stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
อักษรเทวนาครี
ตัวเลข

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| เลขเทวนาครี | เลขอาหรับ | เลขไทย |
| ० | 0 | ๐ |
| १ | 1 | ๑ |
| २ | 2 | ๒ |
| ३ | 3 | ๓ |
| ४ | 4 | ๔ |
| ५ | 5 | ๕ |
| ६ | 6 | ๖ |
| ७ | 7 | ๗ |
| ८ | 8 | ๘ |
| ९ | 9 | ๙ |
| १० | 10 | ๑๐ |
เครื่องหมายพิเศษ

ॐ = โอม
อักษรเทวนาครีในคอมพิวเตอร์

สำหรับผู้ใช้วินโดวส์เอ็กซ์พี (Window XP) สามารถอ่านอักษรเทวนาครี หรือพิมพ์ข้อความสั้นๆด้วยโปรแกรม Character Map ฟอนต์ Mangal
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
เทวนาครี Unicode.org chart (PDF)
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+090x | ऀ | ँ | ं | ः | ऄ | अ | आ | इ | ई | उ | ऊ | ऋ | ऌ | ऍ | ऎ | ए |
| U+091x | ऐ | ऑ | ऒ | ओ | औ | क | ख | ग | घ | ङ | च | छ | ज | झ | ञ | ट |
| U+092x | ठ | ड | ढ | ण | त | थ | द | ध | न | ऩ | प | फ | ब | भ | म | य |
| U+093x | र | ऱ | ल | ळ | ऴ | व | श | ष | स | ह | ऺ | ऻ | ़ | ऽ | ा | ि |
| U+094x | ी | ु | ू | ृ | ॄ | ॅ | ॆ | े | ै | ॉ | ॊ | ो | ौ | ् | ॎ | ॏ |
| U+095x | ॐ | ॑ | ॒ | ॓ | ॔ | ॕ | ॖ | ॗ | क़ | ख़ | ग़ | ज़ | ड़ | ढ़ | फ़ | य़ |
| U+096x | ॠ | ॡ | ॢ | ॣ | । | ॥ | ० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| U+097x | ॰ | ॱ | ॲ | ॳ | ॴ | ॵ | ॶ | ॷ |   | ॹ | ॺ | ॻ | ॼ | ॽ | ॾ | ॿ |
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
เทวนาครี ส่วนขยาย Unicode.org chart (PDF)
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+A8Ex | ꣠ | ꣡ | ꣢ | ꣣ | ꣤ | ꣥ | ꣦ | ꣧ | ꣨ | ꣩ | ꣪ | ꣫ | ꣬ | ꣭ | ꣮ | ꣯ |
| U+A8Fx | ꣰ | ꣱ | ꣲ | ꣳ | ꣴ | ꣵ | ꣶ | ꣷ | ꣸ | ꣹ | ꣺ | ꣻ |   |   |   |   |
ดูเพิ่ม

ตัวเชื่อมความกว้างศูนย์
โอม (ॐ)
| ด ค กระบบการเขียน |
| --- | --- | --- |
| ประวัติศาสตร์อักษร | ประวัติศาสตร์อักษร |  |
| รายชื่อ | แบ่งตามชนิดอักษร ·  แบ่งตามทิศทางการเขียน |  |
| อักษรไร้สระ   (Abjad) | ซัลเตอร์ ·  ซอกเดีย ·  ซาบาเอียน ·  ซามาริทัน ·  ซีรีแอก ·  ดิเวส อกุรุ ·  ทิฟินาค ·  แนบาทีอา ·  เบอร์เบอร์โบราณ ·  เปอร์เซียกลาง ·  พาร์เทียน ·  ฟินิเชีย ·  มันดาอิก ·  ยาวี ·  ยูการิติก ·  แอราเมอิก ·  อาระเบียใต้ ·  อาหรับ ·  ฮีบรู ·  ฮีบรูระยะแรก ·  ไฮเออโรกลีฟอียิปต์ |  |
| อักษรสระประกอบ   (Abugidas) | ตระกูลอักษรพราหมี: กทัมพะ ·  กลิงคะ ·  กวิ ·  กะยา ·  กันนาดา ·  กันนาดาโบราณ ·  ไกถี  · ขอม (ขอมไทย ·  ขอมบาลี) ·  ขโรษฐี ·  เขมร ·  คุชราต ·  คุปตะ ·  คุรมุขี ·  ลายตัย ·  จาม ·  ชวา ·  ชักมา ·  ซุนดา ·  ซุนดาโบราณ ·  โซยอมโบ ·  ดิเวส อกุรุ ·  ตกริ ·  ตักบันวา ·  เตลุกุ ·  โทแคเรียน ·  ทมิฬ ·  ทิเบต ·  เทวนาครี ·  ไทเวียด ·  ไทใต้คง ·  ไทย (ฝักขาม ·  ไทยนิเทศ) ·  ไทน้อย ·  ไทลื้อ ·  ไทใหญ่ ·  ไทอาหม ·  ธรรมล้านนา ·  ธรรมลาว ·  เนปาล ·  บาตัก ·  ไบบายิน ·  บาหลี ·  บูฮิด ·  เบงกอล ·  ปัลลวะ ·  พม่า ·  พราหมี ·  พักส์-ปา ·  ม้ง ·  มณีปุระ · มอญ ·  มลยาฬัม ·  มิถิลักศาร์ ·  โมฑี ·  รัญชนา ·  เรอจัง  ·  ลนตารา ·  ลัณฑา ·  ล้านนา ·  ลาว ·  ลิมบู ·  เลปชา ·  วรังจิติ ·  ศารทา ·  เสาราษฏร์ ·  สิงหล ·  สิทธัม ·  สิเลฏินาครี ·  โสรัง สมเป็ง ·  โอริยา ·  ฮานูโนโอ ·    อื่น ๆ: กืออึซ ·  ทานะ ·  เบรลล์ญี่ปุ่น ·  พอลลาร์ด ·  เมรอยติก ·  Boyd's Syllabic Shorthand ·  Hebrew cursive ·  Pitman Shorthand ·  Thomas Natural Shorthand |  |
| อักษรสระ-พยัญชนะ   (Alphabets) | Linear: กรีก · กลาโกลิติก ·  กอธิก ·  คอปติก ·  จอร์เจีย ·  จู้อิน ·  ซีริลลิก ·  ทิฟินาค ·  ไทลื้อ ·  บัสซา ·  เบยทากุกจู ·  โบสถ์สลาโวนิกโบราณ  ·  เปอร์มิกโบราณ ·  ฟราเซอร์ ·  มองโกเลีย ·  แมนจู ·  รูน ·  รูนฮังการี ·  ละติน ·  เวเนติก ·  สันถาลี · สัทอักษรสากล ·  อเวสตะ ·  ออร์คอน ·  อาร์มีเนีย ·  อิตาลีโบราณ ·  อิสมาน ·  อีทรัสคัน ·  อึนโก ·  เอลบ์ซาน ·  โอคัม ·  ไอริช ·  ฮันกึล ·  Greco-Iberian alphabet ·  Mandaic ·  Ol Chiki ·  Shavian alphabet ·  Visible Speech ·  ชวเลขเกรกก์ ·  ชวเลขกาเบลสแบร์เกอร์ ·  ชวเลขอีเคลกติก ·   Non-linear: เบรลล์ ·  เบรลล์ฮีบรู ·  เบรลล์เกาหลี ·  รหัสมอร์ส ·  การตีธงสัญญาณ ·  ธงประมวลสากล ·  New York Point ·  Semaphore line |  |
| อักษรคติและอักษรภาพ   (Ideograms &  Pictograms) | ตงปา ·  Blissymbol ·  DanceWriting ·  Mi'kmaq ·  New Epoch Notation Painting ·  SignWriting |  |
| อักษรคำ   (Logograms) | พื้นฐานจากอียิปต์: เดโมติก ·  เฮียราติก ·  ไฮโรกลิฟ   พื้นฐานจากพยางค์: อักษรในอานาโตเลีย (คาเรีย ·  ลิเชีย ·  ลิเดีย ·  ลูเวีย) ·  รูปลิ่ม (ซูเมอร์ ·  แอกแคด ·  อีลาไมต์) ·  ตงปา ·  ตังกุต ·  มายา ·  อี้  พื้นฐานจากอักษรจีน: คันจิ ·  คีตัน ·  อักษรจีน (ตัวเต็ม ·  ตัวย่อ) ·  จื๋อโนม ·  จูร์เชน ·  น่าซี ·  สือดิบผู้จ่อง ·  ฮันจา   อื่น ๆ: อเมริกากลาง ·  วินคา |  |
| อักษรกึ่งพยางค์   (Semi-syllabaries) | Full semi-syllabaries: จู้อิน ·  เซลติเบเรียน ·  ไอบีเรีย   Redundant semi-syllabaries: Southwestern script |  |
| อักษรพยางค์   (Syllabaries) | กเปลเล ·  คะตะกะนะ ·  แคโรไลน์  · ไซปรัส · นดยุกา ·  นหวู่ซู ·  เปอร์เซียโบราณ ·  มันโยงะนะ · เมนเด ·  โลมา · ลิเนียร์เอ ·  ลิเนียร์บี ·  ไว ·  อฟากา ·  อี้ ·  ฮิระงะนะ ·  Woleaian ·  เชอโรกี ·   อักษรพื้นเมืองในแคนาดา: ครี ·  คาร์เรีย ·  แบล็กฟุต  ·  อินุกติตุต · โอจิบเว |  |
อักษรคุรมุขี

| อักษรคุรมุขี ਗੁਰਮੁਖੀ |
| --- | --- |
อักษรคุรมุขีดั้งเดิม
ชนิด:  อักษรสระประกอบ 
ช่วงยุค: คริสต์ศตวรรษที่ 16-ปัจจุบัน
ทิศทาง: ซ้ายไปขวา 
ภาษาพูด:  ภาษาปัญจาบ  สำเนียงปัญจาบ  Sant Bhasha  ภาษาสินธ์ 
อักษรที่เกี่ยวข้อง
ระบบแม่: ไฮเออโรกลีฟอียิปต์ [a]ชุดตัวอักษรไซนายดั้งเดิม [a]ชุดตัวอักษรฟินิเชีย [a]ชุดตัวอักษรแอราเมอิก [a]พราหมีคุปตะศารทาลัณฑาอักษรคุรมุขี
ระบบพี่น้อง: ขุทาพาที, โขชกี, มหาชนี, มุลตานี
ISO 15924
ISO 15924: Guru (310), ​Gurmukhi
ยูนิโคด
ยูนิโคดแฝง: Gurmukhi
ช่วงยูนิโคด: U+0A00–U+0A7F
[a] ทฤษฎีต้นกำเนิดเซมิติกของอักษรพราหมียังคงเป็นที่โต้แย้ง
 บทความนี้ประกอบด้วยสัญกรณ์การออกเสียงในสัทอักษรสากล (IPA) สำหรับคำแนะนำเบื้องต้นเกี่ยวกับสัญลักษณ์ IPA โปรดดู วิธีใช้:สัทอักษรสากล  สำหรับความแตกต่างระหว่าง [ ], / / และ ⟨ ⟩ ดูที่ สัทอักษรสากล § วงเล็บเหลี่ยมและทับ
อักษรคุรมุขี หรือ อักษรกูร์มูคี หรือ อักษรเกอร์มุกห์ (ปัญจาบ: ਗੁਰਮੁਖੀ, เสียงอ่านภาษาปัญจาบ: [ˈɡʊɾᵊmʊkʰiː], อักษรชาห์มุขี: گُرمُکھی) เป็นอักษรสระประกอบที่พัฒนาจากอักษรศารทา/ลัณฑา ทำให้เป็นมาตรฐานและใช้งานโดยคุรุอังกัตเทพ (ค.ศ. 1504–1552) คุรุคนที่ 2 โดยทั่วไปถือเป็นอักษรของชาวซิกข์ มีผู้ใช้งานอักษรคุรมุขีในภาษาปัญจาบเป็นอักษรทางการในรัฐปัญจาบ คำว่าคุรมุขีแปลว่า “มาจากปากของคุรุ”
คุรุครันถสาหิพ คัมภีร์หลักของศาสนาซิกข์ เขียนในภาษาและสำเนียงฮินดีหลายแบบตามอักษรคุรมุขี ซึ่งอยู่ภายใต้ชื่อ Sant Bhasha หรือ ภาษานักบุญ
อักษรคุรมุขีในปัจจุบันมีอักษรดั้งเดิม 35 ตัว ทำให้มีชื่อเรียกทั่วไปอีกแบบว่า paintī หรือ "สามสิบห้า" กับพยัญชนะเสริม 6 ตัว, เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ 9 ตัว, เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสำหรับเสียงนาสิก 2 ตัว, เครื่องหมายเสริมสัทอักษรที่เป็นคู่ 1 ตัว และอักษรตัวห้อย 3 ตัว
จุดกำเนิด

ต้นกำเนิดของอักษรนี้คืออักษรพราหมี อักษรคุรมุขีรุ่นแรกพัฒนามาเป็นอักษรคุปตะเมื่อราว พ.ศ. 900–1300 ตามด้วยอักษรสรทะ เมื่อราว พ.ศ. 1300 สุดท้ายปรับรูปเป็นอักษรสรทะแบบเทวเสศะเมื่อราว พ.ศ. 1500–1900 อักษรคุรมุขีปัจจุบันประดิษฐ์โดยคุรุองค์ที่ 2 ของศาสนาสิกข์คือ คุรุอังกัตเทพ แต่ก็อาจกล่าวได้ว่าที่จริงแล้วคุรุท่านนี้ได้จัดมาตรฐานของอักษรนี้ใหม่มากกว่า รูปแบบของอักษรคุรมุขีพบในอักษรโบราณตั้งแต่ราว พ.ศ. 1000–1500 แม้แต่คุรุนานักเทพ ก็เคยใช้อักษรแบบอักษรคุรมุขีในงานเขียนของท่าน
คุรุอังกัตเทพปรับปรุงอักษรนี้เพื่อใข้เขียนคัมภีร์ของศาสนาสิกข์ อักษรที่ใช้เขียนภาษาปัญจาบมาก่อนหน้านี้คืออักษรตกริและอักษรลันทะ อักษรลันทะที่แปลว่า “ไม่มีหาง” เป็นอักษรที่ใช้ทั่วไปในชีวิตประจำวันและการค้า แต่ไม่ใช้ในทางวรรณกรรมเพราะไม่มีรูปสระ จึงเป็นเหตุให้ท่านคุรุไม่นำอักษรนี้ไปใช้เพราะจะเกิดปัญหาในการออกเสียง
การที่อักษรนี้ใช้เขียนคัมภีร์ศาสนาสิกข์จึงทำให้มีความสำคัญในทางวรรณกรรมสำหรับชาวสิกข์ อักษรนี้เป็นอักษรราชการของปัญจาบตะวันออก ส่วนปัญจาบตะวันตกใช้อักษรอาหรับดัดแปลงแบบอูรดูเรียกว่า ชาร์มูคี
อักษรคุรมุขีมี 35 ตัว 3 ตัวแรกเป็นฐานของเสียงสระไม่ใช่พยัญชนะ และมีพยัญชนะอีก 6 ตัวสร้างขึ้นโดยเติมจุดใต้พยัญชนะเดิม พยัญชนะทุกตัวมีพื้นเสียงเป็นอะ สระลอยคือ อุระ ไอระ และอิริ นอกจากไอระที่ใช้แทนเสียง /อ/ แล้ว ไม่มีรูปพยัญชนะใดที่เขียนโดยไม่มีรูปสระ
ตัวอักษร > พยัญชนะ

การถอดเป็นอักษรไทยตามรูป ใช้กับภาษาที่จัดพยัญชนะวรรคตามแบบภาษาบาลี, ภาษาสันสกฤตเท่านั้นดูเพิ่มที่พยัญชนะวรรค
| อักษรคุรมุขี | ถอดเป็นอักษรโรมัน | ถอดเป็นอักษรไทยตามรูป | ถอดเป็นอักษรไทยตามเสียง |
| --- | --- | --- | --- |
| ਕ | ka | ก | /ก/ |
| ਖ | kha | ข | /ค/ |
| ਗ | ga | ค | ไม่มีในระบบเสียงภาษาไทย |
| ਘ | gha | ฆ | ไม่มีในระบบเสียงภาษาไทย |
| ਙ | nga | ง | /ง/ |
| ਚ | ca | จ | /จ/ |
| ਛ | cha | ฉ | /ช/ |
| ਜ | ja | ช | ไม่มี |
| ਝ | jha | ฌ | ไม่มี |
| ਞ | nya | ญ | ไม่มี |
| ਟ | tta | ฏ | ไม่มี |
| ਠ | ttha | ฐ | ไม่มี |
| ਡ | dda | ฑ | ไม่มี |
| ਢ | ddha | ฒ | ไม่มี |
| ਣ | nna | ณ | ไม่มี |
| ਤ | ta | ต | /ต/ |
| ਥ | tha | ถ | /ท/ |
| ਦ | da | ท | /ด/ |
| ਧ | dha | ธ | ไม่มี |
| ਨ | na | น | /น/ |
| ਪ | pa | ป | /ป/ |
| ਫ | pha | ผ | /พ/ |
| ਬ | ba | พ | /บ/ |
| ਭ | bha | ภ | ไม่มี |
| ਮ | ma | ม | /ม/ |
| ਯ | ya | ย | /ย/ |
| ਰ | ra | ร | /ร/ |
| ਲ | la | ล | /ล/ |
| ਲ਼ | lla | - | ไม่มี |
| ਵ | va | ว | /ว/ |
| ਸ਼ | sha | ศ | ไม่มี |
| ਸ | sa | ส | /ซ/ |
| ਹ | ha | ห | /ฮ/ |
| ਖ਼ | khha | ฃ | ไม่มี |
| ਗ਼ | ghha | ฅ | ไม่มี |
| ਜ਼ | za | ซ | ไม่มี |
| ੜ | rra | ฬ | ไม่มี |
| ਫ਼ | fa | ฝ | /ฟ/ |
ตัวอักษร > สระ > สระลอย

ਅ = อะ (a), ਆ = อา (aa), ਇ = อิ (i), ਈ = อี (ii), ਉ = อุ (u), ਊ = อู (uu), ਏ = เอ (e), ਐ = ไอ (ai), ਓ = โอ (o), ਔ = เอา (au)
ตัวอักษร > สระ > สระจม

ਕ = ka, ਕਾ = kaa, ਕੀ = ki, ਕਿ= kii, ਕੁ = ku, ਕੂ = kuu, ਕੇ = ke, ਕੈ = kai, ਕੋ = ko, ਕੌ = kau
ตัวอักษร > ตัวเลข

อักษรคุรมุขีมีชุดตัวเลขเป็นของตนเอง ซึ่งทำหน้าที่เหมือนระบบเลขฮินดู–อาหรับ มักพบในข้อความสมัยโบราณเก่า ปัจจุบันมีการใช้ตัวเลขนี้แทนตัวเลขอาหรับตะวันตกมาตรฐานในบางครั้ง
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ตัวเลข | ੦ | ੧ | ੨ | ੩ | ੪ | ੫ | ੬ | ੭ | ੮ | ੯ | ੧੦ |
| ตัวเลขฮินดู-อารบิก | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| ชื่อ | ਸੁੰਨ | ਇੱਕ | ਦੋ | ਤਿੰਨ | ਚਾਰ | ਪੰਜ | ਛੇ | ਸੱਤ | ਅੱਠ | ਨੌਂ | ਦਸ |
| ทับศัพท์ | sunna | ikka | do | tinna* | cāra | panja | che | satta | aṭṭha | na͠u | dasa |
| สัทอักษรสากล | [sʊnːᵊ] | [ɪkːᵊ] | [d̪oː] | [t̪ɪnːᵊ] | [t͡ʃaːɾᵊ] | [pənd͡ʒᵊ] | [t͡ʃʰeː] | [sət̪ːᵊ] | [əʈːʰᵊ] | [nɔ̃:] | [d̪əsᵊ] |
*ในสำเนียงปัญจาบบางส่วน คำว่าสามออกเสียงเขียนเป็น ਤ੍ਰੈ trai (สัทอักษรสากล: [t̪ɾɛː])
ตัวอักษร > เครื่องหมายพิเศษ

ੴ ใช้ในทางศาสนา หมายถึง พระเจ้าองค์เดียว
อักษรคุรมุขีในคอมพิวเตอร์

สำหรับผู้ใช้วินโดวส์เอ็กซ์พี (Windows XP) สามารถอ่านอักษรคุรมุขีหรือพิมพ์ข้อความสั้น ๆ ด้วยโปรแกรม Character Map ฟอนต์ Raavi
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
คุรมุขี Unicode.org chart (PDF)
|   | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F |
| U+0A0x |   | ਁ | ਂ | ਃ |   | ਅ | ਆ | ਇ | ਈ | ਉ | ਊ |   |   |   |   | ਏ |
| U+0A1x | ਐ |   |   | ਓ | ਔ | ਕ | ਖ | ਗ | ਘ | ਙ | ਚ | ਛ | ਜ | ਝ | ਞ | ਟ |
| U+0A2x | ਠ | ਡ | ਢ | ਣ | ਤ | ਥ | ਦ | ਧ | ਨ |   | ਪ | ਫ | ਬ | ਭ | ਮ | ਯ |
| U+0A3x | ਰ |   | ਲ | ਲ਼ |   | ਵ | ਸ਼ |   | ਸ | ਹ |   |   | ਼ |   | ਾ | ਿ |
| U+0A4x | ੀ | ੁ | ੂ |   |   |   |   | ੇ | ੈ |   |   | ੋ | ੌ | ੍ |   |   |
| U+0A5x |   | ੑ |   |   |   |   |   |   |   | ਖ਼ | ਗ਼ | ਜ਼ | ੜ |   | ਫ਼ |   |
| U+0A6x |   |   |   |   |   |   | ੦ | ੧ | ੨ | ੩ | ੪ | ੫ | ੬ | ੭ | ੮ | ੯ |
| U+0A7x | ੰ | ੱ | ੲ | ੳ | ੴ | ੵ |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
บรรณานุกรม

Jain, Danesh; Cardona, George (2007). The Indo-Aryan Languages. Routledge. ISBN 978-1-135-79711-9.
Salomon, Richard (2007). "Writing Systems of the Indo-Aryan Languages".  ใน Cardona, George; Jain, Dhanesh (บ.ก.). The Indo-Aryan Languages. Routledge. pp. 68–114. ISBN 978-1-135-79711-9.
Shackle, Christopher (2007). "Panjabi".  ใน Cardona, George; Jain, Dhanesh (บ.ก.). The Indo-Aryan Languages. Routledge. pp. 582–622. ISBN 978-1-135-79711-9..
Masica, Colin (1993). The Indo-Aryan Languages. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29944-2.
Bāhrī, Hardev (1997).  Siṅgh, Harbans (บ.ก.). Gurmukhī (ภาษาอังกฤษ) (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011. pp. 181–184. ISBN 978-8173805301.
Grierson, George A. (1916). "Pañjābī". Linguistic Survey of India. Vol. IX: Indo-Aryan family. Central group, Part 1, Specimens of Western Hindi and Pañjābī. Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing, India. pp. 624–629.
Bhardwaj, Mangat Rai (2016). Panjabi: A Comprehensive Grammar. Routledge. doi:10.4324/9781315760803. ISBN 9781138793859.
The following Punjabi-language publications have been written on the origins of the Gurmukhī script:
Singh, Gurbaksh (G.B.) (1950). Gurmukhi Lipi da Janam te Vikas (ภาษาปัญจาบ) (5th ed.). Chandigarh, Punjab, India: Punjab University Press, 2010. ISBN 81-85322-44-9. Alternative link เก็บถาวร 2022-02-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Ishar Singh Tãgh, Dr. Gurmukhi Lipi da Vigyamulak Adhiyan. Patiala: Jodh Singh Karamjit Singh.
Kala Singh Bedi, Dr. Lipi da Vikas. Patiala: Punjabi University, 1995.
Dakha, Kartar Singh (1948). Gurmukhi te Hindi da Takra (ภาษาปัญจาบ). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-02-22. สืบค้นเมื่อ 2022-02-22.
Padam, Prof. Piara Singh (1953). Gurmukhi Lipi da Itihas (PDF) (ภาษาปัญจาบ). Patiala, Punjab, India: Kalgidhar Kalam Foundation Kalam Mandir. Alternative link
Prem Parkash Singh, Dr. "Gurmukhi di Utpati." Khoj Patrika, Patiala: Punjabi University.
Pritam Singh, Prof. "Gurmukhi Lipi." Khoj Patrika. p. 110, vol.36, 1992. Patiala: Punjabi University.
Sohan Singh Galautra. Punjab dian Lipiã.
Tarlochan Singh Bedi, Dr. Gurmukhi Lipi da Janam te Vikas. Patiala: Punjabi University, 1999.
แลค กัตชึญสกี

แลค กัตชึญสกี
แลค อาแล็กซันแดร์ กัตชึญสกี (โปแลนด์: Lech Aleksander Kaczyński) (18 มิถุนายน ค.ศ. 1949 - 10 เมษายน ค.ศ. 2010) เป็นอดีตประธานาธิบดีโปแลนด์ระหว่างปี 2005 ถึง 2010 เป็นนักการเมืองพรรค Prawo i Sprawiedliwość (Law and Justice, PiS) กัตชึญสกีดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีกรุงวอร์ซอระหว่างปี 2002 ถึงเดือนธันวาคม 2005 เขามีฝาแฝดเป็นอดีตนายกรัฐมนตรีโปแลนด์ชื่อยารอสวัฟ กัตชึญสกี
แลค กัตชึญสกีและภริยา มาเรีย กัตชึญสกา เสียชีวิตในเหตุเครื่องบินของกองทัพอากาศโปแลนด์ตกที่แคว้นสโมเลนสค์ ประเทศรัสเซียขณะเดินทางไปร่วมพิธีรำลึก 70 ปีเหตุการณ์การสังหารหมู่กาตึญ
เอ็มเอ็ฟกา รูฌ็อมเบร็อก

เอ็มเอ็ฟกา รูฌ็อมเบร็อก (สโลวัก: MFK Ružomberok) เป็นสโมสรฟุตบอลอาชีพในประเทศสโลวาเกีย ตั้งอยู่ที่เมืองรูฌ็อมเบร็อก สโมสรก่อตั้งในปี ค.ศ. 1906 สีดั้งเดิมของสโมสรคือขาว เหลือง และแดง ซึ่งมาจากสีธงประจำเมือง แต่ในปี ค.ศ. 2015 ได้มีการเปลี่ยนสีชุดแข่งขันเป็นสีส้ม ดำ และขาว
ประวัติ

ในปี ค.ศ. 1993 สโมสรได้เลื่อนชั้นสู่สโลวักเซคกันด์ดิวิชันเป็นครั้งแรก และได้เลื่อนชั้นสู่สโลวักซูเปอร์ลีกาในอีก 4 ปีถัดมา ในปี ค.ศ. 2006 สโมสรคว้าแชมป์ลีกและแชมป์ฟุตบอลถ้วยสโลวักคัพ ผู้เล่นที่มีส่วนสำคัญกับสโมสรในปีนั้น ได้แก่ Erik Jendrišek (ทำได้ 21 ประตูในลีก), Jan Nezmar และ Marek Sapara หัวหน้าผู้ฝึกสอนในยุคอันรุ่งเรืองนั้นคือ František Komňacký ซึ่งแยกทางกับสโมสรในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2007
แชมป์ลีกช่วยให้สโมสรเข้าร่วมยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก รอบคัดเลือกรอบสอง พวกเขาพบกับสโมสรจากสวีเดนอย่าง Djurgårdens IF และเอาชนะได้ด้วยผลประตูรวม 3-2 ต่อมาในรอบคัดมาพวกเขาพบกับแชมป์รัสเซียนพรีเมียร์ลีกอย่างซีเอสเคเอมอสโก พวกเขาแพ้มอสโกถึง 5 ประตู ทำให้สิ้นสุดเส้นทางฟุตบอลถ้วยยุโรปแต่เพียงเท่านี้
เกียรติประวัติ > ในประเทศ

สโลวักซูเปอร์ลีกา (1993–)
ชนะเลิศ (1): 2006
สโลวักคัพ
ชนะเลิศ (1): 2006
รองชนะเลิศ (2): 2001, 2018
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของเอ็มเอ็ฟกา รูฌ็อมเบร็อก (สโลวัก)
MFK Ružomberok fans' website (สโลวัก)
เอ็มเอ็ฟกา รูฌ็อมเบร็อก ที่เฟซบุ๊ก
แอลบล็องก์

| แอลบล็องก์ |
| --- | --- |
   ธง ตราอาร์ม
แอลบล็องก์
พิกัด: 54°5′40″N 19°24′15″E﻿ / ﻿54.09444°N 19.40417°E﻿ / 54.09444; 19.40417
ประเทศ:  โปแลนด์
จังหวัด: วาร์เมีย-มาซูรือ
เทศมณฑล: เทศมณฑลนคร
ก่อตั้ง: ค.ศ. 1237
สิทธิของเมือง: ค.ศ. 1246
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: Grzegorz Nowaczyk
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 80 ตร.กม. (30 ตร.ไมล์)
ประชากร (ค.ศ. 2006)
 • ทั้งหมด: 127,055 คน
 • ความหนาแน่น: 1,600 คน/ตร.กม. (4,100 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
รหัสไปรษณีย์: 82-300 ถึง 82-315
รหัสพื้นที่: +48 55
ป้ายทะเบียนรถยนต์: NE
เว็บไซต์: http://www.umelblag.pl
แอลบล็องก์ (โปแลนด์: Elbląg) หรือ เอ็ลบิง (เยอรมัน: Elbing) เป็นเมืองทางตอนเหนือของประเทศโปแลนด์ มีประชากร 127,892 คน (ค.ศ. 2006) เป็นเมืองหลวงของอดีตจังหวัดแอลบล็องก์ เป็นเมืองท่าบนริมฝั่งแม่น้ำแอลบล็องก์ที่ไหลลงลากูนวิสตูลา ประมาณ 10 กิโลเมตรทางเหนือ เป็นเมืองท่าทางทะเลและมีอุตสาหกรรมต่อเรือและซ่อมเรือ อุตสาหกรรมโลหการ เครื่องจักร
แอร์ก (คาบูล)

34°31′25″N 69°10′44″E﻿ / ﻿34.52361°N 69.17889°E﻿ / 34.52361; 69.17889
| ป้อมปราการประธานาธิบดี คาบูล |
| --- | --- |
ด้านหน้าของแอร์ก เมื่อกุมภาพันธ์ 2020

ข้อมูลทั่วไป
เมือง: คาบูล
ประเทศ: อัฟกานิสถาน
เริ่มสร้าง: 1880
ข้อมูลทางเทคนิค
โครงสร้าง: อัฟกานิสถาน
พื้นที่: ประมาณ 34 ha (83 เอเคอร์)
แอร์ก (ปาทาน: ارګ; เปอร์เซีย: ارگ; Arg; แปลว่า "ป้อมปราการ") เป็นที่พำนักทางการของประธานาธิบดีแห่งอัฟกานิสถาน ตั้งอยู่ในคาบูล มีพื้นที่ 34-เฮกตาร์ (83-เอเคอร์) ในเขต 2 ระหว่างย่านเดห์อัฟกานานหับวาซีร์ อักบัร ข่าน แอร์กสร้างขึ้นมาเพื่อทดแทนบาลาฮิสซาร์ซึ่งถูกทำลายไปในปี 1880 โดยบริติชราช และใช้งานเป็นที่พำนักและทำงานของประมุขแห่งรัฐอัฟกานิสถาน ตั้งแต่เอมีร์ อับดูร์ ราห์มัน ข่าน จนถึงอดีตประธานาธิบดี อัชราฟ ฆานี และในวันที่ 15 สิงหาคม 2021 ถูกยึดครองโดยกลุ่มตอลิบาน
เหรียญศานติมาลา

| เหรียญศานติมาลา> มอบโดย พระมหากษัตริย์ไทย |
| --- | --- |
อักษรย่อ: ศ.ม.
ประเภท: เหรียญราชอิสริยาภรณ์ประเภทบำเหน็จความกล้าหาญ
วันสถาปนา: 16 เมษายน พ.ศ. 2489
ประเทศ:  ราชอาณาจักรไทย
ภาษิต: บาลี: นตฺถิ สนฺติ ปรํ สุขํ  (ความสุขอื่น ยิ่งกว่าความสงบไม่มี)
จำนวนสำรับ: ไม่จำกัดจำนวน
แพรแถบ: 
ผู้สมควรได้รับ: ผู้ทำคุณงามความดีอย่างทำการแก้กลับการร้ายให้กลายเป็นดี ยังผลให้ประเทศไทยบรรลุถึงซึ่งศานติภาพ
สถานะ: พ้นสมัยพระราชทาน
ผู้สถาปนา: พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร
ล้มเลิก: พ.ศ. 2489
ลำดับเกียรติ
สูงกว่า: เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2
รองมา: ไม่มี (เหรียญบำเหน็จกล้าหาญลำดับต่ำสุด)
หมายเหตุ: พระราชทานเป็นกรรมสิทธิ์ ไม่มีการพระราชทานจริง
เหรียญศานติมาลา (The Santi Mala Medal) เป็นเหรียญสำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความกล้าหาญ สำหรับพระราชทานแก่ ผู้ทำความดีความชอบในการต่อสู้ผู้รุกรานและยอมเสียสละทำการแก้ร้ายให้กลายเป็นดียังผลให้ประเทศไทยบรรลุถึงซึ่งสันติภาพ ธำรงไว้ซึ่งเอกราชและอธิปไตย ปัจจุบัน พ้นสมัยพระราชทานแล้ว
ลักษณะเหรียญ

เป็นเหรียญรูปไข่ มี 2 ชนิด คือ ชนิดสามัญ เป็นเหรียญดีบุก และชนิดพิเศษ เป็นเหรียญเงิน
ชนิดสามัญ ด้านหน้ามีรูปไอราพต ด้านหลังจารึกเป็นอักษรไทยและอักษรโรมันว่า "นตฺถิ สนฺติ ปรํ สุขํ" "NATTHI SANTI PARAM SUKHAM" ห้อยกับแพรแถบสีแดงกว้าง 40 มิลลิเมตร ตรงกึ่งกลางของแพรแถบมีริ้วสีน้ำเงินกว้าง 4 มิลลิเมตร และมีริ้วสีขาว กว้างริ้วละ 2 มิลลิเมตร ประกอบ 2 ข้างริ้วสีน้ำเงิน
ชนิดพิเศษ มีลักษณะเหมือนชนิดสามัญ แต่เป็นเหรียญเงิน และเหนือเหรียญขึ้นไปมีดาบตั้งทำด้วยเงินไขว้กันประกอบอยู่ด้วย
ผู้ออกแบบเหรียญคือ ศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี
การพระราชทาน

สำหรับพระราชทาน ผู้ทำความดีความชอบในการต่อสู้ผู้รุกรานและยอมเสียสละทำการแก้ร้านให้กลายเป็นดียังผลให้ประเทศไทยบรรลุถึงซึ่งศานติภาพ ธำรงไว้ซึ่งเอกราชและอธิปไตย
พระราชทานให้เป็นกรรมสิทธิ์ เมื่อผู้ได้รับพระราชทานวายชนม์ ให้ทายาทโดยธรรมรักษาไว้เป็นที่ระลึก
ไม่มีประกาศนียบัตรกำกับ
การประดับ

ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย สำหรับสตรีให้ผูกเป็นรูปแบบแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย
แอวก์

| แอวก์ |
| --- | --- |
ภาพเมืองแอวก์ ที่ตั้งริมฝั่งทะเลสาบแอวก์
   ธง ตราอาร์ม
แอวก์
พิกัด: 53°49′17″N 22°21′44″E﻿ / ﻿53.82139°N 22.36222°E﻿ / 53.82139; 22.36222
Country:  โปแลนด์
Voivodeship: Warmian-Masurian
County: Ełk County
Gmina: Ełk (urban gmina)
Established: 1237
Town rights: 1445
การปกครอง
 • Mayor: Tomasz Andrukiewicz
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 22.07 ตร.กม. (8.52 ตร.ไมล์)
ประชากร (2011)
 • ทั้งหมด: 59,274 คน
 • ความหนาแน่น: 2,700 คน/ตร.กม. (7,000 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
Postal code: 19-300
รหัสพื้นที่: +48 87
Car plates: NEL
เว็บไซต์: http://www.elk.pl
แอวก์ (โปแลนด์: Ełk) เป็นเมืองเล็ก ๆ ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศโปแลนด์ มีประชากร 61,156 คน (ค.ศ. 2010) ตั้งอยู่บนฝั่งทะเลสาบแอวก์ที่เกิดจากธารน้ำแข็ง รอบล้อมไปด้วยป่าไม้ เป็นแหล่งในการล่าสัตว์
เปรีเกอ

| เปรีเกอ |
| --- | --- |
เมืองหลักและเทศบาล
บน: ภาพปริทัศน์ของอาสนวิหารเปรีเกอที่เนินเทรลีซัก, กลางซ้าย: รูปปั้นตอมา-รอแบร์ บูว์โฌในจัตุรัสบูว์โฌ, กลางขวา: ปราสาทบาร์บาโด, ล่างซ้าย: แม่น้ำอีลและสะพานนักบุญจอร์จ, ล่างขวา: หอเวซอน
   ตราอาร์ม
ประเทศ: ฝรั่งเศส
แคว้น: นูแวลากีแตน
จังหวัด: ดอร์ดอญ
เขต: เปรีเกอ
อำเภอ: เปรีเกอ-1 และ 2
สหเทศบาล: Le Grand Périgueux
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี (2020–2026) : Delphine Labails
พื้นที่1: 9.82 ตร.กม. (3.79 ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง: 154.4 ตร.กม. (59.6 ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล: 1,061 ตร.กม. (410 ตร.ไมล์)
ประชากร (มกราคม ค.ศ. 2018)2: 30,060 คน
 • ความหนาแน่น: 3,100 คน/ตร.กม. (7,900 คน/ตร.ไมล์)
 • เขตเมือง (2018): 65,341 คน
 • ความหนาแน่นเขตเมือง: 420 คน/ตร.กม. (1,100 คน/ตร.ไมล์)
 • รวมปริมณฑล (2018): 113,384 คน
 • ความหนาแน่นรวมปริมณฑล: 110 คน/ตร.กม. (280 คน/ตร.ไมล์)
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
รหัสอีนเซ/ไปรษณีย์: 24322 /24000
สูงจากระดับน้ำทะเล: 75–189 m (246–620 ft)  (avg. 101 m หรือ 331 ft)
1 ข้อมูลอาณาเขตที่ตามขึ้นทะเบียนไว้โดยไม่รวมทะเลสาบ, หนองน้ำ, ธารน้ำแข็งที่ขนาดใหญ่กว่า 1 ตารางกิโลเมตรตลอดจนปากแม่น้ำ 2 Population without double counting: residents of multiple communes (e.g., students and military personnel) only counted once.
เปรีเกอ (ฝรั่งเศส: Périgueux; อุตซิตา: Peireguers หรือ Periguers) เป็นเมืองหลักของจังหวัดดอร์ดอญในแคว้นนูแวลากีแตน ประเทศฝรั่งเศส เมืองเปรีเกอตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส
เปรีเกอเป็นที่ตั้งของมหาวิหารแซ็ง-ฟรง
ประชากร

ณ ค.ศ. 2018 มีผู้อาศัยอยู่ในเมืองนี้ 30,060 คน ส่วนในเขตปริมณฑลมีประชากร 113,384 คน
ภูมิอากาศ

| ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).เดือน | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ม.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ก.พ. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).มี.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).เม.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).พ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).มิ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ก.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ส.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ก.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ต.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).พ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ธ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของเปรีเกอ (ปกติ ค> ศ. 1981–2010; สูงสุด ค.ศ. 1973–2017).ทั้งปี |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อุณหภูมิสูงสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | 18.5 (65.3) | 23.1 (73.6) | 27.6 (81.7) | 29.3 (84.7) | 32.0 (89.6) | 38.1 (100.6) | 38.0 (100.4) | 40.0 (104) | 36.1 (97) | 31.1 (88) | 23.9 (75) | 19.1 (66.4) | 40.0 (104) |
| อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) | 8.9 (48) | 10.4 (50.7) | 14.4 (57.9) | 16.9 (62.4) | 20.8 (69.4) | 24.0 (75.2) | 27.0 (80.6) | 27.2 (81) | 24.0 (75.2) | 18.8 (65.8) | 12.9 (55.2) | 9.7 (49.5) | 17.7 (63.9) |
| อุณหภูมิเฉลี่ยแต่ละวัน °C (°F) | 5.1 (41.2) | 5.9 (42.6) | 8.9 (48) | 11.2 (52.2) | 15.0 (59) | 18.1 (64.6) | 20.6 (69.1) | 20.5 (68.9) | 17.4 (63.3) | 13.6 (56.5) | 8.7 (47.7) | 5.6 (42.1) | 12.4 (54.3) |
| อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย  °C (°F) | 1.1 (34) | 1.4 (34.5) | 3.4 (38.1) | 5.5 (41.9) | 9.2 (48.6) | 12.2 (54) | 14.3 (57.7) | 13.8 (56.8) | 10.7 (51.3) | 8.3 (46.9) | 4.5 (40.1) | 1.6 (34.9) | 7.0 (44.6) |
| อุณหภูมิต่ำสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | -17.5 (0.5) | -13.7 (7.3) | -15.1 (4.8) | -5.0 (23) | -2.0 (28.4) | 1.0 (33.8) | 5.0 (41) | 1.8 (35.2) | 0.0 (32) | -3.3 (26.1) | -9.2 (15.4) | -12.0 (10.4) | −17.5 (0.5) |
| หยาดน้ำฟ้า มม (นิ้ว) | 83.9 (3.303) | 65.3 (2.571) | 70.4 (2.772) | 81.1 (3.193) | 81.2 (3.197) | 73.8 (2.906) | 71.4 (2.811) | 65.3 (2.571) | 53.9 (2.122) | 74.3 (2.925) | 81.0 (3.189) | 68.9 (2.713) | 874.9 (34.445) |
| วันที่มีหยาดน้ำฟ้าโดยเฉลี่ย | 12.4 | 10.6 | 11.1 | 10.6 | 11.2 | 9.3 | 6.4 | 6.0 | 6.5 | 9.5 | 11.7 | 10.5 | 115.8 |
แหล่งที่มา 1: Météo Climat
แหล่งที่มา 2: Météo Climat