stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปฏิทินจันทรคติไทย
การสังเกตดวงจันทร์อย่างง่าย > วันจันทร์เพ็ญ

วันจันทร์เพ็ญควรเป็นวันขึ้น 15 ค่ำเท่านั้น แต่เนื่องจากความคลาดเคลื่อนของปฏิทินจันทรคติจึงอาจเป็นวันขึ้น 15 ค่ำ หรือแรม 1 ค่ำก็ได้ ผู้ที่เคยสังเกตดวงจันทร์เป็นประจำจะสามารถจำแนกดวงจันทร์วันเพ็ญกับดวงจันทร์ในวันขึ้น 14 ค่ำ หรือวันแรม 1 ค่ำได้
การดูจันทร์เพ็ญอย่างง่าย (วิธีหนึ่ง) ในเขตร้อน เช่นประเทศไทย ให้ดูเวลาที่ดวงอาทิตย์ตก ดังนี้
ถ้าคืนนั้นเป็นจันทร์เพ็ญ จะเห็นดวงจันทร์กำลังขึ้นพอดี อยู่ฝั่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์
ถ้าดวงจันทร์อยู่สูงเกิน 7 องศา แสดงว่ายังไม่ถึงวันจันทร์เพ็ญ หากสังเกตดี ๆ จะเห็นว่าดวงจันทร์ด้านล่างยังแหว่งอยู่ เป็นข้างขึ้น เช่น ขึ้น 14 ค่ำ (หรืออาจเป็นขึ้น 15 ค่ำก็ได้ในบางเดือน)
ถ้าดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าไปแล้วราว 1/2 ชั่วโมง แต่ดวงจันทร์ยังไม่ขึ้นเลย และเมื่อดวงจันทร์ขึ้นแล้วให้สังเกตว่า ดวงจันทร์ด้านบนจะแหว่งไปเล็กน้อย กรณีนี้เป็นแรม 1 - 2 ค่ำ
การสังเกตดวงจันทร์อย่างง่าย > วันจันทร์ดับอย่างง่าย

วันจันทร์ดับควรเป็นวันแรม 14-15 ค่ำเท่านั้น แต่เนื่องจากความคลาดเคลื่อนของปฏิทินจันทรคติวันจันทร์ดับอาจเป็นวันขึ้น 1 ค่ำได้ (มีโอกาสราวร้อยละ 50) การดูจันทร์ดับอย่างง่ายในเขตร้อน เช่นประเทศไทย ให้ดูเวลาที่ดวงอาทิตย์ตก ดังนี้
ถ้าคืนนั้นดวงจันทร์ยังไม่ดับ จะไม่เห็นดวงจันทร์เลย เพราะดวงจันทร์ตกขอบฟ้าไปก่อนดวงอาทิตย์ เช่น วันแรม 13-14-15 ค่ำ
ถ้าคืนนั้นเป็นคืนจันทร์ดับพอดี อาจไม่เห็นดวงจันทร์ก็ได้ เพราะดวงจันทร์จะตกไล่เลี่ยกับดวงอาทิตย์ กล่าวคือ ตกก่อนหรือหลังดวงอาทิตย์ไม่เกิน ครึ่งชั่วโมง เช่น แรม 14-15 ค่ำ ขึ้น 1 ค่ำ
ถ้าคืนนั้นเป็นคืนอมาวสี (จันทร์ดับ) คือ คืนถัดจากคืนจันทร์ดับ จะเห็นดวงจันทร์เป็นเสี้ยวบาง ๆ หงายท้อง และตกตามหลังดวงอาทิตย์ไป ราว 1/2 ชั่วโมง เช่น ขึ้น 2 ค่ำ อาจเป็นขึ้น 1 ค่ำก็ได้ ในบางเดือน)
การสังเกตดวงจันทร์อย่างง่าย > วันจันทร์กึ่งดวง

รูปร่างดวงจันทร์ครึ่งดวงสังเกตได้ไม่ยาก อย่างไรก็ตามหากต้องดูให้ละเอียดขึ้น ให้สังเกตดังนี้
การสังเกตดวงจันทร์ครึ่งดวงข้างขึ้น ให้ดูตอนที่ดวงอาทิตย์ตก ดวงจันทร์จะอยู่กลางฟ้า (ทางทิศใต้) พอดี ส่วนมากเป็นวันขึ้น 8 ค่ำ แต่อาจเป็นขึ้น 7 ค่ำก็ได้
การสังเกตดวงจันทร์ครึ่งดวงข้างแรม ให้ดูในตอนที่ดวงอาทิตย์ขึ้น ดวงจันทร์จะอยู่กลางฟ้า (ทางทิศใต้) พอดี ส่วนมากตรงกับวันแรม 8 ค่ำ แต่อาจเป็นแรม 7 ค่ำก็ได้
การสังเกตดวงจันทร์อย่างง่าย > การดูจันทร์ดับ/เพ็ญจากอุปราคา

จันทรุปราคา จะเกิดในคืนจันทร์เพ็ญเท่านั้น มักเป็นวันขึ้น 15 ค่ำและมีโอกาสเกิดในวันขึ้น 14 ค่ำได้ด้วย แต่มีโอกาสน้อยมาก แต่บางครั้งอาจเป็นแรม 1 ค่ำก็ได้ โดยเฉพาะถ้าขึ้นจันทรุปราคาในช่วงหัวค่ำ 
ส่วนสุริยุปราคา มักจะเกิดในวันจันทร์ดับ แต่ในบางครั้งเกิดในวันถัดไปก็ได้ โดยเฉพาะหากเกิดช่วงเช้า วันเกิดสุริยุปราคามักตรงกับวันขึ้น 1 ค่ำ หรือวันแรมสุดท้ายของเดือน
ดูเพิ่ม

ปฏิทินจันทรคติ
ปฏิทินไทเดิม
เวลามาตรฐานไทย
การย้อมส้ม

การย้อมส้ม หรือ เกสราภิวัตน์ (อังกฤษ: saffronisation หรือ saffronization) เป็นคำเรียกนโยบายฝ่ายขวาที่สนับสนุนแนวคิดชาตินิยมฮินดูในประเทศอินเดีย นักวิจารณ์ทางการเมืองประดิษฐ์คำนี้ขึ้นมา เพื่อเรียกนโยบายของรัฐบาลชาตินิยมฮินดูในอินเดียที่พยายามเชิดชูบทบาทของศาสนาฮินดูในประวัติศาสตร์อินเดีย ในขณะเดียวกันก็ละทิ้งบทบาทของชุมชนศาสนาอื่น ๆ ผ่านทางการแก้ไขเนื้อหาในหนังสือเรียน โดยสีส้มหรือสีฝรั่น (saffron) เป็นสีที่ใช้แทนศาสนาฮินดู
ในสมัยอาณานิคมอังกฤษ ประวัติศาสตร์ของอินเดียส่วนใหญ่ถูกกำหนดโดยนักประวัติศาสตร์ชาวอังกฤษ ซึ่งมีเนื้อหาสนับสนุนว่าการปกครองอินเดียโดยอังกฤษนั้นเป็นไปเพื่อการพัฒนาและปรับปรุงความเป็นอยู่ของอินเดียให้ดียิ่งขึ้น วาทกรรมนี้ปรากฏทั่วไปในหนังสือเรียนยุคอาณานิคมอังกฤษ หลังอินเดียได้รับเอกราชในปี ค.ศ. 1947 มีความพยายามผลักดันการผลิตประวัติศาสตร์ที่เสนอแง่มุมของการกดขี่โดยอังกฤษ รัฐสภาจึงจัดตั้งสภาแห่งชาติว่าด้วยการฝึกและการวิจัยการศึกษา (National Council of Education Research and Training; NCERT) ขึ้นเพื่อร่างแบบเรียนประวัติศาสตร์อินเดียใหม่ NCERT ได้ว่าจ้างนักประวัติศาสตร์และนักจดหมายเหตุเพื่อสร้างหลังสูตรร่วมว่าด้วยเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ของอินเดีย โดยมีเป้าหมายหลักที่การลบล้างวาทกรรมยุคอาณานิคมออก และมีเป้าหมายหลักในการสร้างหลักสูตรที่เป็นฆราวาสนิยม แนวทางของ NCERT นี้สร้างความไม่พอใจเป็นอย่างมากในหมู่ฮินดูขวาจัด
พรรคภารตียชนตา (BJP) เคยกล่าวว่าแบบเรียนประวัติศาสตร์อินเดียหลายเล่มมีเนื้อหาแบบยุโรปเป็นศูนย์กลาง และเป็นมาร์กซิสต์อย่างเปิดเผย ในอดีต BJP มีความพยายามที่จะแก้ไขหลักสูตรประวัติศาสตร์นี้แต่ล้มเหลวโดยเฉพาะในรัฐที่พรรคไม่ได้อยู่ในอำนาจ นอกจากนี้ BJP ยังอ้างวาทกรรมแอบแฝงในการต้านฮินดู เพื่อเข้ามาจัดโครงสร้างองค์กร NCERT และสภาการศึกษาประวัติศาสตร์อินเดีย (Indian Council of Historical Research; ICHR) เพื่อให้ผลิตแบบเรียนประวัติศาสตร์ที่ตรงกับมุมมองชาตินิยมฮินดูของ BJP ส่วนในรัฐที่ BJP มีอำนาจในทางการเมืองอยู่นั้น แบบเรียนได้ถูกแก้ไขอย่างหนักเพื่อให้ชูวาทกรรมชาตินิยมฮินดู การเปลี่ยนแปลงที่ว่านี้ เช่น การลบล้างประเด็นเรื่องการยกเลิกระบบชนชั้นวรรณะ (caste-based exclusion) และความรุนแรงจากชนชั้นวรรณะ ออกจากประวัติศาสตร์ ไปจนถึงการลบหรือลดทอนบทบาทของชาวมุสลิมในการสร้างชาติอินเดีย
ฮินดูสตานไตมส์ รายงานผลการตรวจสอบเนื้อหาแบบเรียนที่ถูกย้อมส้มโดย BJP ในปี ค.ศ. 2014 ระบุว่าความพยายามของฝ่ายขวาในการเปลี่ยนแบบเรียนและแก้ไขประวัติศาสตร์นี้ต้องเจอกับ "การต่อต้านในระดับหนึ่ง เนื่องจากไม่มีนักประวัติศาสตร์ที่น่าเชื่อถือมาสนับสนุน"
ในกลางปี ​​ค.ศ. 2015 เดอะไทมส์ออฟอินเดีย รายงานว่าสภาแห่งชาติว่าด้วยการฝึกและการวิจัยการศึกษาซึ่งรับผิดชอบด้านการจัดพิมพ์หนังสือเรียน ได้เข้าร่วมการประชุมที่จัดโดยกระทรวงการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ในระหว่างการประชุมครั้งนั้นได้มีการหารือเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงตำราเรียน เจ้าหน้าที่จากสภาวิจัยประวัติศาสตร์อินเดียกล่าวว่าหัวข้อเรื่องชาตินิยมไม่ได้รับการปฏิบัติอย่างเหมาะสมในตำราเรียน จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการแก้ไขตำราเรียน
ดูเพิ่ม

ชุมชนนิยมในเอเชียใต้
ภัยสีฝรั่น
จอห์น รูนีย์

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 รูนี่ย์ ขณะเล่นให้แก่ นิวยอร์ก เรดบูลส์ ในปี ค.ศ. 2011
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  จอห์น ริชาร์ด รูนี่ย์
วันเกิด:   (1990-12-17) 17 ธันวาคม ค.ศ. 1990 (33 ปี)
สถานที่เกิด:  ลิเวอร์พูล, อังกฤษ
ส่วนสูง:  5 ft 10 in (1.78 m)
ตำแหน่ง:  กองหน้า
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  สตอคพอร์ทเคาน์ตี
หมายเลข:  8
สโมสรเยาวชน
1996–2002:  เอฟเวอร์ตัน
2002–2008:  แม็คเคิ่ลสฟิลด์ ทาวน์
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2008–2010 |  แม็คเคิ่ลสฟิลด์ ทาวน์ |  41 |  (3) |
| 2011 |  นิวยอร์ก เรดบูลส์ |  5 |  (0) |
| 2012 |  ออร์แลนโด ซิตี |  9 |  (2) |
| 2012–2013 |  บาร์นสลีย์ |  0 |  (0) |
| 2013–2014 |  บิวรี |  3 |  (0) |
| 2013–2014 |  → เชสเตอร์ (ยืมตัว) |  4 |  (1) |
| 2014–2016 |  เชสเตอร์ |  108 |  (25) |
| 2016–2017 |  เร็กซ์แฮม |  29 |  (7) |
| 2017 |  → ไกส์ลีย์ (ยืมตัว) |  7 |  (1) |
| 2017– |  ไกส์ลีย์ |  31 |  (5) |
| 2018–2020 |  บาร์โรว์ |  81 |  (27) |
| 2020–2022 |  สตอคพอร์ทเคาน์ตี |  8 |  (6) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 22 ธันวาคม ค.ศ. 2020 12:49 (UTC+7)
จอห์น ริชาร์ด รูนีย์ (เกิด 17 ธันวาคม พ.ศ. 2533) เป็นนักฟุตบอลชาวอังกฤษ ปัจจุบันลงเล่นให้แก่บาร์โรว์
จอห์น รูนี่ย์ เกิดใน ลิเวอร์พูล ในอังกฤษ โดยเขาเป็นน้องชายของอดีตกัปตันทีมชาติอังกฤษ เวย์น รูนี่ย์ ถึงแม้ว่าเขาจะเกิดในอังกฤษและพี่ชายของเขาจะลงเล่นให้แก่อังกฤษแต่ตัวเขาปรารถนาที่จะรับใช้ ทีมชาติสาธารณรัฐไอร์แลนด์ ในระดับนานาชาติ
สถิติอาชีพ

| สโมสร | ฤดูกาล | ลีก | ลีก> ลงเล่น | ลีก> ประตู | ถ้วยในประเทศ> ลงเล่น | ถ้วยในประเทศ> ประตู | ลีกคัพ> ลงเล่น | ลีกคัพ> ประตู | อื่น ๆ> ลงเล่น | อื่น ๆ> ประตู | รวม> ลงเล่น | รวม> ประตู |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| แมคเคิลสฟิลด์ ทาวน์ | 2007–08 | ลีกทู | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 |
| แมคเคิลสฟิลด์ ทาวน์ | 2008–09 | ลีกทู | 14 | 2 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 16 | 2 |
| แมคเคิลสฟิลด์ ทาวน์ | 2009–10 | ลีกทู | 25 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 28 | 2 |
| แมคเคิลสฟิลด์ ทาวน์ | รวม | รวม | 41 | 3 | 2 | 0 | 2 | 0 | 1 | 1 | 46 | 4 |
| นิวยอร์กเร็ดบุลส์ | 2011 | เมเจอร์ลีกซอกเกอร์ | 5 | 0 | 2 | 1 | – | – | 0 | 0 | 7 | 1 |
| ออร์แลนโดซิตี | 2012 | ยูไนเต็ดซอกเกอร์ลีก | 9 | 2 | 0 | 0 | – | – | 0 | 0 | 9 | 2 |
| บาร์นสลีย์ | 2012–13 | อีเอฟแอลแชมเปียนชิป | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | – | – | 0 | 0 |
| บิวรี | 2013–14 | อีเอฟแอลลีกทู | 3 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 4 | 0 |
| เชสเตอร์ (ยืมตัว) | 2013–14 | คอนเฟเรนซ์ พรีเมียร์ | 4 | 1 | 0 | 0 | – | – | 1 | 0 | 5 | 1 |
| เชสเตอร์ | 2013–14 | คอนเฟเรนซ์ พรีเมียร์ | 21 | 4 | 0 | 0 | – | – | 2 | 3 | 23 | 7 |
| เชสเตอร์ | 2014–15 | คอนเฟเรนซ์ พรีเมียร์ | 46 | 11 | 4 | 0 | – | – | 2 | 0 | 52 | 11 |
| เชสเตอร์ | 2015–16 | เนชันนัลลีก | 41 | 10 | 1 | 0 | – | – | 6 | 0 | 48 | 10 |
| เชสเตอร์ | รวม | รวม | 112 | 26 | 5 | 0 | – | – | 8 | 3 | 125 | 29 |
| เร็กซ์แฮม | 2016–17 | เนชันนัลลีก | 33 | 11 | 0 | 0 | – | – | 0 | 0 | 33 | 11 |
| ไกส์ลีย์ (ยืมตัว) | 2016–17 | เนชันนัลลีก | 7 | 1 | 0 | 0 | – | – | 0 | 0 | 7 | 1 |
| ไกส์ลีย์ | 2017–18 | เนชันนัลลีก | 31 | 5 | 3 | 2 | – | – | 1 | 0 | 35 | 7 |
| ไกส์ลีย์ | รวม | รวม | 38 | 6 | 3 | 2 | – | – | 1 | 0 | 42 | 8 |
| บาร์โรว์ | 2018–19 | เนชันนัลลีก | 44 | 10 | 1 | 0 | – | – | 1 | 0 | 45 | 10 |
| บาร์โรว์ | 2019–20 | เนชันนัลลีก | 37 | 17 | 1 | 0 | – | – | 1 | 0 | 38 | 17 |
| รวมทั้งหมด | รวมทั้งหมด | รวมทั้งหมด | 324 | 75 | 14 | 3 | 3 | 0 | 10 | 4 | 324 | 75 |
↑  ลงเล่นใน อีเอฟแอลโทรฟี
1 2  ลงเล่นใน เอฟเอโทรฟี
↑  ลงเล่นใน เชชเชอร์ซีเนียร์คัพ
↑  ลงเล่นใน เอฟเอโทรฟี และ เชชเชอร์ซีเนียร์คัพ
↑  ลงเล่นใน เอฟเอโทรฟี
↑  ลงเล่นใน เอฟเอโทรฟี
↑  ลงเล่นใน เอฟเอโทรฟี
แหล่งข้อมูลอื่น

สถิติของ จอห์น รูนีย์ ที่ Soccerbase
คันประทีป

เชิงเทียนฮีบรูโบราณ
คันประทีปที่สร้างขึ้นใหม่ของพระวิหารในกรุงเยรูซาเลม สร้างโดยสถาบันพระวิหารแห่งประเทศอิสราเอล
คันประทีป หรือ เมโนราห์ (อังกฤษ: menorah, /məˈnɔːrə/; ฮีบรู: מְנוֹרָה mənōrā, ออกเสียง: [menoˈʁa]) เป็นเชิงเทียนเจ็ดกิ่งที่ระบุในคัมภีร์ฮีบรูและเอกสารโบราณในสมัยหลังว่าเป็นเครื่องใช้ในพลับพลาและในพระวิหารในกรุงเยรูซาเลม ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ ประติมานวิทยาของคันประทีปสามารถสืบย้อนไปถึงสิ่งแทนต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ คันประทีปทำหน้าที่เป็นสัญลักษณ์ของชาวยิวและศาสนายูดาห์ทั้งในดินแดนอิสราเอลและชาวยิวพลัดถิ่นตั้งแต่สมัยโบราณ ในที่สุดก็กลายเป็นตราแผ่นดินของอิสราเอลหลังรัฐอิสราเอลก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1948
การสร้างและลักษณะปรากฏ > คัมภีร์ฮีบรู

คัมภีร์ฮีบรูระบุว่าพระเจ้าทรงสำแดงถึงแบบของคันประทีปแก่โมเสสและทรงอธิบายวิธีการสร้างคันประทีปดังนี้:
31เจ้าจงทำคันประทีปอันหนึ่งด้วยทองคำบริสุทธิ์ จงใช้ค้อนเป็นเครื่องมือทำฐานและลำตัวคันประทีป สำหรับดอกคือฐานดอกและกลีบให้ติดเป็นเนื้อเดียวกับคันประทีป
32ให้กิ่งหกกิ่ง แยกออกจากลำคันประทีปข้างละสามกิ่ง
33แต่ละกิ่งที่ยื่นออกจากลำคันประทีปมีดอกเหมือนดอกอัลมอนด์สามดอก ทุกๆ ดอกจะมีฐานดอกและกลีบ
34และตรงลำคันประทีปนั้นให้มีสี่ดอกเหมือนดอกอัลมอนด์ ทั้งฐานดอกและกลีบ
35ใต้กิ่งทุกๆ คู่ที่ยื่นออกจากลำคันประทีปนั้น จะมีฐานดอกหนึ่งอัน
36ฐานดอกและกิ่งจะต้องเป็นเนื้อเดียวกับคันประทีป ให้ทุกส่วนเป็นเนื้อเดียวกันด้วยทองคำบริสุทธิ์โดยใช้ค้อนเป็นเครื่องมือ
37และเจ้าจงทำตะเกียงเจ็ดดวงสำหรับคันประทีปนั้น แล้วตั้งไว้บนยอดแต่ละกิ่งให้ส่องสว่างบริเวณหน้าคันประทีป
38ให้ทำตะไกรตัดไส้ตะเกียง และถาดใส่ตะไกรด้วยทองคำบริสุทธิ์
39คันประทีปกับเครื่องใช้ทุกอย่างให้ทำด้วยทองคำบริสุทธิ์หนัก 35 กิโลกรัม
40จงระวังทำสิ่งเหล่านี้ตามแบบที่เราแจ้งแก่เจ้าบนภูเขา
หนังสือกันดารวิถี (บทที่ 8) เสริมว่าตะเกียงทั้งเจ็ดดวงส่องแสงไปด้านหน้าคันประทีป และเน้นย้ำว่าคันประทีปถูกสร้างตามแบบที่พระเจ้าทรงสำแดงแก่โมเสสบนภูเขาซีนาย
คลังภาพ

ศิลาจารึกในยุคพระวิหารที่สองจากโบสถ์ยิวใน Peki'in ประเทศอิสราเอล
ภาพวาดจากหนังสือสวดมนต์แสดงภาพการจุดคันประทีป (ค.ศ. 1738 จากสิ่งสะสมของหอสมุดแห่งชาติอิสราเอล
ภาพพิมพ์ของฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 1806 แสดงภาพสตรีอยู่ข้างคันประทีปเป็นตัวแทนของชาวยิวที่ได้รับการปลดปล่อยโดยนโปเลียน โบนาปาร์ต
คิปปาห์และคันประทีปจาก Harry S Truman collection
คันประทีปที่ทูลเกล้าฯ ถวายพระเจ้าซาร์บอริสที่ 3 แห่งบัลแกเรียจากชุมชนชาวยิวในประเทศบัลแกเรีย (Tsarska Bistritsa)
คันประทีปแบบเซฟาร์ดีจากสเปน
คันประทีปบนธงของ Iglesia ni Cristo
Fray Juan Ricci (1600–1681) ร่างภาพคันประทีปตามที่บรรยายในหนังสืออพยพ ไม่ระบุวันที่วาด  (Biblioteca Statale del Monumento Nazionale di Monte Cassino, cod. 469, fol. 199v)
ภาพวาดของคันประทีปที่ตีพิมพ์ใน Acta Eruditorum (ค.ศ. 1709)
ดูเพิ่ม

ดาราแห่งดาวิด
ตราแผ่นดินของอิสราเอล
แหล่งข้อมูลอื่น

JewishEncyclopedia.com: Candlestick – by Emil G. Hirsch, Wilhelm Nowack
JewishEncyclopedia.com: Arch of Titus – by Morris Jastrow Jr., Immanuel Benzinger
JewishEncyclopedia.com: Menorah – by Cyrus Adler, Judah David Eisenstein
Livius.org on the Menorah
The Historical Background and the Roots of the Temple Menorah as a visual motif (Heb.) – by Yuval Baruch, City of David: Studies of Ancient Jerusalem
อาแช

อาแช (จีน: 阿青; พินอิน: Ā qīng) ยอดฝีมือจากนวนิยายกำลังภายในของกิมย้ง เรื่อง กระบี่นางพญา เรื่องสั้นสุดท้ายก่อนที่จะยุติบทบาททางวงการนักเขียนหันไปเอาดีกับสำนักพิมพ์ของตนเอง
ในเรื่องกระบี่นางพญานั้นตรงกับสมัยทางประวัติศาสตร์ของจีนคืออยู่ในช่วงยุคเลียดก๊ก ถือเป็นเรื่องย้อนยุคที่สุดของกิมย้งก็ว่าได้ อาแชนั้นเป็นสาวชาวบ้านธรรมดาที่มีอาชีพเลี้ยงแพะ ทุกวันได้แต่ฝึกกระบี่กับลิง เนื่องจากไม่มีทุนทรัพย์ที่จะหาซื้อกระบี่จริงมาใช้ เมื่ออาแชต่อสู้กับลิงไปเรื่อยๆ ก็สามารถตีลิงจนบาดเจ็บและหนีหายไป
ตอนที่แสดงความเป็นสุดยอดฝีมือของอาแชได้เป็นอย่างดี คือ ตอนที่อาแชบุกฝ่ากองทัพแคว้นเวียด(เยว่)เข้าไปหมายสังหารไซซี เนื่องจากถูกไซซีแย่งชายอันเป็นที่รักไป แต่เมื่ออาแชบุกฝ่าไปถึงตัวไซซีได้ อาแชกลับถูกอานุภาพความงามของนางหยุดยั้งสภาวกระบี่ลง ทำให้ไม่สามารถสังหารไซซีได้ตามใจปรารถนาแต่แรก และด้วยความแรงของกระบี่นั้นของอาแชได้ฝากรอยแผลไว้ที่หัวใจของไซซี ทำให้ไซซีต้องกุมหัวใจตลอดเวลา เกิดเป็นภาพ ไซซีกุมหัวใจ อันงดงามที่สุดบนพื้นพิภพ
จุดที่แสดงความเป็นสุดยอดฝีมือของอาแชได้ดีที่สุดคือการที่อาแชบุกฝ่าเข้าไปในกองทัพแคว้นเวียด(เยว่)ด้วยไม้ไผ่เพียงกิ่งเดียว และที่สำคัญนางได้กลับออกมาด้วยอาการไร้ซึ่งรอยขีดข่วน ยากที่จะหายอดฝีมือในเรื่องใดของกิมย้งเทียบเคียง ด้วยเหตุการณ์นี้ทำให้อาแชได้ฉายา หนึ่งเดียวสยบกองทัพ และชื่อเพลงกระบี่ของนางก็มีชื่อว่า เพลงกระบี่แคว้นเวียด
พหุนามฟีโบนัชชี

พหุนามฟีโบนัชชี (อังกฤษ: Fibonacci polynomial) คือลำดับพหุนาม (polynomial sequence) ซึ่งสามารถเรียกได้ว่าเป็นรูปแบบทั่วไปของจำนวนฟีโบนัชชี (Fibonacci number) และพหุนามที่สร้างจากรูปแบบเดียวกันนี้แต่ด้วยจำนวนลูคัส (Lucas number) นั้นเรียกว่าพหุนามลูคัส (Lucas polynomial)
นิยาม

พหุนามฟีโบนัชชีนิยามโดยความสัมพันธ์เวียนเกิด (recurrence relation) :
โดยจะเห็นได้ว่าพจน์แรก ๆ ของพหุนามฟีโบนัชชีคือ:
พหุนามลูคัสก็ได้นำความสัมพันธ์เวียนเกิดเดียวกันกับพหุนามฟีโบนัชชีเพียงแต่ได้เริ่มต้นด้วยค่าที่แตกต่างกันออกไปดังที่แสดงต่อไปนี้ :
โดยจะเห็นได้ว่าพจน์แรก ๆ ของพหุนามลูคัสคือ:
เราสามารถได้จำนานฟีโบนัชชีและจำนวนลูคัสจากการแทนค่าให้  x=1 จำนวนเพล (Pell number) ก็สามารถได้จากการคำนวณพจน์  F_{n} ที่  x=2 โดยที่ ดีกรีของ  F_{n} คือ  n-1 และดีกรีของ  L_{n} คือ  n
ฟังก์ชันก่อกำเนิดสามัญ (ordinary generating function) สำหรับลำดับคือ :
พหุนามดังกล่าวทั้งสองสามารถเขียนให้อยู่ในรูปของลำดับลูคัส (Lucas sequence)
เอกลักษณ์

เนื่องจากพหุนามฟีโบนัชชีนั้นเป็นกรณีย่อยของลำดับลูคัส ดังนั้นพหุนามฟีโบนัชชีจึงมีเอกลักษณ์เหมือนลำดับลูคัสดังต่อไปนี้
ในขั้นแรกเรากำหนดนิยามให้แก่ดัชนีที่เป็นลบก่อน (negative indice) ในกรณีคือ  -n โดยนิยามว่า
และมีเอกลักษณ์อื่นอีกที่ตามมา:
โดยที่รูปแบบปิด (Closed form expression) ของ  F_{n}(x) จะคล้ายกับสูตรของบิเน็ท (Binet's formula) :
เมื่อ
เป็นผลตอบ  t ที่ได้จากสมการ
มุมมองจากคณิตศาสตร์เชิงการจัด

ถ้าให้ F (n, k) คือค่าสัมประสิทธิ์ xk ใน Fn (x) เราจะเขียน  F_{n}(x) ใหม่ได้ว่า
นั้นก็คือว่า F (n, k) คือจำนวนวิธีที่สีเหลี่ยมขนาด (n−1) × 1 จะถูกเติมเต็มได้โดยสี่เหลี่ยมขนาด 2 × 1 และสี่เหลี่ยมขนาด 1 × 1 และโดยมีเงื่อนไขว่าให้ใช้สี่เหลี่ยมขนาด 1 × 1  จำนวน k อันเท่านั้น  ซึ่งนั้นก็หมายความว่า ประพจน์ที่กล่าวมาก่อนหน้านี้สมมูลกันกับการที่มองว่า F (n, k) เป็นจำนวนวิธีในการเขียน n−1 ในรูปของการประกอบของการบวก (Composition) ที่เกี่ยวข้องกับการบวกกันระหว่างเลข 1 และ 2 โดยที่กำหนดว่าเลข 1 นั้นจะต้องถูกใช้ในการประกอบการบวกเพียงแค่ k ครั้งเท่านั้น
ตัวอย่างเช่น กรณี F (6, 3) = 4 เราจะเห็นได้ว่า 6-1 = 5 สามารถเขียนโดยใช้เลข 2 และ 1 ได้ใน F (6, 3) = 4 วิธี นั้นคือ 1+1+1+2, 1+1+2+1, 1+2+1+1, 2+1+1+1 (จำนวนครั้งที่การประกอบการบวกที่มีเพียง 1 และ 2 ถูกนำมาใช้ประกอบการบวก และภายใต้เงื่อนไขที่ว่า 1 ถูกนำมาใช้ 3 ตัว นั้นมี 4 วิธี) หรือกล่าวในอีกทางหนึ่งว่า F (n, k) นั้นก็คือ สัมประสิทธิ์ทวินาม (binomial coefficient) ที่มีความสัมพันธ์ดังนี้
เมื่อ n และ k คือ ภาวะคู่หรือคี่ที่อยู่ตรงข้ามกัน (opposite parity) และนั้นนำไปสู่การใช้สามเหลี่ยมปาสกาล ในการหาค่าสัมประสิทธิ์ของพหุนามฟีโบนัชชีดังที่แสดงในรูปด้านซ้ายมือ
ดูเพิ่ม

Hoggatt, V. E.; Bicknell, Marjorie (1973). "Roots of Fibonacci polynomials". Fibonacci Quarterly. 11: 271–274. ISSN 0015-0517. MR 0332645.
Hoggatt, V. E.; Long, Calvin T. (1974). "Divisibility properties of generalized Fibonacci Polynomials". Fibonacci Quarterly. 12: 113. MR 0352034.
Ricci, Paolo Emilio (1995). "Generalized Lucas polynomials and Fibonacci polynomials". Rivista di Matematica della Università di Parma. V. Ser. 4: 137–146. MR 1395332.
Yuan, Yi; Zhang, Wenpeng (2002). "Some identities involving the Fibonacci Polynomials". Fibonacci Quarterly. 40 (4): 314. MR 1920571.
Cigler, Johann (2003). "q-Fibonacci polynomials". Fibonacci Quarterly (41): 31–40. MR 1962279.
แหล่งข้อมูลอื่น

Triangle of coefficients of polynomials defined by Binet form P (n, x) = (U^n-L^n) /d, where U= (x+d) /2, L= (x-d) /2, d= (4 + x^2) ^ (1/2).
Triangle of numbers {C (n-k, k), n >= 0, 0<=k<=n/2 or triangle of coefficients of (one version of) Fibonacci polynomials.
ค่าสัมประสิทธิ์ของพหุนามฟีโบนัชชีสามารถหากได้จากสามเหลี่ยมปาสกาล ตามเส้นทแยงสีแดงดังรูป และผลบวกของค่าค่าสัมประสิทธิ์ดังกล่าวคือจำนวนฟีโบนัชชีนั้นเอง
บิลลี ชาร์ป

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 ชาร์ปขณะเล่นให้กับเชฟฟีลด์ยูไนเต็ดใน ค.ศ. 2017
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  วิลเลียม หลุยส์ ชาร์ป
วันเกิด:   (1986-02-05) 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1986 (38 ปี)
สถานที่เกิด:  เชฟฟีลด์ อังกฤษ
ส่วนสูง:  5 ft 9 in (1.75 m)
ตำแหน่ง:  กองหน้า
ข้อมูลสโมสร
สโมสรปัจจุบัน:  เชฟฟีลด์ยูไนเต็ด
หมายเลข:  10
สโมสรเยาวชน
:  รอเทอรัมยูไนเต็ด
0000–2004:  เชฟฟีลด์ยูไนเต็ด
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2004–2005 |  เชฟฟีลด์ยูไนเต็ด |  2 |  (0) |
| 2005 |  → Rushden & Diamonds (ยืมตัว) |  16 |  (9) |
| 2005–2007 |  Scunthorpe United |  82 |  (53) |
| 2007–2010 |  เชฟฟีลด์ยูไนเต็ด |  51 |  (8) |
| 2009–2010 |  → ดองคัสเตอร์โรเวอส์ (ยืมตัว) |  33 |  (15) |
| 2010–2012 |  ดองคัสเตอร์โรเวอส์ |  49 |  (25) |
| 2012–2014 |  เซาแทมป์ตัน |  17 |  (9) |
| 2012–2013 |  → นอตทิงแฮมฟอเรสต์ (ยืมตัว) |  39 |  (10) |
| 2013–2014 |  → เรดิง (ยืมตัว) |  10 |  (2) |
| 2014 |  → ดองคัสเตอร์โรเวอส์ (ยืมตัว) |  16 |  (4) |
| 2014–2015 |  ลีดส์ยูไนเต็ด |  33 |  (5) |
| 2015– |  เชฟฟีลด์ยูไนเต็ด |  244 |  (107) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 16:55, 23 เมษายน ค.ศ. 2022 (UTC)
วิลเลียม หลุยส์ ชาร์ป (5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1986 —) เป็นนักฟุตบอลชาวอังกฤษ ปัจจุบันเล่นในตำแหน่งกองหน้าให้กับเชฟฟีลด์ยูไนเต็ดในพรีเมียร์ลีก
ชาร์ปเคยเล่นให้กับหลายสโมสรในอังกฤษ ในวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2019 เขาทำประตูที่ 220 ของเขา กลายเป็นนักฟุตบอลชาวอังกฤษที่ทำประตูได้สูงที่สุดในช่วงศตวรรษที่ 21 ทำลายสถิติเดิมของริกกี แลมเบิร์ต ต่อมาในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2019 ชาร์ปทำประตูที่ 100 ในการเล่นให้กับเชฟฟีลด์ยูไนเต็ด ในนัดที่เสมอกับแอสตันวิลลา 3-3 ต่อมาในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2019 เขาติดทีมยอดเยี่ยมของอีเอฟแอลแชมเปียนชิป ฤดูกาล 2018–19
เกียรติประวัติ > สโมสร

Scunthorpe United
ฟุตบอลลีกวัน: 2006–07
เซาแทมป์ตัน
ฟุตบอลลีกแชมเปียนชิป รองชนะเลิศ: 2011–12
เชฟฟีลด์ยูไนเต็ด
อีเอฟแอลลีกวัน: 2016–17
อีเอฟแอลแชมเปียนชิป รองชนะเลิศ: 2018–19
เกียรติประวัติ > รางวัลส่วนตัว

PFA Team of the Year:
ลีกวัน: 2005–06, 2006–07 2016–17
แชมเปียนชิป: 2018–19
Doncaster Rovers Player of the Year: 2010–11[ต้องการอ้างอิง]
Football League One Player of the Year: 2006–07, 2016–17
Football League Championship Player of the Month: พฤศจิกายน ค.ศ. 2011
EFL League One Player of the Month: กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2017
แหล่งข้อมูลอื่น

Billy Sharp profile at the Sheffield United F.C. website
สถิติของ บิลลี ชาร์ป ที่ Soccerbase
| ด ค กผู้เล่นชุดปัจจุบันของสโมสรฟุตบอลเชฟฟีลด์ยูไนเต็ด  |
| --- | --- |
 1 เฮนเดอร์สัน  2 Baldock  3 สตีเวนส์  4 Fleck  5 O'Connell  6 Basham  7 Lundstram  8 L. Freeman  9 McBurnie  10 ชาร์ป  12 Egan  14 มอร์ริสัน  15 แจกีเอลกา  16 นอร์วุด  17 McGoldrick  18 K. Freeman  19 Robinson  21 Verrips  22 Mousset  23 Osborn  24 Clarke  25 Moore  26 ร็อดเวลล์  27 Bešić  29 Retsos  30 Zivkovic  32 Berge  ผู้จัดการ: วิลเดอร์
มิเรยา โมสโกโซ

| มิเรยา โมสโกโซ |
| --- | --- |
โมสโกโซใน ค.ศ. 2012

 ประธานาธิบดีปานามา ตนที่ 34
ดำรงตำแหน่ง 1 กันยายน ค.ศ. 1999 – 1 กันยายน ค.ศ. 2004
รองประธานาธิบดี: อาร์ตูโร บายาริโน (1999–2004) โดมินาดอร์ บัลโดเมโร บาซัน (1999–2004)
ก่อนหน้า: เอร์เนสโต เปเรซ บายาดาเรส
ถัดไป: มาร์ติน ตอร์ริโฮส
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: มิเรยา เอลิซา โมสโกโซ โรดริเกซ  (1946-07-01) 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1946 (78 ปี) เปดาซี ประเทศปานามา
พรรคการเมือง: อาร์นุลฟิสตา
คู่สมรส: อาร์นุลโฟ อาเรียส (สมรส 1969; เสียชีวิต 1988) ริการ์โด กรูเบร์ (สมรส 1990; หย่า 1997)
บุตร: 1 คน
ศิษย์เก่า: วิทยาลัยไมแอมีเดด

มิเรยา เอลิซา โมสโกโซ โรดริเกซ (สเปน: Mireya Elisa Moscoso Rodríguez; เกิดวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1946) เป็นนักการเมืองชาวปานามาที่ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีปานามาใน ค.ศ. 1999 ถึง 2004 เธอเป็นประธานาธิบดีหญิงคนแรกและยังคงเป็นคนเดียวของประเทศ
โมสโกโซเกิดในครอบครัวยากจน จากนั้นเริ่มมีบทบาทในการเลือกชิงประธานาธิบดี ค.ศ. 1968 ของอาร์นุลโฟ อาเรียส ประธานาธิบดีสามสมัย ติดตาม และแต่งงานกับเขาตอนที่เขาลี้ภัยหลังรัฐประหาร หลังจากที่เขาเสียชีวิตใน ค.ศ. 1988 เธอเข้าควบคุมธุรกิจกาแฟและภายหลังเข้าควบคุมพรรคอาร์นุลฟิสตา พรรคการเมืองของเขา ในช่วงการเลือกตั้งทั่วไป ค.ศ. 1994 เพื่อชิงตำแหน่งประธานาธิบดี เธอพ่ายแพ้เอร์เนสโต เปเรซ บายาดาเรส ผู้เข้าชิงจากพรรคปฏิวัติประชาธิปไตย ไปอย่างฉิวเฉียดด้วยคะแนนเลือกตั้งร้อยละ 4 จากนั้นในการเลือกตั้งทั่วไป ค.ศ. 1999 เธอเอาชนะมาร์ติน ตอร์ริโฮส ผู้เข้าชิงจากพรรคปฏิวัติประชาธิปไตยด้วยคะแนนร้อยละ 7 ทำให้เป็นประธานาธิบดีหญิงคนแรกของประเทศ
ในช่วงที่ดำรงตำแหน่ง เธอเป็นประธานในพิธีส่งมอบคลองปานามาจากสหรัฐคืนแก่ปานามา และภาวะเศรษฐกิจตกต่ำอันเป็นผลจากการสูญเสียเจ้าหน้าที่ของสหรัฐ ด้วยข้อจำกัดการใช้จ่ายใหม่ที่สภานิติบัญญัติซึ่งฝ่ายค้านควบคุม ผ่านไว้ และเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการทุจริตในรัฐบาลของเธอ ทำให้ประสบปัญหาในการผ่านร่างกฎหมาย ความนิยมในตัวเธอลดลง และโฮเซ มิเกล อาเลมัน ผู้เข้าชิงจากพรรคของเธอ พ่ายแพ้แก่ตอร์ริโฮสในการเลือกตั้งทั่วไปถัดมา
ภูมิหลัง

โมสโกโซเกิดในครอบครัวยากจนในเปดาซี ประเทศปานามา ในฐานะบุตรคนสุดท้ายจากลูกทั้ง 6 คน ในวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1946 พ่อซึ่งเป็นครูโรงเรียนเสียชีวิตเมื่อเธออายุ 10 ขวบ และโมสโกโซเริ่มทำงานเป็นเลขานุการหลังสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เธอเข้าร่วมการเลือกชิงประธานาธิบดี ค.ศ. 1968 ของอาร์นุลโฟ อาเรียส โดยอาเรียสเคยดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีมาแล้วสองสมัย ทั้งสองครั้งถูกกองทัพปานามาเข้าถอดถอน เขาชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดี แต่หลังดำรงตำแหน่งได้เพียง 11 วันก็ถูกกองทัพปลดออกจากตำแหน่งอีกครั้ง
อาเรียสลี้ภัยที่ไมแอมี รัฐฟลอริดา สหรัฐ และโมสโกโซก็ติดตามไป แล้วแต่งงานในปีถัดมา โดยเธอมีอายุ 23 ปี ส่วนเขามีอายุ 67 ปี ในช่วงนี้ โมสโกโซศึกษาในด้านการออกแบบตกแต่งภายในที่วิทยาลัยชุมชนไมแอมี-เดด หลังอาเรียสเสียชีวิตใน ค.ศ. 1988 เธอจึงสืบทอดกิจการกาแฟของเขา ณ วันที่ 29 กันยายน ค.ศ. 1991 เกือบสองปีหลังการรุกรานปานามาของสหรัฐที่โค่นล้มมานูเอล โนริเอกา เธอกลายเป็นประธานพรรคของอาร์นุลฟิสตาของอดีตสามี
จากนั้นใน ค.ศ. 1991 โมสโกโซแต่งงานกับนักธุรกิจนามริการ์โด กรูเบร์ ทั้งคู่รับเลี้ยงบุตรชื่อ ริการ์โด (เกิดประมาณ ค.ศ. 1992) โมสโกโซกับกรูเบร์หย่าร้างใน ค.ศ. 1997
เครื่องอิสริยาภรณ์ > ต่างชาติ

อิตาลี
ราชวงศ์ซิซิลีทั้งสอง: Two Sicilian Royal Sacred Military Constantinian Order of Saint George, Special Class ชั้นประถมาภรณ์
มอนาโก: เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญคาร์ลชั้นประถมาภรณ์
บรรณานุกรม

Harding, Robert C. (2006). The History of Panama. Greenwood Press. ISBN 031333322X.
Skard, Torild (2014) "Mireya Moscoso" in Women of Power – Half a century of female presidents and prime ministers worldwide, Bristol: Policy Press ISBN 978-1-44731-578-0.
แหล่งข้อมูลอื่น

Biography by CIDOB (ในภาษาสเปน)
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  เยอรมนี  สหรัฐ