stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
นีอูอาโฟโออู

| นีอูอาโฟโออู (ภูเขาไฟ) |
| --- | --- |
นีอูอาโฟโออูมองจากสถานีอวกาศนานาชาติ, 2005-03-19
จุดสูงสุด
ความสูง เหนือระดับน้ำทะเล: 260 เมตร (853 ฟุต)
พิกัด: 15°36′S 175°38′W﻿ / ﻿15.60°S 175.63°W﻿ / -15.60; -175.63 
ข้อมูลทางภูมิศาสตร์
ที่ตั้ง: ประเทศตองงา โอเชียเนีย
ข้อมูลทางธรณีวิทยา
ประเภทภูเขา: ภูเขาไฟรูปโล่
การปะทุครั้งล่าสุด: มีนาคม ค.ศ. 1985
นีอูอาโฟโออู (ตองงา: Niuafoʻou) หรือเคยเป็นที่รู้จักในชื่อว่า เกาะจดหมายกระป๋อง และ เกาะแห่งความโชคดี เป็นเกาะภูเขาไฟทางตอนเหนือของประเทศตองงาในมหาสมุทรแปซิฟิก ตั้งอยู่ระหว่างประเทศฟีจีและประเทศซามัว โดยอยู่เหนือเกาะโตงาตาปู 574 กิโลเมตรและอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของวาวาอู บริเวณใจกลางของเกาะประกอบด้วยทะเลสาบเป็นจำนวนมาก ซึ่งเกิดจากการยุบตัวของปล่องภูเขาไฟจากการปะทุ ส่วนบริเวณโดยรอบมีลักษณะเป็นหน้าผาสูงชัน และไม่มีลากูน จึงยากต่อการเข้าถึงโดยเรือ ภูเขาไฟบนเกาะยังคงมีพลังและปะทุอยู่หลายครั้ง โดยทางตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะยังคงมีร่องรอยของลาวาไหลหลาก นอกจากนี้เกาะแห่งนี้ยังเสี่ยงต่อการเกิดภัยพิบัติจากพายุหมุนเขตร้อนอีกด้วย
ชาวพอลินีเซียเข้ามาตั้งถิ่นฐานในช่วงสหัสวรรษที่ 1 และมีความสัมพันธ์กับเกาะโดยรอบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับอูเวอา ในช่วงศตวรรษที่ 13 หรือ 14 ตองงาพิชิตนีอูอาโฟโออู และแต่งตั้งผู้นำจำนวนมาก ซึ่งรวมถึงตระกูลโฟโตฟีลีและตระกูลฟูซีตูอา ด้วยเกาะแห่งนี้ตั้งอยู่โดดเดี่ยวและยากแก่การเข้าถึง จึงทำให้สภาพโดยรวมเป็นอิสระจากตองงาจนกระทั่งศตวรรษที่ 20 และเกิดภาษาและวัฒนธรรมของตนเอง ในช่วงศตวรรษที่ 19 มิชชันนารีโปรเตสแตนท์และคาทอลิกมีส่วนสำคัญในการเผยแพร่คริสต์ศาสนาบนเกาะ และประสบความสำเร็จในการเปลี่ยนศาสนาประชาชนบนเกาะ เกาะแห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรตองงาตั้งแตปี 1875 และเป็นส่วนหนึ่งของตองงาในอารักขาของบริติชตั้งแต่ปี 1900–70 ในปี 1946 เกิดการปะทุของภูเขาไฟ ส่งผลให้รัฐบาลตองงาตัดสินใจอพยพประชาชนออกจากเกาะ โดยประชาชนสามารถกลับมาได้อีกครั้งในปี 1958 และมีบางส่วนตัดสินใจอยู่บนเกาะเออัวต่อไป นับตั้งแต่ทศวรรษ 1990 ประชากรบนเกาะมีจำนวนลดลงอย่างชัดเจน โดยในปี 2011 มีประชากร 523 คน ขณะที่ปี 2016 เหลือเพียง 493 คนเท่านั้น
สภาพดินภูเขาไฟที่อุดมสมบูรณ์บนเกาะทำให้เหมาะแก่การทำเกษตรกรรม โดยมีการเพาะปลูกพืชหลายชนิด เช่น มะพร้าว มัน เผือก สาเกและไม้ผลอื่น โดยนีอูอาโฟโออูเป็นแหล่งส่งออกมะพร้าวและเนื้อมะพร้าวแห่งที่สำคัญและเป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจหลักของเกาะที่มีพื้นฐานจากเกษตรกรรมแบบยังชีพ ด้วยตำแหน่งที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ที่โดดเดี่ยวทำให้มีพันธุ์สัตว์จำนวนไม่มากนัก ประกอบด้วย นกหลายชนิด ซึ่งในจำนวนนี้มีสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นได้แก่ นกมาเลา นอกจากนี้ยังมีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมและสัตว์เลื้อยคลายอาศัยอยู่บนเกาะแห่งนี้อีกด้วย ส่วนบริเวณรอบเกาะมีปลาอยู่เป็นจำนวนมาก ส่วนหมูเป็นสัตว์ที่ประชากรบนเกาะนิยมเลี้ยง
ศัพทมูล

นีอูอาโฟโออูมีความหมายว่า "มะพร้าวสดหลายลูก" ในอดีตนักเดินเรือหลายคนได้เดินเข้ามาถึงเกาะแห่งนี้ พร้อมทั้งตั้งชื่อให้ โดยยาโกบ เลอ แมเรอ และวิลเลิม สเคาเติน นักสำรวจชาวดัตช์ตั้งชื่อเกาะแห่งนี้ในปี 1616 ว่า เกาะความหวังดี (Eylant van Goede Hoop) ต่อมาในปี 1772 นักสำรวจชาวฝรั่งเศสที่เดินเรือมาถึง เรียกเกาะนี้ว่าเกาะรุ่งสาง (Island of the daybreak)  จากนั้นในปี 1791 นักเดินเรือชาวอังกฤษได้บันทึกชื่อเกาะแห่งนี้ว่าเกาะโพรเบย์ (Probey Island) และระบุชื่อของเกาะด้วยการถอดเสียงจากภาษาท้องถิ่นว่า Onooafow
นีอูอาโฟโออูเคยมีฉายาว่า เกาะกระป๋องดีบุก  เนื่องจากช่วงปลายศตวรรษที่ 19 นีอูอาโฟโออูไม่มีท่าเรือหรือชายหาดให้เทียบท่าได้ ประกอบกับอยู่ในบริเวณร่องลึกตองงา ส่งผลให้เรือไม่สามารถทอดสมอได้ ทำให้เมื่อประชากรบนเกาะและประชากรภายนอกต้องการติดต่อกัน จำเป็นต้องนำจดหมายใส่ในกระป๋องแล้วใช้วิธีการว่ายน้ำไปกลับระหว่างเรือและชายฝั่งเพื่อรับส่งจดหมาย ต่อมาเปลี่ยนจากการว่ายน้ำเป็นใช้เรือแคนูแทน ซึ่งการรับส่งจดหมายในลักษณะนี้สิ้นสุดลงในปี 1983 เมื่อมีการก่อสร้างสนามบินขึ้นบนเกาะ
ภูมิศาสตร์

เกาะนีอูอาโฟโออูตั้งอยู่ในภูมิภาคพอลินีเซียในมหาสมุทรแปซิฟิก เกาะแห่งนี้อาจก่อตัวขึ้นเมื่อ 1 ล้านปีที่แล้ว โดยเป็นหนึ่งในเกาะที่ตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของหมู่เกาะตองงา เกาะที่ใกล้ที่สุดได้แก่นีอูอาโตปูตาปูและตาฟาฮี ซึ่งอยู่ห่างออกไปทางตะวันออก 210 กิโลเมตร ขณะที่เกาะวาลิสอยู่ห่างไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือเป็นระยะทาง 270 กิโลเมตร ส่วนเกาะโรตูมาที่ถูกยึดครองโดยชาวนีอูอาโฟโออูในศตวรรษที่ 17 อยู่ห่างไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือเป็นระยะทาง 910 กิโลเมตร เขตแดนระหว่างประเทศฝรั่งเศสและตองงาอยู่ระหว่างเกาะนีอูอาโฟโออูและวาลิสและฟูตูนา
เกาะแห่งนี้ต่างจากเกาะแห่งอื่นของหมู่เกาะตองงา เนื่องจากหมู่เกาะอื่นตั้งอยู่ตามแนวหมู่เกาะภูเขาไฟรูปโค้งตองงา ขณะที่นีอูอาโฟโออูตั้งอยู่บนแอ่งเลา ซึ่งอยู่บนแผ่นธรณี (microplate) ที่ต่างกัน
ภูมิศาสตร์ > ภูมิประเทศ

นีอูอาโฟโออูเป็นเกาะภูเขาไฟ มีความยาวจากเส้นผ่านศูนย์กลาง 8 กิโลเมตร ใจกลางของเกาะประกอบด้วยปล่องภูเขาไฟที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 4 กิโลเมตร ซึ่งมีการยุบตัวลงเป็นแคลดีรา บริเวณปล่องภูเขาไฟมีทะเลสาบ 2 แห่ง ได้แก่ ไวลาฮี ("ทะเลสาบใหญ่" ในภาษานีอูอาโฟโออู) ซึ่งมีความลึก 120 เมตร ครอบคลุมพื้นที่ขนาด 13 ตารางกิโลเมตร และไวซิอี ("ทะเลสาบเล็ก") บางครั้งเรียกว่าไวมาตาอะโฮ นอกจากนี้ยังพบเกาะเล็กอีกจำนวนหนึ่งภายในเขตทะเลสาบหลัก และหากนับจำนวนทะเลสาบรวมถึงทะเลสาบขนาดเล็กจะมีจำนวนเท่ากับ 10 แห่ง จุดสูงสุดของเกาะคือปีอูโอฟาฮีฟาที่มีระดับความสูง 213 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของแคลดีรา ทางตะวันตกและใต้ของเกาะพบลาวาไหลหลากที่เกิดมาจากการปะทุของภูเขาไฟในอดีต
ภูมิศาสตร์ > กระบวนการภูเขาไฟ

ภูเขาไฟยังมีพลังอยู่และปะทุหลายครั้ง โดยนับตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมาเกิดการปะทุที่ได้รับการบันทึกไว้มากกว่า 10 ครั้ง ซึ่งการปะทุดังกล่าวแทบทั้งหมดล้วนสร้างผลกระทบโดยตรงต่อการดำรงชีวิตของผู้คน ทำลายวัฒนธรรมและหมู่บ้าน และการปะทุครั้งใหญ่ในปี 1946 มีผลทำให้ประชาชนต้องอพยพออกจากเกาะทุกคน
| วันที่ | ผลกระทบสำคัญ |
| --- | --- |
ประมาณปี 1814: 
1840: 
1853: หมู่บ้านอาเฮาถูกทำลาย มีผู้เสียชีวิต 25 คน
12 เมษายน 1867: 
13 สิงหาคม 1886: หมู่บ้านและเรือกสวนไร่นาจำนวนมากถูกทำลาย
1912: 
25 มิถุนายน 1929: หมู่บ้านฟูตูถูกทำลาย
1935: 
กันยายน 1943: บ้านหลายหลังและพืชผลทางการเกษตรเสียหาย เกิดความอดอยาก
9–17 กันยายน1946: หมู่บ้านอางาฮาถูกทำลาย นำไปสู่การอพยพออกจากเกาะ
1986:
ภูมิศาสตร์ > ภูมิอากาศ

นีอูอาโฟโออูมีลักษณะภูมิอากาศร้อนชื้นหรือที่เรียกว่าภูมิอากาศแบบเส้นศูนย์สูตร โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยเท่ากับ 26.5 ° C และอาจแตกต่างได้ในแต่ละปี เกาะแห่งนี้มีฤดูกาลทั้งสิ้น 2 ฤดู ได้แก่ ฤดูฝนที่มีระยะเวลายาวนานตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน และฤดูแล้งสั้น ๆ ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงกันยายน ในช่วงฤดูฝนเป็นช่วงที่เกาะต้องเผชิญกับพายุฝนฟ้าคะนองและพายุหมุนเขตร้อน ซึ่งสร้างความเสียหายต่อสาธารณูปโภคและที่อยู่อาศัยในพื้นที่
การคมนาคม

นีอูอาโฟโออูไม่มีลากูน จึงไม่มีจุดทอดสมอเรือที่เหมาะสม นอกจากนี้บริเวณชายฝั่งมีลักษณะเป็นหน้าผา ส่งผลให้พื้นที่ขึ้นฝั่งมีน้อย และการเข้าถึงทางเรือทำได้ยากลำบากมาก ดังนั้นผู้คนและสินค้าจะต้องย้ายลงเรือขนาดเล็กก่อนขึ้นฝั่ง ทว่าปฏิบัติการเช่นนี้ยังคงมีอันตรายจากคลื่นที่มีกำลังแรง ท่าเรือที่มีอยู่เพียงแห่งเดียวของเกาะอยู่บริเวณอดีตเส้นทางลาวาไหลหลากที่ฟูตู ทางตะวันตกเกาะเกาะ ในทศวรรษ 2000 มีการก่อสร้างท่าเรือ แต่ได้รับความเสียหายจากคลื่นในปี 2014 ส่งผลให้มาตรฐานความปลอดภัยของท่าเรือต่ำกว่ามาตรฐาน
บรรณานุกรม > หนังสือ

Kempe, Stephan; Kazmierczak, Józef (2012). Terrestrial Analogues for Early Planetary Oceans: NIUAFO‘OU CALDERA LAKES (Tonga) and Their Geology, Water Chemistry, and Stromatolites. In: Hanslmeier A., Kempe S., Seckbach J. (eds) Life on Earth and other Planetary Bodies. Cellular Origin, Life in Extreme Habitats and Astrobiology, vol 24. Springer Netherlands. p. 195–234. ISBN 9789400749665.
Veys, Fanny Wonu (2017). Unwrapping Tongan Barkcloth: Encounters, Creativity and Female Agen. Bloomsbury Publishing. ISBN 9781474283311.
Dillon, Peter (1829). Narrative and Successful Result of a Voyage in the South Seas: Performed by Order of the Government of British India, to Ascertain the Actual Fate of La Pérouse's Expedition, Interspersed with Accounts of the Religion, Manners, Customs, and Cannibal Practices of the South Sea Islanders, เล่มที่ 2. Hurst, Chance, and Company, St. Paul's Church-Yard.
Howard, Alan; Rensel, Jan (2007). Island Legacy. A History of the Rotuman People (PDF). Trafford Publishing. p. 432. ISBN 9781425111243.
Rogers, Garth (1986). The fire has jumped. Eyewitness accounts of the eruption and evacuation of Niuafo'ou, Tonga (PDF). University of the South Pacific. p. 432. ISBN 9781425111243.
บรรณานุกรม > วิทยานิพนธ์

Tsukamoto, Akihisa (1988). The language of Niuafo'ou Island (PhD). Australian National University.
Quesada, Cécile (2006). Vivre dans une île-volcan : approche anthropologique des relations entre hommes et volcan à Niuafo'ou (Tonga, Polynésie Occidentale) (PhD) (ภาษาฝรั่งเศส). École des hautes études en sciences sociales.
บรรณานุกรม > วารสารวิชาการ

Quesada, Cécile (2005). "Les hommes et leurs volcans : représentations et gestion des phénomènes volcaniques en Polynésie (Hawaii et Royaume de Tonga)". Journal de la société des oceanistes: 64–73.
การปะทุของภูเขาไฟในปี 1943
แผนที่นีอูอาโฟโออูแสดงที่ตั้งของหมู่บ้าน
พระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนา

พระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ
พระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนา   (อังกฤษ: Act of Supremacy) พระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนาฉบับแรกมอบอำนาจให้สมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษเป็น “ประมุขสูงสุดของคริสตจักรแห่งอังกฤษ” ซึ่งยังคงเป็นอำนาจตามกฎหมายของพระมหากษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักรมาจนถึงทุกวันนี้ ประมุขสูงสุดกำหนดขึ้นโดยเฉพาะในการบรรยายอำนาจทางกฎหมายแพ่งของพระมหากษัตริย์ที่มีอำนาจเหนือกฎบัตรของคริสต์ศาสนจักรในอังกฤษ
ฉบับที่ 1

พระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนาของเดือนพฤศจิกายน ค.ศ.1534 (26 Hen. 8, c. 1) เป็นพระราชบัญญัติที่ออกโดยรัฐสภาแห่งอังกฤษภายใต้การปกครองของพระเจ้าเฮนรีที่ 8 ที่ประกาศให้พระองค์ทรง “เป็นประมุขสูงสุดผู้เดียวในโลกของคริสตจักรแห่งอังกฤษ” และทรงมีสิทธิทุกประการที่รวมทั้งด้านการปกครองและด้านทรัพย์สินและรายได้ที่เป็นของคริสต์ศาสนสถานในอังกฤษ
พระเจ้าเฮนรีทรงได้รับการประกาศให้เป็น “ผู้ปกป้องศรัทธา” (Fidei Defensor) ในปี ค.ศ. 1521 โดยสมเด็จพระสันตะปาปาลีโอที่ 10 เมื่อทรงพระราชนิพนธ์จุลสารที่กล่าวหามาร์ติน ลูเทอร์ว่าเป็นผู้นอกรีต  ต่อมาในปี ค.ศ. 1544 รัฐสภาแห่งอังกฤษก็มอบตำแหน่งเดียวกันนั้นให้แก่พระองค์ พระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนาของ ค.ศ.1534 เป็นพระราชบัญญัติที่เป็นการเริ่มการปฏิรูปศาสนาในอังกฤษ (English Reformation) อย่างเป็นทางการหลังจากที่คุกรุ่นมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1527 จุดประสงค์หลักของพระราชบัญญัติฉบับนี้ก็เพื่อที่จะให้พระเจ้าเฮนรีมีสิทธิขออนุญาตให้ประกาศว่าการเสกสมรสของพระองค์กับแคเธอรีนแห่งอารากอนพระมเหสีองค์แรกเป็นโมฆะ เพื่อที่พระองค์จะได้ไปเสกสมรสใหม่กับแอนน์ โบลีนผู้เป็นนางสนองพระโอษฐ์ของพระราชินีแคเธอรีน แต่สมเด็จพระสันตะปาปาคลีเมนต์ที่ 7 ก็ไม่ทรงยอมประทาน 
จากนั้นรัฐสภาก็ออกพระราชบัญญัติการเป็นกบฏต่อแผ่นดิน (Treasons Act 1534) ที่ประกาศว่าผู้ใดที่ไม่ยอมรับพระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนาและไม่ยอมรับในพระเกียรติศักดิ์, พระราชตำแหน่ง, และพระนามาภิไธยของพระมหากษัตริย์ผู้นั้นถือว่าเป็น “กบฏ”
ฉบับที่ 2 (ค.ศ. 1559)

พระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนาฉบับแรกถูกยุบเลิกในปี ค.ศ. 1554 โดยพระราชธิดาของพระเจ้าเฮนรีผู้ขึ้นครองราชย์เป็นพระราชินีโรมันคาทอลิกในพระนามพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แต่ก็มาได้รับการรื้อฟื้นอีกครั้งในรัชสมัยของพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 พระขนิษฐาต่างพระมารดาของพระราชินีนาถแมรีผู้เป็นโปรเตสแตนต์ พระราชินีนาถเอลิซาเบธทรงประกาศพระองค์เป็นประมุขสูงสุดของคริสตจักรแห่งอังกฤษ และทรงออกกฎคำสัตย์ปฏิญาณต่อประมุขสูงสุด (Oath of Supremacy) ที่มีผลต่อผู้ที่จะเข้ารับราชการหรือมีตำแหน่งหน้าที่ทางศาสนาที่จะต้องสาบานแสดงความสวามิภักดิ์ยอมรับว่าพระองค์เป็นประมุขของทั้งราชอาณาจักรและคริสต์ศาสนจักร ผู้ใดที่ไม่ยอมสาบานก็อาจจะถูกกล่าวหาว่าเป็นกบฏ การใช้ตำแหน่ง “Supreme Governor” แทนที่จะใช้คำว่า “Supreme Head” เช่นพระราชบิดาเป็นการผ่อนปรนความรู้สึกต่อต้านจากโรมันคาทอลิก และฝ่ายโปรเตสแตนต์เองที่อาจจะเป็นปฏิปักษ์ต่อการมีประมุขของคริสตจักรแห่งอังกฤษที่เป็นสตรี แต่พระราชินีนาถเอลิซาเบธผู้โดยทั่วไปแล้วไม่ทรงเป็นผู้ชอบใช้อำนาจอย่างรุนแรงก็มิได้ทรงไล่ลงโทษผู้ที่มีความคิดแตกต่างไปจากชนส่วนใหญ่ หรือผู้ที่มิได้ปฏิบัติตามกฎของคริสตจักรแห่งอังกฤษ นอกไปจากว่าการปฏิบัติเช่นที่ว่าขัดต่ออำนาจของพระมหากษัตริย์ที่รวมทั้งกรณี Vestments controversy
การรวมอำนาจทางศาสนาและทางรัฐภายใต้พระมหากษัตริย์ของราชวงศ์ทิวดอร์ของอังกฤษเป็นข้อที่ทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างปรัชญาการแยกสถาบันรัฐและคริสตจักรจากกันต่อมาอีกหลายศตวรรษ ข้อขัดแย้งทางปรัชญานี้นำไปสู่การแยกอำนาจทางรัฐธรรมนูญระหว่างอำนาจทางการเมืองจากอำนาจทางศาสนาในหลายประเทศเช่นในสหรัฐอเมริกา  แต่ในสหราชอาณาจักรพระมหากษัตริย์ผู้ทรงปกครองโดยรัฐสภายังคงทรงมีอำนาจและความสัมพันธ์ทางศาสนากับคริสตจักรแห่งอังกฤษอย่างใกล้ชิด
ดูเพิ่ม

สมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ
พระราชกฤษฎีกายุบอาราม
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ พระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนา
เนื้อหาเดิมของพระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนา ค.ศ.1534
เนื้อหาของพระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนา
ไฮโดรเจนไซยาไนด์

Chemical compound
ไฮโดรเจนไซยาไนด์ (อังกฤษ: Hydrogen cyanide, สูตรเคมี HCN) เป็นก๊าซซึ่งก่อให้เกิดอาการไอ มีเสมหะ และหลอดลมอักเสบเรื้อรัง ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ และคลื่นไส้อาเจียน เป็นก๊าซพิษที่ใช้ในสงคราม นอกจากนี้สารไนเทรตในบุหรี่ทำให้เกิดไฮโดรเจนไซยาไนด์ สารนี้เป็นตัวสกัดกั้นเอนไซม์ที่เกี่ยวกับการหายใจหลายตัว ทำให้เกิดความผิดปกติของการเผาผลาญพลังงานที่กล้ามเนื้อหัวใจและที่ผนังหลอดเลือด
คุณสมบัติทางเคมี

ไฮโดรเจนไซยาไนด์จะทำปฏิกิริยากับแอลคีนด้วยการเร่งปฏิกิริยาของสารประกอบนิกเกิล ปฏิกิริยานี้มีชื่อเรียกว่า hydrocyanation
โมเลกุล HCN สี่อันจะผ่านการ tetramerize เป็นdiaminomaleonitrile ซึ่งสามารถแปลงเป็นพิวรีนได้หลายชนิด
แหล่งข้อมูลอื่น

Institut national de recherche et de sécurité (1997). "Cyanure d'hydrogène et solutions aqueuses". Fiche toxicologique n° 4, Paris:INRS, 5pp. (PDF file, in French)
International Chemical Safety Card 0492
Hydrogen cyanide and cyanides (CICAD 61)
National Pollutant Inventory: Cyanide compounds fact sheet
NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
Department of health review
Density of Hydrogen Cyanide gas
| ด ค กสารประกอบไฮโดรเจน (H) |
| --- | --- |
 H3AsO3  H3AsO4  HAt  HSO3F  HBF4  HBr  HBrO  HBrO2  HBrO3  HBrO4  HCl  HClO  HClO2  HClO3  HClO4  HCN  HCNO  H2CrO4/H2Cr2O7  H2CO3  H2CS3  HF  HFO  HI  HIO  HIO2  HIO3  HIO4  H2MoO4  HNC  HNCO  HNO  HNO3  H2N2O2  HNO5S  H3NSO3  H2O  H2O2  H2O3  H3PO2  H3PO3  H3PO4  H4P2O7  H5P3O10  H2PtCl6  H2S  H2Se  H2SeO3  H2SeO4  H4SiO4  H2SiF6  H2SO3  H2SO4  H2SO5  H2S2O3  H2S2O6  H2S2O7  H2S2O8  CF3SO3H  H2Te  H2TeO3  H6TeO6  H4TiO4  H2Po  H3VO4  HCo(CO)4 
| เกลือและอนุพันธ์โคเวเลนต์ของไซยาไนด์ไอออน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| HCN |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | He |  |  |
| LiCN | Be(CN)2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | B | C | NH4CN | OCN−, -NCO | FCN | Ne |  |  |
| NaCN | Mg(CN)2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Al(CN)3 | SiCN | P(CN)3 | SCN−, -NCS, (SCN)2, S(CN)2 | ClCN | Ar |  |  |
| KCN | Ca(CN)2 | Sc(CN)3 | Ti(CN)4 | VO(CN)3 | Cr(CN)3 | Mn(CN)2 | Fe(CN)3, Fe(CN)64+, Fe(CN)63+ | Co(CN)2,  Co(CN)3 | Ni(CN)2 Ni(CN)42− | CuCN | Zn(CN)2 | Ga(CN)3 | Ge | As(CN)3 | SeCN− (SeCN)2 Se(CN)2 | BrCN | Kr |  |  |
| RbCN | Sr(CN)2 | Y(CN)3 | Zr(CN)4 | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd(CN)2 | AgCN | Cd(CN)2 | In(CN)3 | Sn | Sb | Te(CN)2, Te(CN)4 | ICN | XeCN |  |  |
| CsCN | Ba(CN)2 |   | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg2(CN)2,  Hg(CN)2 | TlCN | Pb(CN)2 | Bi(CN)3 | Po | At | Rn |  |  |
| Fr | Ra |   | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |  |  |
|  |  | ↓ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  | La | Ce(CN)3,  Ce(CN)4 | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd(CN)3 | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu |  |  |  |
|  |  | Ac | Th | Pa | UO2(CN)2 | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr |  |  |  |
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย
อุมัร อิบน์ อับดุลอะซีซ

อุมัร อิบน์ อับดุลอะซีซ (อาหรับ: عمر بن عبد العزيز, อักษรโรมัน: ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz; 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 680 – ป. 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 720) โดยทั่วไปรู้จักในพระนาม อุมัรที่ 2 (عمر الثاني) เป็นเคาะลีฟะฮ์แห่งรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์องค์ที่ 8 พระองค์ทรงมีส่วนสำคัญหลายประการและได้ปฏิรูปสังคม และมักระบุเป็นมุญัดดิดคนแรกและเคาะลีฟะฮ์ผู้ชอบธรรมแห่งอิสลามองค์ที่ 6
พระองค์เป็นลูกพี่ลูกน้องในอดีตเคาะลีฟะฮ์ โดยเป็นพระราชโอรสของอับดุลอะซีซ พระอนุชาในอับดุลมะลิก พระองค์ยังเป็นพระราชปนัดดาฝ่ายพระราชมารดาของอุมัร อิบน์ อับค็อฏฏอบ เคาะลีฟะฮ์องค์ที่ 2 ด้วย
ชีวิตช่วงต้น

อุมัรน่าจะเสด็จพระราชสมภพในมะดีนะฮ์เมื่อประมาณ ค.ศ. 680 อับดุลอะซีซ อิบน์ มัรวาน พระราชบิดาของพระองค์ อยู่ในตระกูลอุมัยยะฮ์อันมั่งคั่งในนครนี้ ส่วนอุมม์ อาศิม บินต์ อาศิม พระราชมารดา เป็นหลานวาสของเคาะลีฟะฮ์ อุมัร อิบน์ อัลค็อฏฏอบ (ค. 634 – 644) การที่อุมัรที่ 2 สืบเชื้อสายจากเคาะลีฟะฮ์อุมัรทำให้ภายหลังพระองค์เน้นย้ำในเรื่องนี้ และข้อมูลธรรมเนียมมุสลิมแยกพระองค์จากผู้นำอุมัยยะฮ์องค์อื่น ๆ ในช่วงที่พระองค์เสด็จพระราชสมภพนั้น ผู้ปกครองรัฐเคาะลีฟะฮ์มาจากสายซุฟยาน ซึ่งปกครองรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์จากดามัสกัส เมื่อเคาะลีฟะฮ์ ยะซีดที่ 1 และมุอาวิยะฮ์ที่ 2 พระราชโอรสของพระองค์และผู้สืบทอด สววรคตใน ค.ศ. 683 และ 684 ตามลำดับ อำนาจของอุมัยยะฮ์ล่มสลายทั่วรัฐเคาะลีฟะฮ์และตระกูลอุมัยยะฮ์ในฮิญาซ (รวมมะดีนะฮ์) ถูกขับออกจากบริเวณนี้โดยผู้สนับสนุนเคาะลีฟะฮ์คู่เข้าชิงที่มีฐานในมักกะฮ์นาม อับดุลลอฮ์ อิบน์ อัซซุบัยร์ ฝ่ายอุมัยยะฮ์ลี้ภัยไปที่ซีเรีย ซึ่งยังมีชนเผ่าอาหรับที่จงรักภักดีสนับสนุนราชวงศ์อยู่ โดยพวกชนเผ่าให้การยอมรับมัรวานที่ 1 พระอัยกาของอุมัร เป็นเคาะลีฟะฮ์และจัดตั้งการปกครองของอุมัยยะฮ์ในซีเรียใหม่
สวรรคต

ขณะเดินทางกลับจากอะเลปโปไปยังดามัสกัส หรืออาจกลับไปที่คฤหาสน์ Khunasira ของพระองค์ อุมัรกลับทรงพระประชวร พระองค์สวรรคตในช่วงวันที่ 5 กุมภาพันธ์ถึง 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 720 ขณะมีพระชนมพรรษา 37 พรรษา ที่หมู่บ้าน Dayr Sim'an (มีอีกชื่อว่า Dayr al-Naqira) ใกล้มะอะเราะตุนนัวะอ์มาน อุมัรได้ซื้อที่ดินด้วยเงินของพระองค์เองและฝังในหมู่บ้านนั้น โดยซากสุสานที่ไม่ทราบวันก่อสร้างของพระองค์ยังคงปรากฏให้เห็นอยู่ ยะซีดที่ 2 ขึ้นครองราชย์ถัดจากอุมัรที่ 2
ณ วันที่ 26 พฤษภาคม ค.ศ. 2020 ในช่วงสงครามกลางเมืองซีเรีย มีรายงานกองกำลังอาสาสมัครที่หนุนโดยอิหร่านเข้าจู่โจมสุสานของอุมัร ตามภาพวิดีโอที่เผยแพร่ในหน้าเพจที่สนับสนุนรัฐบาลซีเรียบนสื่อสังคม ส่วนอีกวิดีโอหนึ่งแสดงภาพสุสานที่ถูกเปิดและไม่มีศพข้างใน ไม่มีข้อมูลว่าส่วนหลงเหลือที่อยู่ข้างในนั้นถูกย้ายไปไว้ที่ไหน
การกำเนิดพายุหมุนเขตร้อน

เส้นทางเดินพายุหมุนเขตร้อนทั่วโลก ระหว่างปี พ.ศ. 2528 ถึง 2547 แสดงให้เห็นถึงบริเวณต่าง ๆ ที่พายุหมุนเขตร้อนมักพัฒนาขึ้น
การกำเนิดพายุหมุนเขตร้อน คือการพัฒนาและทวีกำลังแรงขึ้นของพายุหมุนเขตร้อนในบรรยากาศ โดยกลไกที่เกิดขึ้นของการกำเนิดพายุหมุนเขตร้อน มีความแตกต่างกับกลไกการเกิดของการกำเนิดพายุหมุนละติจูดกลาง โดยการกำเนิดพายุหมุนเขตร้อนจะเกี่ยวข้องกับแกนอบอุ่น เนื่องจากการพาความร้อนอย่างมีนัยสำคัญในสภาวะแวดล้อมที่เหมาะสม ซึ่งต้องการความต้องการหลักหกประการ ได้แก่ อุณหภูมิพื้นผิวน้ำทะเลที่อบอุ่นพอ ความไม่แน่นอนในชั้นบรรยากาศ ความชื้นสูงในโทรโพสเฟียร์ระดับต่ำถึงกลาง มีแรงคอริโอลิสอย่างเพียงพอในการพัฒนาของศูนย์กลางความกดอากาศต่ำ พื้นที่ระดับต่ำหรือหย่อมความกดอากาศต่ำที่มีอยู่เดิม และลมเฉือนแนวตั้งระดับต่ำ
พายุหมุนเขตร้อนมีแนวโน้มที่จะพัฒนาในช่วงฤดูร้อน แต่ก็ยังได้รับการตั้งข้อสังเกตกับแอ่งที่มีพายุเกิดมากที่สุด ซึ่งมีแนวโน้มในทุกเดือน วัฎจักรภูมิอากาศ อย่างเช่น ความผันแปรของระบบอากาศในซีกโลกใต้-เอลนีโญ (ENSO) และ ความผันแปรของแมดเดน-จูเลียน สามารถปรับระยะเวลาและความถี่ในการพัฒนาของพายุหมุนเขตร้อนได้ ข้อจำกัดความรุนแรงของพายุหมุนเขตร้อน เกี่ยวข้องอย่างยิ่งกับอุณหภูมิของน้ำในระหว่างทางที่พายุเคลื่อนผ่าน โดยเฉลี่ยทั่วโลก มีพายุหมุนเขตร้อนในระดับพายุโซนร้อน 86 ลูกทุกปี ในจำนวนนั้นทวีกำลังเป็นพายุไต้ฝุ่น/พายุเฮอร์ริเคน 47 ลูก และ 20 ลูกเป็นพายุหมุนเขตร้อนที่มีความรุนแรง (อย่างน้อยมีความรุนแรงระดับ 3 ตามมาตราเฮอร์ริเคนแซฟเฟอร์–ซิมป์สัน)
ความต้องการสำหรับการก่อตัวของพายุหมุนเขตร้อน

มีความต้องการหลักหกประการ ได้แก่ อุณหภูมิพื้นผิวน้ำทะเลที่อบอุ่นพอ ความไม่แน่นอนในชั้นบรรยากาศ ความชื้นสูงในโทรโพสเฟียร์ระดับต่ำถึงกลาง มีแรงคอริโอลิสอย่างเพียงพอในการพัฒนาของศูนย์กลางความกดอากาศต่ำ พื้นที่ระดับต่ำหรือหย่อมความกดอากาศต่ำที่มีอยู่เดิม และลมเฉือนแนวตั้งระดับต่ำ แม้เงื่อนไขเหล่านี้เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการก่อตัวของพายุหมุนเขตร้อน พวกมันก็ไม่ได้รับประกันว่าจะมีพายุหมุนเขตร้อนก่อตัวขึ้นเสมอไป
ความต้องการสำหรับการก่อตัวของพายุหมุนเขตร้อน > น้ำอุ่น การไร้เสถียรภาพ และความชื้นที่ความสูงระดับกลาง

บทความหลัก: อัตราการลดลงของอุณหภูมิ
โดยปกติ น้ำทะเลที่อุณหภูมิ 26.5 °ซ (79.7 °ฟ) ที่ทอดตัวตลอดแนวและมีความลึกอย่างน้อย 50 เมตร ถือว่าเป็นขั้นต่ำของการบำรุงรักษาเมโซไซโคลน (ระบบอากาศแบบหมุนวน) แบบพิเศษ นั้นคือพายุหมุนเขตร้อน น้ำอุ่นเหล่านี้มีความจำเป็นในการใช้บำรุงรักษาแกนอบอุ่นในฐานะเชื้อเพลิงของระบบ ซึ่งอุณหภูมินี้ดีกว่า 16.1 °ซ (60.9 °ฟ) ที่เป็นอุณหภูมิเฉลี่ยของพื้นผิวมหาสมุทรทั่วโลก อย่างไรก็ตาม ความต้องการเหล่านี้เป็นเพียงพื้นฐานทั่วไป เพราะถือว่าสภาพแวดล้อมโดยรอบบริเวณเป็นตัวเสนอโดยเฉลี่ย[ต้องการอ้างอิง]
พายุหมุนเขตร้อนรู้จักจัดรูปแบบแม้ในสภาวะปกติที่ไม่อาจพบได้ ตัวอย่าง อากาศที่มีอุณหภูมิเย็นที่ระดับความสูงที่สูงขึ้น (เช่น ณ ระดับความสูง 500 hPa หรือ 5.9 กม.) สามารถก่อให้เกิดการกำเนิดพายุหมุนเขตร้อนที่อุณหภูมิน้ำทะเลต่ำกว่า ในขณะที่อัตราการลดลงของอุณหภูมิแน่นอน เป็นสิ่งจำเป็นที่จะทำให้ชั้นบรรยากาศเกิดความไม่เสถียรอย่างเพียงพอสำหรับการพาความร้อน ในชั้นบรรยากาศที่ชื้น อัตราการลดลงของอุณหภูมิคือ 6.5 °ซ/กม. ขณะที่ในชั้นบรรยากาศมีความชื้นสัมพัทธ์ต่ำกว่า 100% ความต้องการอัตราการลดลงของอุณหภูมิคือ 9.8 °ซ/กม.
ที่ระดับความสูง 500 hPa อุณหภูมิเฉลี่ยในชั้นบรรยากาศภายในเขตร้อนคือ −7°ซ (18°ฟ) แต่อากาศในเขตร้อนโดยปกติมักจะแห้งที่ระดับความสูงนี้ ทำให้อากาศปกติเป็นอุณหภูมิกระเปาะเปียก หรือเย็นจนมันชื้น เพื่อเป็นอุณหภูมิที่ดีขึ้นนั้นสามารถรองรับการพาความร้อนได้ อุณหภูมิกระเปาะเปียกที่ความสูง 500 hPa ในเขตร้อนคือ 26.5°ซ และอุณหภูมินี้ต้องการการเพิ่มขึ้นหรือลงลงตามส่วน 1°ซ ในอุณหภูมิพื้นผิวน้ำทะเล สำหรับ 1°ซ การเปลี่ยนแปลงที่ 500 hPa ภายใต้ไซโคลนอันหนาวเย็น อุณหภูมิที่ 500 hPa สามารถลดลงต่ำสุดไปได้ที่ −30°ซ ซึ่งสามารถชักนำการพาความร้อน แม้อยู่ในบรรยากาศที่แห้งแล้งที่สุด นอกจากนี้ยังอธิบายว่าทำไมความขื้นในระดับกลางของโทรโพสเฟียร์ ประมาณ 500 hPa นั้นเป็นความจำเป็นปกติสำหรับการพัฒนาพายุหมุน อย่างไรก็ตาม เมื่อพบอากาศแห้งที่ความสูงเดียวกัน อุณหภูมิที่ระดับ 500 hPa นั้นต้องการที่จะเย็นลงเป็นบรรยากาศที่แห้ง เพื่อให้เกิดอัตราการลดลงของอุณหภูมิ (Lapse rate) ขนาดใหญ่สำหรับความไม่แน่นอนกว่าบรรยากาศที่ชื้น ที่ความสูงใกล้กับโทรโพพอส ค่าอุณหภูมิโดยเฉลี่ย 30 ปี (ในการตรวจวัดในช่วงที่ครอบคลุมตั้งแต่ปี 2504 ถึง 2533) คือ −77°ซ (−132°ฟ) ตัวอย่างของพายุหมุนเขตร้อนในปัจจุบันที่รักษาตัวมันเองไว้บนน้ำที่เย็นได้คือ พายุเฮอร์ริเคนเอ็ปไซลอน ในฤดูพายุเฮอร์ริเคนแอตแลนติก พ.ศ. 2549
ความต้องการสำหรับการก่อตัวของพายุหมุนเขตร้อน > น้ำอุ่น การไร้เสถียรภาพ และความชื้นที่ความสูงระดับกลาง > บทบาทของความรุนแรงสูงสุดที่อาจจะเกิดขึ้น (MPI)

เคอร์รี เอมานูเอล ศาสตราจารย์ด้านอุตุนิยมวิทยาชาวอเมริกัน ได้สร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ขึ้นเมื่อราวปี 2531 ในการคำนวณขีดจำกัดสูงสุดของความรุนแรงพายุหมุนเขตร้อน โดยตั้งอยู่บนอุณหภูมิพื้นผิวน้ำทะเลและโครงร่างเกี่ยวกับบรรยากาศ จากการดำเนินแบบจำลองโลกล่าสุด แบบจำลองของเอมานูเอลนี้เรียกว่า ความรุนแรงสูงสุดที่อาจจะเกิดขึ้น (Maximum potential intensity) หรือ MPI ซึ่งแผนที่ที่ถูกสร้างขึ้นจากสมการนั้น แสดงภูมิภาคที่พายุโซนร้อนและพายุหมุนเขตร้อนมีความเป็นไปได้ว่าจะก่อตัวขึ้น ขึ้นอยู่กับอุณหพลศาสตร์ของบรรยากาศในเวลาของการดำเนินแบบจำลองล่าสุด (เช่น 0000 หรือ 1200 UTC) โดยไม่ได้คำนึงถึงลมเฉือนแนวตั้ง
ความต้องการสำหรับการก่อตัวของพายุหมุนเขตร้อน > แรงคอริออลิส

บทความหลัก: แรงคอริออลิส
ระยะห่างน้อยที่สุด 500 กิโลเมตร (310 ไมล์) จากเส้นศูนย์สูตรนั้นเป็นปกติสำหรับความต้องการในการกำเนิดพายุหมุนเขตร้อน แรงคอริออลิสบอกให้รู้การหมุนบนกระแสอากาศ และเกิดเป็นลมเพื่อไหลไปทางความกดอากาศต่ำที่ถูกสร้างขึ้นโดยความหย่อมความกดอากาศต่ำที่มีอยู่ก่อน (Pre-existing disturbance) ในพื้นที่ขนาดเล็กมากหรือไม่มีแรงคอริออลิสอยู่ (เช่น ใกล้กับเส้นศูนย์สูตร) เฉพาะแรงบรรยากาศนัยสำคัญเท่านั้นที่สามารถเล่นกับแรงความดันลาดชัน (Pressure gradient force) ได้ (ความกดอากาศที่ต่างกันนั้นเป็นสาเหตุให้ลมพัดจากความกดอากาศสูงไปหาต่ำ) และแรงเสียดทานขนาดเล็ก ทั้งสองนี้อย่างใดอย่างหนึ่งจะไม่เป็นสาเหตุให้เกิดการหมุนในขนาดใหญ่สำหรับการก่อตัวของพายุหมุนเขตร้อน การดำรงอยู่ของแรงคอริออลิสอย่างมีนัยสำคัญจะเปิดทางให้เกิดการก่อตัวลมหมุนวนเพื่อให้บรรลุผลความสมดุลลมแนวลาด ความสมดุลเงื่อนไขนี้พบได้ในพายุหมุนเขตร้อนที่เจริญเต็มที่ นั่นจะช่วยความร้อนแฝงจำเพาะมุ่งไปใกล้กับแกนของพายุ นี่เป็นผลในบำรุงรักษาหรือการเพิ่มความรุนแรงของลมหมุนวน ถ้าปัจจัยในการก่อตัวอื่น ๆ นั้นว่าง