มอริส กาเมอแล็ง
สงครามโลกครั้งที่สอง

เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองปะทุขึ้น กาเมอแล็งก็รับตำแหน่งผู้บัญชาการกองทัพฝรั่งเศสคนแรกในเดือนกันยายน ค.ศ. 1939 และบัญชาให้กองพลฝรั่งเศสข้ามชายแดนเข้าไปในเยอรมนีเพื่อบุกซาร์ลันท์ พวกเขารุกเข้าไปได้เพียง 8 กิโลเมตรและหยุดก่อนถึงแนวซีคฟรีทของเยอรมนีที่ยังสร้างไม่เสร็จ กาแมแล็งสั่งถอนทัพกลับมาหลังเส้นมาฌีโน แต่กลับบอกชาติพันธมิตรอย่างโปแลนด์ไปว่าฝรั่งเศสทำลายแนวซีคฟรีทแล้ว ยุทธศาสตร์ของกาเมอแล็งคือรอจนกระทั่งกองทัพฝรั่งเศสและอังกฤษมีความพรั่งพร้อมด้านยุทธภัณฑ์อย่างเต็มที่เสียก่อน ซึ่งนักวิชาการเคยประเมินไว้ว่ายุทธศาสตร์ดังกล่าวต้องรอจนถึง ค.ศ. 1941 ทีเดียว นายพลเว็สท์พาลของกองทัพเยอรมันเคยวิเคราะห์ไว้ว่า ฝรั่งเศสตัดสินใจบุกเข้ามาในตอนนั้นเยอรมนีคงต้านทานได้ไม่เกินสองสัปดาห์ เนื่องจากกำลังพลเยอรมันส่วนใหญ่กำลังติดพันอยู่กับการบุกครองโปแลนด์ทางด้านตะวันออก
กาเมอแล็งปฏิเสธการส่งเครื่องบินไปทิ้งระเบิดพื้นที่อุตสาหกรรมในภูมิภาครัวร์ของเยอรมนี เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้เยอรมนีหันมาตอบโต้ในช่วงที่เขากำลังเร่งเสริมสร้างแสนยานุภาพฝรั่งเศส นอกจากนี้ กาเมอแล็งและนายทหารระดับสูงในกองบัญชาการฝรั่งเศสหลายคนยังติดอยู่กับความเชื่อเก่าที่ว่าอาร์แดนไม่มีวันแตก เขาเลือกที่จะป้องกันอาร์แดนด้วยป้อมปราการไม่กี่แห่งและทหารกองหนุนเพียงสิบกองพล เขาวางกำลังส่วนใหญ่ไว้ทางตะวันตกเฉียงเหนือที่ติดกับชายแดนเบลเยียม นายพลฮัสโซ ฟ็อน มันท็อยเฟิล ผู้บัญชาการยานเกราะเยอรมันเคยระบุว่า ฝรั่งเศสมียานเกราะที่ดีกว่าและมากกว่าเยอรมนีเสียอีกในตอนนั้น แต่กลับเลือกแตกกำลังยานเกราะไปทั่ว
ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง นักยุทธศาสตร์ทหารฝรั่งเศสต่างคาดการณ์กันตั้งแต่ ค.ศ. 1914 แล้วถึงแผนการที่เยอรมนีจะบุกเข้าเบลเยียม และพวกเขาก็ได้ร่างแผนรับมือสำหรับการนี้ไว้แล้ว แผนนี้ถูกตั้งชื่อว่า "แผนดี" (Dyle Plan) โดยให้กองทัพฝรั่งเศสบุกอย่างดุดันเข้าไปปะทะกับกองทหารเยอรมันในเบลเยียมและเนเธอร์แลนด์ แต่ในศึกครั้งนี้ แม้ว่ากาเมอแล็งจะรู้ล่วงหน้าว่าเยอรมนีกำลังเสริมสร้างแสนยานุภาพ ถึงขนาดที่ล่วงรู้กำหนดวันเข้าโจมตีของเยอรมนี แต่กาเมอแล็งกลับเลือกจะนิ่งเฉยจนถึงเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1940 โดยเอาแต่บอกว่าเขากำลัง "รอดูสถานการณ์" และเมื่อเยอรมนีเข้าโจมตีเบลเยียมตามที่คาดไว้ กาเมอแล็งกลับปฏิเสธที่จะส่ง 40 กองพลที่ดีที่สุดเข้าปฏิบัติการตามแผนดีล
วันแรก ๆ ของยุทธการที่เบลเยียม เครื่องบินรบสัมพันธมิตรถูกกองทัพอากาศเยอรมันทำลายเกือบหมด กองทหารฝรั่งเศสและอังกฤษกลัวว่าจะถูกโอบล้อมจากสองด้าน จึงถอนกำลังจากแนวป้องกันเบลเยียม แต่ก็ยังช้าเกินไปที่จะหนีพ้นจากวงล้อมของกองพลยานเกราะเยอรมัน ทางด้านใต้ แม้สะพานข้ามแม่น้ำเมิซจะถูกฝรั่งเศสทำลายไปหมดแล้ว แต่กองพลยานเกราะเยอรมันของพลเอกอาวุโสกูเดรีอันกลับข้ามแม่น้ำได้เร็วกว่าที่คาดไว้มาก กาเมอแล็งรีบถอนทหารไปป้องกันกรุงปารีส ด้วยเชื่อว่าปารีสคือเป้าหมายของกูเดรีอัน โดยไม่ได้ฉุกคิดเลยว่าแท้จริงแล้วกูเดรีอันกำลังมุ่งหน้าไปที่ทะเล ขณะเดียวกัน ทางด้านเหนือ (ฝั่งเบลเยียม) กองพลยานเกราะของพลตรีร็อมเมิลก็รุกไปทางตะวันตกอย่างรวดเร็วจนไปถึงทะเลและปิดล้อมกองกำลังฝ่ายสัมพันธมิตรกว่า 330,000 นาย (เป็นฝรั่งเศส 120,000 นาย) ไว้ที่เมืองอารัสและเดิงแกร์ก ฝรั่งเศสและอังกฤษไม่อยู่ในสภาพที่จะโต้กลับหรือฝ่าวงล้อมได้อีกต่อไป
ฝรั่งเศสยอมจำนนต่อเยอรมนีในวันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 1940 กาเมอแล็งถูกรัฐบาลฝรั่งเศสเขตวีชีซึ่งเป็นหุ่นเชิดของเยอรมนีตั้งข้อหาขบถต่อชาติ ตลอดการพิจารณาเขาเอาแต่นิ่งเงียบไม่แก้ต่างใด ๆ เขาถูกจองจำไว้ที่ป้อมปราการปอร์ตาแลในเทือกเขาพิรินี และต่อมาถูกคุมตัวไปคุมขังที่ปราสาทอิทเทอร์ทางเหนือของทีโรล เขาเป็นอิสระในวันสุดท้ายของสงครามโลกครั้งที่สองบนทวีปยุโรป
กาเมอแล็งใน ค.ศ. 1936