stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ฌ็อง-บาติสต์ กอลแบร์
ประวัติ

กอลแบร์เกิดเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 1619 เป็นบุตรของพ่อค้าขายผ้าที่เมืองแร็งส์ กอลแบร์เข้ามาอยู่ในกรุงปารีสตั้งแต่เยาว์วัย เมื่ออายุยี่สิบปีก็เข้าทำงานในกระทรวงการสงคราม และได้สมรสกับญาติหญิงของเสนาบดีกระทรวงการสงคราม ต่อมากอลแบร์ได้เป็นเลขานุการของพระคุณเจ้ามาซาแร็ง มุขมนตรีแห่งรัฐ และตั้งแต่ปี 1652 เขาไว้วางใจให้กอลแบร์ทำงานหลายอย่างแทนตนเองในยามที่ตนเองไม่อยู่
ในปี 1661 พระคุณเจ้ามาซาแร็งถึงแก่มรณภาพ กอลแบร์กราบทูลพระเจ้าหลุยส์เกี่ยวกับสินทรัพย์ที่มาซาแร็งซุกซ่อนเอาไว้ ทำให้กอลแบร์มีความดีความชอบ และได้รับแต่งตั้งเป็นมุขมนตรีแห่งรัฐถัดจากมาซาแร็ง ต่อมาในปี 1665 กอลแบร์ยุยงให้พระเจ้าหลุยส์ปลดนีกอลา ฟูว์แก ผู้ว่าการกระทรวงพระคลังและเป็นคู่แข่งของเขามาช้านาน ออกจากตำแหน่งสำเร็จ ตัวเขาได้รับแต่งตั้งแทนที่ฟูว์แก เขาส่งเสริมการพัฒนาการค้าและอุตสาหกรรมในฝรั่งเศสด้วยการก่อตั้งโรงงาน ส่งเสริมอุตสาหกรรมการพิมพ์ และยังออกระเบียบข้อบังคับจำนวนมากในภาคเศรษฐกิจและการค้า ซึ่งเป็นการเริ่มปรับปรุงกฎระเบียบให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วทั้งราชอาณาจักร
กอลแบร์มีความมุ่งหมายจะทำให้ฝรั่งเศสเป็นประเทศที่มั่งคั่งที่สุด ด้วยการดำเนินนโยบายสองทางคือ การพยายามไม่ให้เงินออกนอกประเทศ และการพยายามดึงเงินเข้าประเทศ นอกจากนี้ กอลแบร์จึงได้จัดระบบการคลังใหม่ เช่นปราบปรามการแอบอ้างอภิสิทธิ์ได้รับยกเว้นภาษี การเพิ่มภาษีทางอ้อม นโยบายเหล่านี้ประสบความสำเร็จอย่างดี การคลังของฝรั่งเศสหลุดพ้นภาวะหนี้สินล้นพ้น กอลแบร์ได้รับฉายาว่า กอลแบร์ผู้ยิ่งใหญ่ (le Grand Colbert)
ในปี 1669 เขาได้รับแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกระทรวงทหารเรือ โคลแบร์สั่งให้มีการสำรวจเกี่ยวกับการบริหารและเศรษฐกิจของอาณานิคมเป็นครั้งแรก ซึ่งเจ้าของไร่ในอาณานิคมเหล่านี้ยังคงใช้แรงงานทาส ซึ่งเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายบนมาตุภูมิฝรั่งเศส เขาให้บุตรชายของเขาร่างกฤษฎีกาควบคุมการใช้ทาสเป็นฉบับแรก ซึ่งออกโดยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ในปี 1685 ต่อมาในสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 15 มีการแก้ไขเพิ่มเติมกฤษฎีกาฉบับนี้เป็นกฎหมายที่รู้จักกันในชื่อ "Code Noir" (ประมวลคนดำ) กฎหมายดังกล่าวมักถูกมองว่าเป็นผลงานของกอลแบร์
อย่างไรก็ตาม แม้ว่ากอลแบร์จะวางรากฐานประเทศไว้อย่างเข้าที่เข้าทาง แต่ก็เริ่มเสื่อมถอยลงเมื่อพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ทรงใช้จ่ายเงินอย่างฟุ่มเฟือย กอลแบร์ได้ทูลคัดค้านโครงการฟุ่มเฟือยต่างๆ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 จึงริบอำนาจบางส่วนจากเขา แต่เขาก็ยังได้เป็นมุขมนตรี เมื่อกอลแบร์สิ้นอำนาจ การคลังก็ระส่ำระสาย และมีสงครามทำให้ฝรั่งเศสยากจนลง กอลแบร์ป่วยเป็นโรคนิ่วไตและถึงแก่ความตายในปี 1683
ฌ็อง-แบร์ทร็อง อาริสตีด

| ฮิส เอ็กเซลเลนซีย์ฌ็อง-แบร์ทร็อง อาริสตีด |
| --- | --- |
ฌ็อง-แบร์ทร็อง อาริสตีด ในวันที่ 14 ตุลาคม ค.ศ.1994.

ประธานาธิบดีเฮติคนที่ 37 และ 39
ดำรงตำแหน่ง 7 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1991 – 29 กันยายน ค.ศ.1991
นายกรัฐมนตรี: René Préval
ก่อนหน้า: Ertha Pascal-Trouillot
ถัดไป: Raoul Cédras
ดำรงตำแหน่ง 15 มิถุนายน ค.ศ.1993 – 12 พฤษภาคม ค.ศ.1994
นายกรัฐมนตรี: Robert Malval
ก่อนหน้า: Marc Bazin
ถัดไป: Émile Jonassaint
ดำรงตำแหน่ง 12 ตุลาคม ค.ศ.1994 – 7 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1996
นายกรัฐมนตรี: Smarck Michel  Claudette Werleigh
ก่อนหน้า: Émile Jonassaint
ถัดไป: René Préval
ดำรงตำแหน่ง 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ.2001 – 29 กุมภาพันธ์ ค.ศ.2004
นายกรัฐมนตรี: Jean Marie Chérestal  Yvon Neptune
ก่อนหน้า: René Préval
ถัดไป: Boniface Alexandre
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด:  (1953-07-15) 15 กรกฎาคม ค.ศ. 1953 (71 ปี) Port-Salut, Sud, เฮติ
พรรคการเมือง: Lavalas Political Organization  (ค.ศ.1991-96)  Fanmi Lavalas  (ค.ศ.1996-ปัจจุบัน)
คู่สมรส: Mildred Trouillot (สมรส 1996)
บุตร: ลูกสาว 2 คน
ศิษย์เก่า: Collège Notre-Dame  State University of Haiti  University of South Africa
อาชีพ: นักบวช
แม่แบบ:Infobox clergy

ฌ็อง-แบร์ทร็อง อาริสตีด (ฝรั่งเศส: Jean-Bertrand Aristide) เกิดวันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 1953 อดีตประธานาธิบดีแห่งประเทศเฮติ เป็นผู้นำของเฮติคนแรกที่มาจากการเลือกตั้ง โดยดำรงตำแหน่งครั้งแรกเป็นระยะเวลาสั้น ๆ ในปี ค.ศ. 1991 ก่อนจะถูกรัฐประหาร และกลับมาดำรงตำแหน่งอีกครั้งระหว่างปี ค.ศ. 1994 ถึง 1996 และ ค.ศ. 2001 ถึง 2004 ก่อนจะถูกขับออกจากตำแหน่งจากการรัฐประหาร และได้ลี้ภัยไปอยู่ในประเทศแอฟริกาใต้ อาริสตีดได้กล่าวหาว่าสหรัฐอเมริกาเป็นผู้อยู่เบื้องหลังการรัฐประหารครั้งหลังนี้
อาริสตีดจบการศึกษาด้านปรัชญา และเคยเป็นนักบวชโรมันคาทอลิกก่อนจะมาเป็นนักการเมือง ในระหว่างดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี เขาถูกกล่าวหาว่าได้ออกคำสั่งกวาดล้างนักการเมืองฝ่ายตรงข้าม ค้ายาเสพติด ฟอกเงิน และคอร์รัปชัน
ฌาฌา

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 ฌาฌาขณะเล่นให้กับเมตาลิสต์
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  ฌักซง อาเวลีนู โกเอลยู
วันเกิด:  28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2529 (38 ปี)
สถานที่เกิด:  อีปาชิงกา, รัฐมีนัสเชไรส์, บราซิล
ส่วนสูง:  1.90 m (6 ft 3 in)
ตำแหน่ง:  กองหน้า
สโมสรเยาวชน
:  อาแมรีกา (มีนัสเชไรส์)
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2004–2005 |  ไฟเยอโนร์ด |  0 |  (0) |
| 2005 |  → เวสเตอร์โล (ยืมตัว) |  30 |  (11) |
| 2006–2007 |  เฆตาเฟ |  2 |  (0) |
| 2006 |  → ฟลาเมงกู (ยืมตัว) |  5 |  (0) |
| 2007 |  → เกงก์ (ยืมตัว) |  9 |  (1) |
| 2007 |  → เวสเตอร์โล (ยืมตัว) |  9 |  (4) |
| 2008–2010 |  เมทาลิสต์คาร์คิฟ |  61 |  (30) |
| 2010–2011 |  แทร็บซอนสปอร์ |  29 |  (12) |
| 2011–2012 |  อัล-อาห์ลี |  25 |  (19) |
| 2012 |  → อินเตร์นาซิอองนัล (ยืมตัว) |  16 |  (10) |
| 2013–2014 |  เมทาลิสต์คาร์คิฟ |  12 |  (9) |
| 2013 |  → เคย์เซรีสปอร์ (ยืมตัว) |  10 |  (3) |
| 2014 |  → กูรีตีบา (ยืมตัว) |  7 |  (0) |
| 2015 |  ฉงชิ่งลี่ฟาน |  6 |  (1) |
| 2015–2017 |  ลอเคเรน |  32 |  (5) |
| 2017 |  → บุรีรัมย์ ยูไนเต็ด (ยืมตัว) |  34 |  (34) |
| 2018 |  เมืองทอง ยูไนเต็ด |  26 |  (14) |
| 2019 |  ซ็องนัม |  0 |  (0) |
| 2020 |  เชียงราย ยูไนเต็ด |  8 |  (3) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 27 ธันวาคม 2020
ฌักซง อาเวลีนู โกเอลยู (โปรตุเกส: Jakson Avelino Coelho; เกิด 28 กุมภาพันธ์ 2529) หรือที่รู้จักในชื่อ ฌาฌา (Jajá) เป็นนักฟุตบอลชาวบราซิลในตำแหน่งกองหน้า ฌาฌาเป็นอดีตนักฟุตบอลของบุรีรัมย์ ยูไนเต็ด, เมืองทอง ยูไนเต็ด และเชียงราย ยูไนเต็ด สโมสรยักษ์ใหญ่ของไทยลีก
สโมสรอาชีพ > เอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด

ในวันที่ 14 มกราคม ค.ศ. 2018 ฌาฌาได้ย้ายไปร่วมทีมเอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด อย่างเป็นทางการ โดยเขาจะสวมเสื้อหมายเลข 50 เช่นเดียวกันกับตอนที่เล่นให้กับบุรีรัมย์ โดยในฤดูกาล 2018 นั้น ฌาฌาทำประตูในลีกได้ 14 ลูกจากการลงเล่น 26 นัด แต่ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2019 ฌาฌาได้แยกทางกับสโมสรเป็นที่เรียบร้อย
สถิติอาชีพ

| สโมสร | ฤดูกาล | ลีก> ระดับ | ลีก> ลงเล่น | ลีก> ประตู | ไทยเอฟเอคัพ> ลงเล่น | ไทยเอฟเอคัพ> ประตู | ไทยลีกคัพ> ลงเล่น | ไทยลีกคัพ> ประตู | เอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก> ลงเล่น | เอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก> ประตู | ทั้งหมด> ลงเล่น | ทั้งหมด> ประตู |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| บุรีรัมย์ ยูไนเต็ด | 2560 | ไทยลีก | 34 | 34 | 4 | 3 | 3 | 2 | — | — | 41 | 39 |
| เอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด | 2561 | ไทยลีก | 26 | 14 | 2 | 1 | 0 | 0 | 2 | 0 | 30 | 15 |
| ทั้งหมด | ทั้งหมด | ทั้งหมด | 60 | 48 | 6 | 4 | 3 | 2 | 2 | 0 | 71 | 54 |
เกียรติประวัติ

ไทยลีก: 2560
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ฌาฌา
ข้อมูลของ ฌาฌา ที่ ซ็อกเกอร์เวย์
Jaja Coelho at official site of Metallist Kharkiv
Brazilian FA archive (โปรตุเกส)
Profile at VI เก็บถาวร 2012-12-20 ที่ archive.today (ดัตช์)
ฌ็อง แปแร็ง

| ฌ็อง บาติสต์ แปแร็ง |
| --- | --- |
เกิด: 30 กันยายน ค.ศ. 1870(1870-09-30) ลีล  ฝรั่งเศส
เสียชีวิต: 17 เมษายน ค.ศ. 1942(1942-04-17) (71 ปี) นิวยอร์กซิตี  รัฐนิวยอร์ก  สหรัฐ
สัญชาติ:  ฝรั่งเศส
ศิษย์เก่า: École Normale Supérieure
มีชื่อเสียงจาก: ลักษณะของรังสีแคโทด การเคลื่อนที่ของบราวน์
รางวัล: รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ (1926)
อาชีพทางวิทยาศาสตร์
สาขา: ฟิสิกส์
สถาบันที่ทำงาน: École Normale Supérieure มหาวิทยาลัยปารีส
 
ฌ็อง บาติสต์ แปแร็ง (ฝรั่งเศส: Jean Baptiste Perrin; 30 กันยายน ค.ศ. 1870 – 17 เมษายน ค.ศ. 1942) เป็นนักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศส และผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ในปี ค.ศ. 1926
ปี ค.ศ. 1895 แปแร็งแสดงให้เห็นว่า รังสีแคโทดประกอบขึ้นจากคอร์พัสเคิลที่มีประจุไฟฟ้าเป็นลบ เขาคำนวณเลขอาโวกาโดรด้วยกระบวนการหลายแบบ และอธิบายพลังงานแสงอาทิตย์ด้วยปฏิกิริยาเทอร์โมนิวเคลียร์ของไฮโดรเจน
หลังจากที่อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์เผยแพร่ทฤษฎีว่าด้วยการเคลื่อนที่ของบราวน์ในรูปของอะตอมในปี ค.ศ. 1905 แปแร็งได้ทำการทดลองเพื่อทดสอบและรับรองการคาดการณ์ของไอน์สไตน์ และช่วยยืนยันทฤษฎีอะตอมของดาลตันซึ่งเป็นที่ถกเถียงกันมานานนับศตวรรษ
จากผลงานนี้ และผลงานอื่นๆ เกี่ยวกับโครงสร้างที่ไม่ต่อเนื่องของสสาร ทำให้แปแร็งได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ในปี ค.ศ. 1926 และเป็นอันสิ้นสุดการโต้เถียงอันยาวนานว่าด้วยลักษณะที่แท้จริงทางกายภาพของโมเลกุล
ฌูแซ รามุช-ออร์ตา

| ฌูแซ รามุช-ออร์ตาGColIH GCL |
| --- | --- |
รามุช-ออร์ตาใน ค.ศ. 2022

 ประธานาธิบดีติมอร์-เลสเต คนที่ 4 และ 7
อยู่ในวาระ
เริ่มดำรงตำแหน่ง  20 พฤษภาคม ค.ศ. 2022
นายกรัฐมนตรี: ตาอูร์ มาตัน รูอัก ชานานา กุฌเมา
ก่อนหน้า: ฟรังซิชกู กูแตรึช
ดำรงตำแหน่ง 17 เมษายน 2008 – 20 พฤษภาคม 2012
นายกรัฐมนตรี: ชานานา กุฌเมา
ก่อนหน้า: ฟืร์นังดู ดือ อาราอูฌู (รักษาการ)
ถัดไป: ตาอูร์ มาตัน รูอัก
ดำรงตำแหน่ง 20 พฤษภาคม 2007 – 11 กุมภาพันธ์ 2008
นายกรัฐมนตรี: อึชตานิฌเลา ดา ซิลวา ชานานา กุฌเมา
ก่อนหน้า: ชานานา กุฌเมา
ถัดไป: วีเซงตือ กูแตรึช (รักษาการ)
นายกรัฐมนตรีติมอร์-เลสเตคนที่ 3
ดำรงตำแหน่ง 26 มิถุนายน 2006 – 19 พฤษภาคม 2007
ประธานาธิบดี: ชานานา กุฌเมา
ก่อนหน้า: มารี อัลกาตีรี
ถัดไป: อึชตานิฌเลา ดา ซิลวา
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: ฌูแซ มานูแอล รามุช-ออร์ตา  (1949-12-26) 26 ธันวาคม ค.ศ. 1949 (74 ปี) ดิลี ติมอร์ของโปรตุเกส (ปัจจุบันคือประเทศติมอร์-เลสเต)
พรรคการเมือง: CNRT (2022–ปัจจุบัน)
การเข้าร่วม พรรคการเมืองอื่น: เฟรตีลิน (จนถึง ค.ศ. 1988) อิสระ (1988–2022)
คู่สมรส: Ana Pessoa (หย่า)
บุตร: 1
ศิษย์เก่า: มหาวิทยาลัยแอนติออก The Hague Academy of International Law International Institute of Human Rights มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย

ฌูแซ มานูแอล รามุช-ออร์ตา (โปรตุเกส: José Manuel Ramos-Horta; เกิดวันที่ 26 ธันวาคม ค.ศ. 1949) เป็นนัการเมืองชาวติมอร์-เลสเตที่ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีติมอร์-เลสเตตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2022 เขาเคยดำรงตำแหน่งนี้ในวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 2007 ถึงวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 2012 ก่อนหน้านั้นเขาเคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศใน ค.ศ. 2002 ถึง 2006 และนายกรัฐมนตรีติมอร์-เลสเตใน ค.ศ. 2006 ถึง 2007 เขาเป็นผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพใน ค.ศ. 1996 ร่วมกับการ์ลุช ฟีลีปึ ชีเมนึช เบลูจาก "การแก้ปัญหาความขัดแย้งในติมอร์ตะวันออกอย่างยุติธรรมและสันติ"
เนื่องจากรามุช-ออร์ตาเป็นผู้ก่อตั้งและอดีตสมาชิกเฟรตีลิน เขาเคยดำรงตำแหน่งโฆษกพลัดถิ่นแก่หน่วยต่อต้านติมอร์ตะวันออกในช่วงที่อินโดนีเซียยึดครอง (1975–1999) ในขณะที่รามุช-ออร์ตายังคงทำงานให้แก่เฟรตีลิน เขาลาออกจากพรรคใน ค.ศ. 1988 กลายเป็นนักการเมืองอิสระ
หลังติมอร์-เลสเตได้รับเอกราชใน ค.ศ. 2002 รามุช-ออร์ตาได้รับแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศตนแรกของประเทศจนกระทั่งลาออกในวันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 2006 ท่ามกลางวิกฤตทางการเมือง จากนั้นหลังนายกรัฐมนตรี มารี อัลกาตีรี ลาออกในวันที่ 26 มิถุนายน ค.ศ. 2006 ประธานาธิบดี ชานานา กุฌเมา จึงแต่งตั้งรามุช-ออร์ตาเป็นนายกรัฐมนตรีรักษาการ สองสัปดาห์ต่อมาในวันที่ 10 กรกฎาคม ค.ศ. 2006 เขาสาบานเข้าดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนที่ 2 ของประเทศ เขาได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีใน ค.ศ. 2007 จนถึง 2012
เขาได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีอีกครั้งใน ค.ศ. 2022
ชีวิตช่วงต้น

รามุช-ออร์ตาเกิดที่เมืองดิลีเมื่อ 26 ธันวาคม ค.ศ. 1949 โดยเป็นลูกผสมระหว่างชาวโปรตุเกสกับชาวติมอร์ เขาได้เข้าร่วมกับสมาคมสังคมประชาธิปไตยชาวติมอร์ ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นเฟรตีลิน เมื่อการลงประชามติเสร็จสิ้นลง เขากลับสู่ดิลีในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1999 และได้เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศหลังจากติมอร์-เลสเตได้รับเอกราชใน ค.ศ. 2002
อ่านเพิ่ม

Nicol, Bill (2002). "Chapter Twelve: Horta: Profile of a Pragmatist". Timor: A Nation Reborn. Jakarta: Equinox Publishing. pp. 121–155. ISBN 979958986X. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 26 March 2023. สืบค้นเมื่อ 13 March 2022.
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ของรามุช-ออร์ตา
ฌูแซ รามุช-ออร์ตา ที่ Nobelprize.org
ข้อมูลการออกสื่อ บน ซี-สแปน
| ด ค กประธานาธิบดีติมอร์-เลสเต |
| --- | --- | --- |
|  ฟรังซิชกู ชาวีแอร์ ดู อามารัล  นีกูเลา ดุช ไรช์ ลูบาตู*  ชานานา กุฌเมา  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา วีเซงตือ กูแตรึช  ฟืร์นังดู ดือ อาราอูฌู  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา  ตาอูร์ มาตัน รูอัก  ฟรังซิชกู กูแตรึช  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา  |  ฟรังซิชกู ชาวีแอร์ ดู อามารัล  นีกูเลา ดุช ไรช์ ลูบาตู*  ชานานา กุฌเมา  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา วีเซงตือ กูแตรึช  ฟืร์นังดู ดือ อาราอูฌู  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา  ตาอูร์ มาตัน รูอัก  ฟรังซิชกู กูแตรึช  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา  |  |
* รักษาการ • ตัวเอียง ระบุรักษาการประธานาธิบดีในช่วงความพยายามลอบสังหารใน ค.ศ. 2008
| ด ค กนายกรัฐมนตรีติมอร์-เลสเต |
| --- | --- | --- |
|  นีกูเลา ดุช ไรช์ ลูบาตู  มารี อัลกาตีรี  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา  อึชตานิฌเลา ดา ซิลวา  ชานานา กุฌเมา  รุย มารีอา ดือ อาราอูฌู  มารี อัลกาตีรี  ตาอูร์ มาตัน รูอัก  ชานานา กุฌเมา  |  นีกูเลา ดุช ไรช์ ลูบาตู  มารี อัลกาตีรี  ฌูแซ รามุช-ออร์ตา  อึชตานิฌเลา ดา ซิลวา  ชานานา กุฌเมา  รุย มารีอา ดือ อาราอูฌู  มารี อัลกาตีรี  ตาอูร์ มาตัน รูอัก  ชานานา กุฌเมา  | Flag of East Timor |
ญาณวิทยา

ญาณวิทยา (อังกฤษ: Epistemology; /ɪˌpɪstɪˈmɒlədʒi/ ( ฟังเสียง); จากภาษากรีก: ἐπιστήμη, epistēmē หมายถึง ความรู้ และเติมปัจจัย -logy) เป็นสาขาหนึ่งของปรัชญา ที่ศึกษาทฤษฎีของความรู้
ญาณวิทยาเป็นการศึกษาธรรมชาติของความรู้ การให้เหตุผลสนับสนุน (justification) และความเป็นเหตุเป็นผลของความเชื่อ (rationality of belief) การถกเถียงในญาณวิทยามักอยู่ในสี่แนวคิดหลักคือ (1) การวิเคราะห์ทางปรัชญา (philosophical analysis) ของธรรมชาติของความรู้และความสัมพันธ์ระหว่างมันกับแนวคิดเช่น ความจริง (truth) ความเชื่อ (belief) และการให้เหตุผลสนับสนุน (justification (epistemology)), (2) ปัญหานานาประการของความสงสัย (skepticism), (3) ที่มาและขอบเขตของความรู้และความเชื่อที่มีเหตุผล และ (4) เกณฑ์สำหรับว่าสิ่งใดเป็นความรู้และเป็นการให้เหตุผล ญาณวิทยาตั้งคำถามอย่างเช่น "อะไรทำให้ความเชื่อที่มีเหตุผล (justified belief) มีเหตุผล (justified)", "อะไรหมายถึงการที่เรารู้บางสิ่ง (to say that we know something)" และที่พื้นฐานที่สุด "เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเรารู้แล้ว (How do we know that we know?)"
ดนตรีแปลงรูป

ดนตรีแปลงรูป (ฝรั่งเศส: musique concrète) เป็นลักษณะหนึ่งของการประพันธ์เพลงที่ใช้การบันทึกเสียงแบบดิบ ๆ เสียงมักจะปรับเปลี่ยนผ่านการใช้เทคนิคการประมวลเสียงและการบันทึกเทป  และอาจอยู่ในรูปแบบของการปะติดเสียง อาจมีเสียงที่มาจากการบันทึกเครื่องดนตรี เสียงมนุษย์ และสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ รวมถึงเสียงที่สร้างขึ้นโดยใช้เครื่องสังเคราะห์เสียง และการประมวลผลสัญญาณดิจิทัลผ่านทางคอมพิวเตอร์ การประพันธ์เพลงแบบนี้ไม่ได้จำกัดอยู่บนพื้นฐานกฎทางด้านดนตรีแบบทั่วไปอย่าง ทำนองเพลง เสียงประสาน จังหวะ และอัตราจังหวะ
ดนตรีล้ำยุค

| ดนตรีล้ำยุค |
| --- | --- |
แหล่งกำเนิดทางรูปแบบ:  นวยุคนิยม  คลาสสิก  โรแมนติก  คติสำแดงพลังอารมณ์ 
แหล่งกำเนิดทางวัฒนธรรม: ต้นถึงกลางศตวรรษที่ 20
รูปแบบอนุพันธุ์:  ดนตรีทดลอง (ป็อป, ร็อก, เมทัล, แจ๊ส)  อินดัสเตรียล  โพสต์พังก์  อาร์ตร็อก  ฟรีแจ๊ส  โดรน  โนเวฟ  เดนเจอร์  โพรเกรสซิฟ 
หัวข้ออื่น ๆ
 ดนตรีแปลงรูป 
ดนตรีล้ำยุค หรือ ดนตรีอาว็อง-การ์ด (ฝรั่งเศส: avant-garde) เป็นดนตรีที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นดนตรีกลุ่มแนวหน้าทางนวัตกรรม โดยคำว่า "อาว็อง-การ์ด" หมายความถึงการวิพากษ์วิจารณ์ขนบธรรมเนียมทางสุนทรียภาพที่มีอยู่ การปฏิเสธสถานะเดิมที่เห็นด้วยกับความมีเอกลักษณ์และองค์ประกอบอันเป็นงานต้นแบบ และแนวคิดที่จงใจท้าทายหรือสร้างความแปลกแยกกับกลุ่มผู้ฟัง ดนตรีล้ำยุคมีความแตกต่างจากดนตรีแนวทดลอง ที่การใช้จุดยืนสุดโต่งในธรรมเนียมเดิมบางอย่าง ในขณะที่ดนตรีแนวทดลองอยู่นอกจากธรรมเนียมที่มีมา
ฌ็อง-ฟร็องซัว ช็องปอลียง

| ฌ็อง-ฟร็องซัว ช็องปอลียง |
| --- | --- |
ฌ็อง-ฟร็องซัว ช็องปอลียง ภาพวาดโดยเลอง กอญีแย
เกิด: 23 ธันวาคม ค.ศ. 1790 ฟีฌัก ประเทศฝรั่งเศส
เสียชีวิต: 4 มีนาคม ค.ศ. 1832(1832-03-04) (41 ปี) ปารีส ประเทศฝรั่งเศส
ศิษย์เก่า: วิทยาลัยฝรั่งเศส สถาบันภาษาและอารยธรรมตะวันออกแห่งชาติ
มีชื่อเสียงจาก: การถอดความไฮเออโรกลีฟอียิปต์
คู่สมรส: รอซีน บล็อง
บุตร: 1 คน
อาชีพทางวิทยาศาสตร์
สาขา: ไฮเออโรกลีฟอียิปต์
 
ฌ็อง-ฟร็องซัว ช็องปอลียง (ฝรั่งเศส: Jean-François Champollion) หรือ ช็องปอลียง เลอ เฌิน (Champollion le Jeune; 23 ธันวาคม ค.ศ. 1790 – 4 มีนาคม ค.ศ. 1832) มีความสนใจเกี่ยวกับเรื่องอียิปต์โบราณมาตั้งแต่อายุน้อย เรียนภาษาตะวันออกอย่างภาษาฮีบรู อาหรับ และคอปติก และเป็นคนแรกที่เขียนและอ่านออกเสียงอักษรไฮโรกลิฟฟิกได้ใน ค.ศ. 1822 โดยอาศัยศิลาโรเซตตา
เขาได้อุทิศชีวิตในการศึกษาหาความรู้เรื่องอียิปต์โบราณ โดยประพันธ์หนังสือหลายเล่มอย่าง Précis du système hiéroglyphique des anciens Égyptiens (1824), Grammaire égyptienne (1836), Dictionnaire égyptien en écriture hiéroglyphique (1841) และ Monuments de l'Egypte et de la Nubie (1845) ซึ่งเป็นบันทึกพร้อมวาดภาพประกอบ เนื่องจากได้เดินทางไปอียิปต์ในระหว่าง ค.ศ. 1828–1830 งานชุดหลังนี้ได้รับการตีพิมพ์โดยน้องชายของเขาใน ค.ศ. 1835 และ 1845
นอกจากนี้เขายังได้ตั้งหน่วยงานที่เรียกว่าแผนกไอยคุปต์วิทยาในพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ใน ค.ศ. 1826 และเขาได้รับการแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ที่วิทยาลัยฝรั่งเศส (Collège de France) ใน ค.ศ. 1831 และเสียชีวิตเมื่อวันที่ 4 มีนาคม ค.ศ. 1832
แหล่งข้อมูลอื่น

ผลงานของ Jean-François Champollion ที่โครงการกูเทินแบร์ค
ผลงานเกี่ยวกับ/โดย ฌ็อง-ฟร็องซัว ช็องปอลียง ที่อินเทอร์เน็ตอาร์ไคฟ์
Giants of Egyptology: Jean-François Champollion, 1790–1832
Key words: unlocking lost languages
BBC: Jean-François Champollion
"Champollion, Jean François" . New International Encyclopedia. 1905.
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  นอร์เวย์  ชิลี  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  กาตาลุญญา  เยอรมนี  อิตาลี  อิสราเอล  เบลเยียม  สหรัฐ  สวีเดน  ลัตเวีย  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย  ออสเตรเลีย  กรีซ  เนเธอร์แลนด์  โปแลนด์  โปรตุเกส 2  นครรัฐวาติกัน 
วิชาการ:  CiNii 
ประชาชน:  Deutsche Biographie  Trove 
อื่น ๆ:  SNAC  IdRef
ฌ็อง-ปอล มารา

| ฌ็อง-ปอล มารา |
| --- | --- |

เกิด: 24 พฤษภาคม ค.ศ. 1743(1743-05-24) รัฐเนอชาแตล, ปรัสเซีย
เสียชีวิต: 13 กรกฎาคม ค.ศ. 1793(1793-07-13) (50 ปี) กรุงปารีส ฝรั่งเศส
สาเหตุเสียชีวิต: ลอบสังหาร
อาชีพ: นักหนังสือพิมพ์, นักการเมือง, แพทย์, นักวิทยาศาสตร์
พรรคการเมือง: สโมสรฌากอแบ็ง (1789–1790) สโมสรกอร์เดอลีเย (1790–1793)
ฌ็อง-ปอล มารา (ฝรั่งเศส: Jean-Paul Marat) เป็นนักทฤษฎีการเมือง แพทย์ และนักวิทยาศาสตร์ชาวฝรั่งเศส มีชื่อเสียงขึ้นมาจากการเขียนบทความทางการเมืองฝ่ายซ้ายจัดลงในหนังสือพิมพ์ในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส เขาเป็นหนึ่งในสื่อมวลชนหัวซ้ายจัดที่สุดในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส เขาเป็นกระบอกเสียงให้สำคัญแก่พวกซ็อง-กูว์ล็อต (ชนชั้นกลางและล่าง) ผ่านใบปลิว ป้ายประกาศ หนังสือพิมพ์ โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ ลามีดูว์เปิปล์ ("เพื่อนประชาชน") ซึ่งช่วยทำให้เขามีเส้นสายกับกลุ่มลามงตาญในสโมสรฌากอแบ็ง ซึ่งกลุ่มนี้ก้าวขึ้นมามีอำนาจในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1793
มาราถูกสังหารโดยชาร์ล็อต กอร์แด ผู้ฝักใฝ่ฝ่ายฌีรงแด็ง เธอถูกประหารชีวิตในอีกสี่วันต่อมา หลังการเสียชีวิตของมารา มาราก็ถูกชูขึ้นเป็นมรณสักขีของสโมสรฌากอแบ็ง พิธีศพมีการยิงสลุตทุก 5 นาทีเป็นเวลาหนึ่งชั่วโมง
ประวัติ

ฌ็อง-ปอล มารา เกิดเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม ค.ศ. 1743 ที่เมืองบูดรี ราชรัฐเนอชาแตล ในราชอาณาจักรปรัสเซีย (ปัจจุบันตั้งอยู่ในสวิตเซอร์แลนด์) เป็นบุตรคนที่สองจากเก้าคนของฌ็อง มารา (หรือ โจวันนี มารา) บิดาของเขาเป็นผู้อพยพทางศาสนาที่หันมานับถือลัทธิคาลวินในนครเจนีวา เมื่อมารามีอายุได้ 16 ปี มาราตระหนักว่าการเป็นคนอพยพในแคว้นนี้ทำให้โอกาสของเขาถูกปิดกั้น ดังนั้นมาราจึงออกจากบ้านเพื่อแสวงหาโอกาสใหม่ ๆ แม้จะเป็นคนที่มีการศึกษาสูงแต่มาราก็ถูกปฏิเสธจากวิทยาลัยหลายแห่ง เขาจึงย้ายไปปารีสและเข้าเรียนการแพทย์ที่นั่นโดยไม่ได้รับใบประกาศรับรองใด ๆ เลย
ในปี ค.ศ. 1765 เขาจึงย้ายไปยังกรุงลอนดอนและเริ่มประกอบอาชีพเป็นแพทย์ที่นั่น และได้เป็นเพื่อนกับอันเจลิคา คอฟมันน์ ศิลปินแห่งราชบัณฑิตยสถานศิลปะ ทำให้เขาเริ่มคบค้าสมาคมกับพวกสถาปนิกและศิลปินชาวอิตาลี ทำให้เขาเริ่มสนใจแนวคิดทางปัญญา งานเกี่ยวกับปรัชญา ตลอดจนทฤษฏีการเมือง
ในปี ค.ศ. 1770 มาราย้ายไปยังนิวคาสเซิลอะพอนไทน์และเริ่มงานเขียนทางการเมืองชิ้นแรกของเขา Chains of Slavery (ห่วงโซ่ของระบอบทาส) ในค.ศ. 1776 เขาก็เดินทางไปยังกรุงปารีสโดยแวะเยี่ยมครอบครัวที่นครเจนีวา ในค.ศ. 1777 เขาได้กลายเป็นแพทย์ประจำองครักษ์ในเคานต์แห่งอาร์ตัว (ซึ่งต่อมาได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าชาร์ลที่ 10 แห่งฝรั่งเศส)
ตั้งแต่ค.ศ. 1789 มาราเริ่มทำการตีพิมพ์หนังสือพิมพ์ที่ชื่อว่า ลามีดูว์เปิปล์ ("เพื่อนประชาชน") ซึ่งช่วยทำให้เขามีเส้นสายกับกลุ่มต่อต้านระบอบกษัตริย์ และทำให้งานพิมพ์ของเขากลายเป็นกระบอกเสียงสำคัญของชนชั้นล่างและชั้นกลางไป อย่างไรก็ตาม แนวความคิดของมาราค่อนข้างเป็นฝ่ายซ้ายแบบสุดโต่งเกินไป งานเขียนส่วนใหญ่ของเขามีลักษณะที่ปลูกฝังความเกลียดชังต่อชนชั้นนำ แต่นี่กลับเป็นบทความที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในฝรั่งเศสยุคนั้น บางส่วนของงานเขียนของมารากล่าวไว้ว่า "ห้าหกร้อยหัวที่ถูกตัดไปจะช่วยรับประกันความสงบ, อิสรภาพ และความสุขที่แท้จริง"
งานเขียนดังกล่าวทำให้มารากลายเป็นบุคคลที่ศัตรูมากขึ้นอย่างนับไม่ถ้วน ในช่วงปีค.ศ. 1790-1792 เขาต้องหนีไปหลบซ่อนตัวในท่อน้ำทิ้งและทำให้โรคผิวหนังเรื้อรังของเขาย่ำแย่ลง (คาดว่าเป็นโรคผิวหนังอักเสบจากเริม) หลังจากนั้นเขาแทบจะใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในอ่างน้ำใส่ยา
การลอบสังหาร ฌ็อง-ปอล มารา
ฌ็อง-มารี โลแร

| ฌ็อง-มารี โลแร |
| --- | --- |
เกิด: 18 หรือ 25 มีนาคม ค.ศ. 1918 แคว้นปีการ์ดี ประเทศฝรั่งเศส
เสียชีวิต: ค.ศ. 1985 แซ็ง-ก็องแต็ง, แคว้นโอดฟร็องส์  ประเทศฝรั่งเศส
อาชีพ: คนงานทางรถไฟ
มีชื่อเสียงจาก: ผู้อ้างตัวเป็นบุตรชายของอดอล์ฟ ฮิตเลอร์
ฌ็อง-มารี โลแร (ฝรั่งเศส: Jean-Marie Loret) เป็นชายชาวฝรั่งเศสผู้อ้างตัวเองเป็นบุตรชายของอดอล์ฟ ฮิตเลอร์ โลแรเติบโตขึ้นมาจากการเลี้ยงดูของมารดาโดยไม่มีพ่อ โดยมารดาของโลแรได้บอกกับเขาว่าพ่อของเขาเป็นทหารเยอรมันคนหนึ่งในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง แต่ไม่ทราบว่าเป็นใคร จนกระทั่งในปีค.ศ. 1948 ก่อนที่นางจะสิ้นใจไม่นาน นางบอกเขาว่าบิดาของเขานั้นคืออดอล์ฟ ฮิตเลอร์ เรื่องราวของทายาทฮิตเลอร์นี้ได้ถูกเปิดเผยเป็นครั้งแรกในทศวรรษที่ 1970 ในนิตยสารหลายฉบับของฝรั่งเศส
ฌ็อง-มารี โลแร เกิดเมื่อปี 1918 โดยมีนามเกิดว่า ฌ็อง-มารี เลิบจัว (Jean-Marie Lobjoie) มีมารดานามว่า ชาร์ล็อต แอด็อกซี อาลีดา เลิบจัว (Charlotte Eudoxie Alida Lobjoie) จากการศึกษาของนักประวัติศาสตร์ชาวเยอรมัน แวร์เนอร์ มาเซอร์ (Werner Maser) ซึ่งเริ่มแกะรอยเรื่องนี้ในปีค.ศ. 1965 ระบุว่า ชาร์ล็อตกับฮิตเลอร์พบกันครั้งแรกในต้นปี 1916 ที่แปรมง ทั้งสองมีความสัมพันธ์ด้วยกัน ชาร์ล็อตติดตามฮิตเลอร์ไปในหลายๆสถานที่ในภาคเหนือของฝรั่งเศสและในเบลเยียมจนถึงฤดูใบไม้ร่วงของปี 1917 แวร์เนอร์ยังเสนอหลักฐานที่ว่าในช่วงที่ฝรั่งเศสตกอยู่ในการปกครองของนาซีเยอรมนี ชาร์ล็อตถูกนำตัวมาสอบสวนโดยตำรวจลับเกสตาโพที่โรงแรมลูเตเซีย อันเป็นสำนักงานใหญ่ของเกสตาโพในกรุงปารีส อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอของมาร์เซอร์ถูกวิจารณ์ว่า "มันแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่ทหารในระหว่างสงครามโดยเฉพาะทหารระดับล่าง จะพาคนรักตามติดไปด้วยถึงไหนต่อไหน" ซึ่งมาเซอร์ได้อธิบายในข้อนี้ว่า การพาคนรักตามติดแม้จะไม่ใช่เรื่องที่พบได้บ่อย แต่ก็เป็นไปได้ในทางปฏิบัติโดยเฉพาะในพื้นที่ยึดครอง ดังนั้นการที่ชาร์ล็อตจะตามติดฮิตเลอร์นั้นย่อมเป็นไปได้
ในปี 2008 นักหนังสือพิมพ์ชาวเบลเยียม ฌ็อง-ปอล มูลเดอร์ส (Jean-Paul Mulders) ได้เดินทางไปเยอรมนี, ออสเตรีย, ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา เพื่อรวบรวมดีเอ็นเอของโลแรและญาติที่มีชีวิตอยู่ของฮิตเลอร์ มูลเดอร์สอ้างว่าจากการเปรียบเทียบอีเอ็นเอพบว่าโลแรกับฮิตเลอร์ไม่ใช่พ่อลูกกัน อย่างไรก้ตาม ในปี 2012 นิตยสาร Le Point ของฝรั่งเศสได้อ้างผลพิสูจน์ใหม่โดยมหาวิทยาลัยไฮเดิลแบร์ก โดยพบว่าโลแรกับฮิตเลอร์นั้นมีหมู่โลหิตเดียวกัน และยังพบว่าทั้งสองมีลายมือเหมือนกัน มหาวิทยาลัยได้ลงความเห็นว่า "กรณีที่ดีที่สุด โรแลอาจจะเป็นลูกของฮิตเลอร์" นิตยสารยังระบุคำพูดของนักกฎหมายถึงความเป็นไปได้ที่ครอบครัวโลแรจะมีสิทธิในหนังสือ ไมน์คัมพฟ์ ของฮิตเลอร์
แหล่งข้อมูลอื่น

Werner Maser: Adolf Hitler: Vater eines Sohnes ("Adolf Hitler: Father of a Son") – full German text of pp. 178–202 is on the ANNO (AustriaN Newspapers Online) – web pages of the Austrian National Library (Österreichische Nationalbibliothek)
Peter Allen (2012-02-17). "Hitler had son with French teen". The Telegraph. สืบค้นเมื่อ 2012-02-19.
Rossella Lorenzi (2012-02-19). "Proof That Hitler Had An Illegitimate Son?". LiveScience. สืบค้นเมื่อ 2012-02-19.
ฌ็อง-ลุก กอดาร์

| ฌ็อง-ลุก กอดาร์ |
| --- | --- |
ภาพถ่ายของกอดาร์เมื่อปี ค.ศ. 1968
เกิด: 3 ธันวาคม ค.ศ. 1930(1930-12-03) ปารีส ประเทศฝรั่งเศส
เสียชีวิต: 13 กันยายน ค.ศ. 2022(2022-09-13) (91 ปี) เมืองรอล รัฐโว ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
พลเมือง:  ฝรั่งเศส  สวิตเซอร์แลนด์ 
อาชีพ:  นักวิจารณ์ภาพยนตร์  ผู้ผลิตภาพยนตร์  นักแสดง 
ปีปฏิบัติงาน: 1950–2022
ผลงานเด่น: Breathless My Life to Live Contempt Pierrot le Fou Two or Three Things I Know About Her Histoire(s) du cinéma
ขบวนการ: French New Wave
คู่สมรส: แอนนา คารีน่า  (สมรส 1961; หย่า 1965) Anne Wiazemsky  (สมรส 1967; หย่า 1979)
คู่รัก: อาน-มารี มีเยวีล
ญาติ: เปโดร ปาโบล กูชินส์กิ (ญาติ)
รางวัล: Golden Lion (1983) Golden Bear (1965) Honorary Academy Award (2010) Honorary César (1987, 1998) Prix Jean Vigo (1960)
ลายมือชื่อ

ฌ็อง-ลุก กอดาร์ (ฝรั่งเศส: Jean-Luc Godard) เป็นผู้กำกับภาพยนตร์ นักเขียนบทภาพยนตร์ และนักวิจารณ์ภาพยนตร์ชาวฝรั่งเศส เป็นผู้บุกเบิกแนวภาพยนตร์คลื่นลูกใหม่ฝรั่งเศสในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1960
ผลงานภาพยนตร์ของเขาได้เป็นแรงบันดาลใจให้กับผู้กำกับคนอื่นอีกมากมาย เช่น มาร์ติน สกอร์เซซี เควนติน แทแรนติโน ไบรอัน เดอ ปาลมา สตีเวน โซเดอเบิร์ก ดี. เอ. เพนเนเบกเคอร์ รอเบิร์ต ออลต์แมน จิม จาร์มุช หว่อง ก๊า ไหว่ วิม เวนเดอส์ แบร์นาโด แบร์โตลุชชี และปิแอร์ เปาโล ปาโซลินี
ฌ็อง-ลุก กอดาร์ เสียชีวิตในวัย 91 ปี เมื่อวันที่ 13 กันยายน ค.ศ. 2022 ที่บ้านพักของเขา ในเมืองรอล รัฐโว ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ จากการจบชีวิตตนเอง ภายใต้ความช่วยเหลือทางการแพทย์