stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ธุลีปริศนา
รางวัลที่ได้รับ

หนังสือเล่มแรก "มหันตภัยขั้วโลกเหนือ" ชนะเลิศเหรียญรางวัลคาร์เนกี ประเภทวรรณกรรมเยาวชน ในประเทศอังกฤษ เมื่อปี ค.ศ. 1995 
ต่อมาในปี ค.ศ. 2007 คณะกรรมการเหรียญรางวัลคาร์เนกี CILIP เลือกให้หนังสือนี้เป็นหนึ่งในสิบหนังสือสำหรับเด็กยอดเยี่ยมในรอบ 70 ปี เดือนมิถุนายน ปี ค.ศ. 2007 ผลการโหวตออนไลน์เพื่อเลือกผู้ชนะเหรียญรางวัลคาร์เนกียอดเยี่ยมในโอกาสครบรอบ 70 ปีของรางวัล หนังสือนี้ได้รับเลือกเป็น the Carnegie of Carnegies นิตยสาร The Observer ระบุว่า "มหันตภัยขั้วโลกเหนือ" เป็นหนึ่งในร้อย หนังสือนิยายยอดเยี่ยม นอกจากนี้ยังได้รับรางวัลเดอะการ์เดียนอวอร์ด ปี 1996, และบริติชบุ๊คอวอร์ด: หนังสือสำหรับเด็กประจำปี 1996
เล่มที่สอง "มีดนิรมิต" ได้รับเหรียญรางวัลคาร์เนกี ปี ค.ศ. 1995, เดอะการ์เดียนอวอร์ด ปี ค.ศ. 1996, และบริติชบุ๊คอวอร์ด: หนังสือเด็กประจำปี ค.ศ. 1996
เล่มที่สาม "สู่เส้นทางมรณะ" ชนะเลิศรางวัลคอสต้า ประจำปี ค.ศ. 2001 ซึ่งเป็นรางวัลอันทรงเกียรติของวรรณกรรมอังกฤษ ซึ่งเป็นครั้งแรกที่งานเขียนที่ได้รับรางวัลนี้เป็น "วรรณกรรมสำหรับเด็ก" นอกจากนั้นยังมีรางวัล Whitbread ชนะเลิศหนังสือแห่งปี ค.ศ. 2001 ซึ่งนับเป็นครั้งแรกในประวัติการมอบรางวัลนี้ที่ผู้ชนะเลิศเป็น "วรรณกรรมเยาวชน" และจัดให้เรื่องดังกล่าวเป็นนวนิยายที่ดีที่สุด 100 เรื่อง รางวัล Whitbread ชนะเลิศรางวัลหนังสือสำหรับเด็กแห่งปี ค.ศ. 2001 รางวัลหนังสือสำหรับเด็กแห่งปี และบริติชบุ๊คอวอร์ด แห่งปี ค.ศ.  2000 และรางวัล Booksellers Association Author of the Year Award ค.ศ. 2002
ปี ค.ศ. 2003 สถานีโทรทัศน์บีบีซี จัดสำรวจความนิยม "หนังสือในดวงใจ" และวรรณกรรมไตรภาคของธุลีปริศนาได้รับเลือกเป็นอันดับสาม (อันดับหนึ่งและสองคือ เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ และสาวทรงเสน่ห์) เป็นหนังสือเพียงหนึ่งในสองเรื่อง ในบรรดาห้าอันดับแรก ซึ่งยังไม่ได้ดัดแปลงเป็นภาพยนตร์ ณ เวลานั้น (อีกเรื่องหนึ่งคือ แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับถ้วยอัคนี ซึ่งออกฉายในปี ค.ศ. 2005) นอกจากนี้ใน 10 อันดับแรก ก็มีเพียงหนังสือทั้งสองเรื่องนี้ที่เป็นผลงานที่สร้างขึ้นในช่วง 25 ปีมานี้เอง
การดัดแปลงในสื่ออื่น

การดัดแปลงเรื่องธุลีปริศนา มีทั้งในสื่อวิทยุ ละครเวที และภาพยนตร์
การดัดแปลงในสื่ออื่น > วิทยุ

สถานีวิทยุบีบีซีได้บรรจุลงเป็นละครวิทยุบนบีบีซีเรดิโอ 4 ออกอากาศในปี ค.ศ. 2003 โดยมี เทเรนซ์ แสตมป์ แสดงเป็น ลอร์ดแอสเรียล และ ลูลู่ พ็อพเพิลเวลล์ เป็น ไลรา เบลัควา ปัจจุบันทางบีบีซีได้จัดทำละครวิทยุชุดนี้ออกจำหน่ายในรูปแบบซีดีและเทป ในปีเดียวกัน ละครวิทยุเรื่องมหันตภัยขั้วโลกเหนือ ได้รับการผลิตโดยสถานีวิทยุมวลชนไอร์แลนด์ (RTÉ)
การดัดแปลงในสื่ออื่น > ละครเวที

นิโคลัส ไฮต์เนอร์ได้กำกับละครเวทีที่ดัดแปลงจากเรื่องนี้ โดยแบ่งออกเป็นสององก์ เป็นละครขนาดความยาวหกชั่วโมง แสดงที่โรงละครแห่งชาติในลอนดอน ในวันที่ 20 ธันวาคม 2003 ไปจนถึง 27 มีนาคม 2004 นำแสดงโดย แอนนา แม็กซ์เวล-มาร์ติน เป็นไลรา โดมินิก คูเปอร์ เป็นวิล ทิโมธี ดาลตัน เป็นลอร์ดแอสเรียล และแพทริเซีย ฮอดจ์ เป็นมิสซิสโคลเตอร์ โดยที่ภูติทั้งหมดเป็นหุ่นซึ่งออกแบบโดยมิเชล เคอร์รี่ การแสดงประสบความสำเร็จอย่างงดงามและได้จัดแสดงซ้ำอีกครั้ง (พร้อมกับนักแสดงชุดใหม่และบทพูดใหม่) เป็นรอบสองตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2004 จนถึงเดือนเมษายน 2005 นับแต่นั้นละครเวทีเรื่องนี้ก็มีการแสดงซ้ำในโรงละครขนาดเล็กหลายแห่งทั่วประเทศอังกฤษ ที่สำคัญก็เช่นที่โรงละครเพลย์บ๊อกซ์ ในเมืองวอริค นอกจากนี้ยังมีรอบพิเศษ ไอริชพรีเมียร์ ที่โรงละครโอเรลลี ในเมืองดับลิน แสดงโดยชมรมการละครของวิทยาลัยเบลวีเดียร์
การดัดแปลงในสื่ออื่น > ภาพยนตร์

นิวไลน์ซีนีม่าได้สร้างภาพยนตร์ขึ้นจากวรรณกรรมชุดนี้ โดยใช้ชื่อเรื่องว่า "The Golden Compass" (ชื่อไทยว่า "อภินิหารเข็มทิศทองคำ") ภาพยนตร์ได้ออกฉายในเวลาที่แตกต่างกัน กำกับโดย คริส ไวทซ์ ซึ่งนับได้ว่าเป็นภาพยนตร์ที่ทุ่มทุนสร้างมากที่สุดของนิวไลน์ซีนีม่าเลยทีเดียว โดยการสร้างภาพยนตร์จะยึดหลักให้คล้ายกับเนื้อเรื่องในหนังสือให้มากที่สุด แต่ไวทซ์เห็นว่าควรจะลดบทบาทของคณะปกครองในเรื่องลงเพื่อหลีกเลี่ยงการต่อต้านของผู้ชมในตอนแรก "การนำเสนอ อภินิหารเข็มทิศทองคำ ต่อสาธารณชนจะต้องเป็นไปอย่างระมัดระวัง" เขากล่าว "เราไม่สามารถลดใจความที่เกี่ยวข้องกับศาสนาในหนังสือเล่มที่สองและเล่มที่สามลงได้โดยไม่ทำลายวิญญาณของวรรณกรรมไตรภาคเรื่องนี้... ผมจะยังไม่กังวลกับเนื้อหาในเล่มที่สองและสาม ตลอดเวลาที่ผ่านมาผมทำงานอย่างหนักกับภาพยนตร์เรื่องแรกเพื่อให้มันสามารถส่งต่อไปยังเรื่องที่สองและสามได้" ในปี 2006 พูลแมนได้กล่าวว่า "ฉากตอนที่สำคัญยังคงอยู่ครบ และมีสาระแน่นเหมือนเดิม" เดือนมีนาคม ค.ศ. 2008 เขากล่าวว่าภาพยนตร์ที่ถ่ายทำเสร็จแล้วนั้น "มีหลายสิ่งหลายอย่างในนั้นดี ... แต่ไม่มีส่วนใดที่ถอดแบบมาจากในหนังสือได้เหมือนทั้งหมด ทุกอย่างต้องมีการประนีประนอม"
ดาราภาพยนตร์ "อภินิหารเข็มทิศทองคำ" นำแสดงโดย ดาโกตา บลู ริชาร์ดส เป็นไลรา นิโคล คิดแมน เป็นมิสซิสโคลเตอร์ แดเนียล เครก เป็นลอร์ดแอสเรียล และอีวา กรีน เป็นเซราฟินา เพกคาลา ตลอดภาพยนตร์ไตรภาคนี้ ยอริก เบิร์นนิสัน ให้เสียงโดย เอียน แมคเคลเลน และเฟรดดี้ ไฮมอร์ ให้เสียงของแพนทาไลมอน ภาพยนตร์ได้รับเสียงตอบรับที่แตกต่างกันไป
การตอบรับของภาพยนตร์ จนถึงวันที่ 15 มิถุนายน ค.ศ. 2008 ภาพยนตร์เรื่องนี้ทำรายได้กว่า 372,234,100 ดอลลาร์สหรัฐทั่วโลก ทางผู้สร้างยังไม่ได้วางแผนที่จะผลิตภาพยนตร์ภาคต่อออกมา มีการประณามว่าการต่อต้านจากศาสนจักรบีบให้ต้องยกเลิกการสร้างไป แต่ "ความผิดหวัง" กับภาพยนตร์ตอนแรกอาจเป็นเหตุผลแท้จริงของผู้สร้าง
ดูเพิ่ม

อภิธานศัพท์ธุลีปริศนา
หนังสืออ่านเพิ่มเติม

Frost, Laurie (2006). The Elements of His Dark Materials: A Guide to Phillip Pullman's trilogy. Buffalo Grove, IL: Fell Press. OCLC 73312820. ISBN 0-9759430-1-4.
Gribbin, John and Mary (2005). The Science of Philip Pullman's His Dark Materials. Knopf Books for Young Readers. ISBN 0-375-83144-4.
Lenz, Millicent and Carole Scott (2005). His Dark Materials Illuminated: Critical Essays on Phillip Pullman's Trilogy. Detroit: Wayne State University Press. ISBN 0-8143-3207-2.
Raymond-Pickard, Hugh (2004). The Devil's Account: Philip Pullman and Christianity. London: Darton, Longman & Todd. ISBN 978-0-232-52563-2.
Squires, Claire (2003). Philip Pullman's His Dark Materials Trilogy: A Reader's Guide. New York, N.Y.: Continuum. ISBN 0-8264-1479-6.
Squires, Claire (2006). Philip Pullman, Master Storyteller — A Guide to the Worlds of His Dark Materials. New York, N.Y.: Continuum. OCLC 70158423. ISBN 978-0-8264-1716-9.
Tucker, Nicholas (2003). Darkness Visible: Inside the World of Philip Pullman. Cambridge: Wizard Books. OCLC 52876221. ISBN 978-1-84046-482-5.
Wheat, Leonard F. (2008). Philip Pullman's His Dark Materials — A Multiple Allegory: Attacking Religious Superstition in The Lion, the Witch and the Wardrobe and Paradise Lost. Amherst, N.Y.: Prometheus Books. OCLC 152580912. ISBN 978-1-59102-589-4.
Yeffeth, Glenn (2005). Navigating the Golden Compass: Religion, Science and Daemonology in His Dark Materials. Dallas: Benbella Books. ISBN 1-932100-52-0.
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ธุลีปริศนา (อังกฤษ)
ภาพยนตร์เรื่องเข็มทิศทองคำ (อังกฤษ)
เว็บไซต์ธุลีปริศนา เก็บถาวร 2007-12-12 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ไทย)
Philip Pullman เว็บไซด์ของฟิลิป พูลแมน (อังกฤษ)
เว็บบอร์ดธุลีปริศนา เก็บถาวร 2008-08-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (ไทย)
HisDarkMaterials.org เก็บถาวร 2014-03-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เว็บแฟนไซท์
Scholastic: His Dark Materials เก็บถาวร 2004-10-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน เว็บของสำนักพิมพ์อังกฤษ (อังกฤษ)
Randomhouse: His Dark Materials เว็บของสำนักพิมพ์อเมริกัน (อังกฤษ)
The BBC's His Dark Materials pages (อังกฤษ)
| ด ค กธุลีปริศนา โดย ฟิลิป พูลแมน |
| --- | --- |
ภูติ  ·  สถานที่  ·  เผ่าพันธุ์  ·  การใช้ถ้อยคำ  ·  ฝุ่นธุลี  ·  ภูติ  ·  วัตถุวิเศษ  ·  สาธารณรัฐแห่งสวรรค์
หนังสือ: กาลครั้งหนึ่งในดินแดนทางเหนือ  ·  มหันตภัยขั้วโลกเหนือ/อภินิหารเข็มทิศทองคำ (ภาพยนตร์) (ละครเวที) (วิดีโอเกม)  ·  มีดนิรมิต  ·  สู่เส้นทางมรณะ  ·  ออกซฟอร์ดของไลรา  ·  คัมภีร์แห่งฝุ่นธุลี
ตัวละคร: ไลรา เบลัควา (ลิ้นเงิน)  ·  วิล แพร์รี่  ·  ลอร์ดแอสเรียล  ·  มาริสา โคลเตอร์  ·  ตัวละครรอง
ซาตานพยายามตะเกียกตะกายขึ้นมาจากนรกในเรื่องพาราไดซ์ ลอสท์ วาดโดยกุสตาฟ โดเร
ภาพ "สตรีกับตัวเออร์มีน" (ปี 1489-90) ช่วยให้เกิดแรงบันดาลใจของแนวคิดเกี่ยวกับ "ภูติ" ของพูลแมน
ภาพวาดประกอบกวีนิพนธ์ พาราไดซ์ ลอสท์ วาดโดย วิลเลียม เบลก ชื่อว่า "ซาตานกำลังเฝ้ามองการสัมผัสของอดัมกับอีฟ"
ภาพการล่มสลายของมนุษย์ โดย โธมัส โคล (การเนรเทศจากสวนอีเดน, ค.ศ. 1828) ในธุลีปริศนาได้กล่าวถึงการล่มสลายนี้ว่าเป็นผลดีกับการเจริญเติบโตเต็มที่ของมนุษย์
The Lovers' Whirlwind ภาพวาดของวิลเลียม เบลก แสดงถึง "นรก" ในงานเขียนชุด Inferno ของดังเต
ฉากหนึ่งจากภาพยนตร์อภินิหารเข็มทิศทองคำ ภูติที่อยู่ในเรื่องถูกสร้างขึ้นมาจากคอมพิวเตอร์
จี ดอง-วอน

จี ดอง-วอน (เกาหลี: 지동원, เกิด 28 พฤษภาคม ค.ศ. 1991) เป็นนักฟุตบอลชาวเกาหลีใต้ ปัจจุบันเล่นในตำแหน่งกองหน้าให้กับเอฟซีโซลในเคลีก และยังเคยเล่นให้กับสโมสรฟุตบอลซันเดอร์แลนด์ในพรีเมียร์ลีกอังกฤษ
จิมมี สนูกา

| จิมมี สนูกา |
| --- | --- |

ชื่อเกิด: James Wiley Smith
เกิด: 18 พฤษภาคม ค.ศ. 1943(1943-05-18) Suva, Fiji
เสียชีวิต: 15 มกราคม ค.ศ. 2017(2017-01-15) (73 ปี) Hallandale Beach, Florida, United States
สาเหตุ การเสียชีวิต: Terminal Neurological Illness
คู่สมรส: Sharon Snuka (สมรส 1964; หย่า 1999) Carole Snuka (สมรส 2004; 2017)
บุตร: 4, including Deuce and Tamina
ประวัติมวยปล้ำอาชีพ
ชื่อบนสังเวียน: Jimmy Snuka Jimmy Kealoha Lani Kealoha Tami Snuka The Superfly Big Snuka Great Snuka
ส่วนสูง: 5 ft 10 in (1.78 m)
น้ำหนัก: 235 ปอนด์ (107 กิโลกรัม)
มาจาก: The Fiji Islands
ฝึกหัดโดย: Danny Hodge
เปิดตัว: 1968
รีไทร์: 2015
เจมส์ รีเออร์ สนูกา (James Reiher Snuka) (ชื่อเกิด เจมส์ ไวลีย์ สมิธ James Wiley Smith; 1 มีนาคม ค.ศ. 1943 – 15 มกราคม ค.ศ. 2017) เป็นนักมวยปล้ำอาชีพและนักแสดงชาวอเมริกัน อดีตนักมวยปล้ำWWE เป็นที่รู้จักกันดีในชื่อ จิมมี "ซุปเปอร์ฟาย" สนูกกา (Jimmy "Superfly" Snuka) เป็นพ่อของจิมมี รีเออร์ จูเนียร์และทามีนา สนูกา ได้เข้าสู่หอเกียรติยศดับเบิลยูดับเบิลยูอี ประจำปี 1996
ประวัติ

"ซูเปอร์ฟลาย" คือหนึ่งในนิคเนมที่เจ๋งสุดตลอดกาลของวงการมวยปล้ำ วันนี้จะขอพาแฟนๆ รุ่นใหม่ไปรู้จักกับ จิมมี่ "ซูเปอร์ฟลาย" สนูก้า ให้มากขึ้นกว่าเดิม ในฐานะต้นตำรับการขึ้นเชือกเส้นที่สามของเวที แล้วกระโดดทิ้งบอมบ์ใส่คู่ต่อสู้ในชื่อ Superfly Splash ท่าไม้ตายอันลือลั่นของเจ้าตัว
นี่คือเด็กที่เกิด และโตมาจากฟิจิ เกาะซึ่งเป็นประเทศในแถบโอชิเนีย สนูก้า เริ่มฝึกท่าไม้ตายของเขาตั้งแต่สมัยเด็กด้วยการกระโดดจากหน้าผาลงสู่น้ำทะเล กระทั่งปี 1969 ก็ได้เริ่มต้นออกเดินทางไปยังฮาวายเพื่อการปล้ำอาชีพตามที่ใฝ่ฝัน โดยแต่งตัวแบบชาวเกาะ และปล้ำเท้าเปล่าอันเป็นเอกลักษณ์ พร้อมใช้ท่า Superfly Splash นี่แหละ หากินไปเรื่อยๆ จนโด่งดังทั่วประเทศอเมริกา ก่อนที่จะเซ็นสัญญากับ WWE ในปี 1982
สนูก้า เปิดตัวกับค่ายยักษ์ใหญ่โดยมี "กัปตัน" ลู อัลบาโน่ เป็นผู้จัดการส่วนตัว และไม่นานก็ได้โอกาสท้าชิงแชมป์โลกกับ บ็อบ แบ็คลันด์ ใน Cage Match ที่ถ้าใครสามารถออกจากกรงเหล็กได้ก่อนจะเป็นฝ่ายชนะ ที่จริง "ซูเปอร์ฟลาย" ต้องได้แชมป์โลกแล้ว เมื่อเขาอัด แบ็คลันด์ ลงไปนอนกองกับพื้นเวที แล้วไต่ขึ้นไปยืนบนขอบกรงเหล็กแบบนิ่มๆ แต่แทนที่จะปีนออกไปเพื่อชัยชนะ เขากลับใส่ท่า Superfly Splash ทิ้งดิ่งจากความสูงที่มากกว่าปกติลงมาแบบบ้าบิ่น โชคร้ายที่ แบ็คลันด์ หลบได้ เลยเป็นท่าไม้ตายนี่แหละที่ทำร้ายเขาเอง สนูก้า กระโดดลงมาวัดพื้นเต็มๆ ทำให้ แบ็คลันด์ ค่อยๆ กลิ้งออกทางประตูไป และป้องกันแชมป์สำเร็จ
แม้จะไม่เคยได้แชมป์อะไรเลยใน WWE แต่ สนูก้า กวาดเข็มขัดมาครองได้แทบทั้งหมดแล้วตอนปล้ำอยู่ค่ายอื่นๆ หลายครั้งที่เขาต้องแพ้แบบน่าเจ็บใจเวลาปล้ำแมตช์สำคัญๆ และหนึ่งในนั้นคือการแพ้ต่อ ดิ อันเดอร์เทเกอร์ ในศึกเรสเซิลเมเนีย ปี 1991 ซึ่งเป็นก้าวแรกของเด๊ดแมนสู่การทำสถิติอันเป็นตำนานยิ่งใหญ่ในศึกดังกล่าวมาจนถึงทุกวันนี้
เขาเสียชีวิตลงเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2017 ด้วยวัย 73 ปี
แชมป์และรางวัล

All Japan Pro Wrestling
World's Strongest Tag Determination League (1981) – with Bruiser Brody
Catch Wrestling Association
CWA British Commonwealth Championship (1 time)
Cauliflower Alley Club
Other honoree (1996)
Continental Wrestling Association
CWA International Tag Team Championship (1 time) – with JT Southern
American Wrestling Association
AWA Midwest Heavyweight Championship (1 time)
East Coast Pro Wrestling
ECPW Heavyweight Championship (1 time)
Eastern Championship Wrestling
NWA ECW Heavyweight Championship (2 times)
NWA ECW Television Championship (1 time)
Georgia Championship Wrestling
NWA National Tag Team Championship (1 time) – with Terry Gordy
International Wrestling Superstars
IWS United States Championship (1 time)
Mid-Atlantic Championship Wrestling
NWA United States Heavyweight Championship (Mid-Atlantic version) (1 time)
NWA World Tag Team Championship (Mid-Atlantic version) (2 times) – with Paul Orndorff (1) and Ray Stevens (1)
National Championship Wrestling
NCW Tag Team Championship (1 time) – with Johnny Gunn
National Wrestling Federation
NWF Heavyweight Championship (1 time, last)
National Wrestling League
NWL Heavyweight Championship (1 time)
Northeast Wrestling
NEW Heavyweight Championship (1 time)
NWA All-Star Wrestling
NWA Canadian Tag Team Championship (Vancouver version) (1 time) – with Don Leo Jonathan
NWA Big Time Wrestling
NWA Texas Heavyweight Championship (1 time)
NWA Texas Tag Team Championship (1 time) – with Gino Hernandez
NWA Tri-State Wrestling
NWA Tri-State Heavyweight Championship (1 time)
NWA West Virginia/Ohio
NWA West Virginia/Ohio Heavyweight Championship (1 time)
New England Pro Wrestling Hall of Fame
Class of 2010
Pacific Northwest Wrestling
NWA Pacific Northwest Heavyweight Championship (6 times)
NWA Pacific Northwest Tag Team Championship (7 times) – with Frankie Laine and Dutch Savage (6)
Pro Wrestling Illustrated
Match of the Year (1982) vs. Bob Backlund in a cage match on June 28
Most Popular Wrestler of the Year (1983)
Tag Team of the Year (1980) with Ray Stevens
PWI ranked him No. 29 of the top 500 singles wrestlers during the "PWI Years" in 2003
Pro Wrestling This Week
Wrestler of the Week (January 25–31, 1987)
Professional Wrestling Hall of Fame
Class of 2012
Universal Superstars of America
USA Heavyweight Championship (2 times)
USA Pro Wrestling
USA Pro New York Heavyweight Championship (1 time)
World Wide Wrestling Alliance
WWWA Heavyweight Championship (1 time)
WWWA Intercontinental Championship (1 time)
World Wrestling Federation
WWF Hall of Fame (Class of 1996)
Wrestling Observer Newsletter
Tag Team of the Year (1981) with Terry Gordy
Best Flying Wrestler (1981)
Best Wrestling Maneuver (1981, 1983) Superfly Splash
Most Unimproved (1984)
Worst on Interviews (1984)
แชมป์และรางวัล > บันทึก

↑  Reiher legally changed his surname to Snuka.
↑  Jimmy Snuka's reigns occurred while the promotion was a National Wrestling Alliance affiliate named Eastern Championship Wrestling, and was prior to the promotion becoming Extreme Championship Wrestling and the title being declared a world title by ECW.
ดูเพิ่ม

Foley, Mick (1999) Have a Nice Day: A Tale of Blood and Sweatsocks. ReganBooks. ISBN 0-06-039299-1.
แหล่งข้อมูลอื่น

Official Website เก็บถาวร 2014-05-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
WWE Hall of Fame profile เก็บถาวร 2012-01-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Jimmy Snuka at Online World of Wrestling
Jimmy Snuka Interview เก็บถาวร 2014-12-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เดกซ์โทรเมทอร์แฟน

| --- | --- |


ข้อมูลทางคลินิก
การอ่านออกเสียง: /ˌdɛk.stroʊ.məˈθɔːrˌfæn/ DEK-stroh-məth-or-fan 
ชื่อทางการค้า: โรบิทัสซิน, Delsym เป็นต้น
ชื่ออื่น: DXM, 3-methoxy-N-methylmorphinan
AHFS/Drugs.com: โมโนกราฟ
MedlinePlus: a682492
ข้อมูลทะเบียนยา:  US DailyMed: Dextromethorphan 
ระดับความเสี่ยงต่อทารกในครรภ์:  AU: A   
Addictionliability: น้อย – ปานกลาง
ช่องทางการรับยา: รับประทาน
ประเภทยา: ยาแก้ไอ,  ยาแก้ซึมเศร้า, NMDA receptor antagonists, dissociative, สารหลอนประสาท, ยาระงับประสาท, สารกระตุ้น
รหัส ATC: R05DA09 (WHO) 
กฏหมาย
สถานะตามกฏหมาย:  AU: S2 (ในร้านยาเท่านั้น)   CA: OTC   UK: P (Pharmacy medicines)   US: OTC   UN: Unscheduled   SE: Förteckning V 
ข้อมูลเภสัชจลนศาสตร์
ชีวประสิทธิผล: 11%
การเปลี่ยนแปลงยา: เอนไซม์จากตับ—หลัก: CYP2D6, รอง: CYP3A4 และ CYP3A5
สารซึ่งได้หลังการเปลี่ยนแปลงยา:  Dextrorphan  3-methoxymorphinan 
ครึ่งชีวิตทางชีวภาพ: เมแทบอลิซึมดี: 2–4 ชม., เมแทบอลิซึมไม่ดี: 24 ชม. 
การขับออก: ไต
ตัวบ่งชี้
 ชื่อตามระบบ IUPAC (4bS,8aR,9S) -3-Methoxy-11-methyl-6,7,8,8a,9,10-hexahydro-5H-9,4b-(epiminoethano) phenanthrene 
เลขทะเบียน CAS: 125-71-3 Y
PubChem CID: 5360696
IUPHAR/BPS: 6953
DrugBank: DB00514 Y
ChemSpider: 13109865 Y
UNII: 7355X3ROTS
KEGG: D03742 Y
ChEBI: CHEBI:4470 N
ChEMBL: CHEMBL52440 Y
ECHA InfoCard: 100.004.321 
ข้อมูลทางกายภาพและเคมี
สูตร: C18H25NO
มวลต่อโมล: 271.404 g·mol−1
แบบจำลอง 3D (JSmol): Interactive image
ไครัลลิตี: Dextrorotatory enantiomer
จุดหลอมเหลว: 111 องศาเซลเซียส (232 องศาฟาเรนไฮต์)
 SMILES CN1CC[C@@]23CCCC[C@@H]2[C@@H]1Cc4c3cc (cc4)OC 
 InChI InChI=1S/C18H25NO/c1-19-10-9-18-8-4-3-5-15(18)17(19)11-13-6-7-14(20-2)12-16(13)18/h6-7,12,15,17H,3-5,8-11H2,1-2H3/t15-,17+,18+/m1/s1 Y Key:MKXZASYAUGDDCJ-NJAFHUGGSA-N Y 
  7Y (what is this?)  (verify)
 สารานุกรมเภสัชกรรม
เดกซ์โทรเมทอร์แฟน
(Dextromethorphan, DXM)
ซึ่งจำหน่ายในชื่อการค้า โรบิทัสซิน และอื่น ๆ เป็นยาแก้ไอ โดยอาจพบในยาแก้หวัดด้วย
ในปี 2022 องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) ได้อนุมัติให้ใช้ยาผสม DXM/บูโพรพิออน เป็นยาแก้ซึมเศร้าที่ออกฤทธิ์เร็วสำหรับผู้ป่วยโรคซึมเศร้า
ยาอยู่ในกลุ่มมอร์ฟิแนน (morphinan) ที่มีฤทธิ์ระงับประสาท ทำให้รู้สึกว่าแยกจากตน/สิ่งแวดล้อม (dissociative) และกระตุ้นประสาท (เมื่อใช้ในขนาดต่ำ)
ยาไม่มีสัมพรรคภาพ (affinity) อย่างมีนัยสำคัญกับตัวรับ μ-opioid receptor ซึ่งเป็นลักษณะทั่วไปของสารประกอบมอร์ฟิแนน แต่มีฤทธิ์รักษาผ่านตัวรับอื่น ๆ หลายชนิด
ในรูปแบบบริสุทธิ์ ยาจะเป็นผงสีขาว
เมื่อใช้เกินขนาดที่อนุมัติ ยาออกฤทธิ์เป็นสารหลอนประสาทที่ทำให้รู้สึกว่าแยกจากตน/สิ่งแวดล้อม (dissociative)
ยามีกลไกการออกฤทธิ์หลายอย่าง รวมถึงการเป็นตัวยับยั้งการดูดซึมกลับของเซโรโทนินแบบไม่จำเพาะ (SRI)
และเป็นตัวเริ่มการทำงานของตัวรับซิกมา-1 (sigma-1 receptor agonist)
DXM และเมแทบอไลต์ของมันคือ เดกซ์โทรแฟน (dextrorphan) เมื่อใช้ในขนาดมากทั้งสองจะระงับการทำงานของตัวรับ NMDA receptor  แล้วก่อผลเหมือนกับยาสลบที่ให้ความรู้สึกแยกจากตน/สิ่งแวดล้อมชนิดอื่น ๆ เช่น เคตามีน ไนตรัสออกไซด์ และเฟนไซคลิดีน
ยาได้จดสิทธิบัตรในปี 1949 และได้รับอนุมัติให้ใช้ทางการแพทย์ในปี 1953
การแพทย์ > การระงับอาการไอ

เดกซ์โทรเมทอร์แฟนใช้หลัก ๆ เป็นยาแก้ไอ เพื่อบรรเทาอาการไอชั่วคราวที่เกิดจากการระคายเคืองของคอและหลอดลมแบบเล็กน้อย (เช่นที่มักพบในไข้หวัดใหญ่และหวัดธรรมดา) หรือจากการสูดสิ่งระคายเคืองเข้าไป และบรรเทาอาการไอเรื้อรังเมื่อใช้ในขนาดที่สูงขึ้น
มีจำหน่ายเป็นยาน้ำแก้ไอ ยาเม็ด และยาผสม
การแพทย์ > ภาวะซูโดบัลบาร์

ในปี 2010 องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) ได้อนุมัติยาผสม DMX กับควินิดีน ซึ่งมีชื่อทางการค้า Nuedexta เพื่อรักษาภาวะซูโดบัลบาร์ (อาการหัวเราะ/ร้องไห้ที่ควบคุมไม่ได้)
DMX เป็นยาออกฤทธิ์หลัก ส่วนควินิดีนใช้ยับยั้งการย่อยสลาย DMX ที่ใช้เอนไซม์ และดังนั้น จึงเพิ่มความเข้มข้นของ DMX ในเลือดโดยยับยั้งเอนไซม์ CYP2D6
การแพทย์ > โรคซึมเศร้า

ยาผสม DMX กับบูโพรพิออนได้รับอนุมัติให้ใช้รักษาโรคซึมเศร้า โดยมีชื่อการค้า Auvelity
ข้อห้ามใช้

เพราะยาสามารถกระตุ้นการหลั่งฮิสตามีน เด็กที่มีภาวะภูมิแพ้กรรมพันธุ์ซึ่งไวต่อปฏิกิริยาภูมิแพ้เป็นพิเศษ ควรได้รับยาเฉพาะเมื่อจำเป็นอย่างยิ่งเท่านั้น โดยมีแพทย์ดูแลอย่างใกล้ชิด
ผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์

ผลข้างเคียงของยาในขนาดรักษาตามปกติอาจรวมถึง
ผื่น/อาการคันตามร่างกาย (ดังที่กล่าวไว้ในข้างต้น)
คลื่นไส้
อาเจียน
ง่วงนอน
วิงเวียนศีรษะ
ท้องผูก
ท้องร่วง ซึ่งมักเกิดจากสารเติมแต่งในยาน้ำแก้ไอ เป็นรูปแบบยาซึ่งพบบ่อยที่สุด
อาการง่วงซึม
สับสน
กระวนกระวาย (nervousness)
ประสาทหลอนเมื่อหลับตา
ผลข้างเคียงที่พบน้อยคือ การกดการหายใจ
ผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ > พิษต่อระบบประสาท

ยาเคยถูกเข้าใจว่าทำให้เกิดรอยโรค Olney's lesions เมื่อให้ทางหลอดเลือดดำ 
แต่ภายหลังพบว่ายังสรุปได้ไม่แน่ชัดเพราะขาดการวิจัยในมนุษย์
มีการทดสอบในหนูโดยให้ยาขนาด 50 มก. หรือมากกว่าทุกวันอาจจนถึงหนึ่งเดือน
แม้จะพบการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ที่แสดงพิษต่อระบบประสาทรวมถึงการเกิดช่องว่างในเซลล์ (vacuolation) 
ในสมองส่วน posterior cingulate และ retrosplenial cortices ของหนูที่ได้รับสารต่อต้านตัวรับ NMDA อื่น ๆ เช่นเฟนไซคลิดีน แต่ก็ไม่พบในกรณีของ DMX
ผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ > การติดและการขาดยา

ในกรณีที่ได้บันทึก ยาอาจทำให้ติดทางจิตใจสำหรับผู้ใช้เพื่อนันทนาการ
ยามีฤทธิ์เสพติดน้อยกว่ายาแก้ไอสามัญอื่น ๆ เช่น โคดีอีนซึ่งเป็นยากลุ่มโอปิออยด์ 
เนื่องจากมีฤทธิ์ยับยั้งการดูดซึมกลับของเซโรโทนิน (serotonin reuptake inhibitor)
ผู้ใช้รายงานว่าการใช้เพื่อนันทนาการเป็นประจำเป็นระยะเวลานาน
สามารถก่ออาการขาดยาคล้ายกับกลุ่มอาการหยุดยาแก้ซึมเศร้า
อนึ่ง ยังเกิดความผิดปกติในการนอนหลับ การรับรู้ การเคลื่อนไหว อารมณ์ และความคิด
อันตรกิริยาของยา

กลุ่มอาการเซโรโทนินเป็นพิษ อาจเกิดขึ้นจากการใช้ยาร่วมกับยาแก้ซึมเศร้าที่มีผลต่อเซโรโทนิน เช่น selective serotonin re-uptake inhibitors (SSRIs) หรือ monoamine oxidase inhibitor (MAOIs)
จะต้องวิจัยเพิ่มเติมเพื่อกำหนดว่าต้องใช้ DMX ในขนาดที่สูงกว่าขนาดการรักษาปกติหรือไม่จึงจะเกิดผลดังกล่าว
ในทุกกรณี DMX ไม่ควรใช้ร่วมกับยา MAOIs เพราะเหตุนี้
อาการนี้อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตและสามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว โดยเกิดจากจากการสะสมเซโรโทนินในร่างกายมากเกิน
ผู้ที่รับประทานยา DMX ควรระมัดระวังเมื่อดื่มน้ำเกรปฟรูตหรือรับประทานเกรปฟรูต
เนื่องจากสารประกอบของผลไม้มีผลต่อยาหลายชนิดรวมถึง DMX
โดยยับยั้งระบบเอนไซม์ไซโตโครม P450 ในตับ จึงเกิดการสะสมยามากเกินไปซึ่งทำให้ฤทธิ์ของยาเพิ่มขึ้นและยาวนานขึ้น
แนะนำให้หลีกเลี่ยงเกรปฟรูตและน้ำเกรปฟรูต (โดยเฉพาะน้ำเกรปฟรูตขาว แต่รวมถึงผลไม้สกุลส้มอื่น ๆ เช่น ส้มเบอร์กามอตและมะนาว รวมทั้งผลไม้ที่ไม่ใช่ตระกูลส้มบางชนิด) ในขณะที่ใช้ยา DMX และยาอื่น ๆ อีกหลายชนิด
เภสัชวิทยา > เภสัชพลศาสตร์

| ตำแหน่ง | DXM | DXO | สปีชีส์ | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| NMDAR (MK-801) | 2,120–8,945 | 486–906 | หนู |  |
| σ1 | 142–652 | 118–481 | หนู |  |
| σ2 | 11,060–22,864 | 11,325–15,582 | หนู |  |
| MOR | 1,280 ND | 420 >1,000 | หนู มนุษย์ |   |
| DOR | 11,500 | 34,700 | หนู |  |
| KOR | 7,000 | 5,950 | หนู |  |
| SERT | 23–40 | 401–484 | หนู |  |
| NET | ≥240 | ≥340 | หนู |  |
| DAT | >1,000 | >1,000 | หนู |  |
| 5-HT1A | >1,000 | >1,000 | หนู |  |
| 5-HT1B/1D | 61% ที่ 1 μM | 54% ที่ 1 μM | หนู |  |
| 5-HT2A | >1,000 | >1,000 | หนู |  |
| α1 | >1,000 | >1,000 | หนู |  |
| α2 | 60% ที่ 1 μM | >1,000 | หนู |  |
| β | >1,000 | 35% ที่ 1 μM | หนู |  |
| D2 | >1,000 | >1,000 | หนู |  |
| H1 | >1,000 | 95% ที่ 1 μM | หนู |  |
| mAChRs | >1,000 | 100% at 1 μM | หนู |  |
| nAChRs | 700–8,900 (IC50) | 1,300–29,600 (IC50) | หนู |  |
| VDSCs | >50,000 (IC50) | ND | หนู |  |
ค่าที่แสดงเป็นค่า Ki (nM) เว้นแต่จะระบุเป็นอย่างอื่น ยิ่งค่าน้อย ยายิ่งจับกับตำแหน่งได้ดียิ่งขึ้น
เมื่อทดสอบในเนื้อเยื่อหนู พบว่า DMX (ความเข้มข้น <1 μM) มีฤทธิ์ดังต่อไปนี้
เป็นตัวยับยั้งแบบไม่แข่งขัน (uncompetitive antagonist) ของตัวรับ NMDA ผ่านตำแหน่ง MK-801/PCP
เป็นตัวยับยั้งตัวขนส่งเซโรโทนิน (SERT) และตัวขนส่งนอร์อีพิเนฟริน (NET) (เปรียบเทียบกับสารยับยั้งการดูดกลับของเซโรโทนิน-นอร์อีพิเนฟริน)
เป็นตัวเริ่มการทำงานตัวรับซิกมา σ1 (Sigma σ1 receptor agonist)
เป็น negative allosteric modulator ของตัวรับ nicotinic acetylcholine receptor
เป็นลิแกนด์ของตัวรับ serotonin 5-HT1B/1D receptor, histamine H1 receptor, α2-adrenergic receptor และ muscarinic acetylcholine receptor
DMX เป็น prodrug ของเดกซ์โทรแฟน ซึ่งเป็นตัวออกฤทธิ์จริงให้เกิดผลรู้สึกว่าแยกจากตน/สิ่งแวดล้อม (dissociative) เป็นตัวยับยั้งตัวรับ NMDA ที่แรงกว่า DMX เอง
ส่วนบทบาทของเมแทบอไลต์หลักอีกอย่างของ DMX คือ (+)-3-methoxymorphinan ยังไม่ชัดเจน
เภสัชวิทยา > เภสัชจลนศาสตร์

เมื่อรับประทานเข้าไป ยาจะดูดซึมอย่างรวดเร็วจากทางเดินอาหารเข้าสู่กระแสเลือดแล้วผ่านตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมองเข้าไปในสมอง[ต้องการอ้างอิง]
ในขนาดรักษา ยาจะออกฤทธิ์ที่ระบบประสาทส่วนกลาง (ที่สมอง) ไม่ได้ออกฤทธิ์เฉพาะที่ ณ ระบบทางเดินหายใจ
โดยเพิ่มระดับเกณฑ์การไอ และไม่ยับยั้งการทำงานของขนซิเลียในทางเดินหายใจ (ที่ขนเสมหะและสิ่งแปลกปลอมขึ้นมา)
ยาจะดูดซึมอย่างรวดเร็วจากทางเดินอาหารแล้วเปลี่ยนเป็นเมแทบอไลต์ออกฤทธิ์คือเดกซ์โทรแฟนในตับด้วยเอนไซม์ไซโตโครม P450 CYP2D6
ขนาดยาเฉลี่ยที่รักษาอาการไอได้ผลอยู่ระหว่าง 10–45 มิลลิกรัม โดยขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล
สมาคมนานาชาติเพื่อการศึกษาเรื่องการไอแนะนำว่า "ผู้ป่วยควรได้รับยาครั้งแรกให้มีขนาดที่เพียงพอ คือ 60 มิลลิกรัมในผู้ใหญ่ โดยให้กินซ้ำไม่บ่อย แทนที่จะเป็นวันละ 4 ครั้งตามที่แนะนำ"
ยามีค่าครึ่งชีวิตในการกำจัดประมาณ 4 ชั่วโมงในบุคคลที่มีฟีโนไทป์แบบมีเอนไซม์สลายยามาก (extensive metabolizer)
ค่านี้เพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 13 ชั่วโมงเมื่อให้ DMX ร่วมกับควินิดีน
ระยะการออกฤทธิ์หลังการรับประทานอยู่ที่ประมาณ 3–8 ชม. สำหรับเดกซ์โทรเมทอร์แฟนไฮโดรโบรไมด์ 
และ 10–12 ชม. สำหรับเดกซ์โทรเมทอร์แฟนโพลิสไทเร็กซ์ (dextromethorphan polistirex)[ต้องการอ้างอิง]
ประมาณ ⅒ ของประชากรผิวขาวมีเอนไซม์ CYP2D6 ที่ออกฤทธิ์น้อยมากหรือไม่มีเลย ส่งผลให้ยาคงระดับสูงในร่างกายเป็นเวลานาน