stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ช็อน จี-ฮย็อน
อาชีพนักแสดง > ช่วงเริ่มต้นและยัยตัวร้ายกับนายเจี๋ยมเจี้ยม

ภายหลังจากการปรากฏตัวผ่านโทรทัศน์และเป็นนางแบบโฆษณามาบ้างแล้ว เธอก็เริ่มเข้าสู่วงการภาพยนตร์ โดยแสดงนำในเรื่อง ยัยตัวร้าย หัวใจติดปีก ในปี ค.ศ. 1999 แต่เธอกลับมีชื่อเสียงและเป็นที่นิยมขึ้นจากงานโฆษณาของซัมซุงมายเจ็ตพรินเตอร์ (Samsung My Jet Printer) ซึ่งทำให้เธอกลายเป็นสัญรูป (icon) ของกลุ่มชาวเกาหลีวัยยี่สิบต้น ๆ และวัยรุ่นตอนปลาย
หลังจากนั้นเธอได้แสดงบทนำในภาพยนตร์เรื่อง ลิขิตรัก ข้ามเวลา ในปี ค.ศ. 2000 ซึ่งถ่ายทำบนเกาะคังฮวา ภาพยนตร์ดังกล่าวได้ผลตอบรับดีในบ็อกซ์ออฟฟิศ ทำให้เธอเป็นนักแสดงที่มีชื่อเสียงขึ้น ทั้งนี้ภาพยนตร์ดังกล่าวได้ถูกรีเมคเป็นเวอร์ชันอเมริกาโดยใช้ชื่อว่า บ้านทะเลสาบ บ่มรักปาฏิหาริย์ ซึ่งออกฉายเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน ค.ศ. 2006
อย่างไรก็ตามผลงานภาพยนตร์ที่ประสบความสำเร็จอย่างยิ่งใหญ่ของเธอคือ ยัยตัวร้ายกับนายเจี๋ยมเจี้ยม (ค.ศ. 2001) ซึ่งเป็นภาพยนตร์โรแมนติกคอมเมดี้ที่ได้รับความนิยมอย่างมากทั้งในเกาหลีและประเทศในเอเชีย โดยเป็นเรื่องราวของหนุ่มมหาวิทยาลัยใจง่ายกับแฟนสาวกึ่งวิกลจริต ภาพยนตร์ดังกล่าวติดอันดับหนึ่งในฮ่องกงถึงสองสัปดาห์ และเธอเองก็เป็นนักแสดงเกาหลีที่กลุ่มผู้ชมที่ใช้ภาษาจีนรู้จักมากที่สุด ส่งผลให้เธอได้รับรางวัลแกรนด์เบล (Grand Bell Awards) สาขานักแสดงหญิงยอดเยี่ยม เมื่อปี ค.ศ. 2002 จากภาพยนตร์ดังกล่าวทำให้เธอได้รับความนิยมมากในประเทศไทย ด้วยรูปพรรณที่มีผิวขาวนวลของเธอ ทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ที่มีรูปของช็อนปรากฏอยู่ดาษดื่นในไทย เช่น โปสเตอร์ดารา ภาพพื้นหลังในร้านอินเทอร์เน็ต หรือแม้แต่สติกเกอร์ที่ติดอยู่บนกล่องเหล็กใส่ดินสอ ทั้งยังให้สมญาแก่ช็อนว่า "ยัยตัวร้าย" ปรากฏอยู่ในชื่อภาพยนตร์แทบทุกเรื่องที่เธอแสดงนำ
อาชีพนักแสดง > ช่วงตกต่ำ

สองปีต่อมาเธอได้แสดงภาพยนตร์เรื่อง ยัยตัวร้ายกับโต๊ะผี ซึ่งเป็นหนังสยองขวัญ อันได้รับคำชมจากผู้วิจารณ์ภาพยนตร์ แต่กลับไม่ได้รับความนิยมจากผู้ชมเท่าใด กระนั้นช่วงเวลาดังกล่าว เธอก็ยังคงปรากฏตัวอย่างต่อเนื่องตามโฆษณาทางโทรทัศน์หรือแม้แต่ป้ายโฆษณา ทั้งในประเทศและประเทศอื่นในเอเชีย
ในปี ค.ศ. 2004 เธอได้กลับมาแสดงอีกครั้งภายใต้ผู้กำกับ กวัก แจ-ยง ที่เคยร่วมงานกันในเรื่อง ยัยตัวร้ายกับนายเจี๋ยมเจี้ยม ในภาพยนตร์เรื่อง ยัยตัวร้ายกับนายเซ่อซ่า เป็นภาพยนตร์แฟนตาซีโรแมนติกคอมเมดี้ โดยเธอรับบทเป็นตำรวจหญิง ที่ผู้ชมจำนวนมากมองว่าบทบาทดังกล่าวแทบไม่แตกต่างกับบท "หญิงสาว" จากภาพยนตร์ก่อนหน้า แต่ภาพยนตร์เรื่องนี้ประสบความสำเร็จด้านรายได้รวมเป็นอันดับที่แปดของภาพยนตร์เกาหลีในปี ค.ศ. 2004 และเป็นภาพยนตร์เกาหลีที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในญี่ปุ่น ขณะที่ ยัยตัวร้ายกับนายเจี๋ยมเจี้ยม ไม่ใคร่เป็นที่รู้จักนัก ในปี ค.ศ. 2005 จากการสำรวจของผู้ผลิตภาพยนตร์ผู้ทรงอิทธิพล พบว่าเธอติดอันดับนักแสดงทำเงินสูงสุด 1 ใน 10 ของเกาหลี
ในปี ค.ศ. 2006 เธอมีผลงานแสดงในภาพยนตร์เรื่อง ล่าหัวใจ ยัยตัวร้าย ร่วมแสดงกับช็อง อู-ซ็อง ซึ่งภาพยนตร์เรื่องนี้มีความน่าสนใจ เนื่องจากถ่ายทำในประเทศเนเธอร์แลนด์ทั้งหมด โดยมีหลิว เหว่ยเฉียง เป็นผู้กำกับ แต่ภาพยนตร์เรื่องนี้กลับไม่ได้รับการตอบรับจากบ็อกซ์ออฟฟิศและผู้ชมเท่าที่ควร
ปลายปี ค.ศ. 2006 ได้มีการประกาศว่าช็อนจะเข้าร่วมกับฮอลิวูดเพื่อแสดงบทนำในเรื่อง ยัยตัวร้าย สายพันธุ์อมตะ ที่มีหลายประเทศร่วมผลิต ถ่ายทำในประเทศจีนและอาร์เจนตินาใน ค.ศ. 2007 ส่วนโครงเรื่องดัดแปลงมาจากอนิเมะญี่ปุ่นที่ได้รับความนิยมในขณะนั้น โดยเธอต้องเข้าอบรมการเป็นวีรสตรีผู้ใช้ดาบในการต่อสู้อย่างหนักสามเดือน ก่อนออกฉายในปี ค.ศ. 2009 ในเรื่องนี้เธอใช้ชื่อในการแสดงแบบตะวันตกว่า เจียนนา ช็อน (Gianna Jun)
สำหรับภาพยนตร์เรื่อง ยัยตัวร้ายกับนายซูเปอร์แมน เธอรับบทเป็นนักข่าวทำสารคดีเกี่ยวกับมนุษย์ จนพบกับชายผู้หนึ่งที่อ้างตนเป็นซูเปอร์แมนคอยช่วยเหลือคนอื่น ช็อนค่อนข้างกดดัน เพราะต้องมาแสดงคู่กับ ฮวัง จ็อง-มิน นักแสดงที่มีชื่อเสียง เธอกล่าวว่า "แม้กระนั้นก็มีความโชคดีเข้ามาฉันคิดว่ามันเป็นโชคชะตาที่ทำให้นักแสดงพบกับงานใหม่ ในวันแรกที่ฉันพบเขาฉันพบว่ามีหลายอย่างที่ต้องเรียนรู้จากเขาไม่เพียงแต่การแสดงของเขาแต่เป็นที่การวางตัวด้วย"
ในปี ค.ศ. 2010 เธอได้ประชันบทบาทกับหลี่ ปิงปิง ในภาพยนตร์ภาษาอังกฤษเรื่อง จดหมายลับไป่เหอ โดยนำโครงเรื่องมาจากนิยายขายดีของลิซา ซี กำกับการแสดงโดยเวย์น หวัง เป็นเรื่องราวย้อนไปในประเทศจีนช่วงศตวรรษที่ 19 มีมิตรภาพของหญิงสองคนคือ ไป่เหอและเสว่ฮวาที่เป็นเหล่าถงกัน โดยใช้อักษรพิเศษ "หนี่ซู" สื่อความรักและอารมณ์กับเหล่าถง และในปีนั้นเอง แอนนี ลีเบอวิตซ์ ได้ถ่ายรูปเธอลงในนิตยสารโวคอเมริกันประจำเดือนกรกฎาคม ถือเป็นนักแสดงหญิงเกาหลีคนแรกที่ได้ลงนิตยสารแฟชั่นที่มีชื่อเสียงโดดเด่น
อาชีพนักแสดง > กลับมามีชื่อเสียงอีกครั้ง

ในปี ค.ศ. 2012 เธอได้แสดงในภาพยนตร์เรื่อง 10 ดาวโจรปล้นโคตรเพชร เป็นเรื่องราวของหัวขโมยที่มาจากจีนและเกาหลีรวมตัวกันเพื่อจะขโมยเพชรมูลค่า 30 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่เก็บอยู่ในห้อง ๆ หนึ่งภายในคาสิโนหรูแห่งหนึ่งของมาเก๊า ซึ่งภาพยนตร์ดังกล่าวติดอันดับภาพยนตร์เกาหลีขายดีที่สุดอันดับสอง ในปีถัดมาเธอได้แสดงภาพยนตร์เรื่อง เบอร์ลิน รหัสลับระอุเดือด รับบทเป็นล่ามที่ต่อมาได้สมรสกับชายซึ่งเป็นตัวแทนหน่วยสืบราชการลับของเกาหลีเหนือ โดย รยู ซึง-วัน ผู้กำกับภาพยนตร์ ได้ออกมาชื่นชมเธอในด้านการแสดงฉากแอ็กชั่นและสำเนียงเกาหลีเหนือของเธอ
หลังทิ้งงานแสดงละครทางโทรทัศน์มานาน 14 ปี เธอได้กลับมาแสดงในซีรีส์โรแมนติกแฟนตาซีเรื่อง ยัยตัวร้ายกับนายต่างดาว โดยเป็นเรื่องราวของมนุษย์ต่างดาวที่ลงมาบนโลกมนุษย์เมื่อ 400 ปีก่อน ช่วงยุคราชวงศ์โชซ็อน รับบทโดย คิม ซู-ฮย็อน มาพบกับนักแสดงสาวที่มีชื่อเสียงที่ช็อนเป็นผู้รับบท ซีรีส์ดังกล่าวประสบความสำเร็จในด้านการจัดอันดับ ด้วยเหตุนี้ช็อนจึงได้รับ "รางวัลใหญ่" ของรางวัลแพ็กซัง ประจำปี 2014 อันเป็นรางวัลโทรทัศน์สูงสุด กระนั้นคิม กู-รา และฮอ จี-วุง พิธีกรรายการ Ssul Jeon ได้ออกมาวิพากษ์วิจารณ์การแสดงของเธอว่า "มันน่าเบื่อหน่ายสิ้นดี เพราะเธอมักเลือกเล่นแต่บทเดิม ๆ..." และเธอควรเลือกบทใหม่
ชีวิตส่วนตัว

ช็อน จี-ฮย็อน สมรสกับชเว จุน-ฮย็อก เมื่อวันที่ 13 เมษายน ค.ศ. 2012 ทั้งนี้ชเวผู้สามี เป็นหลานชายของ อี ย็อง-ฮี นักออกแบบชุดฮันบก และเป็นบุตรชายของนักออกแบบเสื้อผ้า อี จ็อง-อู การนี้ช็อนได้ลงปกนิตยสาร ELLE ของเกาหลีฉบับเดือนพฤษภาคม เช่นเดียวกับฉบับจีน, ไต้หวัน และสิงคโปร์ โดยเป็นภาพเธอในชุดแต่งงานชุดเดียวกันแต่ต่างอิริยาบถ
ช็อน โปรดปรานการทำอาหาร โดยทำอาหารเกาหลีเป็นหลัก และเธอมักออกไปจ่ายตลาดบ่อย ๆ
แหล่งข้อมูลอื่น

ช็อน จี-ฮย็อน ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
The Jeon Ji-Hyun Community (อังกฤษ)
AsiaFinest Jun Ji-Hyun (อังกฤษ)
Jeon Ji-hyeon on HanCinema
Fansite di Hong Kong เก็บถาวร 2010-06-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (จีน)
ช็อน จี-ฮย็อน และหลี่ ปิงปิง ในงานเทศกาลภาพยนตร์เมืองกาน 2011
ช็อน จี-ฮย็อน และคิม ซู-ฮย็อน ในงานประกาศผลรางวัลแพ็กซัง 2014
พีระมิดคู่

พีระมิดคู่หกเหลี่ยม
พีระมิดคู่ (อังกฤษ: bipyramid, dipyramid) คือทรงหลายหน้า (polyhedron) ชนิดหนึ่ง มีลักษณะคล้ายพีระมิดสองอันที่ใช้ฐานรูปหลายเหลี่ยมร่วมกัน จำนวนเหลี่ยมที่ใช้เรียกพีระมิดคู่มาจากรูปหลายเหลี่ยมที่เป็นฐานนั้น เช่นตัวอย่างในรูป พีระมิดคู่หกเหลี่ยม จะมีลักษณะคล้ายพีระมิดหกเหลี่ยมสองอันประกบกัน เป็นต้น จำนวนหน้าของพีระมิดคู่จะเท่ากับสองเท่าของจำนวนเหลี่ยมบนฐาน
มีพีระมิดคู่อยู่เพียง 3 รูปทรง ที่สามารถทำให้แต่ละหน้าเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านเท่า ได้แก่
ทรงแปดหน้า (พีระมิดคู่สี่เหลี่ยม) นับเป็นทรงตันเพลโต (Platonic solid)
พีระมิดคู่สามเหลี่ยม และ พีระมิดคู่ห้าเหลี่ยม นับเป็นทรงตันจอห์นสัน (Johnson solid)
พีระมิดคู่แบบต่างๆ

พีระมิดคู่สามเหลี่ยม (triangular bipyramid) มี 6 หน้า
พีระมิดคู่สี่เหลี่ยม (tetragonal bipyramid) มี 8 หน้า สำหรับทรงแปดหน้าเป็นกรณีพิเศษ
พีระมิดคู่ห้าเหลี่ยม (pentagonal bipyramid) มี 10 หน้า
พีระมิดคู่หกเหลี่ยม (hexagonal bipyramid) มี 12 หน้า
...พีระมิดคู่ n เหลี่ยม (n-agonal bipyramid) มี 2n หน้า
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| สามเหลี่ยม | สี่เหลี่ยม | ห้าเหลี่ยม | หกเหลี่ยม | แปดเหลี่ยม | สิบเหลี่ยม |
ดูเพิ่ม

พีระมิด (pyramid)
ฟรัสตัม (frustum)
ปริซึม (prism)
แหล่งข้อมูลอื่น

เอริก ดับเบิลยู. ไวส์สไตน์, "Dipyramid" จากแมทเวิลด์.
Olshevsky, George, Bipyramid at Glossary for Hyperspace.
The Uniform Polyhedra
Virtual Reality Polyhedra The Encyclopedia of Polyhedra
VRML models (George Hart)
รูปสองเหลี่ยม

| รูปสองเหลี่ยม |
| --- | --- |
รูปสองเหลี่ยมแบบลดรูป ซึ่งด้านทั้งสองเป็นเส้นตรงเดียวกัน
ขอบและจุดยอด: 2
สัญลักษณ์ชเลฟลี: {2}
ค็อกซีเตอร์-ดืยน์กิน:   
พื้นที่: ขึ้นอยู่กับพื้นผิว
มุมภายใน (องศา): ขึ้นอยู่กับพื้นผิว
รูปสองเหลี่ยมบนพื้นผิวทรงกลม
ในทางเรขาคณิต รูปสองเหลี่ยม (อังกฤษ: digon) หมายถึงรูปหลายเหลี่ยม (polygon) ที่ประกอบด้วยจุด 2 จุด และเส้นตรง 2 ด้าน ซึ่งเส้นตรงทั้งสองนั้นทับเป็นเส้นเดียวกันในระนาบสองมิติ รูปสองเหลี่ยมสามารถนับได้ว่าเป็น รูปสองเหลี่ยมปรกติ หรือ รูปสองเหลี่ยมด้านเท่า เนื่องจากด้านทั้งสองจะยาวเท่ากันเสมอ
เรขาคณิตแบบยุคลิดถือว่ารูปสองเหลี่ยมเป็นภาวะลดรูป (degeneracy) ในหมู่รูปหลายเหลี่ยม อย่างไรก็ตาม รูปสองเหลี่ยมสามารถเขียนให้เส้นตรงทั้งสองแยกกันได้บนพื้นผิวของทรงกลมและทรงหลายหน้าอื่นๆ รูปสองเหลี่ยมที่ปรากฏบนทรงกลมอาจเรียกได้ว่าเป็นโค้งจันทร์เสี้ยว (lune) และมุมระหว่างด้านทั้งสองจะอยู่ระหว่าง 0 ถึง 180 องศา
ดูเพิ่ม

ทรงสองหน้า (dihedron)
โฮโซฮีดรอน (hosohedron)
ซิเดล โนเอล

| ซิเดล โนเอล |
| --- | --- |
เกิด:  (1985-07-16) 16 กรกฎาคม ค.ศ. 1985 (39 ปี) ฟลอริดา สหรัฐ
การศึกษา: มหาวิทยาลัยจอร์เจีย
อาชีพ: นักแสดง, นางแบบ
ปีปฏิบัติงาน: 2003–ปัจจุบัน
มีชื่อเสียงจาก: Cherry "Junkchain" Bang in GLOW
ซิเดล โนเอล (อังกฤษ: Sydelle Noel; เกิด 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2528) เป็นนักแสดงและอดีตนักกีฬาชาวอเมริกัน ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในบทบาทของเธอในฐานะ Cherry "Junkchain" Bang ใน GLOW
ชีวิตในวัยเด็ก

โนเอลเกิดที่ฟลอริดา เธอเรียนที่มหาวิทยาลัยจอร์เจียด้วยทุนการศึกษา
รายชื่อนครในประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา

รายชื่อนครในประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา
นคร

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
นครในประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา
| # | นคร | นคร | ประชากร | ประชากร | ประชากร | พื้นที่ |
| # | Latin-script | Cyrillic | 1981 | 1991 | 2005 | พื้นที่ |
| 1. | ซาราเยโว | Сарајево | 319.017 | 416.497 | 297.523 | ซาราเยโว |
| 2. | บันยาลูกา | Бања Лука | 123.937 | 143.079 | 173.748 | Republika Srpska |
| 3. | Tuzla | Тузла | 65.091 | 83.770 | 88.521 | Tuzla Canton |
| 4. | เซนีตซา | Зеница | 63.569 | 96.027 | 85.649 | Zenica-Doboj Canton |
| 5. | Mostar | Мостар | 63.427 | 75.865 | 68.301 | Herzegovina-Neretva Canton |
| 6. | Bijeljina | Бијељина | 35.875 | 38.995 | 67.195 | Republika Srpska |
| 7. | Brčko | Брчко | 31.437 | 41.405 | 38.479 | Distrikt Brčko |
| 8. | บีฮาช | Бихаћ | 31.124 | 37.216 | 37.692 | Una-Sana Canton |
| 9. | Prijedor | Приједор | 29.449 | 34.613 | 36.347 | Republika Srpska |
| 10. | Trebinje | Требиње | 17.271 | 22.206 | 33.178 | Republika Srpska |
| 11. | Travnik | Травник | 15.888 | 21.038 | 31.127 | Central Bosnia Canton |
| 12. | Kiseljak | Кисељак | k.A. | 24.146 | 28.768 | Central Bosnia Canton |
| 13. | Doboj | Добој | 23.558 | 27.579 | 27.235 | Republika Srpska |
| 14. | Cazin | Цазин | k.A. | 15.138 | 21.741 | Una-Sana Canton |
| 15. | Bugojno | Бугојно | 16.402 | 26.557 | 21.179 | Central Bosnia Canton |
| 16. | Velika Kladuša | Велика Кладуша | k.A. | 14.469 | 19.330 | Una-Sana Canton |
| 17. | Visoko, Bosnia and Herzegovina | Високо | 11.653 | 15.310 | 17.890 | Zenica-Doboj Canton |
| 18. | Goražde | Горажде | 13.022 | 18.751 | 17.650 | Bosnian Podrinje Canton |
| 19. | Konjic | Коњиц | k.A. | 14.501 | 15.950 | Herzegovina-Neretva Canton |
| 20. | Gračanica, Bosnia and Herzegovina | Грачаница | k.A. | 12.711 | 15.758 | Tuzla Canton |
| 21. | Gradačac | Градачац | k.A. | 12.872 | 15.659 | Tuzla Canton |
| 22. | Bosanska Krupa | Босанска Крупа | 12.055 | 15.553 | 15.193 | Una-Sana Canton |
| 23. | Mrkonjić Grad | Мркоњић Град | k.A. | 11.261 | 14.737 | Republika Srpska |
| 24. | Foča | Фоча | 11.530 | 16.628 | 14.615 | Republika Srpska |
| 25. | Zavidovići | Завидовићии | k.A. | 14.820 | 14.380 | Zenica-Doboj Canton |
| 26. | Živinice | Живинице | k.A. | 11.956 | 13.641 | Tuzla Canton |
| 27. | Sanski Most | Сански Мост | 14.027 | 17.948 | 13.551 | Una-Sana Canton |
| 28. | Gradiška, Bosnia and Herzegovina | Босанска Градишка | 13.475 | 18.671 | 13.346 | Republika Srpska |
| 29. | Bileća | Билећа | k.A. | 10.125 | 13.257 | Republika Srpska |
| 30. | Lukavac | Лукавац | k.A. | 12.178 | 12.607 | Tuzla Canton |
| 31. | Kakanj | Какањ | k.A. | 12.016 | 12.406 | Zenica-Doboj Canton |
| 32. | Livno | Ливно | 9.002 | 10.925 | 11.748 | Canton 10 |
| 33. | Odžak | Оџак | k.A. | 9.377 | 11.621 | Posavina Canton |
| 34. | Stijena | Стијена | k.A. | 7.866 | 10.844 | Una-Sana Canton |
| 35. | Šipovo | Шипово | k.A. | 8.955 | 10.738 | Republika Srpska |
| 36. | Prozor-Rama | Прозор | k.A. | 7.600 | 10.349 | Herzegovina-Neretva Canton |
| 37. | Novi Travnik | Нови Травник | k.A. | 11.520 | 10.006 | Central Bosnia Canton |
เขตเทศบาลที่ใหญ่ที่สุด

| # | เทศบาล | ประชากร |
| --- | --- | --- |
| 1. | ซาราเยโว | 460.000  |
| 2. | บันยาลูกา | 250.000 |
| 3. | Tuzla | 131.640  |
| 4. | เซนีตซา | 127.105 |
| 5. | Bijeljina | 115,692 |
| 6. | Mostar | 111.186 |
| 7. | Prijedor | 105.000 |
| 8. | Brčko | 82.000 |
| 9. | Doboj | 80.000 |
| 10. | บีฮาช | 61.287 |

Map showing main cities of Bosnia and Herzegovina.
ซาราเยโว
Mostar
โอลิมปิกฤดูร้อน 2020

| --- | --- |

เมืองเจ้าภาพ:  โตเกียว ญี่ปุ่น
คำขวัญ: อารมณ์ร่วมรวมเราเป็นหนึ่ง  (อังกฤษ: United by Emotion)
ประเทศเข้าร่วม: 205+ทีมนักกีฬาผู้ลี้ภัย
นักกีฬาเข้าร่วม: 339 รายการ ใน 33 ชนิดกีฬา (50 ชนิดกีฬาย่อย)
พิธีเปิด: 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2564
พิธีปิด: 8 สิงหาคม พ.ศ. 2564
ประธานพิธีเปิด: สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ (พิธีเปิด) พระยุพราชฟูมิฮิโตะ อากิชิโนะโนะมิยะ (พิธีปิด)
ผู้จุดคบเพลิง: นาโอมิ โอซากะ
สนามกีฬา: กรีฑาสถานแห่งชาติญี่ปุ่น
ฤดูร้อน← รีโอเดจาเนโร 2016ปารีส 2024 →  ฤดูหนาว← พย็องชัง 2018ปักกิ่ง 2022 →  พาราลิมปิกฤดูร้อน 2020
กีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 (ญี่ปุ่น: 2020年夏季オリンピック) หรือชื่อที่เป็นทางการ กีฬาโอลิมปิกครั้งที่ 32 (ญี่ปุ่น: 第三十二回オリンピック競技大会) หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ โตเกียว 2020 เป็นมหกรรมกีฬานานาชาติที่สำคัญในประเพณีโอลิมปิก ควบคุมโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล ซึ่งจัดในกรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น จัดขึ้นระหว่างวันที่ 23 กรกฎาคม ถึง 8 สิงหาคม พ.ศ. 2564
กรุงโตเกียวได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิก เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2556 ในประชุมคณะกรรมการโอลิมปิกสากล สมัยที่ 123 ณ กรุงบัวโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา นับเป็นครั้งที่ 3 ที่กรุงโตเกียวได้รับสิทธิ์เป็นเจ้าภาพโอลิมปิก ครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1940 ได้รับสิทธิ์เป็นเจ้าภาพโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งแรกของทวีปเอเชีย และเมืองซัปโปโรสำหรับโอลิมปิกฤดูหนาว แต่ได้ถอนตัวจากการแข่งขันเนื่องจากสงครามระหว่างจีนและญี่ปุ่น และกลับมาเป็นเจ้าภาพอีกครั้งในกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 1964 (พ.ศ. 2507) ซึ่งครั้งนี้ กรุงโตเกียวเป็นเมืองที่ 5 (และเมืองที่ 1 ในทวีปเอเชีย) ที่ได้จัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนมากกว่า 1 ครั้ง รวมถึงกรุงโตเกียวก็ได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพกีฬาพาราลิมปิกฤดูร้อน 2020 สำหรับนักกีฬาคนพิการเช่นกัน
กีฬาโอลิมปิกครั้งนี้ได้บรรจุกีฬาเบสบอล และกีฬาซอฟท์บอล อีกครั้งหลังจากกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2008 รวมถึงกีฬาคาราเต้, กีฬาสเกตบอร์ด, กีฬาโต้คลื่น และกีฬาปีนผา ซึ่งได้ถูกบรรจุเป็นครั้งแรกเช่นกัน
ในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2563 จากสถานการณ์การระบาดทั่วของโคโรนาไวรัสในทั่วโลก ทำให้คณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) โดยโทมัส บัค ประธานคณะกรรมการโอลิมปิกสากล ได้ปรึกษาหารือกับชินโซ อาเบะ นายกรัฐมนตรีของประเทศญี่ปุ่น ก่อนจะตัดสินใจร่วมกันในการเลื่อนการแข่งขันโอลิมปิกและพาราลิมปิกฤดูร้อนออกไปในปี พ.ศ. 2564 และออกแถลงการณ์ยืนยันเลื่อนจัดการแข่งขันโอลิมปิก 2020 และพาราลิมปิก 2020 ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ออกไปเป็นเวลา 1 ปี อย่างเป็นทางการแต่ไม่ช้ากว่าปี พ.ศ. 2564 เพื่อความปลอดภัยของนักกีฬาและทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับโอลิมปิกและประชาคมโลก แต่ยังคงเป็นชื่อเดิม คือ โตเกียว 2020 ต่อไป
สำหรับการตัดสินใจเลื่อนการแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 และพาราลิมปิกฤดูร้อน 2020 ออกไปเป็นเวลา 1 ปี นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของการแข่งขันที่โอลิมปิกเลื่อน ในช่วงเวลาที่โลกไม่พบเจอกับสงคราม โดยก่อนหน้านี้สงครามโลกครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 ได้ทำให้การแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อน 1916 ที่กรุงเบอร์ลิน โอลิมปิกฤดูร้อน 1940 ที่กรุงโตเกียว และโอลิมปิกฤดูร้อน 1944 ที่กรุงลอนดอน ต้องถูกยกเลิกการแข่งขัน
การเสนอตัวเป็นเจ้าภาพ

บทความหลัก: การเสนอตัวเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
เมืองที่เสนอตัวเป็นเจ้าภาพโดยคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาตินั้น ๆ รับรอง และได้รับคัดเลือกรอบแรกโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล ได้แก่
โตเกียว ญี่ปุ่น
อิสตันบูล ตุรกี
มาดริด สเปน
เมืองที่เสนอตัวเป็นเจ้าภาพโดยคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาตินั้น ๆ รับรอง และไม่ได้รับคัดเลือกรอบแรกโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล ได้แก่
บากู อาเซอร์ไบจาน
โดฮา กาตาร์
โรม อิตาลี (ถอนตัว)
คณะกรรมการโอลิมปิกสากลได้ลงคะแนน เพื่อคัดเลือกเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2556 ในประชุมคณะกรรมการโอลิมปิกสากล สมัยที่ 123 ณ โรงแรมฮิลตัน บัวโนสไอเรส ในกรุงบัวโนสไอเรส ประเทศอาร์เจนตินา โดยใช้ระบบการลงคะแนนลับ ในการลงคะแนนครั้งแรกนั้น ไม่มีเมืองใดได้คะแนนเป็นกึ่งหนึ่งของผู้ลงคะแนนทั้งหมด ซึ่งกรุงมาดริด และกรุงอิสตันบูลได้คะแนนเท่ากัน จึงได้มีการลงคะแนนรอบคัดออก เพื่อหาเมืองใดเมืองหนึ่งเข้ารอบสุดท้ายต่อไป ซึ่งการลงคะแนนรอบสุดท้ายกรุงโตเกียว ได้ถูกเลือกเป็นเจ้าภาพโอลิมปิก โดยการชนะกรุงอิสตันบูลด้วยคะแนน 60 คะแนน ต่อ 36 คะแนน
| การลงคะแนนเลือกเมืองเจ้าภาพ โอลิมปิก 2020 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เมือง | ประเทศ | รอบที่ 1 | คัดออก | รอบที่ 2 |  |
| โตเกียว |  ญี่ปุ่น | 42 | — | 60 |  |
| อิสตันบูล |  ตุรกี | 26 | 49 | 36 |  |
| มาดริด |  สเปน | 26 | 45 | — |  |
การเตรียมความพร้อมและพัฒนาการ

มหานครโตเกียวได้ตั้งกองทุนสำรองจำนวน 400 พันล้านเยน (มากกว่า 3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) เพื่อให้ครอบคลุมค่าใช้จ่ายของการเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกครั้งนี้ รัฐบาลญี่ปุ่นกำลังพิจารณาความจุของท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียว และท่าอากาศยานนานาชาตินะริตะ เพื่อที่จะขยายให้รองรับการแข่งขันครั้งนี้ รวมถึงโครการสร้างรางรถไฟสายใหม่ ซึ่งมีการวางแผนที่จะเชื่อมโยงสนามบินทั้งสองจะสิ้นสุดที่สถานีรถไฟโตเกียว เพื่อลดระยะเวลาการเดินทางจากสถานีรถไฟโตเกียวไปยังท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวจาก 30 นาที เหลือ 18 นาที และจากสถานีรถไฟโตเกียวไปยังท่าอากาศยานนานาชาตินะริตะจาก 55 นาที เหลือ 36 นาที โดยโครงการนี้ต้องใช้งบประมาณ 400 พันล้านเยน   นอกจากภาครัฐแล้ว ภาคเอกชนยังสนับสนุนการลงทุนอีกด้วย แต่บริษัทรถไฟอีสต์ เจอาร์ ก็ยังมีการวางแผนเส้นทางรถไฟใหม่จากสถานีรถไฟทามาชิไปยังท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวด้วยเช่นกัน กองทุนนี้ยังมีการวางแผนที่จะเร่งโครงการทางพิเศษชุโตะ ทางพิเศษโตเกียวไงคัน ทางพิเศษเคนโอะ และปรับปรุงทางด่วนอื่นๆในพื้นที่  นอกจากนี้ยังมีแผนที่จะขยายระบบคมนาคมไร้คนขับ (สายยุริกะโมะเมะ) จากสถานีที่มีอยู่คือ สถานีโทะโยะซุ ไปยังอาคารใหม่ของสถานีคาจิโดกิ ซึ่งผ่านหมู่บ้านนักกีฬา แม้ว่ายุริกะโมะเมะยังไม่สามารถที่จะให้บริการ ซึ่งเพียงพอต่อการใช้บริการเป็นจำนวนมากในเขตโอะไดบะ ที่เป็นหนึ่งในพื้นที่บริการของยุริกะโมะเมะ
ซึ่งโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งนี้ดูแลโดย อดีตนายกรัฐมนตรีโยะชิโร โมะริ ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการจัดการแข่งขันโตเกียว 2020  และรัฐมนตรีโทะชิอะกิ เอ็นโด เป็นผู้กำกับดูแลการเตรียมการในนามของรัฐบาลญี่ปุ่น
การเตรียมความพร้อมและพัฒนาการ > สถานที่และโครงสร้างพื้นฐาน

จากการที่ได้รับการยืนยันในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555 ว่า กรีฑาสถานแห่งชาติในกรุงโตเกียว จะได้รับงบประมาณ 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อปรับปรุงเพิ่มเติม และฟื้นฟูบูรณะอย่างเต็มรูปแบบ สำหรับการแข่งขันรักบี้ชิงแชมป์โลก 2019 รวมถึงกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 ซึ่งได้มีการประกวดออกแบบสนามใหม่ โดยสภากีฬาญี่ปุ่นได้ประกาศผู้ชนะเลิศการประกวด เมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2555 ซึ่งสถาปนิกซาฮา ฮาดิด เป็นผู้ชนะการประกวด จากผู้เข้าประกวดทั้งหมด 46 คน รวมถึงการรื้อถอนสนามกีฬาเดิม เพื่อขยายความจุที่นั่งจาก 50,000 ที่นั่ง ไปยัง 80,000 ที่นั่ง  ซึ่งเป็นความจุที่นิยมของการจัดโอลิมปิกในปัจจุบัน อย่างไรก็ตามนายกรัฐมนตรีชินโซ อะเบะ ได้ประกาศเมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2558 ว่าแผนที่จะสร้างกรีฑาสถานแห่งชาติใหม่ได้ถูกยกเลิก แล้วได้มีการจัดการประกวดอีกครั้ง ในท่ามกลางความไม่พอใจของประชาชนในช่วงการก่อสร้างสนามกีฬา ซึ่งมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าที่คาดการณ์ไว้ ในฤดูใบไม้ร่วง พ.ศ. 2558 การออกแบบใหม่โดยนายเคนโกะ คุมะ ได้รับการอนุมัติเป็นผู้ชนะในการประกวดออกแบบสนามกีฬาแห่งใหม่ที่ลดลงความจุระหว่าง 60,000-80,000 ที่นั่ง
สถานที่จัดการแข่งขันทั้งหมด 28 กีฬาจาก 33 กีฬา จะจัดการแข่งขันในกรุงโตเกียว ซึ่งอยู่ภายใน 8 กิโลเมตร (5 ไมล์) ของหมู่บ้านนักกีฬา โดยมีการสร้างสนามใหม่มากถึง 11 สนาม
ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2559 มีรายงานว่าค่าใช้จ่ายในการเป็นเจ้าภาพการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก และพาราลิมปิก อาจจะมากกว่าการคาดการณ์งบประมาณเดิมถึงสี่เท่า และดังนั้นมีการเสนอให้มีการปรับปรุงแผนงาน เพื่อลดงบประมาณต่างๆ รวมถึงการย้ายสถานที่จัดการแข่งขันออกนอกกรุงโตเกียว
การเตรียมความพร้อมและพัฒนาการ > สถานที่และโครงสร้างพื้นฐาน > เขตประวัติศาสตร์

เขตประวัติศาสตร์มีสถานที่จัดการแข่งขันทั้งหมด 7 สถานที่ โดยเขตประวัติศาสตร์ตั้งอยู่ในย่านธุรกิจใจกลางของกรุงโตเกียว ซึ่งเขตนี้อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของหมู่บ้านนักกีฬา สถานที่บางส่วนเคยจัดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 1964
| สถานที่ | กีฬา | ความจุ | ประเภท |
| --- | --- | --- | --- |
| กรีฑาสถานแห่งชาติ |  พิธีการ  กีฬากรีฑา  กีฬาฟุตบอล (รอบชิงชนะเลิศ) | 60,000 ที่นั่ง | สถานที่ถูกบูรณะ |
| สนามกีฬาในร่มแห่งชาติโยโยงิ |  กีฬาแฮนด์บอล | 12,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| สนามกีฬาต่อสู้ญี่ปุ่น |  กีฬายูโด | 12,000 ที่นั่ง | สถานที่ถูกบูรณะ |
| ศูนย์กีฬาในร่มโตเกียว |  กีฬาเทเบิลเทนนิส | 10,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| สนามกีฬาแห่งชาติเรียวโงกุ |  กีฬามวยสากลสมัครเล่น | 11,098 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| ศูนย์การประชุมนานาชาติโตเกียว |  กีฬายกน้ำหนัก  กีฬาปีนหน้าผา | 5,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| นวอุทยานพระราชวังหลวงโตเกียว |  กีฬาจักรยาน (ถนน) | 5,000 ที่นั่ง | สถานที่ชั่วคราว |
การเตรียมความพร้อมและพัฒนาการ > สถานที่และโครงสร้างพื้นฐาน > เขตอ่าวโตเกียว

เขตอ่าวโตเกียวร์มีสถานที่จัดการแข่งขันทั้งหมด 20 สถานที่ โดยเขตเขตอ่าวโตเกียวตั้งอยู่ในพื้นที่ของอ่าวโตเกียว ซึ่งเขตนี้อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของหมู่บ้านนักกีฬา
| สถานที่ | กีฬา | ความจุ | ประเภท |
| --- | --- | --- | --- |
| สวนป่าริมอ่าวโตเกียว |  กีฬาขี่ม้า (อีเวนติ้ง และครอสคันทรี) | 20,000 ที่นั่ง | สถานที่ชั่วคราว |
| สวนป่าริมอ่าวโตเกียว (บริเวณกำแพงกั้นคลื่น) |  กีฬาเรือแคนู (สปรินท์)   กีฬาเรือพาย | 20,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| ศูนย์กีฬาทางน้ำโอลิมปิก |  กีฬาว่ายน้ำ    กีฬากระโดดน้ำ   กีฬาระบำใต้น้ำ | 18,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| สนามกีฬาอาริอาเกะ |  กีฬาวอลเลย์บอล | 12,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| ศูนย์ยิมนาสติกโอลิมปิก |  กีฬายิมนาสติก | 12,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| สวนชิโอกาเซะ |  กีฬาวอลเลย์บอล (ชายหาด) | 12,000 ที่นั่ง | สถานที่ชั่วคราว |
| สนามกีฬาในร่มอาริอาเกะ |  กีฬาเทนนิส | 10,000 ที่นั่ง | สถานที่ถูกบูรณะ |
| สนามกีฬาฮอกกี้โออิ |  กีฬาฮอกกี้ | 10,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| อุทยานคะไซริงกาอิ |  กีฬาเรือแคนู (สลาลม) | 8,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| สนามกีฬาโอลิมปิกบีเอ็มเอ็กซ์ |  กีฬาจักรยาน (บีเอ็มเอ็กซ์) | 6,000 ที่นั่ง | สถานที่ชั่วคราว |
| เกาะยุเมโนชิมะ |  กีฬายิงธนู   กีฬาสเกตบอร์ด | 6,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| สวนน้ำโอไดบะ |  กีฬาไตรกีฬา   กีฬาว่ายน้ำ (มาราธอน) | 5,000 ที่นั่ง | สถานที่ชั่วคราว |
| ศูนย์กีฬาว่ายน้ำนานาชาติทัตสึมิ  |  กีฬาโปโลน้ำ | 3,500 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
การเตรียมความพร้อมและพัฒนาการ > สถานที่และโครงสร้างพื้นฐาน > เขตนอกหมู่บ้านกีฬา (ระยะเกิน 8 กิโลเมตร)

| สถานที่ | กีฬา | ความจุ | ประเภท |
| --- | --- | --- | --- |
| สนามกีฬาโตเกียว |  กีฬาฟุตบอล  กีฬาปัญจกีฬาสมัยใหม่ (ว่ายน้ำ, ขี่ม้า, วิ่ง และยิงปืน)  กีฬารักบี้ 7 คน | 60,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| สนามกีฬาโยโกฮามะ |  กีฬาซอฟต์บอล  กีฬาเบสบอล | 30,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| สนามกอล์ฟคาซูมิกาเซกิ |  กีฬากอล์ฟ | 30,000 ที่นั่ง | สนามที่มีอยู่แล้ว |
| ไซตามะซูเปอร์อารีนา |  กีฬาบาสเกตบอล | 22,000 ที่นั่ง | สนามที่มีอยู่แล้ว |
| เกาะเอโนชิมะ |  กีฬาเรือใบ  กีฬาโต้คลื่น | 10,000 ที่นั่ง | สนามที่มีอยู่แล้ว |
| มากูฮาริเม็สเซะ |  กีฬาฟันดาบ  กีฬาเทควันโด  กีฬามวยปล้ำ  กีฬาคาราเต้ | 6,000 ที่นั่ง 8,000 ที่นั่ง | สนามที่มีอยู่แล้ว |
| ศูนย์กีฬามูซาชิโนะ |  กีฬาแบดมินตัน  กีฬาปัญจกีฬาสมัยใหม่ (ฟันดาบ) | 6,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| อิซุเวโลโดรม |  กีฬาจักรยาน (ลู่) | 5,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| สนามยิงปืนอาซากะ |  กีฬายิงปืน |  | สถานที่ชั่วคราว |
| ศูนย์กีฬาจักรยาน |  กีฬาจักรยาน (เสือภูเขา) |  | สถานที่แห่งใหม่ |
| บาจิ โคเอ็น |  กีฬาขี่ม้า  (ศิลปะการบังคับม้า, อีเวนติ้ง  และกระโดดข้ามเครื่องกีดขวาง) |  | สถานที่ชั่วคราว |
การเตรียมความพร้อมและพัฒนาการ > สถานที่และโครงสร้างพื้นฐาน > สนามแข่งขันกีฬาฟุตบอล

| สถานที่ | กีฬา | ความจุ | ประเภท |
| --- | --- | --- | --- |
| สนามกีฬานานาชาติโยโกฮามะ |  กีฬาฟุตบอล | 70,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| สนามกีฬาไซตามะ 2002 |  กีฬาฟุตบอล | 62,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| กรีฑาสถานแห่งชาติญี่ปุ่น |  พิธีการ  กีฬากรีฑา  กีฬาฟุตบอล (รอบชิงชนะเลิศ) | 60,000 ที่นั่ง | สถานที่แห่งใหม่ |
| สนามกีฬาโตเกียว |  กีฬาฟุตบอล  กีฬาปัญจกีฬาสมัยใหม่ (ว่ายน้ำ, ขี่ม้า, วิ่ง และยิงปืน)  กีฬารักบี้ 7 คน | 50,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| สนามกีฬามิยางิ |  กีฬาฟุตบอล | 48,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| สนามกีฬาซัปโปโระโดม |  กีฬาฟุตบอล | 40,000 ที่นั่ง | สถานที่มีอยู่แล้ว |
การเตรียมความพร้อมและพัฒนาการ > สถานที่และโครงสร้างพื้นฐาน > สถานที่อื่นๆ

| สถานที่ | กิจกรรม | ประเภท |
| --- | --- | --- |
| โรงแรมอิมพีเรียลโตเกียว |  สถานที่พักของเจ้าหน้าที่    สถานที่จัดการประชุมคณะกรรมการโอลิมปิกสากล | สถานที่มีอยู่แล้ว |
| หมู่บ้านนักกีฬา (ย่านฮารูมิ ฟูโตะ) |  สถานที่พักของนักกีฬา | สถานที่แห่งใหม่ |
| ศูนย์แสดงสินค้านานาชาติโตเกียว (โตเกียวบิกไซท์) |  ศูนย์สื่อมวลชน | สถานที่มีอยู่แล้ว |