ธงชาติญี่ปุ่น
ประวัติ > ยุคโบราณถึงยุคกลาง

แม้ว่ายังไม่ทราบว่าธงญี่ปุ่นกำเนิดขึ้นเมื่อใดอย่างชัดแจ้ง แต่ "อาทิตย์อุทัย" มีความหมายในเชิงสัญลักษณ์ตั้งแต่ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 7 โดยประเทศญี่ปุ่นมักได้รับการกล่าวถึงว่าเป็น "ดินแดนแห่งอาทิตย์อุทัย" ด้วยกลุ่มเกาะญี่ปุ่นอยู่ทางตะวันออกของผืนทวีปเอเชียและถือได้ว่าเป็นจุดที่ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้า เมื่อ ค.ศ. 607 มีหนังสือทางการฉบับหนึ่งมีใจความในตอนต้นว่า "จากจักรพรรดิแห่งพระอาทิตย์อุทัย" ส่งมายังจักรพรรดิสุยหยาง
ดวงอาทิตย์มีความเกี่ยวเนื่องอย่างใกล้ชิดกับราชวงศ์ญี่ปุ่นตามตำนานที่กล่าวว่าผู้ครองราชบังลังก์เป็นผู้สืบทายาทจากสุริยเทพีอามาเตราซุ ศาสนาโคะ-ชินโต [en] โบราณในฐานะศาสนาประจำชาติของชาวญี่ปุ่นที่ได้ผนวกรวมการบูชาธรรมชาติและวิญญาณ ความเชื่อนี้ยังมีการบูชาดวงอาทิตย์ โดยเฉพาะในด้านเกษตรกรรมและการประมง จากยุคยาโยอิ (300 ปีก่อนคริสตกาล) จนถึงยุคโคฟุง (ค.ศ. 250; ยุคยามาโตะ [en; ja]) มีการใช้ไนโก คามงเกียว [jp] (ญี่ปุ่น: 内行花文鏡; โรมาจิ: Naikō Kamonkyō) (กระจกทองแดงขนาดใหญ่ที่มีลายกลีบดอกไม้ที่ผลิตขึ้นในญี่ปุ่น) ในการเฉลิมฉลองการก่อร่างแห่งอาทิตย์อุทัย นอกจากนี้ยังมีทฤษฎีว่ากระจกดังกล่าวคล้ายกับยาตะโนะคางามิ [en] หนึ่งในไตรราชกกุธภัณฑ์ของญี่ปุ่น
ในช่วงการขยายอาณาจักรสู่ทิศตะวันออกของจักรพรรดิจิมมุ [en] (ญี่ปุ่น: 神武東征; โรมาจิ: Jinmu tōsei; ทับศัพท์: จิมมุ โทเซ) อิตสึเซะ โนะ มิโกโตะ พระเชษฐา (พี่ชาย) ในจักรพรรดิจิมมุถูกลอบปลงพระชนม์ในสมรภูมิกับนางาซูเนฮิโกะ ("ชายผู้ขายาว") หัวหน้าชนเผ่าท้องถิ่นในนานิวะ (โอซากะในปัจจุบัน) จักรพรรดิจิมมุจึงทรงตระหนักถึงพระราชฐานะผู้สืบเชื้อสายจากดวงอาทิตย์ มิควรทำการรบต่อดวงอาทิตย์ (ไปในทางทิศตะวันออก) แต่ควรพุ่งรบจากดวงอาทิตย์ (ไปทางทิศตะวันตก) กองรบของพระองค์จึงเคลื่อนจากทิศตะวันออกมุ่งสู่คาบสมุทรคิอิเพื่อพุ่งรบไปทางทิศตะวันตก เมื่อถึงคูมาโนะ [หรืออิเซะ (จังหวัดมิเอะ) [en]] แล้วเดินทางต่อไปยังยามาโตะ ทำให้กองทัพของพระองค์ได้รับชัยชนะในการต่อสู้กับนางาซูเนฮิโกะและพิชิตภูมิภาคคิงกิ
มีการสันนิษฐานว่ามีการใช้ธงรูปดวงอาทิตย์ตั้งแต่การสถาปนาการปกครองแบบรวมศูนย์ต่อจักรพรรดิ (ญี่ปุ่น: 親政) ภายหลังอุบัติการณ์อิชชิ [en] ใน ค.ศ. 645 ซึ่งตรงกับปีแรกในรัชศกไทกะ
โชกุนิฮงงิ หนังสือประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นซึ่งเขียนแล้วเสร็จใน ค.ศ. 797 เป็นหลักฐานแรกที่บันทึกการใช้ธงรูปดวงอาทิตย์ในพระราชพิธีฉลองปีใหม่ (ญี่ปุ่น: 朝賀; โรมาจิ: Chōga; ทับศัพท์: โชงะ) ของจักรพรรดิมมมุใน ค.ศ. 701 (ปีแรกในรัชศกไทโฮ) มีการประดับนิชโชะ (ญี่ปุ่น: 日像; โรมาจิ: Nissho; ธงดวงอาทิตย์สีทอง) ในบริเวณพิธี
ทฤษฎีหนึ่งที่มีความโดดเด่นเกี่ยวกับธงนี้ คือ ผลแห่งสงครามเก็มเป (ค.ศ. 1180–1185) เดิมธงนิชชิกิ (ญี่ปุ่น: 錦の御旗; โรมาจิ: Nishiki no mihata) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งราชสำนัก มีรูปดวงอาทิตย์เป็นวงกลมสีทองและรูปดวงจันทร์เป็นวงกลมสีเงินบนพื้นสีแดง กระทั่งช่วงท้ายยุคเฮอัง ตระกูลไทระประกาศตนเป็นทหารของรัฐบาลและใช้ธงแดงมีวงกลมสีทอง (ญี่ปุ่น: 赤地金丸) เช่นเดียวกับราชสำนัก เก็นจิ (ตระกูลมินาโมโตะ) ที่อยู่ในฐานะฝ่ายตรงข้ามจึงใช้ธงขาวมีวงกลมสีแดง (ญี่ปุ่น: 白地赤丸) ในสงครามเก็มเป เมื่อตระกูลไทระพ่ายแพ้ไป เก็นจิจึงจัดตั้งรัฐบาลโชกุน (ญี่ปุ่น: 幕府; โรมาจิ: bakufu) บรรดาขุนศึกในยุคหลังอย่างโอดะ โนบูนางะ หรือโทกูงาวะ อิเอยาซุ ระลึกได้ว่าตนเองเป็นผู้สืบทอดเก็นจิ จึงชักธงฮิโนมารุในสงคราม
ตำนานเฮเกะ จากคริสต์ศตวรรษที่ 12 ระบุว่าซามูไรแต่ละคนครองพัดที่มีรูปวาดดวงอาทิตย์ ส่วนอีกตำนานหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับธงชาติกล่าวถึงพระนิจิเร็งซึ่งมอบธงดวงอาทิตย์แก่โชกุนเพื่อนำไปในสงครามต่อต้านการรุกรานญี่ปุ่นของมองโกเลีย
ในยุทธการที่นากาชิโนะ (28 มิถุนายน ค.ศ. 1575) กองกำลังร่วมของโอดะ โนบูนากะ และโทกูงาวะ อิเอยาซุ ต่อสู้กับทาเกดะ คัตสึโยริ นอกจากโนบูนากะและอิเอยาซุมีธงประจำตระกูลของตนเองแล้ว ทั้งสองได้ชักธงฮิโนมารุด้วย ส่วนตระกูลทาเกดะที่อยู่อีกฝ่ายหนึ่งก็ได้ชักธงฮิโนมารุเช่นกัน ทำให้ฮิโนมารุถือเป็นสัญลักษณ์ของชาติ
หนึ่งในธงชาติญี่ปุ่นที่เก่าแก่ที่สุดอยู่ที่วัดอุมโปจิในโคชู (จังหวัดยามานาชิ) [en] ตำนานระบุว่าเป็นธงที่จักรพรรดิโกะ-เรเซพระราชทานแก่มินาโมโตะ โนะ โยชิมิตสึ [en] และได้รับการดูแลรักษาในฐานะสมบัติของตระกูลทาเกดะมานานกว่า 1,000 ปี และมีอายุเก่าแก่กว่าคริสต์ศตวรรษที่ 16
ในช่วงการรวมชาติในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ไดเมียวแต่ละคนมีธงหลักที่ชักในสงคราม โดยมากธงเป็นผืนยาวที่มีมง [en] (ตราประจำตระกูล) ของขุนนางไดเมียว สมาชิกในครอบครัวเดียวกันมีธงประจำตัวที่แตกต่างกันใช้ชักในสงคราม ธงใช้เป็นสิ่งแสดงตนและประดับไว้บนหลังทหารและม้า ส่วนนายพลมีธงประจำตัวที่ส่วนมากมีลักษณะต่างจากธงของทหารทั่วไป คือ เป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส[ต้องการเลขหน้า]
ใน ค.ศ. 1854 ช่วงรัฐบาลโชกุนโทกูงาวะ มีการสั่งให้เรือญี่ปุ่นต้องชักธงฮิโนมารุเพื่อจำแนกเรือตนให้ต่างไปจากเรือต่างชาติ ก่อนหน้านั้น มีการใช้ธงฮิโนมารุหลากประเภทบนเรือค้าขายกับสหรัฐอเมริกาและรัสเซีย มีพระบรมราชโองการประกาศให้ฮิโนมารุเป็นธงเรือราษฎร์ของญี่ปุ่นใน ค.ศ. 1870 ถือเป็นธงชาติตามกฎหมายระหว่าง ค.ศ. 1870–1885 ฮิโนมารุจึงเป็นธงชาติแบบแรกที่ญี่ปุ่นประกาศใช้
ขณะที่แนวคิดของสัญลักษณ์แห่งชาติยังเป็นสิ่งแปลกใหม่สำหรับชาวญี่ปุ่น รัฐบาลเมจิจำเป็นให้มีสัญลักษณ์เหล่านั้นเพื่อสื่อสารกับโลกภายนอก ซึ่งกลายเป็นสิ่งที่สำคัญยิ่งภายหลังจากพลเรือจัตวา แมทธิว เพร์รี นำกองเรือมายังอ่าวโยโกฮามะ นอกจากนี้ รัฐบาลเมจิยังได้ประกาศใช้สัญลักษณ์แห่งชาติอีกหลายอย่าง รวมทั้งเพลงชาติ คิมิงาโยะ และตราแผ่นดิน ใน ค.ศ. 1885 มีการยกเลิกบรรดากฎหมายที่ไม่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา (ญี่ปุ่น: 官報; โรมาจิ: Kanpō; ทับศัพท์: คัมโป [ja]) ทำให้ธงฮิโนมารุเป็นธงชาติโดยพฤตินัยเนื่องจากไม่มีกฎหมายรองรับภายหลังการฟื้นฟูเมจิ