ประเทศไอร์แลนด์

"ไอร์แลนด์" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ไอร์แลนด์ (แก้ความกำกวม)
| ไอร์แลนด์ Éire (ไอริช) Ireland (อังกฤษ) |
| --- | --- |
   ธงชาติ    ตราแผ่นดิน  
เพลงชาติ: "เอารานนาวีอัน"
ที่ตั้งของ ประเทศไอร์แลนด์  (เขียวเข้ม)– ในทวีปยุโรป  (เขียว & เทาเข้ม) – ในสหภาพยุโรป  (เขียว)
เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: ดับลิน 53°20.65′N 6°16.05′W﻿ / ﻿53.34417°N 6.26750°W﻿ / 53.34417; -6.2675053°N 8°W﻿ / ﻿53°N 8°W﻿ / 53; -8
ภาษาราชการ: ไอริช, อังกฤษ
กลุ่มชาติพันธุ์  (ค.ศ. 2016): 92.4% ชนผิวขาว 2.1% เอเชีย 1.3% ชนผิวดำ 1.5% อื่น ๆ 2.6% ไม่ระบุ
ศาสนา  (ค.ศ. 2016): 85.1% คริสต์ —78.3% โรมันคาทอลิก —2.6% คริสตจักรแห่งไอร์แลนด์ —4.2% นิกายอื่น ๆ 10.1% ไม่มี 2.0% อื่น ๆ 2.8% ไม่ระบุ
การปกครอง: รัฐเดี่ยว สาธารณรัฐระบบประธานาธิบดี

• ประธานาธิบดี : ไมเคิล ดี. ฮิกกินส์
• ทีเชิฆ : ไซมอน แฮร์ริส
• ทาเนิชเตอ : ไมเคิล มาร์ติน
• ประธานศาลสูงสุด : โดนัล โอดอนเนลล์
 
สภานิติบัญญัติ: เอรัฆตัส
• สภาสูง: ชานัด
• สภาล่าง: ดาล
เอกราช จากสหราชอาณาจักร

• คำประกาศสาธารณรัฐไอริช : 24 เมษายน ค.ศ. 1916
• คำประกาศเอกราชไอริช : 21 มกราคม ค.ศ. 1919
• สนธิสัญญาอังกฤษ-ไอริช : 6 ธันวาคม ค.ศ. 1921
• รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1922 : 6 ธันวาคม ค.ศ. 1922
• รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1937 : 29 ธันวาคม ค.ศ. 1937
• รัฐบัญญัติสาธารณรัฐ : 18 เมษายน ค.ศ. 1949
 
พื้นที่
• รวม: 70,273 ตารางกิโลเมตร (27,133 ตารางไมล์) (อันดับที่ 118)
• แหล่งน้ำ (%): 2.0%
ประชากร
• ค.ศ. 2021 ประมาณ:  5,011,500 (อันดับที่ 122)
• สำมะโนประชากร ค.ศ. 2016: 4,761,865
• ความหนาแน่น: 71.3 ต่อตารางกิโลเมตร (184.7 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 113)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2021 (ประมาณ)
• รวม:  561,000 ล้านดอลลาร์ (อันดับที่ 44)
• ต่อหัว:  111,360 ดอลลาร์ (อันดับที่ 3)
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2021 (ประมาณ)
• รวม:  516,000 ล้านดอลลาร์ (อันดับที่ 29)
• ต่อหัว:  102,394 ดอลลาร์ (อันดับที่ 3)
จีนี (ค.ศ. 2019):  28.3 ต่ำ · อันดับที่ 23
เอชดีไอ (ค.ศ. 2019):  0.955 สูงมาก · อันดับที่ 2
สกุลเงิน: ยูโร (€) (EUR)
เขตเวลา: UTC  (GMT)
• ฤดูร้อน (เวลาออมแสง): UTC+1 (IST)
รูปแบบวันที่: วว/ดด/ปปปป
ขับรถด้าน: ซ้ายมือ
รหัสโทรศัพท์: +353
โดเมนบนสุด: .ie
 ^ มาตรา 4 ของรัฐธรรมนูญไอร์แลนด์ระบุว่าชื่อของรัฐคือ ไอร์แลนด์; มาตรา 2 ของรัฐบัญญัติสาธารณรัฐไอร์แลนด์ ค.ศ. 1948 ระบุว่า สาธารณรัฐไอร์แลนด์ เป็น "คำบรรยายรัฐ" ^  นอกจากนี้ยังเป็น "ภาษาประจำชาติ" ตามมาตรา 2 ของรัฐบัญญัติภาษาราชการ ค.ศ. 2003 ^  ก่อน ค.ศ. 2002 ไอร์แลนด์ใช้เงินปอนด์ไอริชเป็นสกุลเงินหมุนเวียน มีการนำยูโรมาใช้เป็นสกุลเงินทางบัญชีมาตั้งแต่ ค.ศ. 1999 ^  มีการใช้โดเมน .eu ร่วมกับประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปอื่น ๆ 
ไอร์แลนด์ (อังกฤษ: Ireland, ออกเสียง: /ˈaɪərlənd/ ( ฟังเสียง); ไอริช: Éire, ออกเสียง: [ˈeːɾʲə] ( ฟังเสียง)) ซึ่งบางครั้งใช้คำบรรยายระบอบการปกครองของประเทศ (ไม่ใช่ชื่อทางการ) ว่า สาธารณรัฐไอร์แลนด์ (อังกฤษ: Republic of Ireland; ไอริช: Poblacht na hÉireann) เป็นประเทศในยุโรปตะวันตกเฉียงเหนือซึ่งประกอบด้วย 26 เทศมณฑลจาก 32 เทศมณฑลบนเกาะไอร์แลนด์ เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดคือดับลินซึ่งตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของเกาะ ประมาณร้อยละ 40 ของประชากร 5 ล้านคนของประเทศอาศัยอยู่ในเขตมหานครดับลิน รัฐอธิปไตยแห่งนี้มีพรมแดนทางบกเพียงแห่งเดียวร่วมกับไอร์แลนด์เหนือซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสหราชอาณาจักร เขตแดนที่เหลือถูกล้อมรอบด้วยมหาสมุทรแอตแลนติก โดยจรดทะเลไอริชทางทิศตะวันออก จรดช่องแคบเซนต์จอร์จิสทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และจรดทะเลเคลติกทางทิศใต้ ไอร์แลนด์เป็นสาธารณรัฐเดี่ยวระบบรัฐสภา สภานิติบัญญัติหรือ เอรัฆตัส ประกอบด้วยสภาล่างหรือ ดาลเอเริน, สภาสูงหรือ ชานัดเอเริน และประธานาธิบดี (อวฆตาราน) ซึ่งมาจากการเลือกตั้งและทำหน้าที่ประมุขแห่งรัฐทางพิธีการเป็นส่วนใหญ่ แต่ก็มีอำนาจและหน้าที่สำคัญบางประการ หัวหน้ารัฐบาลคือ ทีเชิฆ (นายกรัฐมนตรี; แปลแบบตรงตัวว่า "หัวหน้า") ซึ่งได้รับเลือกจาก ดาลเอเริน และได้รับการแต่งตั้งจากประธานาธิบดี ทั้งนี้ ทีเชิฆ จะเป็นผู้แต่งตั้งรัฐมนตรีคนอื่น ๆ อีกทอดหนึ่ง
เสรีรัฐไอริชได้รับการจัดตั้งขึ้นโดยมีฐานะเป็นประเทศในเครือจักรภพเมื่อ ค.ศ. 1922 ภายหลังสนธิสัญญาอังกฤษ-ไอริช ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 1937 มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ซึ่งมีผลให้รัฐนี้ใช้ชื่อว่า "ไอร์แลนด์" และใช้การปกครองแบบสาธารณรัฐโดยมีประธานาธิบดีที่มาจากการเลือกตั้งแต่ไม่มีอำนาจบริหาร ไอร์แลนด์ได้รับการประกาศให้เป็นสาธารณรัฐอย่างเป็นทางการเมื่อ ค.ศ. 1949 หลังจากการประกาศใช้รัฐบัญญัติแห่งสาธารณรัฐไอร์แลนด์ ค.ศ. 1948 ไอร์แลนด์เข้าเป็นสมาชิกของสหประชาชาติเมื่อเดือนธันวาคม ค.ศ. 1955 และเข้าร่วมประชาคมยุโรป (ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของสหภาพยุโรป) เมื่อ ค.ศ. 1973 รัฐนี้ไม่มีความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับไอร์แลนด์เหนือเกือบตลอดคริสต์ศตวรรษที่ 20 แต่ในคริสต์ทศวรรษ 1980 และคริสต์ทศวรรษ 1990 รัฐบาลสหราชอาณาจักรและรัฐบาลไอร์แลนด์ได้ประสานงานกับพรรคการเมืองในไอร์แลนด์เหนือเพื่อแก้ไขความขัดแย้งหรือ เดอะทรับเบิลส์ นับตั้งแต่การลงนามในความตกลงวันศุกร์ประเสริฐเมื่อ ค.ศ. 1998 รัฐบาลไอร์แลนด์และฝ่ายบริหารไอร์แลนด์เหนือได้ร่วมมือกันในนโยบายหลายด้านภายใต้สภามนตรีเหนือ/ใต้ซึ่งจัดตั้งขึ้นตามความตกลงดังกล่าว
หนึ่งในศูนย์กลางทางการเงินที่สำคัญของยุโรปตั้งอยู่ที่ดับลิน ไอร์แลนด์เป็นหนึ่งในสิบประเทศที่มั่งคังที่สุดในโลกในแง่จีดีพีต่อหัว แต่สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ส่วนหนึ่งมาจากกลยุทธ์การเลี่ยงภาษีอัตราสูงของบริษัทข้ามชาติต่าง ๆ ที่ดำเนินการในไอร์แลนด์ ตั้งแต่ ค.ศ. 2017 เป็นต้นมา ธนาคารกลางแห่งไอร์แลนด์ได้ประกาศรายได้มวลรวมประชาชาติแปลงอัตรา (จีเอ็นไอ*) เนื่องจากเห็นว่าค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานได้ผิดเพี้ยนอย่างมีนัยสำคัญเกินกว่าจะชี้วัดหรือเป็นตัวแทนของเศรษฐกิจไอร์แลนด์ได้อย่างแม่นยำ หลังจากที่เข้าร่วมประชาคมยุโรป รัฐบาลไอร์แลนด์ได้ประกาศใช้นโยบายเศรษฐกิจแบบเสรีนิยมซึ่งส่งผลให้มีการเติบโตทางเศรษฐกิจระหว่าง ค.ศ. 1995 ถึง ค.ศ. 2007 (ในปัจจุบันเป็นที่รู้จักกันในชื่อ "ยุคเสือเคลต์") ก่อนที่จะมาพลิกผันในช่วงภาวะเศรษฐกิจถดถอยครั้งใหญ่
ไอร์แลนด์เป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว โดยได้รับการจัดอันดับว่าเป็นหนึ่งในประเทศที่มีคุณภาพชีวิตสูงที่สุดในโลกและมีผลการดำเนินงานที่ดีในตัวชี้วัดสมรรถนะระดับชาติหลายประการ ซึ่งรวมถึงบริการสุขภาพ เสรีภาพทางเศรษฐกิจ และเสรีภาพทางสื่อ ไอร์แลนด์เป็นสมาชิกของสหภาพยุโรปและเป็นสมาชิกก่อตั้งสภายุโรปและองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ (โออีซีดี) รัฐบาลไอริชได้ปฏิบัติตามนโยบายความเป็นกลางทางทหารผ่านท่าทีไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดมาตั้งแต่ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ด้วยเหตุนี้ไอร์แลนด์จึงไม่ได้เป็นสมาชิกขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (เนโท) ถึงแม้จะเป็นสมาชิกของแผนงานความเป็นหุ้นส่วนเพื่อสันติภาพ (พีเอฟพี) และขอบเขตต่าง ๆ ภายในกรอบความร่วมมือโครงสร้างถาวร (เพสโก) ก็ตาม