stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จักรพรรดิบ๋าว ดั่ย
ช่วงต้นของพระชนม์ชีพ

สมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ประสูติในพระยศเจ้าชายเหงียน ฟุก หวิญ ถวิ (Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, 阮福永瑞) ณ พระราชวังดวาน-จาง-เวียน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในเมืองต้องห้ามสีม่วง ซึ่งเป็นเมืองหลวงในขณะนั้น ภายหลังพระองค์ได้เปลี่ยนพระนามเป็น เหงียน หวิญ ถวิ (Nguyễn Vĩnh Thụy) พระราชบิดาของพระองค์คือ สมเด็จพระจักรพรรดิขาย ดิ่ญ แห่งอันนัม พระมารดาของพระองค์เป็นพระมเหสีพระองค์ที่ 2 ของพระจักรพรรดิคือ เจ้าหญิงตื่อ กุง ผู้ซึ่งได้เปลี่ยนพระนามเป็น ดวาน ฮวี เมื่อพระนางทรงอภิเษกสมรสในปี ค.ศ. 1913 พระองค์ได้ไต่เต้าเลื่อนตำแหน่งต่าง ๆ ในช่วงหลายปีนี้ซึ่งบ่งบอกได้ว่าพระองค์เป็นที่โปรดปรานของพระราชสวามี จนกระทั่งพระนางได้เป็นสมเด็จพระพันปีหลวงในปี ค.ศ. 1933 เวียดนามถูกปกครองจากเว้โดยราชวงศ์เหงียนมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1802 รัฐบาลฝรั่งเศส ซึ่งได้ควบคุมภูมิภาคนี้ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19  ได้แบ่งเวียดนามออกเป็น 3 ส่วน คือ รัฐอารักขาตังเกี๋ย, รัฐอารักขาอันนัม และอาณานิคมโคชินไชนา ราชวงศ์เหงียน ยังได้ปกครองอันนัมตามปกติ
เมื่อพระชนมายุ 9 พรรษา เจ้าชายเหงียน ฟุก หวิญ ถวิ ถูกส่งไปยังฝรั่งเศส เพื่อศึกษาที่โรงเรียนมัธยมปลายกงดอร์แซ (Lycée Condorcet) และหลังจากนั้นเข้าศึกษาในสถาบันรัฐศึกษาปารีส (Institut d'Études Politiques de Paris) ในปี ค.ศ. 1923 ต่อมาในปี ค.ศ. 1926 พระองค์ทรงครองราชสมบัติหลังจากการเสด็จสวรรคตของพระบิดา ในพระนาม บ๋าว ดั่ย (Bảo Đại "ร่องรอยแห่งความยิ่งใหญ่" หรือ "ผู้เก็บรักษาความยิ่งใหญ่") แต่พระองค์ทรงไม่ได้ขึ้นครองราชย์อย่างเต็มรูปแบบ ทรงต้องกลับไปศึกษาที่ฝรั่งเศส
อภิเษกสมรส

ในวันที่ 20 มีนาคม ค.ศ. 1934 ณ พระราชวังหลวงแห่งเว้ สมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ทรงอภิเษกสมรสกับมารี-เตแรซ เหงียน หืว ถิ ลาน สามัญชนคาทอลิกชาวเวียดนามในตระกูลผู้มั่งมี  พระนางทรงเปลี่ยนพระนามใหม่ว่า "นาม เฟือง" หรือ "น้ำหอมแห่งแดนใต้" ทั้งสองพระองค์มีพระโอรส-ธิดารวม 5 พระองค์ ได้แก่
มกุฎราชกุมารเหงียน ฟุก บ๋าว ล็อง
เจ้าหญิงเฟือง มาย แห่งเวียดนาม
เจ้าหญิงเฟือง เลียน แห่งเวียดนาม
เจ้าหญิงเฟือง ซุง แห่งเวียดนาม
เจ้าชายบ๋าว ทั้ง แห่งเวียดนาม
พระนางทรงได้รับพระราชทานพระยศ "สมเด็จพระจักรพรรดินีแห่งเวียดนาม" ในปี ค.ศ. 1945
พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย มีพระมเหสีอีก 4 พระองค์ โดย 3 พระองค์แรกทรงรับเป็นพระมเหสีในระหว่างการอภิเษกสมรสกับพระจักรพรรดินีนาม เฟืองได้แก่
เจ้าหญิงฟี อั๊ญ (Phi Ánh) ผู้เป็นพระญาติทางพระราชมารดา ทรงอภิเษกสมรสราวปี ค.ศ. 1935 ที่ฮ่องกง
เจ้าหญิงฮหว่าง เตี๋ยว ลาน (Hoàng Tiểu Lan) หรือเจนนี่ วุง (Jenny Woong) สตรีเชื้อสายจีน ทรงอภิเษกสมรสกันในปี ค.ศ. 1946 ที่เมืองไซ่ง่อน มีพระธิดา 1 พระองค์ คือ เจ้าหญิงเฟือง ถาว หรือแกลร์ เฟือง ถาว (Claire Phuong Tao)
เจ้าหญิงบู่ย หม่ง เดี่ยป (Bùi Mộng Điệp) อภิเษกสมรสกันในปี ค.ศ. 1955 มีพระโอรส-ธิดารวม 2 พระองค์คือ เจ้าหญิงเฟือง มิญ และเจ้าชายบ๋าว เอิน
เจ้าหญิงทาย เฟือง หรือมอนิก โบโด (Monique Baudot) พลเมืองชาวฝรั่งเศส อภิเษกสมรสในปี ค.ศ. 1972 ได้รับพระยศชั้นเจ้าหญิง และเปลี่ยนพระนามเป็นหวิญ ถวิ และได้รับการเลื่อนพระยศเป็น สมเด็จพระจักรพรรดินีทาย เฟือง แห่งเวียดนามหลังพระสวามีเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1997
และมีพระสนมลับ 1 พระองค์คือ นักเต้นรำชาวเวียดนามจากฮานอย ชื่อ ลี้ เหละ ห่า (Lý Lệ Hà)
การประกาศเอกราชและการสละราชสมบัติ

ในปี ค.ศ. 1940 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ประจวบกับเหตุการณ์ที่กองทัพเยอรมนีบุกฝรั่งเศส กองทัพญี่ปุ่นได้โจมตีอินโดจีนของฝรั่งเศส ขณะที่ได้ขับไล่คณะบริหารอาณานิคมของฝรั่งเศส ผู้มีอำนาจในญี่ปุ่นได้เข้ามาปกครองโดยมีระบอบวีชีอยู่เบื้องหลัง
ญี่ปุ่นได้ให้สัญญาว่าจะไม่ก้าวก่ายกิจการของราชการเว้ แต่ใน ค.ศ. 1945 ได้บีบบังคับให้จักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ทรงประกาศอิสรภาพต่อฝรั่งเศสและเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของญี่ปุ่นในวงไพบูลย์ร่วมแห่งมหาเอเชียบูรพา ประเทศจึงกลายเป็นจักรวรรดิเวียดนาม ญี่ปุ่นได้มีผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์เวียดนามคือ เจ้าชายเกื่อง เด๋ ได้เตรียมการที่จะเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่โดยทำการกำจัดจักรพรรดิองค์ปัจจุบันด้วยการสนับสนุนของญี่ปุ่น ญี่ปุ่นได้ยอมแพ้แก่ฝ่ายสัมพันธมิตรในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1945 และเวียดมินห์ภายใต้การนำของโฮจิมินห์ต้องการปลดปล่อยเวียดนามให้เป็นอิสระ เขาได้รับการรวมกลุ่มโดยสมาคมชาวญี่ปุ่น โฮจิมินห์ได้โน้มน้าวให้พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย สละราชบัลลังก์ในวันที่ 25 สิงหาคม ค.ศ. 1945 เพื่อเพิ่มพลังอำนาจให้เวียดมินห์ พระองค์ได้เป็น "ที่ปรึกษาสูงสุด" ให้กับเวียดนามเหนือของโฮจิมินห์ในฮานอย ที่ซึ่งเรียกร้องอิสรภาพในวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1945 แต่โดนเพิกถอนจากฝรั่งเศสในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1946
กลับคืนสู่พระราชอำนาจและสงครามอินโดจีน

ขณะที่เวียดนามได้เข้าสู่สงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่ง พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย เสด็จออกจากเวียดนามหลังจากหนึ่งปีในบทบาทเป็นที่ปรึกษา พระองค์พำนักอยู่ทั้งฮ่องกงและจีน แต่ฝรั่งเศสได้ชักชวนให้พระองค์กลับประเทศในปี ค.ศ. 1949 เพื่อให้เป็นประมุขแห่งเวียดนาม (quốc trưởng โกว๊กเจื๋อง) ไม่ใช่ยศพระจักรพรรดิ (Hoàng Đế ฮหว่างเด๊) พระองค์กลับฝรั่งเศสในไม่ช้า อย่างไรก็ตาม พระองค์ไม่ได้สนพระทัยในกิจการการต่าง ๆ ของประเทศมากนักเมื่อความสนพระทัยส่วนพระองค์ไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรง
ชัยชนะของลัทธิคอมมิวนิสต์ในจีนในปี ค.ศ. 1949 ได้ปลุกกระแสศรัทธาต่อคอมมิวนิสต์ในเวียดมินห์ สหรัฐอเมริกาได้เสนอการยอมรับแผนทางการทูตให้รัฐบาลของจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1950 หลังจากที่ชาติคอมมิวนิสต์ให้การยอมรับรัฐบาลของโฮจิมินห์ การปะทุขึ้นของสงครามเกาหลี ในเดือนมิถุนายน ทำให้กองทัพสหรัฐสนับสนุนฝรั่งเศสในสงครามที่อินโดจีน ทำให้พวกต่อต้านคอมมิวนิสต์มีมากกว่าการต่อต้านอาณานิคม แต่การต่อสู้ระหว่างกองทัพฝรั่งเศสและกองทัพเวียดมินห์ยังคงดำเนินต่อไปและสิ้นสุดลงในปี ค.ศ. 1954 สั้นๆหลังจากชัยชนะของเวียดมินห์ในสมรภูมิเดียนเบียนฟู เกิดการเจรจาสันติภาพในปี ค.ศ. 1954 ระหว่างฝรั่งเศสกับเวียดมินห์ในการประชุมที่เจนีวา ทำให้มีการแบ่งแยกเวียดนามออกเป็นสองส่วนตามแบบเกาหลีคือ รัฐบาลคอมมิวนิสต์บริหารเวียดนาม "ตอนเหนือ" และรัฐบาลรัฐเวียดนามบริหารเวียดนาม "ตอนใต้" พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย เดินทางไปพำนักที่ ปารีส ประเทศฝรั่งเศส มีพระยศใหม่คือประมุขแห่งรัฐเวียดนาม ทรงแต่งตั้งนักชาตินิยมคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก คือ โง ดิ่ญ เสี่ยมเป็นนายกรัฐมนตรี
ถูกขับออกจากอำนาจเป็นครั้งที่ 2

ในปี ค.ศ. 1955 โง ดิ่ญ เสี่ยมได้จัดการลงประชามติเพื่อขับไล่พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ออกจากราชบัลลังก์และเปลี่ยนมาใช้ระบอบสาธารณรัฐโดยเขาเป็นประธานาธิบดี การรณรงค์ครั้งนี้นำไปสู่การลงประชามติที่ถูกคั่นด้วยการโจมตีเรื่องส่วนพระองค์กับอดีตจักรพรรดิ  ผู้สนับสนุนของพระองค์ไม่มีวิธีใดที่จะหักล้างพวกเขาเลย เป็นผลให้มีการรณรงค์ให้พระองค์กลายเป็นสิ่งต้องห้าม 23 ตุลาคม การลงประชามติเป็นที่โจษจันกันอย่างกว้างขวางว่ามีการโกงเกิดขึ้น โดยผลการลงประชามติกลับลงความเห็นว่าร้อยละ 98 ควรเป็นสาธารณรัฐ เมื่อผลการเลือกตั้งถูกเปิดเผยขึ้น ปรากฏว่าผลการเลือกตั้งนั้น ผู้ลงคะแนนออกเสียงให้เป็นสาธารณรัฐมีมากกว่าผู้มีสิทธิลงประชามติ 380,000 คน อันเป็นสัญญาณอย่างชัดเจนว่ามีการทุจริตเกิดขึ้น
ในปี ค.ศ. 1954 เมื่อพระองค์ถูกบังคับให้ลาออกจากตำแหน่งประมุขแห่งรัฐเวียดนาม พระองค์ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการตำรวจแห่งไซ่ง่อน ทว่าด้วยการใช้จ่ายที่ฟุ่มเฟือยในขณะที่ยังทรงดำรงตำแหน่ง ทำให้พระองค์แทบไม่เหลือทรัพย์สินเงินทองอยู่เลย ทำให้ต้องเร่ขายตำแหน่งนี้ด้วยเงินราคา 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ให้แก่บรรดามาเฟียในเมืองไซ่ง่อน
พระชนม์ชีพในช่วงลี้ภัย

ในปี ค.ศ. 1957 ระหว่างเสด็จเยือนแคว้นอาลซัส พระองค์ได้พบกับคริสตียาน บล็อก-การ์เซอนัก (Christiane Bloch-Carcenac) ซึ่งพระองค์ได้มีความสัมพันธ์เป็นเวลาหลายปี ความสัมพันธ์นี้ได้ให้กำเนิดพระราชโอรสองค์สุดท้าย ปาทริก เอดเวิร์ด บล็อก (Patrick Edward Bloch) ซึ่งยังคงอาศัยอยู่ในแคว้นอาลซัสในฝรั่งเศส
ในปี ค.ศ. 1975 ในเวลานั้น พระองค์ได้พำนักอยู่ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในโมนาโก ซึ่งพระองค์จะประทับและทรงเกษมสำราญอยู่บนเรือยอร์ชส่วนพระองค์ที่เป็นหนึ่งในเรือที่ใหญ่ที่สุดของท่าเรือมอนเตคาร์โล (Monte Carlo)  พระองค์ยังได้รับการกล่าวขานว่าพระองค์ยังมีอิทธิพลต่อนักการเมืองในจังหวัดกว๋างจิและจังหวัดเถื่อเทียนเว้มาก รัฐบาลคอมมิวนิสต์ของเวียดนามเหนือได้ส่งผู้แทนมาฝรั่งเศสหวังให้พระองค์เป็นสมาชิกในรัฐบาลผสม ที่ซึ่งเป็นการรวมตัวใหม่ของเวียดนาม ในการหวังโน้มน้าวใจพระองค์ช่วยการรวมภูมิภาคที่ซึ่งพระองค์มีพระบารมีต่อผู้คนแถบนั้น
จากการพบกันครั้งนี้ พระองค์ได้พูดอย่างเป็นทางการทรงแสดงท่าทีต่อต้านทหารอเมริกันที่เข้ามาในเวียดนามใต้ในช่วง สงครามเวียดนาม พระองค์ทรงวิจารณ์ระบอบการปกครองของประธานาธิบดีเหงียน วัน เถี่ยว ของเวียดนามใต้ พระองค์เรียกร้องให้นักการเมืองทุกคนมีความคิดสร้างอิสระ เป็นกลาง และรักสันติภาพ ซึ่งจะช่วยแก้ไขสถานการณ์ตึงเครียดในประเทศได้
ในปี ค.ศ. 1982 พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย, หวิญ ถวิ (พระมเหสี) และพระราชวงศ์เวียดนามได้เสด็จเยือนสหรัฐอเมริกา พระราชกรณียกิจของพระองค์คือการกำกับดูแลและประกอบพิธีให้ศีลให้พรแก่ชาวเวียดนามที่นับถือที่นับถือศาสนาพุทธและศาสนาเกาได๋ในแคลิฟอร์เนียและเท็กซัส
ตลอดชีวิตของพระองค์ในทั้งเวียดนามและในฝรั่งเศส พระองค์ยังคงไม่เป็นที่นิยมในหมู่ประชาชนชาวเวียดนามในขณะที่พระองค์ถูกมองว่าเป็นหุ่นเชิดทางการเมืองของลัทธิล่าอาณานิคมฝรั่งเศส จากการที่พระองค์ไร้อำนาจทางการเมืองใด ๆ และให้ความร่วมมือกับฝรั่งเศสและเพื่อแนวคิดการสนับสนุนฝรั่งเศส อย่างไรก็ตาม พระจักรพรรดิได้ทรงชี้แจงไว้ว่า รัชกาลของพระองค์นั้นประสบกับการต่อสู้ระหว่างผู้จงรักภักดีต่อพระองค์และผู้รักชาติกับผู้ที่จงรักภักดีต่อผู้มีอำนาจฝรั่งเศสอยู่เสมอ ท้ายที่สุดแล้วพระราชอำนาจและพระราชทรัพย์ของพระองค์ก็ถูกริบ และพระองค์ก็จำเป็นต้องร่วมมือกับกองกำลังคอมมิวนิสต์ และก็ต้องเผชิญหน้ากับการประเมินอิทธิพลของประธานาธิบดีโง ดิ่ญ เสี่ยม
สวรรคต

สมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย เสด็จสวรรคตที่โรงพยาบาลวาล-เดอ-กรัส กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ในปี ค.ศ. 1997 พระบรมศพของพระองค์ได้ฝังที่สุสานปาซี หลังจากพระองค์สวรรคต พระราชโอรสของพระองค์ คือ มกุฎราชกุมารเหงียน ฟุก บ๋าว ล็อง ได้สืบทอดตำแหน่งพระประมุขของราชวงศ์เหงียน
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

ฮหวิ่ญ อัญ ต๊วน นักแสดงชาวเวียดนาม ได้แสดงเป็นจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ในละครเวียดนามปี ค.ศ. 2004 เรื่อง หง่อนเน้นฮหว่างกุง (แท่งเทียนแห่งพระราชวัง)
เหรียญจักรพรรดิบ๋าวดั่ย

เหรียญเวียดนามเหรียญสุดท้ายของโลกได้ใช้พระนาม บ๋าว ดั่ย เป็นอักษรจีน เหรียญจักรพรรดิมีอยู่สามประเภท เหรียญที่มีค่าที่สุดมีค่าประมาณ 10 หวัน เหรียญถูกออกใช้ในปี ค.ศ. 1933
เหรียญบ๋าว ดั่ย ใหญ่
เหรียญบ๋าว ดั่ย กลาง
เหรียญบ๋าว ดั่ย เล็ก
พระราชดำรัส

ในปี ค.ศ. 1945 เมื่อนายพันญี่ปุ่นยึดครองป้อมปราการเว้และบอกพระองค์ว่าเขาได้ (สอดคล้องกับคำสั่งของผู้บัญชาการทหารฝ่ายสัมพันธมิตร) รับรองความปลอดภัยต่อพระราชวังของพระองค์และจะเข้าไปเพื่อจัดการถ้าหากเกิดการรัฐประหารจากกลุ่มเวียดมินห์ พระองค์กลับขับไล่ทหารเหล่านั้นและกล่าวว่า ข้าพเจ้าไม่ต้องการให้ทหารต่างชาติต้องหลั่งเลือดประชาชนของข้าพเจ้า
ทรงอธิบายการสละราชสมบัติของพระองค์ว่า ข้าพเจ้ายินดีเป็นสามัญชนอย่างเสรีดีกว่าเป็นทาสคนหนึ่งในฐานะจักรพรรดิ
เมื่อหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ฝรั่งเศสพยายามที่จะตอบโต้ความนิยมของโฮจิมินห์และเพิ่มการสนับสนุนของสหรัฐอเมริกาโดยการสร้างรัฐบาลหุ่นเชิดกับพระองค์ พระองค์ตรัสว่า สิ่งที่พวกเขาเรียกว่าวิธีการแก้ปัญหาของบ๋าว ดั่ย เมื่อตัดออกไปแล้ว จะกลายเป็นเพียงแค่วิธีการแก้ปัญหาของฝรั่งเศส
ในการปรากฏพระองค์ในปี ค.ศ. 1972 พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ทรงร้องขอให้ชาวเวียดนามปรองดองกันเพื่อประเทศชาติ แถลงว่า โอกาสนี้ได้มาเพื่อจุดจบของสงครามฆ่าพี่ฆ่าน้อง เพื่อฟื้นฟูสันติภาพและความปรองดองกัน
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ (ม.จ.ก.) (ประเทศไทย)
แหล่งข้อมูลอื่น

Abdication of Emperor Bảo Đại
Emperor Bảo Đại and Princess Vĩnh Thụy visit Thiên-Lý Bửu-Tòa Cao Dai Temple Dec. 2, 1982 at San Martin, California
On 20 May 2006, a ceremony at the inauguration of the monument raised in memory Emperor Bao Dai.
Emperor Bảo Đại and Princess Vĩnh Thụy meet supporters in France (in French)
Emperor Bao Dai's Rolex watch sells for record price at Geneva auction from USA TODAY
Bao Dai at Find-A-Grave
Biography and photos throughout Emperor Bảo Đại's life
Emperor Bao Dai's MERCEDES 600 SEDAN LIMOUSINE เก็บถาวร 2012-12-27 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ก่อนหน้า |  | จักรพรรดิบ๋าว ดั่ย |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สมเด็จพระจักรพรรดิขาย ดิ่ญ |  |   สมเด็จพระจักรพรรดิแห่งเวียดนาม (เหงียน)   (พ.ศ. 2469 – 2488) |  | สละราชบัลลังก์ |
| เหงียน วัน ซวน ดำรงเป็นประธานาธิบดี |  |   ประมุขแห่งเวียดนาม  (พ.ศ. 2492 – 2498) |  | โง ดิ่ญ เสี่ยม |
| สูญเสียพระอิศริยยศ (สละราชบัลลังก์) |  |   ผู้อ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์เวียดนาม (เหงียน)   (พ.ศ. 2488 – 2540) |  | มกุฎราชกุมารบ๋าว ล็อง |
| ด ค กจักรพรรดิราชวงศ์เหงียน |
| --- | --- |
 ซา ล็อง  มิญ หมั่ง  เถี่ยว จิ  ตึ ดึ๊ก  สุก ดึ๊ก  เหียป ฮหว่า  เกี๊ยน ฟุก  ห่าม งี  ด่ง คั้ญ  ถั่ญ ท้าย  ซวี เติน  ขาย ดิ่ญ  บ๋าว ดั่ย 
| ด ค กนายกรัฐมนตรีเวียดนาม |
| --- | --- |
จักรวรรดิเวียดนาม (1945): จักรวรรดิเวียดนาม เจิ่น จ่อง กีม
สาธารณรัฐโคชินไชนา (1946–49): สาธารณรัฐโคชินไชนา เหงียน วัน ทิญ  เล วัน หว่าก  เหงียน วัน ซวน  เจิ่น วัน หืว
รัฐบาลกลางเฉพาะกาลเวียดนาม (1948–49): เหงียน วัน ซวน
รัฐเวียดนาม (1949–55): เวียดนามใต้ บ๋าว ดั่ย  เหงียน ฟาน ล็อง  เจิ่น วัน หืว  เหงียน วัน เติม  บืว หลก  ฟาน ฮวี กว๊าต  โง ดิ่ญ เสี่ยม
สาธารณรัฐเวียดนาม (1955–75): เวียดนามใต้ เหงียน หง็อก เทอ2  เหงียน คั้ญ2  เหงียน ซวน วั้ญ1, 2  เหงียน คั้ญ2  เจิ่น วัน เฮือง2  เหงียน ซวน วั้ญ1, 2  ฟาน ฮวี กว๊าต2  เหงียน กาว กี่2  เหงียน วัน หลก  เจิ่น วัน เฮือง  เจิ่น เถี่ยน เคียม  เหงียน บ๊า เกิ๋น  หวู วัน เหมิว
สาธารณรัฐประชาธิปไตยเวียดนาม (1945–76): เวียดนามเหนือ โฮจิมินห์  ฝั่ม วัน ด่ง
สาธารณรัฐเวียดนามใต้ (1975–76): สาธารณรัฐเวียดนามใต้ ฮหวิ่ญ เติ๊น ฟ้าต
สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม (1976–): เวียดนาม ฝั่ม วัน ด่ง  ฝั่ม หุ่ง  หวอ วัน เกียต1  โด๋ เหมื่อย  หวอ วัน เกียต  ฟาน วัน ขาย  เหงียน เติ๊น สุง  เหงียน ซวน ฟุก  ฝั่ม มิญ จิ๊ญ
 1 รักษาการ  2 ผู้นำของรัฐบาลทหาร 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิตาลี  สหรัฐ  ออสเตรเลีย 
ประชาชน:  Trove 
อื่น ๆ:  NARA  IdRef 
เจ้าชายเหงียน ฟุก หวิญ ถวิ ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิแห่งเวียดนาม
พิธีราชาภิเษกในพระราชวังหลวงแห่งเว้
หลุมพระศพของสมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย ที่สุสานปาซี กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส
รูเล็ตต์

รูเล็ตต์กำลังหมุนพร้อมลูกบอล
รูเล็ตต์ (อังกฤษ: roulette หรือบางครั้งเรียกว่า rulet) เป็นเกมการพนันอย่างหนึ่ง มีรากศัพท์มาจากภาษาฝรั่งเศส ซึ่งให้ความหมายว่า "ล้อเล็ก ๆ" ผู้เล่นจะพนันผลของเกมเป็นตัวเลขเดี่ยว ๆ หรือช่วงของตัวเลข รวมถึงอาจพนันผลเลขคู่เลขคี่ หรือสีแดงสีดำก็ได้ วิธีการเล่นจะมีผู้หมุนวงล้อรูเล็ตและปล่อยลูกบอลให้วิ่งไปบนวงล้อนั้น ลูกบอลจะตกลงไปอยู่ในช่องใดช่องหนึ่งในที่สุดเพราะสูญเสียโมเมนตัม รูเล็ตโดยทั่วไปมี 37 ช่อง (ฝรั่งเศสและยุโรป) หรือ 38 ช่อง (อเมริกา) โดยจะมีสีและตัวเลขกำกับทุกช่อง
ประวัติ

รูเล็ตต์คิดค้นโดยชาวฝรั่งเศสนามว่า แบลซ ปัสกาล ในศตวรรษที่ 17 แต่รู้จักอย่างแพร่หลายในฝรั่งเศสเมื่อศตวรรษที่ 18 เดิมรูปแบบรูเล็ตต์ในอดีตไม่ใช่รูปแบบที่เห็นกันในขณะนี้ เพราะได้มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบไปเรื่อย ๆ จนมีรูปแบบอย่างในปัจจุบัน
รูปแบบโต๊ะรูเล็ตต์

โต๊ะรูเล็ตต์มี 3 รูปแบบ แต่วิธีการเล่นไม่แตกต่างกัน
ยุโรป
อเมริกา
ฝรั่งเศส
แหล่งข้อมูลอื่น

โต๊ะรูเล็ตต์แบบยุโรป มี 37 ช่อง
โต๊ะรูเล็ตต์แบบอเมริกามี 38 ช่อง เพิ่ม 00 อีกหนึ่งช่อง
ร็อคกี้ 2

| ร็อคกี้ 2 |
| --- | --- |
โปสเตอร์ภาพยนตร์
กำกับ: ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน
เขียนบท: ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน
อำนวยการสร้าง:   โรเบิร์ต ชาร์ตออฟ  เออร์วิน วิงก์เกอร์ 
นักแสดงนำ:   ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน  เทเรีย ไชร์  เบิร์ต ยัง  คาร์ล เวเทอร์  เบอร์เกสส์ เมเรดิตท์ 
กำกับภาพ: บิลล์ บัตเลอร์
ตัดต่อ:   สแตนฟอร์ด ซี อัลแลน  เจนิซ อัลตรอน  แดนฟอร์ด บี กรินส์ 
ดนตรีประกอบ: บิลล์ คอนติ
ผู้จัดจำหน่าย: United Artists
วันฉาย:   15 มิถุนายน ค.ศ. 1979 (1979-06-15) 
ความยาว: 119 นาที
ประเทศ: สหรัฐอเมริกา
ภาษา: อังกฤษ อิตาลี
ทำเงิน: 200 ล้านดอลล่าร์สหรัฐ
ร็อคกี้ 2 (อังกฤษ: Rocky II) เป็นภาพยนตร์แอคชั่นสัญชาติอเมริกันที่ออกฉายในปี ค.ศ. 1979 กำกับและนำแสดงโดย ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นภาคต่อจากภาพยนตร์เรื่อง ร็อคกี้ ราชากำปั้น ทุบสังเวียน เป็นภาพยนตร์ลำดับที่ 2 ในภาพยนตร์ชุด ร็อคกี้ จัดจำหน่ายโดย ยูไนเต็ด อาร์ตติสส์ ซึ่งภาพยนตร์เรื่องนี้มีภาคต่อคือ  ร็อคกี้ 3 ตอน กระชากมงกุฏ
เนื้อเรื่องย่อ

ภาพยนตร์เรื่องนี้เล่าเหตุการณ์ต่อจากภาคแรก หลังจากร็อคกี้ บัลบัวร์ชกกับอพอลโล ครีต  ปรากฎว่า การชกครั้งนั้น ผลยังไม่ค่อยเป็นเอกฉันท์ โดยเฉพาะในสายตาคนดูทั้งประเทศ ทีนี้อพอลโลก็เลยหงุดหงิด จนสุดท้าย เมื่อโดนครหามากๆ เลยมีการจัดนัดล้างตา ให้ร็อคกี้กลับมาชกกับเขาอีกครั้ง ในขณะที่ร็อคกี้นั้นก็แต่งงานกับเอเดรียน  หญิงสาวที่เขารักและต้องการจะอยู่กับครอบครัวอย่างสงบ แต่ในที่สุดร็อคกี้ก็หนีการชกนัดล้างตาไม่พ้น
นักแสดงนำ

ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน รับบท ร็อคกี้ บัลบัว
ทาเรีย ไชร์ รับบท เอเดรียน บัลบัว
เบิร์ต ยัง รับบท พอลลี่ เพนนิโน่
คาร์ล เวเดอร์ รับบท อพอลโล ครีด
เบอร์เกสส์ เมเรดิตท์ รับบท มิกกี้ โกลด์มิลล์
โทนี่ เบอร์ตอน รับบท โทนี่ ลุก เอเวอร์
ซิลเวียร์ มีลส์ รับบท แมรี่ อัน ครีด
เซียร์โกต สตอลโลน รับบท โรเบิร์ต บาร์บัวร์ เจ อาร์.
โจ สปินเนลล์ รับบท โทนี่ กัสโซ
พอล เจ. ไมคาล รับบท ฟาเทอร์ คาไมล์
แหล่งข้อมูลอื่น

ร็อคกี้ 2 ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
ร็อคกี้ 2 ที่บ็อกซ์ออฟฟิศโมโจ
ร็อคกี้ 2 ที่ออลมูวี
ร็อคกี้ 2 ที่รอตเทนโทเมโทส์
ลูกัส ซิลวา

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 ซิลวาระหว่างการเปิดตัวกับเรอัลมาดริดในปี ค.ศ. 2015
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  ลูกัส ซิลวา บอร์ฌิส
วันเกิด:   (1993-02-16) 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1993 (31 ปี)
สถานที่เกิด:  บงเฌซุสจีโกยยัส (Bom Jesus de Goiás), บราซิล
ส่วนสูง:  1.82 m (6 ft 0 in)*
ตำแหน่ง:  กองกลางตัวกลาง
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  มาร์แซย์ (ยืมตัวจากเรอัลมาดริด)
หมายเลข:  8
สโมสรเยาวชน
2005–2007:  อาแอ โอแวล
2007–2012:  กรูเซย์รู
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2012–2015 |  กรูเซย์รู |  58 |  (3) |
| 2012 |  → นาซีโอนัล-แอมีเฌ (ยืมตัว) |  0 |  (0) |
| 2015– |  เรอัลมาดริด |  8 |  (0) |
| 2015– |  → มาร์แซย์ (ยืมตัว) |  17 |  (0) |
ทีมชาติ‡
| 2012 |  บราซิล อายุไม่เกิน 20 ปี |  3 |  (0) |
| 2014– |  บราซิล อายุไม่เกิน 21 ปี |  4 |  (1) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 29 มกราคม 2016 ‡ ข้อมูลการลงเล่นและประตูให้แก่ทีมชาติล่าสุด ณ วันที่ 27 มกราคม 2015
ลูกัส ซิลวา บอร์ฌิส (โปรตุเกส: Lucas Silva Borges) หรือที่รู้จักกันในชื่อ ลูกัส ซิลวา เกิดเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1993 เป็นนักฟุตบอลชาวบราซิลซึ่งปัจจุบันเล่นให้กับออแล็งปิกเดอมาร์แซย์ (ระหว่างการยืมตัวจากสโมสรฟุตบอลเรอัลมาดริด) ในตำแหน่งกองกลางตัวกลาง
แหล่งข้อมูลอื่น

Cruzeiro official profile (โปรตุเกส)
Soccerway profile เก็บถาวร 2015-01-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Ogol profile (โปรตุเกส)
ร็อคกี้ ราชากำปั้น..ทุบสังเวียน

| ร็อคกี้ ราชากำปั้น> .ทุบสังเวียน |
| --- | --- |

กำกับ: ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน
เขียนบท: ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน
อำนวยการสร้าง: ชาลส์ วิงก์เลอร์ วิลเลียม ชาร์ตอฟ์ เดวิด วิงก์เลอร์ เคลวิน คิง
นักแสดงนำ: ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน เบิร์ต ยัง อันโตนีโอ ทาร์เวอร์ ไมโล เวนติมิเลีย เจอรัลดีน ฮิวจ์ส โทนี เบอร์ตัน เจมส์ ฟรานซิส เคนลี่ที่ 3 ลู ดิเบลลา
กำกับภาพ: เจ. คาร์ค เมธิส
ตัดต่อ: ฌอน อัลเบิร์ตสัน
ดนตรีประกอบ: บิลล์ คอนติ
บริษัทผู้สร้าง: Metro-Goldwyn-Mayer Columbia Pictures (Sony Pictures Entertainment) Revolution Studios 
ผู้จัดจำหน่าย: Metro-Goldwyn-Mayer
วันฉาย: 20 ธันวาคม ค.ศ. 2006 (2006-12-20)
ความยาว: 100 นาที
ประเทศ: สหรัฐอเมริกา
ภาษา: ภาษาอังกฤษ
ทุนสร้าง: 24,000,000 ดอลล่าร์สหรัฐ
ทำเงิน: 155,721,132 ดอลล่าร์สหรัฐ
ก่อนหน้านี้: Rocky V
ร็อคกี้ ราชากำปั้น...ทุบสังเวียน (อังกฤษ: Rocky Balboa) เป็นภาพยนตร์แอกชั่นกีฬาสัญชาติอเมริกาที่ออกฉายในปีค.ศ. 2006 ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นภาพยนตร์ภาคที่หกในภาพยนตร์ชุดร็อคกี้ ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นภาคต่อจาก ร็อคกี้ 5 หัวใจไม่ยอมสยบ และมีภาคต่อแยกออกไปคือ ครีด ปมแชมป์เลือดนักชก ภาพยนตร์เรื่องนี้กำกับ เขียนบทและนำแสดงโดย ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน
เนื้อเรื่องย่อ

ภาพยนตร์เรื่องนี้กล่าวถึงวันเวลาที่รุ่งโรจน์ถึงขีดสุดของ ร็อคกี้ บัลบัว ที่ได้ล่วงเลยผ่านไปแล้ว เหลือไว้เพียงความทรงจำ ทุกวันนี้เขาไม่สง่าผ่าเผยเหมือนเก่า แต่ลึกลงไปในใจ ร็อคกี้ยังคงเป็นนักสู้อยู่ตลอดเวลา วันหนึ่งเขามีโอกาสขึ้นสังเวียนอีกครั้งกับคู่ชกหนุ่ม เมสัน "เดอะ ไลน์" ดิ๊กสัน นักชกเจ้าของตำแหน่งแชมเปี้ยนรุ่นเฮฟวี่เวท ที่ผู้จัดการของดิ๊กต้องการเรียกศรัทธาจากแฟนมวยจากการขึ้นชกครั้งนี้ และนี่ก็เป็นโอกาสหนึ่งในล้านของร็อคกี้ที่จะพิสูจน์ตัวเอง และทำให้คนที่เขารักได้ประจักษ์ว่า ถึงสังขารจะชราแต่จิตใจกลับแกร่งกว่าเดิม
นักแสดงนำ

ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน รับบท ร็อคกี้ บาบัว
ทาเรีย ไชร์ รับบท เอ็ดเรียน เพนนิโน่
เบิร์ต ยัง รับบท พอลลี่ เพนนิโน่
ไมโล เวนติมิเลีย รับบท โรเบิร์ต บาบัว
เจอรัลดีน ฮิวจ์ส รับบท แมรี่
เจมส์ ฟรานซิส เคนลี่ที่ 3 รับบท สตีเฟนสัน
โทนี เบอร์ตัน รับบท โทนี่ "ดุ๊ก" เอเวอร์ส
อันโตนีโอ ทาร์เวอร์ รับบท เมสัน "เดอะ ไลน์" ดิ๊กสัน
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
Official Production Blog
ร็อคกี้ ราชากำปั้น..ทุบสังเวียน ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
ร็อคกี้ ราชากำปั้น..ทุบสังเวียน ที่บ็อกซ์ออฟฟิศโมโจ
ร็อคกี้ ราชากำปั้น..ทุบสังเวียน ที่ออลมูวี
ร็อคกี้ ราชากำปั้น..ทุบสังเวียน ที่รอตเทนโทเมโทส์
ร็อคกี้ ราชากำปั้น..ทุบสังเวียน ที่เมทาคริติก
Sylvester Stallone Interview
Rocky Balboa script เก็บถาวร 2007-03-08 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Rocky Online เก็บถาวร 2012-02-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน- Info about film and reviews
Total Rocky Fan Site
[ลิงก์เสีย] filming_locations Guide to Filming Locations
เครื่องยิงจรวดหลายลำกล้อง

ภาพประกอบของเครื่องยิงจรวดแบบพกพาที่ปรากฎในหนังสือคริสต์ศตวรรษที่ 11 อู่จิงจ๊งเหย้าแห่งราชวงศ์ซ่ง ซึ่งตัวเครื่องยิงได้รับการสร้างขึ้นโดยใช้เครื่องจักสาน
เครื่องยิงจรวดหลายลำกล้องฮวาชา สมัยราชวงศ์โชซ็อนเกาหลี (ออกแบบในปี ค.ศ. 1409) ที่พิพิธภัณฑ์
บีเอ็ม-13 คัตยูชา (ในราชการตั้งแต่ ค.ศ. 1941)
ที34 คาไลโอพีสัญชาติอเมริกัน (ออกแบบในปี ค.ศ. 1943) ระหว่างปฏิบัติการ
อนุสรณ์ระบบเครื่องยิงจรวดหลายลำกล้องบีเอ็ม-21 แกรด ขนาด 122 มม. ที่ตูลา
วิดีโอการยิงของบีเอ็ม-27 อูราแกน ในราชการรัสเซีย วันที่ 23 สิงหาคม ค.ศ. 2018
เครื่องยิงจรวดบีเอ็ม-30 สเมิร์ช ขนาด 300 มม. ในตำแหน่งที่ยกขึ้น (พิพิธภัณฑ์ปืนใหญ่สนามเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก)
เครื่องยิงจรวดหลายลำกล้อง (อังกฤษ: multiple rocket launcher; อักษรย่อ: MRL) หรือ ระบบยิงจรวดหลายลำกล้อง (MLRS) เป็นประเภทหนึ่งของระบบจรวดหลายลำกล้อง จรวดมีความสามารถที่แตกต่างจากอาวุธปืนใหญ่สนามทั่วไป เช่น พิสัยที่ไกลกว่า และน้ำหนักบรรทุกที่แตกต่างกัน โดยทั่วไปแล้วหัวรบขนาดใหญ่กว่าแท่นปืนใหญ่สนามขนาดเดียวกันหรือมีหัวรบหลายลูก จรวดหลายลำกล้องไม่นำวิถีนั้นมีความไม่แม่นยำและช้าในการโหลดเมื่อเทียบกับปืนใหญ่สนาม เพื่อเอาชนะจรวดนี้จึงรวมอยู่ในระบบที่สามารถปล่อยจรวดหลายตัวพร้อมกัน จรวดสมัยใหม่สามารถใช้จีพีเอส หรือระบบนำวิถีด้วยตนเอง เพื่อรวมข้อดีของจรวดเข้ากับความแม่นยำสูง
ประวัติ

เครื่องยิงจรวดหลายลำกล้องได้รับการสร้างขึ้นในช่วงราชวงศ์ซ่งของจีนยุคกลาง มันได้รับการออกแบบมาเพื่อยิงลูกศรจรวดหลายลูกจากกล่องดินปืน สิ่งเหล่านี้ยังปรากฏในภายหลัง ในรุ่นขยายตัว ในราชวงศ์โชซ็อนแห่งเกาหลีที่ซึ่งพวกมันได้รับการนำมาใช้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อต่อต้านการบุกครองเกาหลีของญี่ปุ่น ค.ศ. 1592–98 ที่โดดเด่นที่สุดคือยุทธการที่แฮ็งจู ควบคู่ไปกับการพัฒนาปืนและปืนใหญ่ทหารซ่งของจีนซึ่งได้ทุ่มเทความพยายามอย่างมากในการผลิตจรวดทหาร รวมถึงเครื่องยิงจรวดหลายลำกล้องติดตั้งอยู่บนรถสาลี่
เครื่องยิงจรวดหลายลำกล้องวิวัฒนาการมาจากหอกยิงเมื่อทหารซ่งได้รับการสนับสนุนเครื่องยิงจรวดหลายลำกล้อง ที่ยิงลูกศรจรวดเพลิงขนาดเล็กได้มากถึง 100 ตัวพร้อมกันนับแต่การล้อมไคเฟิงของมองโกล ส่วนดินปืนทั่วไปของลูกศรจรวดนั้นมีความยาว 1/3 ถึง 1/2 ฟุต (10 ถึง 15 ซม.) ก้านลูกศรไม้ไผ่มีความหลากหลายตั้งแต่ 1.5 ฟุต (45 ซม.) ถึง 2.5 ฟุต (75 ซม.) และมีช่วงระยะการโจมตีที่ 300 ถึง 400 ระยะก้าว ชาวจีนยังได้เพิ่มเคล็ดลับจรวดด้วยพิษและมั่นใจว่าเครื่องยิงนั้นเคลื่อนที่ได้ง่ายเช่นกัน นักออกแบบจรวดจีนสมัยราชวงศ์ซ่งออกแบบเครื่องยิงจรวดหลายลำกล้องที่สามารถแบกและปฏิบัติการโดยทหารคนเดียว
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ เครื่องยิงจรวดหลายลำกล้อง
วงศ์จอกหูหนู

| วงศ์จอกหูหนู |
| --- | --- |

Salvinia natans

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
หมวด:: Pteridophyta
ชั้น:: Polypodiopsida /  Pteridopsida (disputed)
อันดับ:: Salviniales
วงศ์:: Salviniaceae

สกุล
 Azolla  Salvinia
วงศ์จอกหูหนูหรือSalviniaceae เป็นวงศ์ของเฟินน้ำที่อยู่ในอันดับ Salviniales.  มีสองสกุลคือ Azolla และ Salvinia. Azolla เดิมเคยอยู่ในวงศ์ Azollaceae, แต่งานวิจัยปัจจุบันพบว่า Azolla แบะ Salvinia เป็นสกุลพี่น้องกันซึ่งมีความสัมพันธ์กันดังแผนภาพ