กบฏเจ้าอนุวงศ์
ผลลัพธ์และบทสรุป > แต่งตั้งขุนนางและเจ้าเมืองใหม่

เมื่อจัดการบ้านเมืองลาวและภาคอีสานเสร็จสิ้นแล้ว เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) พร้อมทั้งบรรดาแม่ทัพนายกองจึงเดินทางกลับกรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯโปรดฯให้แต่งตั้งเจ้าพระยาราชสุภาวดีขึ้นเป็น เจ้าพระยาบดินทรเดชาที่สมุหนายก และพระราชวรินทร์ (ป้อม) เลื่อนขึ้นเป็นพระมหาเทพ (ป้อม) บรรดาชาวลาวที่กวาดต้อนมาจากเวียงจันทน์นั้น โปรดฯให้ไปอาศัยอยู่ที่สระบุรี สุพรรณบุรี นครชัยศรี
เมืองเวียงจันทน์ซึ่งเป็นราชธานีของลาวมาเป็นเวลากว่า 265 ปี ถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิง วัดวาอารามปราสาทราชวังบ้านเรือนต่างๆล้วนแต่ถูกทำลายสิ้น ยกเว้นวัดศีรษะเกษ เมืองเวียงจันทน์ยังคงสภาพปรักหักพังทรุดโทรมป่าขึ้นรกชัฎอยู่เป็นเวลาประมาณหกสิบปี จนกระทั่งในปีพ.ศ. 2436 เมื่อลาวตกเป็นของฝรั่งเศส ทางการอาณานิคมฝรั่งเศสจึงฟื้นฟูเมืองเวียงจันทน์ขึ้นใหม่เพื่อให้เป็นศูนย์กลางทางการปกครองและวัฒนธรรมอีกครั้ง
หลังจากสงครามปราบเจ้าอนุวงศ์ลิ้นสุดลง ทางกรุงเทพฯยุบอาณาจักรเวียงจันทน์ ผนวกเมืองต่างๆในลาวภาคกลางมาปกครองโดยตรง ส่วนอาณาจักรจำปาศักดิ์ของลาวใต้นั้น พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯทรงแต่งตั้งให้เจ้าฮุย ซึ่งเป็นโอรสของเจ้าโอเมืองอัตตะปือ แห่งวงศ์จำปาศักดิ์เดิม ไปครองเมืองเป็นเจ้าอาณาจักรจำปาศักดิ์ และเจ้านากอนุชาของเจ้าฮุยได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าอุปราชเมืองจำปาศักดิ์ วงศ์จำปาศักดิ์เดิมจึงได้กลับไปครองอาณาจักรจำปาศักดิ์อีกครั้ง
หลังการกบฏของเจ้าอนุวงศ์ทางกรุงเทพฯได้แต่งตั้งเจ้าเมืองต่างๆในภาคอีสานขึ้นใหม่ดังนี้;
ยโสธร: ท้าวฝ่ายบุตร โอรสของพระวิไชยราชสุริยวงษขัติยราช เจ้าประเทศราชแห่งจำปาศักดิ์ (ท้าวฝ่ายหน้า) ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากเจ้าอุปราชนอง และเข้าร่วมกับเจ้าพระยาบดินทรเดชาในการรบที่เวียงคุก ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นพระสุนทรราชวงศาเจ้าเมืองยโสธรคนใหม่
นครพนม: ชาวเมืองนครพนมถูกกวาดต้อนไปยังเมืองพนมสารคาม และเมืองพนัสนิคม ทางกรุงเทพฯจัดให้พระสุนทรราชวงศ์ (ท้าวฝ่ายบุตร) เจ้าเมืองยโสธร ปกครองเมืองนครพนมควบคู่กับเมืองยโสธรอีกเมือง ฝ่ายพระบรมราชา (มัง) อดีตเจ้าเมืองนครพนมยังคงหลบหนีอยู่ที่เมืองมหาชัยกองแก้ว พระสุนทรราชวงศา (ท้าวฝ่ายบุตร) เกลี้ยกล่อมให้พระบรมราชากลับเข้ามอบตัวต่อฝ่ายไทย จนในที่สุดในพ.ศ. 2381 พระบรมราชา (มัง) ยินยอมเดินทางกลับมามอบตัวที่เมืองนครพนม พระสุนทรราชวงศา (ท้าวฝ่ายบุตร) มีความชอบจึงได้รับพระราชทานแต่งตั้งเป็น พระสุนทรราชวงศา มหาขัตติยชาติ ประเทศราชวาเวียงฯ
หนองคาย: มีการตั้งเมืองใหม่ขึ้นที่ริมฝั่งขวาแม่น้ำโขงตรงข้ามเมืองเวียงจันทน์ ยกบ้านไผ่ขึ้นเป็นเมืองหนองคายเป็นเมืองใหม่ ท้าวสุวอธรรมา (บุญมา) อุปราชเมืองยโสธร ผู้สืบเชื้อสายมาจากเจ้าอุปราชนอง และมีความชอบในการช่วยเหลือเจ้าพระยาบดินทรเดชาในการรบที่บกหวาน ได้รับการแต่งตั้งเป็น พระปทุมเทวาภิบาล เจ้าเมืองหนองคายคนแรก
สกลนคร: เจ้าอุปราช (ติสสะ) อนุชาของเจ้าอนุวงศ์ซึ่งหันมาเข้ากับฝ่ายไทย ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองรักษาการณ์เมืองสกลนคร จนกระทั่งอุปราชเมืองมหาชัย (ติ) และราชวงศ์เมืองมหาชัย (คำ) บุตรทั้งสองของพระพรหมอาสา (จุลนี) เจ้าเมืองมหาชัยซึ่งหนีไปถึงแก่กรรมที่เมืองญวนนั้น เดินทางกลับมาขอสวามิภักดิ์ต่อฝ่ายไทย ในพ.ศ. 2381 ทางกรุงเทพฯจึงแต่งตั้งราชวงศ์เมืองมหาชัย (คำ) ขึ้นเป็น พระยาประจันตประเทศธานี เจ้าเมืองสกลนคร
กาฬสินธุ์: ท้าววรบุตร (เจียม) หลานของพระยาไชยสุนทร (แพง) ซึ่งถูกเจ้าอุปราช (ติสสะ) ประหารชีวิตไปนั้น ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองกาฬสินธุ์คนใหม่
ชัยภูมิ: นายเกตุ นักเทศน์ชาวเมืองกรุงเก่าอยุธยา ได้รับการแต่งตั้งเป็นพระยาภักดีชุมพล (เกตุ) เจ้าเมืองชัยภูมิคนต่อมา
ร้อยเอ็ด: เมื่อคราวกองทัพกบฏเจ้าอนุวงศ์ถูกตีแตกถอยร่น กำลังทหารจากเมืองร้อยเอ็ด ซึ่งนำโดย พระขัติยะวงษา (สีลัง) เจ้าเมือง ได้เข้าโจมตีซ้ำเติมจนพวกกบฏแตกพ่าย พระขัติยะวงษา (สีลัง) มีความดีความชอบได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เป็นที่ พระยาขัติยวงษาพิสุทธิบดี ตำแหน่งพระยาชั้นพานทองครองเมืองร้อยเอ็ด
โพนพิสัย: ท้าวตาดี บุตร พระยาขัติยวงษาพิสุทธิบดี (สีลัง) แห่งเมืองร้อยเอ็ด เชื้อสายเจ้าจารย์แก้ว ได้เป็นเจ้าเมืองโพนพิสัยคนแรก จากความดีความชอบที่ได้รับบัญชาจากเจ้าคุณแม่ทัพมาสกัดเจ้าอนุวงศ์ เพื่อมิให้หนีไปญวนอีก โดยตั้งทัพอยู่บ้านโพนแพง จึงเรียกกันว่า "เจ้าโพนแพง" ครั้นเสร็จศึกจึงยกเป็นเมืองโพนแพง ท้าวตาดีได้เป็น พระพิชัยสุริยวงศ์ เจ้าเมืองคนแรก
สุวรรณภูมิ: พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้า ให้ท้าวภู บุตรชายของพระขัติยะวงษา (ทนต์) เจ้าเมืองร้อยเอ็ดคนแรก และยังเป็นน้องชายของพระยาขัติยวงษาพิสุทธิบดี (สีลัง) เจ้าเมืองร้อยเอ็ดคนที่ 2 ไปเป็นเจ้าเมืองสุวรรณภูมิ สืบต่อมา เนื่องด้วยความดีความชอบจากการช่วยราชการสงครามครั้งไปช่วยรบในคราวศึกปราบเจ้าอนุวงศ์ เป็นที่ พระรัตนวงษา เจ้าเมืองสุวรรณภูมิ
ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระยาสุริยเดช (ทองคำ) ปลัดเมืองนครราชสีมา ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพระยามหิศราธิบดี ที่ปรึกษากรมการเมืองนครราชสีมา