stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปะหล่อง
วัฒนธรรม

บ้านเรือนส่วนใหญ่ของชาวปะหล่องทำจากไม้ไผ่ แต่โครงเป็นไม้จริง ประตูหันหน้าไปทางทิศตะวันออก แต่ละครอบครัวมีบ้านของตนเอง มักเป็นบ้านสองชั้น (แต่บ้านชั้นเดียวก็มี) ชั้นล่างเป็นที่เก็บข้าวเปลือกและเลี้ยงสัตว์ ส่วนชั้นบนเป็นที่อยู่อาศัย
ผู้หญิงชาวปะหล่องแต่งกายแตกต่างกันไปตามท้องถิ่น ปกติจะมีเสื้อกั๊กสีดำ หรือขาวทับด้านนอก ตกแต่งด้วยแถบกำมะหยี่หลากสี และนิยมนุ่งผ้าถุง
ชายชาวปะหล่องสวมเสื้อกั๊กสีขาวหรือกรมท่า กางเกงขายาว ขาบาน นอกจากนี้ยังโพกศีรษะด้วยผ้าขาวหรือดำ ในบางท้องถิ่น ชาวปะหล่องยังนิยมสักบนร่างกายเป็นรูปเสือ นก หรือดอกไม้
ศาสนา

ชาวปะหล่องส่วนใหญ่ยึดมั่นในพุทธศาสนา และมีการสร้างวัดในเมืองส่วนใหญ่ของพวกเขา นอกจากทำบุญตามประเพณีของชาวพุทธแล้ว ชาวปะหล่องยังนิยมส่งลูกหลานที่มีอายุประมาณ 10 ขวบไปบวชสามเณร และสึกออกมาเพื่อถึงวัยผู้ใหญ่
อ่านเพิ่ม

Palaung Women's Organisation. (2006). Poisoned flowers: the impacts of spiralling drug addiction on Palaung women in Burma. Tak, Maesot, Thailand: Palaung Women's Organisation.
Ashley, S. (2006). Exorcising with Buddha palaung Buddhism in northern Thailand. Ottawa: Library and Archives Canada = Bibliothèque et Archives Canada. ISBN 0-494-03309-6
Howard, M. C., & Wattana Wattanapun. (2001). The Palaung in northern Thailand. Chiang Mai, Thailand: Silkworm Books. ISBN 974-88325-1-1
Cameron, A. A. (1912). Notes on the Palaung of the Kodaung Hill tracts of Mong Mit State. Rangoon: Govt. Printer.
Milne, Mrs. Leslie. The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan State, Oxford, Clarendon Press (1924).
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ De'ang people
Ta'ang Students and Youth Organization
| ด ค กกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย แยกตามตระกูลภาษา |
| --- | --- |
ออสโตรเอเชียติก:  กะซอง  กะเลิง  กันซิว  กินตัก  กูย (ส่วย)  ขมุ  เขมร  ชอง  ซะโอจ  ซำเร (สำเหร่)  โซ่ (ทะวึง)  ญวน (เวียดนาม)  ญัฮกุร (ชาวบน)  บรู  ปรัย  ปลัง  ปะหล่อง (ดาระอั้ง)  พะล็อก  มลาบรี (ผีตองเหลือง)  ม็อก  มอญ (รามัญ)  มัล  มานิ  เยอ  ลเวือะ  ละเม็ด  ลัวะ  โส้ 
ขร้า-ไท:  กาว  กุลา  เขิน  คำตี้  ซัมซัม  ญ้อ  ไทดำ (ไทโซ่ง)  ไทยใต้  ไทยเบิ้ง  ไทยสยาม  ไทยอีสาน  ไทหย่า  ไทเหนือ  ไทใหญ่ (เงี้ยว)  ผู้ไท  พวน  ยวน  ยอง  ยั้ง  โย้ย  ลาว เขมรลาวเดิม  ลาวกา  ลาวจิ่ว  ลาวเวียง  ลาวครั่ง  ลาวตี้  ลาวแง้ว  ลาวหล่ม  ลื้อ  แสก 
จีน-ทิเบต:  กระแซ  ก่อ (อึมปี้)  กฺ๋อง  กะชีน  กะยัน (กะเหรี่ยงคอยาว)  กะเหรี่ยง สะกอ  โป  กะยา  จีน กวางตุ้ง  แคะ  แต้จิ๋ว  เปอรานากัน  ไหหลำ  ฮกเกี้ยน  ฮ่อ  ทวาย  บีซู  ปะโอ  ผู้น้อย  พม่า  ลาหู่ (มูเซอ)  ลีซู (ลีซอ)  อ่าข่า (อีก้อ)  อาเค๊อะ 
ออสโตรนีเซียน:  จาม  ชวา  ฟิลิปปินส์  มลายู  มอแกน  มอแกลน  มักกะสัน  อูรักลาโวยจ 
ม้ง-เมี่ยน:  ม้ง (แม้ว)  อิ้วเมี่ยน (เย้า) 
อื่น ๆ:  เกาหลี  ญี่ปุ่น  เนปาล  ปากีสถาน  เปอร์เซีย  โปรตุเกส  ฝรั่ง  โรฮีนจา  ยิว  ออสเตรเลีย  อาหรับ  อินเดีย 
| ด ค ก กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศพม่า |
| --- | --- |
กะชีน (12):  กะฉิ่น  จิงผ่อ  ดะหล่อง  Taron  Guari  Hkahku  Duleng  มะรู  เรอหวั่ง  ลาชิ  Atsi  ลีซอ 
กะยา (9):  กะยา  ปะเล  Zayein  กะยัน  มะนูมะนอ  Gheko  Yin Talai  ยินบอ  กะเหรี่ยงพยู 
กะเหรี่ยง (11):  กะเหรี่ยง  ปาเลชิ  มอญกะเหรี่ยง  สะกอ  Ta-Hlay-Pwa  ปะกู  บเว  มอนปวา  มอนเนปวา  โปว์ 
ชีน (53):  Anu  Anun  Asho  Awa Khami  Bre (Ka-Yaw)  ชิน  Dai (Yindu)  Dim  Eik-swair  Gunte (Lyente)  Guite  Haulngo  Ka-Lin-Kaw (Lushay)  Kaung Saing Chin  Kaungso  Kebar  Khawno  Kwangli (Sim)  Kwelshin  Kwe Myi  ชินเมืองฮะคา  Laizao  Lawhtu  Laymyo  ลินบู  Lushei (Lushay)  Lyente  Magun  Malin  Maramagyi  Matu  กระแซ  Mgan  Mi-er  นาคา  Ngorn  Oo-Pu  Panun  Rongtu  Saing Zan  Saline  Sentang  Tanghkul  Tapong  Tay-Zan  สะโด  Tiddim (Hai-Dim)  ตอร์  Wakim (Mro)  Yin Gog  Za-How  Zahnyet (Zanniet)  Zizan  Zou  โซเป  Zotung 
พม่า (9):  พม่า  ทวาย  Beik  ยอ  ยะเบียน  กะดุ  ซะโลน  กะนัน  ฮปอน 
มอญ (1):  มอญ 
ยะไข่ (7):  ยะไข่  กะมัน  คามิ  Daingnet  มิรัม  มโร  เสต 
ชาน (33):  ไทใหญ่  ดะเนา  ดะนู  อินตา  ปะโอ  คำตี้  ขมุ  กวิ  โกก้าง  ล่าหู่  ปะหล่อง  ไทใหญ่เมืองกาเหล  ฉานกยี  ไตหลอย  ไตแหลม  ไตหลอน  ไตลาย  ไตฉอน  ตองโย  ว้า  เมี่ยน  ยินจา  ยินเนต  ยุน  หม่านซี  ปยิน  เอง  ซอน  อีก้อ  มอฉาน  เมียงสา  ขึน 
อื่น ๆ:  จีน  ปันเส  อินเดีย  อังกฤษ-พม่า  กุรข่า  ไทย  โยดายา  มลายู  บะยีนจี  ลินซิน  โรฮีนจา  จักมา 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  อิสราเอล  สหรัฐ 
อื่น ๆ:  IdRef 
การแต่งกายของชาวดาราอั้ง บ้านปางแดงใน อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่
มุฮัรร็อม

| --- | --- |
 ปฏิทินฮิจเราะห์  
 มุฮัรร็อม  เศาะฟัร  เราะบีอุลเอาวัล  เราะบีอุษษานี  ญุมาดัลอูลา  ญุมาดัษษานี  เราะญับ  ชะอ์บาน  เราะมะฎอน  เชาวาล  ษุลเกาะอ์ดะฮ์  ษุลฮิจญ์ญะฮ์: 
มุฮัรร็อม (อาหรับ: مُحَرَّم) หรือที่คนไทยบางคนรู้จักกันในนาม "มะหะหร่ำ" เป็นเดือนแรกของปฏิทินฮิจเราะห์หรือปฏิทินอิสลาม เป็นเดือนที่มุสลิมชีอะฮ์ไว้อาลัยต่ออิหม่ามฮุซัยน์ หลานตาศาสนทูตมุฮัมมัด ตั้งแต่วันที่ 1 จนถึงวันที่ 10 หรือที่เรียกว่าวันอาชูรออ์ มุสลิมในประเทศไทยและมาเลเซียจะร่วมกันทำขนมบูโบซูรอ หรือที่ชาวชีอะฮ์ในไทยเรียกว่า "หะยีส่า"
ดูเพิ่ม

มุฮัรร็อมในความเชื่อของซุนนี
มุฮัรร็อมในความเชื่อของชีอะฮ์
มานามา

| มานามา المنامة al-Manāmah |
| --- | --- |
เมืองหลวง
   ธง
มานามาและบาห์เรน
มานามาแผนที่ประเทศบาห์เรนแสดงที่ตั้งของมานามา
พิกัด: 26°13′N 50°35′E﻿ / ﻿26.217°N 50.583°E﻿ / 26.217; 50.583
ประเทศ:  บาห์เรน
เขตผู้ว่าราชการ: เมืองหลวง
การปกครอง
 • ผู้ว่าราชการ: ฮิสฮัม บิน อับดูลราห์แมน บิน โมฮัมหมัด อัล คาลิฟา
พื้นที่
 • เมืองหลวง: 30 ตร.กม. (10 ตร.ไมล์)
ประชากร (2010)
 • เมืองหลวง: 157,474 คน
 • ความหนาแน่น: 5,200 คน/ตร.กม. (14,000 คน/ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 329,510 คน
เขตเวลา: UTC+3 (GMT+3)
เว็บไซต์: เว็บไซต์ทางการ
มานามา (อาหรับ: المنامة; อังกฤษ: Manama) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศบาห์เรน มีประชากรราว 155,000 คน มานามาได้รวมเป็นเมืองหลวงของบาห์เรนหลังจากที่การปกครองของชาวโปรตุเกสและชาวเปอร์เซียก่อนหน้านี้ ปัจจุบันเป็นเมืองหลวงที่ทันสมัย มีธุรกิจสำคัญเกี่ยวกับการซื้อขายน้ำมันดิบของเศรษฐกิจของกรุงมานามา
ภูมิอากาศ

| ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> เดือน | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ม.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ก.พ. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> มี.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> เม.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> พ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> มิ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ก.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ส.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ก.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ต.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> พ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ธ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของมานามา> ทั้งปี |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) | 20.0 (68) | 21.2 (70.2) | 24.7 (76.5) | 29.2 (84.6) | 34.1 (93.4) | 36.4 (97.5) | 37.9 (100.2) | 38.0 (100.4) | 36.5 (97.7) | 33.1 (91.6) | 27.8 (82) | 22.3 (72.1) | 30.1 (86.18) |
| อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย  °C (°F) | 14.1 (57.4) | 14.9 (58.8) | 17.8 (64) | 21.5 (70.7) | 26.0 (78.8) | 28.8 (83.8) | 30.4 (86.7) | 30.5 (86.9) | 28.6 (83.5) | 25.5 (77.9) | 21.2 (70.2) | 16.2 (61.2) | 22.96 (73.33) |
| หยาดน้ำฟ้า มม (นิ้ว) | 14.6 (0.575) | 16.0 (0.63) | 13.9 (0.547) | 10.0 (0.394) | 1.1 (0.043) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 0.5 (0.02) | 3.8 (0.15) | 10.9 (0.429) | 70.8 (2.787) |
| วันที่มีหยาดน้ำฟ้าโดยเฉลี่ย (≥ 1.0 mm) | 2.0 | 1.9 | 1.9 | 1.4 | 0.2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0.1 | 0.7 | 1.7 | 9.9 |
| จำนวนชั่วโมงที่มีแดด | 226.3 | 223.2 | 238.7 | 255.0 | 306.9 | 339.0 | 331.7 | 331.7 | 312.0 | 303.8 | 261.0 | 226.3 | 3,355.6 |
แหล่งที่มา 1: World Meteorological Organization (UN) 
แหล่งที่มา 2: Hong Kong Observatory
มลาอิกะฮ์

มลาอิกะฮ์ต่าง ๆ และอิสรอฟีล (ภาพล่าง) ในหนังสือ  (The Wonders of Creation and the Oddities of Existence) ของซะกะรียา อัลก็อซวีนีย์ (Zakariya al-Qazwini) เมื่อปี พ.ศ. 1813
มลาอิกะฮ์ (อาหรับ: ملائكة) เป็นคำพหูพจน์ของ มะลัก (อาหรับ: ملك) ในไทยบางแห่งเรียก เทพบริวาร มีความหมายเดียวกับทูตสวรรค์ในศาสนายูดาห์และศาสนาคริสต์ มีหน้าที่ถวายงานรับใช้แก่อัลลอฮ์
ความเป็นมาของมลาอิกะฮ์

คำว่า มลาอิกะฮ์ มีรากศัพท์มาจากภาษาอาหรับว่า มาลาอิก หมายถึง "บ่าวผู้สวามิภักดิ์​ บ่าวผู้รับใช้ผู้ยินยอมจำนน​ตามพระประสงค์​ของاللهพระผู้สร้างแต่เพียงหนึ่ง"
มลาอิกะฮ์จึงเป็นบ่าวของอัลลอฮ์ที่ถูกสร้างจากรัศมี และมลาอิกะฮ์มีอยู่มากมายหาคณานับไม่มีใครรู้จำนวนได้นอกจากอัลลอฮ์ มลาอิกะฮ์ไม่มีเพศ ไม่บริโภค และไม่ดื่ม มลาอิกะฮ์เป็นบ่าวที่ปฏิบัติตามคำสั่งของอัลลอฮ์ ไม่บิดพริ้ว ไม่ฝ่าฝืนคำสั่ง ไม่มีความคิดที่จะเลือกทำอะไรหรือทำสิ่งใดโดยลำพังได้ เพราะมลาอิกะฮ์มีหน้าที่ปฏิบัติตามคำสั่งของอัลลอฮ์เพียงอย่างเดียว
มนุษย์ปุถุชนทั่วไปมิอาจมองเห็นมลาอิกะฮ์ได้ เว้นแต่นบี เพราะมลาอิกะฮ์มีกายละเอียดเปรียบได้ดั่งลมที่มนุษย์มิอาจเห็นได้ แต่ลมนั้นสามารถทำให้ใบไม้พริ้วไหวได้ แต่มนุษย์สามารถเห็นมลาอิกะฮ์ได้ก็ต่อเมื่อมลาอิกะฮ์จำแลงกายมาเป็นมนุษย์เท่านั้น ด้วยเหตุที่มลาอิกะฮ์เป็นบ่าวผู้ถวายรับใช้ต่ออัลลอฮ์ ศาสนาอิสลามจึงกำหนดให้มุสลิมมีศรัทธาต่อมลาอิกะฮ์ด้วย
มลาอิกะฮ์ทั้ง 10

มลาอิกะฮ์ที่มุสลิมทุกคนควรทราบนั้นมีทั้งหมด 10 ตน
ญิบรีล (นามูส, รูหูลกุดุส และรูหุลอะมีน) เป็นผู้นำในบรรดามลาอิกะฮ์ทั้งหลาย และเป็นผู้นำวะฮฺยูจากอัลลอฮ์ (ซ.บ.)ไปยังบรรดานบีและเราะซูล
มีกาอีล เป็นผู้ควบคุมระบบสุริยจักรวาล และนำปัจจัยยังชีพ (ริชกี) มาให้แก่บรรดามัคลูกทั้งหลาย
อิซรออีล (มะลิกุลเมาตฺ) ทำหน้าที่ ถอดวิญญาณมัคโละตามเวลาที่กำหนดไว้
อิสรอฟีล เป่าแตร (ศูรฺ) เมื่อถึงกำหนดวันสิ้นโลก (วันกิยามะฮฺ) และวันฟื้นคืนชีพ
รอกีบ ผู้บันทึกอันมีเกียรติ อยู่ประจำข้างซ้ายและข้างขวาของมนุษย์ บันทึกความดี ความชั่วของมนุษย์
อะตีด ผู้บันทึกอันมีเกียรติ อยู่ประจำข้างซ้ายและข้างขวาของมนุษย์ บันทึกความดี ความชั่วของมนุษย์
มุนกัรฺ ทำหน้าที่ สอบสวนคนตายในสุสาน (กุโบรฺ)
นะกีรฺ ทำหน้าที่ สอบสวนคนตายในสุสาน
ริฎวาน คอยดูแลและเฝ้าประตูสวรรค์
มาลิก (ซะบานียะฮฺ) คอยดูแลและเฝ้าประตูนรก
มลาอิกะฮ์อื่น ๆ

นอกจากนี้อัลกุรอานระบุอีกว่า มีมลาอิกะฮ์จำนวนหนึ่งที่แบกหามพระบัลลังก์ของอัลลอฮ์ ซึ่งอัลกุรอานไม่ได้ระบุว่าในปัจจุบันมีจำนวนเท่าไหร่ แต่ระบุว่า ในวันอาคิเราะฮฺ มลาอิกะฮ์ผู้แบกบัลลังก์มีจำนวน 8 ตน นอกจากนั้นยังมีมลาอิกะฮ์อีกมากมายที่ห้อมล้อมพระบัลลังก์ คอยสรรเสริญสดุดีพระองค์และวิงวอนขอให้อัลลอฮ์ทรงอภัยให้แก่บรรดาศรัทธาชนผู้สำนึกผิด
อัลกุรอานได้เล่าเรื่องของมลาอิกะฮ์ที่ลงมาบอกข่าวดีแก่นบีอิบรอฮีม นบีซะกะรียา และมัรยัมมารดานบีอีซา และมลาอิกะฮ์ที่มาบอกให้ลูฏออกจากเมืองก่อนที่ดวงอาทิตย์จะขึ้น เนื่องจากว่าเมืองโซโดมกำลังจะถูกทำลาย
นอกจากนี้อัลลอฮ์ยังได้ทรงส่งมลาอิกะฮ์ลงมาในนครบาบิโลน เพื่อเป็นข้อทดสอบสำหรับมนุษย์ในเรื่องไสยศาสตร์
มัสยิดอุสาสนอิสลาม

| มัสยิดอุสาสนอิสลาม |
| --- | --- |
Masjid Asasul Islam


ข้อมูลทั่วไป
ประเภท: มัสยิด
สถาปัตยกรรม: ไทยและจีน
เมือง: บ้านบน ถนนพัทลุง ตำบลบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา
ประเทศ:  ประเทศไทย
เริ่มสร้าง: พ.ศ. 2390
มัสยิดอุสาสนอิสลาม [อุ-สา-สน] (มลายู: Masjid Asasul Islam) หรือ มัสยิดบ้านบน เป็นศาสนสถานในศาสนาอิสลามแห่งหนึ่ง ตั้งอยู่ถนนพัทลุง เทศบาลนครสงขลา จังหวัดสงขลา เดิมเป็นมัสยิดกลางประจำจังหวัดสงขลา มัสยิดแห่งนี้มีสถาปัตยกรรมไทยและจีนประยุกต์เช่นเดียวกับวิหารของวัดมัชฌิมาวาสหรือวัดกลาง พุทธสถานที่ตั้งอยู่ใกล้ ๆ กัน
ประวัติ

มัสยิดอุสาสนอิสลามหรือมัสยิดบ้านบนถูกสร้างขึ้นใน พ.ศ. 2390 โดยช่างชุดเดียวกันกับที่เกณฑ์ไปสร้างวัดมัชฌิมาวาสหรือวัดกลาง ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชทรัพย์ให้ขณะที่ทรงแวะเข้าเมืองสงขลาระหว่างเดินทางไปชวา ทั้งนี้บุคคลที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงในการสร้างมัสยิดนี้คือโต๊ะหมัดและโต๊ะหมะ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวยังพระราชทานเครื่องตกแต่งภายในอีก เช่น โคมระย้า ครั้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานโคมไฟสีเขียวซึ่งเป็นเครื่องสังเค็ดในงานพระเมรุในหลวงรัชกาลก่อน หลังจากนั้นก็มีการบูรณะซ่อมแซมมัสยิดเรื่อยมา เช่นขยายปีกสองข้าง หรือสร้างโดมรูปหัวหอมบนหออาซาน
เดิมมัสยิดอุสาสนอิสลามเป็นมัสยิดกลางประจำจังหวัดสงขลา แต่ภายหลังได้มีการสร้างมัสยิดกลางดิย์นุลอิสลาม ถนนลพบุรีราเมศวร์ ตำบลคลองแห อำเภอหาดใหญ่ มัสยิดอุสาสนอิสลามจึงลดบทบาทเป็นมัสยิดประจำชุมชนไป
สถาปัตยกรรม

ตัวมัสยิดเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนศิลปะประยุกต์ไทย-จีน ก่อสร้างโดยช่างที่ถูกเกณฑ์ไปสร้างวัดมัชฌิมาวาสหรือวัดกลางซึ่งอยู่ใกล้ ๆ กัน แม้จะมีสัณฐานคล้ายอุโบสถของวัดในพระพุทธศาสนาแต่ก็ไม่ขัดต่อหลักการในศาสนาอิสลามแต่อย่างใด ส่วนหออาซานเดิมมีลักษณะเดียวกันกับหอระฆังในวัดพุทธเช่นกัน แต่ภายหลังได้ถูกต่อเติมและสร้างโดมรูปหัวหอมขึ้นภายหลัง
ภาษาลีสู่

| ภาษาลีซอ |
| --- | --- |
ꓡꓲ-ꓢꓴ
ประเทศที่มีการพูด: จีน, พม่า, อินเดีย, ไทย
ชาติพันธุ์: ชาวลีซอ
จำนวนผู้พูด: ประมาณ 940,000 คน  (2000–2007)
ตระกูลภาษา: จีน-ทิเบต  (ทิเบต-พม่า)โลโล-พม่าโลโลลีซอลีซอ–ลาโลภาษาลีซอ
ระบบการเขียน: อักษรฟราเซอร์
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ: เขตปกครองตนเองเหว่ยซี, จังหวัดปกครองตนเองชนชาติลีซอ นู่เจียง (ประเทศจีน)
รหัสภาษา
ISO 639-3: lis
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษาลีซอ (ลีซอ: ꓡꓲ-ꓢꓴ, ꓡꓲ‐ꓢꓴ ꓥꓳꓽ หรือ ꓡꓲꓢꓴ; จีน: 傈僳语; พินอิน: Lìsùyǔ; พม่า: လီဆူဘာသာစကား, ออกเสียง: [lìsʰù bàðà zəɡá]) หรือ ภาษาโยบิน ภาษาเยายิน มีผู้พูดทั้งหมด 723,000 คน พบในจีน 580,000 คน (พ.ศ. 2542) ในจำนวนนี้พูดได้ภาษาเดียว 467,869 คน ในยูนนานตะวันตก พบในอินเดีย 1,000 คน (พ.ศ. 2543) ในรัฐอรุณาจัลประเทศ พบในพม่า 126,000 (พ.ศ. 2530) ในรัฐว้า ชายแดนติดกับรัฐอัสสัมของอินเดียหรือในรัฐฉาน พบในไทย 16,000 คน (พ.ศ. 2536) ในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ตาก สุโขทัย กำแพงเพชร บางส่วนอพยพมาจากพม่า
ภาษาลีซอจัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า สาขาพม่า-โลโล สาขาย่อยโลโล มีหลายสำเนียงแต่ความแตกต่างระหว่างสำเนียงมีไม่มาก ในจีนเป็นภาษาที่ใช้ในทางศาสนาคริสต์ การปกครองและในโรงเรียน ส่วนใหญ่พูดภาษาจีนได้ด้วย ในจำนวนนี้มี 150,000 คนสามารถพูดภาษาไป๋ ภาษาทิเบต ภาษาน่าซี ภาษาไทลื้อ หรือภาษาจิ่งเผาะได้ด้วย เขียนด้วยอักษรโรมัน หรืออักษรฟราเซอร์ เป็นภาษาพูดของชาวลีซอ มีสามสำเนียงคือ หัว ไป่ และลู ใกล้เคียงกับภาษาล่าหู่และภาษาอาข่า และมีความสัมพันธ์กับภาษาพม่า ภาษาจิ่งเผาะ และภาษายิ
สัทวิทยา

พยัญชนะมี 31 เสียง เสียงตัวสะกดมีน้อยมาก ไม่มีความแตกต่างระหว่างสระเสียงสั้นกับสระเสียงยาว สระเดี่ยวมี 9 เสียง สระสะเทินมี 5 เสียง ซึ่งแปรเป็นสระเดี่ยวได้หลายเสียง วรรณยุกต์มี 6 เสียง เรียงประโยคแบบประธาน-กรรม-กริยา คำบุพบทอยู่หลังคำนาม
ผลงานอ้างอิง

Bradley, David (2003). "Lisu".  ใน Thurgood, Graham; LaPolla, Randy J. (บ.ก.). The Sino-Tibetan Languages (ภาษาอังกฤษ). London: Routledge. ISBN 0-7007-1129-5.
Handel, Zev. "Proto-Lolo–Burmese Velar Clusters and the Origin of Lisu Palatal Sibilant" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2020-08-03 – โดยทาง faculty.washington.edu.
Mu, Yuzhang 木玉璋; Sun, Hongkai 孙宏开 (2012). Lìsùyǔ fāngyán yánjiū 傈僳语方言研究 [A Study of Lisu Dialects] (ภาษาจีน). Beijing: Minzu chubanshe. ISBN 978-7-105-12004-8.
ลักขณา ดาวรัตนหงษ์. สารานุกรมกลุ่มชาติพันธ์: ลีซอ. กทม. สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนาชนบท.2539
อ่านเพิ่ม

Miyake, Marc. 2011. Unicode 5.2 (not 6.1!): the Old Lisu script.
แหล่งข้อมูลอื่น

ของวิกิพีเดีย ที่วิกิมีเดีย อินคิวเบเตอร์
Handbook of the Lisu language (1922)
| ด ค กกลุ่มภาษาหลักในตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า |
| --- | --- |
ภาษาในพม่าและไทย:  ก่อ (อึมปี้)  กะชีน  กะเหรี่ยง  กฺ๋อง  พม่า  มูเซอ  เมี่ยน  ล่าหู่ (มูเซอ)  ลีซอ  อาข่า  ฮานี 
ภาษาในจีน:  ไป๋  ตังกุต  ทิเบต  น่าซี  ล่าหู่ (มูเซอ)  ลีซอ  อี๋  เอ้อซู 
ภาษาในเอเชียใต้:  กอกโบรอก  กินเนารี  คาม  ชันเตียล  ซองคา  ทูลุง  นัรพู  เนวาร์  บัลติ  บาฮิง  เบลฮาเร  โบโด  ปูมา  มณีปุระ  มีโซ  ลาดัก  ลิมบู  เลปชา  โลทา  วัมบูเล  เศรปา  สิกขิม  องามี  เอา  ฮมาร์ 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  ญี่ปุ่น
ยุทธการที่มะนิลา (ค.ศ. 1945)

ยุทธการที่มะนิลา (ฟิลิปปินส์: Labanan sa Maynila; ญี่ปุ่น: マニラの戦い; สเปน: Batalla de Manila; 3 กุมภาพันธ์ - 3 มีนาคม ค.ศ. 1945) เป็นการรบครั้งใหญ่ของการทัพฟิลิปปินส์ ค.ศ. 1944-45 ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง เป็นการสู้รบทางกองกำลังทหารจากทั้งสหรัฐและฟิลิปปินส์ต่อสู้กับกองกำลังญี่ปุ่นในกรุงมะนิลา เมืองหลวงของฟิลิปปินส์ เป็นการสู้รบที่ยาวนานเป็นเดือน ส่งผลทำให้พลเรือนเสียชีวิตกว่า 100,000 คน และเมืองได้ถูกทำลายทั้งหมด เป็นยุทธภูมิการสู้รบภายในเมืองที่เลวร้ายที่สุดที่กองทัพอเมริกันในเขตสงครามแปซิฟิก กองกำลังญี่ปุ่นได้กระทำการสังหารหมู่พลเรือนชาวฟิลิปปินส์ในช่วงการสู้รบแต่กระนั้นการใช้อาวุธของทหารอเมริกันได้สังหารผู้คนไปมากมายเช่นกัน เช่น การยิงปืนใหญ่ของทหารอเมริกันยังได้ทำลายมรดกทางสถาปัตยกรรมและวัฒนธรรมของกรุงมะนิลาที่มีมาตั้งแต่สมัยก่อตั้งเมือง กรุงมะนิลากลายเป็นหนึ่งในเมืองหลวงที่ได้รับความเสียหายมากที่สุดในช่วงสงครามทั้งหมด เทียบเท่ากับกรุงเบอร์ลินและกรุงวอร์ซอ การสู้รบครั้งนี้ได้ยุติการยึดครองทางทหารของญี่ปุ่นในฟิลิปปินส์เกือบสามปี (ค.ศ. 1942-1945) การรบชนะเป็นเครื่องหมายสำคัญสู่กุญแจแห่งชัยชนะในการทัพของนายพล ดักลาส แมกอาเธอร์ จนถึงปัจจุบัน
ภาษามลายูเกอดะฮ์

| ภาษามลายูเกอดะฮ์ |
| --- | --- |
بهاس ملايو قدح ภาษามลายูไทรบุรี
Pelat Utagha   Bahasa Melayu Kedah
ประเทศที่มีการพูด: มาเลเซีย, ไทย, พม่า และอินโดนีเซีย
ภูมิภาค: รัฐเกอดะฮ์, รัฐปีนัง, รัฐปะลิส, รัฐเปรักตอนบน (อำเภอเกอเรียน, อำเภอมันจุง, อำเภอลารุต มาตัง และเซอลามา), จังหวัดตรัง, จังหวัดสตูล, จังหวัดระนอง, เขตตะนาวศรี, อำเภอลังกัต, จังหวัดอาเจะฮ์
ชาติพันธุ์: ชาวเกอดะฮ์เชื้อสายมลายู ชาวไทยเชื้อสายมลายู ชาวพม่าเชื้อสายมลายู ชาวมลายูจาริงฮาลุซ
จำนวนผู้พูด: 2.6 ล้านคน  (2004)
ตระกูลภาษา: ออสโตรนีเซียน  มาลาโย-โพลีเนเซีย(โต้แย้ง)มาเลย์อิกภาษามลายูเกอดะฮ์
ภาษาถิ่น: เกอดะฮ์เปอร์ซีซีรีน เกอดะฮ์เหนือ ปะลิส-ลังกาวี ปีนัง เปรักเหนือ สตูล จาริงฮาลุซ             
รหัสภาษา
ISO 639-3: meo
บริเวณที่มีผู้พูดภาษามลายูเกอดะฮ์: A. หุบเขาเกอดะฮ์, B. สตูล (เซอตุล), C. ตะนาวศรี (ตานะฮ์ซารี), D. อาเจะฮ์
ภาษามลายูเกอดะฮ์, ภาษามลายูไทรบุรี หรือ ภาษามลายูสตูล (มลายู: Bahasa Melayu Kedah) เป็นสำเนียงหนึ่งของภาษามลายู ใช้พูดในทางภาคตะวันตกของมาเลเซีย ได้แก่ รัฐเกอดะฮ์ (ไทรบุรี) รัฐปีนัง รัฐปะลิส และทางตอนเหนือของรัฐเปรัก ในประเทศไทยมีผู้พูดในจังหวัดสตูล บางส่วนของจังหวัดตรังและระนอง ข้ามไปยังเขตเขตเกาะสองของประเทศพม่า และยังพบว่ามีการพูดบางพื้นที่ทางตอนบนของเกาะสุมาตรา ของประเทศอินโดนีเซียด้วย
ภาษามลายูเกอดะฮ์ในไทย

ผู้ใช้ภาษามลายูเกอดะฮ์ในไทยสามารถใช้พูดภาษาไทยได้ มีความแตกต่างจากภาษามลายู และภาษามลายูปัตตานีไม่มากนัก แต่ในช่วงระยะเวลาไม่ถึงหนึ่งร้อยปีชาวสตูลก็ลืมภาษามลายูถิ่นของตน เยาวชนที่มีอายุต่ำกว่า 20 ปีไม่มีใครพูดภาษามลายูถิ่นได้ ด้วยเหตุผลทางภูมิศาสตร์ที่ทำให้สตูลต้องติดต่อกับสงขลามากกว่าไทรบุรี ปัจจุบันในสตูลมีผู้ใช้ภาษานี้ไม่มาก (ประมาณ 6,800 คน) เพราะนิยมใช้ภาษาไทยในชีวิตประจำวันมากกว่าในอดีต
ชาวสตูลที่ใช้ภาษามลายูถิ่นนี้เป็นชาวไทยมุสลิมเชื้อสายมลายูที่อยู่ในบางหมู่บ้าน บางตำบลของสตูลเท่านั้น เช่น ตำบลเจ๊ะบิลัง, ตำบลตำมะลัง, ตำบลปูยู และตำบลฉลุง แต่ปัจจุบันเหลือเพียง 3 ตำบล คือ ตำบลเจ๊ะบิลัง, ตำบลตำมะลัง และตำบลบ้านควนเท่านั้นที่ยังใช้ในการอ่านคุตบะห์บรรยายธรรมในมัสยิด แม้ผู้ใช้ภาษาจะมีน้อยลง แต่อิทธิพลของภาษามลายูถิ่นนี้ยังมีปรากฏให้เห็นอยู่ในปัจจุบัน เช่น บ้านกุบังปะโหลด (แปลว่า บ้านหนองปลาไหล), บ้านภูเก็ตยามู (แปลว่า บ้านเขาที่มีต้นฝรั่ง), คลองบันนังปุเลา (แปลว่า เกาะที่มีการทำนา), หนองน้ำทุ่งปาดังกลิงค์ (แปลว่า บริเวณที่แขกกลิงคราษฎร์ตั้งถิ่นฐานอยู่) และเขาปูยู (แปลว่า เขาที่กั้นลมพายุ) เป็นต้น
ยังมีจำนวนหนึ่งใช้พูดในจังหวัดตรัง แต่ได้รับอิทธิพลจากภาษาไทยค่อนข้างมาก ในปี พ.ศ. 2544 มีเพียงผู้สูงอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป ที่สามารถใช้ภาษามลายูถิ่นได้ พบได้ในตำบลเกาะลิบง (แปลว่า ต้นหลาวชะโอน) และในตำบลบ่อน้ำร้อน เช่น บ้านสิเหร่ (แปลว่า พลู) และท่าปาบในอำเภอกันตัง ซึ่งบรรพบุรุษของพวกเขาอพยพมาจากเกาะหมาก (ปีนัง) ในมาเลเซีย นอกจากสำเนียงเกอดะฮ์แล้ว ก็ยังพบผู้ใช้ภาษามลายูสำเนียงชวา ซึ่งมีผู้ใช้บนเกาะมุก อำเภอกันตัง
เลยขึ้นไปพบผู้ใช้สำเนียงถิ่นนี้บนเกาะสินไห จังหวัดระนอง และพบผู้ใช้จำนวนหนึ่งในบ้านคลองดิน อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ที่ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ และกำลังลดจำนวนผู้พูดอย่างรวดเร็วเนื่องจากวัยรุ่นหันมาใช้ภาษาไทยถิ่นใต้ นอกจากนี้ยังเคยมีการใช้ภาษามลายูถิ่นนี้ในแถบจังหวัดภูเก็ต แต่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อคราวเสด็จประพาสก็พบว่าชาวภูเก็ตพูดภาษามลายูไม่ได้แล้ว
คำศัพท์

| มลายูเกอดะฮ์ | มลายูมาตรฐาน | แปลไทย |
| --- | --- | --- |
| hang | awak / kamu / kau | 'คุณ' (เอกพจน์) |
| hangpā / ampa | kalian | 'คุณ' (พหุพจน์) |
| cek / aq | saya / aku | 'ฉัน/ผม' |
| cek | saya | 'ฉัน/ผม' (หนุ่มถึงคนชรา) |
| cek | kamu | 'คุณ' (ชราถึงคนหนุ่ม) |
| depa | mereka | 'พวกเขา/เธอ' |
| sépā (ใช้ในบางพื้นที่) / kitorang | kami | 'พวกเรา' (พิเศษ) |
| มลายูเกอดะฮ์ | มลายูมาตรฐาน | แปลไทย |
| --- | --- | --- |
| siapa, sapa | siapa / siapakah | 'ใคร' |
| apa, pa | apa / apakah | 'อะไร' |
| bila | bila / bilakah | 'เมื่อไหร่' |
| cemana, lagu mana | bagaimana / bagaimanakah | 'อย่างไร' |
| mana | mana | 'ที่ไหน' |
| pasai pa, awat, rokpa, buat pa, sebab pa | mengapa | 'อย่างไร' |
| berapa, bapa | berapa | 'เท่าไหร่' |
| มลายูเกอดะฮ์ | มลายูมาตรฐาน | แปลไทย |
| --- | --- | --- |
| camca | sudu | 'ช้อน' |
| habaq | cakap | 'พูด' |
| mai | datang, mari | 'มา' |
| mau | nak | 'ต้องการ' |
| lorat | susah | 'ยาก' |
| lā, lāni | sekarang | 'ตอนนี้' |
| cabai | cili / lada | 'พริก' |
| hakap | tamak | 'โลภ' |
| pi | pergi | 'ไป' |
| sat | sebentar, sekejap | 'หนึ่งวินาที' |
| mengkalā | bila, apabila | 'เมื่อ' |
| ketegaq | degil, keras kepala | 'ซุกซน' |
| geghék | basikal | 'จักรยาน' |
| mertun | tukul | 'ค้อน' |
| lempaq | baling | 'โยน' |
| menghabat | memanjat | 'ปีน' |
| ligan | kejar | 'ไล่ล่า' |
| loq laq | tak senonoh | 'หยาบคาย' |
| ketit | gigit kecil | 'กัดเบา ๆ' |
| tokok | gigit | 'กัด' |
| berlemuih | comot | 'สกปรก' |
| cemuih | bosan | 'เบื่อ' |
อ่านเพิ่ม

Fazal Mohamed Mohamed Sultan; Nurulafiqah Suhaimi (2012). "Kata Soal Dalam Dialek Kedah". GEMA Online Journal of Language Studies. 12 (2): 475–493. สืบค้นเมื่อ 7 May 2021.
Nurul Shahida Jamil; Maslida Yusof (2015). "Analisis Deiksis Dialek Kedah". GEMA Online Journal of Language Studies. 15 (1): 163–187. doi:10.17576/GEMA-2015-1501-10.
Shahidi, A.H. (2009). "Alternasi dalam fonologi subdialek Kedah Utara". Jurnal Bahasa. 9 (2): 302–325. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-05-07. สืบค้นเมื่อ 7 May 2021.
แหล่งข้อมูลอื่น

Kedahan-Standard Malay Online dictionary
ยาบะนีย์อัสซะฮะรา

| คำแปล: โอ บุตรแห่งซาฮารา |
| --- | --- |
يا بني الصحراء
เนื้อร้อง: ไม่ทราบผู้แต่ง
ทำนอง: ไม่ทราบผู้แต่ง
รับไปใช้: พ.ศ. 2519

ตัวอย่างเสียง
ยาบะนีย์อัสซะฮะรา (บรรเลง)ไฟล์ ช่วยเหลือ
 
"ยา บะนีย์ อัส ซะฮะรา'" (อาหรับ: يا بني الصحراء, "โอ บุตรแห่งซาฮารา") เป็นชื่อของเพลงชาติเวสเทิร์นสะฮาราอย่างเป็นทางการ เริ่มใช้เมื่อ พ.ศ. 2522
รถไฟระหว่างเมืองของเคทีเอ็ม

รถไฟระหว่างเมืองที่สถานีรถไฟเกมปัส ประเทศมาเลเซีย
รถไฟระหว่างเมืองในมาเลเซีย (มลายู: KTM Antarabandar) เป็นเส้นทางเดินรถไฟในมาเลเซียตะวันตก สิงคโปร์ และไทย ดำเนินการโดยเคทีเอ็ม (KTMB) โดยมีต้นทางที่สถานีรถไฟเซ็นทรัลกัวลาลัมเปอร์ในกัวลาลัมเปอร์
ในปี ค.ศ. 2006 เส้นทางสายนี้ทำกำไรได้ 70.94 ล้านริงกิต
ดูเพิ่ม

การขนส่งระบบรางในประเทศมาเลเซีย
ทางรถไฟสายทรานส์อาเซียน
มันดาเว

| มันดาเว |
| --- | --- |
นครหนาแน่น
Lungsod ng Mandaue
มันดาเวเมื่อมองจากทะเล
สมญา: นครเครื่องเรือนแห่งฟิลิปปินส์ นครอุตสาหกรรมแห่งแดนใต้
ที่ตั้งในจังหวัดเซบู
ประเทศ:  ฟิลิปปินส์
เขต: กิตนางคาบีซายาอัน
จังหวัด: เซบู
District: 6th District of Cebu
ก่อตั้ง: คริสตศตวรรษที่ 12–16
เทศบาล: ค.ศ. 1899
นคร: 21 มิถุนายน ค.ศ. 1969
นครหนาแน่น: 15 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1991
บารังไกย์: 27
การปกครอง
 • ประเภท: Sangguniang Panlungsod
 • นายกเทศมนตรี: Luigi Quisumbing
 • รองนายกเทศมนตรี: Carlo Fortuna
 • Representative: Jonas Cortes
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 34.87 ตร.กม. (13.46 ตร.ไมล์)
ความสูงจุดสูงสุด: 100 เมตร (300 ฟุต)
ประชากร (ค.ศ. 2015)
 • ทั้งหมด: 362,654 คน
 • ความหนาแน่น: 10,000 คน/ตร.กม. (27,000 คน/ตร.ไมล์)
 • ผู้เลือกตั้ง (ค.ศ. 2016): 189,712 คน
เขตเวลา: UTC+8 (PST)
รหัสไปรษณีย์: 6014
ไอดีดี : รหัสโทรศัพท์ : +63 (0)32
ระดับรายได้: ระดับที่ 1
PSGC: 072230000
Ecclesiastical province: Roman Catholic Archdiocese of Cebu
Patron Saint: Joseph
Diocesan Head: Daniel Sanico
เว็บไซต์: www.mandauecity.gov.ph
มันดาเว (เซบัวโน: Mandaue; ฟิลิปปินส์: Mandaue) เป็นนครหนาแน่นในเขตกิตนางคาบีซายาอัน ประเทศฟิลิปปินส์ และเป็นหนึ่งในนครหนาแน่นทั้งสามแห่งบนเกาะเซบู และเป็นส่วนหนึ่งของเขตมหานครเซบู มันดาเวตั้งอยู่ริมชายฝั่งตะวันออกของเกาะเซบู โดยทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ติดต่อกับเกาะมักตัน ซึ่งเป็นที่ตั้งของลาปู-ลาปู โดยระหว่างสองนครนี้มีสะพานมักตัน-มันดาเว และสะพานมาร์เซโล เฟร์นัน เป็นทางเชื่อม มันดาเวติดกับนครเซบูทางทิศใต้และตะวันตก และติดกับเทศบาลโคนโซลาซีโยนทางทิศเหนือ ซึ่งสามารถเชื่อมต่อได้โดยสะพานอ่าวคันซากา ตัวนครมีพื้นที่ 6,220 เอเคอร์ ในปี ค.ศ. 2015 มีประชากร 362,654 คน และในปี ค.ศ. 2016 พบว่ามีผู้ใช้สิทธิ์เลือกตั้งได้ 189,712 คน
เมืองพี่น้อง > ในประเทศ

บาโคโลด
บาเกียว
บูตูอัน
ดูมาเกเต
มารีกีนา
เมืองพี่น้อง > ต่างประเทศ

บาเคา โรมาเนีย
ลองวิว สหรัฐ
โมซูล อิรัก
แหล่งข้อมูลอื่น

| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ภูมิศาสตร์ :  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่