stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์
ทฤษฎีของมาคส์ > โภคภัณฑ์

มูลค่าของโภคภัณฑ์สามารถรับรู้ได้สองวิธีซึ่งมาคส์เรียกว่า มูลค่าการใช้สอย (use-value) และมูลค่า (value) มูลค่าการใช้สอยของโภคภัณฑ์คือประโยชน์สำหรับการบรรลุความมุ่งหมายในทางปฏิบัติ ตัวอย่างเช่น มูลค่าการใช้สอยของอาหารคือให้สารอาหารและให้รสชาติเพลิดเพลิน มูลค่าใช้สอยของค้อน คือใช้งัดตะปู
ในทางกลับกัน มูลค่าเป็นการวัดคุณค่าของโภคภัณฑ์โดยเปรียบเทียบกับโภคภัณฑ์อื่น ความหมายนี้มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับมูลค่าแลกเปลี่ยน สัดส่วนที่โภคภัณฑ์ควรมีการแลกเปลี่ยน แต่ไม่เหมือนกันเสียทีเดียว คือมูลค่ามีระดับการคิดเชิงทฤษฎีโดยทั่วไปกว่า ส่วนมูลค่าแลกเปลี่ยนเป็นควมตระหนักหรือรูปหนึ่งของมูลค่า
มาคส์ให้เหตุผลว่าหากมูลค่าเป็นคุณสมบัติร่วมของโภคภัณฑ์ทุกชนิดแล้ว เมื่อว่ามันจะมาจากสิ่งใด อะไรเป็นตัวกำหนด จะต้องเป็นสิ่งเดียวกันสำหรับโภคภัณฑ์ทุกอย่าง สิ่งที่เกี่ยวข้องอย่างเดียวในมุมมองของมาคส์คือ โภคภัณฑ์ทุกชนิดเกิดจากแรงงานมนุษย์ คือผลิตจากแรงงานมนุษย์
มาคส์สรุปว่ามูลค่าของโภคภัณฑ์เป็นเพียงปริมาณของแรงงานมนุษย์ที่จำเป็นในการผลิต ฉะนั้นมาคส์จึงรับทฤษฎีมูลค่าแรงงาน เช่นเดียวกับริคาร์โโและแม็กคัลล็อกก่อนหน้านี้ มาคส์สืบย้อนการมีอยู่ของทฤษฎีอย่างน้อยไปไกลถึงงานนิรนาม ความคิดบางตอนเกี่ยวกับดอกเบี้ยของเงินโดยรวม และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง Publick Funds, &c ตีพิมพ์ในกรุงลอนดอนประมาณ ค.ศ. 1739 หรือ 1740
มาคส์วางข้อจำกัดบางประการต่อความสมเหตุสมผลของทฤษฎีมูลค่าของเขา เขากล่าวว่าในการทำให้ทฤษฎีเป็นจริงได้ โภคภัณฑ์จะต้องไม่ใช่สินค้าไร้ประโยชน์ และไม่ใช่ว่าปริมาณแ้จริงของแรงงานที่ใส่ลงไปในการผลิตโภคภัณฑ์ปัจเจกอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นตัวตัดสินมูลค่าของมัน แต่เป็นปริมาณแรงงานที่คนงานที่มีพลังงานและความสามารถโดยเฉลี่ยทำงานด้วยความเข้มปานกลาง โดยใช้เทคนิคที่ใช้กันแพร่หลายในเวลานั้น จำเป็นต้องผลิต ถ้อยแถลงอย่างเป็นทางการของกฎคือ มูลค่าของโภคภัณฑ์เท่ากับค่าเฉลี่ยของเวลาทำงานอันจำเป็นทางสังคมที่จำเป็นสำหรับการผลิต
ข้อโต้เถียงของมาคส์มีว่าโภคภัณฑ์มีแนวโน้มแลกเปลี่ยนที่มูลค่า ณ ระดับความคิดเชิงทฤษฎีค่อนข้างทั่วไป นั่นคือ หากโภคภัณฑ์ A มีมูลค่า V แลกเปลี่ยนกับโภคภัณฑ์ B จะมีแนวโน้มในการถือว่าโภคภัณฑ์ B มีมูลค่า V ด้วยเช่นกัน แต่บางพฤติการณ์จะแตกต่างไปจากกฎนี้
ทฤษฎีของมาคส์ > เงิน

มาคส์ถือว่าเงินโลหะ เช่น ทองคำ เป็นโภคภัณฑ์ และมูลค่าของมันคือเวลาทำงานที่จำเป็นสำหรับการผลิต (ขุดเหมือง หลอมโลหะ ฯลฯ) มาคส์ให้เหตุผลว่าทองคำและเงินใช้เป็นเงินมาแต่เดิมเพราะเป็นตัวแทนของแรงงานปริมาณสูงในรูปขนาดเล็ก ทนทานและสะดวก เงินกระดาษในแบบจำลองนี้จึงแทบไม่มีมูลค่าในตัวมันเอง แต่ให้หมุนเวียนในระบบด้วยกฤษฎีกาของรัฐ
ทฤษฎีของมาคส์ > การผลิต

มาคส์แสดงรายการปัจจัยพื้นฐานของการผลิตไว้ดังนี้
แรงงาน "กิจกรรมส่วนตัวของมนุษย์"
วัตถุแห่งแรงงาน: สิ่งที่แรงงานทำงาน
เครื่องมือแรงงาน: เครื่องมือ, การใช้แรงงานสัตว์เลี้ยง เช่น ม้า, สารเคมีที่ใช้ในการดัดแปลงวัตถุ ฯลฯ
วัตถุแห่งแรงงานบางอย่างหาได้จากธรรมชาติโดยตรง ได้แก่ ปลาที่ยังไม่มีคนจับ ถ่านหินที่ยังไม่มีคนขุดขึ้นมา เป็นต้น วัตถุอื่นเป็นผลลัพธ์ของการผลิตขั้นก่อนหน้า เรียก วัตถุดิบ เช่น แป้งหรือด้ายไหมพรม โรงช่าง คลองและถนนถือว่าเป็นเครื่องมือแรงงาน วัตถุแรงงานและเครื่องมือแรงงานรวมกันเรียก ปัจจัยการผลิต ความสัมพันธ์ของการผลิตเป็นความสัมพันธ์ที่มนุษย์มีต่อกันในฐานะส่วนหนึ่งของกระบวนการผลิต ในทุนนิยม แรงงานสินจ้างและทรัพย์สินส่วนบุคคลเป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์การผลิต
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
|  value=mp+lt | โดยที่ |  value | คือมูลค่าของผลิตภัณฑ์ |
|  |  |  mp | คือมูลค่าของปัจจัยการผลิต |
|  |  |  lt | คือเวลาทำงาน |
ทฤษฎีของมาคส์ > ผลของความก้าวหน้าทางเทคนิค

มาคส์ระบุว่าปริมาณผลิตภัณฑ์แท้จริง (คือมูลค่าใช้สอย) ซึ่งกรรมกรทั่วไปผลิตขึ้นมาในเวลาหนึ่ง ๆ นั้นเป็นผลิตภาพของกรรมกร ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นภายใต้ระบบทุนนิยม ทั้งนี้เนื่องจากการเพิ่มขึ้นของขนาดบรรษัท การแบ่งงานกันทำ และการใช้เครื่องจักร ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นทันทีคือมูลค่าของสินค้ามีแนวโน้มลดลง เพราะเวลาทำงานที่จำเป็นของการผลิตลดลง
ในช่วงเวลาหนึ่ง กรรมกรผลิตสินค้ามากขึ้น แต่สินค้าหนึ่งชิ้นมีมูลค่าลดลง มูลค่ารวมที่สร้างขึ้นต่อเวลายังมีเท่าเดิม หมายความว่า วิถีการยังชีพถูกลง ฉะนั้นมูลค่าอำนาจแรงงานหรือเวลาทำงานที่จำเป็นลดลง หากความยาววันทำงานยังเท่าเดิม จะทำให้มีเวลาทำงานส่วนเกินและอัตรามูลค่าส่วนเกินเพิ่มขึ้น
ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีมีแนวโน้มเพิ่มปริมาณทุนที่จำเป็นต่อการเริ่มต้นธุรกิจ และมีแนวโน้มลงเอยให้น้ำหนักกับรายจ่ายเพื่อปัจจัยการผลิต (ทุนคงที่) มากกว่าแรงงาน (ทุนแปรผัน) มาคส์เรียกสัดส่วนระหว่างทุนคงที่ต่อทุนแปรผันว่า องค์ประกอบของทุน
ทฤษฎีปัจจุบันในเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์

เศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์มีผู้อื่นต่อเติมเริ่มตั้งแต่เวลาที่มาคส์เสียชีวิต หนังสือ ทุน เล่มสองและสามมีการแก้ไขโดยเพื่อนสนิทของเขา เอ็งเงิลส์ ตามบันทึกของมาคส์ หนังสือ ทฤษฎีมูลค่าส่วนเกิน ถูกแก้ไขโดย คาร์ล เคาท์สกี ทฤษฎีมูลค่าแบบมาคส์และทฤษฎีบทเปอร์รอน-โฟรบีเนียสว่าด้วยเวกเตอร์ลักษณะเฉพาะเชิงบวกของเมตริกซ์เชิงบวก เป็นพื้นฐานของการคำนวณคณิตศาสตร์ของเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์ ความสัมพันธ์ระหว่างการขูดรีด (แรงงานส่วนเกิน) และกำไรมีการสร้างแบบจำลองที่มีความซับซ้อนเพิ่มขึ้น
วารสารภาษาอังกฤษ ได้แก่ Capital &amp; Class, Historical Materialism, Monthly Review, Rethinking Marxism, Review of Radical Political Economics และ Studies in Political Economy
ข้อวิจารณ์

ข้อวิจารณ์เศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์คลาสสิกมาจากนักเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์ซึ่งทบทวนทฤษฎีดั้งเดิมของมาคส์ หรือโดยสำนักคิดออสเตรีย วี. เค. ดมิทรีเอฟ เขียนในปี 1898, ลาดิสเลาส์ ฟอน บอร์ทไควิกซ์ เขียนในปี 1906–07 และนักวิจารณ์ต่อ ๆ มาอ้างว่าทฤษฎีมูลค่าแรงงานของมาคส์และกฎแนวโน้มอัตรากำไรลดลงของมาคส์ขัดแย้งภายในกันเอง กล่าวอีกอย่างหนึ่งว่า นักวิจารณ์อ้างว่ามาคส์ดึงข้อสรุปที่ไม่ได้สอดคล้องกับข้อตั้งต้นทางทฤษฎีของตนเอง เมื่อมีการแก้ไขข้อผิดพลาดตามอ้างดังกล่าวแล้ว ข้อสรุปของเขาที่ว่าราคาและกำไรรวมถูกตัดสินจาก และเท่ากับมูลค่าและมูลค่าส่วนเกินรวมจะไม่เป็นความจริง ผลลัพธ์ดังกล่าวทำให้เกิดการตั้งคำถามถึงทฤษฎีของเขาที่ว่าการขูดรีดแรงงานเป็นบ่อเกิดแห่งกำไรเพียงแหล่งเดียว
การทำนายของมาคส์ว่าอัตรากำไรในระบบทุนนิยมมีแนวโน้มลดลงจริงหรือไม่นั้นยังเป็นหัวข้อถกเถียงกันอยู่ N. Okishio ในปี 1961 ปรับแก้ทฤษฎีบทแสดงว่าถ้านักทุนนิยมมุ่งใช้เทคนิคตัดราคา และค่าจ้างแท้จริงไม่เพิ่มขึ้นแล้ว อัตรากำไรย่อมสูงขึ้น
ข้อกล่าวหาความไม่ต้องกันเองเป็นลักษณะเด่นของเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์และการถกเถียงเกี่ยวกับทฤษฎีดังกล่าวตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1970 ในบรรดานักวิจารณ์ที่ชี้ถึงความไม่ต้องกันภายใน ได้แก่ นักเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์และสำนักสรัฟฟา เช่น Paul Sweezy, Nobuo Okishio, Ian Steedman, John Roemer, Gary Mongiovi, และ David Laibman ซึ่งเสนอให้สาขาตั้งอยู่บนเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์แบบที่ถูกต้องแทนบทวิจารณ์เศรษฐกิจการเมืองของมาคส์แบบดั้งเดิมในเรื่อง ทุน
ผู้สนับสนุนการตีความระบบเดี่ยวชั่วคราว (TSSI) ในทฤษฎีคุณค่าของมาคส์อ้างว่าความไม่ต้องกันที่มีผู้ยกขึ้นมานั้นแท้จริงแล้วเป็นผลมาจากการตีความผิด พวกเขาให้เหตุผลว่าเมื่อทฤษฎีของมาคส์เข้าใจว่าเป็น "ชั่วคราว" และ "ระบบเดียว" ความไม่ต้องกันภายในนั้นจะหายไป ในการสำรวจการถกเถียงปัจจุบัน ผู้สนับสนุน TSSI "หลักฐานของความไม่ต้องกันจะแก้ต่างไม่ได้อีกต่อไป คดีทั้งหมดต่อมาคส์นั้นถูกลบดเหลือเป็นประเด็นการตีความ"
เศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์ส่วนใหญ่มาจากข้อความขัดแย้งในตัวที่สังเกตในประเทศที่ประกาศสวามิภักดิ์ต่อลัทธิเศรษฐกิจและการเมืองลัทธิมาคส์ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 János Kornai วิเคราะห์ความขาดแคลนสินค้าในประเทศเหล่านั้นและการมีเศรษฐกิจที่สอง (ตลาดมืด) สำหรับสินค้าพื้นฐานอย่างยิ่ง และประดิษฐ์คำว่า "เศรษฐกิจขาดแคลน" Dembinsky ชี้ว่าแนวทางเข้าสู่การศึกษาที่ไม่้องกันองมาคส์ในการตัดสิน "มูลค่าแรงงาน" นำไปสู่การถดถอยของประสิทธิภาพในเศรษฐกิจเหล่านั้น
ข้อวิจารณ์ > ความเกี่ยวข้องกับเศรษฐศาสตร์

Robert Solow ประเมินในปี 1988 ว่าเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์ไม่มีความเกี่ยวข้อง โดยวิจารณ์ New Palgrave Dictionary of Economics ว่า เลือกตัวอย่างบทความที่มีแก่นลัทธิมาคส์มากเกินไป ทำให้ "เกิดความเข้าใจผิด ๆ ต่อสถานการณ์ปัจจุบัน" ในวิชาชีพเศรษฐศาสตร์ Solow ระบุว่า "ข้อเท็จจริงมีอยู่ว่า นักเศรษฐศาสตร์ที่พูดภาษาอังกฤษที่จริงจังที่สุดถือว่าเศรษฐศาสตร์สำนักมาคส์เป็นทางตันที่ไม่มีความหมาย"
George Stigler กล่าวว่า นักเศรษฐศาสตร์ในประเพณีมาคส์-สรัฟฟาเป็นส่วนน้อยมากในนักเศรษฐศาสตร์สมัยใหม่ และงานเขียนของพวกเขาแทบไม่มีผลกระทบต่องานวิชาชีพของนักเศรษฐศาสตร์ส่วนใหญ่ในมหาวิทยาลัยหลักที่พูดภาษาอังกฤษ
เศรษฐศาสตร์มาคส์ใหม่

คำว่า Neo-Marxian, Post-Marxian และ Radical Political Economics ถูกใช้เป็นครั้งแรกเพื่ออ้างถึงประเพณีความคิดทางเศรษฐกิจที่แยกออกมาในคริสต์ทศวรรษ 1970 และ 1980
ในเศรษฐศาสตร์อุตสาหกรรม แนวทางเข้าสู่แบบมาคส์ใหม่เน้นย้ำถึงสภาพผูกขาดของทุนนิยมมากกว่าการแข่งขัน บุคคลที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ Michal Kalecki, Josef Steindl, Paul A. Baran และ Paul Sweezy
Aspergillus thermomutatus

| Aspergillus thermomutatus |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอต Eukaryota
อาณาจักร:: เห็ดรา Fungi
หมวด:: แอสโกไมโคตา Ascomycota
ชั้น:: Eurotiomycetes Eurotiomycetes
อันดับ:: Eurotiales Eurotiales
วงศ์:: Aspergillaceae Aspergillaceae
สกุล:: Aspergillus Aspergillus (Paden) S.W. Peterson (1992)
สปีชีส์:: Aspergillus thermomutatus
ชื่อทวินาม
Aspergillus thermomutatus (Paden) S.W. Peterson (1992)

ชื่อพ้อง
 Neosartorya pseudofischeri
Aspergillus thermomutatus (อีกชื่อหนึ่งว่า Neosartorya pseudofischeri) เป็นเชื้อราชนิดหนึ่งในสกุล Aspergillus มาจากหมู่ Fumigati สายพันธุ์นี้ได้รับการอธิบายครั้งแรกในปี ค.ศ. 1992 มีรายงานว่าเชื้อราดังกล่าวผลิตแอสเปอร์ฟูแรน ซึ่งเป็นสารประกอบคล้ายไซโตซาลาซิน (cytochalasin), สารประกอบคล้ายฟิซซาลิน (fiscalin), ไพริไพโรเพน (pyripyropen) และกลิโอทอกซิน
การเจริญเติบโตและสัณฐานวิทยา

A. thermomutatus ได้รับการเพาะเลี้ยงบนแผ่นวุ้นอาหารเลี้ยงเชื้อ Czapek yeast extract agar (CYA) และแผ่นวุ้น Malt Extract Agar Oxoid® (MEAOX) การเจริญเติบโตของสัณฐานวิทยาของโคโลนีสามารถดูได้จากภาพด้านล่าง
Aspergillus thermomutatus ที่เจริญเติบโตบนวุ้น CYA ในจานเพาะเชื้อ
Aspergillus thermomutatus ที่เจริญเติบโตบนวุ้น MEAOX ในจานเพาะเชื้อ
ตระกูลโกเลอร์

ตระกูลโกเลอร์ (อังกฤษ: Goler clan) คือตระกูลยากจนในแถบชนบทตระกูลหนึ่งที่อาศัยอยู่บนเขาเซาท์ใกล้เมืองวูลฟ์วิลล์ รัฐโนวาสโกเชีย ประเทศแคนาดา พวกเขาเป็นที่รู้จักมากขึ้นในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 จากการที่สมาชิกครอบครัวทั้งชายและหญิงหลายคนสมสู่กันในหมู่พี่น้อง และล่วงประเวณีลูกหลานของตัวเอง
ประวัติ

สมาชิกของตระกูลโกเลอร์อาศัยอยู่ร่วมกันภายในกระท่อมสองหลังในป่าอันห่างไกลบนภูเขาเซาท์ ห่างออกไปทางทิศใต้จากชุมชนไวต์ร็อก นอกเมืองวูลฟ์วิลล์ บรรพบุรุษของตระกูลนี้ครอบครองพื้นที่ดังกล่าวตั้งแต่กลางคริสต์ทศวรรษ 1800 และจากข้อมูลของนักสังคมวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยอะคาเดีย พบว่าตระกูลโกเลอร์มีประวัติการสมสู่กับญาติพี่น้องของตนเองตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1860 ชาลส์ และสเตลลา โกเลอร์ เป็นผู้อาวุโสที่สุดของตระกูลอาศัยร่วมกับลูกหลานทั้งชายหญิงจำนวน 5 คนภายในกระท่อมที่ทรุดโทรม
ตระกูลโกเลอร์อาศัยอยู่ห่างไกลกับชุมชนเกษตรกรรมในหุบเขาแอนนาโพลิสและเมืองใหญ่ใกล้เคียงเฉกเช่นตระกูลบนเขาทั่วไป ผู้ใหญ่ในตระกูลโกเลอร์หลายคนมีภาวะบกพร่องด้านสติปัญญา เรียนหนังสือมาน้อย และไม่ได้ทำงานที่เป็นแก่นสาร รายได้ส่วนใหญ่มาจากเงินสวัสดิการสังคม หรือออกไปรับจ้างในฟาร์มใกล้ ๆ เพียงครั้งคราว พวกเขายังชีพด้วยการตกปลา หาอาหารในป่า จำพวกเบอร์รี และผลไม้ป่าอื่น ๆ สมาชิกที่เป็นเด็กถูกบังคับให้ทำงานบ้าน เช่น  เตรียมอาหาร หรือใช้ให้เด็ก ๆ ขนขยะที่ผู้ใหญ่ยัดไว้บนห้องใต้หลังคาจนเต็มออกไปทิ้ง
ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980 เป็นต้นมา เด็ก ๆ จากตระกูลโกเลอร์พยายามแจ้งบุคคลภายนอกหรือเจ้าหน้าที่รัฐว่าพวกเขาถูกล่วงละเมิดทางเพศโดยสมาชิกในครอบครัวแต่กลับถูกปฏิเสธ และจำต้องกลับบ้านไปโดนสมาชิกผู้ใหญ่ในตระกูลลงโทษ กระทั่ง ค.ศ. 1984 มีเด็กหญิงจากตระกูลโกเลอร์วัย 14 ปี ได้แจ้งเรื่องกับเจ้าหน้าที่ในโรงเรียน โดยเปิดเผยว่าเธอถูกทารุณกรรม ทั้งต่อร่างกาย ทางเพศ และจิตใจมาอย่างยาวนาน ครั้นเมื่อมีการสอบสวนทางคดี เจ้าหน้าที่พบว่าเด็กจากตระกูลโกเลอร์จำนวนหนึ่งถูกล่วงละเมิดทางเพศด้วยน้ำมือของพ่อ แม่ ลุง ป้า น้า อา พี่สาว พี่ชาย เครือญาติ และอื่น ๆ ระหว่างที่ตำรวจกำลังสอบปากคำ ผู้ใหญ่ในตระกูลโกเลอร์ออกปากยอมรับอย่างเปิดเผย และโอ้อวดอีกว่าเคยล่วงประเวณีมาแล้วหลายรูปแบบ รวมทั้งมีเพศสัมพันธ์กับลูกหลานของตนเองที่ยังเด็ก พวกเขามักจะอ้างว่าเด็กเป็นฝ่ายเริ่มก่อนทุกครั้ง
การสอบสวนและสิ่งสืบเนื่อง

สมาชิกตระกูลโกเลอร์ที่เป็นเพศชายจำนวน 15 คน และเป็นหญิงอีกหนึ่งคน ถูกตั้งข้อกล่าวหาหลายร้อยเรื่อง ทั้งการร่วมประเวณีในหมู่เครือญาติ และการล่วงละเมิดทางเพศเด็กอายุไม่เกิน 5 ขวบ เดิมผู้ต้องหาสารภาพแล้ว แต่ต่อมาผู้ต้องหาได้กลับคำให้การ และปฏิเสธข้อกล่าวหาต่าง ๆ โดยอ้างว่าไม่ได้กระทำ งานหนักจึงตกเป็นของอัยการเต็มเวลาของเทศมณฑลคิงส์ ปกติแล้วเขาจะจัดการคดีข่มขืนเพียงหนึ่งหรือสองคดีต่อปี นอกนั้นก็มีเพียงคดีทำร้ายร่างกาย การลักขโมย การแต่งกายไม่สุภาพ และอาชญากรรมอื่น ๆ ซึ่งมีน้อยมาก ในเวลาต่อมาผู้ต้องหา 13 คน ถูกตัดสินจำคุก 1-7 ปี โดยวิลเลียม เดนนิส โกเลอร์ ได้รับโทษจำคุก 7 ปี ส่วนวิลเลียม เจมส์ โกเลอร์ หลานชาย ได้รับโทษจำคุก 4.5 ปี
จากคดีดังกล่าวทำให้ผู้คนหวนกลับมาสนใจสภาพอันยากไร้ของผู้คนจำนวนมากในเทศมณฑลคิงส์ บริเวณภูเขานอร์ทและภูเขาเซาท์มีประชากรยากจนราว 4,000 คน และพื้นเกษตรกรรมที่อุดมสมบูรณ์รอบ ๆ เคนต์วิลล์ ก็มีเพิงพักที่ทำจากกระดาษของคนยากไร้จำนวนมาก พวกเขาถูกสังคมตั้งแง่รังเกียจ และทางการก็เพิกเฉยกับปัญหานี้ที่มีมายาวนานกว่าหนึ่งศตวรรษ ทั้ง ๆ ที่มีเอกสารที่แสดงให้เห็นถึงความถี่ของปัญหาการล่วงละเมิดทางเพศตั้งแต่คริสต์ทศวรรษที่ 1860 อีกทั้งประชากรยังมีปัญหาด้านความพิการตั้งแต่กำเนิด และปัญหาบกพร่องทางสติปัญญาในระดับสูง ซึ่งประชากรที่มีรายได้น้อยเหล่านี้ล้วนทำงานหาเงินเพื่อสร้างบ้านที่มีเตาไฟขนาด 565 ตารางฟุตเป็นของตนเอง
กรณีของตระกูลโกเลอร์ ถือเป็นคดีอาชญากรรมที่อื้อฉาวจนกลายเป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศแคนาดา มีการตีพิมพ์หนังสือ On South Mountain: The Dark Secrets of the Goler Clan ("บนเขาเซาท์: ความลับดำมืดของตระกูลโกเลอร์") เขียนและตีพิมพ์ในปี 1998 ได้อธิบายเรื่องราวของคดีนี้ไว้โดยละเอียด ดอนนา โกเลอร์ หนึ่งในเด็กที่ถูกทารุณกรรม ซึ่งต่อมาได้ถูกย้ายออกจากบ้านโกเลอร์เมื่ออายุ 11 ปี ได้ผันตัวเป็นนักเคลื่อนไหวอย่างเปิดเผย เพื่อเรียกร้องให้มีการร่างกฎหมายล่วงละเมิดเด็กให้เข้มงวดมากยิ่งขึ้น เพื่อป้องกันการคุกคามเด็ก คำให้การของดอนนาเป็นหลักฐานสำคัญที่อัยการใช้ในการพิจารณาคดี
ดูเพิ่ม

ครอบครัววิตเทเกอร์
คดีมีเพศสัมพันธ์ในเครือญาติของตระกูลโคลต์
บริเวณโดยรอบภูเขาเซาท์
มลพิษ

มลพิษ หมายถึง ของเสีย วัตถุอันตราย และมวลสารอื่น ๆ รวมทั้งกาก ตะกอน หรือสิ่งตกค้างจากสิ่งเหล่านั้นที่ถูกปล่อยทิ้งจากแหล่งกำเนิดมลพิษ หรือที่มีอยู่ในสิ่งแวดล้อมตามธรรมชาติ ซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม หรือภาวะที่เป็นพิษภัยอันตรายต่อสุขภาพอนามัยของประชาชนได้ และหมายความรวมถึง รังสี ความร้อน แสง เสียง กลิ่น ความสั่นสะเทือน หรือเหตุรำคาญอื่น ๆ ที่เกิดหรือถูกปล่อยออกจากแหล่งกำเนิดมลพิษด้วย
คำว่า มลพิษ และ มลภาวะ

ราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติศัพท์ขึ้นมาสองคำคือ มลภาวะ และ มลพิษ ที่มีความหมายตรงกับคำว่า pollution ในภาษาอังกฤษ โดยคำว่า "มลพิษ" บัญญัติขึ้นในวันที่ 7 พฤษภาคม 2519 จากคณะกรรมการบัญญัติศัพท์ภาษาไทย ขณะที่คำว่า "มลภาวะ" บัญญัติโดยสถาบันวิจัยสภาวะแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เสนอให้ราชบัณฑิตทบทวนคำว่า "พิษ" ในคำว่ามลพิษ ที่มีความหมายเฉพาะเจาะจงซึ่งควรให้ครอบคลุมมากกว่า แต่ทางราชบัณฑิตได้พิจารณาแล้วว่าความหมายที่หมายถึงการมีพิษและการปนเปื้อนมีความหมายตรงกว่าและถ่ายทอดความหมายได้ดีกว่า จึงกำหนดให้ใช้ มลพิษ ต่อไป และมีการใช้ควบคู่กับคำว่า "มลภาวะ"
ตะยอ กีนบู้น

ยาสระผม ตะยอ กีนบู้น แบบดั้งเดิม
ตะยอ กีนบู้น หรือ ตะยอ กีนมู่น (พม่า: တရော် ကင်ပွန်း, ออกเสียง: [təjò kìɰ̃bʊ́ɰ̃] หรือ [təjò kìɰ̃mʊ́ɰ̃]) เป็นยาสระผมแบบดั้งเดิมที่ใช้ในประเทศพม่า ส่วนผสมหลักคือเปลือกของต้น ตะยอ และ กีนบู้น (ส้มป่อย) อาจเติมผลไม้ตระกูลมะนาวและมะกรูดลงในส่วนผสมด้วย การสระผมด้วย ตะยอ กีนบู้น เป็นประเพณีสำคัญในวัฒนธรรมพม่ามาตั้งแต่สมัยโบราณ กษัตริย์พม่าล้วนเคยสระพระเกศาด้วย ตะยอ กีนบู้น ในพระราชพิธีสระพระเกศา (ခေါင်းဆေး မင်္ဂလာပွဲ) โดยเชื่อว่าการใช้ยาสระผมนี้จะขจัดโชคร้ายและนำโชคดีมาให้ ในปัจจุบันชาวพม่าจำนวนมากยังคงถือธรรมเนียมการสระผมด้วย ตะยอ กีนบู้น ในวันปีใหม่พม่าเพื่อชำระล้างสิ่งสกปรกและโชคร้ายในอดีตไว้เบื้องหลัง
นอกเหนือจากการใช้ในพิธีกรรมแล้ว ชาวพม่ายังใช้ ตะยอ กีนบู้น อย่างแพร่หลาย ยาสระผมชนิดนี้มีวางจำหน่ายทั่วไปในตลาดกลางแจ้ง โดยทั่วไปจะบรรจุในถุงพลาสติก
ตำนาน

ตามตำนาน พระเจ้าดุตะบอง (ဒွတ္တဘောင်) แห่งอาณาจักรศรีเกษตรมีอิทธิฤทธิ์เหนือธรรมชาติจากไฝที่อยู่โดดเด่นกลางหน้าผาก เป็นที่รู้จักในนามกษัตริย์สามตา พระเจ้าดุตะบองพิชิตเบะตะโน่และรับปานทวา (ပန်ထွာ) ผู้ปกครองดินแดนเข้ามาเป็นมเหสีของพระองค์ แม้ว่าจะปราชัย แต่ราชินีปานทวาก็สาบานว่าจะยึดอาณาจักรของพระองค์กลับคืนมา เมื่อทราบว่าไฝของพระเจ้าดุตะบองเป็นที่มาของอิทธิฤทธิ์ พระองค์จึงวางแผนที่จะลดอิทธิฤทธิ์ของไฝ โดยถวายผ้าเช็ดหน้าที่ทำจาก ทะเมน (ผ้าถุง) แด่กษัตริย์ เมื่อใช้ผ้าเช็ดหน้า พระเจ้าดุตะบองก็เสื่อมอิทธิฤทธิ์ ในไม่ช้าพระองค์ต้องเผชิญกับกบฏมากมายและต้องหลบหนีออกจากเมืองหลวง ขณะหลบหนีพระองค์พักอยู่ใต้ต้น ตะยอ ขนาดใหญ่ที่รายล้อมด้วยต้น กีนบู้น เมื่อฝนเริ่มตก เศียรของพระองค์ก็ชุ่มไปด้วยยาจากต้น ตะยอ และ กีนบู้น ซึ่งขจัดมลทินจากผ้าเช็ดหน้าของปานทวา และไฝอิทธิฤทธิ์ของพระองค์ก็ปรากฏขึ้นอีกครั้ง นับจากนั้นกษัตริย์พม่าที่สืบทอดต่อ ๆ มา ก็ใช้ส่วนผสม ตะยอ กีนบู้น สระพระเกศาตามพิธีกรรมเพื่อขับไล่ความชั่วร้ายออกไปและเพิ่มพลังให้กับพระองค์
วัฒนธรรมสมัยนิยม

ในวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2564 สองเดือนหลังจากรัฐประหารในประเทศพม่า พ.ศ. 2564 นักเคลื่อนไหวในเมืองมัณฑะเลย์เปิดฉากประท้วง ตะยอ กีนบู้น โดยแจกจ่ายหลอดยาสระผมที่ห่อด้วยใบปลิวต่อต้านรัฐบาล
รูปเคารพราชินีปานทวา
ความหลงตนเอง

นาร์ซิสซัสหลงเงา (1597–99) โดย การาวัจโจ; ชายผู้หลงรักในเงาสะท้อนของตนเอง
ความหลงตนเอง (อังกฤษ: narcissism ; กลุ่มคนที่มีอาการนี้เรียกว่า นาร์ซิสซิสต์ (narcissist)) เป็นรูปแบบบุคลิกภาพที่มุ่งเน้นตนเอง ลักษณะเด่นคือการหมกมุ่นอยู่กับตนเองและความต้องการของตนเองอย่างมาก มักจะเสียสละคนอื่นเพื่อตนเอง แสวงหาความพึงพอใจจากความทะนงตนหรือการยกย่องว่าตนสำคัญกว่าผู้อื่น ความหลงตนเองเป็นแนวคิดของทฤษฎีจิตวิเคราะห์ (psychoanalytic theory)ซึ่งถูกแนะนำอย่างแพร่หลายจากเรียงความของซีคมุนท์ ฟร็อยท์ ที่ชื่อ ออน นาร์ซิสซิซึม (On Narcissism) (1914) โดยสมาคมจิตเวชศาสตร์สหรัฐอเมริกาได้จัดรายการหมวดความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบหลงตัวเองลงใน คู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิต (DSM) ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1968 ซึ่งเป็นการใช้ข้อมูลจากแนวคิดทางประวัติศาสตร์ของอาการเมกะโลเมเนีย (megalomania)
ความหลงตนเองมีระดับความรุนแรงที่แตกต่างกัน ตั้งแต่ระดับปกติไปจนถึงการแสดงออกของ บุคลิกภาพผิดปกติ  แม้ว่านักจิตวิทยาหลายคนเชื่อว่าความหลงตนเองในระดับปานกลางเป็น เรื่องปกติและมีสุขภาพดี ในมนุษย์ แต่ก็มีรูปแบบที่รุนแรงกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคนที่หมกมุ่นอยู่กับตัวเองมากเกินไป หรือมีโรคทางจิตเวช เช่น ความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบหลงตัวเอง (NPD) ซึ่งความหลงตัวเองกลายเป็นอาการทางจิตวิทยา ทำให้เกิดการบกพร่องในการทำงานและ จิตสังคม
ความหลงตนเองยังถูกยกให้เป็นปัญหาทางด้านสังคมหรือวัฒนธรรม ทั้งใช้เป็นปัจจัยในทฤษฎีลักษณะอุปนิสัย (trait theory) ซึ่งใช้ในการสร้างแบบทดสอบบุคลิกภาพต่าง ๆ เช่น แบบทดสอบมิลลอน คลินิคัล มัลติแอกเซียล อินเวนทอรี (Millon Clinical Multiaxial Inventory) อีกทั้งเป็นหนึ่งในบุคลิกด้านมืดสามประการ (dark triad) (ซึ่งอีกสองอย่างคือ ไซโคพาท และ แมเคียเวลเลียนิซึม) และความหลงตนเองซึ่งยกเว้นการหลงตนเองในระยะเบื้องต้นหรือการรักตัวเอง มักถูกยกให้เป็นปัญหาในด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลหรือระหว่างกลุ่ม
ลักษณะและสัญญาณ

ชีวิตคือเวทีละคร เมื่อม่านปิดลงในการแสดง นั่นคือการแสดงนั้นสิ้นสุดและจะถูกลืมไป และความว่างเปล่าของชีวิตนั้นมันเกินกว่าจะจินตนาการได้
—อะเล็กซานเดอร์ โลเวน อธิบายการดำรงอยู่ของนาร์ซิสซิสต์
ตัวแปรบุคลิกภาพของนาร์ซิสซิสต์แบ่งเป็น 4 ลักษณะ ดังนี้ ความเป็นผู้นำ/การมีอำนาจ ความเหนือกว่า/ความทะนงตน ความหมกมุ่นอยู่แต่ตนเอง/การยกยอตนเอง และการหาผลประโยชน์/การมีสิทธิ์
ลักษณะและสัญญาณ > 7 พฤติกรรมร้ายแรงของความหลงตนเอง

จิตแพทย์แฮตช์คิสส์และเจมส์ เอฟ. มาสเตอร์สัน ระบุสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า 7 พฤติกรรมร้ายแรงของความหลงตนเอง ไว้ดังต่อไปนี้
ความไม่ละอาย (Shamelessness): นาร์ซิสซิสมักภูมิใจในความไม่ละอายอย่างเปิดเผย คือ พวกเขาไม่ผูกอารมณ์ไปกับความต้องการและความปราถนาของผู้อื่น นาร์ซิสซิสต์เกลียดความอับอายขายหน้า เพราะมันหมายถึงพวกเขาไม่สมบูรณ์แบบและต้องเปลี่ยนแปลง นาร์ซิสซิสต์ชอบความรู้สึกผิดมากกว่าความอับอาย เพราะความรู้สึกผิดสามารถทำให้พวกเขาแยกระหว่างการกระทำกับเจตนาออกจากกันได้ ตัวอย่างเช่น ถึงแม้การกระทำอาจจะผิด แต่ทำไปเพราะมีเจตนาที่ดี
ความคิดเชิงไสยศาสตร์ (Magical thinking): นาซิสซิสต์เห็นตนเองเป็นคนที่สมบูรณ์แบบโดยใช้การบิดเบือนและสร้างสิ่งลวงตาที่เรียกว่าความคิดเชิงไสยศาสตร์ อีกทั้งพวกเขายังใช้ในการป้องกันตนเพื่อ "โยน" ความอับอายขายหน้าไปสู่ผู้อื่น
ความทะนงตน (Arrogance): นาร์ซิสซิสต์ที่รู้สึกว่ากำลังสูญเสียความสำคัญ อาจ "เพิ่มความมั่นใจในความคิดที่ว่าตนเองสำคัญ" โดยการกดผู้อื่นให้ต่ำลง ลดคุณค่าของผู้อื่น หรือทำให้ผู้อื่นอับอายขายหน้า
ความอิจฉาริษยา (Envy): นาร์ซิสซิสต์อาจคงไว้ซึ่งความคิดที่ว่าตนเหนือกว่าผู้อื่นโดยการดูถูกเหยียดหยามหรือดูถูกความสำเสร็จของผู้อื่น
การมีสิทธิ์ (Entitlement): นาซิสซิสต์ยึดถือความคาดหวังซึ่งไม่สมเหตุสมที่ว่าผู้อื่นจะปฏิบัติตัวเป็นอย่างดีกับพวกเขาและเชื่อฟังทุกสิ่งอย่าง เพราะพวกเขาคิดว่าพวกเขานั้นพิเศษ ซึ่งถ้าหากใครไม่ปฏิบัติตามจะต้องถูกตอกกลับด้วยความเหนือกว่าของพวกเขาและจะถือว่าเป็นบุคคล "ที่สร้างปัญหา" หรือ "หัวแข็ง" อีกทั้งการต่อต้านจะเป็นการทำให้พวกเขาเสียความมั่นใจ อันก่อให้เกิดบาดแผลจากความหลงตนเอง (narcissistic injury) จนกลายเป็นความคลั่งจากความหลงตนเอง (narcissistic rage) ในที่สุด
การหาผลประโยชน์ (Exploitation): สามารถมาได้ในหลายรูปแบบ แต่มักจะเกี่ยวข้องกับการหาผลประโยชน์จากผู้อื่นโดยที่ไม่คำนึงถึงความรู้สึกหรือความสนใจของคนเหล่านั้น ซึ่งผู้นั้นมักตกอยู่ในตำแหน่งที่ต้องยอมจำนนเนื่องมาจากเป็นการยากที่จะต่อต้าน ทำให้ในบางครั้งผู้จำนนต้องยอมเพียงแค่การแสร้งทำ การหาผลประโยชน์นี้อาจทำให้ความสัมพันธ์ไม่ยืนยาวและจบไปอย่างรวดเร็ว
การไม่รู้ขอบเขตการปฏิบัติตน (Bad boundaries): นาร์ซิสซิสต์ไม่รู้ถึงขอบเขตในการกระทำของตน ทำให้ผู้อื่นตีตัวออกห่างและไม่ปฏิสัมพันธ์กับพวกเขา ใครก็ตามที่สนองความหลงตนเอง (narcissistic supply) แก่นาร์ซิสซิสต์จะถูกปฏิบัติตนเป็นเสมือนส่วนหนึ่งของพวกเขาและถูกคาดหวังให้เป็นไปตามความคาดหวังของพวกเขา ภายในจิตใจของนาร์ซิสซิสนั้นไม่มีขอบเขตการปฏิบัติตัวระหว่างตนเองและผู้อื่น
การสนองความหลงตนเอง

การสนองความหลงตนเอง (narcissistic supply) เป็นแนวคิดหนึ่งที่ถูกเสนอในทฤษฎีจิตวิเคราะห์โดยออตโต เฟนิเชล ในปี ค.ศ. 1938 ซึ่งอธิบายถึงลักษณะความชื่นชมยินดี การสนับสนุนความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล หรือการดำรงชีพไว้โดยบุคคลต่อสิ่งแวดล้อมและจำเป็นต่อความภาคภูมิใจในตนเอง โดยทั่วไปแล้วคำนี้มักใช้ในแง่ลบในการอธิบายบุคคลที่ควบคุมพฤติกรรมตนเองไม่ได้จนก่อให้เกิดความต้องการความสนใจหรือความชื่นชมยินดีที่ขึ้นกับผู้อื่นมากเกินไป โดยไม่คำนึงถึงความรู้สึก ความคิดเห็น หรือความชอบของผู้อื่นเลย
บาดแผลและความคลั่งจากความหลงตนเอง

ความคลั่งจากความหลงตนเอง (narcissistic rage) เป็นปฏิกิรินาที่เกิดจากบาดแผลความหลงตนเอง (narcissistic injury) ซึ่งเป็นการคุกคามความภาคภูมิใจในตนเองหรือการมีคุณค่าของตนเองที่นาร์ซิสซิสต์สามารถรับรู้ได้ โดยคำว่า บาดแผลความหลงตนเอง and แผลเป็นความหลงตนเอง เป็นคำที่ถูกใช้โดยซีคมุนท์ ฟร็อยท์ในปี ค.ศ. 1920s
ส่วนคำว่า ความคลั่งจากความหลงตนเอง ถูกคิดขึ้นมาโดยไฮนซ์ โคฮุตในปี ค.ศ. 1972 โดยบอกว่าความคลั่งจากความหลงตนเองจะเกิดขึ้นเมื่อผู้นั้นแสดงออกถึงความไม่เป็นมิตรอย่างต่อเนื่อง โดยเป็นการแสดงออกถึงความรำคาญอย่างชัดเจน เป็นการระเบิดอารมณ์ออกมาอย่างรุนแรง และรวมไปถึงการใช้ความรุนแรงอีกด้วย
ปฎิกิริยาความคลั่งจากคความหลงตนเองไม่จำกัดอยู่แค่ในความผิดปกติทางบุคลิกภาพ ยังปรากฏอยู่ในคาตาโทเนีย โรคหลงผิด และภาวะซึมเศร้า มีการเสนอว่านาร์ซิสซิสต์มีความคลั่งอยู่ 2 ระดับ คือ ระดับแรกเป็นความคิดโกรธที่แน่วแน่ต่อผู้อื่น และระดับที่สองเป็นความโกรธแค้นตัวเอง
คุณสมบัติ > ระดับความหลงตัวเองปกติและดีต่อสุขภาพ

นักจิตวิทยาบางคนแนะนำว่าระดับความหลงตัวเองในระดับปานกลางมีส่วนสนับสนุนสุขภาพจิตที่ดี ความนับถือตนเองทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างความหลงตัวเองและสุขภาพจิต ดังนั้น เนื่องจากคนที่มีความหลงตัวเองสูงมีความนับถือตนเองสูง ซึ่งเกิดจากการรับรู้ตนเองว่ามีความสามารถและเป็นที่ชื่นชอบ พวกเขาจึงค่อนข้างปลอดจากความกังวลและความหดหู่
คุณสมบัติ > ระดับความหลงตัวเองที่ทำลายล้าง

แม้ว่าความหลงตัวเองนั้นอาจถูกมองว่าเป็นลักษณะนิสัยปกติ แต่ความหลงตัวเองในระดับสูงอาจเป็นอันตรายต่อทั้งตนเองและผู้อื่น  ความหลงตัวเองที่ทำลายล้างคือการแสดงออกอย่างต่อเนื่องของลักษณะเด่นบางอย่างที่มักเกี่ยวข้องกับความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบหลงตัวเอง เช่น "รูปแบบแพร่หลายของ ความรู้สึกว่าตนเขื่อง" ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือความรู้สึกว่าตนเองมีสิทธิ์และเหนือกว่า พฤติกรรมที่หยิ่งยโสหรือโอหัง และการขาดความเห็นอกเห็นใจและความห่วงใยต่อผู้อื่นโดยทั่วไป  ในสเปกตรัม ความหลงตัวเองที่ทำลายล้างนั้นรุนแรงกว่าความหลงตัวเองแบบมีสุขภาพดี แต่ไม่รุนแรงเท่ากับสภาวะทางพยาธิวิทยา
คุณสมบัติ > ระดับความเป็นโรคหลงตัวเอง

บทความหลัก: ความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบหลงตัวเอง
ระดับความหลงตัวเองที่สูงมากถือว่าเป็น อาการทางพยาธิวิทยา  สภาวะทางพยาธิวิทยาของความหลงตัวเองเป็นการแสดงออกที่รุนแรงและขยายขนาดของความหลงตัวเองแบบมีสุขภาพดี มันแสดงออกมาในรูปแบบของความไม่สามารถที่จะรักผู้อื่น การขาดความเห็นอกเห็นใจ ความว่างเปล่า ความเบื่อหน่าย และความต้องการอย่างต่อเนื่องในการแสวงหาอำนาจ ในขณะที่ทำให้บุคคลนั้นไม่สามารถเข้าถึงผู้อื่นได้  นักทฤษฎีทางคลินิก เคิร์นเบิร์ก, โคฮุต, และ ธีโอดอร์ มิลลอน เห็นว่าความหลงตัวเองแบบทางพยาธิวิทยาเป็นผลลัพธ์ที่เป็นไปได้ในการตอบสนองต่อปฏิสัมพันธ์ในช่วงวัยเด็กที่ขาดความเห็นอกเห็นใจและไม่สอดคล้องกัน พวกเขาแนะนำว่าคนที่มีความหลงตัวเองพยายามชดเชยในความสัมพันธ์ในวัยผู้ใหญ่  นักจิตวิเคราะห์ชาวเยอรมัน คาเรน ฮอร์นีย์ (1885–1952) ก็มองว่าบุคลิกภาพแบบหลงตัวเองเป็นลักษณะนิสัยที่ได้รับอิทธิพลจากสภาพแวดล้อมในช่วงต้น