stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม
ในสังคมศาสตร์ > การพัฒนาระหว่างประเทศ

ปัจจุบันนี้ มีการใช้ RCT ในการตรวจสอบการช่วยเหลือการพัฒนาระหว่างประเทศ (international development) ทั่วโลก
นักเศรษฐศาสตร์การพัฒนาที่องค์กรวิจัยต่าง ๆ รวมทั้ง Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab 
และ Innovations for Poverty Action 
ได้ใช้ RCT เพื่อตรวจสอบอิทธิผลของโปรแกรมแก้ปัญหาความยากจน สุขภาพ และการศึกษาในประเทศกำลังพัฒนา
แม้ว่า RCT อาจจะมีประโยชน์ในการประเมินผลของนโยบาย แต่ก็จำเป็นที่จะตีความผลที่ได้ในงานศึกษาทางสังคมศาสตร์อย่างระมัดระวัง
ยกตัวอย่างเช่น ข้อปฏิบัติในการแก้ปัญหาอาจจะทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางสังคม-เศรษฐกิจ และทางพฤติกรรม ที่สร้างตัวแปรสับสนในความสัมพันธ์ต่าง ๆ ที่พบ
สำหรับนักเศรษฐศาสตร์การพัฒนาบางพวก ประโยชน์ที่ได้จาก RCT เทียบกับวิธีการศึกษาแบบอื่น ๆ ก็คือ การสุ่มจะป้องกันความเอนเอียงโดยการคัดเลือก (selection bias) ซึ่งเป็นปัญหาในงานวิจัยปัจจุบันเกี่ยวกับนโยบายการพัฒนา
ในงานศึกษา RCT ตัวอย่างในปี ค.ศ. 2007 ที่น่าสนใจงานหนึ่งในสาขาเศรษฐศาสตร์การพัฒนา มีการสุ่มหมู่บ้าน 608 หมู่บ้านในประเทศอินโดนีเชียที่จะมีการสร้างถนนออกเป็นกลุ่มหลัก 2 กลุ่ม คือ ไม่มีการสอบบัญชีจากรัฐบาลกลาง และมีการสอบบัญชี และในสองกลุ่มนั้น แต่ละกลุ่มจะมีกลุ่มย่อยอีกสามกลุ่มคือ ไม่มีการเชิญให้ (กลุ่มรากหญ้า) เข้าร่วมประชุมที่แสดงบัญชีการใช้จ่าย, มีการเชิญให้เข้าร่วมประชุม, และมีการเชิญให้เข้าร่วมประชุมโดยใบเชิญมีฟอร์มให้กรอกความเห็นแบบนิรนาม 
หลังจากทำการประเมิน "งบประมาณที่ขาดหายใป" (คือคอร์รัปชั่น) นักวิจัยสรุปว่า 
การตรวจสอบโดยรัฐบาลมีประสิทธิผลยิ่งกว่า 
"การเพิ่มการร่วมมือจากกลุ่มรากหญ้าเพื่อการตรวจสอบ" โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะลดคอร์รัปชั่น
แต่จริง ๆ แล้ว  ข้อสรุปเดียวกันนี้  ก็ยังสามารถได้จากการสร้างแบบจำลองที่สมควร  แล้วใช้ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาระยะยาว (longitudinal studies) อีกด้วย
เรื่องสำคัญที่สุดโดยรวม ๆ ในการศึกษาทางสังคมศาสตร์ก็คือ ต้องสามารถทำการตรวจสอบหาข้อมูลเกี่ยวกับผลที่คาดหวัง และผลที่ไม่คาดหวัง ที่เกิดขึ้นจากนโยบายปฏิบัติที่เป็นประเด็นการศึกษา
ในสังคมศาสตร์ > อาชญาวิทยา

มีการทำงานศึกษาแบบ RCT เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในสาขาอาชญาวิทยา  คือ
งานปริทัศน์ในปี ค.ศ. 2005 พบงาน RCT 83 งานในสาขาที่พิมพ์ในระหว่างปี ค.ศ. 1982-2004 เทียบกับ 35 งานที่พบในระหว่างปี ค.ศ. 1957-1981 
ซึ่งจัดประเภทเป็น 5 ประเภท คือ policing (การรักษากฎหมายและความสงบเรียบร้อย) prevention (การป้องกัน) corrections (การลงโทษ) court (ศาล) และ community (ชุมชน) 
โดยเพ่งความสนใจไปที่โปรแกรมเปลี่ยนพฤติกรรมนักโทษ งานวิจัยในปี ค.ศ. 2008 อ้างว่า RCT อาจจะเป็นเรื่องยากที่จะกระทำ (เช่น ถ้าการดำเนินการ RCT จะต้องมี "การตัดสินลงโทษที่สุ่มนักโทษให้อยู่ในโปรแกรม [ทดลอง] ต่าง ๆ")
ในสังคมศาสตร์ > การศึกษา

มีการใช้ RCT เพื่อประเมินข้อปฏิบัติทางการศึกษาหลายอย่าง
เช่น มีงานในปี ค.ศ. 2009 ที่สุ่มห้องเรียนประถมศึกษา 260 ห้องเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองที่มีการตรวจคัดพฤติกรรม (behavioral screening) มีข้อปฏิบัติเพื่อป้องกันแทรกแซงในห้องเรียน และมีการฝึกผู้ปกครอง แล้ววัดคะแนนทางพฤติกรรมและการศึกษาของนักเรียน 
มีงานอีกงานหนึ่งที่พิมพ์ในปี ค.ศ. 2009 ที่สุ่มห้องเรียนของเด็ก ป.1 678 คนเป็นกลุ่มทดลองที่มีข้อปฏิบัติแทรกแซงมีห้องเป็นศูนย์ (classroom-centered) กลุ่มทดลองที่มีผู้ปกครองเป็นศูนย์ (parent-centered) และที่ไม่มีข้อปฏิบัติ (no intervention คือกลุ่มควบคุม)
พริสซิลลา ชาน

| พริสซิลลา ชาน |
| --- | --- |
พริสซิลลา ชานเมื่อ ค.ศ. 2018
เกิด:  (1985-02-24) 24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1985 (39 ปี) เบรนทรี รัฐแมสซาชูเซตส์ สหรัฐ
สัญชาติ: อเมริกัน
พลเมือง: สหรัฐ
ศิษย์เก่า: มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด (ศศ.บ.)   มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโก (พ.บ.)
อาชีพ: กุมารแพทย์, ผู้มีจิตการกุศล
คู่สมรส: มาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก (สมรส 2012)
บุตร: แม็กซิมา · ออกัสต์ · ออเรเลีย
พริสซิลลา ชาน (อังกฤษ: Priscilla Chan; 24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1985) เป็นกุมารแพทย์และผู้มีจิตการกุศลชาวอเมริกัน เป็นภรรยาของมาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก ผู้ก่อตั้งและประธานบริหารเฟซบุ๊ก ทั้งสองก่อตั้งมูลนิธิชานซักเคอร์เบิร์กอินิเชียทีฟ (Chan Zuckerberg Initiative) เมื่อเดือนธันวาคม ค.ศ. 2015 และประกาศว่าจะยกหุ้นของเฟซบุ๊กร้อยละ 99 หรือราว 45,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐบริจาคแก่มูลนิธิดังกล่าวเพื่อการกุศล
ชานสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และสำเร็จการศึกษาวิชาแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโก
ประวัติ

ชานเกิดเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1985 ณ เมืองเบรนทรี รัฐแมสซาชูเซตส์ แต่ไปเติบโตที่เมืองควินซีซึ่งอยู่ชานเมืองบอสตัน บิดามารดาเป็นชาวฮวา (ชาวเวียดนามเชื้อสายจีน) ซึ่งอพยพออกจากเวียดนามสู่สหรัฐโดยเรือ เธอเติบโตมากับการใช้ภาษาจีนกวางตุ้ง โดยคอยเป็นล่ามแปลภาษาให้กับปู่ย่าตายาย ทั้งนี้ชานมีน้องสาวสองคน เธอสำเร็จการศึกษาภาคบังคับจากโรงเรียนมัธยมศึกษาควินซี เพื่อนร่วมชั้นต่างยกย่องเธอว่าเป็น "นักเรียนอัจฉริยะ" ซักเคอร์เบิร์กเคยประกาศข้อความหน้าเฟซบุ๊ก ระบุว่าชานนับถือศาสนาพุทธ
การศึกษา

ชานเข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดเมื่อ ค.ศ. 2003 ณ ที่นั่น เธอได้พบกับมาร์ก ซักเคอร์เบิร์กเป็นครั้งแรกก่อนสานสัมพันธ์ต่อกัน เธอสำเร็จการศึกษาศิลปศาสตรบัณฑิตสาขาชีววิทยาและภาษาสเปนใน ค.ศ. 2007 เธอพูดภาษาจีนกวางตุ้ง อังกฤษ และสเปน เธอถือเป็นผู้สำเร็จการศึกษาระดับวิทยาลัยคนแรกของครอบครัว หลังสำเร็จการศึกษา เธอปฏิบัติการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ที่โรงเรียนฮาร์เกอร์ซึ่งเป็นโรงเรียนราษฎร์เป็นเวลาหนึ่งปี แล้วจึงศึกษาต่อวิชาแพทยศาสตร์ ณ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานฟรานซิสโกใน ค.ศ. 2008 เธอยุติการปฏิบัติหน้าที่เป็นแพทย์ประจำบ้านสาขากุมารเวชศาสตร์ช่วงฤดูร้อน ค.ศ. 2015
ชีวิตส่วนตัว

ชานสมรสกับมาร์ก ซักเคอร์เบิร์กเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม ค.ศ. 2012 หลังจากวันที่ตลาดหุ้นของเฟซบุ๊กเปิดตัว
31 กรกฎาคม ค.ศ. 2015 ซักเคอร์เบิร์กประกาศว่าเขาและภรรยากำลังให้กำเนิดทารกเพศหญิง และกล่าวว่าการตั้งครรภ์ครั้งนี้มีความเสี่ยงต่อการแท้งต่ำ เพราะก่อนหน้านี้ชานแท้งบุตรมาแล้วสามครั้ง ที่สุดทั้งสองให้กำเนิดบุตรสาวชื่อแม็กซิมา ชาน ซักเคอร์เบิร์ก เกิดวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 2015 บุตรสาวคนที่สองเกิดเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม ค.ศ. 2017 ทั้งสองเรียกบุตรสาวคนนี้ว่าออกัสต์ ตามชื่อเดือนเกิด และบุตรสาวคนที่สามนามว่าออเรเลีย เกิดเมื่อวันที่ 24 มีนาคม ค.ศ. 2023
เชิงอรรถ

↑  ชื่อเล่น "Max", กวางตุ้งระบบเยล: Chàhn Mìhngyúh, จีนกลาง พินอิน: Chén Míngyǔ, อักษรจีน: 陳明宇.
เชิงอรรถ > บรรณานุกรม

↑  "Facebook's Royal Wedding". New York Times. May 25, 2012.
↑  Shanahan, Mark (July 30, 2010). "Mark Zuckerberg's lady friend is local". The Boston Globe.
↑  Womack, Brantly (2006). China and Vietnam: Politics of Asymmetry. Cambridge University Press. pp. 26–28. ISBN 0-521-85320-6.
↑  Christina Cauterucci (December 1, 2015). "Priscilla Chan's Formidable Influence on Mark Zuckerberg's Philanthropy". Slate.
1 2 3 4 5  Hope King (December 1, 2015). "Who is Priscilla Chan?". CNN.
↑  Sam Littlefair (2015-10-27). "Mark Zuckerberg says "Buddhism is an amazing religion"". Lion's Roar.
↑  "Facebook founder Mark Zuckerberg to become a father". BBC News. BBC. July 31, 2015. สืบค้นเมื่อ August 1, 2015.
↑  Kell, John (8 February 2016). "Mark Zuckerberg Reveals Daughter's Chinese Name". Fortune. สืบค้นเมื่อ 29 February 2016. In a pretty adorable video shared by the tech executive over the weekend, Zuckerberg and his wife Priscilla Chan said their daughter Max’s Chinese name is Chen Mingyu.
↑  Lamagna, Maria (3 December 2015). "How Kim Kardashian and Priscilla Chan differ when it comes to 'push presents'". Market Watch. สืบค้นเมื่อ 3 December 2015.
↑  Chandler, Adam (1 December 2015). "A $45 Billion Birth Announcement". The Atlantic. สืบค้นเมื่อ 3 December 2015.
↑  "Mark Zuckerberg and Priscilla Chan to give away 99 percent of their Facebook stock, worth $45 billion". December 4, 2015.
↑  "Mark Zuckerberg and family welcome new baby". CBC. Aug 29, 2017. สืบค้นเมื่อ 2018-04-14.
↑  Hartmans, Avery (September 21, 2022). "Meta CEO Mark Zuckerberg and his wife, Priscilla Chan, are expecting baby No. 3". Insider. สืบค้นเมื่อ September 25, 2022.
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พริสซิลลา ชาน
ปฏิทินพม่า

ปฏิทินพม่า (พม่า: မြန်မာသက္ကရာဇ်, ออกเสียง: [mjəmà θɛʔkəɹɪʔ] "มรันมาศักราช"; หรือ ကောဇာသက္ကရာဇ်, [kɔ́zà θɛʔkəɹɪʔ] "โกชาศักราช"), ศักราชพม่า หรือ ศักราชเมียนมา เป็นปฏิทินจันทรคติที่นับเดือนตามวิถีการโคจรของดวงจันทร์ ส่วนปีนับตามปีดาราคติ ปฏิทินพม่าส่วนใหญ่อิงกับปฏิทินฮินดูแบบเก่าซึ่งไม่เหมือนกับระบบของอินเดีย ปฏิทินพม่ามีการนำเอาวัฏจักรเมตอนมาร่วมใช้ในการคำนวณปฏิทิน และมีการทดปฏิทินเพื่อชดเชยความคลาดเคลื่อนของวันและเดือน
ปฏิทินพม่าถูกนำมาใช้อย่างต่อเนื่องในอาณาจักรต่าง ๆ ของพม่านับตั้งแต่ถูกประดิษฐ์ขึ้น โดยสันนิษฐานว่ามีการประดิษฐ์ขึ้นในคริสต์ศักราชที่ 640 ในอาณาจักรศรีเกษตร ช่วงยุคปยู ปฏิทินพม่าได้แพร่หลายและถูกใช้เป็นทางการในอาณาจักรอื่น ๆ ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในชื่อปฏิทินจุลศักราช เช่น ยะไข่ ล้านนา สิบสองปันนา ล้านช้าง สยาม กัมพูชา จนถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19
ปัจจุบันในพม่ามีการใช้เป็นปฏิทินพลเรือนแบบดั้งเดิมควบคู่ไปกับการใช้พุทธศักราช ยังมีการใช้เพื่อแสดงวันหยุดตามประเพณี เช่น ปีใหม่พม่า เทศกาลประเพณีอื่น ๆ ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับศาสนาพุทธในประเทศพม่า
วัน

มีเจ็ดวันในหนึ่งสัปดาห์ นอกจากนี้ตามธรรมเนียมมักแสดงวันของสัปดาห์ด้วยค่าตัวเลขที่กำหนดไว้ล่วงหน้าคือเลขศูนย์ถึงหก ชื่อ ตะนีนกะนเว (วันอาทิตย์) และ ตะนีนลา (วันจันทร์) มาจากภาษาพม่าโบราณ ส่วนที่เหลือมาจากภาษาสันสกฤต
| ลำดับ | ชื่อ | สัทอักษรสากล | คำอธิบาย |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 | ซะเน   စနေ | [sənè] | วันเสาร์ |
| 1 | ตะนีนกะนเว   တနင်္ဂနွေ | [tənɪ́ɰ̃ɡənwè] | วันอาทิตย์ |
| 2 | ตะนีนลา   တနင်္လာ | [tənɪ́ɰ̃là] | วันจันทร์ |
| 3 | อีนกา   အင်္ဂါ | [ɪ̀ɰ̃ɡà] | วันอังคาร |
| 4 | โบะดะฮู่   ဗုဒ္ဓဟူး | [boʊ̯ʔdəhú] | วันพุธ |
| 5 | จาตะบะเด้   ကြာသပတေး | [t͡ɕàðəbədé] | วันพฤหัสบดี |
| 6 | เตาะจา   သောကြာ | [θaʊ̯ʔt͡ɕà] | วันศุกร์ |
เดือน

ในปีอธิกสุรทิน เดือน นะโยน จะมีวันอธิกวารเพิ่มที่เรียกว่า แยะลูน (ရက်လွန်) หรือ แยะงีน (ရက်ငင်) รวมมี 30 วัน ในปฏิทินยะไข่ เดือน ดะกู้ จะเพิ่มวันอธิกวารขึ้นในปีอธิกสุรทิน
ตามข้อมูลที่ปรากฏในตารางนี้ จะเห็นได้ว่า ชื่อเดือนในภาษามอญนั้นมีเค้าว่ายืมคำมาจากภาษาบาลีอยู่ไม่น้อย ส่วนชื่อเดือนในภาษาพม่านั้นเป็นชื่อภาษาพม่าแท้
| พม่า | มอญ | เทียบชื่อเดือนภาษาบาลี | จำนวนวัน  (ไม่ใช่ปีอธิกสุรทิน) |
| --- | --- | --- | --- |
| ดะกู้   တန်ခူး | Ce   စဲ, /coa/ | จิตฺต | 29 |
| กะโซน   ကဆုန် | Pas   ပသာ်, /pəsaik/ | วิสาข | 30 |
| นะโยน   နယုန် | Hje   ဇှ်ေ, /cèh/ | เชฏฺฐ | 29 |
| วาโซ   ဝါဆို | Daguin   ဓဂိုန်, /həkɜ̀n/ | อาสาฬฺห | 30 |
| วากอง   ဝါခေါင် | Sresi   သ္ဍဲသဳ, /hədoa sɔe/ | สาวน | 29 |
| ตอตะลี่น   တော်သလင်း | Bhat   ဘတ်, /phòt/ | ภทฺทปท, โปฏฺฐป | 30 |
| ตะดี้นจุ   သီတင်းကျွတ် | Hva   ဝှ်, /wòh/ | อสฺสยุช | 29 |
| ดะซองโม่น   တန်ဆောင်မုန်း | Gahtuin   ဂထိုန်, /kəthɒn/ | กตฺติก | 30 |
| นะดอ   နတ်တော် | Mreggatui   မြေဂ္ဂသဵု, /pəròikkəsɒ/ | มิคสิร | 29 |
| ปยาโต   ပြာသို | Puh   ပုဟ်, /paoh/ | ปุสฺส | 30 |
| ดะโบ่-ดแว   တပို့တွဲ | Ma   မာ်, /màik/ | มาฆ | 29 |
| ดะบ้อง   တပေါင်း | Phawraguin   ဖဝ်ရဂိုန်, /phɔrəkɜ̀n/ | ผคฺคุณ | 30 |
บรรณานุกรม

Aung-Thwin, Michael (2005). The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma (illustrated ed.). Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 9780824828868.
Chatterjee, S.K. (1998). "Traditional Calendar of Myanmar (Burma)". Indian Journal of History of Science. 33 (2): 143–160.
Clancy, J.C. (January 1906).  T. Lewis; H.P. Hollis (บ.ก.). "The Burmese Calendar: A Monthly Review of Astronomy". The Observatory. XXIX (366).
Eade, J.C. (1989). Southeast Asian Ephemeris: Solar and Planetary Positions, A.D. 638–2000. Ithaca: Cornell University. ISBN 978-0-87727-704-0.
Eade, J.C. (1995). The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia (illustrated ed.). Brill. ISBN 9789004104372.
Hall, D.G.E. (1960). Burma (3rd ed.). Hutchinson University Library. ISBN 978-1-4067-3503-1.
Htin Aung, Maung (1959). Folk Elements in Burmese Buddhism. Rangoon: Department of Religious Affairs.
Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
Htin Aung, Maung (1970). Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles. Oxford: The Asoka Society.
Irwin, Sir Alfred Macdonald Bulteel (1909). The Burmese and Arakanese calendars. Rangoon: Hanthawaddy Printing Works.
Kala, U (1724). Maha Yazawin Gyi (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2006, 4th printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
Luce, G.H. (1970). Old Burma: Early Pagan. Vol. 2. Locust Valley, NY: Artibus Asiae and New York University.
Ohashi, Yukio (2001).  Alan K. L. Chan; Gregory K. Clancey; Hui-Chieh Loy (บ.ก.). Historical Perspectives on East Asian Science, Technology, and Medicine (illustrated ed.). World Scientific. ISBN 9789971692599.
Ohashi, Yukio (2007). "Astronomy in Mainland Southeast Asia".  ใน H. Selin (บ.ก.). Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (2, illustrated ed.). Springer. ISBN 9781402045592.
Oriental Institute; East India Association (1900). The Imperial and Asiatic Quarterly Review and Oriental and Colonial Record. London and Working, England: Oriental Institute.
Parise, Frank (2002). The Book of Calendars. Gorgias Press.
Rong, Syamananda (1986). A History of Thailand (5 ed.). Chulalongkorn University.
Simms, Peter; Sanda Simms (2001). The Kingdoms of Laos: Six Hundred Years of History (illustrated ed.). Psychology Press. ISBN 9780700715312.
Smith, Ronald Bishop (1966). Siam; Or, the History of the Thais: From 1569 A.D. to 1824 A.D. Vol. 2. Decatur Press.
พระเจ้าไชยจักรพรรดิแผ่นแผ้ว

พระเจ้าไชยจักรพรรดิแผ่นแผ้ว (มีอีกพระนามว่า Sai Tia Kaphut หรือ ไซยะจักกะพัด; ค.ศ. 1415–1481) ขึ้นครองราชเป็นพระมหากษัตริย์อาณาจักรล้านช้างใน ค.ศ. 1442 ถึง 1480 ถัดจากมหาเทวี ซึ่งอยู่หลังช่วงว่างระหว่างรัชกาลเป็นเวลาหลายปี พระองค์เสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1415 ด้วยพระนามเจ้าวงบุรี (Prince Vong Buri) พระราชโอรสองค์สุดท้องของพระเจ้าสามแสนไทกับพระนาง Keo Yot Fa พระราชธิดาของสมเด็จพระอินทราชาแห่งอาณาจักรอยุธยา เมื่อบรรลุนิติภาวะ พระองค์ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้ว่าราชการเวียงจันทน์ โดยได้รับเชิญให้ขึ้นครองราชย์หลายครั้งในช่วงที่มีข้อพิพาทการสืบราชบัลลังก์ที่มหาเทวีเป็นผู้บงการ แต่ปฏิเสธไป ในที่สุด หลังไม่สามารถหาผู้ที่เหมาะสมได้ เหล่าคณะมนตรีโน้มน้าวให้พระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์ใน ค.ศ. 1441 แต่ยังไม่ทำพิธีจนกระทั่ง ค.ศ. 1456 เจ้าวงบุรีและราชสำนักได้อ้างอำนาจทางการเมืองและศาสนามากพอที่จะรวมอาณาจักรให้เป็นหนึ่ง และเตือนอาณาจักรโดยรอบ แม้จะมีความวุ่นวายเกิดขึ้นจากมหาเทวีและช่วงว่างรัชกาลในล้านนช้างเมื่อ ค.ศ. 1428-1442
ศึกช้างเผือกกับเวียดนาม

เมื่อ ค.ศ. 1448 ในช่วงโกลาหลของมหาเทวี เมืองพวนและบางพื้นที่ริมแม่น้ำดำถูกผนวกเข้ากับ Đại Việt และเกิดการปะทะกันกับอาณาจักรล้านนาริมแม่น้ำน่านหลายครั้ง ใน ค.ศ. 1471 พระเจ้าเล ทั้ญ ตงแห่ง Đại Việt ทำลายจามปา จากนั้นใน ค.ศ. 1471 เมืองพวนก่อกบฏ ทำให้ชาวเวียดนามบางส่วนถูกฆ่า ต่อมา ค.ศ. 1478 ทาง Đại Việt เตรียมการบุกโจมตีล้านช้างอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อตอบโต้การกบฏที่เมืองพวน และที่สำคัญยิ่งกว่านั้น คือการสนับสนุนจักรวรรดิหมิงใน ค.ศ. 1421
ในช่วงเวลาเดียวกันมีผู้จับช้างเผือกและนำมาถวายให้พระเจ้าไชยจักรพรรดิฯ และพระเจ้าเล ทั้ญ ตงทรงมีพระราชกระแสรับสั่งให้นำขนสัตว์นั้นมาเป็นของขวัญแก้ราชสำนัก Đại Việt คำขอนั้นถูกมองว่าดูหมิ่น และตามตำนานมีการส่งกล่องที่บรรจุอุจจาระไปแทน เมื่อให้ข้ออ้างไว้แล้ว กองทัพเวียดจำนวนมหาศาลเดินทัพเป็น 5 แถวเพื่อปราบเมืองพวน และพบกับกองทัพล้านช้างจำนวน 200,000 นาย และทหารช้างศึก 2,000 นายที่เข้ามาสนับสนุน โดยมีมกุฎราชกุมารและนายพลนำทัพสนับสนุนอีก 3 นาย
ท้าวท่อนแก้วซึ่งเป็นแสนหลวงเชียงลอได้นำทัพออกสู้รบกับเวียดนามจนสิ้นพระชนม์ในสนามรบ พระเจ้าไชยจักรพรรดิแผ่นแผ้วได้หลบหนีไปยังเมืองเชียงคาน ท้าวแท่นคำ พระอนุชาของท้าวท่อนแก้วได้รวบรวมกำลังจากเมืองด่านซ้ายมาตีทัพเวียดนามแตกพ่ายไป พระเจ้าไชยจักรพรรดิแผ่นแผ้วที่ทรงชราภาพมากแล้วจึงได้สละราชสมบัติให้ท้าวแท่นคำใน พ.ศ. 1479 พระองค์สิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 1481 ทาง Đại Việt ไม่เข้ารุกรานล้านช้างที่รวมเป็นหนึ่งอีกเป็นเวลา 200 ปี และล้านนากลายเป็นพันธมิตรใกล้ชิดกับล้านช้าง
ข้อมูล

Bush, Austin; Elliot, Mark; Ray, Nick (2011). Laos. Lonely Planet. ISBN 978-1-74179-153-2.
Simms, Peter and Sanda (1999). The Kingdoms of Laos: Six Hundred Years of History. Curzon Press. ISBN 0-7007-1531-2.
Stuart-Fox, Martin (1998). The Lao Kingdom of Lan Xang: Rise and Decline. White Lotus Press. ISBN 974-8434-33-8.
Stuart-Fox, Martin (2006). Naga Cities of the Mekong: A Guide to the Temples, Legends, and History of Laos. Media Masters. ISBN 978-981-05-5923-6.
มหาบุนมี เทบสีเมือง. ความเป็นมาของชนชาติลาว เล่ม 2 อาณาจักรลาวล้านช้างตอนต้น. แปลโดย ไผท ภูธา. กทม. สุขภาพใจ. 2554. หน้า 236 – 244
กลุ่มเบลาเออไรเทอร์

“หอม้าสีน้ำเงิน” โดย มาร์ก (อังกฤษ: Franz Marc) ค.ศ. 1913 (หายไปตั้งแต่ปี ค.ศ. 1945)
กลุ่มเบลาเออไรเทอร์ (เยอรมัน: Der Blaue Reiter, อังกฤษ: The Blue Rider) หรือแปลตรงตัวว่ากลุ่มคนขี่ม้าสีน้ำเงิน คือกลุ่มศิลปินจากกลุ่มศิลปินใหม่แห่งมิวนิกในเยอรมนี ซึ่งเป็นขบวนการศิลปะของเยอรมนีที่รุ่งเรืองระหว่าง ค.ศ. 1911 จนถึง ค.ศ. 1914 บลู ไรเดอร์ เป็นพื้นฐานของเอ็กซเพรสชันนิสม์ และดีบรึคเคอ (Die Brücke) ที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อสิบปีก่อนหน้านั้นในปี ค.ศ. 1905
ก่อนจะเป็นเบลาเออไรเทอร์

วาสสิลี แคนดินสกี (Wassily Kandinsky) และ ฟรานซ์ มาร์ก (Franz Marc) เจอกันครั้งแรกในปลายปี 1910 หลังจากที่มาร์กได้เขียนคำวิจารณ์ถึงการจัดนิทรรศการครั้งที่สองของ Neue Künstlervereinigung München
(N.K.V.M. กลุ่มศิลปินหน้าใหม่ในมิวนิก) ก่อนที่จะเป็น เดอะ บลู ไรเดอร์ แคนดินสกีและศิลปินคนอื่น ๆ เคยเป็นสมาชิกของ N.K.V.M. กลุ่มศิลปินหน้าใหม่ในมิวนิกมาก่อน
N.K.V.M. ได้เริ่มต้นก่อตั้งขึ้นในปี 1909 เป็นกลุ่มที่รวบรวมศิลปินที่ถูกเนรเทศออกจากกลุ่มศิลปะรัสเซีย ซึ่งได้แก่ วาสสิลี แคนดินสกี (Wassily Kandinsky), อเล็ก วอน จาวเลนสกี (Alexej von Jawlensky), Marianne von Werefkin, Vladimir von Berekhtyev กลุ่มศิลปินกลุ่มนี้จึงเป็นเสมือนการผสมผสานศิลปินต่าง ๆ เข้าด้วยกัน
โดยที่ภายหลังกลุ่มศิลปะกลุ่มนี้ก็ได้ดึงดูดศิลปินต่าง ๆ ให้เข้ามาได้ในไม่ช้า รวมถึง Alexander Kanoldt, Paul Baum, Carl Hofer,
Adolf Erbsloh และ Gabriele Münter นักประวัติศาสตร์ศิลปะ อย่าง Heinrich Schnabel, Oskar Wittgenstein and Otto Fischer นักเต้น
Alexander Sakharov นักดนตรีและนักเขียน ความหลากหลายนี้อาจจะเป็นแนวความคิดของแคนดินสกีที่ต้องการรวมเอาความหลายหลายทางศิลปะเข้าด้วยกัน
สถาบัน N.K.V.M.รวบรวมศิลปินเข้าด้วยกัน ไม่เพียงแต่เพื่อที่จะแสดงให้เห็นสิ่งที่อยู่ภายนอก แต่เพื่อที่จะแสดงให้เห็นโลกที่อยู่ภายในตัวของพวกเขาด้วย
สมาคมศิลปินหน้าใหม่ของมิวนิก ได้จัดนิทรรศการไปแล้ว 2 ครั้ง และมีการปะทะกันอย่างรุนแรง รวมถึงการแตกหักกัน ในระหว่างการเตรียมงานถึงสามครั้ง
ครั้งแรกในเดือนธันวาคม 1909 ในการจัดนิทรรศการที่ Thanhauser ในปีถัดมาจากวันที่ 1-14 กันยายน เป็นการจัดนิทรรศการที่มีนิทรรศการอื่นถูกจัดขึ้นในสถานที่เดียวกัน
ซึ่งมีการแสดงผลงานจากศิลปินรับเชิญ อย่างเช่น ปีกัสโซ (สเปน: Pablo Ruiz Picasso), Braque, Derain, van Donggen
และ Georges Rouault เป็นความตั้งใจที่จะชี้ให้เห็นพัฒนาการขนานกัน ซึ่งเป็นการเพิ่มความตึงเครียดให้เกิดขึ้นภายในสมาคม
ในปี 1911 หลังจากความตึงเครียดที่ดำเนินมาเรื่อย ๆ สุดท้ายแคนดิสกีตัดสินใจลาออกจากการเป็นประธานที่ N.K.V.M.
รวมถึงมาร์กด้วย พวกเขาทั้งสองลาออกจากการเป็นสมาชิก ในวันที่ 2 ธันวาคม 1911
ที่มาของชื่อ เบลาเออไรเทอร์

แคนดินสกี กล่าวว่า ชื่อของกลุ่มถูกคิดขึ้นมาในขณะที่เขากำลังนั่งดื่มกาแฟที่บ้านในเมือง Sindelsdors เขากล่าวว่า “พวกเราต่างก็ชอบสีฟ้า และชอบม้าเหมือน ๆ กัน ส่วนฉันก็ชอบคนขี่ม้า”
ดังนั้นชื่อกลุ่มของเขาจึงถือได้ว่า เป็นชื่อที่ได้เปิดเผยให้เห็นความหมายที่ตรงไปตรงมาในตนเองอย่างมาก
พร้อมกับภาพจิตรกรรมของแคนดินสกี ที่ก็มักจะเป็น คนขี่ม้าสีน้ำเงิน (Der Blaue Reiter)
พัฒนาการ

ในปี 1911 หลังจากที่แคนดิสกีและมาร์กได้ออกจากกลุ่ม N.K.V.M. แคนดินสกีกลายเป็นบรรณาธิการ ของกลุ่มเดอะ บลู ไรเดอร์ และพวกเขาทั้งสอง
ก็ได้รีบจัดนิทรรศการ ในวันเดียวกันกับงานเปิดนิทรรศการของกลุ่ม N.K.V.M. ซึ่งเป็นนัยหมายถึงการแสดงให้เหตุถึงพลังของศิลปะหัวก้าวหน้า ที่ก้าวหน้ากว่า
เดอะ บลู ไรเดอร์ แต่เดิมชื่อนี้ถูกเผยแพร่โดย Reinhard Piper (เยอรมัน: Reinhard Piper)ซึ่งเป็นผู้โฆษณา
และวางแผนปรับปรุงแก้ไขใหม่โดยที่วาสสิลี แคนดินสกี (อังกฤษ: Wassily Kandinsky) และฟรานซ์ มาร์ก (อังกฤษ: Franz Marc)
ช่วยกันจัดนิทรรศการเพื่อแสดงให้เห็นถึงทฤษฎีและรูปแบบงานศิลปะของพวกเขาขึ้น ในปี 1911 และปี 1912 โดยนิทรรศการครั้งแรกถูกจัดขึ้นที่ Thannhauser Gallery
ในเมืองมิวนิกและเปิดแสดงในวันที่ 18 พฤศจิกายน 1911 นอกเหนือจาก วาสสิลี แคนดินสกี(อังกฤษ: Wassily Kandinsky) และฟรานซ์ มาร์ก(อังกฤษ: Franz Marc)
แล้วก็ยังมีศิลปินคนอื่น ๆ อีกที่เข้าร่วมแสดงด้วย เช่น Gabriele Münter, Arnold Schönberg ซึ่งเป็นนักแต่งเพลง August Macke และ Heinrich Campendonk
ซึ่งเป็นศิลปินในกลุ่ม ไรน์นิช เอกซ์เพรสชั่นนิสม์ (อังกฤษ: Rhenish Expressionism)และ เดอลาเนย์ (Robert Delaunay) ศิลปินชาวฝรั่งเศส
รวมถึงอเล็ก วอน จาวเลนสกี (Alexej von Jawlensky), Marianne von Werefkin และพอล คลี (Paul Klee) ก็ได้เข้าร่วมด้วย
ชื่อของศิลปินทั้งหมดนี้ส่วนใหญ่ปรากฏอยู่ในกลุ่ม เดอะ บลู ไรเดอร์ ทั้งในบทความและสมุดภาพ
พัฒนาการขั้นที่สองของ เดอะ บลู ไรเดอร์ คือพื้นที่ในศิลปะอาร์ตนูโว (ฝรั่งเศส: Art Nouveau) ซึ่งเป็นศูนย์กลางของศิลปะของเมืองมิวนิก
นิตยสาร 2 ฉบับ ที่ตีพิมพ์ในปี 1896 ได้แก่ นิตยสาร Jugend (คนหนุ่มสาว) และ นิตยสาร Simplicissimus ได้แสดงให้เห็นว่า
ศิลปินอาร์ตนูโวที่เป็นตัวแทนสำคัญที่สุดของมิวนิก คือ Von Stuck ซึ่งแนวคิดทั้งหมดของเขาถูกใส่ลงไปในงานศิลปะที่เขาทำ
ส่งผลให้ถ้อยแถลงที่ถูกระบุโดยแคนดินสกีกลายเป็นเพียงความคิดที่ค่อนข้างจะธรรมดาไปแล้ว ในสภาพแวดล้อมของเขาเมืองมิวนิก
ที่เต็มไปด้วยแนวคิดที่เปิดกว้างเกี่ยวกับวงการศิลปะและด้วยเหตุนี้เองที่ทำให้เมืองมิวนิกเป็นสถานที่ที่สมบูรณ์แบบสำหรับศิลปินทั้งหลาย
ศิลปินในกลุ่ม

วาสสิลี แคนดินสกี (Wassily Kandinsky)
ฟรานซ์ มาร์ก (Franz Marc)
อเล็ก วอน จาวเลนสกี (Alexej Jawlensky)
August Macke
Paul Klee
Gabriele Münter
Heinrich Campendonk
Albert Bloch
Natalia Goncharova
Marianne von Werefkin
ไลโอเนล ไฟนิงเกอร์ (Lyonel Feininger)
อาร์น็อลท์ เชินแบร์ค (Arnold Schoenberg)
David Burliuk
ดูเพิ่ม

ศิลปะเอ็กซเพรสชันนิสม์
| ด ค กลัทธิประทับใจยุคหลัง |
| --- | --- |
ขบวนการใน คริสต์ศตวรรษที่ 19:  ลัทธิประทับใจใหม่   วิภาคนิยม  ลัทธิผสานจุดสี  คตินิยมเส้นกั้นสี  กลุ่มนาบี  ศิลปะสังเคราะห์นิยม  ลัทธิสัญลักษณ์นิยม  นวศิลป์ 
จิตรกร:  อ็องรี รูโซ  เอ็ดวัด มุงก์  ปอล เซซาน  ปอล โกแก็ง  อ็องรี เดอ ตูลูซ-โลแทร็ก  ออดีลง เรอดง  ฌอร์ฌ-ปีแยร์ เซอรา  ปอล ซีญัก  ฟินเซนต์ ฟัน โคค 
ขบวนการใน คริสต์ศตวรรษที่ 20:  คติโฟวิสต์  กลุ่มบรึคเคอ  กลุ่มเบลาเออไรเทอร์  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์แนวนามธรรม  ลัทธิบาศกนิยม 
จิตรกร:  อ็องรี มาติส  อ็องเดร เดอแร็ง  แอนสท์ ลูทวิช เคียร์ชเนอร์  คาร์ล ชมิดท์-รอทท์ลุฟฟ์  วาซีลี คันดินสกี  ฟรันซ์ มาร์ค  ปาโบล ปีกัสโซ  ฌอร์ฌ บรัก 
งานแสดงศิลปะ:  สมาคมศิลปินอิสระ  Les XX  The Volpini Exhibition, 1889  Le Barc de Boutteville  La Libre Esthétique  Ambroise Vollard  Salon d'Automne 
นักวิจารณ์ศิลปะ:  เฟลิกซ์ เฟเนอง  อาลแบร์ โอรีเย 
 ดูเพิ่ม จิตรกรลัทธิประทับใจยุคหลัง จิตรกรรมลัทธิประทับใจยุคหลัง ลัทธิประทับใจ นวยุคนิยม ศิลปะสมัยใหม่ ลัทธิการแยกตัว 
| ด ค กศิลปะและลัทธิทางศิลปะตะวันตก |
| --- | --- |
ยุคกลาง (คริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึง 13):  เมรอแว็งเฌียง  การอแล็งเฌียง  ออตโทเนียน  ไบแซนไทน์  เคลต์  โรมาเนสก์  กอทิก  กอทิกนานาชาติ 
คริสต์ศตวรรษที่ 14 ถึง 18:  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา (ศตวรรษที่ 14-15)  จริตนิยม (ศตวรรษที่ 16)  บาโรก (ศตวรรษที่ 17)  โรโกโก - ลัทธิคลาสสิกใหม่ - จินตนิยม (ศตวรรษที่ 18) 
คริสต์ศตวรรษที่ 19:  ศิลปะสถาบัน  สัจนิยม  กลุ่มนิยมแบบก่อนราฟาเอล  ลัทธิประทับใจ  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  ลัทธิประทับใจใหม่  วิภาคนิยม  ลัทธิผสานจุดสี  คตินิยมเส้นกั้นสี  กลุ่มนาบี  สังเคราะห์นิยม  สัญลักษณ์นิยม  ลุ่มแม่น้ำฮัดสัน 
คริสต์ศตวรรษที่ 20:  สมัยใหม่  บาศกนิยม  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์แนวนามธรรม  ลัทธินามธรรม  กลุ่มศิลปินใหม่แห่งมิวนิก  กลุ่มเบลาเออไรเทอร์  กลุ่มบรึคเคอ  ดาดา  คติโฟวิสต์  นวศิลป์  เวียนนาซีเซสชัน  สุนทรียนิยม  เบาเฮาส์  ลัทธิรูปทรงแนวใหม่  อลังการศิลป์  สมัยนิยม  อนาคตนิยม  อนุตรนิยม  ลัทธิเหนือจริง  Color Field  จุลนิยม  Lyrical Abstraction  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์ใหม่  สมัยใหม่ยุคหลัง  มโนทัศนศิลป์  ศิลปะคนนอก  ศิลปะใต้ดิน  ศิลปะเชิงแนวคิด  กลุ่มศิลปินหนุ่มสาวบริติช  รูปลักษณ์นิยม 
ศิลปะ:  จิตรกรรม  ประติมากรรม  สถาปัตยกรรม  การถ่ายภาพ 
ศิลปิน:  จิตรกร  ประติมากร  สถาปนิก  ช่างภาพ
ไฮเทรา

| --- | --- |
สำนักงานใหญ่ในแคนาดา
ชื่อท้องถิ่น: 海能达
ประเภท: มหาชน; รัฐวิสาหกิจ (บางส่วน)
การซื้อขาย: SZSE: 002583
ISIN: CNE1000013B1 
อุตสาหกรรม: โทรคมนาคม
ก่อตั้ง: พ.ศ. 2536
สำนักงานใหญ่: เชินเจิ้น, กวางตุ้ง, จีน
พื้นที่ให้บริการ: ทั่วโลก
บุคลากรหลัก: เฉิน ชิงโจว (ประธาน)
ผลิตภัณฑ์: วิทยุสองทาง ระบบเครือข่าย
พนักงาน: 7,000 คน (2561)
บริษัทแม่: เชินเจิ้น อินเวสต์เมนท์ โฮลดิ้งส์
บริษัทในเครือ: นอร์สัต, เทคโนโลยีซินแคลร์
เว็บไซต์: www.hytera.com 
ไฮเทรา (อังกฤษ: Hytera; จีน: 海能达; พินอิน: Hǎinéngdá; ก่อนหน้านี้ชื่อ เฮชวายที (HYT); SZSE: 002583) เป็นผู้ผลิตเครื่องรับส่งสัญญาณวิทยุและระบบวิทยุที่มีการซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์และมีรัฐเป็นเจ้าของบางส่วน ก่อตั้งขึ้นในเชินเจิ้น มณฑลกวางตุ้งในปี พ.ศ. 2536 ไฮเทราจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์เชินเจิ้น และบางส่วนเป็นเจ้าของโดย เซินเจิ้น อินเวสต์เมนท์ โฮลดิ้งส์ ของรัฐบาลเทศบาลเมืองเซินเจิ้น ไฮเทราเป็นผู้มีส่วนสำคัญในมาตรฐานพีดีที ซึ่งออกแบบมาสำหรับองค์กรด้านความปลอดภัยสาธารณะในประเทศจีน บริษัทนี้เป็นซัพพลายเออร์รายใหญ่ให้กับกระทรวงความมั่นคงสาธารณะ