ฟรีเมสัน

สัญลักษณ์ไม้ฉากและวงเวียนของ “องค์กรฟรีเมสัน”
องค์กรฟรีเมสัน (อังกฤษ: Freemasonry) เป็นองค์กรภราดรภาพที่มีที่มาของเบื้องหลังอันลึกลับตั้งแต่ราวปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 จนถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 17 องค์กรฟรีเมสันในปัจจุบันมีด้วยกันหลายรูปหลายแบบในประเทศต่างๆ ทั่วโลก โดยมีสมาชิกประมาณ 5 ล้านคนที่รวมทั้งเกือบ 2 ล้านคนในสหรัฐอเมริกา และราว 480,000 คนในอังกฤษ, สกอตแลนด์ และ ไอร์แลนด์ แต่ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใดองค์กรฟรีเมสันจะถือปรัชญาจริยธรรม และอภิปรัชญาเดียวกันที่ในเกือบทุกกรณีก็จะเป็นการประกาศธรรมนูญของความเชื่อใน “ผู้เหนือสิ่งทั้งปวง”  (Supreme Being)
องค์กรฟรีเมสันจัดระบบบริหารเป็นหน่วยที่เรียกว่า  “แกรนด์ลอดจ์” (Grand Lodges) หรือ “แกรนด์โอเรียนท์” (Grand Orients) แต่ละหน่วยก็จะมีอำนาจบริหารเครือข่ายของตนเอง ที่ประกอบด้วยหน่วยย่อยหรือ “Constituent Lodges” แกรนด์ลอดจ์บ่งตนเองระหว่างกันได้โดยกระบวนการที่เรียกว่า  “บัญญัติเมสัน” (Masonic Landmarks) และ  “ระเบียบเมสัน” (Regular Masonic jurisdictions) นอกจากนั้นก็ยังมี “องค์กรเมสันย่อย” (Masonic bodies) ที่มีความสัมพันธ์กันองค์กรหลักแต่มีระบบการบริหารของตนเอง
องค์กรฟรีเมสันใช้อุปลักษณ์ของเครื่องมือช่างหินและวิหารแห่งโซโลมอนที่ทั้งสมาชิกขององค์กรและผู้วิพากษ์กล่าวว่าเป็น “ระบบของจริยธรรมที่พรางอยู่เบื้องหลังอุปมานิทัศน์ ที่เผยออกมาในรูปแบบของสัญลักษณ์”
องค์กรฟรีเมสัน เป็นองค์กรภราดรภาพ ที่มีประวัติความเป็นมายาวนานย้อนไปถึงต้นกำเนิดคือ สมาคมวิชาชีพของพวกช่างหิน ในช่วงปลายศตวรรษที่ 14 ที่มีหน้าที่คอยควบคุมดูแลมาตรฐานฝีมือการทำงานของช่างหิน และเป็นองค์กรกลางที่คอยประสานงาน กับผู้ปกครอง และนายจ้างของพวกเขา ระดับขั้นของฟรีเมสัน แบ่งออกเป็นสามระดับโดยสมาคมวิชาชีพช่างหิน (mason guild) ในยุคกลางของยุโรป ตามฝีมือโดยแบ่งออกเป็น 3 ระดับ ดังนี้ 1. ช่างฝึกหัด (Entered Apprentice) 2. ช่างฝีมือ (Journeyman or fellow of craft ปัจจุบันเรียกว่า Fellowcraft) เป็นช่างที่ผ่านการฝึก และได้รับการพิสูจน์ว่ามีฝีมือพอจะได้รับใบแสดงความสามารถและเดินทางไปทำงานในที่อื่นๆได้โดยอิสระ คล้ายๆกับใบรับรองของผู้ประกอบวิชาชีพต่างๆ ในปัจจุบัน) และ ระดับที่ 3. นายช่าง (Master Mason) เป็นผู้ที่มีฝีมือโดดเด่น และได้รับเลือกจากสมาชิกสมาคมให้เป็นผู้นำ ในปัจจุบันองค์กรฟรีเมสัน ที่เราเรียกว่า Blue Lodge ซึ่งเป็นองค์กรฐานรากของฟรีเมสัน เป็นผู้แต่งตั้งระดับเหล่านี้ให้กับสมาชิก นอกจากนี้ยังมี ระดับเพิ่มเติมไปอีกหลายระดับ แตกต่างกันไปตาม พื้นที่ปกครองของ Grand Lodge ต่างๆ โดยระดับเพิ่มเติมนี้มักจะตั้งองค์กรของตัวเองควบคุมขึ้นมาโดยเฉพาะ
โดยพื้นฐานแล้ว หน่วยที่เล็กที่สุดของฟรีเมสัน คือ สภาฟรีเมสัน หรือเรียกว่าลอดจ์ (Lodge) โดยจะถูกกำกับดูแลโดย สภาฟรีเมสันระดับภูมิภาค หรือประเทศ หรือเรียกว่า แกรนด์ลอดจ์ หรือ แกรนด์ โอเรียนท์ (Grand Lodge or Grand Orient) โดยมาก แบ่งพื้นที่เขตการปกครองเป็น ประเทศ จังหวัด แคว้น หรือมลรัฐ ยกตัวอย่างเช่นใน สหรัฐอเมริกา แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็นมลรัฐ
ฟรีเมสันไม่มีองค์กรกลางระดับนานาชาติที่เข้ามาควบคุมหรือเป็นตัวแทนของฟรีเมสันทั้งหมด โดยแต่ละแกรนด์ลอดจ์มีอิสระที่จะกำหนดข้อกำหนดกฎบัตรของตนเอง และมีสิทธิ์ที่จะรับรองการมีอยู่ของแกรนด์ลอดจ์ อื่นๆ โดยอิสระ
ในปัจจุบันองค์กรฟรีเมสัน มีอยู่สองรูปแบบ ด้วยกัน คือ องค์กรฟรีเมสันแบบปกติ (Regular Freemason) เป็นองค์กรฟรีเมสันที่เมื่อมีการประกอบพิธีการประชุมของสภาฟรีเมมสัน ต้องเปิดธรรมบัญญัติอันศํกดิ์สิทธิ์ (Volume of Sacred Law) คือ คัมภีร์ทางศาสนา กลางห้องประชุมเสมออีกทั้งทุกคนที่จะเข้ามาเป็นสมาชิกต้องเชื่อในสิ่งที่ดำรงอยู่สูงสุด (นับถือศาสนา) ไม่รับสมาชิกผู้หญิง และการพูดคุยถกเถียงกันใน เรื่องการเมืองและศาสนาในที่ประชุมสภาฟรีเมสันเป็นเรื่องต้องห้าม อีกรูปแบบหนึ่งคือ องค์กรฟรีเมสันแบบภาคพื้นทวีป(ยุโรป) (Continental Freemason) หรือเรียกกันว่า ฟรีเมสันแบบเสรีนิยม โดยสภาฟรีเมสันที่เป็นฟรีเมสันแบบเสรีนิยมจะแก้ไขเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบบ้างส่วน ที่เป็นหลักยึดถือขององค์กรฟรีเมสันแบบปกติ เช่นการรับผู้หญิงเข้าเป็นสมาชิก ยอมรับผู้ไม่นับถือศาสนาเข้าเป็นสมาชิก และบางที่ก็ อนุญาตให้สามารถพูดคุยเรื่อง ศาสนา และการเมืองในสภาฟรีเมสันได้ เป็นต้น โดยองค์กรฟรีเมสันลักษณะนี้เกิดขึ้นในภาคพื้นยุโรป คือประเทศฝรั่งเศส
ตราสภาฟรีเมสัน จุฬา
สภาฟรีเมสันแรกในประเทศไทยตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ.1911/พ.ศ.2454 คือ สภาเซนต์จอห์น ลำดับทะเบียน 1072 ตามธรรมนูญสก็อตแลนด์  (Lodge Saint John No.1072 S.C.) สังกัด Grand Lodge of Scotland (GLoS)
สภาฟรีเมสันตามธรรมนูญไอร์แลนด์แห่งแรกในประเทศไทยตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1995/พ.ศ.2538 คือ สภามรกต ลำดับทะเบียน 945 ตามธรรมนูญไอร์แลนด์ (Morakot Lodge No.945 I.C.) สังกัด Grand Lodge of Ireland
สภาฟรีเมสันตามธรรมนูญอังกฤษแห่งแรกในประเทศไทยตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. 2001/พ.ศ.2544 คือ สภาจุฬา ลำดับทะเบียน 9745 ตามธรรมนูญอังกฤษ (Chula Lodge No.9745 E.C.) สังกัด United Grand Lodge of England (UGLE)
และ สภาฟรีเมสันแรกในประเทศไทยที่ใช้ภาษาไทยในการประชุมทั้งหมดก่อตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ.2006/พ.ศ.2549 คือ สภารัตนโกสินทร์ ลำดับทะเบียน 1833 ตามธรรมนูญสก็อตประเทศ  (Lodge Ratanakosin No. 1833 S.C.) สังกัด Grand Lodge of Scotland (GLoS)