stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ยูโด
ประวัติ > การพัฒนาวิชายิวยิตสูเป็นวิชายูโด

ในตอนปลายยุคเซ็งโงะกุ วิชายิวยิตสูได้มีการรวบรวมไว้เป็นแบบแผน ต่อมาเมื่อ ตระกูลโทะกุงะวะ ได้ทำการปราบเจ้าแคว้นต่างๆ ให้สงบลงอย่างราบคาบและตั้งตนเป็น โชกุน ปกครองประเทศญี่ปุ่น ได้มีการปรับปรุงวิชาการรบของพวกซะมุไร นอกจากวิชาการรบแล้ว ซะมุไรต้องเรียนหนังสือเพื่อศึกษาวิชาการปกครอง การอบรมจิตใจให้มีศีลธรรม ยิวยิตสูเป็นวิชาป้องกันตัวชนิดหนึ่งในสมัยนั้น จึงต้องมีการปรับปรุงวิธีการต่อสู้จากการไร้ศีลธรรมมาเป็นการป้องกัน การต่อสู้ด้วยกำลังกาย และกำลังใจอันประกอบด้วยคุณธรรม มีจรรยามารยาทที่สุภาพเรียบร้อยขึ้น เพื่อให้เหมาะสมกับคำว่า ยิวยิตสู ซึ่งหมายความถึง ศิลปะแห่งความสุภาพ
เมื่อมีการปรับปรุงบทบัญญัติทางศีลธรรมของนักรบให้รัดกุมนี้เอง ทำให้ช่วง 50 ปีของสมัยกาไน บันจิ และคันม่ง (Kanei Banji and Kanmon พ.ศ. 2167-2216) ได้มีผู้เชี่ยวชาญวิชายิวยิตสูขึ้นมามากมาย โดยมีวิชาที่เป็นแนวเดียวกับยิวยิตสูแต่ใช้ชื่อต่างกันจำนวนมาก เช่น ไทจุสึ , วะจุสึ, โคะงุโซะกุ หรือ เค็มโปะ เป็นต้น ซึ่งทั้งหมดเป็นการต่อสู้ที่ทำให้คู่ต่อสู้พ่ายแพ้โดยใช้มือเปล่า ทำให้วิชายิวยิตสูเป็นที่นิยมมาตลอดสมัยโทะกุงะวะ
ต่อมาในยุคเมจิ ญี่ปุ่นได้รับอารยธรรมตะวันตกเข้าสู่ประเทศญี่ปุ่น ทำให้วัฒนธรรมประเพณีของญี่ปุ่นหลายอย่างกลายมาเป็นสิ่งล้าสมัยของต่างชาติ และชาวญี่ปุ่นสมัยใหม่ ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2414 จึงได้ออกกฎหมายห้ามนักรบใช้ซะมุไรเป็นอาวุธ ห้ามพกหรือสะพายดาบซะมุไร ยิวยิตสูซึ่งเป็นวิชาที่นิยมเล่นกับซะมุไร จึงถูกมองว่าเป็นสิ่งล้าสมัย เพราะทารุณ ป่าเถื่อน ฉะนั้นวิชายิวยิตสูจึงได้รับการปรับปรุงและแก้ไขพร้อมกันหลายอย่างในยุคเมจิ ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ศิลปะการต่อสู้นานาชนิดรวมทั้งยิวยิตสูต้องซบเซาลง สถาบันที่เปิดฝึกสอนยิวยิตสู ซึ่งมีอยู่แพร่หลายได้รับกระทบกระเทือนถึงกับเลิกกิจการไปเป็นอันมาก
ประวัติ > การกำเนิดวิชายูโด

หลังจากที่ญี่ปุ่นได้ปฏิวัติวัฒนธรรมในยุคเมจิ ทำให้วิชายิวยิตสูเสื่อมความนิยมลงจนหมด ต่อมาเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2403 ชาวญี่ปุ่นชื่อ คะโน จิโงะโร  ชาวเมืองชิโรโกะซึ่งได้อพยพครอบครัวมาอยู่ในกรุงโตเกียว เมื่อปี พ.ศ. 2414 ขณะเมื่ออายุ 18 ปี ได้เข้าทำการศึกษาที่มหาวิทยาลัยโตเกียว ในสาขาปรัชญาศาสตร์  จนสำเร็จการศึกษา เมื่ออายุ 23 ปี ท่านคะโน จิโงะโร เป็นมีความเห็นว่าวิชายิวยิตสูนอกจากจะเป็นกีฬาสำหรับร่างกายและจิตใจแล้ว ยังมีหลักปรัชญาที่ว่าด้วยหลักแห่งความเป็นจริง
เมื่อท่านคะโน จิโงะโรได้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับวิชายิวยิตสูอย่างละเอียดแล้วก็พบว่าผู้ฝึกวิชายิวยิตสูจนมีความชำนาญดีแล้ว จะสามารถสู้กับคนที่รูปร่างใหญ่โตได้ หรือสู้กับคนที่มีอาวุธด้วยมือเปล่าได้ จากการค้นพบทำให้บังเกิดความศรัทธาอย่างแรงกล้า ท่านจึงได้เข้าศึกษายิวยิตสูอย่างจริงจังจากอาจารย์ผู้สอนวิชายิวยิตสูหลายท่านจากโรงเรียนเท็นจิ ชินโย และโรงเรียนคิโตะ ในปี พ.ศ. 2425 ท่านคะโน จิโงะโร อายุได้ 29 ปี ได้ก่อตั้งโรงเรียนสำหรับวิชายูโดขึ้นเป็นครั้งแรกในบริเวณวัดพุทธศาสนา ชื่อวัดเอโชะจิ โดยตั้งชื่อสถาบันนี้ว่า "โคโดกัง ยูโด" โดยได้นำเอาศิลปะของการต่อสู้ด้วยการทุ่มจากสำนักเทนจิ ซิโย และการต่อสู้จากสำนักคิโตเข้ามาผสมผสานเป็นวิชายูโดและได้ปรับปรุงวิธีการยูโดให้เหมาะสม
สอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงในระบอบการปกครองและสังคมในขณะนั้น ได้สอดแทรกวิทยาศาสตร์ใหม่ๆ คณิตศาสตร์ประยุกต์ที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหว จิตศาสตร์ และจริยศาสตร์เข้าด้วยกัน โดยได้ตัดทอนยิวยิตสู ซึ่งไม่เหมาะสมออก แล้วพยายามรวบรวมวิชายิวยิตสูให้เป็นหมวดหมู่มีมาตรฐานเดียวกันตามความคิดของท่าน และได้ตั้งระบบใหม่เรียกว่า ยูโด (Judo)
ในยุคแรก ท่านคะโน จิโงะโร ต้องต่อสู้กับบุคคลหลายๆ ฝ่ายเพื่อให้เกิดการยอมรับในวิชายูโด โดยเฉพาะจากบุคคลที่นิยมอารยธรรมตะวันตกบุคคลพวกนี้ไม่ยอมรับว่ายูโดดีกว่ายิวยิตสู จนในปี พ.ศ. 2429 กรมตำรวจญี่ปุ่นได้จัดการแข่งขันระหว่างยูโดกับยิวยิตสูขึ้น โดยแบ่งเป็นฝ่ายละ 15 คน ผลการแข่งขันปรากฏว่ายูโดชนะ 13 คน เสมอ 2 คน เมื่อผลปรากฏเช่นนี้ ทำให้ประชาชนเริ่มสนใจยูโดมากขึ้น ทำให้สถานที่สอนเดิมคับแคบจึงต้องมีการขยายห้องเรียน เพื่อต้อนรับผู้ที่สนใจ จนถึงปี พ.ศ. 2476 จึงได้ย้ายสถานที่ฝึกไปที่ ซูอิโดบาชิ (Suidobashi) และสถานที่นี้ในที่สุดก็เป็นศูนย์กลางของนักยูโดของโลกในปัจจุบัน
ในปี พ.ศ. 2455 ได้ก่อตั้งสหพันธ์ยูโดระหว่างประเทศขึ้น โดยมีประเทศต่างๆ ที่ร่วมก่อตั้งครั้งแรกประมาณ 20 ประเทศ และได้มีการตั้ง The Kodokun Cultural Society ในปี พ.ศ. 2465 ขึ้นหลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2499 สหพันธ์ยูโดระหว่างชาติได้จัดให้มีการแข่งขันเพื่อความชนะเลิศยูโดระหว่างชาติขึ้น โดยอยู่ในการอำนวยการของสหพันธ์ยูโดระหว่างประเทศโคโดกัง และหนังสือพิมพ์อาซาอิซัมบุน
ประวัติ > ลำดับเหตุการณ์

2425 คะโน จิโงะโร ก่อตั้งสถาบันโคโดกัง สำหรับใช้ฝึกอบรมวิชายูโดที่ศาลาในบริเวณวัด เออิโซ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่นเมื่อเดือนมิถุนายน
2429 ตำรวจนครบาลแห่งโตเกียว จัดการแข่งขันระหว่างนักยูโดของโคโดกัง และนัก ยิวยิตสูของสำนักต่าง ๆ จากการแข่งขัน 15 ครั้ง นักยูโดของสำนักโคโดกัง ชนะถึง 13 ครั้ง จึงทำให้ยูโดของโคโดกังได้รับการรับรองว่ามีประสิทธิภาพมากกว่ายิวยิตสูของสำนักอื่น ๆ
2436 ย้ายสำนักโคโดกัง จากวัดเออิโซ ไปตั้งที่ ซิโมโทมิกาซา
2476 ย้ายจาก ซิโมโทมิกาซา ไปตั้งที่ถนนซุยโดมัดซีในกรุงโตเกียว
2485 ก่อตั้งสหพันธ์ยูโด (Judo Federation)
2499 ก่อตั้งสหพันธ์ยูโดระหว่างชาติ
จัดการแข่งขันเพื่อความชนะเลิศยูโดระหว่างประเทศขึ้นเป็นครั้งแรก
สร้างภาพยนตร์เรื่อง Master of judo
วิชายูโด

คะโน จิโงะโร พบว่าวิชายิวยิตสูแบบดั้งเดิมนั้นไม่สามารถที่จะฝึกอย่างเต็มกำลังได้เนื่องเพราะว่าเทคนิคอันตรายต่างๆ เช่น การจิ้มตา การเตะหว่างขา การดึงผม และอื่นๆ อาจทำให้คู่ฝึกซ้อมบาดเจ็บสาหัสจากการฝึกได้ รวมทั้งการฝึกที่เรียกว่า กะตะ (การฝึกแบบเข้าคู่โดยทั้งสองฝ่ายรู้กันและฝึกตามท่าโดยที่ไม่มีการขัดขืนกัน) แต่เพียงอย่างเดียวก็ยังไม่ได้ประสิทธิภาพที่เพียงพอ เพราะเราจะไม่สามารถคาดหวังได้ว่าศัตรูของเราจะให้ความร่วมมือในท่าที่เราฝึกมาโดยที่ไม่มีการขัดขืน
ท่านจึงปรับปรุงการฝึกส่วนใหญ่ในโรงเรียนของท่านให้เป็นแบบ รันโดริ (RANDORI) คือการฝึกซ้อมแบบจริง โดยใช้แนวความคิดว่า นักเรียนสองคนใช้เทคนิคต่างๆที่ตนเรียนรู้เพื่อการเอาชนะอย่างเต็มกำลัง ทั้งนี้นักเรียนจะคุ้นเคยกับความรู้สึกต่อต้าน ขัดขืนจากคู่ต่อสู้ การฝึกแบบนี้นักเรียนจะสามารถพัฒนา ร่างกาย จิตใจและความคล่องตัวได้ดีกว่า เพื่อทำให้การฝึกซ้อมแบบรันโดริมีประสิทธิภาพมากขึ้น ท่าน คะโน จิโงะโร่ จำเป็นต้องเอาเทคนิครุนแรงที่ก่อให้เกิดอันตรายบางส่วนเช่น การชก เตะ หัวโขก ในจูจิสสุออกไป การล็อกสามารถกระทำได้เพียงแค่ข้อศอก ซึ่งปลอดภัยกว่าการล็อกสันหลัง คอ ข้อมือ หรือหัวไหล่ เขาเรียกการฝึกซ้อมแบบนี้ว่า ยูโด
ยูโดในปัจจุบันเป็นกีฬาสากลประเภทบุคคล มีหลักการและวัตถุประสงค์คือ มุ่งบริหารร่างกายและจิตใจให้มีประสิทธิภาพสูงสุด โดยใช้แรงให้น้อยที่สุด เพื่อสวัสดิภาพและประโยชน์สุขร่วมกัน การฝึกยูโดต้องมีการฝึกการต่อสู้และป้องกันตัว ก็เพื่อให้ผู้เข้ารับการฝึกได้ออกแรง ซึ่งเป็นหนทางก่อให้เกิดสมรรถภาพทางกายตามอุดมคติของท่านคะโน จิโงะโร ผู้ให้กำเนิดกีฬาประเภทนี้ว่า "Maximum Efficiency with minimum Effort and Mutual Welfare and Benefit" คือยูโดใช้วิธีการโอนอ่อนผ่อนตาม หรือที่เรียกว่า "ทางแห่งความสุภาพ" "Gentleness or soft way" ทำให้ได้เปรียบแก่ผู้ที่มีกำลังมากกว่าเป็นวิธีการที่ทำให้คนตัวเล็กกว่าน้ำหนักน้อยกว่าและกำลังด้อยกว่า สามารถต่อสู้กับผู้ที่อยู่ในลักษณะเหนือกว่าได้
เทคนิคของวิชายูโด

เทคนิคของวิชายูโดแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มดังนี้
นาเงวาซา  (Nagewaza)เป็นเทคนิคเกี่ยวกับการทุ่ม มีท่าทุ่มที่เป็นพื้นฐานอยู่ 12 ท่า และแยกออกเป็นประเภทตามส่วนของร่างกายที่ใช้ทุ่มนั้นๆซึ่งได้แก่การทุ่มด้วยมือ การทุ่มด้วยสะโพก การปัดขา การทุ่มด้วยไหล่ การทุ่มด้วยสีข้างและหลัง
กะตะเมวาซา (Katamawaza)  เป็นเทคนิคเกี่ยวกับการกอดรัดเพื่อให้หายใจไม่ออก การจับยึดและการล็อกข้อต่อ เป็นเทคนิคที่ใช้ขณะอยู่กับพื้นเบาะ (tatami) เพื่อให้คู่ต้อสู้ยอมจำนน  กะตะเมะวาซายังสามารถแยกย่อยออกได้อีก 3 ประเภท คือ โอไซโคมิวาซา (Osaekomiwaza) ซึ่งเป็นเทคนิคเกี่ยวกับการกดล็อกบนพื้น ชิเมวาซา (Shimewaza) ซึ่งเป็นเทคนิคการรัดคอหรือหลอดลม และคันเซทสึวาซา (Kansetsuwaza) ที่เป็นเทคนิคในการหักล็อกข้อต่อให้คู่ต่อสู้ยอมจำนน
อาเตมิวาซา (Atemiwaza) เป็นเทคนิคเกี่ยวกับการชกต่อย ทุบตี ถีบถอง ส่วนต่างๆของร่างกายให้เกิดการบาดเจ็บ พิการ หรือถึงแก่ชีวิต ซึ่งวิธีการเหล่านี้จะใช้ในการต่อสู้ป้องกันตัวเท่านั้น และไม่เคยจัดการแข่งขัน
ระดับความสามารถของนักยูโด

| --- | --- |
ขาว:  
เขียว:  
ฟ้า:  
น้ำตาล:  
ดำ:  
แดง:  
ระดับความสามารถมาตรฐานของนักยูโดทั้งสองเพศ (ชาย-หญิง) ได้ถูกกำหนดขึ้นโดยมีสีของสายคาดเอวเป็นเครื่องหมาย 
ระดับความสามารถมาตรฐานดังกล่าวแบ่งออกได้เป็น 2 ระดับใหญ่ คือ
ระดับคิว (Kyu) คือระดับก่อนสายดำที่อาจเรียกว่า นักเรียน
ระดับดั้ง (Dan) คือระดับที่เรียกว่า ผู้นำ เป็นผู้ซึ่งมีความสามารถสูง ทั้งระดับนักเรียนและระดับผู้นำนี้ยังแบ่งออกเป็นระดับย่อยๆลงอีก โดยมีสีประจำแต่ละระดับไว้ซึ่งแต่ละประเทศกำหนดไม่เหมือนกัน
การกำหนดระดับของนักยูโดในประเทศไทยกำหนดไว้ดังนี้
รองสายดำ ชั้น 5 สายคาดเอวสีขาว
รองสายดำ ชั้น 4 สายคาดเอวสีเขียว
รองสายดำ ชั้น 3 สายคาดเอวสีฟ้า
รองสายดำ ชั้น 2 สายคาดเอวสีน้ำตาล
รองสายดำ ชั้น 1 สายคาดเอวสีน้ำตาลปลายดำ
สายดำ ชั้น 1 สายคาดเอวสีดำ
สายดำ ชั้น 2 สายคาดเอวสีดำ
สายดำ ชั้น 3 สายคาดเอวสีดำ
สายดำ ชั้น 4 สายคาดเอวสีดำ
สายดำ ชั้น 5 สายคาดเอวสีดำ
สายดำ ชั้น 6 สายคาดเอวสีขาวสลับแดง
สายดำ ชั้น 7 สายคาดเอวสีขาวสลับแดง
สายดำ ชั้น 8 สายคาดเอวสีขาวสลับแดง
สายดำ ชั้น 9 สายคาดเอวสีแดง
สายดำ ชั้น 10 สายคาดเอวสีแดง
สถานที่ฝึก (โดโจ)

สถานที่ฝึกยูโดจะต้องเป็นสถานที่กว้างขวาง อากาศถ่ายเทได้สะดวก ที่พื้นปูด้วยเบาะ (Tatami) วางอัดแน่นเป็นแผ่นเดียวกัน และมีผ้าคลุมให้ดึงอีกชั้นหนึ่ง โดยปกติเบาะยูโดหรือเสื้อยูโดแต่ละผืนจะมีขนาดยาว 6 ฟุต กว้าง 3 ฟุตและหนา 4 นิ้ว เบาะที่ใช้ฝึกนี้ต้องมีความยืดหยุ่นพอดีไม่อ่อนหรือแข็งเกินไป ถ้าอ่อนเกินไปจะทำให้พื้นผิวไม่เรียบทำให้เท้าพลิกแพลงได้ง่าย และทำให้การเคลื่อนไหวลำบาก แต่ถ้าแข็งเกินไปเวลาล้มอาจทำให้เกิดอันตรายได้ง่าย พื้นที่สำหรับปูเบาะยูโดที่เหมาะสมควรเป็นพื้นไม้ที่ยกสูงขึ้นโดยเฉพาะ ไม่ควรปูกับพื้นซีเมนต์หรือพื้นดินทีเดียว เพราะจะมีความยืดหยุ่นน้อยก่อให้เกิดการการบาดเจ็บได้ง่าย
เครื่องแต่งกาย (ยูโดงิ)

เครื่องแต่งกายในการฝึกยูโดต้องสวมชุดโดยเฉพาะที่เรียกว่า Judoji ซึ่งมีพื้นฐานมาจากการแต่งกายของชาวญี่ปุ่นมีลักษณะดังนี้
เสื้อ คล้ายเสื้อกิโมโน ถักด้วยด้ายดิบสีขาวหนาแข็งแรงทนทาน แต่อ่อนนิ่มไม่ลื่นมือ สามารถซักได้และใช้ได้นาน ส่วนแขนและลำตัวกว้างหลวม ตัวยาวคลุมก้น แขนยาวประมาณครึ่งแขนท่อนล่างเสื้อยูโดที่ดีต้องมีลักษณะเบาบางแต่แข็งแรง การเบาบางจะช่วยให้การระบายความร้อนในร่างกายดีขึ้น ประเทศญี่ปุ่นนับว่าเป็นประเทศผู้ผลิตเสื้อยูโดที่ดีที่สุดในโลก
กางเกง มีลักษณะคล้ายกางเกงจีนเป็นผ้าดิบเช่นกัน ที่เอวมีร้อยเชือกรัดเอว กางเกงต้องหลวมพอสบายยาวประมาณครึ่งขาท่อนล่าง
สายคาดเอว เป็นผ้าเย็บซ้อนกันหนาประมาณ 0.5 เซนติเมตร กว้างประมาณ 2 นิ้ว ยาวให้คาดเอวได้ 2 รอบ เหลือชายไว้ผูกเงื่อนพิรอด (Reef Knot) แล้วเหลือชายข้างละ 15 เซนติเมตร สำหรับสายคาดเอวนี้เป็นเครื่องแสดงระดับความสามารถมาตรฐานของนักยูโดด้วย
มารยาทของนักยูโด

วิชายูโดเป็นวิชาแห่งความสุภาพอ่อนโยน และห้องฝึกยูโดนั้นเป็นที่รวมของผู้ที่สนใจต่อความสุภาพ นอกจากนั้นห้องฝึกยูโดยังเป็นที่สำรวมร่างกายและจิตใจ ผู้ที่เข้าไปในห้องฝึกยูโดจึงควรสำรวมกิริยาวาจาให้สุภาพและเหมาะแก่สถานที่ เช่น ไม่พูดเสียงดังเกินไป ไม่กล่าวคำหยาบคาย ไม่ตลกคะนอง ไม่สูบบุหรี่ ไม่สวมรองเท้าขึ้นไปบนเบาะยูโด เป็นต้น ระหว่างการฝึกซ้อม หรือฟังคำบรรยายจากครูอาจารย์ควรฟังด้วยความเคารพ นอกจากนั้นควรเคารพเชื่อฟังคำแนะนำของครูอาจารย์ และปฏิบัติตามระเบียบแบบแผนของห้องฝึกที่กำหนดไว้โดยเคร่งครัด ทั้งนี้ก็เพื่อรักษาไว้ซึ่งระเบียบประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงาม กับทั้งเป็นการอบรมนิสัย มารยาทและจิตใจของตนเอง
วิธีการแสดงความเคารพ

การแสดงความเคารพตามหลักการของวิชายูโดมีดังต่อไปนี้
เมื่อถึงสถานที่ฝึก ต้องแสดงความเคารพสิ่งที่ตั้งบูชาประจำสถานที่ครั้งหนึ่งก่อน
ก่อนเริ่มฝึก เมื่อขึ้นบนเบาะต้องแสดงความเคารพต่อที่บูชาอีกครั้งหนึ่ง
ก่อนเริ่มฝึกซ้อมต้องแสดงความเคารพซึ่งกันและกัน และหลังจากยุติการฝึกซ้อมต้องเคารพกันอีกครั้งหนึ่ง
ก่อนเลิกฝึกต้องแสดงความเคารพที่บูชา
เมื่อเปลี่ยนเครื่องแต่งตัวแล้ว ก่อนจะกลับต้องแสดงความเคารพที่บูชาอีกครั้งหนึ่ง
วิธีทำความเคารพมี 2 วิธี คือ นั่งและยืน ส่วนวิธีเคลื่อนไหวในการแสดงความเคารพ เช่น ยืนแล้วจะกลับเป็นนั่ง หรือนั่งแล้วกลับยืน ตามปกติใช้ขาขวาเป็นหลักในการทรงตัว การเล่นยูโดยังมีหลักการและศิลปะอื่นๆอีกมากมายอาทิ การอบอุ่นร่างกายและศิลปการล้ม การทรงตัวและการเคลื่อนไหว การทุ่ม เป็นต้น
แหล่งข้อมูลอื่น

ยูโด ที่เว็บไซต์ Curlie
IJF International Judo Federation. The worldwide governing body for judo
Kodokan Judo Institute – Headquarters of judo (Kano Jigoro's school)
กษิดิศ วงษ์ลิขิตธรรม. (2557). สุขภาพแข็งแรงแบบญี่ปุ่น: การส่งเสริมกายบริหารประกอบดนตรี (Radio Taiso) ของญี่ปุ่นในอินโดนีเซียช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา (ค.ศ. 1942-1945). วารสารประวัติศาสตร์ (มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ), หน้า 112-133.
| ด ค กศิลปะการต่อสู้ |
| --- | --- |
 รายชื่อสไตล์  ประวัติศาสตร์  Timeline  Hard and Soft 
Regional origin:  จีน  ยุโรป  อินเดีย  อินโดนีเซีย  ญี่ปุ่น  เกาหลี  ฟิลิปปินส์ 
Unarmed techniques:  Punch  Kick  Hold  Clinch  Elbow  Knee  Headbutt  Trap  Sweep  Throw  Takedown  Joint lock  Chokehold 
อาวุธ:  การยิงธนู  Shooting  Knife fighting  Stick fighting  Swordsmanship  Melee weapons 
Training:  Sparring  Randori  Forms  Pushing hands  Punching bag  Practice weapon 
Grappling:  บราซิลเลียนยิวยิตสู  เยอรมันยิวยิตสู  ยูโด  ยิวยิตสู  ซามบะ  ซูโม่  มวยปล้ำ  สตอฟ 
Striking:  มวยสากล  กาโปเอย์รา  คาราเต้  คิกบอกซิง  กังฟู  มวยไทย  และเหว่  มวยลาว  ซ่านโฉ่ว  ซาวัต  เทควันโด  โววีนัม  ชินเดนไค  กุนเขมร 
Internal:  ไอกิโด  Aikijutsu  ปา-กว้าจ่าง  ไท่เก๊ก  สิงอี้เฉวียน  ชี่กง 
Full contact / Combat sports:  Professional boxing  Professional kickboxing  Knockdown karate  ศิลปะการต่อสู้แบบผสม  Submission wrestling 
Self-defense / Combatives:  อาร์นิส  บาร์ติตสู  ฮับกีโด  คาจูเคนโบ  คราฟมากา  MCMAP  ปันจักสีลัต  ซิสเตมา  หย่งชุน  Legal aspects 
Eclectic / Hybrids:  อเมริกันเคนโป  ชุนคุคโด  เจี๋ยฉวนเต้า  Shooto  Shorinji Kempo  Unifight  ชินเดนไค 
Entertainment:  เกมต่อสู้  Martial arts film (Chanbara)  มวยปล้ำอาชีพ  นักฆ่าเทวดาแขนเดียว 
 The Martial Arts Portal
| ด ค ก กีฬาในโอลิมปิกฤดูร้อน |
| --- | --- |
กีฬาบังคับ:  กีฬาทางน้ำ ระบำใต้น้ำ  กระโดดน้ำ  ว่ายน้ำมาราธอน  ว่ายน้ำ  โปโลน้ำ  ยิงธนู  กรีฑา  แบดมินตัน  บาสเกตบอล 3x3  มวยสากล  เรือแคนู สลาลม  สปรินท์  จักรยาน บีเอ็มเอ็กซ์  บีเอ็มเอ็กซ์ฟรีสไตล์  เสือภูเขา  ถนน  ลู่  ขี่ม้า ศิลปะบังคับม้า  อีเวนติง  กระโดดข้ามเครื่องกีดขวาง  ฟันดาบ  ฮอกกี้  ฟุตบอล  กอล์ฟ  ยิมนาสติก สากล  ลีลา  แทรมโพลีน  แฮนด์บอล  ยูโด  ปัญจกีฬาสมัยใหม่  เรือพาย  รักบี้ 7 คน  เรือใบ  ยิงปืน  สเกตบอร์ด  ปีนหน้าผา  โต้คลื่น  เทเบิลเทนนิส  เทควันโด  เทนนิส  ไตรกีฬา  วอลเลย์บอล วอลเลย์บอลชายหาด  ยกน้ำหนัก  มวยปล้ำ ฟรีสไตล์  เกรโก-โรมัน 
กีฬาเลือก:  เบรกกิ้ง  เบสบอล / ซอฟต์บอล  คริกเกต  แฟลกฟุตบอล  คาราเต้  ลาครอส  สควอช 
 ดูเพิ่ม: กีฬาในพาราลิมปิก และกีฬาในโอลิมปิกฤดูหนาว
ราชอาณาจักรไมสูรุ

ราชอาณาจักรไมสูรุ หรือ ไมซอร์ (อักษรโรมัน: Mysore) เป็นอาณาจักรในอินเดียใต้ เชื่อกันว่าตั้งขึ้นในปี 1399 ในพื้นที่แถบที่ปัจจุบันคือนครไมสูรุ ในปี 1799 ถึง 1950 กลายมาเป็นรัฐมหาราชาภายใต้บริติชราชซึ่งเข้ามามีอำนาจบริหารโดยตรงนับตั้งแต่ปี 1831 จากนั้นกลายมาเป็นรัฐไมสูรุ (ต่อมาขยับขยายอาณาเขตและเปลี่ยนชื่อเป็นรัฐกรณาฏกะในปัจจุบัน) โดยมีมหาราชาคงอยู่เป็นราชประมุขถึงปี 1956 ที่ซึ่งเปลี่ยนผ่านเป็นผู้ว่าการรัฐที่พึ่งตั้งขึ้นใหม่นี้แทน
ราชอาณาจักรปกครองโดยราชวงศ์โอเฑยัรซึ่งเป็นฮินดู แรกเริ่มเป็นรัฐขุนนางในจักรวรรดิวิชัยนคร และในศตวรรษที่ 17 ราชอาณาจักรได้ขยายอาณาเขตครั้งใหญ่ ในสมัยของราชากัณฐีรวะ นรสราชะ โอเฑยัรที่หนึ่ง และ จิกกะ เทวราชะ โอเฑยัร อาณาจักรได้ผนวกรวมดินแดนขนาดใหญ่ที่ในปัจจุบันเป็นภูมิภาคตอนใต้ของรัฐกรณาฏกะและบางส่วนของรัฐทมิฬนาฑู กลายมาเป็นรัฐที่มีอำนาจมากที่สุดในเดกกันใต้ ในช่วงสั้น ๆ รัฐอยู่ภายใต้ปกครองของผู้นำมุสลิม และเปลี่ยนสถานะเป็นรัฐสุลต่าน ในช่วงเวลาเดียวกันนี้ รัฐได้เกิดข้อพิพาทกับมราฐา, นิซามแห่งไฮเดอราบาด, อาณาจักรติรุวิตางกูร์ และอังกฤษ ซึ่งรัฐได้มีสงครามกับอังกฤษสี่ครั้ง โดยชนะในสงครามกับอังกฤษครั้งแรก, เสมอกันในครั้งที่สอง และพ่ายแพ้ในครั้งที่สาม และสี่ หลังติปูสุลต่านเสียชีวิตในสงครามครั้งที่สี่ ระหว่างเกิดการยึดนครศรีรังคปัฏฏนัม อาณาเขตส่วนใหญ่ของรัฐถูกผนวกเข้ากับอังกฤษ อังกฤษฟื้นฟูราชบัลลังก์ให้แก่ราชวงศ์โวเฑยัรอีกครั้งภายใต้เงื่อนที่รัฐต้องอยู่ภายใต้ความร่วมมือช่วยเหลือเกื้อกูลกับอังกฤษ และต่อมากลายเป็นรัฐมหาราชาภายใต้บริติชราช ราชสกุลโวเฑยัรยังคงปกครองไมสูรุเรื่อยมากระทั่งอินเดียได้เอกราชในปี 1947 และไมสูรุควบรวมกับอินเดีย
แม้ในสมัยเป็นรัฐมหาราชาภายใต้เจ้าอาณานิคมอังกฤษ ไมสูรุยังคงเป็นหนึ่งในภูมิภาคที่มีการกลายเป็นเมืองและพัฒนาสูงสุดในอินเดีย รวมถึงยังมีความสำเร็จมากมายภายใต้การสนับสนุนของมหาราชา ทั้งในทางศิลปกรรม ดนตรี ไปจนถึงวิทยาศาสตร์จรวด ที่ซึ่งอาวุธจรวดเครื่องสูบเคลือบโลหะแรกพัฒนาขึ้นโดยติปูสุลต่าน และบิดา ไฮเดอร์ อะลี ในทศวรรษ 1780 จรวดเหล่านี้ถูกนำมาใช้รบกับบริษัทอังกฤษในสงครามกับอังกฤษทั้งสี่ครั้ง ในเวลานั้นเป็นจรวดที่มีอานุภาพรุนแรงกว่าที่กองทัพอังกฤษเคยพบมา จรวดเหล่านี้ตกอยู่ในมือของอังกฤษหลังไมสูรุแพ้ในสงครามครั้งที่สี่ และกลายมามีอิทธิพลอย่างมากต่อการพัฒนาจรวดของอังกฤษ จนนำไปสู่การพัฒนาเป็นจรวดคองกรีฟที่ต่อมาเอาไปใช้ในการรบในสงครามนโปเลียน
รายพระนามพระมหากษัตริย์เลออน

ตราแผ่นดินเลออนและเครื่องยอด
ในรัชกาลพระเจ้าออร์ดอญโญที่ 1 แห่งอัสตูเรียส (ค.ศ. 850–866) ราชอาณาจักรเริ่มเป็นที่รู้จักในนามเลออน ใน ค.ศ. 910 ราชอาณาจักรเลออนที่มีเอกราชได้รับการสถาปนาเมื่อพระมหากษัตริย์อัสตูเรียสทรงแบ่งดินแดนให้พระราชโอรสทั้ง 3 พระองค์
ต่อจากนี้คือรายพระนามพระมหากษัตริย์เลออนอันสืบทอดมาจากรายพระนามพระมหากษัตริย์อัสตูเรียส
พระมหากษัตริย์เลออน > ราชวงศ์อัสตูเรียส-เลออน

| พระรูป | พระนาม | ประสูติ | รัชกาล | สวรรคต | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ออร์ดอญโญที่ 1 | ค.ศ. 831 | ค.ศ. 850 – 27 พฤษภาคม ค.ศ. 866 | 27 พฤษภาคม ค.ศ. 866 |  |
|  | อัลฟอนโซที่ 3 มหาราช | ประมาณ ค.ศ. 848 | ค.ศ. 866 – 10 ธันวาคม ค.ศ. 910 | 10 ธันวาคม ค.ศ. 910 |  |
|  | การ์ซิอาที่ 1 | ประมาณ ค.ศ. 871 | ค.ศ. 910–914 | ค.ศ. 914 |  |
|  | ออร์ดอญโญที่ 2 | ประมาณ ค.ศ. 873 | ค.ศ. 914–924 | ค.ศ. 924 | เป็นพระมหากษัตริย์กาลิเซียตั้งแต่ ค.ศ. 910 |
|  | ฟรูเอลาที่ 2 | ประมาณ ค.ศ. 875 | ค.ศ. 924–925 | ค.ศ. 924 | เป็นพระมหากษัตริย์กาลิเซียตั้งแต่ ค.ศ. 924 และพระมหากษัตริย์อัสตูเรียสตั้งแต่ ค.ศ. 910 |
|  | อัลฟอนโซที่ 4 ผู้เป็นพระ | ประมาณ ค.ศ. 890 | ค.ศ. 924–931 | ค.ศ. 933 | สละราชสมบัติ |
|  | รามิโรที่ 2 | ประมาณ ค.ศ. 900 | ค.ศ. 931–950 | ค.ศ. 950 |  |
|  | ออร์ดอญโญที่ 3 | ประมาณ ค.ศ. 926 | ค.ศ. 951–956 | ค.ศ. 956 |  |
|  | ซันโชที่ 1 ผู้อ้วนท้วม | ? | ค.ศ. 956–958 | ค.ศ. 966 |  |
|  | ออร์ดอญโญที่ 4 ผู้โหดร้าย | ประมาณ ค.ศ. 926 | ค.ศ. 958–960 | ค.ศ. 962 |  |
|  | ซันโชที่ 1 ผู้อ้วนท้วม | ? | ค.ศ. 960–966 | ค.ศ. 966 |  |
|  | รามิโรที่ 3 | ค.ศ. 961 | ค.ศ. 966–984 | ค.ศ. 985 |  |
|  | เบร์มูโดที่ 2 ผู้เป็นเกาต์ | ค.ศ. 956 | ค.ศ. 982–999 | ค.ศ. 999 |  |
|  | อัลฟอนโซที่ 5 | ค.ศ. 994 | ค.ศ. 999–1028 | ค.ศ. 1028 |  |
|  | เบร์มูโดที่ 3 | ค.ศ. 1010 | ค.ศ. 1028 –  4 กันยายน ค.ศ. 1037 | 4 กันยายน ค.ศ. 1037 |  |
พระมหากษัตริย์เลออน > ราชวงศ์ฆิเมเนซ

| พระรูป | พระนาม | ประสูติ | รัชกาล | สวรรคต | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | เฟร์นันโดที่ 1 มหาราช | ค.ศ. 1017 | ค.ศ. 1037 –  24 ธันวาคม ค.ศ. 1065 | 24 ธันวาคม ค.ศ. 1065 |  |
|  | อัลฟอนโซที่ 6 | ก่อนมิถุนายน ค.ศ. 1040 | 24 ธันวาคม ค.ศ. 1065 –  มกราคม ค.ศ. 1072 | 29 มิถุนายน/1 กรกฎาคม ค.ศ. 1109 | ถูกพระเชษฐาถอดจากราชสมบัติ (กลับมาครองราชย์ในปีเดียวกัน) |
|  | ซันโชที่ 2 | ค.ศ. 1036/1038 | มกราคม ค.ศ. 1072 –  6 ตุลาคม ค.ศ. 1072 | 6 ตุลาคม ค.ศ. 1072 | เป็นพระมหากษัตริย์กัสติยา (ค.ศ. 1065–1072) |
|  | อัลฟอนโซที่ 6 (อีกครั้ง) | ก่อนมิถุนายน ค.ศ. 1040 | 6 ตุลาคม ค.ศ. 1072 –  29 มิถุนายน/1 กรกฎาคม ค.ศ. 1109 | 29 มิถุนายน/1 กรกฎาคม ค.ศ. 1109 | เป็นพระมหากษัตริย์กัสติยา (ค.ศ. 1072–1109) |
|  | อูร์รากา | ค.ศ. 1082 | ค.ศ. 1109 –  8 มีนาคม ค.ศ. 1126 | 8 มีนาคม ค.ศ. 1126 | เป็นสมเด็จพระราชินีนาถกัสติยา (ค.ศ. 1109–1126) |
พระมหากษัตริย์เลออน > ราชวงศ์เบอร์กันดี

ราชวงศ์นี้สืบสายจากพระสวามีในพระราชิรีนาถอูร์รากา, เรย์มงด์แห่งบูร์กอญ.
| พระรูป | พระนาม | ประสูติ | รัชกาล | สวรรคต | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | อัลฟอนโซที่ 7 พระจักรพรรดิ | 1 มีนาคม 1105 | 1135 – 21 สิงหาคม 1157 | 21 สิงหาคม 1157 | เป็นพระมหากษัตริย์กาลิเซีย (1111–1157) กับ พระมหากษัตริย์กัสตียา (1126–1157) |
|  | เฟรนันโดที่ 2 | 1 มีนาคม 1137 | 21 สิงหาคม 1157 – 22 มกราคม 1188 | 22  มกราคม 1188 |  |
|  | อัลฟอนโซที่ 9 | 15 สิงหาคม 1171 | 22 มกราคม 1188 – 23/24 กันยายน 1230 | 23/24 กันยายน 1230 |  |
|  | ซันชา | 1191/1192 | 23/24 กันยายน 1230 – 11 ธันวาคม 1230 | before 1243 | โดยนิตินัย |
พระมหากษัตริย์ทั้งหมดหลังจากนี้เป็นพระมหากษัตริย์กัสติยาร่วมด้วย
เอกสารเพิ่มเติม

Barton, Simon. The Aristocracy in Twelfth-Century León and Castile. Cambridge University Press, 1997. Appendix I: "The Counts of Twelfth Century León and Castile", pp. 235–
302.
ดูเพิ่ม

รายพระนามพระมหากษัตริย์สเปน
ราชอาณาจักรเลออน
| ด ค กกษัตริย์แห่งเลออน |
| --- | --- | --- |
| ราชวงศ์อัสตูเรียส-เลออน |  อัลฟอนโซที่ 3  การ์ซิอาที่ 1  ออร์ดอญโญที่ 2  ฟรูเอลาที่ 2  อัลฟอนโซที่ 4  รามิโรที่ 2  ออร์ดอญโญที่ 3  ซันโชที่ 1  ออร์ดอญโญที่ 4  ซันโชที่ 1  รามิโรที่ 3  เบร์มูโดที่ 2  อัลฟอนโซที่ 5  เบร์มูโดที่ 3  |  |
| ราชวงศ์ฆิเมเนซ |  เฟร์นันโดที่ 1  ซันโชที่ 2  อัลฟอนโซที่ 6  อูร์รากาที่ 1  |  |
| ราชวงศ์บูร์กอญ |  อัลฟอนโซที่ 7  เฟร์นันโดที่ 2  อัลฟอนโซที่ 9  เฟร์นันโดที่ 3  อัลฟอนโซที่ 10  ซันโชที่ 4  เฟร์นันโดที่ 4  อัลฟอนโซที่ 11  เปโดร  |  |
| ราชวงศ์ตรัสตามารา |  เอนริเกที่ 2  ฆวนที่ 1  เอนริเกที่ 3  ฆวนที่ 2  เอนริเกที่ 4  อิซาเบลที่ 1 และเฟร์นันโดที่ 5  ฆัวนา และเฟลิเปที่ 1  |  |
| ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ค |  การ์โลสที่ 1  |  |
ราชอาณาจักรโรมัน

ราชอาณาจักรโรมัน (ละติน: Regnum Romanum) เป็นอาณาจักรที่มีผู้ปกครองเป็นกษัตริย์แห่งโรมซึ่งมาจากการเลือกตั้งของประชาชน ประวัติศาสตร์ของราชอาณาจักรโรมันไม่เป็นที่ทราบแน่นอนเพราะไม่มีหลักฐานใดใดจากสมัยนั้นนอกจากประวัติศาสตร์ที่มาเขียนขึ้นภายหลังระหว่างสมัยสาธารณรัฐโรมันและในสมัยจักรวรรดิโรมันและส่วนใหญ่เป็นเนื้อหาที่มาจากตำนาน แต่ประวัติศาสตร์ของราชอาณาจักรโรมันเริ่มด้วยการก่อตั้งกรุงโรมที่เชื่อกันว่าเกิดขึ้นในปี 753 ก่อนคริสต์ศักราชและมาสิ้นสุดลงด้วยการโค่นราชบัลลังก์และการก่อตั้งสาธารณรัฐในปี 509 ก่อนคริสต์ศักราช
ดูเพิ่ม

สาธารณรัฐโรมัน
ลี ชาตะเมธีกุล

| ลี ชาตะเมธีกุล |
| --- | --- |
เกิด: ลี ชาตะเมธีกุล
อาชีพ: นักลำดับภาพ / ตัดต่อเสียง ผู้กำกับภาพยนตร์
ฐานข้อมูล
IMDb
ลี ชาตะเมธีกุล นักลำดับภาพ และนักตัดต่อเสียง ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย ที่เน้นผลิตผลงานกับผู้สร้างอิสระ โดยเฉพาะกับ อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ปัจจุบันเปิดบริษัทรับจ้างทำงานโพสต์โปรดักชั่น ชื่อ ฮูดินี สตูดิโอ ตั้งแต่ พ.ศ. 2545
ลี ชาตะเมธีกุล จบการศึกษาด้านภาพยนตร์จากสหรัฐอเมริกา เคยกำกับภาพยนตร์สั้น เมื่อ พ.ศ. 2542 ชื่อเรื่อง "เมืองมายา..กรุงธิดา" (Miami Strips, Hollywood Dreams) ฉายที่เทศกาลภาพยนตร์สั้นเอเชียที่ ปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ และได้รับการคัดเลือกให้ร่วมประกวดในเทศกาลภาพยนตร์สั้นโอเบอร์เฮาเซ่นส์ เยอรมนี
ลี ชาตะเมธีกุล มีผลงานร่วมกับ อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 มีผลงานร่วมกัน 3 เรื่อง คือ สุดเสน่หา (2545), สัตว์ประหลาด! (2547) และ แสงศตวรรษ (2546) โดยเฉพาะในเรื่องแสงศตวรรษ เขาได้รับรางวัลลำดับภาพยอดเยี่ยม เอเชียน ฟิล์ม อวอร์ดส ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติฮ่องกง
ในปี พ.ศ. 2557 กำกับภาพยนตร์เรื่อง ภวังค์รัก ซึ่งได้รับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมและผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจาก รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ ครั้งที่ 24
ผลงาน > ลำดับภาพ

สุดเสน่หา (2545)
คืนไร้เงา (2546)
สยิว (2546)
Fake โกหกทั้งเพ (2546)
สัตว์ประหลาด! (2547)
ชัตเตอร์ กดติดวิญญาณ (2547)
เฉิ่ม (2548)
นาค รักแท้/วิญญาณ/ความตาย (2548)
The Elephant King (2549)
Graceland (2549 - ภาพยนตร์สั้น)
แสงศตวรรษ (2549)
อสุจ๊าก (2550)
โอปปาติก เกิดอมตะ (2550)
รักแห่งสยาม (2550)
เจ้านกกระจอก (2552)
ลุงบุญมีระลึกชาติ (2553)
โรงแรมต่างดาว (2559)
ดาวคะนอง (2559)
เท็นเยียส์ไทยแลนด์ (2561)
มะลิลา (2561)
นคร-สวรรค์ (2562)
Where We Belong ที่ตรงนั้น มีฉันหรือเปล่า (2562)
Manta Ray - กระเบนราหู (2562)
ผลงาน > ตัดต่อเสียง

สุดเสน่หา
คืนไร้เงา
สยิว
สัตว์ประหลาด
ผลงาน > โพสต์โปรดักชั่น

คำพิพากษาของมหาสมุทร (2548)
ผลงาน > กำกับภาพยนตร์

เมืองมายา..กรุงธิดา (Miami Strips, Hollywood Dreams) (2542)
ภวังค์รัก (Concrete Clouds) (2557)
แหล่งข้อมูลอื่น

Houdini Studio
ลี ชาตะเมธีกุล ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
ประวัติจาก เด็กหนัง.คอม
บทสัมภาษณ์ ลี ชาตะเมธีกุล ในเทศกาลภาพยนตร์ซาราเจโว 2007
| ด ค กรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ สาขาผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม |
| --- | --- |
2534–2550:  หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (2534)  บัณฑิต ฤทธิ์ถกล (2535)  ชูชัย องอาจชัย (2536)  บัณฑิต ฤทธิ์ถกล (2537)  ราเชนทร์ ลิ้มตระกูล (2538)  หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (2539)  นนทรีย์ นิมิบุตร (2540)  ภิญโญ รู้ธรรม (2541)  นนทรีย์ นิมิบุตร (2542)  กิตติกร เลียวศิริกุล (2544)  จิระ มะลิกุล (2545)  คมกฤษ ตรีวิมล, ทรงยศ สุขมากอนันต์, นิธิวัฒน์ ธราธร, วิชชา โกจิ๋ว, วิทยา ทองอยู่ยง และ อดิสรณ์ ตรีสิริเกษม (2546)  อิทธิสุนทร วิชัยลักษณ์ (2547)  จิระ มะลิกุล (2548)  เฉลิม วงค์พิมพ์ (2549)  ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล (2550) 
2551–2575:  อาทิตย์ อัสสรัตน์ (2551)  ก้องเกียรติ โขมศิริ (2552)  อุรุพงศ์ รักษาสัตย์ (2553)  เป็นเอก รัตนเรือง (2554)  ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล (2555)  คงเดช จาตุรันต์รัศมี (2556)  ลี ชาตะเมธีกุล (2557)  นวพล ธำรงรัตนฤทธิ์ (2558)  อโนชา สุวิชากรพงศ์ (2559)  นัฐวุฒิ พูนพิริยะ (2560)  อนุชา บุญยวรรธนะ (2561)  (2562) โควิด-19  คงเดช จาตุรันต์รัศมี (2563)  บรรจง ปิสัญธนะกูล (2564)  หม่อมหลวงพันธุ์เทวนพ เทวกุล (2565)