนแปลงภาษามีรากฐานมาจากแบบจำลองคลื่นของปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 การใช้ศัพท์ ภาษาศาสตร์สังคม เป็นครั้งแรก (ที่ได้รับการยืนยัน) ปรากฏในชื่อบทความ "Sociolinguistics in India" ของทอมัส คัลลัน ฮอดสัน ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Man in India ใน ค.ศ. 1939 ภาษาศาสตร์สังคมปรากฏครั้งแรกในซีกโลกตะวันตกในคริสต์ทศวรรษ 1960 และได้รับการบุกเบิกโดยนักภาษาศาสตร์เช่นวิลเลียม ลาโบฟ ในสหรัฐ และบาซิล เบิร์นสไตน์ ในสหราชอาณาจักร ในคริสต์ทศวรรษ 1960 วิลเลียม อเล็กซานเดอร์ สจวร์ต และไฮนทซ์ โคลส ได้นำเสนอแนวคิดพื้นฐานสำหรับทฤษฎีภาษาศาสตร์สังคมของภาษาพหุศูนย์ ซึ่งอธิบายว่าวิธภาษามาตรฐานมีความแตกต่างกันอย่างไรในแต่ละชาติ (เช่น ภาษาอังกฤษแบบบริติช/อเมริกัน/แคนาดา/ออสเตรเลีย; ภาษาเยอรมันแบบเยอรมัน/ออสเตรีย/สวิส; ภาษาบอสเนีย-โครเอเชีย-มอนเตเนโกร-เซอร์เบียแบบบอสเนีย/โครเอเชีย/มอนเตเนโกร/เซอร์เบีย เป็นต้น)
ภาษารัสต์

Memory-safe programming language without garbage collection
| --- | --- |
The official Rust logo

กระบวนทัศน์: Multi-paradigm: concurrent, functional, generic, imperative, structured
ผู้ออกแบบ: Graydon Hoare
ผู้พัฒนา: มูลนิธิรัสต์
เริ่มเมื่อ: 7 กรกฎาคม 2010; 14 ปีก่อน (2010-07-07)

รุ่นเสถียร: 1.82.0     / ตุลาคม 17, 2024
 
แพลตฟอร์ม: AMD64 , i686, arm, AArch64, armv7, mips, mips64, mipsel, mips64el, powerpc, powerpc64, powerpc64le, risc-v, s390x
ระบบปฏิบัติการ: Windows, Linux, macOS, FreeBSD, NetBSD
สัญญาอนุญาต: MIT หรือ Apache 2.0
นามสกุลของไฟล์: .rs, .rlib
เว็บไซต์: www.rust-lang.org
ภาษารัสต์ (อังกฤษ: Rust) เป็นภาษาโปรแกรมหลายกระบวนทัศน์สำหรับวัตถุประสงค์ทั่วไปที่ถูกออกแบบมาเพื่อประสิทธิภาพและความปลอดภัยของหน่วยความจำ ภาษารัสต์มีวากยสัมพันธ์คล้ายกับภาษาซีพลัสพลัสแต่สามารถรับประกันความปลอดภัยของหน่วยความจำโดยใช้ borrow checker เพื่อตรวจสอบการอ้างอิง ภาษารัสต์สามารถรักษาความปลอดภัยของหน่วยความจำได้โดยที่ไม่จำเป็นต้องใช้ Garbage collection
เริ่มแรกภาษาพัฒนาถูกพัฒนาโดย Graydon Hoare จาก Mozilla Research พร้อมการสนับสนุนจาก Dave Herman, Brendan Eich และคนอื่น ๆ  โดยพัฒนาภาษารัสต์เพื่อใช้งานร่วมกับ Servo ซึ่งเป็นเร็นเดอริงเอนจินที่กำลังพัฒนา ณ ตอนนั้น ต่อมาภาษารัสต์ถูกนำไปใช้งานในเชิงอุตสาหกรรมและไมโครซอฟท์ได้ทดลองนำภาษาไปใช้กับส่วนประกอบซอฟต์แวร์ที่ต้องการความปลอดภัย นอกจากนี้ไมโครซอฟท์ยังทดสอบไลบรารี Rustls ของภาษารัสต์และพบว่าประสิทธิภาพและการใช้หน่วยความจำสามารถเอาชนะ OpenSSL ได้
ตัวอย่าง > Hello World

บทความหลัก: Hello World
fn ระบุฟังก์ชัน
fn main() {
    println!("Hello, World!");
}