stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ไพรัตน์ เดชะรินทร์

| ไพรัตน์ เดชะรินทร์ ม> ป.ช., ม.ว.ม. |
| --- | --- |
เกิด: 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2480 เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร
เสียชีวิต: 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2534 (54 ปี) อุทยานแห่งชาติพุเตย จังหวัดสุพรรณบุรี
สาเหตุเสียชีวิต: อุบัติเหตุเครื่องบินตก
คู่สมรส: รองศาสตราจารย์สุภาพ เดชะรินทร์
บุตร: พสุ เดชะรินทร์
ดร.ไพรัตน์ เดชะรินทร์ เป็นผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ซึ่งถึงแก่อนิจกรรมพร้อมกับภริยา ในเหตุการณ์เครื่องบินเลาดาแอร์ (เลาดาแอร์ เที่ยวบินที่ 004) ตกในวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2534 ชาร์ลส์ เอส. เอิลเกริน อดีตกงสุลใหญ่สหรัฐอเมริกา กล่าวว่า อุบัติเหตุครั้งนี้ไม่เพียงแต่ทำให้ผู้นำเชียงใหม่เสียชีวิตไปหลายคนเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อการพัฒนาจังหวัดเชียงใหม่อีกด้วย
ไพรัตน์ เดชะรินทร์ สมรสกับสุภาพ เดชะรินทร์ มีบุตรคือ รองศาสตราจารย์ ดร.พสุ เดชะรินทร์ อดีตคณบดีคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2534 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2533 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2525 –  เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2 (ส.ช.)
พ.ศ. 2533 –  เหรียญราชการชายแดน (ช.ด.)
พ.ศ. 2530 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
พ.ศ. 2529 –  เหรียญลูกเสือสดุดี ชั้นที่ 1
พ.ศ. 2534 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 3 (ภ.ป.ร.3)
บุพเพสันนิวาส

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ บุพเพสันนิวาส (แก้ความกำกวม)
| บุพเพสันนิวาส |
| --- | --- |
โปสเตอร์
เป็นที่รู้จักกันในชื่อ: Love Destiny
แนว: พีเรียด ดราม่า โรแมนติก แฟนตาซี อิงประวัติศาสตร์
บทประพันธ์: บุพเพสันนิวาส โดย รอมแพง
บทละครโทรทัศน์: ศัลยา
กำกับโดย: ภวัต พนังคศิริ
แสดงนำ: ธนวรรธน์ วรรธนะภูติ ราณี แคมเปน หลุยส์ สก๊อต สุษิรา แอนจิลีน่า แน่นหนา ปรมะ อิ่มอโนทัย กัญญ์ณรัณ วงศ์ขจรไกล
ผู้ประพันธ์ดนตรีแก่นเรื่อง: แชนเดอเลียร์มิวสิก ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ วิเชียร ตันติพิมลพันธ์
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: บุพเพสันนิวาส – ศรัณยู วินัยพานิช
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: เพียงสบตา – ศรัณย์รัชต์ ดีน
ประเทศแหล่งกำเนิด: ประเทศไทย
ภาษาต้นฉบับ: ภาษาไทย
จำนวนตอน: 15 ตอน
การผลิต
ควบคุมงานสร้าง: อรุโณชา ภาณุพันธุ์
ความยาวตอน: 150 นาที
บริษัทผู้ผลิต: บริษัท บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น จำกัด
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3, ไลน์ทีวี
ออกอากาศ: 21 กุมภาพันธ์ 2561 (2561-02-21) – 11 เมษายน 2561 (2561-04-11)
ละครเรื่องก่อนหน้า: เสน่ห์นางงิ้ว
ละครเรื่องถัดไป: หนึ่งด้าวฟ้าเดียว
สถานีโทรทัศน์: ช่อง 3 เอชดี
ออกอากาศ: 11 พฤษภาคม 2561 – 20 กรกฎาคม 2561
ละครเรื่องก่อนหน้า: แฟนฉันเป็นเงือก
ละครเรื่องถัดไป: นักสู้เทวดา
ละครที่เกี่ยวข้อง
บุพเพสันนิวาส 2, พรหมลิขิต เว็บไซต์บุพเพสันนิวาส (ไลน์ทีวี)
บุพเพสันนิวาส (อังกฤษ: Love Destiny) เป็นละครโทรทัศน์แนวย้อนยุค ออกฉายครั้งแรกทางช่อง 3 เอชดี ผลิตโดย บริษัท บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น จำกัด เขียนบทโทรทัศน์โดย ศัลยา สุขะนิวัตติ์ ดัดแปลงจากนวนิยายชื่อเดียวกันของ รอมแพง กำกับการแสดงโดย ภวัต พนังคศิริ นำแสดงโดย ธนวรรธน์ วรรธนะภูติ, ราณี แคมเปน, หลุยส์ สก๊อต, สุษิรา แน่นหนา, ปรมะ อิ่มอโนทัย และ กัญญ์ณรัณ วงศ์ขจรไกล ออกอากาศครั้งแรกในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561–11 เมษายน พ.ศ. 2561
นักแสดง > นักแสดงรับเชิญ

| นักแสดงรับเชิญ | รับบท |
| --- | --- |
บรรเจิดศรี ยมาภัย: "ยายนวล" คุณยายของเกศสุรางค์ในยุคปัจจุบัน
ปวีณา ชารีฟสกุล: "สิปาง" คุณแม่ของเกศสุรางค์ในยุคปัจจุบัน
ธชย ประทุมวรรณ: "พระปีย์" บุตรชายบุญธรรมของขุนหลวงนารายณ์
ณฐณพ ชื่นหิรัญ: "ศรีปราชญ์" (จมื่นศรีสิทธิวิวิทธบวร) กวีเอกในราชสำนักแผ่นดินพระนารายณ์ บุตรชายคนโตของออกญาโหราธิบดีกับคุณหญิงจำปาและเป็นพี่ชายของพ่อเดช
ไชย ขุนศรีรักษา: "ฟานิก" บิดาของแม่มะลิ
ซูซานน่า เรโนล: "คลาร่า" เด็กสาวในบ้านที่แม่มะลิรับเลี้ยงเอ็นดูเหมือนเป็นลูกตั้งแต่เล็กแต่น้อยจนเติบใหญ่
วารีญา ไทยเศรษฐ์: "คลอเดีย" เด็กสาวในบ้านที่แม่มะลิรับเลี้ยงเอ็นดูเหมือนเป็นลูกตั้งแต่เล็กแต่น้อยจนเติบใหญ่
วัชรชัย สุนทรศิริ: "อาจารย์ชีปะขาว" ผู้มีวิชาอาคมแก่กล้า เก่งทางวิปัสสนาและมีพลังจิต
ปีเตอร์ ธูนสตระ: "ลาลูแบร์" ราชทูตฝรั่งเศส
วิศววิท วงษ์วรรณลภย์: "ออกหลวงศรียศ" หรือ "ออกญาจุฬาราชมนตรี (แก้ว)" สหายของพ่อเดชและพ่อเรือง
เจนจิรา จันทรศร: “สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงโยธาทิพ หรือ ”พระราชกัลยาณี“ พระขนิษฐาในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ภายหลังได้เป็นพระอัครมเหสีฝ่ายขวาใน สมเด็จพระเพทราชา ราชวงศ์บ้านพลูหลวง
รอระบุ: "สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงโยธาเทพ" พระธิดาในสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ภายหลังได้เป็นพระอัครมเหสีฝ่ายซ้ายใน สมเด็จพระเพทราชา ราชวงศ์บ้านพลูหลวง
ว่าที่ ร.ต.ธนัท ชัชวาลย์: "ออกหลวงเวชภักดี" หมอที่มาตรวจดูอาการป่วยแม่หญิงการะเกด
ณัฐพงศ์ หรรษานุวัต: "พ่อเรือง" บุตรชายฝาแฝดของพ่อเดชกับแม่หญิงการะเกด ลูกแฝดเป็นลูกรักของแม่หญิงการะเกดจึงตั้งชื่อตาม "เรืองฤทธิ์" (พ่อเดชในยุคปัจจุบัน)
ณัฐภพ หรรษานุวัต: "พ่อริด" บุตรชายฝาแฝดของพ่อเดชกับแม่หญิงการะเกด ลูกแฝดเป็นลูกรักของแม่หญิงการะเกดจึงตั้งชื่อตาม "เรืองฤทธิ์" (พ่อเดชในยุคปัจจุบัน)
ณัฐทิชา จันทรวารีเลขา: "แม่หญิงแก้ว" บุตรสาวคนโตของพ่อเดชกับแม่หญิงการะเกด เธอเป็นหลานสุดที่รักของคุณหญิงจำปาและเป็นเพื่อนสนิทของแม่เดือน
ลัลน์ณภัทร สูยะชีวิน: "แม่หญิงปราง" บุตรสาวคนเล็กของพ่อเดชกับแม่หญิงการะเกด เธอมีนิสัยแก่นแก้วเหมือนกับแม่หญิงการะเกด เธอจึงเป็นที่รักของพ่อเดช
ชนิกานต์ ตังกบดี​: "แม่หญิงเดือน" บุตรสาวของพ่อเรืองกับแม่หญิงจันทร์วาด เธอเป็นเพื่อนสนิทของแม่แก้ว (บุตรสาวคนโตของพ่อเดชกับแม่หญิงการะเกด)
งานสร้าง > บทละคร

บุพเพสันนิวาส เป็นละครรักที่อิงประวัติศาสตร์ ช่วงรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สร้างจากบทประพันธ์ของรอมแพง ที่ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2552 สร้างโดย บริษัท บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น จำกัด ผู้สร้างละครเห็นว่า นวนิยาย เนื้อเรื่องโดดเด่น สนุกสนาน ทำให้เห็นความแตกต่างระหว่างยุค ยังมีเรื่องรักโรแมนติก บวกกับการได้เจอประวัติศาสตร์มีชีวิต ผ่านการใช้ชีวิตกับบุคคลในประวัติศาสตร์ยุคนั้น และยังได้เปิดลงโหวตว่า อยากให้นำนวนิยายเรื่องใดมาสร้างเป็นละคร ผลปรากฏว่าเรื่องนี้เป็นอันดับหนึ่ง จากนั้นได้ผู้เขียนบทคือ ศัลยาหรือ ศัลยา สุขะนิวัตติ์ ที่เคยเขียนบทละครดังอาทิ นางทาส, คู่กรรม, ดอกส้มสีทอง, ดอกโศก, แค้นเสน่หา, ภาพอาถรรพณ์ และ ทรายสีเพลิง นอกจากนั้นยังเคยเขียนบทละครย้อนยุคอย่าง รัตนโกสินทร์ และ สายโลหิต ศัลยาออกปากว่าเป็นบทที่ยากมาก เพราะถึงจะมีโครงบทประพันธ์ แต่ผู้เขียนบทต้องไปศึกษาประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และเกร็ดประวัติศาสตร์ต่าง ๆ ทั้งบทสนทนา ทำให้ละครมีเนื้อเรื่องที่ยาวกว่าหนังสือเสียอีก หลายตัวละครในเรื่อง มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ แต่จากบันทึกทางประวัติศาสตร์ก็มีเพียงเค้าโครงเท่านั้น ศัลยาจึงกำหนดขึ้นเองให้สอดคล้อง ตราบเท่าที่มีข้อมูล ส่วนที่ยากอีกส่วนคือ ในการเขียนบทละครคือ การวางฉาก คำพูด การแก้ปัญหาความขัดแย้งในละคร กว่าจะเป็นบทละครเรื่องนี้ ต้องเขียนถึงร่างที่ 7 ซึ่งเป็นร่างสุดท้าย โดยใช้เวลาเขียนบทละครนาน 2 ปี และใช้เวลาถ่ายทำนาน 2 ปี และเพื่อความสมจริงทางประวัติศาสตร์ ก็ได้รับคำแนะนำจากที่ปรึกษาคือ เผ่าทอง ทองเจือ และ วิโรจน์ ศรีสิทธิ์เสรีอมร
งานสร้าง > การคัดเลือกนักแสดง

บรอดคาซท์เลือกผู้กำกับการแสดงคือ ภวัต พนังคศิริ เพราะเห็นว่ากำกับละครได้หลายแนว และยังเคยทำละครย้อนยุคอย่าง บ่วง ภวัตมีความละเอียดในการถ่ายทำซึ่งเหมาะกับ บุพเพสันนิวาส ที่มีรายละเอียดปลีกย่อยรายล้อมมากมาย สำหรับการคัดเลือกนักแสดงนั้น การเลือก ธนวรรธน์ วรรธนะภูติ มาเป็น หมื่นสุนทรเทวา เพราะเห็นว่า มีบุคลิกดูอบอุ่นเข้ากับบุคลิกพระเอก สำหรับบทนี้ เคยวางไว้ว่าเป็น เจษฎาภรณ์ ผลดี ขณะที่ราณี แคมเปน มารับบทเกศสุรางค์และแม่หญิงการะเกด เพราะมองว่าน่าจะเล่นบทบาทเป็นหลายคน หลายบุคลิกได้ แต่ก่อนหน้านั้น บทนี้เคยวางตัวให้อารยา เอ ฮาร์เก็ต เป็นผู้แสดง แต่ปฏิเสธไป เนื่องจากโตเกินบท ต่อมาผู้สร้างทาบทาม ณฐพร เตมีรักษ์ แต่ท้ายสุดบทนี้ตกเป็นของ ราณี แคมเปน ละครเรื่องนี้ยังได้นักแสดงอาวุโส บรรเจิดศรี ยมาภัย ในวัย 93 ปี มาแสดงเรื่องนี้ เนื่องจากอยู่ในวัยชรา ผู้กำกับละครจึงบอกไม่ต้องท่องบท ใช้วิธีบอกบทเหมือนละครโทรทัศน์ยุคแรก ๆ
งานสร้าง > การถ่ายทำ

ในการถ่ายทอดละครจากบทประพันธ์และบทละครมาเป็นละคร ผู้กำกับยังหาข้อมูลเพิ่มเติมนอกเหนือจากบทละคร สิ่งที่ภวัต ว่ายากคือการตีความความรู้สึกและเป็นกลางที่สุดในฉากประวัติศาสตร์ โดยตนตั้งใจที่สร้างคาแร็กเตอร์ในตัวละคร ให้คนดูจำและสัมผัสได้ ถึงแม้ว่าจะมาเพียงนิดเดียว เช่น ฉากที่พระเพทราชาและสมเด็จพระนารายณ์มหาราชที่เถียงกันกลางท้องพระโรง หรือ อย่างฉากที่คลังสินค้าของอังกฤษถูกเผา ซึ่งในนวนิยายเขียนว่า ขุนเรือง หลวงสรศักดิ์ เป็นคนไปเผา จึงต้องไปหาข้อมูลเพิ่มเติมว่า ทำไมเผา ใครเป็นคนเผา ถึงแม้ในข้อมูลจะไม่ได้บอกว่าใครเผา แต่ก็ต้องหาเหตุผลให้คนดูยอมรับได้
ในการเนรมิตฉากต่าง ๆ ในสมัยอยุธยา มีการค้นคว้าหาข้อมูลอย่างหนัก ทำเป็นสตอรีบอร์ดก่อนถ่ายทำ โดยสถานที่ถ่ายทำที่มีอยู่จริง เช่น กำแพงเมือง หรือวัดไชยวัฒนาราม ก็เก่าแก่ ต้องทำขึ้นใหม่ให้เหมือนบทประพันธ์ ส่วนฉากที่ไม่หลงเหลือแล้ว ก็สร้างขึ้นมาใหม่ด้วยเทคนิคการสร้างภาพ รวมถึงอุปกรณ์ประกอบฉากที่ต้องสวยและถูกต้องตามประวัติศาสตร์ ตัวอย่างเช่น เรือนไทย ที่เป็นฉากหลักก็ดูหรูหราเหมาะกับตำแหน่งของครอบครัวพระเอก มีข้าวของ ตามแบบยุคอยุธยาวางอยู่ นอกจากนั้น ในฉากที่สะท้อนวัฒนธรรม เช่น ฉากการทำขนมหวาน ก็เชิญอาจารย์ที่เชี่ยวชาญการทำขนมไทยโบราณมาทำให้ หรือฉากคุณหญิงจำปาสอนการเรือนการะเกด ก็ได้เห็นผักแกะสลักอลังการ นอกจากนั้นยังมีฉากที่ลงทุนแรงงานสร้างอย่างมากเช่น ฉากตลาดจีน ที่สร้างทั้งตลาดขึ้นมาเพื่อการถ่ายทำจริงฉากเดียว ใช้เวลาถ่ายในสตูดิโอ 2 วัน แต่ออกมาเพียง 2 นาที รวมถึงฉากท้องพระโรงที่สมเด็จพระนารายณ์ทรงรับพระราชสาส์นจากพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ของฝรั่งเศส ที่ทางค่ายตั้งใจสร้างออกมาให้สวยเหมือนภาพในหนังสือประวัติศาสตร์ที่เรียนกัน สถานที่ถ่ายทำในเรื่องฉากอื่น เช่น เมืองโบราณ ฉากในเรือ พายเรือ มีการสร้างท่าน้ำขึ้นมาใหม่ในช่อง 3 หนองแขม
งานสร้าง > เครื่องแต่งกายและดนตรีประกอบ

ส่วนเครื่องแต่งกายตัวละคร ผู้ออกแบบชุดแต่งกายคือ กิจจา ลาโพธิ์ ที่เคยออกแบบให้ละครเรื่อง ขุนศึก, ลูกทาส, ข้าบดินทร์ กิจจาที่ได้ออกแบบจากการค้นคว้าข้อมูลจากบันทึกต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นจดหมายเหตุลาลูแบร์ ราชอาณาจักรสยาม พงศาวดาร ภาพเขียนจิตรกรรม สมุดข่อย สมุดไทย หรือแม้แต่ตู้พระธรรมเขียนลายทองเก็บหนังสือใบลาน โดยได้ออกแบบใหม่หมดตั้งแต่สี ลายผ้า เครื่องประดับจนถึงหัวเข็มขัด ตามบุคลิกตัวละครและตามยศศักดิ์ ผู้หญิงใส่สไบ ใส่เครื่องทอง มีทั้งโจงกระเบน เสื้อคอตั้ง เสื้อแขนกระบอก การแต่งกายในวาระต่าง ๆ ด้วย มีการออกแบบลายผ้าขึ้นมาใหม่ และชุดแต่งงานเครื่องทอง งบประมาณการจัดสร้างชุดแต่งกายสำหรับการถ่ายทำประมาณ 2 ล้านบาท ซึ่งสูงกว่าละครเชิงประวัติศาสตร์ทั่วไป 2–3 เท่า นอกจากนี้ ทรงผมแต่ละคนก็อ้างอิงจากทรงผมจริงสมัยอยุธยา
ดนตรีประกอบมีทั้งขลุ่ย ซออู้ ขิม ซึ่งได้ผู้เล่นดนตรีไทยฝีมือระดับครูมาทำดนตรีประกอบให้
งานสร้าง > การตัดต่อ

เนื่องจาก บุพเพสันนิวาส ประสบความสำเร็จอย่างสูงทำให้ช่อง 3 ประกาศทำ บุพเพสันนิวาส ฉบับพิเศษ ออกอากาศต่อเนื่องในวันที่ 12, 18 และ 19 เมษายน พ.ศ. 2561 จำนวน 3 ตอน สำหรับฉบับพิเศษนี้เป็นการตัดต่อย่อจากฉบับเดิม เล่าเรื่องราวความรักที่เริ่มจากความเกลียดชังจนกลายเป็นความรักในมุมมองของการะเกดและพ่อเดช และเพิ่มภาพเบื้องหลังการถ่ายทำนานขึ้นกว่าเดิมด้วย
หลังจากนั้น 1 เดือน สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 ก็นำ บุพเพสันนิวาส มารีรันซ้ำอีกครั้งในช่วงละครเย็นต่อจากละครเรื่องก่อนหน้าอย่าง Mr.Merman แฟนฉันเป็นเงือก โดยออกอากาศทุกวันจันทร์ถึงพฤหัสบดี เวลา 19.05–20.05 น. และวันศุกร์ เวลา 18.45–19.45 น. เริ่มตั้งแต่วันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2561 และออกอากาศตอนสุดท้ายในวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ.2561 โดยละครเรื่อง นักสู้เทวดา ออกอากาศเป็นเรื่องถัดไป การออกอากาศครั้งนี้ได้มีการตัดต่อเนื้อหาใหม่ทั้งหมดโดย บริษัท บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น จำกัด เปลี่ยนไตเติลเป็นคอนเซ็ปต์ สุริยัน-จันทรา พร้อมเรียบเรียงซาวน์ประกอบและเพิ่มฉากที่ถูกตัดออกไปในการออกอากาศครั้งแรก จนกลายเป็นฉบับสมบูรณ์ที่สุด ใช้ชื่อว่า บุพเพสันนิวาส ฉบับจัดเต็ม  หรือ บุพเพสันนิวาส ฉบับ Director's Cut
ต่อมาในช่วงท้ายปี พ.ศ. 2562 สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 ก็นำ บุพเพสันนิวาส ฉบับจัดเต็ม หรือ บุพเพสันนิวาส ฉบับ Director's Cut มารีรันซ้ำอีกครั้งในช่วงละครหลังข่าวส่งท้ายปี พ.ศ. 2562 ต้อนรับปี พ.ศ.2563 โดยออกอากาศตลอดสัปดาห์ต่อเนื่อง 16 วันรวด จันทร์-ศุกร์ เวลา 20.20-22.35 น. และเสาร์-อาทิตย์ เวลา 20.15-22.30 น. นำเสนอเป็นตอนแรกในวันพุธที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2562 และออกอากาศตอนจบในวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2563
และอีกครั้งในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2566 ที่ ช่อง 3 เอชดี นำ บุพเพสันนิวาส ฉบับจัดเต็ม หรือ บุพเพสันนิวาส ฉบับ Director's Cut มารีรันอีกครั้งในช่วงละครเย็น เพื่อต้อนรับละครภาคต่ออย่าง พรหมลิขิต ที่จะออกอากาศในช่วงเดือนตุลาคม พ.ศ.2566 โดยออกอากาศต่อจากละครเรื่องก่อนหน้าอย่าง นรสิงห์ และออกอากาศทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 19.00-20.00 น. นำเสนอเป็นตอนแรกในวันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ. 2566 และในวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ.2566 ออกอากาศเป็นตอนที่ 40 (ตอนจบ) รวมทั้งสิ้นแล้ว บุพเพสันนิวาส ฉบับจัดเต็ม มีทั้งหมด 40 ตอนโดยละครเรื่อง เจ้าสาวบ้านไร่ ออกอากาศเป็นเรื่องถัดไปในวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ.2566 เป็นต้นไป
เพลงประกอบ

เพลงประกอบละคร "บุพเพสันนิวาส" มี 4 เพลงคือเพลง "เพียงสบตา" ขับร้องโดย ศรัณย์รัชต์ ดีน แต่งเพลงโดย ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ เพลงนี้ลิเดียได้ออกแบบการร้องผสมผสานความเป็นไทยเข้าไปในเพลงด้วย อีก 3 เพลงคือเพลง "ออเจ้าเอย" ขับร้องโดย พีท พล, เพลง "เธอหนอเธอ" ขับร้องโดย แนน วาทิยา, เพลง "บุพเพสันนิวาส" ขับร้องโดย ศรัณยู วินัยพานิช แต่งเพลงโดย วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ โดยเพลง "บุพเพสันนิวาส" เป็นเพลงหลักของเรื่องที่สื่อเนื้อหาถึงสายใยความรัก ความผูกพันของคู่รักที่เกิดมาเคียงคู่กันเปรียบดั่งเป็นบุพเพสันนิวาส ส่วนเพลง "ออเจ้าเอย" ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ ผู้บริหารค่ายเพลง Chanderlier Music ให้ วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ แต่งหลังจากคำว่า "ออเจ้า" เป็นคำพูดติดปากกันทั่วเมือง มีรูปแบบการร้องที่มีการเอื้อนเอ่ยแบบเพลงไทยเดิม ภาคดนตรีที่มีท่วงทำนองแบบไทยร่วมสมัยและมีเสียงซอสีคลอไปตลอดทั้งเพลง เพลงประกอบละครบุพเพสันนิวาสนอกจากจะโด่งดังใน ประเทศไทย แล้ว ใน ประเทศกัมพูชา เพลง "ออเจ้าเอย" ยังขึ้นอันดับที่ 1 บน ไอจูนส์ ตามมาด้วยเพลง "บุพเพสันนิวาส" อยู่อันดับที่ 2 และเพลง "เพียงสบตา" อยู่ในอันดับที่ 5 เมื่อวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2561 และเพลงที่ 4 "เธอหนอเธอ" ขับร้องโดย แนน วาทิยา ที่ถ่ายทอดความรู้สึกของแม่หญิงการะเกดที่มีต่อคุณพี่เดช
สำหรับบทเพลง "จันทร์" ที่ขับร้องโดย ธณรัฐ ปิ่นเวหา ที่ปรากฏในนิยาย แต่ไม่ปรากฏในละครเนื่องจากติดลิขสิทธิ์จากค่ายต้นสังกัด ทำให้ในละครเปลี่ยนจากร้องเพลง "จันทร์" มาร้องเพลง "ออเจ้าเอย" แทน
นอกจากนี้ยังมีเพลง "ออเจ้าเอย" เวอร์ชันพิเศษที่ขับร้องโดย ธนวรรธน์ วรรธนะภูติ และ "เธอหนอเธอ" เวอร์ชันพิเศษที่ขับร้องโดย ราณี แคมเปน เพิ่มมาในบุพเพสันนิวาสฉบับพิเศษอีกด้วย
ดีวีดีและซีดี

ดีวีดีของละคร บุพเพสันนิวาส ออกวางจำหน่าย วันที่ 11 เมษายน ดีวีดี 1 ชุดมี 11 แผ่น ประกอบด้วยละคร เบื้องหลังการถ่ายทำ เปิดกองละคร มิวสิกวิดีโอ 4 เพลง รายการ บุพเพสันนิวาสวันละคำ และสมุดภาพ 16 หน้า
ส่วนซีดีเพลงประกอบละคร นอกเหนือจากเพลง 4 เพลงที่ประกอบละครแล้วยังมีเพลงบรรเลงพิเศษและแบ็กกิงแทร็ก (backing track) พร้อมรูปภาพนักแสดง Photobook และโปสการ์ดสุ่มรูปนักแสดงนำ 6 แบบ
| ลำดับ | ชื่อเพลง | ประพันธ์ | เรียบเรียง | ยาว |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | "บุพเพสันนิวาส" (ศรัณยู วินัยพานิช) | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 2. | "เพียงสบตา" (ลีเดีย ศรัณย์รัชต์) | ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ | Banana Boat |   |
| 3. | "ออเจ้าเอย" (พล นพวิชัย) | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 4. | "เธอหนอเธอ" (วาทิยา รวยนิรัตน์) | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 5. | "ดนตรีบรรเลง บุพเพสันนิวาส" (Orchestra) | ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ | ตั้งใจทีม |   |
| 6. | "ดนตรีบรรเลง บุพเพสันนิวาส" (Feel Good) | ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ | ตั้งใจทีม |   |
| 7. | "ดนตรีบรรเลง บุพเพสันนิวาส" (Romantic) | ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ | ตั้งใจทีม |   |
| 8. | "ดนตรีบรรเลง เพียงสบตา" (Comedy) | ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ | Banana Boat |   |
| 9. | "ดนตรีบรรเลง เพียงสบตา" (Orchestra) | ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ | Banana Boat |   |
| 10. | "ดนตรีบรรเลง เพียงสบตา" (Romantic) | ณรงค์วิทย์ เตชะธนะวัฒน์ | Banana Boat |   |
| 11. | "บุพเพสันนิวาส (Bonus Track)" (ธนวรรธน์ วรรธนะภูติ; เฉพาะซีดีอัลบั้ม) | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 12. | "Backing Track บุพเพสันนิวาส" | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 13. | "Backing Track ออเจ้าเอย" | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 14. | "Backing Track เพียงสบตา" | Banana Boat | Banana Boat |   |
| 15. | "Backing Track เธอหนอเธอ" | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 16. | "ออเจ้าเอย (Special Version)" (ธนวรรธน์ วรรธนะภูติ; ไม่รวมในซีดีอัลบั้ม) | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
| 17. | "เธอหนอเธอ (Special Version)" (ราณี แคมเปน; ไม่รวมในซีดีอัลบั้ม) | วิเชียร ตันติพิมลพันธ์ | ตั้งใจทีม |   |
การตอบรับ > คำวิจารณ์และความสมจริง

แม้ละครเรื่อง บุพเพสันนิวาส  จะสร้างขึ้นมาเพื่อความบันเทิงของผู้ชมเป็นหลัก แต่ก็ยังมีผู้ให้ข้อติติงไว้ ทั้งในเรื่องความสมจริงทางการเมืองและด้านศิลปะวัฒนธรรม วรรษชล ศิริจันทนันท์ นักเขียนจากเดอะโมเมนตัม เอาแนวคิดประวัติศาสตร์การเมืองฝ่ายซ้ายวิเคราะห์ละครเรื่องนี้ไว้ว่า เป็นละครหลังข่าวที่แม้จะยังคงความสนุกและความบันเทิง "แต่ก็ยังมี 'คราบ' ของอุดมการณ์ชาตินิยมและการชื่นชมความสงบสุขของอยุธยาแทรกเข้ามาอยู่เป็นระยะ จนผู้ชมเกิดอารมณ์โหยหาอดีต" โดยวรรษชลโต้แย้งว่า บุพเพสันนิวาส นำเสนอภาพในอดีตที่มองข้ามความขัดแย้งของคนไทยในราชสำนัก โดยนำเสนอว่าสังคมและวัฒนธรรมของอยุธยาเป็นสังคมที่ "สงบสุข ไม่มีการคอรัปชั่น และมีฝรั่งเป็นส่วนเกิน" เพื่อสนองความปรารถนาของผู้ชมบางส่วนซึ่ง "ไม่พอใจในปัจจุบันอันแสนจะวุ่นวาย เต็มไปด้วยการแบ่งฝักแบ่งฝ่าย และไร้ซึ่งความปรองดอง จนเกิดความโหยหาอดีต" นฤเบศ กูโน ผู้กำกับและนักเขียนบทละคร แสดงความเห็นว่าเพราะความสำเร็จของละครเกิดจากบทละครที่ดีและเคมีของนักแสดงที่เข้ากัน ขณะที่วัฒนธรรมการดูละครของคนไทยมีความคล้ายคลึงกับคนเกาหลี คือ ชื่นชอบละครตลก พระนางไม่ถูกกัน มีบทพูดเชือดเฉือน แต่แอบแสดงออกเล็กน้อยว่ารัก ส่วนเว็บไซต์ สนุก.คอม วิเคราะห์ความสำเร็จของละครเรื่องนี้ว่า "สะท้อนให้เห็นสูตรสำเร็จของละคร และการนำเสนอประวัติศาสตร์ไทยผ่านละครแนวใหม่ ที่มีความเข้ากันของพระนางเป็นตัวชูโรง จนสร้างความน่าสนใจในประวัติศาสตร์ไทยให้กับคนรุ่นใหม่ให้หันกลับมามองมากขึ้น" ด้านงานออกแบบงานสร้าง มติชน วิจารณ์ว่า "อยู่ในมาตรฐานดี โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ฉากที่นำเสนอฉากสมเด็จพระนารายณ์ทรงโน้มกายรับพระราชสาสน์ของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 จากเชอวาเลีย เดอ โชมองต์ ราชทูตฝรั่งเศส ตามรอยภาพวาดโบราณซึ่งหลายคนคุ้นตาเป็นอย่างดี"
เนื่องจากเป็นละครที่มีฉากหลังอิงประวัติศาสตร์ จึงได้รับคำวิจารณ์เรื่องความสมจริง ลุพธ์ อุตมะ นักออกแบบเครื่องแต่งกาย วิจารณ์ว่า "เครื่องนุ่งห่มในเรื่องนี้ ในส่วนของชาวสยามมีการวิจัยและจัดทำได้สวยงามเหมาะสม แม้ว่าจะมีการใช้ผ้านุ่งจากประเทศราช และหัวเมืองทางเหนือมาใช้ร่วมด้วย เป็นการสื่อสารได้อย่างดีถึงความสัมพันธ์ของผู้คนและชาติพันธุ์ในสมัยนั้น ทว่าตัวละครที่ไม่ใช่คนสยามนั้นกลับพบว่ามีข้อบกพร่อง เรื่องการออกแบบ การตัดเย็บและการใช้ผ้าที่ถูกลักษณะ" โดยเขาชี้ข้อบกพร่อง อย่างเช่น คอนสแตนติน ฟอลคอน และมาเรีย กีมาร์ เนื่องจากรูปแบบหรือ แพทเทิร์นเป็นแบบสมัยใหม่และผิดสัดส่วนเป็นอย่างมาก กิจจา ลาโพธิ์ หัวหน้าฝ่ายออกแบบเครื่องแต่งกายในละคร ชี้แจงว่า เสื้อผ้าชาวต่างชาติในละครเป็นเรื่องที่ยากที่สุดเรื่องหนึ่ง การออกแบบพัฒนาขึ้นจากข้อมูลที่ค้นคว้า และพยายามที่จะทำให้ใกล้เคียงกับความเป็นข้อเท็จจริงมากที่สุด แต่ก็ได้เพิ่มรายละเอียดเพื่อความสวยงามและให้เหมาะสมกับตัวนักแสดง นอกจากนี้ทางสถานีที่ต้องการสร้างภาพลักษณ์ของตัวละครเอกให้ดูแตกต่างจากตัวละครตัวอื่น จึงเป็นเหตุให้ตัวละครเหล่านี้ฟันไม่ดำ
พิพัฒน์ กระแจะจันทร์ อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พบข้อผิดพลาดในด้านรายละเอียด ชี้ว่า อย่างฉากที่เห็นป้อมเพชร พิจารณาในช่วงเวลาในบทประพันธ์ และดูหลักฐานชั้นต้นทางประวัติศาสตร์ สภาพของป้อมน่าจะทรุดโทรมมาก หรือไม่ก็ กำลังได้รับการปรับปรุงโดยนายช่างฝรั่งเศสชื่อ เดอ ลามาร์
การตอบรับ > การสำรวจความเห็น

จากการสำรวจแบบสอบถามสวนดุสิตโพล จำนวนทั้งสิ้น 1,272 คนระหว่างวันที่ 10–14 เมษายน พ.ศ. 2561 สำรวจเรื่อง "ละคร บุพเพสันนิวาส ในทัศนะประชาชน" จากหัวข้อประชาชนคิดอย่างไร กับละคร บุพเพสันนิวาส โดยอันดับ 1 เห็นว่าละคร สนุกสนาน ให้ทั้งข้อคิดและความบันเทิง จากการสำรวจของสำนักวิจัยซูเปอร์โพล จำนวนทั้งสิ้น 1,185 คน ดำเนินโครงการระหว่างวันที่ 10–16 มีนาคม เมื่อสอบถามถึงตัวละคร บุพเพสันนิวาส ที่แสดงได้ดีที่สุด พบว่า ร้อยละ 54.4 ระบุราณี รองลงมาคือร้อยละ 21.1 ระบุธนวรรธน์
การตอบรับ > กระแสตอบรับในต่างประเทศ

นอกจากจะได้รับความนิยมสูงสุดในประเทศไทยแล้ว ละคร บุพเพสันนิวาส ยังโด่งดังในซินล่างเวย์ปั๋ว หรือสื่อสังคมออนไลน์ขนาดใหญ่ที่สุดของจีนอีกด้วย โดยมีการกล่าวถึง บุพเพสันนิวาส ในแฮชแท็ก 泰剧天生一对 จนขึ้นเทรนด์อันดับ 1 มียอดผู้ชมชาวจีนดูละคร บุพเพสันนิวาส แบบสดออนไลน์ผ่านทางช่อง HBO กว่า 100,000 คน และมีการทำซับไตเติลภาษาจีนให้ละครเรื่องนี้ทั้งที่ยังไม่ได้ซื้อขายลิขสิทธิ์อย่างเป็นทางการและไม่มีการโปรโมตแบบเต็มตัว ยิ่งไปกว่านั้นหลังละคร บุพเพสันนิวาส จบไปสามสัปดาห์ แฮชแท็ก 泰剧天生一对 ก็ยังคงทะยานขึ้นอันดับ 1 ในเวย์ปั๋ว อีกครั้งด้วยยอดวิวสูงกว่า 900 ล้านครั้ง
ประเทศกัมพูชาได้ซื้อลิขสิทธิ์ละคร บุพเพสันนิวาส ไปแพร่ภาพแล้ว โดยจะออกอากาศทางช่อง PNN TV ใช้ชื่อเรื่องว่า បុព្វេសន្និវាស เริ่มตั้งแต่วันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2561 ทุกวันจันทร์ถึงศุกร์ วันละ 2 รอบ เวลา 18.00–19.00 น. และ 22.00–23.00 น. ปี 2562 บุพเพสันนิวาส เป็น 1 ในละคร 8 เรื่องที่ออกอากาศบนสถานีโทรทัศน์ประเทศเกาหลีใต้ บนสถานี TVA PLUS และ SMILE PLUS ออกฉายทางช่อง RTV (Rajawali TV ฟรีทีวีของอินโดนีเซีย),  ทางสถานีโทรทัศน์ TVB J2 ที่รับชมได้ในฮ่องกงและมาเก๊า, สถานีโทรทัศน์  TVA Plus (เพย์ทีวีในเกาหลีใต้) และทางออนไลน์ทางช่อง Dim Sum ของมาเลเซีย นอกจากนั้นยังมีอยู่ในเน็ตฟลิกซ์ ที่รับชมได้ในประเทศอินเดีย, ญี่ปุ่น, เนปาล, ลาว, มาเลเซีย, มองโกเลีย, พม่า, เกาหลีใต้, ฟิลิปปินส์, ศรีลังกา, ไต้หวัน และ เวียดนาม
การตอบรับ > ผลสืบเนื่อง

จากความโด่งดังของละคร ทำให้มีการจัดทัวร์การท่องเที่ยว เช่น ที่วัดไชยวัฒนาราม รวมถึงโบราณสถานอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา ก่อนละครออกอากาศ วันธรรมดาจันทร์ถึงศุกร์ มีนักท่องเที่ยวมาเที่ยว 800–900 คนต่อวัน แต่หลังละครออกอากาศ มีนักท่องเที่ยวเพิ่มเป็นเฉลี่ยวันละ 4,000 คน ส่วนวันเสาร์ อาทิตย์ เดิมมีนักท่องเที่ยวราว 3,300 คน เมื่อละครออกอากาศ เพิ่มขึ้นเป็น 18,300 คน นักท่องเที่ยวยังนิยมแต่งชุดไทยมายังสถานที่ท่องเที่ยวเหล่านี้ เช่นเดียวกับที่พระนารายณ์ราชนิเวศน์ มีนักท่องเที่ยวเพิ่มมากขึ้นถึงวันละ 2,000–3,000 คนต่อวัน นอกจากนี้ยังมีการจัดการท่องเที่ยวในสถานที่เป็นฉากของละคร เช่น อยุธยา ลพบุรี โดยมีมัคคุเทศก์เป็นนักประวัติศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์อยุธยา เศรษฐกิจพระนครศรีอยุธยามีการขยายตัว โดยมีผลิตภัณฑ์มวลรวมของจังหวัดสูงเป็นอันดับที่ 3 ของประเทศ
ทางด้านการตลาด ตราสินค้าต่าง ๆ อาศัยเนื้อหาในละครเชื่อมโยงกับตราสินค้า ดังจะเห็นได้จากตราสินค้าและเพจบนเฟซบุ๊กต่าง ๆ เล่นประเด็นที่เกี่ยวข้องกับละคร แบบการตลาดแบบทันกาล (real-time marketing) เช่นประเด็น หมูกระทะ, กุ้งย่าง, มะม่วงน้ำปลาหวาน, หมูสร่ง, ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง, ออเจ้า ฯลฯ
นอกจากผลตอบรับทางการตลาด ตัวละครยังได้รับการต่อยอดออกไปเป็นภาคต่ออีกถึงสองสื่อด้วยกัน สื่อแรก เป็นละครโทรทัศน์เรื่อง พรหมลิขิต เป็นเรื่องราวภาคต่อในรุ่นลูกหลังจากความรักของพ่อเดชและเกศสุรางค์ โดยได้เขียนบทโทรทัศน์เป็น ศัลยา เช่นเดิม เริ่มแรกได้วางตัวผู้กำกับการแสดงโดย ภวัต พนังคศิริ แต่ต่อมาได้เปลี่ยนเป็น สรัสวดี วงศ์สมเพ็ชร ผลิตโดย บีอีซี-มัลติมีเดีย และบรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น ซึ่งมีกำหนดออกอากาศใน พ.ศ. 2565 แต่ต่อมาได้มีการเลื่อนกำหนดออกอากาศเป็นช่วงท้ายปี พ.ศ.2566 และสื่อที่สอง เป็นภาพยนตร์ภาคต่อเรื่อง บุพเพสันนิวาส 2 เป็นเรื่องราวในอีกชาติภพหนึ่งเมื่อพ่อเดชและเกศสุรางค์มาเกิดใหม่ในยุคกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ผลิตโดย จีดีเอช ห้าห้าเก้า และจอกว้าง ฟิล์ม ร่วมกับ บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น นำแสดงโดยพระนางคู่เดิม คือ ราณี แคมเปน และธนวรรธน์ วรรธนะภูติ กำกับการแสดงโดย อดิสรณ์ ตรีสิริเกษม เดิมมีกำหนดออกฉายในโรงภาพยนตร์ในวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 แต่ต่อมาได้เลื่อนไปออกฉายในวันที่ 28 กรกฎาคม ปีเดียวกัน
เมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2565 มีการเผยแพร่ บุพเพสันนิวาสเว็บตูน (Love Destiny) ในช่องยูทูบเว็บตูน ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มอ่านการ์ตูนจากเกาหลี วาดโดยนักวาดจากประเทศเกาหลี
จนกระทั่งในวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ.2566 เวลา 20.30-22.00 น. ได้มีการออกอากาศของละครภาคต่อของ บุพเพสันนิวาส ในชื่อ พรหมลิขิต เป็นตอนแรก โดยก่อนหน้านั้นได้มีการออกอากาศรีรันละคร บุพเพสันนิวาส ฉบับจัดเต็ม หรือ บุพเพสันนิวาส ฉบับ Director’s cut ในช่วงเย็นระหว่างวันที่ 10 สิงหาคม-4 ตุลาคม พ.ศ.2566 วันจันทร์-ศุกร์ เวลา 19.00-20.00 น. และต่อมาในวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ.2566 พรหมลิขิต ได้ออกอากาศเพิ่มวันจาก 2 วัน เป็น 3 วันต่อสัปดาห์ ในวันจันทร์-อังคาร-พุธ เรื่อยมาจนถึงวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ.2566 ซึ่งเป็นตอนจบของละครเรื่อง พรหมลิขิต