stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สุมาฮิว
พระประวัติ

สุมาฮิวเป็นบุตรชายคนที่ 2 ของสุมาเจียวผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก กับหวาง ยฺเหวียนจี (王元姬) ภรรยาของสุมาเจียว ภรรยาของสุมาฮิวเป็นบุตรสาวของกาอุ้น (賈充 เจี่ย ชง) กับหลี หว่าน (李婉) ภรรยาคนแรกของกาอุ้น ตัวหลี หว่านเป็นบุตรสาวของลิฮอง (李豐 หลี่ เฟิง)
สุมาฮิวกลายมาเป็นทายาทของสุมาสูผู้เป็นลุงซึ่งเสียชีวิตโดยไม่มีบุตรชาย สุมาฮิวเป็นที่รู้จักในฐานะบุคคลที่มีนิสัยอ่อนโยนและได้รับการคาดหวังว่าขึ้นเป็นจีนอ๋อง (晉王 จิ้นหวาง) หรืออ๋องแห่งจิ้น แต่ท้ายที่สุดสุมาฮิวไม่ได้เป็นทายาทเพราะอายุยังน้อย ผู้ที่ได้รับเลือกเป็นทายาทคือบุตรชายคนโตของสุมาเจียวชื่อสุมาเอี๋ยนผู้ที่ภายหลังได้แย่งชิงบัลลังก์ของวุยก๊กและก่อตั้งราชวงศ์จิ้นขึ้นโดยตัวสุมาเอี๋ยนเองขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 สุมาฮิวได้รับการตั้งให้เป็นเจอ๋อง (齊王 ฉีหวาง) ในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266
เมื่อจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงแต่งตั้งซือหม่า จง (司馬衷) พระโอรสที่มีภาวะบกพร่องทางพัฒนาการให้เป็นรัชทายาท พระองค์ทรงกังวลว่าเหล่าขุนนางจะนิยมชมชอบสุมาฮิวมากเกินไป มีเหตุการณ์หนึ่งเกิดขึ้นระหว่างเดือนสิงหาคม ค.ศ. 272 และ ค.ศ. 274 ระหว่างที่แฮหัวโฮยังดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าเมืองโห้หล้ำ (河南尹 เหอหนานอิ่น) จักรพรรสุมาเอี๋ยนประชวรหนัก ราชสำนักจิ้นพิจารณาจะตั้งให้สุมาฮิวเป็นจักรพรรดิองค์ถัดไป แทนที่จะเป็นซือหม่า จงที่เป็นพระโอรสและรัชทายาทของจักรพรรดิสุมาเอี๋ยน แฮหัวโฮกล่าวกับกาอุ้นว่า "ความสัมพันธ์ระหว่างท่านกับบุตรเขยทั้งสองนั้นเท่าเทียมกัน การเลือกรัชทายาทควรพิจารณาจากคุณงามความดี" กาอุ้นไม่ได้แสดงความเห็นใด ๆ ต่อคำกล่าวของแฮหัวโฮ หลังจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงทราบเรื่องราวที่เกิดขึ้นนี้ จึงทรงให้ย้ายแฮหัวโฮมาดำรงตำแหน่งเป็นเสนาบดีกรมวัง (光祿勳 กวางลู่ซฺวิ่น) และปลดกาอุ้นจากอำนาจบัญชาการทหาร โดยกาอุ้นยังคงดำรงตำแหน่งและได้รับการปฏิบัติในราชสำนักดังเดิม อย่างไรก็ตาม จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนยังคงพระราชทานตำแหน่งแก่สุมาฮิว รวมถึงตำแหน่งเสนาบดีโยธาธิการ (司空 ซือคง)  ในวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 276 แทนที่กาอุ้นที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์)
จักรพรรดิสุมาเอี๋ยนทรงต้องการเสริมสร้างฐานะของซือหม่า จงผู้เป็นโอรส จึงมีรับสั่งให้สุมาฮิวเสด็จออกจากลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) ในเดือนมกราคม ค.ศ. 283 ไปยังราชรัฐเจ๋ (齊 ฉี) แม้ว่าเจ้าหญิงจิงเจ้า (京兆公主 จิงเจ้ากงจู่) และเจ้าหญิงฉางชาน (常山公主 ฉางชานกงจู่) พระขนิษฐาของจักรพรรดิสุมาเอี๋ยนและสุมาฮิวจะทูลคัดค้านการส่งสุมาฮิว กาอุ้นที่เป็นพระสัสสุระ (พ่อตา) ของสุมาฮิวเสียชีวิตไม่กี่เดือนก่อนหน้านี้ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 282 สุมาฮิวจึงขาดผู้มีอำนาจเพียงพอที่จะช่วยขอร้องให้พระองค์ สุมาฮิวประชวรด้วยความเครียดและสิ้นพระชนม์หลังจากนั้นไม่นานในเดือนเมษายน ค.ศ. 283 ขณะมีพระชนมายุ 38 พรรษา (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก)
พระโอรสของสุมาฮิวชื่อซือหมา จฺหย่ง (司馬冏) เป็นหนึ่งในแปดอ๋องที่เข้าร่วมในสงครามแปดอ๋องในรัชสมัยของจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้ จักรพรรดิลำดับที่ 2 ของราชวงศ์จิ้น
ดูเพิ่ม

พระราชพงศาวลีของพระมหากษัตริย์จีน (ช่วงต้น)
พงศาวลีของสุมาอี้
รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
บรรณานุกรม

ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
ฝาง เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.
ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.
| ก่อนหน้า |  | สุมาฮิว |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| โจฮอง |  | เจอ๋อง (齊王 ฉีหวาง) ราชวงศ์จิ้น  (ค.ศ. 265–283) |  | ซือหมา จฺหย่ง |
| ด ค กบุคคลสำคัญในวุยก๊ก |
| --- | --- |
จักรพรรดิ:  โจผี  โจยอย  โจฮอง  โจมอ  โจฮวน 
จักรพรรดินี:  เปียนซี  เอียนซี  กุยฮุย  มอซือ  กวยทายเฮา  จักรพรรดินีเจิน  เตียวฮองเฮา  จักรพรรดินีหวาง  จักรพรรดินีเปี้ยน (โจมอ)  จักรพรรดินีเปี้ยน (โจฮวน) 
เจ้าชายและราชนิกูลชาย:  โจเจียง  โจสิด  โจฮู  เฉา ก้ง  เฉา ก้าน  เฉา กุ่น  เฉา จฺวิ้น  เฉา จฺวี้  เฉา เจี้ยน  เฉา เปียว  เฉา เม่า (อ๋องแห่งเล่อหลิง)  เฉา ยง  เฉา สฺวิน  เฉา เสีย  เฉา เหยี่ยน  เฉา หรุย  เฉา หลิน (อ๋องแห่งตองไฮ)  เฉา หลิน (อ๋องแห่งไพก๊ก)  เฉา หลี่  เฉา ฮุย 
เจ้าหญิงและราชนิกูลหญิง:  โจเฮา  เฉา เซี่ยน  เฉา หฺวา  หลิว ม่าน  เจ้าหญิงตงเซียง  เจ้าหญิงอานหยาง 
ผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน:  โจซอง  สุมาอี้  สุมาสู  สุมาเจียว  สุมาเอี๋ยน 
ข้าราชการฝ่ายพลเรือน:  กงซุน หฺว่าง  กว่าน หนิง  กาเซี่ยง  กาอุ้น  โกหยิว  งอก๋ง  งีสง  จงฮิว  จูจ้าน  เจียวเจ้  โจง่าน  โจจุ้น  ชาง ฉือ  ซุนจู  ซุนโจย  เซียวค้า  เซียวหลวน  ตังเจี๋ยว  ตังสิม  ตันกุ๋น  ตู้ จี  เตงปิด  เตงเหยียง  เตียวกี๋  เตียวต๋อง  เตียวบ้อ  เตียวอิบ  บู๊ขิวเตี้ยน  ปิดห้วน  เป้า ซฺวิน  เปาต้าน  ลิเตียน  ลิฮอง  เล่าเซียว  เล่าหัว  เลียงกี๋  สุมาฮิว  หลิว ฉือ  หลีซิน  หวนแก  หันค่าย  หุยสิว  อองก๋วน  อองเก๋ง  อองซก  อองซิม  อองลอง  อองเหงียบ  อุยก๋วน (เว่ย์ กว้าน)  เอียวจ๋ง  ฮวนกาย  ฮวนห้อม  ฮัวหิม  ฮูสวน  เฮ่งเสียง  แฮหัวหุย  แฮหัวฮุย  แฮหัวโฮ  แฮเฮาเหียน  โฮอั๋น 
ข้าราชการฝ่ายทหาร:  กองซุนเอี๋ยน  กัว ซิว  กากุ๋ย  กุยห้วย  กุอั๋น  คันห่อง  คูเกี๋ยน  เคาทู  เคาหงี  เค้าอิ๋น  งักจิ้น  งักหลิม  งุยเป๋ง  จงป้า  จง ยฺวี่  จงโฮย  จวนตวน  จวนเต๊ก  จิวท่าย  จีนล่ง  จูกัดสู  จูกัดเอี๋ยน  จูเหลง  เจียวปั้น  เจียวอี้  โจจิ๋น  โจเจียง  โจเป๋า  โจหยิน  โจหอง  โจหุ้น  โจอี้  โจฮิว  ซินต๋ำ  ซินเป  ซินหงี  ซิหลง  ซุนไค  ซุนเล้  เซงจุย  เซงเจ  ต๋องจู  ตันเกี๋ยน  ต้านท่าย  เตงงาย  เตงต๋ง  เตนซก  เตาอี้  เติ้ง ตุน  เตียวคับ  เตียวเต๊ก  เตียวเลี้ยว  เตียวอี้  เตียวฮอ  ไต้เหลง  เถียน จาง  บังเต๊ก  บังโฮย  เบ้งตัด  บุนขิม  บุนเพ่ง  บุนเอ๋ง  บุนเฮา  บู๊ขิวเขียม  ปีเอียว  ลิหิม  สุมาปอง  สุมาเล่าจี๋  สุเมา  หมันทอง  หวาง หลิง  อองกิ๋น  อองกี๋  อองซอง  อองสง  อ้าวจุ๋น  อิกิ๋ม  อินต้ายบก  อินเล้  อุยก๋วน (หฺวาง เฉฺวียน)  เอียวเก๋า  เอียวฉิว  เอียวหัว  ฮั่นจ๋ง  เฮ็กเจียว  เฮาเกียน  เฮาหุน  เฮาเหลก  แฮหัวซง  แฮหัวตุ้น  แฮหัวป๋า  แฮหัวหลิม 
สตรีที่มีชื่อเสียง:  กัว หฺวาย  จาง ชางผู  จาง ชุนหฺวา  เจ้าหญิงฉางชาน  ชุยชื่อ  ซัวเอี๋ยม  ซินเหียนเอ๋ง  เซี่ยโหว ฮุย  ผาง เอ๋อ  เว่ย์ ฮฺวาฉุน  สฺวิน ฉ่าย  สฺวี อี้  หวาง ยฺเหวียนจี  หยาง เยี่ยน  หวาง อี้  หยาง ฮุย-ยฺหวี  แฮฮัวเหลง 
บุคคลที่มีชื่อเสียงคนอื่น ๆ:  กวนลอ  กองซุนสิว  แก่หวน  จู เจี้ยนผิง  เจ็ดปราชญ์แห่งป่าไผ่  โจว เซฺวียน  โจวุนซก  ตู้ ขุย  ปีเอี๋ยน  ปู้ตู้เกิน  ม้ากิ้น  ลิวฮู  ลุนติด  สฺวิน ช่าน  หลิว เป้า  หลิว ฮุย  หวาง ปี้  หฺวางฝู่ มี่  ห่อปี  หูฉูเฉฺวียน  อองเกี๋ยน  เอียวจอ  โอยเอี๋ยน  เฮ่งเพา
วิทยาลัยชุมชนแพร่

| --- | --- |

ชื่ออื่น: Phrae Community College
ชื่อย่อ: วชช.พร. / PHRCC
คติพจน์: วิทยาลัยชุมชน พัฒนาคน พัฒนาท้องถิ่น
ประเภท: วิทยาลัยชุมชน
สถาปนา: 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549
ที่ตั้ง: 189 ตำบลน้ำชำ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ 54000
สี:    ขาวน้ำเงิน
เว็บไซต์: วิทยาลัยชุมชนแพร่
วิทยาลัยชุมชนแพร่ เป็นสถาบันอุดมศึกษาของรัฐในกลุ่มสถาบันวิทยาลัยชุมชน ในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 ตามนโยบายการกระจายการศึกษาสู่ท้องถิ่นในจังหวัดที่ไม่มีสถาบันอุดมศึกษา โดยยึดหลัก "การศึกษาสร้างชาติ สร้างคน สร้างงาน" และมุ่งเน้นการจัดการศึกษาหลากหลาย สนองตอบต่อความต้องการของท้องถิ่น พร้อมมั้งเน้นการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม
วิทยาลัยชุมชนแพร่ เดิมตั้งอยู่ ณ โรงเรียนการป่าไม้ (เดิม) เลขที่ 33/13 ถนนคุ้มเดิม ตำบลในเวียง อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่ ต่อมาย้ายมาอยู่ที่ตำบลน้ำชำ อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่
วิทยาลัยชุมชนแพร่ จัดการเรียนการสอนในระดับอนุปริญญา และมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนและสังคม โดยร่วมกับทีมแพทย์และสำนักส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ร่วมมือกันออกแบบเฟอร์นิเจอร์ที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุและผู้คนทุกวัยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตในสังคมผู้สูงอายุ
หลักสูตร

วิทยาลัยชุมชนแพร่ เปิดทำการเรียนการสอนในหลักสูตรอนุปริญญา และหลักสูตรระยะสั้น ปัจจุบันมีหลักสูตรอนุปริญญา 7 สาขาวิชา คือ
การบัญชี
การจัดการชุมชนสมัยใหม่
การปกครองท้องถิ่น
วิทยาการปฐมวัยศึกษา
เทคโนโลยีดิจิทัลธุรกิจ
เทคโนโลยีการเกษตรผสมผสาน
สาธารณสุขชุมชน
แหล่งข้อมูลอื่น

วิทยาลัยชุมชนแพร่
| ด ค กหน่วยงานในสถาบันวิทยาลัยชุมชน |
| --- | --- | --- |
| ส่วนงานราชการ |  สำนักงานสถาบัน  วิทยาลัยในสังกัด  |  |
| วิทยาลัยชุมชนในสังกัด |  แม่ฮ่องสอน  พิจิตร  ตาก  บุรีรัมย์  มุกดาหาร  หนองบัวลำภู  สระแก้ว  อุทัยธานี  ระนอง  นราธิวาส  ยโสธร  สมุทรสาคร  ตราด  สตูล  พังงา  ยะลา  ปัตตานี  แพร่  สงขลา  น่าน  |  |
เพนตากอน จูเนียร์

| เพนตากอน จูเนียร์ |
| --- | --- |

เกิด:  (1985-02-26) กุมภาพันธ์ 26, 1985 (39 ปี) Ecatepec, State of Mexico, Mexico
บุตร: 3
ครอบครัว: Fénix (brother) 
ประวัติมวยปล้ำอาชีพ
ชื่อบนสังเวียน: Dark Dragon Lucha Brother Penta Penta El 0M  Penta El Cero Miedo Penta El Zero Penta El Zero M Penta El Zero Miedo Penta Oscuro Pentagón Dark Pentagón El 0M Pentagón Jr. Zaius
ส่วนสูง: 5 ฟุต 11 นิ้ว (180 เซนติเมตร)
น้ำหนัก: 207 ปอนด์ (94 กิโลกรัม)
มาจาก: Ecatepec, Mexico Mexico City, Mexico Xalapa, Veracruz, Mexico
ฝึกหัดโดย: Gran Apache Skayde
เปิดตัว: August 7, 2004
เพนตากอน จูเนียร์ (อังกฤษ: Pentagón Jr.) เป็นนักมวยปล้ำสายลูชาดอร์ เอ็นมาสชาร์โด้ (นักมวยปล้ำสวมหน้ากาก) ชาวแม็กซิกันที่รู้จักกันดีในสมาคม ลูชาอันเดอร์กราวน์ (ในชื่อ เพนตากอน ดาร์ก) เป็นแชมป์โลกลูชาอันเดอร์กราวน์ 2 สมัย ,อิมแพ็ค เรสต์ลิง เป็นแชมป์โลกอิมแพ็ค 1 สมัย ,ลูชาลิเบรตริเปลอาเวิลด์ไวด์ (AAA) และ Consejo Mundial de Lucha Libre (CMLL) นอกจากนี้เขายังปล้ำแถวเม็กซิโกใน เดอะแครชลูชาลีเบร ในชื่อ Penta el 0M และในสมาคมอิสระแถวอเมริกา, ในโปรเรสต์ลิงเกร์ริลลา (PWG) เป็นแชมป์โลกแท็กทีม PWG 1 สมัย เขาเป็นนักมวยปล้ำสวมหน้ากากคนแรกที่ได้แชมป์โลกอิมแพ็ค และถือแชมป์โลกอิมแพ็คและแชมป์โลกลูชาอันเดอร์กราวน์พร้อมกัน
เพนตากอน จูเนียร์ เริ่มเป็นที่รู้จักใน AAA ในช่วงระหว่างปี 2010 และ 2017 เป็นอดีตแชมป์ลาตินอเมริกัน AAA ,แชมป์มิกซ์แทกทีม AAA ,แชมป์โลกแท็กทีม AAA และผู้ชนะในRey de Reyes ปี 2016 ในเดือนมกราคม 2017 เขาลาออกจาก AAA และประกาศไปทำงานในสมาคม เดอะแครชลูชาลีเบร และก่อตั้งกลุ่ม La Rebelión ("The Rebellion") พร้อมกับอดีตนักมวยปล้ำอื่นๆจาก AAA ในกลางปี 2018 ถูกประกาศว่า AAA และเพนตากอน จูเนียร์ ได้ตกลงที่จะทำงานร่วมกันอีกครั้ง
แชมป์และรางวัลทั้งหมด

All Elite Wrestling
AEW World Tag Team Championship (1 time) – with Rey Fénix
AEW World Trios Championship (1 time) – with Pac and Rey Fénix
AEW World Tag Team Championship Eliminator Tournament (2021) – with Rey Fénix
Dynamite Award (1 time)
Best Tag Team Brawl (2022) – Young Bucks vs Lucha Brothers, Steel Cage Match
AAW Wrestling
AAW Heavyweight Championship (1 time)
AAW Heritage Championship (1 time)
AAW Tag Team Championship (1 time) – with Rey Fénix
Fifth Triple Crown Champion
CBS Sports
Tag Team of the Year (2019) – with Fénix
The Crash Lucha Libre
The Crash Cruiserweight Championship (1 time)
The Crash Tag Team Championship (1 time) – with The King
Fight Club: Pro
Dream Team Invitational (2019) – with Rey Fénix
House of Glory
HOG Tag Team Championship (1 time) – with Fénix
Impact Wrestling
Impact World Championship (1 time)
Impact World Tag Team Championship (1 time) – with Fénix
Impact Year End Awards (2 times)
Finisher of the Year (2018) – Pentagon Driver
Match of the Year (2018) vs. Sami Callihan at Slammiversary XVI
Lucha Libre AAA Worldwide
AAA Latin American Championship (1 time)
AAA World Mixed Tag Team Championship (1 time) – with Sexy Star
AAA World Tag Team Championship (3 times) – with Joe Líder (1) and Fénix (2)
Lucha Fighter (Men 2020)
Rey de Reyes (2016)
Ruleta de la Muerte (2022)
Lucha Libre World Cup: 2023 Men's division – with Laredo Kid and Taurus
Rudo of the Year (2014, 2015)
Wrestler of the Year (2015)
Lucha Maniaks
Lucha Maniaks Tag Team Championship (1 time) – with Rey Fénix
Lucha Underground
Gift of the Gods Championship (1 time)
Lucha Underground Championship (2 times)
Aztec Warfare IV
Mucha Lucha Atlanta
MLA Heavyweight Championship (1 time)
Major League Wrestling
MLW World Tag Team Championship (1 time) – with Rey Fénix
Mexican independent circuit
Mexican Strong Style Championship (1 time)
WCW Intercontinental Championship (1 time)
Perros del Mal Producciones
Perros del Mal Light Heavyweight Championship (2 times)
PCW Ultra
PCW Heavyweight Championship (2 times)
Pro Wrestling Guerrilla
PWG World Tag Team Championship (1 time) – with Rey Fénix
Pro Wrestling Illustrated
Ranked No. 28 of the top 500 singles wrestlers in the PWI 500 in 2019
Ring of Honor
ROH World Tag Team Championship (1 time) – with Rey Fénix
Robles Promotions
Robles Heavyweight Championship (1 time)
Wrestling Alliance Revolution
WAR World Tag Team Championship (1 time) – with Rey Fénix
Wrestling Superstar
Wrestling Superstar World Submission Lucha Championship (1 time)
Xtreme Mexican Wrestling
XMW Tag Team Championship (1 time) – with Fénix
Wrestling Observer Newsletter
Tag Team of The Year (2019) – with Rey Fénix
Pro Wrestling Match of the Year (2021) – with Rey Fénix vs. the Young Bucks at All Out
แมตช์ที่มีสิ่งต่างๆ เดิมพัน

ดูเพิ่ม: Luchas de Apuestas
| ผู้ชนะ (เดิมพัน) | ผู้แพ้ (เดิมพัน) | สถานที่ | ศึก | วันที่ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Zaius (mask) | Mesalla (championship) | San Cristóbal Ecatepec de Morelos, Mexico State | BJC Show | 000000002009-07-26-000026 กรกฎาคม 2009 |  |
| Sami Callihan (hair) | Pentagón Jr. (championship) | Berwyn, Illinois, U.S. | Jim Lynam Memorial Tournament - Day 2 | 000000002016-10-08-00008 ตุลาคม 2016 |  |
| Pentagón Jr. (mask) | Sami Callihan (hair) | Toronto, Ontario, Canada | Slammiversary XVI | 000000002018-07-22-000022 กรกฎาคม 2018 |  |
โรคจุดภาพชัดของจอตาเสื่อม

| โรคจุดภาพชัดของจอตาเสื่อม (Macular degeneration) |
| --- | --- |
ชื่ออื่น: จุดภาพชัดเสื่อมเนื่องกับอายุ (Age-related macular degeneration)

ภาพจอตาซึ่งแสดงจุดภาพชัดเสื่อมเนื่องกับอายุระยะกลาง
สาขาวิชา: จักษุวิทยา
อาการ: มองไม่ชัดหรือมองไม่เห็นที่กลางลานสายตา
ภาวะแทรกซ้อน: การเห็นภาพหลอน
การตั้งต้น: ผู้มีอายุ
ประเภท: ระยะต้น ระยะกลาง ระยะปลาย
สาเหตุ: ความเสียหายที่จุดภาพชัด (macula) ในจอตา
ปัจจัยเสี่ยง: กรรมพันธุ์ การสูบบุหรี่
วิธีวินิจฉัย: การตรวจตา
การป้องกัน: ออกกำลังกาย ทานอาหารให้ถูกสุขภาพ ไม่สูบบุหรี่
การรักษา: ฉีดยา Anti-VEGF เข้าในตา, ยิงเลเซอร์ (laser coagulation), photodynamic therapy
ความชุก: 6.5 ล้านคน (2015)
โรคจุดภาพชัดของจอตาเสื่อม
(อังกฤษ: macular degeneration) 
หรือ โรคจุดภาพชัดของจอตาเสื่อมในผู้สูงอายุ
(อังกฤษ: age-related macular degeneration ตัวย่อ AMD, ARMD) เป็นโรคที่ทำให้มองไม่ชัดหรือมองไม่เห็นที่กลางลานสายตา
เริ่มแรกสุดบ่อยครั้งจะไม่มีอาการอะไร ๆ
แต่เมื่อเวลาผ่านไป บางคนจะมองเห็นแย่ลงเรื่อย ๆ ที่ตาข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง
แม้จะไม่ทำให้ตาบอดโดยสิ้นเชิง การมองไม่เห็นในส่วนกลางก็จะทำให้กิจกรรมในชีวิตต่าง ๆ ทำได้ยากรวมทั้งจำหน้าคน ขับรถ อ่านหนังสือเป็นต้น
การเห็นภาพหลอนอาจเกิดขึ้นโดยไม่ใช่เป็นส่วนของโรคจิต
จุดภาพชัดเสื่อมปกติจะเกิดกับคนสูงอายุ
ปัจจัยทางพันธุกรรมและการสูบบุหรี่ก็มีผลด้วย
เป็นอาการเนื่องกับความเสียหายต่อจุดภาพชัด (macula) ที่จอตา
การวินิจฉัยทำได้ด้วยการตรวจตา
ความรุนแรงของอาการจะแบ่งออกเป็นระยะต้น ระยะกลาง และระยะปลาย
ระยะปลายยังแบ่งออกเป็นแบบแห้ง (dry) และแบบเปียก (wet) โดยคนไข้ 90% จะเป็นแบบแห้ง
การป้องกันรวมทั้งการออกกำลังกาย ทานอาหารให้ถูกสุขภาพ และไม่สูบบุหรี่
วิตามินต่อต้านอนุมูลอิสระและแร่ธาตุดูเหมือนจะไม่ช่วยป้องกัน
ไม่มีวิธีแก้หรือรักษาการเห็นที่สูญไปแล้ว
ในรูปแบบเปียก การฉีดยาแบบ anti-VEGF (Anti-vascular endothelial growth factor) เข้าที่ตา หรือการรักษาอื่น ๆ ที่สามัญน้อยกว่ารวมทั้งการยิงเลเซอร์ (laser coagulation) หรือ photodynamic therapy อาจช่วยให้ตาเสื่อมช้าลง
อาหารเสริมรวมทั้งวิตามินและแร่ธาตุสำหรับคนไข้ที่มีโรคอาจช่วยชะลอความเสื่อมด้วย
ในปี 2015 โรคนี้มีผลต่อคนไข้ 6.2 ล้านคนทั่วโลก
ในปี 2013 มันเป็นเหตุให้ตาบอดเป็นอันดับสี่หลังต้อกระจก การเกิดก่อนกำหนด และต้อหิน
มันเกิดบ่อยที่สุดในผู้มีอายุเกิน 50 ปีในสหรัฐอเมริกา และเป็นเหตุเสียการเห็นซึ่งสามัญที่สุดในคนกลุ่มอายุนี้
คนประมาณ 0.4% ระหว่างอายุ 50-60 ปีมีโรคนี้ เทียบกับ 0.7% ของคนอายุ 60-70 ปี, 2.3% ของคนอายุ 70-80 ปี, และ 12% ของคนอายุเกิน 80 ปี
พื้นเพ

ปัจจุบัน คนราว 285 ล้านคนทั่วโลกมีปัญหาในการมองเห็น โดยร้อยละ 90 อยู่ในประเทศกำลังพัฒนา
ซึ่งไม่มีระบบบริการสนับสนุนที่ดีพอจะให้คนเหล่านี้ใช้ชีวิตได้โดยสะดวก เหตุการตาบอดในลำดับต้น ๆ คือโรคทางตา ซึ่งป้องกันและรักษาให้หายได้ก่อนจะลุกลามจนตาบอดสนิท เช่น ต้อกระจก ต้อหิน ภาวะะความผิดปกติของกระจกตา รวมทั้ง โรคจุดภาพชัดของจอตาเสื่อมในผู้สูงอายุแบบมีหลอดเลือดงอกผิดปกติเป็นต้น
ตามีส่วนรับภาพที่เรียกว่า จอตา ซึ่งรับสัญญาณแสงแล้วส่งผ่านไปยังสมองเพื่อแปลเป็นภาพ บริเวณนี้มีจุดรับภาพซึ่งสำคัญต่อการเห็นชัดที่กลางจอตามากที่สุด ซึ่งเรียกว่า จุดภาพชัดของจอตา (macula) หากมีความผิดปกติเกิดขึ้นแก่จุดภาพชัดจอตา ก็จะทำให้มองภาพส่วนกลางไม่ชัด คล้ายกับมีจุดดำบังอยู่ตรงกลาง หรือเห็นภาพบิดเบี้ยว
โรคจุดภาพชัดจอตาเสื่อมเป็นโรคตาหนึ่งใน 4 อันดับแรกที่ทำให้ประชากรไทยตาบอด ทุกปี ผู้สูงอายุเกือบ 3 หมื่นคนจะมีปัญหาการมองเห็นเพราะโรคจุดภาพชัดเสื่อมแบบมีหลอดเลือดงอกผิดปกติ (neovascular AMD)
เมื่อประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ พร้อมกับการขยายตัวของโรคไม่ติดต่อแบบเรื้อรัง ก็อาจทำให้ผู้สูงอายุซึ่งเห็นผิดปกติมีมากขึ้น
อาการ

อาการของจุดภาพชัดเสื่อมรวมทั้ง
เห็นบิดเบี้ยวในรูปแบบของ metamorphopsia ที่ตะแกรงเส้นตรงจะปรากฏเป็นรูปคลื่น และบางส่วนของตะแกรงอาจดูเหมือนเปล่า ๆ คนไข้อาจเริ่มสังเกตเห็นเมื่อมองสิ่งต่าง ๆ รวมทั้งม่านตะแกรงหรือเสาเมื่อกำลังขับรถ และก็อาจมีดวงมืด (scotoma) ตรงกลางตาด้วย คือเห็นเป็นเงาหรือมองไม่เห็นเป็นบางส่วน
ฟื้นเห็นภาพได้ช้ากว่าเมื่อมองแสงสว่าง (photostress test)
มองเห็นภาพชัดลดลงอย่างชะงัด (2 ระดับหรือมากกว่านั้น) เช่น จาก 20/20 เหลือแค่ 20/80
เห็นมัวลงหรือไม่ชัด - ผู้ที่มีจุดภาพชัดเสื่อมแบบไม่ไหลซึม (nonexudative)/แบบแห้ง อาจไม่มีอาการหรือเสียการเห็นตรงกลางอย่างค่อยเป็นค่อยไป เทียบกับผู้ที่มีจุดภาพชัดเสื่อมแบบไหลซึม (exudative)/แบบเปียก ผู้จะเสียการเห็นอย่างรวดเร็ว (ซึ่งบ่อยครั้งมีเหตุจากการรั่วของเส้นเลือดที่ผิดปกติ)
มีปัญหาแยกแยะสี โดยเฉพาะสีเข้มจากสีเข้ม และสีอ่อนจากสีอ่อน
เสียความไวต่อความเปรียบต่าง
จุดภาพชัดเสื่อมโดยตัวเองจะไม่ทำให้ตาบอดหมด
และจริง ๆ แล้ว คนที่บกพร่องทางการเห็นน้อยคนมากที่บอดทั้งหมด
ในกรณีเกือบทั้งหมด จะยังมองเห็นเป็นบางส่วน โดยหลักก็คือรอบ ๆ ส่วนกลาง
อาจมีภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ที่ก่ออาการรุนแรง เช่น โรคหลอดเลือดสมองหรือการบาดเจ็บอย่างรุนแรง ต้อหินที่ไม่รักษาเป็นต้น แต่คนไข้จุดภาพชัดเสื่อมน้อยคนจะเสียการเห็นทั้งหมด
พื้นที่ของจุดภาพชัดจะเป็นส่วนเพียงแค่ 2.1% ของจอตา และที่เหลือ 97.9% (คือลานส่วนรอบ) จะไม่มีผลเนื่องจากโรค
ถึงกระนั้น แม้จุดภาพชัดจะเป็นเพียงแค่ส่วนเล็ก ๆ ของลานสายตา แต่เปลือกสมองส่วนการเห็นเกือบครึ่งก็อุทิศให้เพื่อประมวลข้อมูลที่มาจากจุดภาพชัด
ซึ่งแสดงความสำคัญของจอตาส่วนนี้
การเสียการเห็นตรงกลางสายตาจะมีผลอย่างลึกซึ้งต่อกิจกรรมชีวิตที่ใช้ตา
เช่น การอ่านหนังสือโดยไม่เห็นตรงกลางจะยากมาก
ดังนั้น รูปที่แสดงการเสียการเห็นตรงกลางเนื่องจากจุดภาพชัดเสื่อมด้วยจุดดำจุดหนึ่ง ความจริงไม่สามารถแสดงความเสียหายอย่างรุนแรงที่เกิดขึ้น
ซึ่งสามารถเข้าใจได้โดยเขียนอักษรสูงหกนิ้วบนกระดาษ แล้วพยายามระบุตัวอักษรโดยมองตรงไปข้างหน้าแต่ถือกระดาษเยื้องไปทางข้าง ๆ 
ซึ่งคนโดยมากบอกว่ายาก
ปัจจัยเสี่ยง

อายุ - อายุมากเป็นตัวพยากรณ์ AMD ได้ดีที่สุด โดยเฉพาะเมื่อเกิน 50 ปี
ประวัติครอบครัว
ปัจจัยเสี่ยง > สิ่งแวดล้อมและสไตล์ชีวิต

การสูบยา - การสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงโรค 2-3 เท่าเทียบกับคนที่ไม่สูบ และอาจเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สุดซึ่งเปลี่ยนได้เพื่อป้องกันโรค งานทบทวนงานศึกษาต่าง ๆ ได้พบว่า มี "ความสัมพันธ์ที่มีกำลังระหว่างการสูบบุหรี่ในปัจจุบันกับ AMD... การสูบบุหรี่น่าจะมีผลเป็นพิษต่อจอตา"
ความดันโลหิตสูง - ในงานศึกษา ALIENOR ปี 2013 AMD ระยะต้นและระยะปลายไม่สัมพันธ์กับความดันโลหิตทั้งบนและล่างอย่างสำคัญ หรือกับความดันโลหิตสูง หรือกับการใช้ยาลดความดัน แต่ความดันพัลส์ (pulse pressure คือความต่างระหว่างความดันบนและล่าง) ที่สูงขึ้น สัมพันธ์กับการเพิ่มความเสี่ยงของ AMD ระยะปลาย อย่างสำคัญ
โรคหลอดเลือดแดงแข็ง
คอเลสเตอรอลสูง - อาจเพิ่มความเสี่ยง
โรคอ้วน - โดยเฉพาะที่ท้อง เป็นปัจจัยเสี่ยง โดยเฉพาะสำหรับผู้ชาย
การทานไขมัน - การบริโภคไขมันบางอย่างเป็นจำนวนมากรวมทั้งไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ และกรดไขมันโอเมกา-6 น่าจะมีผลให้เกิด AMD ในขณะที่ไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดียว (monounsaturated fat) อาจช่วยป้องกัน โดยเฉพาะก็คือ กรดไขมันโอเมกา-3 อาจช่วยลดความเสี่ยง AMD
การถูกแดด โดยเฉพาะแสงอาทิตย์ที่มีความยาวคลื่น 400-500 นาโนเมตร แต่หลักฐานก็ไม่ชัดเจนว่า การถูกแดดมีผลต่อการเกิดจุดภาพชัดเสื่อมจริง ๆ หรือไม่ งานปี 2006 ที่มีผู้เข้าร่วม 446 คนพบว่า มันไม่มีผล แต่ก็มีงานวิจัยอื่นที่แสดงว่า แสงในพิสัยที่เห็นได้และมีพลังงานสูงอาจช่วยให้เกิด AMD
ปัจจัยเสี่ยง > กรรมพันธุ์

พี่น้องของคนไข้ AMD มีโอกาสเกิดโรคสูงถึง 3-6 เท่าเทียบกับกลุ่มประชากรทั่วไป
การวิเคราะห์ความเชื่อมโยงของพันธุกรรมได้ระบุยีนต่าง ๆ 5 เซตที่ตำแหน่ง 3 ตำแหน่งในโครโมโซมต่าง ๆ (1, 6 และ 10) ว่าอธิบายความเสี่ยงถึง 50%
ยีนเหล่านีมีบทบาทในการควบคุมการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน กระบวนการอักเสบ และภาวะธำรงดุลในจอตา
เพราะความต่าง ๆ ของยีนเหล่านี้ทำให้เกิดการทำงานผิดปกติแบบต่าง ๆ 
ในระยะยาว นี่มีผลเป็นการสะสมเศษเหลือของเมแทบอลิซึมทั้งภายในเซลล์และนอกเซลล์
ซึ่งมีผลสร้างตำหนิที่จอตาหรือทำให้เส้นเลือดเสีย
มีการตรวจทางกรรมพันธุ์สำหรับยีนเช่นนี้บางอย่าง
แต่ว่า พยาธิกำเนิดของจุดภาพชัดเสื่อม เป็นปฏิสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างพันธุกรรม สิ่งแวดล้อม และการใช้ชีวิต ดังนั้น ปัจจัยทางพันธุกรรมที่ไม่ดีจึงไม่สามารถพยากรณ์อย่างแน่นอนว่าจะมีโรค
ตำแหน่ง 3 โลคัสที่ได้ระบุในยีนต่าง ๆ รวมทั้ง
Complement Factor H (CFH) บนโครโมโซม 1 ที่ตำแหน่ง 1q31.3
HTRA serine peptidase 1/Age Related Maculopathy Susceptibility 2 (HTRA1/ARMS2) บนโครโมโซม 10 ที่ตำแหน่ง 10q26
Complement Factor B/Complement Component 2 (CFB/CC2) บนโครโมโซม 6 ที่ตำแหน่ง 6p21.3
ปัจจัยเสี่ยง > กรรมพันธุ์ > ยีนโดยเฉพาะ ๆ

ภาวะพหุสัณฐานของยีนสำหรับโปรตีนใน complement system คือโปรตีน factor H (CFH), factor B (CFB) และ factor 3 (C3) สัมพันธ์กับความเสี่ยงการเกิด AMD อย่างมีกำลัง โดย CFH มีบทบาทยับยั้งการตอบสนองแบบอักเสบ และการกลายพันธุ์ของ CFH (Y402H) จะลดสมรรถภาพการควบคุม complement system ที่ผิวร่างกายส่วนสำคัญ ๆ รวมทั้งจอตา ซึ่งทำให้การตอบสนองแบบอักเสบเพิ่มขึ้นที่จุดภาพชัด ส่วนการไม่มียีน complement factor H-related genes คือ R3 และ R1 จะช่วยป้องกัน AMD งานวิจัยสองงานที่เป็นอิสระจากกันในปี 2007 แสดงว่า การกลายพันธุ์อย่างหนึ่งที่สามัญ คือ Arg80Gly ในยีน C3 ซึ่งเป็นโปรตีนหลักของ complement system สัมพันธ์อย่างมีกำลังกับการเกิด AMD นักวิจัยของทั้งสองงานมีความเห็นว่า นี่แสดงอิทธิพลของวิถีการทำงานใน complement system ในพยาธิกำเนิดของโรคนี้
งานวิจัยปี 2006 อีกสองงาน ได้ระบุยีนอีกยีนหนึ่งที่สัมพันธ์กับการเกิดโรค คือ HTRA1 ซึ่งเข้ารหัสเอนไซม์ที่ร่างกายหลั่งคือ serine protease
การกลายพันธุ์ 6 แบบของยีน SERPING1 สัมพันธ์กับ AMD การกลายพันธุ์ของยีนนี้ยังสามารถเป็นเหตุให้เกิดโรค hereditary angioedema (การบวมอย่างรุนแรงที่ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายเพราะกรรมพันธุ์)
การกลายพันธุ์ของ Fibulin-5 (FBLN5) เป็นโรคที่มีน้อยซึ่งเกิดจากความบกพร่องทางพันธุกรรมของยีน fibulin-5 ในรูปแบบยีนออโตโซมแบบเด่น งานวิจัยปี 2004 ที่ตรวจคัดคนไข้ AMD 402 คนได้แสดงสหสัมพันธ์ที่สำคัญทางสถิติระหว่างการกลายพันธุ์ของยีน fibulin-5 และการเกิดโรค
ปัจจัยเสี่ยง > กรรมพันธุ์ > ยีนเนื่องกับไมโทคอนเดรีย

ภาวะพหุสัณฐานของยีนเนื่องกับไมโทคอนเดรีย
เช่นในโมเลกุล MT-ND2 จะเป็นตัวพยากรณ์ AMD แบบเปียก
พยาธิสรีรวิทยา

พยาธิกำเนิดของจุดภาพชัดเสื่อมเนื่องกับอายุยังไม่ชัดเจน แม้จะมีทฤษฎีต่าง ๆ รวมทั้ง oxidative stress, การทำงานผิดปกติของไมโทคอนเดรีย, และกระบวนการอักเสบต่าง ๆ
ความไม่สมดุลระหว่างการเกิดกับการกำจัดองค์ประกอบของเซลล์ที่เสียหาย ทำให้สะสมผลิตผลที่มีผลลบ เช่น lipofuscin ภายในเซลล์ และ drusen นอกเซลล์
การฝ่อระยะเริ่มต้น (incipient atrophy) จะปรากฏเป็นบริเวณของ Retinal pigment epithelium (RPE) ที่บางลดหรือซีดลง โดยเกิดก่อนการฝ่อแบบ geographic atrophy ในระยะต้น ๆ ของ AMD
ในระยะหลัง ๆ ของโรค RPE ที่ฝ่อเป็น geographic atrophy และ/หรือเกิดเส้นเลือดงอกผิดปกติ (neovascularization) จะมีผลให้เซลล์รับแสงตายและให้เสียการเห็นตรงกลาง
ในโรคแบบแห้ง เศษเหลือขององค์ประกอบเซลล์ที่เรียกว่า drusen จะสะสมในชั้นระหว่างจอตากับคอรอยด์ ซึ่งทำให้จอตาฝ่อหรือเกิดตำหนิ (scarring)
ในโรคแบบเปียกซึ่งรุนแรงกว่า เส้นเลือดจะงอกขึ้นจากคอรอยด์ (neovascularization) ใต้จอตาซึ่งสามารถรั่วให้น้ำหรือเลือดซึมออก
งานวิจัยต้น ๆ พบตัวสื่อภูมิคุ้มกัน (immune mediator) มากใน drusen
complement factor H (CFH) เป็นสารยับยั้งที่สำคัญในลำดับการเกิดการอักเสบ (inflammatory cascade) เช่นนี้ และภาวะพหุสัณฐานที่สัมพันธ์กับโรคในยีน CFH จะสัมพันธ์อย่างมีกำลังกับ AMD
ดังนั้น จึงมีการเสนอแบบจำลองทางพยาธิสรีรวิทยาเนื่องกับการทำงานของ complement system ในระดับต่ำอย่างเรื้อรัง และการอักเสบในจุดภาพชัด
ทฤษฎีนี้ได้การยืนยันเมื่อค้นพบภาวะพหุสัณฐานที่สัมพันธ์กับโรคในองค์ประกอบอื่น ๆ ในลำดับการทำงานของ complement system รวมทั้ง complement component 3 (C3)
ตัวพยากรณ์ที่มีกำลังของ AMD พบอยู่ที่โครโมโซมโลคัส 10q26 คือ LOC 387715
ภาวะพหุสัณฐานเนื่องจากการแทรก/การลบที่ตำแหน่งนี้ จะลดการแสดงออกของยีน ARMS2
โดยทำให้ mRNA ของมันไม่เสถียรผ่านการลบส่วน polyadenylation signal
โปรตีน ARMS2 อาจเกิดในไมโทคอนเดรียและมีบทบาทในเมแทบอลิซึมเกี่ยวกับพลังงาน แม้รายละเอียดการทำงานของมันยังจะไม่ชัดเจน
ยีนส่อความเสี่ยงว่าโรคจะเป็นเพิ่มรวมทั้ง tissue inhibitor of metalloproteinase 3 (TIMP3) ซึ่งอาจแสดงว่า เมแทบอลิซึมของเมทริกซ์นอกเซลล์ (extracellular matrix) มีบทบาทในการก้าวหน้าของโรค
ความต่าง ๆ ของยีนที่สร้างหรือสลายคอเลสเตอรอล เช่น hepatic lipase, cholesterol ester transferase, lipoprotein lipase และ ATP-binding cassette A1 จะสัมพันธ์กับการก้าวหน้าของโรค
และตัวบ่งโรคระยะต้น คือ drusen ก็สมบูรณ์ไปด้วยคอเลสเตอรอล ซึ่งแสดงความสมเหตุสมผลอย่างเผิน ๆ กับความสัมพันธ์ที่พบในงานศึกษาทั่วทั้งจีโนมต่าง ๆ