ซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์
ประวัติ > ส่วนประกอบ

ลักษณะเด่นทั่วไปที่มีร่วมกันของ ซูเปอร์เซ็นไต ทุกเรื่อง ได้แก่
เนื้อหากล่าวถึง "กลุ่มนักสู้หรือนักรบ" ที่มีสมาชิก 5 คน (หรือ 3 คน หรือมากกว่า) ที่ได้รับพลังซึ่งมาจากหลายรูปแบบแตกต่างกันไป (ขึ้นอยู่กับการกำหนดของเนื้อเรื่องในภาพยนตร์) ใช้วิชาการต่อสู้ในหลากหลายรูปแบบต่างกัน มาร่วมมือกัน เพื่อต่อสู้กับ "กลุ่มผู้ร้าย" ที่หวังจะครองโลก (หรือทำลายโลก)
กลุ่มผู้ร้าย จะพ่ายแพ้ในตอนสุดท้ายเรื่องเสมอ
สมาชิกกลุ่มนักสู้ ปกติเป็นคนธรรมดา (หรือมีร่างคล้ายคนปกติ) แต่สามารถ "แปลงร่าง" ได้ เพื่อมาต่อสู้กับเหล่าอธรรม เมื่อแปลงร่างจะมีเครื่องแบบพิเศษที่มีประสิทธิภาพทำให้แข็งแกร่งและเก่งขึ้น (จึงจัด ซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์ อยู่ในกลุ่ม โทกูซัตสึ)
ชุดเครื่องแบบ แต่ละคนเป็นรูปแบบหลักเดียวกัน แต่ต่างสีไม่ซ้ำกัน (อาจต่างลายด้วย) ถ้าสมาชิก 5 คน ก็เป็น 5 สี (อาจน้อยกว่าหรือมากกว่า ตามจำนวนสมาชิก, จะซ้ำกันต่อเมื่อเป็นสมาชิกสีนั้น รุ่นก่อนกับรุ่นหลัง เท่านั้น)
สีเครื่องแบบของสมาชิกหลัก ที่มีทุกเรื่องคือ สีแดง และ สีน้ำเงิน และสีเครื่องแบบของสมาชิกหลัก ที่มักมีบ่อยในเรื่องส่วนใหญ่ ได้แก่ สีเหลือง สีชมพู สีดำ สีเขียว สีขาว และสีอื่นๆ มีบ่อยรองลงไป
หัวหน้าทีม มักมีบทสำคัญกว่าคนอื่น และมักใช้ชุดสีแดง (แม้บางเรื่องจะมีสีอื่นเป็นหัวหน้าทีมแทนสีแดงก็ตาม) และ สมาชิกผู้หญิง มักใช้ชุดสีชมพู หรือขาว (สีอื่นมีบ่อยรองลงไป เช่น สีน้ำเงิน สีฟ้า สีเหลือง)
กลุ่มนักสู้ มักเป็นองค์กรเดียวกัน หรือสำนักเดียวกัน (บางเรื่องมีหลายองค์กร หรือหลายสำนัก ก็ได้) มักนำเสนอในรูปของ มนุษย์ (หรือ มนุษย์ต่างดาว หรือ แอนดรอยด์)
เรื่องส่วนใหญ่มักมี หัวหน้าขององค์กร หรือ ผู้ชี้นำแนะนำสมาชิกกลุ่ม เสมอ และมีผู้ร่วมงาน หรือเพื่อนที่ช่วยเหลือบ้าง
(ตั้งแต่เรื่องที่ 16 เป็นต้นมา) มี นักสู้เสริม หรือ นักรบเสริม ที่แปลงร่างได้เช่นกัน (บางเรื่องเป็นสมาชิกที่เพิ่มขึ้น หรือบางเรื่องปรากฏตัวขึ้นเฉพาะตอน หรือบางเรื่องเป็นศัตรูกลับใจ ก็ได้, นักรบเสริมมี 1 คน หรือมากกว่า ก็ได้)
(ตั้งแต่เรื่องที่ 3 เป็นต้นมา) กลุ่มนักสู้มี หุ่นยนต์ยักษ์ ของตนเอง เพื่อต่อสู้กับอสูรกายยักษ์หรือหุ่นยนต์ยักษ์ (ซึ่งมักเป็นกลุ่มผู้ร้ายสามารถขยายร่างหรือขับ)
ขบวนการแรกที่มีคือ แบทเทิลฟีเวอร์ เจ ขณะที่ 2 ขบวนการก่อนหน้า โกเรนเจอร์ และ แจ็คเกอร์ เด็นเกคิไต ใช้เพียงยานรบในการต่อสู้เท่านั้น
(ตั้งแต่เรื่องที่ 4 เป็นต้นมา) หุ่นยนต์ยักษ์ เกิดจาก ยานยนต์หรือหุ่นยนต์ ประกอบร่างเข้าด้วยกัน โดยกลุ่มนักสู้เป็นผู้ขับ (บางเรื่องที่่โครงสร้างเหนือธรรมชาติ กลุ่มนักสู้เข้าสิงหรือแปลงร่างเป็นหุ่น ก็มี)
(ตั้งแต่เรื่องที่ 10 เป็นต้นมา) หุ่นยนต์มักมีมากกว่า 1 หุ่น โดยหุ่นยนต์ตัวที่ 1 (คนไทยมักเรียก "หุ่นยนต์หลัก") มักประกอบร่างจากยานยนต์หรือหุ่นยนต์หลายลำ (ขณะที่ หุ่นตัวที่ 2 เป็นต้นไป อาจแปลงร่างจากยานยนต์ลำเดียว หรือนักรบแต่ละคนมียานยนต์ประจำตัวหรือหุ่นยนต์ประจำตัวลำใหม่คนละยานประกอบร่างกัน ก็ได้)
(ตั้งแต่เรื่องที่ 11 เป็นต้นมา) กลุ่มนักสู้มักมี ยานยนต์ประจำตัวหรือหุ่นยนต์ประจำตัว คนละ 1 ยาน เพื่อประกอบเป็นหุ่นยนต์หลัก 1 ตัว
(ตั้งแต่เรื่องที่ 25 เป็นต้นมา) กลุ่มนักสู้มักมี ยานยนต์ประจำตัวหรือหุ่นยนต์ประจำตัว คนละหลายลำ ในลักษณะที่ประกอบร่างได้หลายแบบ ทำให้หุ่นยนต์เปลี่ยนระยางค์ได้หลากหลาย
กลุ่มผู้ร้าย มีรูปลักษณ์ ไม่ใช่มนุษย์ หรือเหมือนมนุษย์เพียงบางส่วน มักนำเสนอในรูปของ มนุษย์ต่างดาว หรือ ปิศาจ หรือ อสูรกาย หรือ องค์กรลับที่ดัดแปลงสิ่งมีชีวิต มาจากแหล่งกบดาน เช่น ในโลก หรือจากอวกาศ หรือจากต่างมิติ
กลุ่มผู้ร้าย มีระบบขององค์กร (คนไทยมักเรียก "ตัวร้าย" หรือ "องค์กรร้าย") ที่มีลำดับชั้นปกครอง ประกอบด้วย
(ระดับ) ราชาหรือหัวหน้า
(ระดับ) แม่ทัพหรือรองหัวหน้า มักมี 2-4 คน (อาจมีระดับขั้นมากกว่านี้)
(ระดับ) สมุนเอก (คนไทยมักเรียก "ศัตรูประจำตอน" หรือ "สัตว์ประหลาดประจำตอน") มักปรากฏตัวมา ตอนละตัว และถูกกำจัดในตอนนั้น (หรือตอนถัดไป) และมีตัวใหม่ในตอนต่อไปเรื่อย ๆ โดยแต่ละตัวมีความสามารถและแผนการที่ต่างกันไปในแต่ละตอน
ลูกสมุนระดับล่างสุด ปรากฏตัวทุกตอนและมีจำนวนมาก เพื่อช่วยงานจิปาถะให้สมุนเอกและคอยรุมกลุ่มนักสู้ แม้ด้อยฝีมือกว่ามากแต่จำนวนที่มากกว่าก็ทำให้กลุ่มนักสู้ทำงานยากขึ้น
โดยเรื่องส่วนใหญ่ลูกสมุนระดับล่างไม่พูดและส่งเสียงแปลก ๆ สื่อสารกันแทน เป็นที่มาของคำแสลงเฉพาะในหมู่คนไทยว่า "กีกี้" ตามเสียงร้อง มีความหมายเชิงเหยียดต่อผู้ถูกกล่าวถึงว่า "เป็นเพียงลูกสมุนปลายแถว"
กลุ่มผู้ร้าย อาจมีกลุ่มเดียว หรือหลายกลุ่ม ก็ได้ ตามแต่ความซับซ้อนของแต่ละเรื่อง
ท้ายเรื่อง (หรือท้ายช่วง) พวกแม่ทัพจะทะยอยถูกจำกัด และตอนจบเรื่อง (หรือตอนจบช่วง) หลังราชาถูกกำจัด เป็นสัญลักษณ์ว่าองค์กรร้ายถูกทำลายและโลกกลับมาสงบสุข (แต่บางเรื่อง องค์กรร้ายแรกถูกทำลาย ตอนจบช่วงแรก แต่ช่วงหลังของเรื่อง มีองค์กรร้ายใหม่ปรากฏแทน ก็ได้ อย่างไรก็ตาม องค์กรร้ายใหม่จะถูกกำจัดตอนจบเรื่อง)
(เช่นเดียวกับ ซีรีส์แปลงร่างอื่น) ระหว่างฉายซีรีส์ ธุรกิจของเล่นจะจัดจำหน่ายสินค้าเกี่ยวกับซีรีส์ (เช่น หุ่นของหุ่นยนต์ประกอบร่าง อุปกรณ์แปลงร่าง หุ่นตัวละครนักสู้ หน้ากากตัวละครนักสู้ ฯลฯ)
และ หลังจบซีรีส์ จะมีภาพยนต์ภาคเสริมขยายเนื้อเรื่อง
(ตั้งแต่เรื่องที่ 24 เป็นต้นมา) แต่ละซีรีส์ จะสามารถเชื่อมโยงถึงกัน เช่น ผ่านการข้ามมิติ หรืออยู่ในจักรวาลเดียวกันตั้งแต่แรก และภาพยนตร์ภาคเสริมมักเชื่อมโยงระหว่างซีรีส์อย่างชัดเจน โดยภาพยนตร์ภาคเสริม