โรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา
ประวัติ

โรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา เป็นโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา ของคณะสงฆ์อำเภอภูซาง ได้จัดตั้งขึ้นและเปิดทำการเรียนการสอน เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 โดยคณะสงฆ์อำเภอเชียงคำและอำเภอภูซาง มีพระครูสิริปริยัตยานุกูล เจ้าคณะอำเภอภูซาง เป็นผู้ดำริก่อตั้งและจัดหาสถานที่ เป็นต้น โดยความอนุเคราะห์ของพระครูสิริขันติวราภรณ์ เป็นผู้ดำเนินการ โดยให้พระมหาวีรวงศ์ ปคุโณ ดำรงตำแหน่ง เจ้าอาวาสวัดม่วงชุมในขณะนั้น ร่วมกันขออนุญาตจัดตั้งโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา โดยขอเปิดเรียน 1 ห้อง มีจำนวนครู 6 รูป/คน นักเรียน 27 รูป โดยใช้หอประชุมประจำหมู่บ้านเป็นอาคารเรียนชั่วคราว
ในเดือนตุลาคม ปีเดียวกัน พระมหาวีรวงศ์ ปคุโณ ได้ลาออกจากตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดม่วงชุม ทางคณะสงฆ์มีพระครูโอภาสธรรมากร เจ้าคณะตำบลภูซาง ได้เสนอแต่งตั้งพระสิงห์คำ จิตฺตวํโส รักษาการเจ้าอาวาสและเป็นเจ้าอาวาสวัดม่วงชุมรูปต่อมา
ในปี พ.ศ. 2543 ทางโรงเรียนได้เปิดสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีนักเรียนจำนวน 26 รูป และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 มีนักเรียนจำนวน 20 รูปชั้นละ 1 ห้องเรียนรวมนักเรียนทั้งหมด 46 รูปมีครู 5 รูป/คน ทางโรงเรียนได้จัดสร้างอาคารเรียนชั่วคราวอีก 1 หลัง 2 ห้องเรียน และได้รับใบอนุญาตให้จัดตั้งโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา ใบอนุญาตเลขที่ 20/2543 ให้ไว้ ณ วันที่ 21 เดือนธันวาคม พ.ศ. 2543 โดยมีพระสิงห์คำ จิตฺตวํโส เป็นผู้รับใบอนุญาตในขณะนั้น และได้ขอแต่งตั้งพระครูสิริขันติวราภรณ์ ดำรงตำแหน่ง ผู้จัดการโรงเรียน ใบแต่งตั้งเลขที่ 3/2544 และพระครูสิริขันติวราภรณ์ ได้เสนอขอแต่งตั้งให้พระมหาไพรัช วิโรจโน ดำรงตำแหน่ง ครูใหญ่ ใบแต่งตั้งเลขที่ 4/2544 เมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2543 เป็นต้นไป ให้ไว้ ณ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2544
ในปี พ.ศ. 2544 ทางโรงเรียนได้เปิดสอนระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 จำนวน 3 ห้องเรียน จำนวนนักเรียน 79 รูป โดยแบ่งเป็นชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 29 รูป ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 33 รูป ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 17 รูป จำนวนครู 6 รูป/คน
ในปี พ.ศ. 2545 พระสิงห์คำ จิตฺตวํโส เจ้าอาวาสวัดม่วงชุมได้ลาสิกขาออกไปเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2545 คณะสงฆ์โดยมีพระครูโอภาสธรรมากร เจ้าคณะตำบลภูซาง เป็นประธานได้เสนอขอแต่งตั้งพระมหาไพรัช วิโรจโน ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดม่วงชุม ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2545
ในปี พ.ศ. 2546 พระมหาไพรัช วิโรจโน ได้ลาออกจากตำแหน่งครูใหญ่ เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2546 ทางผู้จัดการได้เสนอแต่งตั้งเจ้าอธิการกิตติโชติ  โชติธมฺโม รักษาการแทนครูใหญ่ ใบแต่งตั้งเลขที่ 01/2546 ตั้งแต่วันที่ 30 มกราคม 2546 และพระไพรัช วิโรจโน ได้ลาสิกขาออกไป คณะสงฆ์อำเภอเชียงคำและกิ่งอำเภอภูซาง ได้เสนอแต่งตั้งพระมหาจิตรการก์ อภิปุญฺโญ รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดม่วงชุม ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2546 ในปีนี้เป็นปีแห่งการปฏิรูปการศึกษา โรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา ประสบปัญหาในการบริหารงานและเพื่อสร้างศรัทธาความมั่นใจแก่ผู้ปกครอง ทางคณะครูและคณะสงฆ์ได้ปรึกษากับพระครูสิริขันติวราภรณ์ ขอเสนอแต่งตั้งพระมหาจิตรการก์  อภิปุญฺโญ ดำรงตำแหน่ง ครูใหญ่ ใบแต่งตั้งเลขที่ 02/2546 ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2546 ให้ไว้ ณ วันที่ 23 มิถุนายน 2546 จนถึงปัจจุบัน
ในปี พ.ศ. 2549 พระครูสิริขันติวราภรณ์ ผู้จัดการโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา ได้ขอลาออกจากตำแหน่งผู้จัดการโรงเรียน สาเหตุจากอยู่ไกลไม่สามารถมาปฏิบัติหน้าที่ได้เต็มที่ ดังนั้น คณะสงฆ์อำเภอภูซาง คณะครู คณะกรรมการสถานศึกษาและเจ้าอาวาสวัดม่วงชุม จึงขอเสนอแต่งตั้งพระครูสิริปริยัตยานุกูล เจ้าคณะอำเภอภูซาง เป็นผู้จัดการโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา ใบแต่งตั้งเลขที่ 16/2549 ตั้งแต่วันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2549 และในปีนี้ทางโรงเรียนได้รับความเมตตาจากคุณลาวัลย์ ใบหยก ได้ให้ความอุปถัมภ์อาหารกลางวันแก่โรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา เดือนละ 30,000 ปีละ 360,000 บาท ถวายทุนการศึกษาแก่สามเณรนักเรียน ต่อเนื่องทุกปี
ทางโรงเรียนได้ดำเนินการร่วมกับสำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดพะเยา ขออนุญาตใช้อาคารสถานที่ โรงเรียนบ้านม่วงชุม ต่อสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา พะเยาเขต 2 และราชพัสดุ ได้รับหนังสือมอบอำนาจในการใช้อาคารสถานที่ และที่ดินโรงเรียนบ้านม่วงชุมในการปลูกสร้างอาคารเรียนตามระเบียบของทางราชการ ที่ ศธ 04096/4078 ลงวันที่ 9 กันยายน 2551
ในปี พ.ศ. 2552 มีนักเรียนเพิ่มขึ้นจาก 70 รูปเป็น 100 รูป ทำให้อาคารเรียนไม่เพียงพอต่อการจัดการเรียนการสอน ประกอบกับทางคณะกรรมการสถานศึกษาและคณะครูซึ่งมีพระมหาจิตรการก์ อภิปุญฺโญ ผู้อำนวยสถานศึกษาเป็นประธานจึงริเริ่มก่อสร้างอาคารเรียน 2 ชั้นโดยวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2552 โดยใช้งบประมาณจากการทอดกฐินและผ้าป่าประจำปีของโรงเรียนเบื้องต้น 600,000 บาท และแล้วเสร็จเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 โดยเปิดป้ายอาคารเรียน “สำนึกรักบ้านเกิด” โดยพระราชวิจิตรปฏิภาณและคุณเขมพัฏฐ์สร อริยะภัศกร เจ้าภาพทอดกฐินสมทบทุนจำนวน 500,000 บาทและทำบุญอาคารเรียน เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2554
ใช้งบประมาณการดำเนินการก่อสร้างทั้งหมดประมาณ 2,400,000 บาท ใช้เป็นอาคารเรียนระดับชั้น ม.4-6 ห้องสมุด ห้องพักครู และห้องคอมพิวเตอร์
ในปี พ.ศ. 2553 พระครูสิริปริยัตยานุกูล ผู้จัดการโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา ได้เห็นความสำคัญในการพัฒนาโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา ให้เจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป จึงลาออกจากผู้จัดการโรงเรียน และเสนอแต่งตั้งพระศรีสุทธิเวที รองเจ้าคณะจังหวัดพะเยา วัดศรีโคมคำ เป็นผู้จัดการ ใบแต่งตั้งเลขที่ 1/2553 ตั้งแต่วันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2553 เป็นต้นไป ในปี พ.ศ. 2553 สำนักงานกลุ่มพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาจังหวัดพะเยา ได้ถวายฎีกาขอเข้าอยู่ในโครงการตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และได้รับพระมหากรุณาธิคุณเข้าในโครงการฯ ทำให้โรงเรียนได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน
ทางโรงเรียนได้เห็นจำเป็นและความลำบากของนักเรียนที่จบการศึกษาในระดับช่วงชั้นที่ 3 ไม่สามารถไปเรียนต่อในระดับสูงด้วยความจำเป็นด้านปัจจัยและระยะทาง ทางโรงเรียนจึงดำเนินการขออนุญาตขยายชั้นเรียนและได้รับอนุญาตให้ขยายชั้นเรียนถึงช่วงชั้นที่ 4 จากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2553 และเปิดชั้น ม.4 ในปี 2553 ชั้น ม.5 ในปี 2554 และชั้น ม.6 ในปี 2555 ในปี พ.ศ. 2555 พระมหาจิตรการก์ อภิปุญฺโญ ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะอำเภอภูซาง และได้เสนอแต่งตั้งพระครูประดิษฐ์ธรรมสุนทร เจ้าคณะตำบลป่าสัก เป็นผู้รักษาการแทนผู้จัดการโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา
ในปีการศึกษา 2562 พระมหาจิตรการก์  อภิปุญโญ ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา / เจ้าคณะอำเภอภูซาง ได้มีการปรับระบบการบริหารต่าง ๆ มากมายทั้งด้านอาคารสถานที่ และแหล่งเรียนรู้ภายในสถานศึกษา ตลอดจนถึง วัสดุ ครุภัณฑ์ อุปกรณ์การเรียนการสอน ห้องเรียนต่าง ๆ มีการพัฒนาให้เอื้อต่อการจัดการเรียนการสอน ปัจจุบันมีบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 16 รูป/คน แบ่งเป็น ครู จำนวน 14 รูป/คน เจ้าหน้าที่ จำนวน 2 คน นักเรียนทั้งหมด 102 รูป
ปัจจุบันโรงเรียนวัดม่วงชุมวิทยา สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ มีวัตถุประสงค์หลักในการจัดการศึกษา ดังนี้
เพื่อเป็นการศึกษาสำหรับพระภิกษุสามเณรทั้งด้านปริยัติธรรมแผนกธรรม แผนกบาลี และแผนกสามัญในเขตอำเภอภูซาง
เพื่อแก้ไขปัญหาขาดศาสนทายาทสืบต่ออายุพระพุทธศาสนาและร่วมพัฒนาพระพุทธศาสนาในเขตชายแดนไทย-ลาว