stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ลุย

| ลุย |
| --- | --- |

สร้างโดย: บริษัท ดีด้า วิดีโอ โปรดักชั่น จำกัด
เขียนโดย: เสนีย์ บุษประกาศ
กำกับโดย: วิชัย นิ่มสกุล
แสดงนำ: วีรภาพ สุภาพไพบูลย์ จีรนันท์ มะโนแจ่ม ภัทรธิดา พัชรวีระพงษ์ อคัมย์สิริ สุวรรณศุข
ผู้ประพันธ์ดนตรีแก่นเรื่อง: เสือ สูงเนิน   บอดี้สแลม
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: ลุย โดย เสือ สูงเนิน
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: ความรัก โดย บอดี้สแลม  เปราะบาง โดย บอดี้สแลม   คำใดไม่ซึ้ง  โดย ดิ อินโนเซนท์
จำนวนตอน: 18 ตอน
การผลิต
ผู้อำนวยการสร้าง: บอร์ดคณะกรรมการพิจารณาการบริหารช่อง 7   สยม สังวริบุตร
ความยาวตอน: 120 นาที/ตอน
ออกอากาศ
เครือข่าย: สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
ออกอากาศ: 20 เมษายน พ.ศ. 2554 – 16 มิถุนายน พ.ศ. 2554
ลุย เป็นบทประพันธ์ของ เสนีย์ บุษปะเกศ เคยนำไปสร้างเป็น ภาพยนตร์ไทย ในชื่อเดียวกัน สร้างโดย ไฟว์สตาร์ กำกับโดย รุจน์ รณภพ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, สรพงษ์ ชาตรี, อรัญญา นามวงศ์, มยุรฉัตร เหมือนประสิทธิเวช, ดวงใจ หทัยกาญจน์, อุเทน บุญยงค์ ออกฉายในปี พ.ศ. 2520
จากนั้นทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 บอร์ดคณะกรรมการพิจารณาการบริหารช่อง 7 ได้อนุมัติ ได้นำบทประพันธ์นี้มาทำเป็นละครซึ่งผู้จัด บริษัท ดีด้า วิดีโอ โปรดักชั่น จำกัด ตอนแรกวางตัวบทพระเอกไว้ที่ ณัฐวุฒิ สกิดใจ แต่ด้วยเหตุที่ว่า ณัฐวุฒิ สกิดใจได้ย้ายไปอยู่กับสถานีไทยทีวีสีช่อง 3 แทน ต่อมาบทดังกล่าวเป็นของวีรภาพ สุภาพไพบูลย์ ประกบคู่กับนางเอกของช่อง 7 มากมาย เช่น จีรนันท์ มะโนแจ่ม,ภัทรธิดา พัชรวีระพงษ์, อคัมย์สิริ สุวรรณศุข, มรกต กิตติสาระ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีนักแสดงอื่น ๆ อีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น แซมมี่ เคาวเวลล์, เขตต์ ฐานทัพ, ภาณุ สุวรรณโณ, ดนัย สมุทรโคจร ออกอากาศในคืนวันพุธ-พฤหัสบดี ระหว่างวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2554 - 16 มิถุนายน พ.ศ. 2554 ในเวลา 20.25 น. และออกอากาศอีกครั้ง วันอังคารที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2556 ทุกวันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 13.00 - 14.55 น.
ลุย เป็นละครโทรทัศน์ที่มีเรตติ้งเป็นอันดับ 4 ของปีของช่อง 7 โดยมีเรตติ้งเฉลี่ยอยู่ที่ 14.6 คิดเป็นจำนวนผู้ชม 9.260 ล้านคน
รายชื่อนักแสดง

| ตัวละคร | นักแสดง |
| --- | --- |
ลุย หล่มสัก: วีรภาพ สุภาพไพบูลย์
ไทรงาม: จีรนันท์ มะโนแจ่ม
สร้อยคีรี: ภัทรธิดา พัชรวีระพงษ์
บุปผา: อคัมย์สิริ สุวรรณศุข
องศา: เขตต์ ฐานทัพ
ฟางแก้ว: มรกต กิตติสาระ
น็อต: แซมมี่ เคาวเวลล์
ประดู่: ธันย์ชนก ฤทธินาคา
บอย: พูลภัทร อัตถปัญญาพล
เมธา: ชยพล บุนนาค
อัสนี: ภาณุ สุวรรณโณ
เดือน: ดนัย สมุทรโคจร
แวววัลย์: แพร เอมเมอรี่
กริช ลมกรด: อนุสรณ์ เตชะปัญญา
ประกาศิต: โอริเวอร์ บีเวอร์
ขรรค์ชัย: ภูธฤทธิ์ พรหมบันดาล
ทองเพชร: ทองขาว ภัทรโชคชัย
ศักดา: ประกาศิต  โบสุวรรณ
เทียว สิบทิศ: เบคิม ฤทธิ์
เด็ด: จักรกฤษณ์ คชรัตน์
ชาติ: โอลิเวอร์ สถิตย์วงศ์วัฒนา
นักแสดงรับเชิญ
สิงห์: เวนช์ ฟอลโคเนอร์
สถิตย์: เลิศพร อารยะโกศล  
: ศศินา วิมุตตานนท์
: จิรกิตติ์ สุวรรณภาพ
ทอม: เขมะ วิถี
บอย (วัยเด็ก): มณฑล สุรวิทย์ธรรมะ
ประดู่ (วัยเด็ก): พรสรวง รวยรื่น
แหล่งข้อมูลอื่น

ลุย ที่สยามโซน
คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

| --- | --- |
Faculty of Agriculture,   Khon Kaen University

ชื่อย่อ: กษ. / AG
สถาปนา: 24 มิถุนายน พ.ศ. 2507 (60 ปี)
สังกัดการศึกษา: มหาวิทยาลัยขอนแก่น
คณบดี: รศ.ดร.ดรุณี โชติษฐยางกูร   (พ.ศ. 2562-ปัจจุบัน)
ที่อยู่: 123 หมู่ 16 ถนนมิตรภาพ ตำบลในเมือง  อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 40002
วารสาร: วารสารแก่นเกษตร
สี:   สีเขียว
มาสคอต: ควายและคันไถ
เว็บไซต์: ag.kku.ac.th
คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (อังกฤษ: Faculty of Agriculture, Khon Kaen University) เป็นส่วนราชการไทยระดับคณะวิชา สังกัดมหาวิทยาลัยขอนแก่น กระทรวงศึกษาธิการ เป็นคณะวิชาที่จัดตั้งขึ้นพร้อมกับคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ (ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นคณะวิทยาศาสตร์) และคณะวิศวกรรมศาสตร์ ซึ่งได้ถือว่าเป็นคณะแรกตั้งของการสถาปนามหาวิทยาลัย ถือว่าเป็นสถาบันการศึกษาทางด้านเกษตรศาสตร์แห่งแรกในภูมิภาค
ประวัติ

คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จัดตั้งขึ้นเพื่อสนองความต้องการเร่งด่วนในการผลิตบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในทางเทคโนโลยีการเกษตรแผนใหม่ เพื่อการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตามมติของคณะกรรมการพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือเมื่อ พ.ศ. 2505
คณะเกษตรศาสตร์ได้เริ่มรับนักศึกษารุ่นแรกเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2507 มีนักศึกษาทั้งสิ้น 49 คน ซึ่งการเรียนการสอนในสองปีแรกนั้น ใช้สถานที่ของคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (ในปัจจุบันคือ มหาวิทยาลัยมหิดล) อาจารย์ผู้สอนส่วนใหญ่เป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และอาจารย์จากคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
เมื่อต้นเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2509 ซึ่งเป็นปีการศึกษาที่ 3 อาจารย์และนักศึกษาทั้งหมดของคณะฯ ก็ได้ย้ายมาศึกษาที่จังหวัดขอนแก่น ณ บริเวณที่ตั้งของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในปัจจุบัน โดยใช้สถานที่ของตึกคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์เป็นทั้งห้องเรียนและห้องทำงานอาจารย์ ต่อมารัฐบาลนิวซีแลนด์ ซึ่งได้ให้ความช่วยเหลือในการจัดตั้งคณะเกษตรศาสตร์มาตั้งแต่ต้น ได้อนุมัติเงินเป็นค่าก่อสร้างตึกคณะฯ ได้มีการประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์อาคารเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2509 โดย Sir Stephen Wire เอกอัครราชทูตนิวซีแลนด์ ประจำประเทศไทย
ตึกคณะเกษตรศาสตร์สำเร็จเรียบร้อยในปี พ.ศ. 2510 และได้ใช้เป็นสถานที่ทำพิธีเปิดมหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเป็นประธานประกอบพิธี เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2510
คณะเกษตรศาสตร์ได้ดำเนินการสอนนักศึกษาในภาควิชาต่างๆ เพื่อผลิตบัณฑิตทางการเกษตรที่มีความรู้ความสามารถในด้านเกษตรทั่วไป และมีความสามารถเฉพาะสาขา และมีหน้าที่ทำการดำเนินงานวิจัยทางการเกษตร เพื่อส่งเสริมความก้าวหน้าทางวิชาการ อันจะเป็นประโยชน์ทั้งต่อการสอน การพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนายกระดับการเกษตรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
สัญลักษณ์

สัญลักษณ์ประจำคณะ
สัญลักษณ์ประจำคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น คือ ควาย และคันไถ หมายถึง การทำนาในสมัยก่อน ต้องใช้ควายและคันไถเป็นเครื่องมือในการปลูกข้าว เป็นรากฐานของการทำการเกษตร ซึ่งเป็นอาชีพหลักของชาวไทย
สีประจำคณะ
สีเขียว
หน่วยงาน

สำนักงานเลขานุการ
สาขาวิชาสัตวศาสตร์
สาขาวิชาส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร
สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์การเกษตรและธุรกิจเกษตร
สาขาวิชาประมง
สาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม
สาขาวิชากีฏวิทยา
สาขาวิชาโรคพืชวิทยา
สาขาวิชาพืชสวน
สาขาวิชาพืชไร่
สาขาวิชาเกษตรนวัตกรรม
หลักสูตร

| หลักสูตรที่เปิดสอนในคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น> ระดับปริญญาตรี | หลักสูตรที่เปิดสอนในคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น> ระดับปริญญาโท | หลักสูตรที่เปิดสอนในคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น> ระดับปริญญาเอก | หลักสูตรที่เปิดสอนในคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น>  |
| --- | --- | --- | --- |
|  หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาพืชไร่  สาขาวิชาพืชสวน  สาขาวิชาโรคพืชวิทยา  สาขาวิชากีฏวิทยา  สาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม  สาขาวิชาส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร  สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์การเกษตรและธุรกิจเกษตร หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาสัตวศาสตร์ หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) สาขาวิชาการประมง หลักสูตรเกษตรศาสตรบัณฑิต (กษ.บ.) สาขาวิชาเกษตรนวัตกรรม |  หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (วท.ม.) สาขาวิชาเกษตรศาสตร์ (นานาชาติ)  สาขาวิชาสัตวศาสตร์  สาขาวิชาส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร  สาขาวิชาเกษตรเชิงระบบเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน  สาขาวิชาธุรกิจการเกษตร  สาขาวิชาการประมง  สาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม  สาขาวิชากีฏวิทยา  สาขาวิชาโรคพืชวิทยา  สาขาวิชาพืชสวน  สาขาวิชาพืชไร่  สาขาวิชาพืชไร่ (นานาชาติ) |  หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ปร.ด.) สาขาวิชาเกษตรศาสตร์ (นานาชาติ)  สาขาวิชาสัตวศาสตร์  สาขาวิชาเกษตรเชิงระบบเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน  สาขาวิชาการประมง  สาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม  สาขาวิชากีฏวิทยา  สาขาวิชาโรคพืชวิทยา  สาขาวิชาพืชสวน  สาขาวิชาพืชไร่  สาขาวิชาพืชไร่ (นานาชาติ) |  |
คณบดี

| ทำเนียบคณบดีคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น> รายนามคณบดี | ทำเนียบคณบดีคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น> วาระการดำรงตำแหน่ง | ทำเนียบคณบดีคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น>  |
| --- | --- | --- |
| 1. ศาสตราจารย์ พิมล กลกิจ | พ.ศ. 2509 - พ.ศ. 2510 (รักษาการแทนฯ) |  |
| 2. รองศาสตราจารย์ ดร.กวี จุติกุล | 1 ธันวาคม 2510 - พ.ศ. 2529 |  |
| 3. ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ทวีสุข แสนทวีสุข | พ.ศ. 2529 - พ.ศ. 2533 |  |
| 4. รองศาสตราจารย์ ดร.อดุลย์ อภินันทร์ | พ.ศ. 2533 - พ.ศ. 2537 |  |
| 5. รองศาสตราจารย์ ดร.อารันต์ พัฒโนทัย | พ.ศ. 2537 - พ.ศ. 2541 |  |
| 6. รองศาสตราจารย์ ดร.เอนก โตภาคงาม | พ.ศ. 2541 - พ.ศ. 2545 |  |
| 7. รองศาสตราจารย์ ดร.อัศนี ปราจีนบูรวรรณ์ |  พ.ศ. 2545 - พ.ศ. 2548   พ.ศ. 2548 - พ.ศ. 2551 |  |
| 8. รองศาสตราจารย์ อนันต์ พลธานี | พ.ศ. 2551 - พ.ศ. 2555 |  |
| 9. รองศาสตราจารย์ ดร.มนต์ชัย ดวงจินดา | พ.ศ. 2555 - 2562 |  |
| 10. รองศาสตราจารย์ ดร.ดรุณี โชติษฐยางกูร | พ.ศ. 2562 - ปัจจุบัน |  |

หมายเหตุ คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งคณบดี และผู้รักษาการแทนคณบดี เป็นคำนำหน้านามตามตำแหน่งทางวิชาการในขณะนั้น
บุคคลที่มีชื่อเสียง

ดูเพิ่ม รายนามบุคคลที่มีชื่อเสียงจากมหาวิทยาลัยขอนแก่น
หม่อมหลวงจักรานพคุณ ทองใหญ่ (ศิษย์เก่า) : นักวิชาการเกษตร นักเขียนชาวไทย
พิศิษฐ์ ชาญเสนาะ (ศิษย์เก่า) : นายกสมาคมหยาดฝนแห่งประเทศไทย และนักอนุรักษ์ป่าไม้
มาลีรัตน์ แก้วก่า (ศิษย์เก่า) : นักการเมือง
วสุ ห้าวหาญ (ศิษย์เก่า) : นักแต่งเพลง
รองศาสตราจารย์ ดร.สมจิตต์ ยอดเศรณี (อดีตอาจารย์) : อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
อรรถ อินทลักษณ์ (ศิษย์เก่า) : อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ศาสตราจารย์ ดร.อารันต์ พัฒนโนทัย (อาจารย์) : เมธีวิจัยอาวุโส สกว.
เอกชัย โชติรุ่งโรจน์ (ศิษย์เก่า) : นักดนตรี สมาชิกวง Tattoo Colour
หมายเหตุ รายนามดังกล่าว จัดเรียงชื่อและนามสกุลตามตัวอักษร
ดูเพิ่ม

มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะเกษตรศาสตร์", ขอนแก่น 18 ปี, 2525, หน้า 61 - 76
มหาวิทยาลัยขอนแก่น, "คณะเกษตรศาสตร์", 30 ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ขอนแก่น : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2537, หน้า 32 - 35
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เก็บถาวร 2012-12-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เว็บไซต์สมาคมศิษย์เก่าคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เก็บถาวร 2010-12-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
กีฬาประเพณี ๔ จอบแห่งชาติ
| ด ค กรายชื่อโรงเรียนเกษตรในประเทศไทย  |
| --- | --- |
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ: กาฬสินธุ์ • นครพนม • นราธิวาสราชนครินทร์ • นเรศวร • มหาสารคาม • รามคำแหง • สุโขทัยธรรมาธิราช • อุบลราชธานี
สถาบันอุดมศึกษา  ในกำกับของรัฐ: เกษตรศาสตร์ (เกษตร) • เกษตรศาสตร์ (เกษตร กำแพงแสน) • เกษตรศาสตร์ (ทรัพยากรธรรมชาติและอุตสาหกรรมเกษตร) • เกษตรศาสตร์ (อุตสาหกรรมเกษตร) • เกษตรศาสตร์ (บูรณาการศาสตร์ ) •ขอนแก่น (เกษตรศาสตร์) • ขอนแก่น (สหวิทยาการ) • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ • ทักษิณ • เทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง • เทคโนโลยีสุรนารี • ธรรมศาสตร์ • บูรพา • พะเยา • มหิดล • แม่ฟ้าหลวง • แม่โจ้ • วลัยลักษณ์ • ศิลปากร • สงขลานครินทร์ (ทรัพยากรธรรมชาติ) • สงขลานครินทร์ (อุตสาหกรรมเกษตร)
มหาวิทยาลัยราชภัฏ: จันทรเกษม • เชียงใหม่ • นครสวรรค์ • บ้านสมเด็จเจ้าพระยา • บุรีรัมย์ • พิบูลสงคราม • เพชรบุรี • เพชรบูรณ์ • ภูเก็ต • มหาสารคาม • ยะลา • รำไพพรรณี • ลำปาง • วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ • สกลนคร • สงขลา • อุตรดิตถ์ • อุบลราชธานี
มหาวิทยาลัย  เทคโนโลยีราชมงคล: ตะวันออก • ธัญบุรี • ล้านนา • สุวรรณภูมิ • อีสาน
สถาบันอุดมศึกษาเอกชน: รังสิต
กิจกรรมและประเพณี: กีฬาประเพณี ๔ จอบแห่งชาติ (งานประเพณี ๔ จอบแห่งชาติ)
รายชื่อ • หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย
| ด ค กรายชื่อโรงเรียนประมงในประเทศไทย  |
| --- | --- |
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ: กาฬสินธุ์ • นเรศวร • มหาสารคาม • อุบลราชธานี
สถาบันอุดมศึกษา  ในกำกับของรัฐ: เกษตรศาสตร์ (ประมง) • เกษตรศาสตร์ (ทรัพยากรธรรมชาติและอุตสาหกรรมเกษตร) • ขอนแก่น (เกษตรศาสตร์) • ขอนแก่น (สหวิทยาการ) • จุฬาลงกรณ์ • เชียงใหม่ (เกษตรศาสตร์) • เชียงใหม่ (อุตสาหกรรมเกษตร) • ทักษิณ • เทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง • บูรพา (วิทยาศาสตร์) • บูรพา (เทคโนโลยีทางทะเล) • พะเยา • แม่โจ้ • วลัยลักษณ์ (สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร) • วลัยลักษณ์ (สำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์และทรัพยากร) • ศิลปากร • สงขลานครินทร์ (ทรัพยากรธรรมชาติ) • สงขลานครินทร์ (วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี) • สงขลานครินทร์ (วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอุตสาหกรรม)
มหาวิทยาลัยราชภัฏ: นครสวรรค์ • เพชรบุรี • ภูเก็ต • ยะลา • สงขลา • สุราษฎร์ธานี
มหาวิทยาลัย  เทคโนโลยีราชมงคล: ตะวันออก (เกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ) • ตะวันออก (เทคโนโลยีอุตสาหกรรมเกษตร) • ธัญบุรี • ล้านนา • ศรีวิชัย (วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการประมง) • ศรีวิชัย (เกษตรศาสตร์) • สุวรรณภูมิ • อีสาน (ทรัพยากรธรรมชาติ) • อีสาน (เกษตรศาสตร์และเทคโนโลยี)
รายชื่อ • หมวดหมู่ • โครงการ • สถานีย่อย
คณะลูกเสือแห่งชาติ

| --- | --- |
National Scout Organization of Thailand
ตราสัญลักษณ์
คําขวัญ: เสียชีพอย่าเสียสัตย์
ก่อตั้ง: 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2454; 113 ปีก่อน (2454-07-01)
ผู้ก่อตั้ง: พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ประเภท: นิติบุคคล หน่วยงานของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการ
ที่ตั้ง: เลขที่ 60/38 อาคารเฉลิมพระเกียรติ 84 พรรษา ตำบลบางพระ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี 20100
สมาชิก (พ.ศ. 2553) : 1,360,689 คน
เลขาธิการ: วรัท พฤกษาทวีกุล
บุคลากรหลัก: พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระมหากษัตริย์ไทย) (ประมุขลูกเสือแห่งชาติ) สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี​ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ (องค์อุปถัมภิกา) แพทองธาร ชินวัตร (นายกรัฐมนตรีไทย) (นายกสภาลูกเสือไทย) พลตำรวจเอก เพิ่มพูน ชิดชอบ (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ) (ประธานกรรมการบริหาร)
องค์กรแม่: องค์การลูกเสือโลก
องค์กรปกครอง: กระทรวงศึกษาธิการ
พนักงาน (พ.ศ. 2565) : 68 คน
เว็บไซต์: เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
ชื่อในอดีต: คณะลูกเสือสยาม
คณะลูกเสือแห่งชาติ หรือ สำนักงานลูกเสือแห่งชาติ (อังกฤษ: National Scout Organization of Thailand) เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบกิจการลูกเสือของประเทศไทย มีฐานะเป็นนิติบุคคล ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2454 โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้เข้าร่วมสมัชชาลูกเสือโลกเมื่อ พ.ศ. 2465
ประวัติกิจการลูกเสือไทย

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระชนมายุได้ 13 พรรษา ได้เสด็จไปทรงศึกษา ณ ประเทศสหราชอาณาจักร ระหว่างที่ทรงศึกษาอยู่นั้น ได้ทรงทราบเรื่องการสู้รบเพื่อรักษาเมืองมาฟิคิง (Mafeking) ของลอร์ด โรเบิร์ต เบเดน-โพเอลล์ (Lord Robert Baden-Powell) ซึ่งตั้งกองทหารเด็กเป็นหน่วยสอดแนมช่วยรบในการรบกับพวกบัวร์ (Boer) จนประสบผลสำเร็จ และเป็นที่มาของการตั้งกองลูกเสือขึ้นในประเทศอังกฤษ เมื่อ พ.ศ. 2450 เมื่อพระองค์เสด็จนิวัติสู่ประเทศไทยก็ได้ทรงจัดตั้งกองเสือป่า (Wild Tiger Corps) ขึ้นเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2454 มีจุดมุ่งหมายเพื่อฝึกหัดให้ข้าราชการและพลเรือนได้เรียนรู้วิชาทหาร ต่อจากนั้นอีก 2 เดือน ก็ได้พระราชทานกำเนิดลูกเสือไทยขึ้นเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 ด้วยมีพระราชปรารภว่า เมื่อฝึกผู้ใหญ่เป็นเสือป่า เพื่อเตรียมพร้อมในการช่วยเหลือชาติบ้านเมืองแล้ว เห็นควรที่จะมีการฝึกเด็กชายปฐมวัยให้มีความรู้ทางเสือป่าด้วย เมื่อเติบโตขึ้นจะได้รู้จักหน้าที่และประพฤติตนให้เป็นประโยชน์ต่อชาติบ้านเมือง นับเป็นประเทศกลุ่มที่ 3 ของโลก ต่อจากประเทศในเครือจักรภพอังกฤษและสหรัฐอเมริกา ที่มีการสถาปนากองลูกเสือขึ้น
จากนั้น ทรงตั้งกองลูกเสือกองแรก ขึ้นที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง (วชิราวุธวิทยาลัย ในปัจจุบัน) และจัดตั้งกองลูกเสือ ตามโรงเรียนต่าง ๆ รวมถึงกำหนดข้อบังคับลักษณะปกครองลูกเสือขึ้นประกาศใช้เมื่อวันเสาร์ที่ 1 กรกฎาคม รศ.130 (พ.ศ. 2454) กำหนดให้ลูกเสือเป็นสาขาหนึ่งของเสือป่า ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานคำขวัญไว้ว่า “เสียชีพอย่าเสียสัตย์” โดยผู้ที่นับว่าเป็นลูกเสือไทยคนแรกคือ นายชัพน์ บุนนาค ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น “นายลิขิตสารสนอง”
พ.ศ. 2463 ได้จัดส่งผู้แทนคณะลูกเสือไทย จำนวน 4 คน ไปร่วมงานชุมนุมลูกเสือโลก ครั้งที่ 1 (1st World Scout Jamboree) ซึ่งจัดเป็นครั้งแรกของโลก ณ อาคารโอลิมเปีย กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ
พ.ศ. 2465 คณะลูกเสือไทย ได้สมัครเข้าเป็นสมาชิกของสมัชชาลูกเสือนานาชาติ ซึ่งขณะนั้นมีสมาชิกรวมทั้งสิ้น 31 ประเทศ ประเทศทั้ง 31 ประเทศนี้ นับเป็นสมาชิกรุ่นแรก หรือสมาชิกผู้ก่อการจัดตั้ง (Foundation Members) สมัชชาลูกเสือโลกขึ้นมา
พ.ศ. 2467 ได้จัดส่งผู้แทนคณะลูกเสือไทย 10 คน ไปร่วมงานชุมนุมลูกเสือโลก ครั้งที่ 2 ณ ประเทศเดนมาร์ก
หลังจากนั้นกิจการลูกเสือก็ได้ซบเซาลง จนในปี พ.ศ. 2506 สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี พระราชธิดาพระองค์เดียวในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภิกา พร้อมกับพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวีในรัชกาลที่ ๖ ที่ทรงรับไว้ในพระอนุเคราะห์ (โดยไม่ออกพระนาม) ทำให้กิจการลูกเสือไทยกลับมาฟื้นฟูอีกครั้ง ซึ่งแม้ทั้งสองพระองค์จะสิ้นพระชนม์ไปแล้ว แต่ดอกผลแห่งพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ก็ยังใช้จุนเจือกิจการคณะลูกเสือแห่งชาติต่อมา และยังคงได้รับการสืบสานให้เจริญก้าวหน้ามาโดยลำดับนับจนปัจจุบัน
ในปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ในฐานะพระมหากษัตริย์ไทย ทรงเป็นประมุขแห่งคณะลูกเสือแห่งชาติ ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2551 และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง, สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี และ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงเป็นองค์อุปถัมภิกาคณะลูกเสือแห่งชาติ
องค์กรบริหารกิจการลูกเสือของไทย

สำนักงานลูกเสือแห่งชาติ เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบกิจการลูกเสือของชาติ มีฐานะเป็นนิติบุคคลอยู่ในกำกับของกระทรวงศึกษาธิการ จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2551 เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2551 มีอำนาจหน้าที่ดังต่อไปนี้
ดำเนินการตามวัตถุประสงค์ของคณะลูกเสือแห่งชาติและตามนโยบายของสภาลูกเสือไทย
ถือกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองในทรัพย์สินของคณะลูกเสือแห่งชาติ หรือดำเนินการใด ๆ เกี่ยวกับทรัพย์สิน
ทำนิติกรรมสัญญาหรือข้อตกลงอื่น
รับผิดชอบการดำเนินงานของคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติ
ควบคุมดูแลกิจการลูกเสือไทยให้เป็นไปตามกฎหมาย ข้อบังคับและระเบียบของทางราชการ และคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติรวมทั้งถูกต้องตามแบบธรรมเนียมของลูกเสือ
จัดให้มีการฝึกอบรมหรือการชุมนุมลูกเสือ ผู้บังคับบัญชาลูกเสือและเจ้าหน้าที่ลูกเสือ
จัดทำรายงานประจำปีพร้อมงบดุลเสนอคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติ
จัดให้มีทะเบียนและสถิติต่าง ๆ เกี่ยวกับลูกเสือ
ประสานและส่งเสริมสำนักงานลูกเสือจังหวัดและสำนักงานลูกเสือเขตพื้นที่การศึกษา
ปฏิบัติตามที่กำหนดไว้ในข้อบังคับและตามมติของคณะกรรมการบริหารลูกเสือแห่งชาติ
ประเภทของลูกเสือ

ไม่ว่าประเทศใดในโลกที่มีกิจการลูกเสือของตน จะมีการแบ่งประเภทเอาไว้เพื่อการบรรลุวัตถุประสงค์ หลักการ และวิธีการขององค์การลูกเสือโลก ซึ่งบางอยางอาจถูกปรับเปลี่ยนไปบางตามลักษณะสังคม วัฒนธรรม ของแต่ละประเทศ แต่โดยภาพรวมแล้วจะแบ่งประเภทลูกเสือตามเกณฑ์อายุ ด้วยการที่คำนึงถึงพัฒนาการทางรางกาย และจิตใจของเด็กเป็นพื้นฐานในการฝึกอบรม เพื่อไม่ให้ฝืนธรรมชาติของเด็ก ซึ่งสามารถทำให้เด็กพัฒนาตนเองได้อย่างเต็มศักยภาพ โดยมากแล้วทั่วโลกจะมีการแบงประเภทลูกเสือเป็น 2 แบบใหญ่ คือแบบอังกฤษ ซึ่งถือเอาแบบแผนตามที่ BP เคยปฏิบัติเอาไว้ กับแบบอเมริกา ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนไปเล็กน้อย
สำหรับประเทศไทยนั้นยึดถือตามแบบอังกฤษ คือ
ลูกเสือสำรอง เนตรนารีสำรอง
ลูกเสือสามัญ เนตรนารีสามัญ
ลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ เนตรนารีสามัญรุ่นใหญ่
ลูกเสือวิสามัญ เนตรนารีวิสามัญ
ธงในคณะลูกเสือแห่งชาติ

ธงลูกเสือแบ่งออกเป็น 4 อย่างดังต่อไปนี้
ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ
ธงลูกเสือจังหวัด
ธงประจำกลุ่มหรือกองลูกเสือ
ธงประจำหมู่ลูกเสือ
ธงในคณะลูกเสือแห่งชาติ > ธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัด

ในพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. 2551 หมวด 4 มาตรา 50 ได้ระบุถึงธงลูกเสือทั้งสองชนิด ความว่า ให้มีธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัดโดยได้รับพระราชทานจากประมุขของคณะลูกเสือแห่งชาติ และได้กำหนดลักษณะของธงทั้งสองไว้ในพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522 หมวด 6 ธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัด ความว่า
ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ มีลักษณะและสีอย่างเดียวกับธงชาติ แต่ผืนธงกว้าง 50 เซนติเมตร ยาว 52 เซนติเมตร ตรงกลางของผืนธงมีตราธรรมจักรสีเหลืองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางยาว 32 เซนติเมตร
ธงลูกเสือจังหวัด มีลักษณะและสีอย่างเดียวกับธงชาติ แต่ผืนธงกว้าง 40 เซนติเมตร ยาว 60 เซนติเมตร ตรงกลางของผืนธงมีดวงกลมสีเหลืองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางยาว 27 เซนติเมตร มีขอบรอบดวงกลมเป็นสีดำ 2 ขอบซ้อนกัน ขอบนอกกว้าง 2 มิลลิเมตร ขอบในกว้าง 1 มิลลิเมตร ระยะระหว่างขอบนอกกับขอบในห่างกัน 2 มิลลิเมตร ตรงกลางของดวงกลมมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติเป็นสีเหลือง และใต้ตรานั้นให้มีชื่อจังหวัดเป็นอักษรสีดำ
ซึ่งรูปแบบดังกล่าว ยังคงไว้ตามลักษณะเดิมของ ธงประจำกองคณะลูกเสือแห่งสยาม หรือ ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ เมื่อครั้งรัชกาลที่7 และธงลูกเสือจังหวัดเมื่อครั้งรัชกาลที่ 8 ส่วนคันธงนั้น ได้ระบุไว้ในพระราชบัญญัติธง พุทธศักราช 2479 มาตรา 13 ธงประจำคณะลูกเสือและธงประจำกองลูกเสือ ความว่า คันธงยาว 2.60 เมตร ที่ยอดคันธงทำด้วยเงินเป็นรูปวชิร
ธงคณะลูกเสือแห่งชาติและธงลูกเสือจังหวัด เป็นธงสำคัญของคณะลูกเสือแห่งชาติอันเป็นเครื่องหมายแทนองค์พระมหากษัตริย์ รวมถึงสถาบัน ชาติ ศาสนาอันควรเคารพยิ่ง ในปัจจุบัน ธงทั้งสองชนิดจะเชิญเข้าใช้ในกิจการต่าง ๆ ตามแต่โอกาส อาทิ พิธีทบทวนคำปฏิญาณและสวนสนามของลูกเสือ ในวันคล้ายวันสถาปนาคณะลูกเสือแห่งชาติ 1 กรกฎาคม ของทุกปี ในงานชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ หรือเชิญเข้าประจำในกองลูกเสือเกียรติยศ โอกาสพระราชพิธี รัฐพิธี และ พิธีของลูกเสือ หรือรับเสด็จพระราชดำเนินในการประพาสต่างท้องถิ่น สำหรับพระเกียรติยศประมุขของคณะลูกเสือแห่งชาติ พระรัชทายาท องค์อุปถัมภ์คณะลูกเสือแห่งชาติ และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
ธงในคณะลูกเสือแห่งชาติ > ธงประจำกลุ่มหรือกองลูกเสือ และธงประจำหมู่ลูกเสือ

ธงประจำกลุ่มหรือกองลูกเสือ มีลักษณะตามข้อ 309 แห่งข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติ ว่าด้วยการปกครอง หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ พ.ศ. 2509 ดังต่อไปนี้
ทำด้วยผ้าสีเหลืองขนาด 90×60 ซม. มีครุยสีเขียวยาว 8 ซม. สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเขียว ขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะเป็นรูปวชิรสีเงิน
ทำด้วยผ้าสีเขียว ขนาด 120×80 ซม. มีครุยสีเหลืองยาว 8 ซม.สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเหลือง ขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะเป็นรูปวชิรสีเงิน
ทำด้วยผ้าสีเลือดหมู ขนาด 120×80 ซม. มีครุยสีเหลืองยาว 8 ซม. สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเหลืองขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะเป็นรูปวชิรสีเงิน
ทำด้วยผ้าสีขาบ ขนาด 120×80 ซม. มีครุยสีเหลืองยาว 8 ซม.สามด้าน ตรงกลางมีตราคณะลูกเสือแห่งชาติสีเหลือง ขนาด 40×25 ซม. ใต้ตราบอกชื่อกลุ่มหรือกองลูกเสือ ตัวอักษรตัวพิมพ์ธรรมดาสีเหลือง ขนาดพองาม ยอดคันธงทำด้วยโลหะสีเงิน
ธงประจำหมู่ลูกเสือ ให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในหนังสือการลูกเสือสำหรับเด็กชาย ตามข้อ 310 แห่งข้อบังคับคณะลูกเสือแห่งชาติ ว่าด้วยการปกครอง หลักสูตรและวิชาพิเศษลูกเสือ พ.ศ. 2509
ดูเพิ่ม

คณะเนตรนารีเพชราวุธ
ลูกเสือชาวบ้าน
เด็กนักเรียนไทยในเครื่องแต่งกายลูกเสือ ณ จังหวัดนครปฐม
ตราสัญลักษณ์ของสำนักงานลูกเสือแห่งชาติ องค์กรซึ่งทำหน้าที่บริหารกิจการของคณะลูกเสือแห่งชาติ
ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ
ธงลูกเสือจังหวัด
จากซ้าย : ธงประจำกองลูกเสือสำรอง ธงประจำกองลูกเสือสามัญ ธงประจำกองลูกเสือสามัญรุ่นใหญ่ ธงประจำกองลูกเสือวิสามัญ
ISO 639-3

มาตรฐาน ISO 639-3 เป็นมาตรฐานกำหนดรหัสของภาษามนุษย์ทั้งหมดเท่าที่ทราบว่ามี โดยใช้ตัวอักษรละติน
รายละเอียด

มาตรฐาน ISO 639-3 เป็นมาตรฐานในชุดเดียวกับ ISO 639 ที่มีความพยายามจะกำหนดสัญลักษณ์แทนภาษาให้มีความครอบคลุมภาษาต่าง ๆ มาตรฐานที่ถูกกำหนดเป็นส่วนที่ 3 ในมาตรฐาน ISO 639 โดยมีความแตกต่างจากมาตรฐานในส่วนที่ 1 คือ ISO 639-1 และ ส่วนที่ 2 คือ ISO 639-2 ซึ่งเน้นไปที่ภาษาที่มีการใช้กันเป็นภาษาหลักหรือมีการใช้บ่อย ๆ ในขณะที่ ISO 639-3 ถูกสร้างขี้นเพื่อให้ครอบคลุมการใช้งานในทุกลักษณะงานเท่าที่เป็นไปได้ โดยจะใช้รหัสตัวอักษรละตินสามตัวแทนชื่อภาษานั้น ๆ ซึ่งครอบคลุมไปถึงภาษาที่ปรากฏอยู่แล้วในสองมาตรฐานแรก ซึ่งเป็นภาษาที่พบใช้อยู่ในปัจจุบัน ภาษาที่ไม่มีการใช้แล้ว ภาษาโบราณ และภาษาที่สร้างขึ้น โดยกลุ่มบุคคลบางกลุ่มด้วยเหตุผลบางประการ โดยกลุ่มคนเหล่านั้นไม่ได้มีความเกี่ยวเนื่องทางวัฒนธรรม หรือบางทีที่เรียกกันทั่วไปว่าเรียกว่าภาษาประดิษฐ์ ตัวอย่างภาษาประดิษฐ์ที่พอรู้จักกันโดยทั่วไป เช่น เอสเปรันโต (Esperanto) และ อิดอ (Ido) ทำให้มาตรฐานส่วนที่ 3 ครอบคลุมภาษาที่คนส่วนใหญ่ไม่มีความคุ้นเคยจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม มาตรฐานส่วนนี้ไม่ได้ครอบคลุมถึงโปรแกรมภาษาคอมพิวเตอร์และภาษาที่ตั้งขึ้นจากสมมุติฐาน เช่น ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม (Proto-Indo-European) หรือที่เรียกกันว่า PIE
มาตรฐาน ISO 639-3 มีความเฉพาะเจาะจงกว่า ISO 639-1 และ 639-2 คือระบุรหัสสำหรับภาษาที่ถูกเรียกเป็นภาษาถิ่นและไม่มีรหัสเฉพาะใน ISO 639-1 และ 639-2 ด้วย
รหัสสามตัวอักษรของ ISO 639-3 นั้นจะมีแค่แบบเดียวสำหรับหนึ่งภาษา คือแบบที่เรียกว่า T code ของ ISO 639-2 (ใน ISO 639-2 บางภาษาจะมีรหัสสองแบบ คือแบบ B code และ T code)
มาตรฐานล่าสุดของ ISO 639-3 คือ ISO 639-3:2007
ตัวอย่าง

| 639-3 | 639-2 (B/T) | 639-1 | ชื่อภาษา | กลุ่มที่ใช้ | ประเภท |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| arb + อื่น ๆ | ara | ar | อาหรับ | กระจายกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
| eng | eng | en | อังกฤษ | เฉพาะกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
| deu | ger/deu | de | เยอรมัน | เฉพาะกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
| hbs |  | sh | Serbo-Croatian | กระจายกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
| ido | ido | io | อิดอ | เฉพาะกลุ่ม | ประดิษฐ์ |
| lab |  |  | Linear A | เฉพาะกลุ่ม | โบราณ |
| lao | lao | lo | ลาว | เฉพาะกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
| nan | (zh-min-nan) |  | หมิ่นหนาน (จีนฮกเกี้ยน) | เฉพาะกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
| tha | tha | th | ไทย | เฉพาะกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
| zkh |  |  | Khorezmian | เฉพาะกลุ่ม | ไม่มีใช้แล้ว |
| zho | chi/zho | zh | จีน | กระจายกลุ่ม | มีใช้อยู่ |
ดูเพิ่ม

ISO 15924 รหัสสากลสำหรับตัวเขียน
แหล่งข้อมูลอื่น

Relationship between ISO 639-3 and the other parts of ISO 639
Types of individual languages เก็บถาวร 2012-04-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน