stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
บ่าย
ผลกระทบต่อชีวิต > ความตื่นตัว

ช่วงบ่าย โดยเฉพาะช่วงบ่ายต้น ๆ มักเป็นช่วงที่สมรรถภาพทางปัญญาและประสิทธิภาพการทำงานลดลง ที่น่าสังเกตคือ อุบัติเหตุทางรถยนต์ มักเกิดขึ้นบ่อยในช่วงบ่าย ซึ่งอาจเกิดจากผู้ขับขี่เพิ่งทานอาหารกลางวัน การศึกษาสถิติอุบัติเหตุทางรถยนต์ในสวีเดนระหว่างปี 1987 ถึง 1991 พบว่าเวลาประมาณ 17:00 น. เป็นช่วงที่มีอุบัติเหตุเกิดขึ้นมากที่สุด โดยมีจำนวนประมาณ 1,600 ครั้ง เทียบกับประมาณ 1,000 ครั้งในช่วงเวลา 16:00 น. และ 18:00 น. แนวโน้มนี้อาจได้รับอิทธิพลจากชั่วโมงเร่งด่วนในช่วงบ่าย อย่างไรก็ตาม ที่น่าสังเกตคือชั่วโมงเร่งด่วนในตอนเช้ามีจำนวนอุบัติเหตุเพิ่มขึ้นน้อยกว่ามาก ในฟินแลนด์ อุบัติเหตุในอุตสาหกรรมการเกษตรมักเกิดขึ้นบ่อยที่สุดในช่วงบ่าย โดยเฉพาะช่วงบ่ายวันจันทร์ในเดือนกันยายน
ศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยาผู้ศึกษาจังหวะการทำงานของร่างกายพบว่า นักเรียนทำข้อสอบได้ดีกว่าในช่วงเช้า เมื่อเทียบกับตอนบ่ายที่คะแนนลดลงเล็กน้อย และยิ่งแย่ลงในช่วงเย็น อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างเหล่านี้ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ จากการศึกษาวิจัย 4 ครั้งที่ดำเนินการในปี 1997 พบว่าผู้เข้าทดสอบใช้เวลาตอบสนองนานขึ้นในการแยกความแตกต่างของป้ายจราจร เมื่อทำการทดสอบเวลา 15.00 น. และ 18.00 น. เมื่อเทียบกับเวลา 9.00 น. และ 21.00 น. แนวโน้มนี้เกิดขึ้นสม่ำเสมอในทุกการศึกษา และพบทั้งในคำถามที่ซับซ้อนและเป็นนามธรรม อย่างไรก็ตาม นักวิจัยจากสหราชอาณาจักรไม่พบความแตกต่างของผลการสอบ A-level จากข้อสอบกว่า 300,000 ไม่ว่าจะสอบในช่วงเช้าหรือบ่าย
ประสิทธิภาพการทำงานของมนุษย์มักจะลดลงในช่วงบ่าย โรงไฟฟ้าพบว่าผลผลิตลดลงอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับช่วงเช้า  โดยความแตกต่างเด่นชัดที่สุดในวันเสาร์ และน้อยที่สุดในวันจันทร์ การศึกษาช่วงปี ค.ศ. 1950 ที่ติดตามคนงานหญิงสองคนในโรงงานเป็นเวลา 6 เดือน พบว่าประสิทธิภาพการทำงานของพวกเธอลดลงร้อยละ 13 ในช่วงบ่าย โดยชั่วโมงสุดท้ายของวันเป็นช่วงที่มีประสิทธิภาพต่ำที่สุด สาเหตุหลักมาจากช่วงพักส่วนตัวและกิจกรรมที่ไม่ก่อให้เกิดผลผลิตในที่ทำงาน อีกการศึกษาหนึ่งที่มีขนาดใหญ่กว่าพบว่าประสิทธิภาพการทำงานลดลงมากขึ้นในช่วงบ่าย โดยเฉพาะเมื่อทำงานในกะยาว
จังหวะการทำงานของร่างกายมนุษย์ไม่ได้เหมือนกันทุกคน การศึกษาหนึ่งในอิตาลีและสเปนให้เด็กนักเรียนกรอกแบบสอบถามและจัดอันดับตามมาตรวัด " ช่วงเช้า–ช่วงเย็น " ผลลัพธ์แสดงเป็นเส้นโค้งรูประฆัง มาตรฐาน โดยพบว่าระดับความตื่นตัวตลอดวันมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับคะแนนแบบสอบถาม ทุกกลุ่ม กลุ่มที่ตื่นช่วงเช้า ช่วงเย็น และระดับกลาง มีความตื่นตัวสูงระหว่าง 14.00 น. ถึง 20.00 น. แต่ในช่วงเวลาอื่น ระดับความตื่นตัวของแต่ละคนเป็นไปตามแนวโน้มที่สะท้อนในคะแนนของพวกเขา
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Afternoon
นิยามแบบพจนานุกรมของ afternoon ที่วิกิพจนานุกรม
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี 
อุบัติเหตุทางรถยนต์ เช่นนี้ในโปแลนด์มักเกิดขึ้นบ่อยครั้งในช่วงบ่าย โดยเฉพาะช่วงชั่วโมงเร่งด่วน
ประเทศกานา

ประเทศในแอฟริกาตะวันตก
7°49′N 1°03′W﻿ / ﻿7.817°N 1.050°W﻿ / 7.817; -1.050
| สาธารณรัฐกานา  |
| --- | --- |
   ธงชาติ     ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: "Freedom and Justice" "เสรีภาพและยุติธรรม"
เพลงชาติ: "ก็อดเบล็สอาวร์โฮมแลนด์กานา" 

เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: อักกรา 5°33′N 0°12′W﻿ / ﻿5.550°N 0.200°W﻿ / 5.550; -0.200
ภาษาราชการ: อังกฤษ
:   ดะกาเร  ดักบันลี  ดังเม  เอเว  ฟราฟรา  กา  โกนจา  อึนเซมา  ตวี  ภาษามือกานา 
กลุ่มชาติพันธุ์  (2010): 47.5% อากัน 16.6% โมเล-ดักบน 13.9% เอเว 7.4% กา-อาดังเบ 5.9% บัสซาเร 5.7% คนกมบา 3.7% กวง 2.5% กูรุนซี 2.2% คูซาซี 1.1% บิสซา 1.4% อื่น ๆ
ศาสนา : 71.2% คริสต์ —46.7% โปรเตสแตนต์ —13.1% คาทอลิก —11.4% นิกายอื่น ๆ 17.6% อิสลาม 6.2% ความเชื่อพื้นเมือง 4.1% ไม่มีศาสนา 0.9% อื่น ๆ
เดมะนิม: ชาวกานา
การปกครอง: รัฐเดี่ยว ระบบประธานาธิบดี สาธารณรัฐรัฐธรรมนูญ

• ประธานาธิบดี : จอห์น ดรามานี มาฮามา
• รองประธานาธิบดี : เจน นานา โอโปกู-อั๊กยีแม็ง
• ประธานรัฐสภา : อัลเบน แบ็กบิน
• ประธานศาลสูงสุด : เกอร์ทรูด ทอร์คอร์นู
 
สภานิติบัญญัติ: รัฐสภา
เป็นเอกราช จากสหราชอาณาจักร

• เครือจักรภพ : 6 มีนาคม ค.ศ. 1957
• สาธารณรัฐ : 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1960
• รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน : 28 เมษายน ค.ศ. 1992
 
พื้นที่
• รวม: 239,567 ตารางกิโลเมตร (92,497 ตารางไมล์) (อันดับที่ 80)
• แหล่งน้ำ (%): 4.61 (11,000 กิโลเมตร; 4,247 ตารางไมล์)
ประชากร
• ค.ศ. 2023 ประมาณ: 34,237,620 (อันดับที่ 47)
• สำมะโนประชากร ค.ศ. 2010: 24,200,000
• ความหนาแน่น: 101.5 ต่อตารางกิโลเมตร (262.9 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 66)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2023 (ประมาณ)
• รวม:  227.189 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ 
• ต่อหัว:  $6,905 ดอลลาร์สหรัฐ 
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2023 (ประมาณ)
• รวม:  76.628 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ 
• ต่อหัว:  2,328 ดอลลาร์สหรัฐ 
จีนี (ค.ศ. 2016):  43.5 ปานกลาง
เอชดีไอ (ค.ศ. 2021):  0.707 สูง · อันดับที่ 133
สกุลเงิน: เซดี (GHS)
เขตเวลา: UTC  (เวลามาตรฐานกรีนิช)
รูปแบบวันที่: วว/ดด/ปปปป   ดด/วว/ปปปป
ขับรถด้าน: ขวา
รหัสโทรศัพท์: +233
รหัส ISO 3166: GH
โดเมนบนสุด: .gh
กานา (อังกฤษ: Ghana) มีชื่อทางการว่า สาธารณรัฐกานา (อังกฤษ: Republic of Ghana) เป็นประเทศที่ตั้งอยู่ในภูมิภาคแอฟริกาตะวันตก พรมแดนด้านตะวันตกจรด ประเทศโกตดิวัวร์ ด้านตะวันออกจรด ประเทศบูร์กินาฟาโซ ด้านตะวันออกจรด ประเทศโตโก โดยมีชายฝั่งทะเลด้านใต้ติดกับ อ่าวกินี เดิมเป็นอาณานิคมของสหราชอาณาจักร มีชื่อเรียกว่า โกลด์โคสต์ (Gold Coast)
ศัพทมูลวิทยา

ศัพทมูลวิทยาของชื่อ Ghana คือ "กษัตริย์นักรบที่แข็งแกร่ง" และเป็นตำแหน่งของกษัตริย์ในจักรวรรดิ"กานา"สมัยกลางในแอฟริกาตะวันตก ซึ่งไม่ควรสับสนกับประเทศกานาในปัจจุบัน เพราะจักรวรรดิอยู่ทางเหนือของสาธารณรัฐมาลี, เซเนกัล, มอริเตเนียใต้ และภูมิภาคกินีในปัจจุบัน กานาเป็นที่รู้จักจากการใช้ทองจำนวนมาก ซึ่งทำให้มีฉายาในหมู่ชนอาหรับในช่วงการค้าระหว่างสะฮาราว่า ดินแดนแห่งทอง
ภูมิศาสตร์

ประเทศกานา ตั้งอยู่บริเวณอ่าวกินี เหนือเส้นศูนย์สูตรเล็กน้อย ส่งผลให้มีสภาพอากาศอบอุ่น มีพื้นที่ 238,535 km2 (92,099 sq mi) มีแนวชายฝั่งยาว 560 กิโลเมตร (348 ไมล์) อยู่ระหว่างเส้นละติจูดที่ 4 - 12 องศาเหนือ และลองจิจูดที่ 4 องศาตะวันตก - 2 องศาตะวันออก และอยู่ตรงกับเส้นเมริเดียนแรก
ประเทศกานาตั้งอยู่ในภูมิอากาศเขตร้อน ประกอบด้วย 2 ฤดู คือ ฤดูแล้งกับฤดูฝน โดยฤดูในตอนเหนือจะเริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม ไปจนถึงเดือนพฤศจิกายน ขณะทางตอนใต้จะเริ่มตั้งแต่เดือนเมษายนถึงกลางเดือนพฤศจิกายน ในกานา มีพายุทะเลทราย พัดไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ ตั้งแต่เดือนธันวาคมถึงมีนาคม ทางตอนเหนือจะมีอากาศเย็น อุณหภูมิเฉลี่ยโดยประมาณ 21-28 องศาเซลเซียส (70-82 องศาฟาเรนไฮต์) มีความชื่อประมาณ 77-85 เปอร์เซนต์ ในทางตอนเหนือจะแบ่งฤดูฝนเป็น 2 ช่วงคือ ช่วงเมษายน-มิถุนายน และกันยายน-พฤศจิกายน
| ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> เดือน | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ม.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ก.พ. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> มี.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> เม.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> พ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> มิ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ก.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ส.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ก.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ต.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> พ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ธ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของประเทศกานา (โดยเฉลี่ย)> ทั้งปี |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อุณหภูมิสูงสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | 32 (90) | 32 (90) | 32 (90) | 32 (90) | 31 (88) | 29 (84) | 27 (81) | 27 (81) | 29 (84) | 30 (86) | 31 (88) | 31 (88) | 32 (90) |
| อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) | 27.5 (81.5) | 27.5 (81.5) | 28 (82) | 28 (82) | 27 (81) | 26 (79) | 25 (77) | 24 (75) | 26 (79) | 26 (79) | 27 (81) | 27 (81) | 28 (82) |
| อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย  °C (°F) | 23 (73) | 23 (73) | 24 (75) | 24 (75) | 23 (73) | 23 (73) | 22 (72) | 21 (70) | 22 (72) | 22 (72) | 23 (73) | 23 (73) | 21 (70) |
| อุณหภูมิต่ำสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | 15 (59) | 17 (63) | 20 (68) | 19 (66) | 21 (70) | 20 (68) | 19 (66) | 18 (64) | 20 (68) | 19 (66) | 21 (70) | 17 (63) | 15 (59) |
| ปริมาณฝน มม (นิ้ว) | 16 (0.63) | 37 (1.46) | 73 (2.87) | 82 (3.23) | 145 (5.71) | 193 (7.6) | 49 (1.93) | 16 (0.63) | 40 (1.57) | 80 (3.15) | 38 (1.5) | 18 (0.71) | 787 (30.98) |
| ความชื้นร้อยละ | 79 | 77 | 77 | 80 | 82 | 85 | 85 | 83 | 82 | 83 | 80 | 79 | 85 |
| วันที่มีฝนตกโดยเฉลี่ย | 2 | 2 | 5 | 7 | 11 | 14 | 7 | 6 | 8 | 9 | 4 | 2 | 77 |
| จำนวนชั่วโมงที่มีแดด | 214 | 204 | 223 | 213 | 211 | 144 | 142 | 155 | 171 | 220 | 240 | 235 | 2,372 |
แหล่งที่มา: Climatemps.com
การเมืองการปกครอง > บริหาร

กานาปกครองในระบอบประชาธิปไตยแบบสาธารณรัฐ มีประธานาธิบดีเป็นประมุขแห่งรัฐและหัวหน้ารัฐบาล ประธานาธิบดีได้รับเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน ดำรงตำแหน่งในวาระละ 4 ปี จำกัดไม่เกิน 2 สมัย มีอำนาจในการแต่งตั้งรองประธานาธิบดีและคณะรัฐมนตรี โดยผ่านความเห็นชอบของรัฐสภา
การเมืองการปกครอง > นิติบัญญัติ

รัฐสภาเป็นระบบสภาเดียว (Unicameral) ประกอบด้วยสมาชิก 230 คน ได้รับเลือกตั้งจากประชาชนทุก 4 ปี
ประชากรศาสตร์

23.69 ล้านคน (ปี 2553)
ประชากรศาสตร์ > เชื้อชาติ

| Ethnicity in the Republic of Ghana |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ethnicity | Ethnicity |  | Percentage | Percentage |
| Akan | Akan |    | 45.3% | 45.3% |
| Moré–Dagbani | Moré–Dagbani |    | 15.2% | 15.2% |
| Ewe | Ewe |    | 11.7% | 11.7% |
| Ga–Adangbe | Ga–Adangbe |    | 7.3% | 7.3% |
| Guan | Guan |    | 4.0% | 4.0% |
| Gurma | Gurma |    | 3.6% | 3.6% |
| Others | Others |    | 10.2% | 10.2% |
ประชากรศาสตร์ > ภาษา

ภาษาราชการ คือ ภาษาอังกฤษ และมีภาษาพื้นเมืองอื่น ๆ ได้แก่ Akan Moshi – Dagomba Ewe และ Ga
ประชากรศาสตร์ > ศาสนา

| Religion in Ghana (2000 census) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Religion | Religion |  | Percent | Percent |
| ศาสนาคริสต์ | ศาสนาคริสต์ |    | 69.1% | 69.1% |
| ศาสนาอิสลาม | ศาสนาอิสลาม |    | 15.6% | 15.6% |
| ความเชื่อดั้งเดิม | ความเชื่อดั้งเดิม |    | 8.5% | 8.5% |
| ไม่นับถือศาสนา | ไม่นับถือศาสนา |    | 6.1% | 6.1% |
| อื่น ๆ | อื่น ๆ |    | 0.7% | 0.7% |
อ่านเพิ่ม

Arhin, Kwame, The Life and Work of Kwame Nkrumah (Africa Research & Publications, 1995)
Babatope, Ebenezer, The Ghana Revolution: From Nkrumah to Jerry Rawlings (Fourth Dimension Publishing, 1982)
Birmingham, David, Kwame Nkrumah: Father Of African Nationalism (Ohio University Press, 1998)
Boafo-Arthur, Kwame, Ghana: One Decade of the Liberal State (Zed Books, 2007)
Briggs, Philip, Ghana (Bradt Travel Guide) (Bradt Travel Guides, 2010)
Clark, Gracia, African Market Women: Seven Life Stories from Ghana (Indiana University Press, 2010)
Davidson, Basil, Black Star: A View of the Life and Times of Kwame Nkrumah (James Currey, 2007)
Falola, Toyin, and Salm, Stephen J, Culture and Customs of Ghana (Greenwood, 2002)
Grant, Richard, Globalizing City: The Urban and Economic Transformation of Accra, Ghana (Syracuse University Press, 2008)
Hadjor, Kofi Buenor, Nkrumah and Ghana (Africa Research & Publications, 2003)
Hasty, Jennifer, The Press and Political Culture in Ghana (Indiana University Press, 2005)
James, C.L.R., Kwame Nkrumah and the Ghana Revolution (Allison & Busby, 1977)
Kuada, John, and Chachah Yao, Ghana. Understanding the People and their Culture (Woeli Publishing Services, 1999)
Miescher, Stephan F, Making Men in Ghana (Indiana University Press, 2005)
Milne, June, Kwame Nkrumah, A Biography (Panaf Books, 2006)
Nkrumah, Kwame, Ghana: The Autobiography of Kwame Nkrumah (International Publishers, 1971)
Utley, Ian, Ghana – Culture Smart!: the essential guide to customs & culture (Kuperard, 2009)
Various, Ghana: An African Portrait Revisited (Peter E. Randall Publisher, 2007)
Younge, Paschal Yao, Music and Dance Traditions of Ghana: History, Performance and Teaching (Mcfarland & Co Inc., 2011)
Burke, Laura; Armando García Schmidt (2013). Ghana: Staying on Track in a Challenging Environment. Verlag Bertelsmann Stiftung, Gütersloh. pp. 127–147. ISBN 978-3-86793-491-6.
แหล่งข้อมูลอื่น > รัฐบาล

Ghana เว็บไซต์ทางการ
The Parliament of Ghana เว็บไซต์ทางการ
National Commission on Culture เว็บไซต์ทางการ
แหล่งข้อมูลอื่น > ข้อมูลทั่วไป

Country Profile from BBC News
Ghana from Encyclopædia Britannica
Ghana from UCB Libraries GovPubs
Ghana. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Ghana profile from Africa.com
ประเทศกานา ที่เว็บไซต์ Curlie
Wikimedia Atlas of Ghana
The African Activist Archive Project website has photographs of the All Africa People's Conference held in Accra, Ghana, 5–13 December 1958 including Kwame Nkrumah, Prime Minister of Ghana, addressing the conference, the American Committee on Africa delegation meeting with Nkrumah, and of Patrick Duncan and Alfred Hutchinson of South Africa at the conference.
Key Development Forecasts for Ghana from International Futures
แหล่งข้อมูลอื่น > การค้า

Ghana 2012 Summary Trade Statistics
| ด ค กสหภาพแอฟริกา |
| --- | --- |
 แอลจีเรีย  แองโกลา  เบนิน  บอตสวานา  บูร์กินาฟาโซ  บุรุนดี  กาบูเวร์ดี  แคเมอรูน  สาธารณรัฐแอฟริกากลาง  ชาด  คอโมโรส  สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก  สาธารณรัฐคองโก  โกตดิวัวร์  จิบูตี  อียิปต์  อิเควทอเรียลกินี  เอริเทรีย  เอสวาตีนี  เอธิโอเปีย  กาบอง  แกมเบีย  กานา  กินี  กินี-บิสเซา  เคนยา  เลโซโท  ไลบีเรีย  ลิเบีย  มาดากัสการ์  มาลาวี  มาลี  มอริเตเนีย  มอริเชียส  โมร็อกโก  โมซัมบิก  นามิเบีย  ไนเจอร์  ไนจีเรีย  รวันดา  ซาห์ราวี เวสเทิร์นสะฮารา  เซาตูเมและปรินซีปี  เซเนกัล  เซเชลส์  เซียร์ราลีโอน  โซมาเลีย  แอฟริกาใต้  ซูดานใต้  ซูดาน  แทนซาเนีย  โตโก  ตูนิเซีย  ยูกันดา  แซมเบีย  ซิมบับเว 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  นอร์เวย์  สเปน  ฝรั่งเศส 2  BnF data 2  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
ศิลปิน:  KulturNav 
ประชาชน:  รัฐสภาสหราชอาณาจักร 
อื่น ๆ:  พจนานุกรมประวัติศาสตร์ของสวิสเซอร์แลนด์  NARA  IdRef 
Wesley Methodist Cathedral, Kumasi
สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์แห่งบริเตนใหญ่

| สมเด็จพระราชินีนาถเเอนน์ |
| --- | --- |

สมเด็จพระราชินีนาถเเห่งอังกฤษ สกอตแลนด์ และไอร์แลนด์
ครองราชย์: 8 มีนาคม 1702 – 1 พฤษภาคม 1707   (ข้อผิดพลาด: แม่แบบ:อายุปีและวัน รองรับเฉพาะปีพุทธศักราช กรุณาใช้ แม่แบบ:Age in years and days หากใช้ปีคริสต์ศักราช )
ราชาภิเษก: 23 เมษายน 1702
ก่อนหน้า: พระเจ้าวิลเลียมที่ 3
สมเด็จพระราชินีนาถบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์
ครองราชย์: 1 พฤษภาคม 1707 – 1 สิงหาคม 1714
ถัดไป: พระเจ้าจอร์จที่ 1 

พระราชสมภพ: 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1665(1665-02-06) พระราชวังเซนต์เจมส์ เวสต์มินสเตอร์ ราชอาณาจักรอังกฤษ
สวรรคต: 1 สิงหาคม ค.ศ. 1714(1714-08-01) (49 ปี) พระราชวังเค็นซิงตัน มิลเดิลเซ็กซ์ บริเตนใหญ่
ฝังพระบรมศพ: 24 สิงหาคม 1714 เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์
พระราชสวามี: เจ้าชายจอร์จแห่งเดนมาร์ก
พระราชบุตร: เจ้าชายวิลเลียม ดยุกแห่งกลอสเตอร์
ราชวงศ์: ราชวงศ์สจวต
พระราชบิดา: พระเจ้าเจมส์ที่ 2 และที่ 7 
พระราชมารดา: แอนน์ ไฮด์
ศาสนา: คริสตจักรแห่งอังกฤษ
ลายพระอภิไธย: 
| ธรรมเนียมพระยศของ สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์แห่งบริเตนใหญ่ |
| --- | --- |
พระราชลัญจกร
ตราประจำพระองค์
การทูล: Her Majesty The Queen (ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท)
การแทนตน: ข้าพระพุทธเจ้า
การขานรับ: Your  Majesty The Queen (พระพุทธเจ้าข้า/เพคะ)
สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์แห่งบริเตนใหญ่ (อังกฤษ: Anne of Great Britain; 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1665 – 1 สิงหาคม ค.ศ. 1714) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งบริเตนใหญ่ พระนางเป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์สจวตพระองค์สุดท้ายของราชอาณาจักรอังกฤษ สกอตแลนด์ และไอร์แลนด์ สืบต่อจากสมเด็จพระเจ้าวิลเลียมที่ 3 แห่งอังกฤษ ก่อนที่ทั้งอังกฤษ และสกอตแลนด์จะรวมตัวกันเป็น ราชอาณาจักรบริเตนใหญ่ ภายใต้พระราชบัญญัติสหภาพในปี ค.ศ. 1707
สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์เป็นพระราชธิดาองค์ที่สองของสมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ และเลดี้แอนน์ ไฮด์ พระชายาองค์แรก เมื่อพระราชบิดาของพระราชินีนาถแอนน์ถูกโค่นราชบัลลังก์ในปี 1688 พระเชษภคินีได้ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 2 แห่งอังกฤษร่วมกับพระสวามีพระเจ้าวิลเลียมที่ 3 หลังจากพระราชินีนาถแมรีที่ 2 สวรรคตเมื่อปี 1694 พระเจ้าวิลเลียมที่ 3 ได้ครองราชบัลลังก์ต่อกระทั่งสวรรคต
ในปี 1702 ราชอาณาจักรสกอตแลนด์และราชอาณาจักรอังกฤษรวมกันเป็นราชอาณาจักรเดียวกันตามพระราชบัญญัติสหภาพ ค.ศ. 1707 เป็นราชอาณาจักรบริเตนใหญ่ โดยมีสมเด็จพระราชินีนาถแอนน์เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกของราชอาณาจักรใหม่และในขณะเดียวกันก็ทรงเป็นสมเด็จพระราชินีนาถของราชอาณาจักรไอร์แลนด์ ทรงครองราชย์ได้ 12 ปี ก่อนที่จะสวรรคตเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1714 ที่พระราชวังเค็นซิงตันในกรุงลอนดอน
ชีวิตของสมเด็จพระราชินีนาถแอนน์เต็มไปด้วยเหตุการณ์วิกฤติหลายครั้ง ทั้งทางส่วนพระองค์ ทางปัญหาการสืบราชบัลลังก์ และทางการแบ่งแยกทางศาสนา เมื่อเสด็จสวรรคตโดยไม่มีรัชทายาท กษัตริย์พระองค์ต่อไปจึงเป็นพระเจ้าจอร์จที่ 1 จากราชวงศ์ฮาโนเวอร์แห่งราชอาณาจักรฮาโนเวอร์ ผู้เป็นพระญาติทางราชวงศ์สจวตจากพระอัยกี เจ้าหญิงอลิซาเบธ สจวต ผู้เป็นพระธิดาของพระเจ้าเจมส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ
เบื้องต้น > วัยเยาว์

สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1665 ที่พระราชวังเซนต์เจมส์ในกรุงลอนดอน เป็นพระราชธิดาพระองค์ที่สองของพระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ และเลดี้แอนน์ ไฮด์ พระมเหสีพระองค์แรก ทรงเป็นพระราชนัดดาของพระเจ้าชาลส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ และเป็นพระขนิษฐาของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 2 อีกด้วย พระราชินีนาถแอนน์และพระราชินีนาถแมรีเป็นพระราชธิดาเพียงสองพระองค์ของพระเจ้าเจมส์เท่านั้นที่ทรงมีพระชนม์ชีพมาจนโต
ขณะยังทรงพระเยาว์ เจ้าหญิงแอนน์ทรงถูกส่งไปฝรั่งเศสเมื่อเพื่อรักษาโรคพระเนตรอักเสบ ขณะประทับอยู่ที่ฝรั่งเศสนั้น ทรงประทับอยู่กับพระอัยกี สมเด็จพระราชินีอ็องเรียต มารีในพระเจ้าชาลส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ เมื่อพระราชินีเฮนเรียตตาสิ้นพระชนม์จึงทรงย้ายไปประทับอยู่กับพระปิตุจฉาเจ้าหญิงเฮนเรียตตา แอนน์ สจวต จนเสด็จกลับสู่อังกฤษเมื่อปี 1670
ราวปี 1673 เจ้าหญิงแอนน์ทรงได้รู้จักกับซาราห์ เจ็นนิงส์ ผู้กลายมาเป็นพระสหายคนสนิทและเป็นที่ปรึกษาผู้มีอิทธิพลมากที่สุดเกือบตลอดพระชนม์ชีพคนหนึ่งของพระองค์ ไม่ทรงถือพระองค์ว่าเป็นเจ้านายกับซาราห์เห็นได้จากการที่สตรีสองคนนี้มีชื่อเล่นให้แก่กันว่า มิสซิสมอร์ลีย์ และ มิสซิสฟรีแมนภายหลังซาราห์ได้สมรสกับจอห์น เชอร์ชิล ผู้ที่ต่อมาจะได้เป็นดยุกแห่งมาร์ลบะระ แม่ทัพผู้มีความสามารถคนสำคัญของอังกฤษคนหนึ่ง
ในปี 1673 พระราชบิดาของเจ้าหญิงแอนน์ได้ทรงเปลี่ยนไปนับถือนิกายโรมันคาทอลิก แต่ยังทรงมีพระราชโองการให้พระราชธิดาทั้งสองให้ได้รับการเลี้ยงอย่างเคร่งครัดในนิกายโปรเตสแทนต์
เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม ค.ศ. 1683 เจ้าหญิงแอนน์อภิเษกสมรสกับ เจ้าชายจอร์จแห่งเดนมาร์ก ผู้เป็นโปรเตสแทนต์และพระอนุชาของพระเจ้าแผ่นดินเดนมาร์ก (พระเจ้าคริสเตียนที่ 5)
เบื้องต้น > การขึ้นครองราชย์ของพระเจ้าเจมส์ที่ 2

เมื่อพระเจ้าชาลส์ที่ 2 สวรรคตเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1685 หลังจากที่ทรงเปลี่ยนไปนับถือนิกายโรมันคาทอลิกก่อนสวรรคต พระราชบิดาของเจ้าหญิงแอนน์ขึ้นเสวยราชย์เป็นสมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ แต่พระเจ้าเจมส์ไม่ทรงเป็นที่นิยมของประชาชนชาวอังกฤษด้วยเหตุที่ทรงเป็นคริสศานิกชนโรมันคาทอลิก ยิ่งไปกว่านั้น ประชาชนมีความหวาดระแวงเพิ่มขึ้นเมื่อพระชายาพระองค์ที่สอง แมรีแห่งโมดีนา ผู้เป็นโรมันคาทอลิก ทรงให้ประสูติกาลพระราชโอรส เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 1688 จึงทำให้ประชาชนมีความรู้สึกว่ามีความเป็นไปได้สูงที่อังกฤษจะกลับไปเป็นราชอาณาจักรโรมันคาทอลิก
ขณะนั้นเจ้าหญิงแอนน์ ไม่ได้ทรงประทับอยู่ที่กรุงลอนดอนแต่อยู่ที่เมืองบาธ และมีข่าวลือกันว่าพระราชโอรสไม่ใช่พระราชโอรสที่แท้จริง แต่เป็นเด็กที่ถูกลักลอบนำเข้ามาแทนที่พระราชโอรสที่สิ้นพระชนม์หลังคลอด แต่ก็ไม่มีหลักฐานอะไรที่สนับสนุนข่าวลือนี้ และสาเหตุที่แท้จริงที่แมรีไม่อยู่ในกรุงลอนดอนอาจจะเป็นได้ว่าพระเจ้าเจมส์ที่ 2 ไม่ทรงต้องการให้โปรเตสแทนต์เข้ามาเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ของรัฐ แมรีทรงประท้วงความมีสิทธิของพระอนุชาอย่างเป็นทางการ  แอนน์เองก็ทรงเขียนถึงพระเชษภคินีแมรีว่า
ในที่สุดเจ้าหญิงแมรีพระเชษภคินีและพระสวามีได้เสด็จกลับจากประเทศเนเธอร์แลนด์เพื่อมาโค่นราชบัลลังก์ของพระราชบิดาระหว่างการปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ตามคำอัญเชิญลับของ “ผู้อัญเชิญทั้งเจ็ด” (Immortal Seven) ซึ่งเป็นกลุ่มขุนนางโปรเตสแทนต์
เบื้องต้น > การปฏิวัติอันรุ่งโรจน์

เจ้าหญิงแอนน์ทรงถูกพระเจ้าเจมส์ที่ 2 สั่งห้ามไม่ให้เสด็จไปเยี่ยมเจ้าหญิงแมรีที่เนเธอร์แลนด์ในฤดูใบไม้ผลิของปี 1688 แต่ทั้งสองยังคงทรงเขียนจดหมายติดต่อกันและเจ้าหญิงแอนน์เองคงจะทรงทราบถึงแผนการการรุกรานของพระเจ้าวิลเลียมที่ 3 เป็นที่เชื่อกันว่าพระกรณียกิจของแอนน์ระหว่างช่วงเวลานี้มีอิทธิพลมาจากคำแนะนำที่ถวายโดยซาราห์และจอห์น เชอร์ชิล—แอนน์ไม่ทรงแสดงความสนับสนุนพระเจ้าเจมส์ที่ 2 เมื่อเจ้าชายวิลเลียมเสด็จขึ้นฝั่งอังกฤษในเดือนพฤศจิกายน 1688 แต่กลับทรงเขียนถึงเจ้าชายวิลเลียมประกาศสนับสนุนการรุกรานของพระองค์ เชอร์ชิลลาออกจากการเป็นข้าราชสำนักของพระเจ้าเจมส์เมื่อวันที่ 24 ในเดือนเดียวกัน, เจ้าชายจอร์จแห่งเดนมาร์กพระสวามีของแอนน์ทรงลาออกวันรุ่งขึ้น เมื่อพระเจ้าเจมส์เสด็จกลับลอนดอนในวันที่ 26 ก็ทรงพบแอนน์และนางสนองพระโอษฐ์ทรงทำเช่นเดียวกันในคืนวันที่ 25 พระเจ้าเจมส์จึงทรงสั่งให้กักแอนน์และนางสนองพระโอษฐ์ไว้ในพระราชวังไวท์ฮอล แต่แอนน์และนางสนองพระโอษฐ์ก็หนีออกทางบันไดหลังไปพักที่บ้านบาทหลวงแห่งลอนดอนอยู่คืนหนี่งก่อนที่จะไปถึงนอตติงแฮมเมื่อวันที่ 1 ธันวาคมก่อนที่จะทรงประกาศอย่างเป็นทางการว่าไปถึงที่นั่นแล้ว และทรงแต่งตั้งคณะมนตรี  จากนั้นก็เสด็จไปเฝ้าเจ้าชายวิลเลียมและกองกำลังติดตามมาที่ออกซฟอร์ด แอนน์ก็เช่นเดียวกับแมรีทรงถูกตำหนิว่าไม่ทรงแสดงความกังวลต่อการหลบหนีของพระเจ้าเจมส์แต่ก็ให้เหตุผลในการกระทำของพระองค์ว่าไม่ทรงชอบการแสดงว่ามีปัญหา  แอนน์เสด็จกลับลอนดอนเมื่อวันที่ 19 ธันวาคมเพื่อเข้าเฝ้าพระเจ้าวิลเลียมที่ 3
ในปี 1689 รัฐสภาประกาศว่าการหลบหนีของพระเจ้าเจมส์เป็นการสละราชสมบัติโดยปริยายฉะนั้นบัลลังก์จึงว่างลง รัฐสภาจึงถวายราชบัลลังก์แก่เจ้าหญิงแมรี แต่ทรงยอมรับร่วมกับพระสวามีซึ่งทำให้เป็นสมัยสองกษัตริย์สมัยเดียวในประวัติการปกครองแบบราชาธิปไตยของอังกฤษ และทรงออกพระราชบัญญัติสิทธิ ค.ศ. 1689 ซึ่งเป็นพระราชบัญญัติการสืบราชบัลลังก์ที่กำหนดให้เจ้าหญิงแอนน์และผู้สืบราชบัลลังก์ต่อจากพระองค์และพระเจ้าวิลเลียม ตามด้วยผู้สืบเชื้อสายของพระเจ้าวิลเลียมที่อาจจะมีในอนาคต
เบื้องต้น > วิลเลียมและแมรี

ไม่นานหลังจากที่ทรงขึ้นครองราชย์ พระเจ้าวิลเลียมและพระราชินีนาถแมรีได้พระราชทานรางวัลให้แก่จอห์น เชอร์ชิลโดยการแต่งตั้งให้เป็น “เอิร์ลแห่งมาร์ลบะระ” แต่การปฏิบัติของวิลเลียมและแมรีต่อซาราห์และจอห์น เชอร์ชิลในภายหลังไม่ดีนัก ในปี 1692 ทรงมีความสงสัยว่าลอร์ดมาร์ลบะระเป็นมีส่วนในการสนับสนุนการฟื้นฟูราชวงศ์สจวต (Jacobitism) พระราชินีนาถแมรีที่ 2 จึงโปรดเกล้าฯ ให้ปลดลอร์ดมาร์ลบะระออกจากทุกตำแหน่ง เลดีซาราห์ มาร์ลบะระก็ถูกถอดจากตำแหน่งในพระราชวังตามสามีซึ่งทำให้เจ้าหญิงแอนน์กริ้วและประท้วงโดยการย้ายออกจากพระราชฐานไปประทับอยู่ที่ “บ้านไซออน” ซึ่งเป็นบ้านของดยุกแห่งนอร์ทธัมเบอร์แลนด์ ทหารรักษาพระองค์ของเจ้าหญิงแอนน์ซึ่งถูกปลดออกจากตำแหน่งเช่นกัน นอกจากนั้นทหารก็ยังถูกสั่งไม่ให้ถวายความเคารพต่อเจ้าชายจอร์จพระสวามีอีกด้วย
เมื่อพระราชินีนาถแมรีที่ 2 สวรรคตด้วยโรคฝีดาษเมื่อปี 1694 พระเจ้าวิลเลียมที่ 3 จึงทรงปกครองราชบัลลังก์ด้วยพระองค์เองต่อมา ส่วนเจ้าหญิงแอนน์นั้นได้ทรงกลายเป็นรัชทายาทอันดับหนึ่งไปโดยปริยายตามพระราชบัญญัติสิทธิ ค.ศ. 1689 เพราะผู้สืบเชื้อสายของพระเจ้าวิลเลียมและพระนางแมรี่ไม่ทรงมีรัชทายาท พระเจ้าวิลเลียมที่ 3 ทรงพยายามปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างพระองค์กับเจ้าหญิงแอนน์เพื่อเพิ่มความนิยมต่อประชาชนซึ่งไม่ทรงเคยได้รับเท่าเทียมกับพระมเหสี ทรงคืนบรรดาศักดิ์ต่างๆ ที่เจ้าหญิงแอนน์เคยทรงเป็น พร้อมกับทรงอนุญาตให้เจ้าหญิงแอนน์กลับมาประทับอยู่ที่พระราชวังเซนต์เจมส์ แต่ในขณะเดียวกันก็ไม่ทรงให้เจ้าหญิงแอนน์ออกนอกหน้า และไม่ทรงยอมแต่งตั้งให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในยามที่ไม่ทรงสามารถปกครองด้วยพระองค์เองได้
ในปี 1695 ทรงเอาใจเจ้าหญิงแอนน์โดยพระราชทานตำแหน่งต่างๆ คืนให้กับลอร์ดมาร์ลบะระ เป็นการตอบแทนต่อการสนับสนุนของเจ้าหญิงแอนน์ต่อรัฐบาลของพระองค์ แต่ในระยะเดียวกันนี้ ในปี ค.ศ. 1696 ตามคำกล่าวอ้างของพระเจ้าเจมส์ที่ 2 เมื่อเจ้าหญิงแอนน์ทรงใกล้ที่จะได้รับราชบัลลังก์ เจ้าหญิงแอนน์ทรงเขียนจดหมายถึงพระบิดาให้ทรงมาสวมมงกุฏเมื่อพระเจ้าวิลเลียมที่ 3 สวรรคต และทรงสัญญาว่าจะทรงฟื้นฟูราชบัลลังก์เมื่อมีโอกาส อีกข่าวลือหนึ่งที่ไม่มีหลักฐานก็ว่าพระเจ้าวิลเลียมทรงตั้งพระทัยที่จะยกราชบัลลังก์หลังจากเสด็จสวรรคตให้แก่พระโอรสของพระเจ้าเจมส์โดยมีข้อแม้ว่าให้การศึกษาแบบโปรเตสแตนต์ซึ่งเป็นข่าวลือที่อาจจะมีส่วนทำให้เจ้าหญิงแอนน์ทรงเป็นกังวลอยู่บ้าง
เบื้องต้น > พระราชบัญญัติการสืบสันตติวงศ์

ในช่วงเวลานี้เจ้าชายจอร์จและเจ้าหญิงแอนน์ทรงประสบปัญหาส่วนพระองค์เรื่องการมีพระโอรสธิดา จนกระทั่งปี 1700 เจ้าหญิงแอนน์ทรงพระครรภ์อย่างน้อย 18 ครั้งแต่ทรงตกถึง 13 ครั้ง และในบรรดาพระโอรสธิดา 5 พระองค์ที่รอดชีวิตมาได้ 4 พระองค์อยู่ได้เพียงไม่เกินสองปีก็สิ้นพระชนม์ พระโอรสองค์เดียวที่มีอายุยืนที่สุดก็คือ เจ้าชายวิลเลียม ดยุกแห่งกลอสเตอร์ที่สิ้นพระชนม์เมื่อพระชนมายุได้ 11 พรรษาเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 1700 สถานะการณ์นี้ทำให้เกิดวิกฤตการการสืบราชบัลลังก์ในอังกฤษ พระเจ้าวิลเลียมและพระนางแมรีเองก็ไม่มีพระราชโอรสธิดา ฉะนั้นเจ้าหญิงแอนน์จึงทรงเป็นรัชทายาทแต่ผู้เดียวของราชบัลลังก์ที่ระบุในพระราชบัญญัติสิทธิ ค.ศ. 1689 ถ้าไม่มีการระบุรัชทายาทต่อจากเจ้าหญิงแอนน์ราชบัลลังก์ก็อาจจะตกไปเป็นของเจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต พระโอรสของพระเจ้าเจมส์ที่ 2 “ผู้อ้างสิทธิเฒ่า” (Old Pretender) ผู้ที่อาจจะอ้างสิทธิในการครองราชบัลลังก์
เพื่อเป็นการป้องกันมิให้ผู้นับถือโรมันคาทอลิกขึ้นครองราชบัลลังก์รัฐสภาอังกฤษจึงออก พระราชบัญญัติการสืบสันตติวงศ์ ค.ศ. 1701 (Act of Settlement 1701) ซึ่งระบุว่าเมื่อสิ้นสุดเจ้าหญิงแอนน์ และพระราชโอรสธิดาในอนาคตของพระเจ้าวิลเลียมที่ 3 แล้ว ราชบัลลังก์จะต้องตกไปเป็นของเจ้าหญิงโซเฟียแห่งฮาโนเวอร์และผู้สืบเชื้อสายจากพระองค์ เจ้าหญิงโซเฟียเป็นผู้ที่สืบเชื้อสายมาจากพระเจ้าเจมส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ ทางพระราชธิดาเจ้าหญิงอลิซาเบ็ธ สจวต ทางรัฐสภามิได้พิจารณาพระประยูรญาติอีกหลายพระองค์เพราะทรงเป็นโรมันคาทอลิก เจ้าหญิงแอนน์ทรงยอมรับพระราชบัญญัติ
พระเจ้าวิลเลียมที่ 3 สวรรคตเมื่อวันที่ 8 มีนาคม ค.ศ. 1702 และเจ้าหญิงแอนน์ทรงได้รับการสวมมงกุฏเมื่อวันที่ 23 เมษายน