stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อูมามิ
การค้นพบรสอูมามิ

ผู้ที่ค้นพบความสัมพันธ์ระหว่างรสอูมามิกับกลูตาเมตก็คือ ศ.ดร.คิกูนาเอะ อิเกดะ นักวิทยาศาสตร์ชาวญี่ปุ่นแห่งมหาวิทยาลัยโตเกียวอิมพีเรียล (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยโตเกียว) จากการที่เขาสังเกตว่าซุปสต็อค "ดาชิ" ซึ่งเป็นซุปดั้งเดิมของญี่ปุ่นที่ถือได้ว่าเป็นเคล็ดลับความอร่อยในการปรุงอาหารญี่ปุ่นมานานนับพันปี ทำมาจากสาหร่ายทะเลคมบุ (Laminaria Japonica) ทำให้เขาเกิดความสนใจว่าในสาหร่ายคมบุต้องมีส่วนประกอบบางอย่างที่ทำให้เกิดรสชาติอร่อย เขาจึงเริ่มทำการค้นคว้าอย่างจริงจังเพื่อหากุญแจสำคัญของความอร่อยนี้ จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1908 ดร.อิเกดะก็ประสบความสำเร็จในการสกัดกลูตาเมต (หรือกรดกลูตามิก) จากสาหร่ายคมบุ และเขาได้ตั้งชื่อเพื่ออธิบายถึงรสชาติของกลูตาเมตอิสระนี้ว่า "อูมามิ" ซึ่งเป็นภาษาญี่ปุ่น ที่มาจากรากศัพท์ 2 คำนั้นคือคำว่า อูไม (umai) ที่แปลว่าอร่อย (delicious) และคำว่า มิ (mi) ที่แปลว่าแก่นแท้ (essence)
ดร.อิเกดะได้กล่าวไว้ว่า "หากเราลองลิ้มรสชาติของอาหารอย่างตั้งใจ เราจะพบว่าในรสชาติที่ซับซ้อนของหน่อไม้ฝรั่ง มะเขือเทศ ชีส และเนื้อสัตว์ จะมีรสหนึ่งที่เป็นเอกลักษณ์ ที่ไม่สามารถเรียกได้ว่า หวาน หรือ เปรี้ยว หรือ เค็ม หรือ ขม ..." ซึ่งแสดงให้เห็นทัศนคติของเขาว่า รสอูมามินี้ไม่เพียงแต่เป็นพบในอาหารตะวันออกเท่านั้น แต่ยังสามารถพบได้ในอาหารตะวันตก รวมทั้งอาหารในภูมิภาคอื่น ๆ ทั่วโลก อย่างไรก็ดีแม้ว่ารสชาติพื้นฐาน เช่น เปรี้ยว หวาน เค็ม และขม จะเป็นที่รู้จักกันมานานแสนนาน แต่รสอูมามิกลับพึ่งได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการเมื่อปี ค.ศ. 1985 จากการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ว่าอูมามิเป็นรสชาติที่เป็นสากล
แหล่งของรสอูมามิ

รสอูมามิเป็นรสชาติของกลูตาเมตอิสระที่พบได้ทั้งในอาหารและเครื่องปรุงรสหลายชนิด กลูตาเมตเป็นองค์ประกอบของโปรตีนทั่วไป เช่น โปรตีนในเนื้อสัตว์ โปรตีนในนม และโปรตีนในพืช โดยกลูตาเมตจะจับอยู่กับกรดอะมิโนตัวอื่น ๆ เกิดเป็นโครงสร้างของโปรตีน กลูตาเมตที่อยู่ในรูปของโปรตีนจะไม่มีกลิ่นรสและไม่มีคุณสมบัติทำให้เกิดรสอูมามิในอาหาร แต่เมื่อเกิดการย่อยสลายของโปรตีน เช่น เกิดกระบวนการหมัก การบ่ม การสุกงอมของผักและผลไม้ การทำให้สุกด้วยความร้อน จะทำให้กลูตาเมตในโปรตีนเกิดการสลายตัวแยกออกมาเป็นกลูตาเมตอิสระ ซึ่งเป็นตัวที่ทำให้เกิดรสอูมามิในอาหาร จากการค้นพบคุณสมบัติในการทำให้เกิดรสอูมามิของกลูตาเมตอิสระและจากปณิธานที่ต้องการบรรเทาปัญหา ทุพโภชนาการ ของชาวญี่ปุ่นในสมัยนั้นจากภาวะหลังสงครามโลก ดร.อิเกดะจึงได้จดสิทธิบัตรการผลิตและการประยุกต์ใช้โมโนโซเดียมกลูตาเมตเป็นวัตถุปรุงแต่งรสอาหารชนิดใหม่เป็นรายแรกของโลก จนในเวลาต่อมาจึงได้มีวิวัฒนาการการผลิตโมโนโซเดียมกลูตาเมต หรือ ผงชูรส ในระดับอุตสาหกรรมเพื่อนำมาใช้เป็นเครื่องปรุงรสในการประกอบอาหารในปัจจุบัน
นอกจากกลูตาเมตแล้ว สารประเภท 5'ไรโบนิวคลีโอไทด์ (ribonucleotides) เช่น อิโนซิเนต (inosinate) และ กัวไนเลต (guanylate) ที่พบในอาหารและเครื่องปรุงรสบางชนิด ก็มีความสำคัญในการเพิ่มรสอูมามิเช่นเดียวกัน โดยอิโนซิเนตจะพบได้ในปลาโอแห้ง ปลาซาร์ดีนแห้ง และเนื้อสัตว์ ส่วนกัวไนเลตจะพบในเห็ดหอม เห็ดชีตาเกะ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นวัตถุดิบที่นิยมนำมาประกอบอาหาร ซึ่งทั้งอิโนซิเนตและกัวไนเลตก็ได้มีการผลิตในอุตสาหกรรมเช่นเดียวกับผงชูรส ยิ่งไปกว่านั้นยังพบว่าไอโนซิเนตและกัวไนเลตมีคุณสมบัติในการเสริมรสอูมามิให้เด่นชัดมากขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับกลูตาเมตโดยผลการเสริมกันนี้มีลักษณะเป็นแบบ synergistic effect
กลูตาเมตในผลิตภัณฑ์อาหารหมัก

แหล่งสำคัญของกลูตาเมตอิสระในอาหารอีกแหล่งหนึ่งก็คือ ส่วนประกอบของอาหารและเครื่องปรุงที่ผ่านการหมักหรือบ่ม ซึ่งมีอยู่ในวัฒนธรรมการทำอาหารเกือบทุกประเทศทั่วโลก กระบวนการหมักจะเริ่มจากการนำเอาวัตถุดิบทางการเกษตร เช่น ปลา กุ้ง ถั่วเหลือง ฯลฯ ที่อุดมไปด้วยโปรตีนมาผสมเกลือแล้วเกิดการหมักด้วยจุลินทรีย์ทั้งที่มีอยู่ในสิ่งแวดล้อมหรือในบางกรณีจะใช้หัวเชื้อบริสุทธิ์ จนเกิดการย่อยสลายโปรตีนได้กรดอะมิโนอิสระรวมทั้งกลูตาเมตให้มีปริมาณสูงขึ้น แล้วจึงนำมาใช้ปรุงรสอาหารให้อร่อยกลมกล่อม แม้ว่าผลิตภัณฑ์อาหารที่ได้จากกระบวนการหมักจะมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันในแต่ละประเทศ เช่น น้ำปลาของไทยกับ Nuoc Mam หรือน้ำปลาของเวียดนาม ซีอิ๊วของจีนกับโชยุของญี่ปุ่น ฯลฯ แต่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ทำหน้าที่เหมือนกัน คือ ช่วยเพิ่มรสอูมามิให้กับอาหาร จึงเรียกเครื่องปรุงรสเหล่านี้ว่า "เครื่องปรุงรสอูมามิ" (Umami Seasoning)  โดยความอร่อยจากกลูตาเมตในเครื่องปรุงเหล่านี้โดยส่วนใหญ่ จะมีกลูตาเมตอิสระในสัดส่วนที่สูงที่สุดเมื่อเทียบกับกรดอะมิโนชนิดอื่นๆ
นอกจากนี้ในกระบวนการบ่มเนยแข็ง (cheese) และการสุกงอมของผักผลไม้ เช่น มะเขือเทศ ก็เป็นกระบวนการที่ทำให้โปรตีนย่อยสลายจนได้กลูตาเมตอิสระที่ทำให้เกิดรสอูมามิเช่นกัน
เภสัชวิทยาของรสอูมามิ

แต่เดิมเชื่อว่ารสอูมามินั้นเกิดจากการผสมผสานของรสชาติหลักทั้ง 4 รส แต่จากการค้นพบของ ดร.อิเกดะ และการศึกษาการรับรสชาติต่าง ๆ ในมนุษย์พบว่า รสอูมามิเป็นรสชาติที่มีความแตกต่างจากรสเปรี้ยว หวาน เค็ม ขม โดยสิ้นเชิง ในปัจจุบันหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ ทำให้เชื่อได้ว่ามีหน่วยรับรสจำเพาะที่เมื่อถูกกระตุ้นแล้วทำให้เกิดรสอูมามิได้ โดยนักวิจัยพบว่ามีหน่วยรับรสอูมามิอยู่หลายชนิดด้วยกัน 
จนกระทั่งในปี ค.ศ. 2000 กลุ่มวิจัยจากสหรัฐอเมริกาได้ทำการค้นพบหน่วยรับรสอูมามิชนิด metabotropic glutamate receptor type 4 (mGluR4) บนลิ้นซึ่งมีความแตกต่างจาก mGluR4 ที่พบในสมอง นั้นคือ mGluR4 ที่อยู่บนตุ่มรับรส (taste bud) จะพบในรูป truncate form คือมีส่วนที่ยื่นออกมาจากผิวของ taste recptor cell (TRCs extracellular domain) สั้นกว่า และความแตกต่างนี้ทำให้ความชอบ (affinity) ของ taste mGluR4 และ brain mGluR4 มีความแตกต่างกัน โดยพบว่าต้องใช้กลูตาเมตในการกระตุ้น taste mGluR4 ด้วยความเข้มข้นสูงกว่า brain mGluR4 
ไม่กี่ปีให้หลัง ก็ได้มีงานวิจัยยืนยันว่ามีหน่วยรับรสชนิดจับต่างคู่ (heterodimers) ของหน่วยรับรส T1R1 และ T1R3 ที่มีบทบาทในการรับรู้รสอูมามิของมนุษย์
ศ.ดร.คิกูนาเอะ อิเกดะ
สาหร่ายคมบุ
ธนบัตร 500000 บาท

| (ประเทศไทย) |
| --- | --- |
มูลค่า: 500000.00 บาท
ความกว้าง: 126 มม.
ความสูง: 205 มม.
องค์ประกอบเพื่อความปลอดภัย: ลายน้ำ, ลายเส้นนูน, ภาพซ้อนทับ, อักษรเบรลล์, หมึกพิมพ์พิเศษ
วัสดุที่ใช้: กระดาษใยฝ้าย
ปีที่พิมพ์: 2543
ด้านหน้า

การออกแบบ: พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์เมื่อครั้นพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2493
วันที่ออกแบบ: 2542
ด้านหลัง

การออกแบบ: พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าในการพระราชพิธีราชาภิเษกสมรส พุทธศักราช 2493 พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์คู่ พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ขณะทรงงาน พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ครอบครัว และภาพพระตำหนักเปี่ยมสุข
วันที่ออกแบบ: 2542
ธนบัตร 500,000 บาท (ห้าแสนบาท) เป็นธนบัตรของสกุลเงินบาท และเป็นธนบัตรที่ระลึกเนื่องในอภิลักขิตสมัยมหามงคลวันราชาภิเษกสมรส และวันบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ครบ 50 ปี ประกาศใช้ครั้งแรกเมื่อ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2543 โดยธนาคารแห่งประเทศไทย นับเป็นธนบัตรชนิดราคาสูงสุดที่เคยจัดพิมพ์ขึ้นมา ได้นำออกจำหน่าย ในราคาฉบับละหนึ่งล้านบาท โดยมีการลงทะเบียนชื่อผู้ซื้อไว้ ซึ่งหากเปลี่ยนมือแล้ว จะไม่สามารถขายคืนแก่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ ปัจจุบัน เดือน สิงหาคม พ.ศ. 2561 มีธนบัตรชนิดนี้อยู่ในประเทศไทยเป็นมูลค่า 163.5 ล้านบาท (327 ใบ)
ลักษณะ

ธนบัตร 500,000 บาท พิมพ์ด้วยกระดาษสีเหลืองอ่อน ขนาดกว้าง 126 มิลลิเมตร ยาว 205 มิลลิเมตร (ใหญ่ประมาณกระดาษ A5) ด้านหน้าเป็นภาพพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช คู่กับพระฉายาทิสลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ด้านหลังเป็นภาพพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และพระฉายาทิสลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพิธีพระราชพิธีราชาภิเษกสมรส
ตามโบราณราชประเพณี ณ วังสระปทุม
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน

| อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน |
| --- | --- |
ไอยูซีเอ็นกลุ่ม 2 (อุทยานแห่งชาติ)


ที่ตั้ง: อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และอำเภอแก่งกระจาน อำเภอท่ายาง อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี
พิกัด: 12°47′56″N 99°27′12″E﻿ / ﻿12.79889°N 99.45333°E﻿ / 12.79889; 99.45333
พื้นที่: 2,915 ตารางกิโลเมตร (1,822,000 ไร่)
จัดตั้ง: 13 มิถุนายน พ.ศ. 2524
ผู้เยี่ยมชม: 103,510 (2562)
หน่วยราชการ: กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
| อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน * |
| --- | --- |
  แหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
ประเทศ:  ไทย
ภูมิภาค **: เอเชียและแปซิฟิก
ส่วนหนึ่งของ: กลุ่มป่าแก่งกระจาน
ประเภท: มรดกทางธรรมชาติ
เกณฑ์พิจารณา: (x)
อ้างอิง: 1461
ประวัติการขึ้นทะเบียน
ขึ้นทะเบียน: 2564 (คณะกรรมการสมัยที่ 44)
* ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีแหล่งมรดกโลก ** ภูมิภาคที่จัดแบ่งโดยยูเนสโก
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน เป็นอุทยานแห่งชาติที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศไทย ตั้งอยู่ในจังหวัดเพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ นอกจากนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มป่าแก่งกระจานซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกจากยูเนสโกเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 อีกด้วย
ความสำคัญ

อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานมีพื้นที่ครอบคลุมท้องที่อำเภอหนองหญ้าปล้อง อำเภอแก่งกระจาน อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นอุทยานแห่งชาติที่สมบูรณ์ เป็นป่าต้นน้ำลำธารของลุ่มแม่น้ำเพชรบุรี และแม่น้ำปราณบุรี มีเอกลักษณ์ทางธรรมชาติที่น่าสนใจหลายแห่ง เช่น ทะเลสาบ น้ำตก ถ้ำ หน้าผาที่สวยงาม ทั้งเป็นอุทยานแห่งชาติที่มีพื้นที่มากที่สุดของประเทศ คือมีเนื้อที่ประมาณ 2,915 ตารางกิโลเมตร หรือ 1,821,875 ไร่   1.8 ล้านไร่ ได้รับการประกาศให้เป็นเขตอุทยานแห่งชาติ เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2524 โดยกำหนดพื้นที่บริเวณอ่างเก็บน้ำและป่าเหนือเขื่อนแก่งกระจานเป็นเขตอุทยานฯ เป็นต้นน้ำลำธารของแม่น้ำหลายสาย พื้นที่ส่วนใหญ่ของอุทยานฯ เป็นภูเขาสลับซับซ้อนอยู่ในเทือกเขาตะนาวศรี สภาพภูมิประเทศเป็นป่าดิบชื้น ยอดเขาที่สูงที่สุดในอุทยานฯ คือยอดเขางะงันนิกยวงตอง อยู่ในเขตรอยต่อประเทศพม่าและไทย มีความสูง 1,513 เมตร รองลงมาคือยอดเขาพะเนินทุ่ง ซึ่งมีความสูง 1,207 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง จากสันเขื่อนแก่งกระจาน มีถนนเลียบออกมาทางซ้ายมือเป็นระยะทาง 3 กิโลเมตร ถึงที่ทำการอุทยานฯ
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานได้รับการจัดให้เป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวมหัศจรรย์เมืองไทย ประจำเดือนเมษายน โดยมีจุดเด่น คือ "ตระการตาลานผีเสื้อในป่าแก่งกระจาน"
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ได้รับรางวัลอุทยานแห่งชาติสีเขียว (Green National Parks) ระดับทอง (ดีเยี่ยม) ประจำปี 2563
ภูมิประเทศ

ลักษณะภูมิประเทศมีทั้งส่วนที่เป็นพื้นดินและส่วนที่เป็นอ่างเก็บน้ำ มีเนื้อที่ประมาณ 45 ตารางกิโลเมตร พื้นที่ป่าเหนืออ่างเก็บน้ำแก่งกระจาน ประกอบด้วยเทือกเขาสลับซับซ้อนของเทือกเขาตะนาวศรี ซึ่งเป็นเทือกเขาที่เป็นเขตแดนระหว่างประเทศไทยและประเทศพม่า ยอดสูงสุดได้แก่ เขางะงันนิกยวกตอง สูงประมาณ 1,513 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง โดยเฉลี่ยสูงประมาณ 500 เมตร ส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาหินแกรนิต บางแห่งเป็นเขาหินปูน ในหลายแห่งอุดมไปด้วยแร่ฟลูออไรน์ ปกคลุมด้วยป่าดิบชื้นเป็นส่วนใหญ่ เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำเพชรบุรีและแม่น้ำปราณบุรี ลำห้วยสำคัญของแม่น้ำเพชรบุรีที่อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานได้แก่ ห้วยแม่ประโดน ห้วยบางกลอย ห้วยแม่เสลียง ห้วยหินเพิง ห้วยสาริกา ห้วยผาก ห้วยไผ่ และห้วยสามเขา ลำห้วยที่สำคัญของแม่น้ำปราณบุรีในเขตพื้นที่อุทยานแห่งชาติ ได้แก่ ห้วยคมกฤช ห้วยโสก แม่น้ำสัตว์ใหญ่ ห้วยป่าแดง และห้วยป่าเลา
ภูมิอากาศ

สภาพโดยทั่วไปเป็นป่าดิบชื้น จึงทำให้มีความชื้นสูง ส่วนใหญ่จะมีฝนตกชุก จึงมีอากาศเย็นสบายตลอดปี ไม่ร้อนอบอ้าว ปริมาณน้ำฝนรวมรายปีระหว่าง 986-1,140 มิลลิเมตร ซึ่งในช่วงฤดูฝน การท่องเที่ยวและพักแรมในแหล่งท่องเที่ยวต่างๆ ไม่สะดวกในการเดินทางไปท่องเที่ยว ก่อให้เกิดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติสูง และอาจก่อให้เกิดอันตรายแก่นักท่องเที่ยว จึงมีกำหนดปิดการท่องเที่ยวและพักแรม เฉพาะบริเวณบ้านกร่างและเขาพะเนินทุ่ง ในระหว่างวันที่ 1 สิงหาคม - 31 ตุลาคม ของทุกปี เพื่อความปลอดภัยแก่นักท่องเที่ยว และเปิดโอกาสให้ธรรมชาติได้มีโอกาสฟื้นตัว รวมทั้งให้สัตว์ป่าได้อยู่อาศัยปราศจากการรบกวนจากนักท่องเที่ยว
พรรณไม้และสัตว์ป่า

อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานมีความโดดเด่น เป็นศูนย์รวมสภาพผืนป่าหลายแบบในบริเวณเดียวกัน คือ ผืนป่าภาคเหนือ ผืนป่าภาคตะวันออก และผืนป่า ภาคใต้ พันธุ์ไม้หายาก เช่น จำปีเพชร Magnolia mediocris (Dandy) Figlar โมลีสยาม Reevesia pubescens Mast. var. siamensis (Craib) Anthony แตงพะเนินทุ่ง และพบ กล้วยไม้รองเท้านารีสายพันธุ์ต่างๆ จำนวนมาก รวมทั้งการค้นพบพืชพันธุ์ใหม่ๆ ที่พบครั้งแรกในโลกอยู่บ่อยครั้ง
นอกเหนือไปจากนี้ยังได้มีการสำรวจพบจระเข้น้ำจืด (En:Crocodylus Siamensis) ที่ยังมีชีวิตและมีการขยายพันธุ์เพิ่มประชากร อยู่ในธรรมชาติ ซึ่งค้นพบและบันทึกภาพได้โดย แอล. บรู๊ซ แคคูลี นักถ่ายภาพชาวอเมริกัน หลังจากนั้นทางอุทยานจึงได้ปิดการล่องแพบริเวณต้นน้ำดังกล่าว เนื่องจากเกรงว่าจะไปรบกวนการขยายพันธุ์ของจระเข้  แมวดาว Prionailurus bengalensis  หนึ่งในแมวป่าและเสืออย่างน้อย ๖ ชนิดที่มีรายงานการพบในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน  กระโถนพระราม (Sapria ram Banziger & B. Hansen) สามร้อยต่อใหญ่ Vanilla pilifera Holtum สมเสร็จ Tapirus indicus สัตว์ป่าหายาก มีเอกลักษณ์ตรงลำตัวสีขาวสลับดำ ปลายหูสีขาว จมูกยาวที่เคลื่อนไหวได้ ยังคงพบกระจายอยู่ในหลายบริเวณของป่าแก่งกระจาน พบมากบนสันเขาในที่สูง  นกเค้าหน้าผากขาว Otus sagittatus
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
โอลิมปิกฤดูร้อน 1972

| --- | --- |

เมืองเจ้าภาพ:  มิวนิก เยอรมนีตะวันตก
คำขวัญ: เกมอันชื่นบาน (เยอรมัน: Glückliche Spiele)
ประเทศเข้าร่วม: 121 ประเทศ
นักกีฬาเข้าร่วม: 7,170 (6,075 ชาย 1,059 หญิง)
กีฬา: 21 ชนิด
พิธีเปิด: 26 สิงหาคม พ.ศ. 2515
พิธีปิด: 10 กันยายน พ.ศ. 2515
ประธานพิธี: กุสทัฟ ไฮเนอมัน (ประธานาธิบดีแห่งเยอรมนีตะวันตก)
สนามกีฬาหลัก: โอลึมเพียชตาดิโยน
กีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งที่ 20 ประจำปี ค.ศ. 1972 (พ.ศ. 2515) จัดขึ้นที่เมืองมิวนิก ประเทศเยอรมนี (เยอรมนีตะวันตกในขณะนั้น)
สหภาพโซเวียตมองเห็นช่องทางในการเผยแพร่ลัทธิทางการเมืองของตนโดยอาศัยการแข่งขันโอลิมปิก โดยพยายามที่จะเป็นผู้นำในการแข่งขัน และโน้มน้าวชาติอื่น ๆ ให้เห็นว่าสหภาพโซเวียตเป็นประเทศมหาอำนาจ ภายหลังพบว่านักกีฬาโซเวียตเป็นนักกีฬาอาชีพที่รัฐบาลว่าจ้างให้เข้าแข่งขันในกีฬาโอลิมปิกครั้งนั้น และยังพบอีกว่านักกีฬาจากสหภาพโซเวียตใช้ยาเสริมกำลัง ในปีนั้นสหภาพโซเวียตสามารถพิชิตเหรียญทองได้ถึง 99 เหรียญ นอกจากนั้นยังมีเหตุการณ์ก่อการร้ายขึ้นในเมืองมิวนิก นับเป็นโศกนาฏกรรมอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนในประวัติศาสตร์โอลิมปิก
ในการแข่งขันบาสเกตบอลนักกีฬาจากสหรัฐอเมริกาได้พ่ายแพ้แก่นักกีฬาจากสหภาพโซเวียต เป็นการพ่ายแพ้ครั้งแรกจากการแข่งขัน 63 ครั้ง ซึ่งสหรัฐอเมริกาได้ปฏิเสธไม่ขึ้นรับเหรียญเงิน
ในปีนี้นั้นมีนักกีฬาจากประเทศต่าง ๆ เข้าร่วมการแข่งขันถึง 122 ประเทศ
ชนิดกีฬา

195 รายการ 21 ชนิดกีฬา:
กีฬาทางน้ำ
กระโดดน้ำ (4)
ว่ายน้ำ (29)
โปโลน้ำ (1)
ยิงธนู (2)
กรีฑา (38)
บาสเกตบอล (1)
มวยสากลสมัครเล่น (11)
เรือแคนู
Flatwater (7)
Slalom (4)
จักรยาน
Road (2)
Track (5)
ขี่ม้า
Dressage (2)
Eventing (2)
Show jumping (2)
ฟันดาบ (8)
ฟุตบอล (1)
ยิมนาสติก (14)
แฮนด์บอล (1)
ฮอกกี้ (1)
ยูโด (6)
ปัญจกีฬาสมัยใหม่ (2)
เรือพาย (7)
เรือใบ (6)
ยิงปืน (8)
วอลเลย์บอล (2)
ยกน้ำหนัก (9)
มวยปล้ำ
Freestyle (10)
Greco-Roman (10)
ชนิดกีฬา > กีฬาสาธิต

แบดมินตัน
สกีน้ำ
ประเทศที่เข้าร่วมแข่งขัน

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   อัฟกานิสถาน   แอลเบเนีย   แอลจีเรีย   อาร์เจนตินา   ออสเตรเลีย   ออสเตรีย   บาฮามาส   บาร์เบโดส   เบลเยียม   เบอร์มิวดา   โบลิเวีย   บราซิล   บริติชฮอนดูรัส   บัลแกเรีย   พม่า   กัมพูชา   แคเมอรูน   แคนาดา   ซีลอน   ชาด   ชิลี   ไต้หวัน   โคลอมเบีย   สาธารณรัฐคองโก   คอสตาริกา   โกตดิวัวร์   คิวบา   เชโกสโลวาเกีย   ดาโฮมีย์   เดนมาร์ก   สาธารณรัฐโดมินิกัน |  |   เอกวาดอร์   อียิปต์   เอลซัลวาดอร์   เอธิโอเปีย   ฟีจี   ฟินแลนด์   ฝรั่งเศส   กาบอง   เยอรมนีตะวันออก   เยอรมนีตะวันตก (เจ้าภาพ)   กานา   สหราชอาณาจักร   กรีซ   กัวเตมาลา   กายอานา   เฮติ   ฮ่องกง   ฮังการี   ไอซ์แลนด์   อินเดีย   อินโดนีเซีย   อิหร่าน   ไอร์แลนด์   อิสราเอล   อิตาลี   จาเมกา   ญี่ปุ่น   เคนยา   เกาหลีใต้   เกาหลีเหนือ |  |   คูเวต   เลบานอน   เลโซโท   ไลบีเรีย   ลีชเทินชไตน์   ลักเซมเบิร์ก   มาดากัสการ์   มาลาวี   มาเลเซีย   มาลี   มอลตา   เม็กซิโก   โมนาโก   มองโกเลีย   โมร็อกโก   เนปาล   เนเธอร์แลนด์   เนเธอร์แลนด์แอนทิลลีส   นิวซีแลนด์   นิการากัว   ไนเจอร์   ไนจีเรีย   นอร์เวย์   ปากีสถาน   ปานามา   ปารากวัย   เปรู   ฟิลิปปินส์   โปแลนด์   โปรตุเกส |  |   ปวยร์โตรีโก   โรมาเนีย   ซานมารีโน   ซาอุดีอาระเบีย   เซเนกัล   สิงคโปร์   โซมาเลีย   สเปน   ซูดาน   ซูรินาม   สวาซิแลนด์   สวีเดน   สวิตเซอร์แลนด์   ซีเรีย   แทนซาเนีย   ไทย   โตโก   ตรินิแดดและโตเบโก   ตูนิเซีย   ตุรกี   ยูกันดา   สหรัฐ   อุรุกวัย   สหภาพโซเวียต   เวเนซุเอลา   เวียดนาม   หมู่เกาะเวอร์จินของสหรัฐ   ยูโกสลาเวีย   แซมเบีย   อัปเปอร์วอลตา |
สรุปเหรียญการแข่งขัน

ดูเพิ่ม: สรุปเหรียญโอลิมปิกฤดูร้อน 1972
ตารางสรุปเหรียญรางวัล 10 อันดับแรก
|  อันดับ  | ประเทศ | ทอง | เงิน | ทองแดง | รวม |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  สหภาพโซเวียต | 50 | 27 | 22 | 99 |
| 2 |  สหรัฐ | 33 | 31 | 30 | 94 |
| 3 |  เยอรมนีตะวันออก | 20 | 23 | 23 | 66 |
| 4 |  เยอรมนีตะวันตก (เจ้าภาพ) | 13 | 11 | 16 | 40 |
| 5 |  ญี่ปุ่น | 13 | 8 | 8 | 29 |
| 6 |  ออสเตรเลีย | 8 | 7 | 2 | 17 |
| 7 |  โปแลนด์ | 7 | 5 | 9 | 21 |
| 8 |  ฮังการี | 6 | 13 | 16 | 35 |
| 9 |  บัลแกเรีย | 6 | 10 | 5 | 21 |
| 10 |  อิตาลี | 5 | 3 | 10 | 18 |
เหตุการณ์กันยาทมิฬ

ในเวลา 04.30 น. ของวันที่ 5 กันยายน ระหว่างที่มหกรรมการแข่งขันดำเนินอยู่นั้น ได้มีกลุ่มโจรผู้ก่อการร้ายชาวปาเลสไตน์ทั้งหมด 8 คน จากกลุ่มกันยาทมิฬ  พร้อมอาวุธปืนและระเบิดมือ บุกเข้าโจมตีหอพักนักกีฬาชาวอิสราเอลในหมู่บ้านนักกีฬา สังหารนักกีฬาอิสราเอลลงทันที 2 คน แล้วจับนักกีฬาและเจ้าหน้าที่รวม 9 คน เป็นตัวประกัน เรียกร้องให้อิสราเอลปล่อยตัวนักโทษชาวปาเลสไตน์ 234 คน และอีก 2 คนที่ถูกคุมขังอยู่ที่เยอรมนี แต่รัฐบาลอิสราเอลปฏิเสธ
ท่ามกลางสถานการณ์อันตึงเครียด เวลา 15.30 น. ได้มีการยุติการแข่งขันกีฬาไว้ชั่วคราว หลังจากนั้นกลุ่มผู้ก่อการร้ายได้ขอเครื่องบินเจ็ตเพื่อบินไปลงที่สนามบินกรุงไคโร ประเทศอียิปต์  และขอเฮลิคอปเตอร์ 2 ลำ เพื่อขนตัวประกันกับสมาชิกในกลุ่มไปลงที่สนามบินมิวเซิน ฝ่ายตำรวจเยอรมันจัดให้ และในเวลา 22.30 น. เฮลิคอปเตอร์ 2 ลำ บรรทุกผู้ก่อการร้ายและตัวประกันจากหมู่บ้านโอลิมปิกไปลงยังฐานบินฟูลสเตนเฟลด์บรูก ซึ่งมีเครื่องบินโบอิ้ง 727 จอดรออยู่ โดยที่กลุ่มผู้ก่อการร้ายคิดว่าที่นั่นเป็นสนามบินเรียม ซึ่งเป็นท่าอากาศยานสากลของมิวเซิน พร้อมเครื่องบินโบอิ้งที่เตรียมไว้ แต่จริง ๆ แล้วเป็นหุ่นจำลอง
เมื่อล่วงมาจนถึงเวลา 00.30 น. ของวันที่ 6 กันยายน ด้วยการไม่ประสานงานกับเจ้าหน้าที่ของอิสราเอล ตำรวจเยอรมันก็ลงมือทันที จากนั้นการยิงต่อสู้กันก็เริ่มขึ้น ผู้ก่อการร้ายได้กราดปืนยิงเร็วและขว้างระเบิดมือซ้ำถล่มเฮลิคอปเตอร์ทั้ง 2 ลำที่กักตัวประกันไว้ ทำให้ตัวประกันเสียชีวิตทั้งหมด
เวลาประมาณ 01.30 น. การยิงต่อสู้จบลง ผู้ก่อการร้ายเสียชีวิตไป 3 คน ถูกจับ 3 คน ฝ่ายตำรวจเยอรมันเสียชีวิต 1 นาย ส่วนทางฝ่ายอิสราเอลสูญเสียตัวประกันทั้ง 9 คน กับอีก 2 คนที่เสียชีวิตในการต่อสู้กับผู้ก่อการร้ายที่บ้านพักนักกีฬา
หลังจากการปะทะกันแล้ว การแข่งขันได้หยุดลงเป็นเวลา 36 ชั่วโมง ได้มีการชักธงครึ่งเสาเพื่อเป็นการไว้อาลัย และนักกีฬาอิสราเอลทั้งหมดเดินทางกลับประเทศทันที แต่การแข่งขันก็ยังคงดำเนินต่อไป
แผนที่แสดงประเทศที่เข้าร่วมแข่งขัน
วีรภัฎ อ่อนสอาด

| วีรภัฎ อ่อนสอาด |
| --- | --- |
เกิด: 26 มีนาคม พ.ศ. 2541 (26 ปี) จังหวัดนครสวรรค์ ประเทศไทย
การศึกษา: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อาชีพ:  นักร้อง  นักแสดง  นักดนตรี 
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2562–ปัจจุบัน
สังกัด: ช่อง 3 (2562–ปัจจุบัน)
วีรภัฎ อ่อนสอาด (เกิด 26 มีนาคม พ.ศ. 2541) ชื่อเล่น แฟรงกี้ เป็นนักแสดง นักร้อง และนักดนตรีชาวไทย สังกัดสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
ประวัติ

วีรภัฎมีชื่อเล่นว่า แฟรงกี้ เกิดเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2541 ที่จังหวัดนครสวรรค์เป็นลูกชายคนเล็กของบ้านโดยมีพี่ชาย 1 คน (ภัทรชนน อ่อนสอาด) จบการศึกษาระดับปริญญาตรีจากวิทยาลัยนวัตกรรมสื่อสารสังคม มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
เส้นทางเข้าสู่วงการบันเทิง

วีรภัฎเข้าสู่วงการจากการถูกแม่หลอกพาเข้ากรุงเทพฯ ทำให้ได้พบกับ ปิ๊ก-ฌาณฉลาด ทวีทรัพย์ ผู้จัดการดาราชื่อดัง และได้เซ็นสัญญาเป็นนักแสดงในสังกัดช่อง 3 เอชดี โดยได้ฝึกการแสดงและการเล่นดนตรีนาน 1 ปีก่อนจะได้เป็นสมาชิกวง ฟิน ต่อมาได้มีผลงานการแสดงละครเรื่องแรกคือเรื่อง "ซ่อนเงารัก" ในปี 2563 โดยรับบทเป็น ใต้ฟ้า ศิราพาณิชย์ ก่อนจะมีผลงานละครเรื่องที่ 2 ในปี 2564 คือเรื่อง "แก่นแก้ว" โดยรับบทเป็น ซัน
ผลงาน > ละครโทรทัศน์

| ปี | เรื่อง | แสดงเป็น | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| 2563 | ซ่อนเงารัก | ใต้ฟ้า ศิราพาณิชย์ | ละครโทรทัศน์เรื่องแรก |
| 2564 | แก่นแก้ว | ซัน | ละครเย็นเรื่องแรก |
| 2567 | จนกว่าจะได้รักกัน | โอม |  |
| 2567 | ธาตรี |  |  |
| ระหว่างถ่ายทำ | ยิหวาดาตัง |  |  |
เทริยากิ

ไก่ย่างเทริยากิ
แซลมอนเทริยากิ
เทริยากิ (ญี่ปุ่น: 照り焼き หรือ てりやき; โรมาจิ: teriyaki) เป็นเทคนิคการทำอาหารญี่ปุ่นวิธีหนึ่ง โดยนำอาหารที่ปรุงสุกแล้วโดยเฉพาะอาหารย่างเช่น ไก่และปลา มาคลุกกับซอสโดยผ่านความร้อน ซอสที่ใช้ที่มีส่วนผสมของโชยุ สาเก มิริง น้ำตาลทราย เรียก ซอสทาเระ (ญี่ปุ่น: 垂れ หรือ タレ) มีรสชาติหวาน ออกเค็มเล็กน้อย มีสีเข้มและเนื้อซอสข้น
ชื่อ "เทริยากิ" นี้มาจากรูปลักษณะพื้นผิวของอาหารมีลักษณะ "เป็นมันเงา" (照り; เทริ) ซึ่งเกิดจากปริมาณน้ำตาลจำนวนมากในซอส และ ยากิ (焼き) ซึ่งหมายถึง "การย่าง" เทริยากิถูกคิดค้นโดยเชฟชาวญี่ปุ่นในคริสต์ทศวรรษที่ 1700
เทริยากิญี่ปุ่น

ในญี่ปุ่น อาหารย่างส่วนใหญ่ที่ใช้ในการทำเทริยากิ คือ เนื้อปลาย่าง และเนื้อไก่ย่าง
ปลาที่ใช้ที่นิยมมากที่สุดคือ ปลาสำลีน้ำลึก รวมทั้งปลาอื่น ๆ เช่น ปลากระโทง ปลาโอแถบ ปลาแซลมอน ปลาเทราต์ และปลาแมกเคอเรล ส่วนไก่นั้นมักใช้เนื้ออกและเนื้อต้นขา เนื้ออื่น ๆ ที่อาจพบได้แก่ เนื้อหมูหรือเนื้อวัว วุ้นบุก หมึก ลูกชิ้น และรากบัวยัดไส้เนื้อ เป็นต้น ปลาไหลย่างในข้าวหน้าปลาไหลและยากิโตริที่ปรุงรสด้วยซอสทาเระนับเป็นเทริยากิชนิดหนึ่งด้วย
อเมริกันเทอริยากิ

เทริยากิแบบอเมริกัน มักเขียนว่า "เทอริยากิ" (teriyaki ในภาษาอังกฤษ และ テリヤキ ในอักษรคาตากานะ) ได้แก่ ไก่เทอริยากิ
เทอริยากิเป็นที่นิยมในสหรัฐอเมริกา ซึ่งอย่างไรก็ตาม "เทอริยากิ" หรือ "อเมริกันเทอริยากิ" หมายถึง อาหารประเภทเนื้อสัตว์ที่ปรุงรสด้วยซอสเทอริยากิ ไม่เหมือนกับวิธีการปรุงเทริยากิของญี่ปุ่นตรงที่ไม่เน้นวิธีการปรุงคลุกผสมบนภาชนะ แต่โดยทั่วไปคือการแช่ส่วนผสมในซอสเทอริยากิล่วงหน้าแล้วปรุงอาหาร หรือการโรยทาซอสเทอริยากิบนเนื้อขณะย่างหลายครั้ง ด้วยเหตุนี้เมื่อกล่าวถึงอาหารเหล่านี้ในภาษาญี่ปุ่น จึงมักเขียนด้วยอักษรคาตากานะ
อเมริกันเทอริยากิ > ซอสเทอริยากิ

ในสหรัฐ พบได้น้อยครั้งที่ใช้ซอสทาเระผสมเองจากซอสถั่วเหลืองและเครื่องปรุงรสที่ใช้เช่นเดียวกับในญี่ปุ่น แต่ร้านอาหารและครัวเรือนโดยส่วนใหญ่มักใช้ซอสเทอริยากิสำเร็จรูป ซึ่งไม่ได้ทำจากเครื่องปรุงรสดั้งเดิมแบบญี่ปุ่น เช่น โชยุ มิริง และสาเก แต่มักผลิตด้วยส่วนผสมที่แตกต่างจาก "ซอสทาเระ" ดั้งเดิม โดยดัดแปลงส่วนผสมนอกจากซอสถั่วเหลืองและน้ำตาลที่เป็นหลักแล้ว ส่วนผสมอื่นที่ไม่เหมือนกันได้แก่ สุราฝรั่ง กระเทียม และงา บางครั้งซอสเทอริยากิในสหรัฐยังมีความหมายที่ครอบคลุมไปถึงซอสบาร์บีคิวหวาน หรือมีซอสบาร์บีคิวหวานเป็นส่วนผสมด้วย
ในสหรัฐ ซอสเทอริยากิถือกำเนิดโดย คิคโคแมน ผู้ผลิตซอสถั่วเหลืองของญี่ปุ่น ที่เริ่มขายซอสถั่วเหลืองเป็นครั้งแรกในสหรัฐอเมริกาในปี 1957 แต่ในสมัยนั้นคนอเมริกันยังไม่เข้าใจการใช้ซอสถั่วเหลือง และอาหารญี่ปุ่นยังไม่เป็นอาหารสามัญทั่วไปที่หากินได้ง่าย ยอดขายจึงซบเซา ต่อมา แทม โยชินากะ (Tam Yoshinaga) พนักงานขายชาวญี่ปุ่นรุ่นที่สองของคิคโคแมน ได้คิดค้นวิธีการปรุง "เทอริยากิ" โดยใช้ซอสถั่วเหลืองเป็นพื้นซึ่งเข้ากันได้ดีกับอาหารจานเนื้อ โดยได้รับแรงบันดาลใจจากอาหารญี่ปุ่นที่แม่ของเขาปรุง นั่นคือปลาเทริยากิ
ซอสถั่วเหลืองส่วนใหญ่ที่บริโภคในสหรัฐมักใช้เป็นส่วนประกอบของซอสเทอริยากิ และการใช้ซอสถั่วเหลืองแท้ล้วนประกอบการบริโภคอาหารญี่ปุ่นในสหรัฐมีสัดส่วนที่น้อยมาก
อเมริกันเทอริยากิ > เทริยากิเบอร์เกอร์

เทริยากิเบอร์เกอร์เป็นแฮมเบอร์เกอร์ที่คิดค้นขึ้นในญี่ปุ่น ซึ่งไม่มีขายในร้านค้าในเครือของแมคโดนัลด์ อย่างไรก็ตามสามารถพบได้ในร้านแฮมเบอร์เกอร์อื่น เช่น คาร์ลส์ จูเนียร์ ซึ่งเป็นร้านในเครือแฮมเบอร์เกอร์รายใหญ่ของอเมริกาที่มีการจำหน่ายเบอร์เกอร์เทอริยากิตั้งแต่วันที่ 23 พฤษภาคม ค.ศ. 2007 และได้กลายเป็นรายการอาหารที่เป็นที่ยอมรับ และรวมทั้งมอสเบอร์เกอร์ (Mos Burger) ซึ่งเป็นผู้ริเริ่มการทำเบอร์เกอร์เทอริยากิ ที่นำเข้าไปในสหรัฐอเมริกาในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 แต่ได้ถอนกิจการออกไปแล้ว
ไก่เทริยากิ

ไก่เทริยากิเป็นอาหารที่ปรุงในแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่น มักเป็นเนื้ออกไก่ซึ่งกินพร้อมข้าว ราดด้วยซอสเทริยากิรสเปรี้ยวหวาน อย่างไรก็ตามสันนิษฐานว่าไก่เทอริยามีต้นกำเนิดในเมืองซีแอตเทิล และมีการบริโภคกันอย่างแพร่หลายในสหรัฐอเมริกา
เต้าหู้เทริยากิ

เต้าหู้เทริยากิเป็นอาหารมังสวิรัติที่ทำจากเต้าหู้ทอดให้เป็นสีเหลืองทอง แล้วคลุกกับซอสเทอริยากิในกระทะ ปรุงเต้าหู้พร้อมกับซอส เพื่อเป็นอาหารว่างหรือกินคู่กับข้าว ยังเป็นอาหารแนะนำสำหรับคนที่ไม่ชอบเต้าหู้
ไพรวัลย์ ดาเกลี้ยง

| ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ไพรวัลย์ ดาเกลี้ยง ป> ช., ป.ม. |
| --- | --- |
เกิด: ไพรวัลย์ ดาเกลี้ยง 6 มิถุนายน พ.ศ. 2500 (67 ปี) หมู่บ้านซับตะเคียน จังหวัดนครสวรรค์
สัญชาติ: ไทย
การศึกษา: คณะมัณฑนศิลป์
ศิษย์เก่า: วิทยาลัยเพาะช่าง มหาวิทยาลัยศิลปากร
อาชีพ: จิตรกร
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ไพรวัลย์ ดาเกลี้ยง (เกิด 6 มิถุนายน พ.ศ. 2500) เป็นจิตรกรที่มีชื่อเสียงในการเขียนภาพเหมือนจริง ซูเปอร์เรียลลิสม์ สำเร็จการศึกษาด้วยเกียรตินิยมอันดับ 1 สาขาประยุกต์ศิลปศึกษา คณะมัณฑนศิลป์ จากมหาวิทยาลัยศิลปากร โดยผลงานส่วนใหญ่ของเขาใช้เทคนิคสีอะคริลิค ถ่ายทอดผลงานที่เหมือนจริงอย่างน่าอัศจรรย์ ปัจจุบันเป็นอาจารย์ภาควิชาประยุกต์ศิลปศึกษา คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
รางวัลเกียรติยศ

พ.ศ. 2525 – รางวัลชนะเลิศจิตรกรรมร่วมสมัย จากงานแสดงศิลปกรรมธนาคารแห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2529 – รางวัลเกียรตินิยมอันดับ 3 เหรียญทองแดง ประเภทจิตรกรรม การแสดงศิลปกรรมแห่งประเทศไทยครั้งที่ 32
พ.ศ. 2539 – รางวัลการประกวดจิตรกรรมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ รัชกาลที่ 9 เนื่องในวโรกาสฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี
รางวัลที่ 1 เหรียญทองบัวหลวง ประเภทภาพเขียนร่วมสมัย จากนิทรรศการจิตรกรรมบัวหลวง ครั้งที่ 5
รางวัลที่ 1 เกียรตินิยมอันดับ 1 เหรียญทองประเภทจิตรกรรม จากงานแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 27