สมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร
เอกสารอ้างอิง

↑  เป็นพระนามเต็มที่ระบุในหมู่ราชวงศ์จำปาศักดิ์, ดูรายละเอียดใน ศิริกาญจน์ ดุจจานุทัศน์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ และนนทลี พรธาดาวิทย์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร., ราชวงศ์จำปาศักดิ์ ประวัติศาสตร์ในราชสำนัก, (กรุงเทพฯ : โครงการสนันสนุนการผลิตและเผยแพร่หนังสือตำราเรียนโดยศูนย์หนังสือมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรีบริษัท, ทริปเพิ้ล เอ็ดดูเคชั่น จำกัด, ๒๕๕๓), หน้า คำนำ.
↑  พระนามในภาษาอังกฤษคือ H.M. Somdetch Brhat Chao Jaya Sri Samudra Buddhangkura (Soi Si Samout Phouthong Koun), King of Champa Nagapurisiri (Nakhon Champa Nakhaburisi) (สมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร (ส้อยสีสมุดพุทธางกูน) กษัตริย์แห่งจัมปานาคบุรีศรี (นครจำปานาคบุรีสี)), ครองราชย์ ค.ศ. ๑๗๑๓-๓๘, Buyers, Christopher, (๒๐๐๐ (๒๕๔๓)). "CHAMPASAKTI, The Khun Lo Dynasty, Genealogy", The Royal Ark : Royal and Ruling Houses of Africa, Asia, Oceania and the Americas (Laos brief history) [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : http://www.royalark.net/Laos/champasa.htm [๑๖ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  ขัติยวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็จ), พระยา, พงศาวดารภาคอีสาน ฉะบับของพระยาขัติยวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็จ) : พิมพ์ในงานปลงศพนางศรีสุภา (โต เอี่ยมศิริ) ณเชิงบรมบรรพต วัดสระเกส เมื่อปีมะเส็ง พ.ศ. ๒๔๗๒, จัดพิมพ์โดยพระจรูญชวนะพัฒน์, (ม.ป.ท. : โรงพิมพ์ศรีหงส์, ๒๔๗๒), หน้า ๖-๗.
↑  อาณาจักรจำปาศักดิ์หรือแคว้นจำปาศักดิ์นี้ต่อมาเรียกว่าลาวใต้, กรมยุทธศึกษาทหารบก (เรียบเรียง), การปกครองแคว้นลาวและแคว้นเขมรของฝรั่งเศส, พิมพ์ครั้งที่ ๒, (พระนคร : โรงพิมพ์กรมยุทธศึกษาทหารบก, ๒๔๘๔), หน้า ๑๑.
↑  ศุภชัย สิงห์ยะบุศย์ และคณะ, โครงการสารคดี ลาวตอนล่าง "สะหวันนะเขต สาละวัน เซกอง จำปาสัก และอัตตะปือ : ห้าแขวงลาวตอนล่าง" : เอกสารวิชาการชุด "โครงการอาณาบริเวณศึกษา ๕ ภูมิภาค" ลำดับที่ ๙, (กรุงเทพฯ : โครงการอาณาบริเวณศึกษา ๕ ภูมิภาค (อบศ ๕), ๒๕๔๕), หน้า ๑๓๖.
↑  เข้าใจว่าเจ้าหน่อกษัตริย์หรือสมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูรทรงเป็นศิษย์ผู้ใหญ่ของพระครูวัดโพนเสม็ด, ธรรมราชานุวัตร (แก้ว อุทุมมาลา), พระ (รวบรวมและเรียบเรียง), อุรังคนิทาน : ตำนานพระธาตุพนม (พิศดาร), บันทึกท้ายเล่มต่อโดยธรรมชีวะ (สม สุมโน, ดร.พระมหา), พิมพ์ครั้งที่ ๑๐, (กรุงเทพฯ : นีลนาราการพิมพ์, ๒๕๓๗), หน้า ๑๓๕.
↑  มหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิริยศิริ), พระยา, (ม.ป.ป.). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับพระยามหาอำมาตยาธิบดี (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ พระยามหาอำมาตยาธิบดี)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%8 [๑๔ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  ดูรายละเอียดใน Padijon, A., Diplome'de Sorbonne-Nouvelle, (Paris : Chronologies de l'Histoire du peuple lao, ๒๐๐๑), ๓๐๐ p..
↑  พ.ศ. ๒๒๓๗ พระนางได้อพยพลงไปทางใต้สันนิษฐานว่าชั้นต้นอยู่ในเขตเมืองเซโปนเนื่องจากเจ้าเทียนธาราราชบุตรเขยของพระเจ้าสุริยวงศาได้ขึ้นครองราชย์แทน, หน่วยผสม ๓๓๓, ๗๐๐ ปีแห่งมรสุมในพระราชอาณาจักรลาว, (ม.ป.ท. : คณะกรรมการป้องกันการแทรกซึมของคอมมิวนิสต์, ม.ป.ป.), หน้า ๒๓, ๓๖.
↑  ราชบัณฑิตยสภา, พงศาวดารล้านช้าง : คณะข้าราชการกรมพระคลังมหาสมบัติ ร่วมฉันทกัน พิมพ์แจกในงานฌาปนกิจศพ ปริก วิเศษภักดี มารดาหลวงรัตนสมบัติ วันที่ ๓ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๗๓, (พระนคร : โรงพิมพ์ธรรมพิทยาคาร, ๒๔๗๓), หน้า ๓๖-๓๗.
↑  คำเพา พอนแก้ว, พระราชครูโพนสะเม็ก (ยาคูขี้หอม) อัสริยบุคคลสองฝั่งของ จัดพิมพ์โดยสมาคมส่งเสริมการศึกษา-วัฒนธรรม เมืองโขง, พิมพ์ครั้งที่ ๒, (เวียงจันทน์ : สีสะหวาด, ๒๐๑๕ (๒๕๕๘)), หน้า ๑๒.
↑  ประวิทย์ สายสงวนวงศ์, "การขยายอิทธิพลและการสนับสนุนตั้งเมืองของสยามใน "พื้นที่อีสาน" ต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๔ (Siam’s expansion of influence and policy on city establishment in "Isanarea" at the beginning of the 24th Buddhist century)", วารสารประวัติศาสตร์ ๒๕๖๓ (Journal of History 2020). ไม่ปรากฏปี ไม่ปรากฏฉบับที่ (พฤษภาคม ๒๕๖๓) : ๕. (ปรับปรุงจากวิทยานิพนธ์เรื่องพัฒนาการของการตื่นตัวทางการเมืองของชาวอีสาน พ.ศ. ๒๔๓๓-๒๔๘๙ หลักสูตรปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
↑  ประภัสสร์ ชูวิเชียร, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร., ศิลปะลาว : ศิลปวัฒนธรรมฉบับพิเศษ, (กรุงเทพฯ : มติชน, ๒๕๕๗), หน้า ๒๙.
↑  คำเพา พอนแก้ว, ประวัติศาสตร์ลาวโดยย่อ : A Lao History in Brief ค้นคว้าและเรียบเรียงโดยคำเพา พอนแก้ว เนื่องในโอกาสงานเฉลิมฉลองวันสร้างตั้งเมืองเวียงจันทน์เป็นนครหลวงของอาณาจักรลาวล้านช้างครบรอบ ๔๕๐ ปี (๑๕๖๐-๒๐๑๐) บทสอนปี ๑๙๙๗ ที่สถาบันการเมืองและการปกครอง, ปรับปรุงใหม่ครั้งที่ ๓, (เวียงจันทน์ : สีสะหวาด, ๒๐๑๔ (๒๕๕๗)), หน้า ๑๐๔.
↑  ฟุ้งเกียรติ มหิพันธุ์, ประวัติศาสตร์การตั้งเมืองกาฬสินธุ์ (ประวัติสร้างเมืองกาฬสินธุ์ : Kalasin History), (กาฬสินธุ์ : สาขาวิชาการท่องเที่ยว คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, ๒๕๖๓), หน้า ๑. อ้างใน คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุวัฒนธรรม, พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญาจังหวัดกาฬสินธุ์, (กรุงเทพฯ : คุรุสภา, ๒๕๔๒), หน้า ๕๕.
↑  ประวัติศาสตร์เมืองนครจำปาศักดิ์ยุคโบราณเริ่มถูกรับรู้เป็นสาธารณะโดยเอกสารชั้นรองเรื่องประวัติศาสตร์อีสานของเติม วิภาคย์พจนกิจ โดยได้เค้าเรื่องมาจากบันทึกรับสั่งของเจ้ายุติธรรมธรหรือเจ้าราชดนัย (หยุย ณ จำปาศักดิ์) เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๗ จากสำเนาประวัติเมืองนครจำปาศักดิ์ที่แต่งโดยพญาเมืองขวา (สมบูรณ์) จากพงศาวดารภาคภาษาไทยทั่วไปที่กล่าวถึงเมืองนี้ และจากบันทึกของอำมาตย์ตรี พระวิภาคย์พจนกิจ (หนูเล็ก สิงหัษฐิต) ผู้เป็นบิดา เฉพาะเค้าเรื่องที่มาจากบันทึกรับสั่งของเจ้ายุติธรรมธร (เรียกตามพื้นเมืองนิยมว่าเจ้ายั่งขหม่อมเจ้าองค์ครองเมืองฯ) นั้นเกิดจากการทูลถามเมื่อครั้งเติมมีโอกาสเข้าเฝ้าเยี่ยมพระองค์ในตอนเย็นของทุก ๆ วันพร้อมกับพระญาติที่หอโฮงการ พระองค์เล่าเรื่องเกี่ยวกับเมืองนครจำปาศักดิ์และหัวเมืองใกล้เคียงในอดีตและปัจจุบันให้ฟังเสมอด้วยความรอบรู้และรับสั่งว่า "...พงศาวดารเมืองนครจำปาศักดิ์นั้นได้สูญหายแต่ครั้งบ้านเมืองเป็นจลาจลมาหลายครั้ง ที่มีอยู่บ้างเวลานี้ก็เป็นจดหมายเหตุได้มาจากวัดเก่า ๆ บ้าง เป็นตัวอักษรไทยน้อย (คือหนังสือลาวที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน) เป็นเนื้อความโบราณเล่าต่อ ๆ กันมา..." พ.ศ. ๒๕๐๓ ทางการสั่งให้เติมร่วมเป็นอนุกรรมการค้นหลักฐานเกี่ยวกับเขาพระวิหารที่จังหวัดศรีสระเกษ อุบลราชธานี และจังหวัดใกล้เคียงบังเอิญพบสำเนาประวัติศาสตร์เมืองนครจำปาศักดิ์ซึ่งเจ้ายุติธรรมธรสมัยเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดนครจำปาศักดิ์ของสยามเมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๔ รับสั่งให้พญาเมืองขวา (สมบูรณ์) ค้นหนังสือหลักฐานเก่าเกี่ยวกับเมืองนครจำปาศักดิ์เท่าที่ได้มาแต่งถวาย, เติม วิภาคย์พจนกิจ, ประวัติศาสตร์อีสาน, พิมพ์ครั้งที่ ๔, (กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมกับมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, ๒๕๔๖), หน้า ๓๑-๓๒.
↑  หลังรัชกาลของพระองค์เกิดความขัดแย้งขึ้นภายในราชสำนักเวียงจันทน์ทำให้ช่วงกลางพุทธศตวรรษที่ ๒๓ ภายในราชอาณาจักรล้านช้างแบ่งแยกการปกครองเป็น ๓ ราชสำนักตามหัวเมืองใหญ่คือ เวียงจันทน์ หลวงพระบาง และจำปาศักดิ์ ผู้ปกครองทั้ง ๓ มีสถานะเป็นพระมหากษัตริย์ตามรูปแบบการปกครองรัฐจารีต แม้มีความสัมพันธ์ทางเครือญาติเป็นราชวงศ์เดียวกันแต่มีอิสระทางการเมืองการปกครองต่อกัน, ธีระวัฒน์ แสนคำ, "ปากเหือง : การแบ่งเขตแดนปกครองในแผ่นดินล้านช้างกับพัฒนาการทางประวัติศาสตร์เมืองปากเหือง-เชียงคาน", มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ปริทัศน์. ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม-ธันวาคม ๒๕๕๙) : ๒๐-๒๑.
↑  คนเก่าแก่ทางอำเภอผือและอำเภอท่าบ่อเรียกว่าท่านพระครูโพนเสมิตร์ซึ่งไม่ทราบความหมาย เดิมเป็นคนบ้านกลึมเมืองพานอาจหมายถึงบ้านกะลึมและบ้านเมืองพาน อำเภอผือ จังหวัดอุดรธานี, เติม วิภาคย์พจนกิจ, ประวัติศาสตร์อีสาน, หน้า ๓๔.
↑  ภูสะง้อหอคำ (ภูซ่อง่อห่อคำ, ภูซ่อง้อห่อคำ, ซะง้อหอคำ) ตั้งอยู่ฟากเวียงจันทน์ฝั่งขวาลงไปทางใต้ เรียกชื่อตามสถานที่ที่เจ้านางสุมังคลาสร้างหอคำหรือหอโฮงที่ประทับสำหรับพระองค์จนประสูติกาลเจ้าหน่อกษัตริย์ต่อมาเรียกว่าภูหอภูโฮง ปัจจุบันเรียกว่าบ้านหอคำเดิมเรียกว่าบ้านสะง้อหอคำและบ้านหอคำนครซึ่งหลักฐานทางโบราณคดีที่เป็นวัดและหอโฮงได้ถูกทำลายไปเมื่อสร้างโรงเรียนอดุลย์เทพประชาปัจจุบันคือโรงเรียนหอคำพิทยาสรรค์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ ม.๑๓ บ.หอคำเหนือ ต.หอคำ อ.เมือง จ.บึงกาฬ, Sanya Thongsai, ลำล่องประวัติลาวเวียงจันทน์บ้านหอคำ (ประวัติลาวเวียงจันทน์ บ้านหอคำ ต.หอคำ อ.เมือง จ.บึงกาฬ), [วีดีโอคลิป], วัดป่าเทพวิมุต บ้านหอคำ ต.หอคำ อ.เมือง จ.บึงกาฬ, ๒๐๒๒ (๒๕๖๕).
↑  บุนมี เทบสีเมือง, มหา, ประวัติความเป็นมาของชนชาติลาว เล่ม ๒ : อาณาจักรลาวล้านช้างตอนต้น, แปลโดยไผท ภูธา, พิมพ์ครั้งที่ ๒, (กรุงเทพฯ : สุขภาพใจ บริษัท ตถาตา พับลิเคชั่น จำกัด, ๒๕๕๖), หน้า ๓๕๒.
↑  มหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิริยศิริ), พระยา, (ม.ป.ป.). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับพระยามหาอำมาตยาธิบดี (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ พระยามหาอำมาตยาธิบดี)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%8 [๑๔ ธันวาคม ๒๕๖๖]., ในพงศาวดารเมืองล้านช้างของพระยาประมวญวิชาพูลระบุว่าหลังการสวรรคตของพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช พ.ศ. ๒๒๕๔ ปีเถาะ ตรีศก พระยาเมืองจันทร์หรือพระยาเมืองแสนเสนาบดีผู้ใหญ่เห็นเจ้ากิงกิศราชและเจ้าอินทโสมยังเยาว์จึงชิงราชสมบัติเป็นเจ้าเมืองเวียงจันทน์แล้วยกเจ้านางสุมังเป็นมเหสี เอกสารยังเห็นว่าเจ้าองค์หล่อหรือพระชัยองค์เวียดเป็นโอรสเจ้าชมพูไม่ใช่โอรสพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช พระองค์ขอกองทัพญวนจากพระเจ้าเวียดนามยกลงมาตีเวียงจันทน์แล้วจับเจ้านันทราชสำเร็จโทษขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระเจ้าล้านช้างร่มขาวพระนามว่าพระเจ้าชัยเชษฐาธิราชที่ ๒ ซึ่งเหตุการณ์นี้อาจลำดับสับสนกันกับพระราชประวัติของพระไชยองค์เว้ (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๒๕๐-๗๓) พระราชบิดาของพระเจ้าสิริบุญสาน (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๒๙๔-๒๓๒๒), ประมวญวิชาพูล, พระยา, พงศาวดารเมืองล้านช้าง และลำดับสกุลสิทธิสาริบุตร ราชตระกูลล้านช้าง เวียงจันทน์ : นางนนทปัญญา (สงวน มกรานนท์) พิมพ์แจกในงานฌาปนกิจศพคุณหญิงชลปทานธนารักษ์ (พอน โหตรภวานนท์) ๒๕ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๔๘๔ ณเมรุวัดไตรมิตต์วิทยาราม, (พระนคร : ม.ป.พ., ๒๔๘๔), หน้า ๓๒-๓๓.
↑  เรื่องเดียวกัน.
↑  มหาบุนมี เทบสีเมือง นักค้นคว้าด้านประวัติศาสตร์ สปป.ลาว เห็นว่าคือเมืองพานภูชน (พานภูซน) ตั้งอยู่ตีนภูพานทางทิศเหนือบริเวณเขตต่อแดนอุดรธานี สกลนคร และกาฬสินธุ์ในปัจจุบัน, บุนมี เทบสีเมือง, มหา, ประวัติความเป็นมาของชนชาติลาว เล่ม ๒ : อาณาจักรลาวล้านช้างตอนต้น, หน้า ๓๕๐, ๓๕๒.
↑  อมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร), หม่อม, (ร.ศ. ๑๒๖ (๒๔๕๐)). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับหม่อมอมรวงศ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเณจร) (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ หม่อมอมรวงศ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม) เรียบเรียง)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%8%A3) [๑๖ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  อมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร), หม่อม, (๒๔๕๘). "พงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเนจร) เรียบเรียง : ภาคที่ ๑", พงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร) : คัดจากประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๔ อำมาตย์เอก พระยาศรีสำรวจ (ชื่น ภัทรนาวิก) ม.ม, ท.ช, รัตน ว,ป,ร.๔ พิมพ์แจกในงานศพ พัน ภัทรนาวิก ผู้มารดา เมื่อปีเถาะสัปตศก พ.ศ. ๒๔๕๘ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9 [๒๐ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  บางข้อมูลในหลักฐานชั้นรองระบุว่าจารย์แก้วหรือเจ้าแก้วมงคลมีพี่ชายชื่อเจ้าไชยมงคล ทั้ง ๒ เป็นโอรสเจ้าศรีวรวิชัยเป็นราชนัดดาเจ้าศรีวรมงคล (เจ้าวรวังโส) กษัตริย์เวียงจันทน์ใน พ.ศ. ๒๑๑๗ หมายถึงพระเจ้าศรีวรวงษาธิราชหรือพระมหาอุปราชศรีวรวงษา (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๑๑๘-๒๓) พระราชอนุชาในสมเด็จพระเจ้าไชยเสฏฐามหาราชหรือสมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๐๙๑-๒๑๑๔), สุวรรณบุรีศรีคณาจารย์ (ฝั้น ติสฺสวํโส), พระหลักคำ และคณะ, ประวัติศาสตร์พระเจ้าไชยเสฏฐามหาราช เจ้ามหาชีวิตอาณาจักรล้านนา-ล้านช้าง : คณะศิษยานุศิษย์อดีตสมเด็จพระสังฆราชลาว (บุญทัน ธมฺมยานะมหาเถระ) พิมพ์ช่วยเป็นธรรมทานในพิธีพระราชทานเพลิงศพพระเทพวรสิทธาจารย์ (ธมฺมทินฺนมหาเถระ ดวงคำ) อดีตเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่ ณ เมรุชั่วคราววัดสวนดอก อ.เมือง จ.เชียงใหม่ วันที่ ๑๗ มีนาคม ๒๕๓๓, (กรุงเทพฯ : หจก. จงเจริญการพิมพ์, ๒๕๓๓), หน้า ๖๘-๖๙.
↑  ขัติยวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็จ), พระยา, พงศาวดารภาคอีสาน ฉะบับของพระยาขัติยวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็จ) : พิมพ์ในงานปลงศพนางศรีสุภา (โต เอี่ยมศิริ) ณเชิงบรมบรรพต วัดสระเกส เมื่อปีมะเส็ง พ.ศ. ๒๔๗๒, หน้า ๓-๕.
↑  เติม วิภาคย์พจนกิจ, ประวัติศาสตร์ลาว เอกสารทางวิชาการหมายเลข ๑/๒๕๓๐ (สิงหาคม ๒๕๓๐), (กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ๒๕๐๙, ๒๕๓๐), หน้า ๓๘.
↑  คุรุสภา, "พงศาวดารล้านช้าง", ใน ประชุมพงศาวดารเล่ม ๒ (ประชุมพงศาวดารภาค ๑ ตอนปลาย และภาค ๒), (กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา ศึกษาภัณฑ์พาณิชย์, ๒๕๐๖), หน้า ๑๗๓.
↑  ราชบัณฑิตยสภา, พงศาวดารล้านช้าง : คณะข้าราชการกรมพระคลังมหาสมบัติ ร่วมฉันทกัน พิมพ์แจกในงานฌาปนกิจศพ ปริก วิเศษภักดี มารดาหลวงรัตนสมบัติ วันที่ ๓ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๗๓, หน้า ๓๖-๓๗.
↑  การอพยพผู้คนหนีจากศูนย์อำนาจเดิมเพื่อหาที่ตั้งถิ่นฐานใหม่ต้องพยายามให้ไกลและไม่เกี่ยวข้องกับศูนย์อำนาจเดิมเนื่องจากอาจเกิดอันตรายได้, ทวีศิลป์ สืบวัฒนะ, การสัมมนาวิชาการประจำปี ๒๕๔๘ เรื่องสู่สังคมสมานฉันท์ กลุ่มที่ ๑ ความสมานฉันท์บนความแตกต่างทางวัฒนธรรมและชาติพันธุ์ "ลาว" ในทัศนะของไทย "Lao from the Thai Point of View", (ชลบุรี : ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ร่วมจัดโดยมูลนิธิชัยพัฒนา สำนักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงแรงงาน และมูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, ๒๕๔๘), หน้า ๑๑.
↑  ศรีสุนทรโวหาร, พระ, พรหมเทวานุเคราะห์วงศ์ (หน่อคำ), เจ้า และราชวงศ์เมืองนครจำปาศักดิ์, เจ้า, (๑๘๖๑ (๒๔๐๔)). "ตำนานเมืองจำปาศักดิ์ ฉะบับเจ้าพรหมเทวานุเคราะห์และเจ้าราชวงศ์เมืองนครจำปาศักดิ์", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%95%E0% [๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  เรื่องเดียวกัน.
↑  พระแสนนี้มีรูปพรรณเป็นฝีมือช่างลาวโบราณประหลาด ต่อมาพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัววังหน้าในรัชกาลที่ ๔ สืบทราบพระราชประสงค์ จึงเสด็จลงมากราบทูลขอให้มีท้องตราให้ข้าหลวงขึ้นไปอาราธนาลงมาประดิษฐานที่กรุงเทพมหานครเมื่อปีมะแมนักษัตร เอกศก พ.ศ. ๒๔๐๒ (จ.ศ. ๑๒๒๑, ค.ศ. ๑๘๕๙) แล้วพระราชทานไปให้พระบวรราชวังตามพระราชประสงค์ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงมีรับสั่งให้สร้างแท่นประดิษฐานไว้ในพระอุโบสถวัดหงส์รัตนารามคลองบางกอกใหญ่จนทุกวันนี้, เรื่องเดียวกัน.
↑  เรื่องเดียวกัน.
↑  ครั้นสร้างพระเจดีย์ใกล้สำเร็จได้มีหญิงชราชาวเขมรคนหนึ่งชื่อเป็นลงไปอาบน้ำในลำน้ำใหญ่ แล้วเห็นพระบรมธาตุหรือพระบรมสารีริกธาตุไหลมาบนหลังน้ำมีรัศมีงามโอภาสน่าประหลาดจึงนำขันน้ำมารองรับไปถวายพระครูโพนเสม็ด พระครูเห็นว่าเป็นพระบรมธาตุจริงจึงขอบิณฑบาตแล้วอัญเชิญไปบรรจุไว้ในพระเจดีย์โดยเห็นว่าภาษาเขมรเรียกภูเขานั้นว่าพนมจึงนำชื่อยายเป็นมาประกอบกันเข้าแล้วให้ชื่อว่าพระเจดีย์พนมเป็น ภายหลังเจ้ากรุงกำพุชาธิบดียกจากเมืองประทายเพ็ชรลงไปสร้างเมืองขึ้นที่ตำบลนั้นให้เป็นเมืองหลวงจึงเรียกนามเมืองว่าพนมเป็นสืบมา, มหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิริยศิริ), พระยา, (ม.ป.ป.). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับพระยามหาอำมาตยาธิบดี (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ พระยามหาอำมาตยาธิบดี)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%8 [๑๔ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  เรื่องเดียวกัน.
↑  เรื่องเดียวกัน.
↑  อมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร), หม่อม, (ร.ศ. ๑๒๖ (๒๔๕๐)). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับหม่อมอมรวงศ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเณจร) (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ หม่อมอมรวงศ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม) เรียบเรียง)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%8%A3) [๑๖ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  อมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร), หม่อม, (๒๔๕๘). "พงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเนจร) เรียบเรียง : ภาคที่ ๑", พงษาวดารหัวเมืองมณฑลอิสาณ หม่อมอมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร) : คัดจากประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๔ อำมาตย์เอก พระยาศรีสำรวจ (ชื่น ภัทรนาวิก) ม.ม, ท.ช, รัตน ว,ป,ร.๔ พิมพ์แจกในงานศพ พัน ภัทรนาวิก ผู้มารดา เมื่อปีเถาะสัปตศก พ.ศ. ๒๔๕๘ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9 [๒๐ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  ขัติยวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็จ), พระยา, พงศาวดารภาคอีสาน ฉะบับของพระยาขัติยวงษา (เหลา ณ ร้อยเอ็จ) : พิมพ์ในงานปลงศพนางศรีสุภา (โต เอี่ยมศิริ) ณเชิงบรมบรรพต วัดสระเกส เมื่อปีมะเส็ง พ.ศ. ๒๔๗๒, หน้า ๕-๖.
↑  คัมภีร์ใบลานเรื่อง พื้นธาตุพนม (ธาตุพนม (พื้น)). วัดใหม่สุวัณณภูมาราม บ.ป่าขาม นครหลวงพระบาง (ม.หลวงพระบาง) ข.หลวงพระบาง. หนังสือใบลาน ๑ ผูก. อักษรธรรมลาว. ภาษาบาลี-ลาว. เส้นจาร. ปีจอ พ.ศ. ๒๔๕๓ (คัดลอก). โครงการปกปักรักษาหนังสือใบลานลาว (โครงการร่วมมือลาว-เยอรมัน) PLMP ๐๖๐๑๑๔๑๓๐๒๒_๐๗. ๔๐ ใบ ๓๖ หน้า. หมวดตำนานพุทธศาสนา. ผูก ๑ ใบ ๑๗ หน้า ๓๓-๓๔, ใบ ๔ หน้า ๑๗ (เอกสารสลับหน้า). และราชบัณฑิตยสภา, ตำนานพระธาตุพนม จังหวัดนครพนม : พระพนมนครานุรักษ์มีความเลื่อมใสพิมพ์ไว้เพื่ออุททิศส่วนประโยชน์ที่ควรจะได้จากหนังสือนี้ สำหรับบำรุงการพระศาสนาในจังหวัดนครพนม จำนวน ๓๐๐๐ เล่ม พ.ศ. ๒๔๗๔, พิมพ์ครั้งที่ ๒, (พระนคร : โรงพิมพ์พระจันทร์ ท่าพระจันทร์, ๒๔๗๔), หน้า ๑๙-๒๑.
↑  คัมภีร์ใบลานเรื่อง บั้งจุ้ม (ตำนานเมือง, ตำนานเมืองเก่า). วัดโพนกอก บ.ปากกะยุง ม.ทุละคม ข.เวียงจันทน์. หนังสือใบลาน ๑ ผูก. อักษรธรรมลาว (เฉพาะหน้า ๓๕ อักษรธรรมลาว-ลาวเดิม). ภาษาบาลี-ลาว. เส้นจาร. ปีวอก จ.ศ. ๑๒๘๒. โครงการปกปักรักษาหนังสือใบลานลาว (โครงการร่วมมือลาว-เยอรมัน) PLMP ๑๐๐๒๐๑๑๔๐๐๔_๐๒. ๒๑ ใบ ๔๒ หน้า. หมวดตำนานเมือง. ผูก ๑ ใบ ๑ หน้า ๑-๒, ใบ ๒ หน้า ๓-๔.
↑  มหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิริยศิริ), พระยา, (ม.ป.ป.). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับพระยามหาอำมาตยาธิบดี (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ พระยามหาอำมาตยาธิบดี)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%8 [๑๔ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  โชติกุล สิงห์ทา และคณะ, ประวัติศาสตร์ศิลปะที่ต้องจารึก : รวมบทความวิชาการด้านประวัติศาสตร์ศิลปะ เนื่องในโอกาสเกษียณอายุราชการรองศาสตราจารย์ ดร. พิริยะ ไกรฤกษ์, วารุณี โอสถารมย์ และคณะ (บรรณาธิการ), (กรุงเทพฯ : บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), ๒๕๕๐), หน้า ๖๖.
↑  เอกสารชั้นรองบางแห่งระบุชื่อเมืองเป็นนครจามปาศักดิ์ก็มี, ธิดา สาระยา, เมืองอุบล : ธานีแห่งราชะ ศรีสง่าแห่งไพรพฤกษ์, (กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ, ๒๕๓๖), หน้า ๑๓๒.
↑  ศรีสุนทรโวหาร, พระ, พรหมเทวานุเคราะห์วงศ์ (หน่อคำ), เจ้า และราชวงศ์เมืองนครจำปาศักดิ์, เจ้า, (๑๘๖๑ (๒๔๐๔)). "ตำนานเมืองจำปาศักดิ์ ฉะบับเจ้าพรหมเทวานุเคราะห์และเจ้าราชวงศ์เมืองนครจำปาศักดิ์", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%95%E0% [๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ฉบับหม่อมอมรวงศ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเณจร) ระบุว่าเจ้าสร้อยศรีสมุทรมีบุตรชาย ๓ คนชื่อเจ้าไชยกุมาร ๑ เจ้าธรรมเทโว ๑ เจ้าสุริโย ๑, อมรวงษ์วิจิตร (หม่อมราชวงศ์ปฐม คเนจร), หม่อม, (ร.ศ. ๑๒๖ (๒๔๕๐)). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับหม่อมอมรวงศ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม คเณจร) (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ หม่อมอมรวงศ์วิจิตร (ม.ร.ว.ปฐม) เรียบเรียง)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%8%A3) [๑๖ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  ศรีสุนทรโวหาร, พระ, พรหมเทวานุเคราะห์วงศ์ (หน่อคำ), เจ้า และราชวงศ์เมืองนครจำปาศักดิ์, เจ้า, (๑๘๖๑ (๒๔๐๔)). "ตำนานเมืองจำปาศักดิ์ ฉะบับเจ้าพรหมเทวานุเคราะห์และเจ้าราชวงศ์เมืองนครจำปาศักดิ์", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%95%E0% [๑๒ ธันวาคม ๒๕๖๖].
↑  หลังปฏิรูปการปกครองสยาม พ.ศ. ๒๔๔๐ ในสมัยรัชกาลที่ ๕ ตำแหน่งเจ้านายฝ่ายปกครองของนครจำปาศักดิ์นอกเหนือจากเจ้าองค์ครองนครที่เคยดำรงตำแหน่งเจ้าราชดนัยหรือเจ้ายุติธรรมธรนครจัมปาศักดิ์รักษาประชาธิบดีเจ้านครจัมปาศักดิ์แล้ว พบว่ามีอย่างน้อยอีก ๗ ตำแหน่งคือเจ้าอุปราช เจ้าราชวงษ เจ้าราชบุตร เจ้าศรีสุราช เจ้าราชสัมพันธวงษ์ เจ้าประชากรเกษม พระอุไทยวงษา เป็นต้น, ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระยา, "ทำเนียบหัวเมือง ตอนที่ ๒ ลำดับตำแหน่ง : มณฑลลาวกาว", ใน ทำเนียบหัวเมือง ป. ๗๓๙ เอกสารรายชื่อเมืองในพระราชอาณาจักรสยาม พระนิพนธ์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, คัดลอกสำเนาโดย สมชาย เดือนเพ็ญ และพิมพ์สำเนาโดย นิพัทธพงศ์ พุมมา, (ม.ป.ท. : ห้องสมุดดำรงราชานุภาพ วังวรดิศ, ๒๕๖๑), หน้า ๗๖.
↑  บางตำนานว่าเจ้าคำปางเมืองหนองบัวลุ่มภู, เติม วิภาคย์พจนกิจ, ประวัติศาสตร์อีสาน, หน้า ๓๒.
↑  บ้างว่าพญาคำหยาดและพญาสองฮาชเสนาบดี, เรื่องเดียวกัน, หน้า เดียวกัน.
↑  เติม วิภาคย์พจนกิจ ระบุว่า "...เจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูรเมื่อได้รับอภิเษกเป็นกษัตริย์แล้วก็ระลึกถึงอุปการะคุณของท่านพระครูโพนสะเม็กที่มีแก่ชาติศาสนาบ้านเมืองและพระองค์เอง เปรียบเสมือนพ่อเลี้ยงผู้มีบุญคุณสูงและเป็นผู้ทรงคุณธรรมภูมิธรรมสูงเป็นที่เคารพของมหาชนอย่างยิ่งสมควรที่พระองค์จะยกย่องให้เป็นมหาพฤฒาจารย์ให้ปรากฎแก่แผ่นดินสิ้นกาลนาน จึงได้ทรงทำพิธีเถราภิเษกถวายนามยกขึ้นเป็นพระมหาราชครูว่าท่านเจ้าราชครูหลวงดำรงอยู่ในฐานะเป็นที่เคารพสักการะอันสูงสุดทั้งคฤหัสถ์และบรรพชิตแห่งแคว้นนครจำปาศักดิ์...", เติม วิภาคย์พจนกิจ, ประวัติศาสตร์ลาว เอกสารทางวิชาการหมายเลข ๑/๒๕๓๐ (สิงหาคม ๒๕๓๐), หน้า ๕๒.
↑  มหาอำมาตยาธิบดี (เส็ง วิริยศิริ), พระยา, (ม.ป.ป.). "พงศาวดารนครจำปาศักดิ์ ฉะบับพระยามหาอำมาตยาธิบดี (ตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ ฉะบับ พระยามหาอำมาตยาธิบดี)", ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ เรื่อง เมืองนครจำปาศักดิ์ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าหญิงคอยท่า ปราโมช ณ เมรุวัดเทพศิรินทราวาส วันที่ ๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%8 [๑๔ ธันวาคม ๒๕๖๖].