stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เตตราโครมาซี
ตัวอย่าง > ปลา

ปลาทอง  (Carassius auratus auratus) 
และปลาม้าลาย  (Danio rerio)
เป็นตัวอย่างของ tetrachromat ที่มีเซลล์รูปกรวยไวต่อสีแดง  สีเขียว  สีน้ำเงิน  และแสงอัลตราไวโอเลต
ตัวอย่าง > นก

นกบางสปีชีส์เช่น  Taeniopygia guttata  (อังกฤษ: Zebra Finch  เป็นนกวงศ์นกกระติ๊ด)  และนกวงศ์นกพิราบและนกเขา สามารถใช้แสงอัลตราไวโอเลตที่มีความยาวคลื่น 300–400 nm ในการเห็นเพื่อประโยชน์ในการเลือกคู่และการหาอาหาร 
เช่น  นกที่มีขนและผิวหนังที่มีสีอัลตราไวโอเลตมักจะได้รับเลือกเป็นคู่ 
ตาปกติของนกจะตอบสนองต่อความยาวคลื่นที่  300–700 nm
ซึ่งตรงกับความถี่ประมาณ 430–1,000 เทระเฮิรตซ์
ตัวอย่าง > แมลง

แมลงที่กำลังหาอาหารมีความสามารถในการเห็นแสงสะท้อนจากดอกไม้มีความยาวคลื่นประมาณ 300–700 nm
เนื่องจากการถ่ายโอนเรณู  (Pollination) ในระหว่างแมลงและพืชดอกไม้เป็นความสัมพันธ์แบบพึ่งพากัน  จึงมีการวิวัฒนาการร่วมกันระหว่างแมลงที่หาอาหารและพืชโดยการเพิ่มช่วงความยาวคลื่นในการเห็นของแมลง  และในการสะท้อนแสง  (คือสี)  ของดอกไม้ 
Directional selection (แปลว่า  การคัดเลือกมีทิศทางเดียว) ทำให้พืชมีการแสดงสีต่าง ๆ เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทั่งเข้าไปในระดับสีอัลตราไวโอเลต  ซึ่งดึงดูดสัตว์ที่เป็นพาหะถ่ายเรณูในระดับสูงยิ่ง ๆ ขึ้นไป
พาหะถ่ายเรณูบางประเภทอาจจะใช้การเห็นสีแบบ  tetrachromatic  เพื่อเพิ่มและรักษาความสำเร็จในการหาอาหารในระดับที่สูงกว่าคู่แข็งที่มีการเห็นแบบ trichromatic (คือแบบมีเซลล์รูปกรวยแค่  3  ประเภท) ผึ้งเป็นพาหะถ่ายเรณูที่มองเห็นแสงอัลตราไวโอเลต แต่มีการเห็นสีแบบ trichromatic เพราะมีเซลล์รูปกรวยเพียงสามเซลล์ ซึ่งแต่ละเซลล์ไวต่อสีอัลตราไวโอเลต สีเขียว และสีน้ำเงิน
ดูเพิ่ม

ภาวะขยายความรู้สึกจากกาย
ซูเปอร์เทสเตอร์ (ผู้ที่มีความสามารถรับรู้รสดีกว่าคนอื่น)
แหล่งข้อมูลอื่น

Thompson, Evan (2000) . "Comparative color vision: Quality space and visual ecology." In Steven Davis (Ed.), Color Perception: Philosophical, Psychological, Artistic and Computational Perspectives, pp. 163–186. Oxford: Oxford University Press.
Looking for Madam Tetrachromat เก็บถาวร 2013-11-05 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน By Glenn Zorpette. Red Herring magazine, 1 พฤศจิกายน 2000
"Exploring the fourth dimension", University of Bristol School of Biological Sciences, 20 มีนาคม 2009, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2008
Colors - The Perfect Yellow  By Radiolab, 21 May 2012 (Explores tetrachromacy in humans)
Gabriele Jordan; และคณะ (12 สิงหาคม 2010). The dimensionality of color vision in carriers of anomalous trichromacy. Journal of Vision.
Murphy, Cheryl, "Well I'll BEE... Bee Sees UV" Tetrachromatic vision in bees, คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 4 มีนาคม 2016
วิกิพจนานุกรม
ชีบาฟามส์

ที่ตั้งของชีบาฟามส์
ชีบาฟามส์ (อาหรับ: مزارع شبعا, Mazāri' Šib‘ā; ฮีบรู: חוות שבעא, Havot Sheba‘a or הר דוב, Har Dov) เป็นพื้นที่ขนาดเล็กที่ตั้งอยู่พรมแดนเลบานอน–ซีเรีย และที่ราบสูงโกลันที่อิสราเอลยึดครอง ชีบาฟามส์เป็นชื่อฟาร์มที่ตามประวัติศาสตร์เชื่อว่าเป็นของชาวเมืองชีบาในเลบานอน มีความยาว 11 กิโลเมตร กว้าง 2.5 กิโลเมตร ทั้งศาสนาอิสลามและศาสนายูดายถือว่าภูเขาเบตาริม (มะกอม อีบราฮิม อัลเคาะลีลในภาษาอาหรับ หรือมาคอม ฮาเบตาริมในภาษาฮีบรู) ในชีบาฟามส์เป็นสถานที่ที่พระเป็นเจ้าปรากฏต่ออับราฮัม และประกาศว่าอับราฮัมและวงศ์วานของเขาจะได้รับดินแดนแห่งอิสราเอล
ปัจจุบันชีบาฟามส์เป็นพื้นที่พิพาท ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผลจากความล้มเหลวในการบริหารซีเรียและเลบานอนในอาณัติของฝรั่งเศส และความไม่เห็นพ้องในการปักปันเขตแดนระหว่างรัฐบาลเลบานอนกับซีเรีย เอกสารจากคริสต์ทศวรรษ 1920 และ 1930 ชี้ว่าผู้อาศัยจ่ายภาษีให้รัฐบาลเลบานอน อย่างไรก็ตามชีบาฟามส์อยู่ใต้อำนาจของซีเรีย โดยพฤตินัย ช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1950 จนถึงการยึดครองที่ราบสูงโกลันของอิสราเอลในสงครามหกวัน ค.ศ. 1978 อิสราเอลบุกครองและยึดเลบานอนตอนใต้ ก่อนจะผนวกชีบาฟามส์และที่ราบสูงโกลันในค.ศ. 1981
ชีบาฟามส์เป็นชนวนความขัดแย้งตั้งแต่อิสราเอลถอนกำลังจากเลบานอนในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2000 ฮิซบุลลอฮ์ องค์กรติดอาวุธที่ต่อต้านการบุกครองเลบานอนของอิสราเอลอ้างว่าการถอนกำลังยังไม่สมบูรณ์เนื่องจากชีบาฟามส์เป็นของเลบานอน ไม่ใช่ของซีเรีย หลังอิสราเอลถอนกำลัง เลขาธิการสหประชาชาติออกแถลงการณ์เสนอให้ชีบาฟามส์เป็นพื้นที่ปฏิบัติการของกองกำลังเฉพาะกาลสหประชาชาติในเลบานอน (UNIFIL) ในแถลงการณ์นี้ยังระบุถึงข้อพิพาท โดยสหประชาชาติทำการศึกษาแผนที่ 81 ฉบับก่อนได้ข้อสรุปว่าไม่พบหลักฐานว่าฟาร์มที่ถูกทิ้งร้างเป็นของเลบานอน แต่เสนอให้คงเขตแดนที่มีอยู่ของกองกำลังสังเกตการณ์การถอนกำลังแห่งสหประชาชาติ (UNDOF) ในซีเรีย ซึ่งรวมถึงชีบาฟามส์ตั้งแต่ ค.ศ. 1967 เพื่อไม่สร้างความเอนเอียงต่อความตกลงระหว่างซีเรียและเลบานอนในอนาคต
ความขัดแย้งระดับต่ำดำเนินในชีบาฟามส์ระหว่างค.ศ. 2000–2006 และต้นค.ศ. 2015 เดือนสิงหาคม ค.ศ. 2008 มีชาล สุเลมาน ประธานาธิบดีเลบานอนกล่าวว่า "การนับถอยหลังสู่การปลดปล่อยดินแดนของเราทั้งหมดได้เริ่มขึ้นแล้ว และวันนี้ผมขอยืนยันว่าจะใช้ทุกวิธีอันชอบธรรมที่มีในการบรรลุเป้าหมายนี้"
เอ็นเอ๊กซ์ที แชมเปียนชิพ

เอ็นเอ๊กซ์ที แชมเปียนชิพ (NXT Championship) เป็นตำแหน่งแชมป์หลักของNXT สมาคมย่อยของWWE ก่อตั้งขึ้นเมื่อ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 2012 แทนตำแหน่งแชมป์เอฟซีดับเบิลยู ฟลอริดา เฮฟวี่เวท แชมเปี้ยนชิพที่ยุบไป
ประวัติการครองแชมป์ NXT > ทัวร์นาเม้นท์เพื่อหาแชมป์ NXT คนแรก

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | Quarter-finals | Quarter-finals | Quarter-finals |  |  | Semi-finals | Semi-finals | Semi-finals |  |  | Final | Final | Final |
 
|   |  Richie Steamboat |  Richie Steamboat | Pin |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  Leo Kruger |  Leo Kruger |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  Leo Kruger |  Leo Kruger |   |   |   |  Richie Steamboat |  Richie Steamboat |   |   |  |  |  |  |
|  |  |  |  |   |   |  Richie Steamboat |  Richie Steamboat |   |   |  |  |  |  |
|  |  |  |  |   |   |  Jinder Mahal |  Jinder Mahal | Sub |   |  |  |  |  |
|  |  Jinder Mahal |  Jinder Mahal | Sub |   |   |  Jinder Mahal |  Jinder Mahal | Sub |   |  |  |  |  |
|  |  Jinder Mahal |  Jinder Mahal | Sub |   |  |  |  |  |   |  |  |  |  |
|   |  Bo Dallas |  Bo Dallas |   |   |  |  |  |  |   |  |  |  |  |
|  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  Jinder Mahal |  Jinder Mahal |   |
|  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  Seth Rollins |  Seth Rollins | Pin |
|   |  Seth Rollins |  Seth Rollins | Pin |   |  |  |  |  |   |  |  |  |  |
|  |  Drew McIntyre |  Drew McIntyre |   |   |  |  |  |  |   |  |  |  |  |
|  |  Drew McIntyre |  Drew McIntyre |   |   |   |  Seth Rollins |  Seth Rollins | Pin |   |  |  |  |  |
|  |  |  |  |   |   |  Seth Rollins |  Seth Rollins | Pin |   |  |  |  |  |
|  |  |  |  |   |   |  Michael McGillicutty |  Michael McGillicutty |   |   |  |  |  |  |
|  |  Michael McGillicutty |  Michael McGillicutty | Pin |   |   |  Michael McGillicutty |  Michael McGillicutty |   |   |  |  |  |  |
|  |  Michael McGillicutty |  Michael McGillicutty | Pin |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   |  Justin Gabriel |  Justin Gabriel |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
สถิติในการครองแชมป์เอ็นเอ๊กซ์ที

As of ธันวาคม 8, 2024.
| --- | --- |
+: เป็นแชมป์คนปัจจุบัน

| ลำดับ | รายชื่อนักมวยปล้ำ | สมัยที่ครอง | ระยะเวลาวันที่ครอง | ระยะเวลาวันที่ครอง บันทึกโดย WWE |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Bálor, FinnFinn Bálor | 2 | 504 | 504 |
| 2 | Cole, AdamAdam Cole | 1 | 396 | 403 |
| 3 | Neville, AdrianAdrian Neville | 1 | 287 | 286 |
| 4 | Dallas, BoBo Dallas | 1 | 280 | 260 |
| 5 | Ciampa, TommasoTommaso Ciampa | 1 | 238 | 237 |
| 6 | Roode, BobbyBobby Roode | 1 | 203 | 202 |
| 7 | Langston, Big EBig E Langston | 1 | 168 | 153 |
| 8 | Nakamura, ShinsukeShinsuke Nakamura | 2 | 147 | 147 |
| 9 | Owens, KevinKevin Owens | 1 | 143 | 142 |
| 10 | "Cien" Almas, AndradeAndrade "Cien" Almas | 1 | 140 | 139 |
| 11 | Samoa Joe | 2 | 135 | 134 |
| 12 | Rollins, SethSeth Rollins | 1 | 133 | 133 |
| 13 | Black, AleisterAleister Black | 1 | 102 | 108 |
| 14 | McIntyre, DrewDrew McIntyre | 1 | 91 | 91 |
| 15 | Zayn, SamiSami Zayn | 1 | 62 | 62 |
| 16 | Gargano, JohnnyJohnny Gargano | 1 | 57 | 57 |
| 17 | Lee, KeithKeith Lee | 1 | 52 | 44 |
| 18 | Karrion Kross † | 2 | ข้อผิดพลาดนิพจน์: มีตัวดำเนินการ < ซึ่งไม่ควรมี+ | ข้อผิดพลาดนิพจน์: มีตัวดำเนินการ < ซึ่งไม่ควรมี+ |
ดูเพิ่ม

ดับเบิลยูดับเบิลยูอีเอ็นเอ็กซ์ที
เอ็นเอ๊กซ์ที เรสต์ลิง
การจัดการทาลัสซีเมีย

สำหรับทาลัสซีเมียอย่างอ่อน คนไข้ที่มีลักษณะสืบสายพันธุ์ (trait) ไม่จำเป็นต้องรักษาหรือดูแลหลังจากได้วินิจฉัยแล้ว แต่คนไข้ทาลัสซีเมียแบบบีตาควรทราบว่า สภาพของตนสามารถวินิจฉัยผิดว่าเป็นภาวะเลือดจางเหตุขาดธาตุเหล็กซึ่งสามัญได้ และควรปฏิเสธการรักษาแบบลองยาเสริมเหล็ก (iron supplement) แม้ว่าการขาดธาตุเหล็กอาจเกิดขึ้นได้เมื่อตั้งครรภ์หรือมีเลือดออกเรื้อรัง เมื่อมีครอบครัว ควรปรึกษาแพทย์เรื่องโรคทางพันธุกรรมทุกอย่าง โดยเฉพาะถ้าลูกเสี่ยงมีโรคแบบรุนแรงที่ป้องกันได้
สำหรับทาลัสซีเมียอย่างรุนแรง คนไข้ต้องรักษา การถ่ายเลือดเป็นการรักษาที่ช่วยยืดชีวิตเป็นอย่างแรก
ยา

คนไข้ทาลัสซีเมียจะค่อย ๆ สะสมธาตุเหล็กเกินในร่างกาย
การสะสมอาจจะเป็นเพราะโรคเอง จากเฮโมโกลบินผิดปกติที่ไม่รวมเหล็กเข้าในโครงสร้างอย่างสมควร หรืออาจจะเป็นเพราะการถ่ายเลือดหลายครั้งที่ได้
การมีภาวะเหล็กเกินสร้างปัญหาทางเคมี-ชีวภาพหลายอย่าง
สารสำคัญสองอย่างที่ขนส่งและเก็บธาตุเหล็กในร่างกายก็คือ ferritin และ transferrin.  
ferritin เป็นโปรตีนในเซลล์ที่ยึดกับเหล็ก (II) แล้วเก็บเป็นเหล็ก (III) โดยปล่อยออกในเลือดเมื่อจำเป็น
ส่วน transferrin เป็นโปรตีนยึดเหล็กที่อยู่ในน้ำเลือด
มีหน้าที่ขนส่งเหล็กในเลือด โดยให้เหล็กต่อเซลล์ผ่านกระบวนการ endocytosis
โปรตีน transferrin ทำงานเฉพาะกับเหล็ก (III) โดยมีค่าคงตัวสมดุล (equilibrium constant) ที่ 1023 M−1 ที่ค่าพีเอช 7.4
การมีทาลัสซีเมียทำให้มีเหล็กที่ไม่ยึดกับ transferrin ในเลือด เพราะว่า transferrin ที่มีทั้งหมดอิ่มตัว
เหล็กที่เป็นอิสระเช่นนี้เป็นพิษต่อร่างกาย เพราะว่ามันเร่งปฏิกิริยาให้เกิดอนุมูลอิสระไฮดรอกซิล (free hydroxyl radical)
อนุมูลที่ว่านี้สามารถทำลายไขมันผ่านกระบวนการ lipid peroxidation ต่อออร์แกเนลล์ของเซลล์รวมทั้งไลโซโซม ไมโทคอนเดรีย และเยื่อหุ้ม sarcoplasm ในกล้ามเนื้อ
lipid peroxide ที่เป็นผลสามารถปฏิสัมพันธ์กับโมเลกุลอื่น ๆ โดยเชื่อมโยงข้าม (cross link) และดังนั้น จึงเป็นเหตุให้ส่วนต่าง ๆ เหล่านี้ทำงานได้ไม่ดี หรือไม่ได้เลย
ภาวะเหล็กเกินสามารถรักษาได้ด้วยการรักษาโดยคีเลชัน (chelation therapy) ซึ่งเป็นกระบวนการกำจัดเหล็กโดยยา deferoxamine, deferiprone, และ deferasirox เป็นยากำจัดเหล็กที่ใช้อย่างสามัญที่สุด
ยา > Deferoxamine > โครงสร้างและการทำงาน

ยา deferoxamine หรือที่เรียกว่า desferoxamine B และ DFO-B เป็นกรด trihydroxamic ที่ผลิตจาก actinobacteria พันธุ์ Streptomyces pilosus
เป็นยาซึ่งยึดกับเหล็ก ลดพิษที่เร่งปฏิกิริยาโดยเหล็กที่เป็นอิสระ และยังลดการเก็บสะสมเหล็กภายในเนื้อเยื่อต่าง ๆ
โดยทำงานเป็นลิแกนด์เกาะกับเหล็กแบบ hexadentate คือยึดกับจุดพันธะทั้ง 6 ของเหล็กที่ไม่ได้ยึดกับ transferrin ซึ่งทำให้เหล็กหมดฤทธิ์
แต่ยาก็ทำงานเฉพาะเจาะจงที่สุดกับ Fe3+ โดยยึดกับมันผ่านออกซิเจนที่อยู่ในกลุ่มไฮดรอกซิลและ carbonyl ของยา รวมกันเป็นโครงสร้างที่เรียกว่า ferrioxamine
สารประกอบยา+เหล็กเช่นนี้โดยมากขับออกทางไตเพราะละลายน้ำได้
ประมาณ 1/3 ของสารประกอบก็ขับออกทางอุจจาระผ่านน้ำดีด้วย
ยา > Deferoxamine > การให้ยาและฤทธิ์

deferoxamine ให้โดยฉีดเข้าทางเส้นเลือด ในกล้ามเนื้อ หรือภายใต้ผิวหนัง
ยาทานยังเป็นไปไม่ได้เพราะยาย่อยสลายได้อย่างรวดเร็วโดยเอนไซม์ และดูดซึมได้ไม่ดีผ่านทางเดินอาหาร
วิธีการให้โดยฉีดเป็นจุดอ่อนอย่างหนึ่งเพราะว่าทำให้การรักษามีราคาสูงกว่าและทำให้เจ็บ
แต่ยามีหลักฐานว่ารักษาปัญหาหลายอย่างที่มาจากภาวะเหล็กเกิน
มีผลดีต่อโรคหัวใจที่เกิดจากการสะสมเหล็กในหัวใจ
ช่วยปรับปรุงหน้าที่การทำงานของตับโดยระงับการเกิดพังผืดตับ (hepatic fibrosis) ซึ่งเป็นผลจากการสะสมเหล็กในตับ
มีผลดีต่อการทำงานของระบบต่อมไร้ท่อ และการเจริญเติบโต
ความผิดปกติในต่อมไร้ท่อของคนไข้ทาลัสซีเมียที่มีภาวะเหล็กเกินก็คือ การขัดขวางการผลิต insulin-like growth factor (IGF-1) และทำให้เกิดภาวะการทำงานหย่อนของอวัยวะเพศ (hypogonadism) ซึ่งสภาพทั้งสองล้วนแต่ทำให้โตช้าในช่วงวัยรุ่น
งานศึกษาหนึ่งแสดงว่า คนไข้ 90% ที่รักษาด้วย deferoxamine อย่างสม่ำเสมอตั้งแต่เด็กจะโตอย่างเป็นปกติในช่วงวัยรุ่น แต่ตกไปที่ระดับ 38% สำหรับคนไข้ที่รักษาด้วย deferoxamine ขนาดต่ำ ๆ เริ่มตั้งแต่ช่วงวัยรุ่น
ความผิดปกติทางต่อมไร้ท่ออีกอย่างที่คนไข้เผชิญก็คือโรคเบาหวาน เพราะตับอ่อนมีเหล็กเกินจึงขัดขวางการหลั่งอินซูลิน
งานศึกษาหลายงานแสดงว่า คนไข้ที่รักษาด้วย deferoxamine เป็นประจำมีโอกาสเสี่ยงโรคเบาหวานน้อยกว่า
ยา > Deferoxamine > ผลข้างเคียง

deferoxamine สามารถมีผลเป็นพิษถ้าใช้เกิน 50 มก./กก. ของน้ำหนักร่างกาย
โดยมีผลเป็นการได้ยินและการเห็นที่ผิดปกติ ความเป็นพิษต่อปอด (pulmonary toxicity) ความเป็นพิษต่อระบบประสาท (sensorimotor neurotoxicity) และการทำงานของไตเปลี่ยน
ผลเป็นพิษที่พบโดยมากในเด็กก็คือการไม่สูงขึ้น
ซึ่งอาจเกิดจาก deferoxamine เข้ายึดกับโลหะชนิดอื่น ๆ ที่จำเป็นในการเจริญเติบโต
ยามีค่าคงตัวสัมพรรคภาพ (affinity constant คือ Ka) ที่ 1031 สำหรับ Fe3+, 1014 สำหรับ Cu2+, และ 1010 สำหรับ Zn2+ และดังนั้นอาจจะเข้าจับทองแดงและสังกะสีเมื่อไม่มีเหล็กให้จับ
สังกะสีจำเป็นต่อการทำงานของ metalloenzyme ที่มีบทบาทในการสร้างกระดูก
และการยึดสังกะสีอาจจะทำให้ขาดสังกะสี แล้วทำให้โตช้า ลดการสร้างคอลลาเจน และทำกระบวนการ mineralization ของกระดูกให้เสียหาย
โดยนัยเดียวกัน ทองแดงทำงานเป็น enzyme cofactor ในการสร้างกระดูก
การเข้ายึดทองแดงอาจมีผลเป็นการขาดทองแดงเช่นกัน ทำให้เกิดอาการ metaphyseal cupping (กระดูก metaphysis เป็นรูปถ้วย) และภาวะกระดูกพรุน
ยกตัวอย่างเช่น จะมีคอลลาเจนผิดปกติเกิดขึ้นถ้าขาดทองแดงเพราะเอนไซม์ lysyl oxidase ซึ่งใช้ทองแดงเป็น cofactor และเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาขั้นตอน oxidative deamination ซึ่งสำคัญในการเชื่อมโยงคอลลาเจน ไม่สามารถทำงานได้อย่างปกติ
มีงานศึกษาที่แสดงด้วยว่าแม้ว่าระดับทองแดงและสังกะสีจะไม่ขาดในเลือดของคนไข้ที่รับยา deferoxamine กระดูก metaphysis ก็ยังขาดโลหะ
การขัดขวางการสูงขึ้นของยาอาจจะมาจากการมี deferoxamine สะสมในเนื้อเยื่อและรบกวนเอนไซม์ที่อาศัยเหล็ก และมีบทบาทในการปรับคอลลาเจนแบบ post-translational
คนไข้ที่ได้ยาเสริมวิตามินซีจะสามารถขับเหล็กออกพร้อมกับ deferoxamine ได้ดีขึ้น
เพราะวิตามินซีเพิ่มปริมาณธาตุเหล็กที่ deferoxamine เข้าถึงได้
แต่ว่า การได้ยาวิตามินซีก็สามารถเพิ่มความเป็นพิษของเหล็กได้เพราะสร้างอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้น
ดังนั้น ควรให้วิตามินซีเพียงแค่ 100 มก. 30 นาทีก่อนให้ยา deferoxamine
มีหลักฐานแล้วด้วยว่าการใช้ยา deferoxamine ร่วมกับ deferiprone เพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการคีเลชันโดยเพิ่มการขับเหล็กออกถึงสองเท่า
ยา > Deferiprone > โครงสร้าง

Deferiprone (DFP) เป็น ลิแกนด์เกาะกับเหล็กแบบ bidentate คือเข้ายึดพันธะของเหล็กเพียงสองจุด
ดังนั้น จึงต้องมีโมเลกุลของยา 3 โมเลกุลต่อเหล็กอะตอมหนึ่ง โดยมีโครงสร้างแบบ orthorhombic
DFP ผลิตโดยการสังเคราะห์และมีฤทธิ์เฉพาะเจาะจงต่อเหล็ก (III)
คุณสมบัติของ DFP ที่ทำให้มีประสิทธิภาพเป็นยาก็คือ ละลายน้ำได้ มีมวลโมเลกุลต่ำ (139 Da) ไม่มีขั้ว และละลายในลิพิดได้ (lipophilicity)
คุณสมบัติเหล่านี้ทำให้ยาผ่านเยื่อหุ้มเซลล์เข้าไปในเซลล์ทั่วร่างกายได้ง่าย รวมทั้งส่วนกั้นเลือด-สมอง ช่วยให้สามารถกำจัดเหล็กเกินจากอวัยวะต่าง ๆ ได้
แม้ว่ากลไกการกำจัดเหล็กของ DFP จะยังไม่ชัดเจน คือคาดกันมาก่อนว่า ยาเข้ายึดกับเหล็กโดยการแยกพันธะคาร์บอน-คาร์บอน หรือพันธะคาร์บอน-ออกซิเจนที่อยู่ในยา แต่ว่างานศึกษาในไทยปี 2549 เสนอกลไกหนึ่งที่เป็นไปได้
โดยสรุปว่า กลไกเกิดจากการแยกพันธะคาร์บอน-คาร์บอน เพราะว่าต้องใช้พลังงานน้อยกว่าในการแยก
และพลังงานที่ใช้ในการแยกพันธะพบว่าติดลบ ซึ่งแสดงนัยว่า เป็นกระบวนการเกิดขึ้นเอง (spontaneous process) และเป็นปฏิกิริยาคายพลังงาน (exergonic reaction)
และโครงสร้างของผลิตผลจากกระบวนการนี้คล้ายกับโครงสร้าง 3-มิติ (tertiary structure) ของยาที่ยึดเหล็กแล้ว
ยา > Deferiprone > การให้ยาและฤทธิ์

deferiprone (DFP) เป็นตัวยึดเหล็ก (iron chelator) ที่มีฤทธิ์ทางปาก และดังนั้นจึงใช้ได้ง่ายกว่า deferoxamine มาก
ระดับสารประกอบยาบวกกับเหล็กในเลือดจะถึงระดับสูงสุดหลังจาก 1 ชม. โดยยามีระยะครึ่งชีวิต 160 นาที
สารประกอบยาบวกกับเหล็กจึงขับออกภายใน 3-4 ชม. หลังทาน โดยมากทางปัสสาวะ (90%)
เมื่อเทียบ deferiprone กับ deferoxamine จะพบว่า ทั้งสองมีประสิทธิภาพพอ ๆ กัน
แต่ว่า ยาที่มีลักษณะต่างกันจะเข้าถึงที่สะสมเหล็กต่าง ๆ ได้ต่างกัน
DFP เล็กกว่า deferoxamine และสามารถเข้าไปในเซลล์ได้ง่ายกว่า
อีกอย่างหนึ่ง ที่ระดับพีเอชของเลือด สัมพรรคภาพของ DFP กับเหล็กขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของยา ในระดับความเข้มข้นต่ำ สารประกอบยา+เหล็กจะแยกออก โดยให้เหล็กกับลิแกนต์อื่นที่ต้องการเหล็กเหมือนกัน
ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่อธิบายว่า ทำไม DFP ดูเหมือนจะกระจายจำหน่ายเหล็กไปในร่างกาย
และด้วยเหตุผลเดียวกัน DFP จึงสามารถ "ขนส่ง" เหล็กออกจากเซลล์ไปยังเลือด และให้เหล็กกับ deferoxamine ซึ่งเป็นตัวขับเหล็กออกจากร่างกาย
DFP ยังมีประสิทธิภาพดีกว่า deferoxamine อย่างสำคัญในการรักษาภาวะเหล็กคั่งในกล้ามเนื้อหัวใจ (myocardial siderosis) ในคนไข้ที่มีทาลัสซีเมียใหญ่ (thalassemia major)
คือ เชื่อว่า DFP ปรับการทำงานของไมโทคอนเดรียในหัวใจโดยการกระจายจำหน่ายเหล็กที่ไม่เสถียร (labile) ในเซลล์หัวใจ
คนไข้ทาลัสซีเมียอาจเผชิญกับปัญหาออกซิเดชันในเซลล์สมองเพราะว่าสมองต้องการออกซิเจนมากกว่า แต่มีสารต้านอนุมูลอิสระในระดับที่ต่ำกว่าเพื่อป้องกันกระบวนการออกซิเดชัน
ดังนั้น การมีเหล็กเกินในสมองอาจทำให้เกิดอนุมูลอิสระมากขึ้น
ตัวยึดเหล็กแบบ hexadentate เช่น deferoxamine มีโมเลกุลใหญ่ และดังนั้นมีโอกาสข้ามตัวกั้นเลือด-สมองน้อยกว่า เพื่อจะยึดกับเหล็กที่เกิน
แต่ DFP สามารถทำได้โดยเป็นสารประกอบยา+เหล็กที่ละลายน้ำได้ และสามารถผ่านเข้าเยื่อหุ้มเซลล์ผ่านกระบวนการแพร่ที่ไม่ต้องช่วย
และการต่อยากับน้ำตาลยังอาจเพิ่มการผ่านเข้าตัวกั้นเลือด-สมองได้ เพราะว่า สมองมีตัวช่วยขนส่งน้ำตาลที่สมองต้องใช้ในระดับสูง
ยา > Deferiprone > ผลข้างเคียง

DFP อาจเสี่ยงต่อกระบวนการ glucuronidation ในตับ ซึ่งอาจขับยาถึง 85% ออกจากร่างกายก่อนที่จะเข้ายึดเหล็กได้
ขอบเขตความปลอดภัยของ DFP เข้าใจกันดี โดยมีภาวะแกรนูโลไซต์น้อย (agranulocytosis) เป็นผลข้างเคียงที่หนักที่สุด
แม้ว่า ภาวะนี้จะรายงานในคนไข้น้อยกว่า 2% แต่ก็อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ดังนั้น จึงต้องตรวจตราดูจำนวนเม็ดเลือดขาวในเลือด
ผลข้างเคียงที่หนักน้อยกว่ารวมทั้งอาการในทางเดินอาหาร โดยพบในคนไข้ 33% ในช่วงปีแรกที่ใช้ยา แต่เหลืออยู่เพียง 3% ในปีต่อ ๆ มา,
ปวดในข้อ (arthralgia),
และการขาดสังกะสี ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญโดยเฉพาะในคนไข้โรคเบาหวาน
ยา > Deferasirox > โครงสร้าง

Deferasirox เป็น N-substituted bis-hydroxyphenyl-triazole
และสามารถกำจัดเหล็กจากเลือดโดยใช้โมเลกุลของ deferasirox 2 โมเลกุลเข้ายึดกับเหล็กอะตอมหนึ่ง ซึ่งจะกลายเป็นสารประกอบโคออร์ดิเนชัน Fe-[deferasirox]2
deferasirox ซึ่งเป็นตัวยืดแบบ tridentate จะยึดกับเหล็กโดย 3 พันธะ โดยใช้อะตอมไนโตรเจนหนึ่งอะตอมและอะตอมออกซิเจนอีก 2 อะตอม
ซึ่งมีผลเป็นโครงสร้างแปดด้าน (octahedral) โดยมีเหล็กอยู่ตรงกลาง
สมรรถภาพกำจัดเหล็กของยามาจากขนาดที่เล็ก ซึ่งช่วยให้เข้าถึงเหล็กภายในเลือด และที่น่าสนใจกว่า ภายในเซลล์
นอกจากนั้นแล้ว deferasirox ยังจำเพาะกับ iron (+3) อย่างยิ่ง และดังนั้นการใช้ยาจะไม่ทำให้เสียโลหะสำคัญอื่น ๆ ภายในร่างกาย
ยา > Deferasirox > การใช้ยาและฤทธิ์

deferasirox วางขายใต้ชื่อการค้า Exjade โดยสามัญที่สุด
มีประโยชน์สำคัญเหนือกว่า desferoxamine เพราะสามารถทานได้ ไม่ต้องให้ผ่านเส้นเลือดหรือฉีดเข้าใต้ผิวหนัง
โดยมีระยะครึ่งชีวิต (terminal elimination half life) ที่ 8-16 ชม. ยาอาจทานได้วันละครั้ง
การทานยาที่ขนาด 20 มก./กก. ของน้ำหนักร่างกาย จะพอในคนไข้โดยมากเพื่อดำรง (maintenance) ระดับความเข้มข้นของเหล็กในตับ (liver iron concentration, LIC) ซึ่งปกติจะวัดเป็น มก. ของเหล็ก ต่อกรัมของเนื้อเยื่อตับ
แต่เพื่อลดระดับ LIC อาจจะต้องใช้ยาในขนาดสูงขึ้น
สมรรถภาพของ deferasirox ในการลดระดับ LIC มีหลักฐานมากมาย
งานศึกษาหนึ่งแสดงว่า หลังจากใช้ยา 4-5 ปี ระดับมัชฌิมของ LIC ลดลงจาก 17.4 ± 10.5 mg Fe/g ไปเป็น 9.6 ± 8.0 mg Fe/g
งานศึกษานี้แสดงว่า การรักษาระยะยาวมีผลลดระดับเหล็กอย่างคงยืนสำหรับคนไข้ที่ต้องถ่ายเลือดเพราะเหตุแห่งโรค
ประโยชน์สำคัญอีกอย่างของการใช้ deferasirox แทน desferoxamine ก็คือ งานวิจัยเบื้องต้นไม่พบว่า ยามีผลสำคัญต่อการเจริญเติบโตของคนไข้เด็ก
งานศึกษาปี 2554 พบว่า เด็กที่รักษาเติบโตได้เกือบปกติตลอดระยะ 5 ปีช่วงงานศึกษา
ยา > Deferasirox > ผลข้างเคียง

deferasirox สามารถมีผลข้างเคียงมากมายหลายหลาก
รวมทั้งปวดหัว คลื่นไส้ อาเจียน และปวดในข้อ
มีหลักฐานบ้างว่า มีปัญหาทางเดินอาหารเนื่องจากยา
ยา > Indicaxanthin > โครงสร้าง

indicaxanthin เป็นสีที่ทำมาจากผลของต้นกระบองเพชร และสามารถใช้เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ
การเสริม indicaxanthin พบว่ามีผลป้องกันเม็ดเลือดแดงต่อคนที่มีทาลัสซีเมียแบบบีตา
สารมีโครงสร้างคล้ายกับกรดอะมิโนและชอบทั้งน้ำและลิพิด (amphiphilic) คือ
มันสามารถยึดกับโครงสร้างที่เป็นหัวขั้ว (polar head groups) ของเยื่อหุ้มเซลล์ผ่านปฏิสัมพันธ์ทางไฟฟ้า
แต่ก็สามารถดูดซับ (adsorption) เข้าไปในลิพิดของเซลล์ได้อีกด้วย
เมื่อใส่ indicaxanthin กับเลือดในหลอดของคนไข้ทาลัสซีเมีย ก็พบว่า เซลล์เม็ดเลือดแดงจะเริ่มสะสม indicaxanthin ภายในเซลล์
ยา > Indicaxanthin > หน้าที่

เฮโมโกลบินจะผ่านปฏิกิริยาออกซิเดชันต่อไปนี้ เป็นกระบวนการที่ในที่สุดทำลายเม็ดเลือดแดงโดยปกติธรรมดา
แต่ว่า ปฏิกิริยานี้มีกับคนไข้ทาลัสซีเมียมากกว่า ไม่ใช่เพราะเพียงว่า มีอนุมูลอิสระมากกว่าในเลือดเท่านั้น แต่เม็ดเลือดแดงของคนไข้ยังป้องกันสารอนุมูลอิสระได้จำกัดกว่าอีกด้วย
และ indicaxanthin สามารถลดระดับ perferryl-Hb โดยเปลี่ยนมันกลับเป็น met-Hb
โดยมีผลคือ เฮโมโกลบินจึงเสื่อมช้ากว่า ซึ่งช่วยป้องกันการทำลายเม็ดเลือดของระบบ
นอกจากนั้นแล้ว indicaxathin ยังสามารถลดความเสียหายจากกระบวนการออกซิเดชันในเซลล์และเนื้อเยื่อโดยเข้าไปยึดสารอนุมูลอิสระ
แต่กลไกการทำงานเช่นนี้ยังไม่ชัดเจน
indicaxanthin ดูดซึมได้ง่ายและมีผลข้างเคียงน้อย เช่นการอาเจียนและท้องเสีย
การตรวจจับความเป็นพาหะ

ประเทศไซปรัสมีนโยบายการตรวจคัดกรองเพื่อลดความชุกของทาลัสซีเมีย ซึ่งตั้งแต่เริ่มโปรแกรมในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1970 (ซึ่งรวมทั้งการตรวจคัดกรองก่อนมีครรภ์และการทำแท้ง) ได้ลดจำนวนเด็กที่เกิดพร้อมกับโรคเลือดทางกรรมพันธุ์จาก 1 คนใน 158 คน จนเกือบเหลือ 0
ประเทศอิหร่านมีการตรวจคัดกรองก่อนแต่งงาน โดยเช็คเม็ดเลือดแดงของชายก่อน ถ้ามีเม็ดเลือดแดงเล็ก (microcytosis) คือมีปริมาณเฉลี่ยของฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดง (MCH) < 27 pg หรือปริมาตรของเม็ดเลือดแดงโดยเฉลี่ย (MCV) < 80 fl ก็จะเช็คหญิงต่อไป และถ้าทั้งสองมีเม็ดเลือดแดงเล็ก ก็จะเช็คอัตราของเฮโมโกลบินแบบ A2 ต่อไป ถ้าทั้งสองมีระดับความเข้มข้นสูงกว่า 3.5% (ซึ่งเป็นลักษณะของพาหะทาลัสซีเมียบีตา คือ มี thalassemia trait) ก็จะส่งทั้งสองไปเพื่อปรึกษาผู้ชำนาญการในเรื่องกรรมพันธุ์ต่อ-
ในปี 2551 ในประเทศสเปน มีการผสมเทียมทารกคนหนึ่งโดยเฉพาะเพื่อช่วยรักษาทาลัสซีเมียในพี่ชายของเขา
คือ เด็กเกิดจากตัวอ่อนที่ได้ตรวจคัดกรองว่าไม่มีโรคก่อนฝังลงในมดลูกแม่
เลือดจากสายรกที่เข้ากับพี่ชายของเขาได้ก็เก็บไว้เพื่อปลูกถ่ายไขกระดูกให้กับพี่ชาย
แพทย์จัดว่าประสบความสำเร็จ
ในปี 2552 กลุ่มผู้เชี่ยวชาญในประเทศอินเดียได้แสดงผลการรักษาทาลัสซีเมียในเด็กหญิงที่สำเร็จ โดยใช้เซลล์ต้นกำเนิดจากเลือดที่ได้จากสายรกของน้องชายเพื่อปลูกถ่ายให้กับพี่สาว
การปลูกถ่ายไขกระดูก

การรักษาโรคให้หายโดยไม่ต้องถ่ายเลือดอีกต่อไปเป็นไปได้โดยปลูกถ่ายไขกระดูกจากผู้บริจาคที่เข้ากันได้
ในคนไข้ความเสี่ยงน้อยที่อายุน้อย อัตราการรอดชีวิตโดยไม่เป็นทาลัสซีเมียอยู่ที่ 87% อัตราเสี่ยงตายอยู่ที่ 3%
ข้อเสียอย่างเดียวคือต้องมีคนบริจาคที่มี Human leukocyte antigen (HLA) เข้ากันได้
แต่ว่าถ้าคนไข้ไม่มีผู้บริจาคที่เข้ากันได้ทาง HLA ก็ยังสามารถถ่ายปลูกไขกระดูกจากแม่ได้ (haploidentical mother, mismatched donor)
ผลที่ได้ก็คือ การรอดชีวิตโดยไม่มีทาลัสซีเมียอยู่ที่อัตรา 70% การไม่ยอมรับไขกระดูก 23% และอัตราการตายที่ 7%
ผลจะดีที่สุดในเด็กเล็กที่สุด
คอร์ปัส คาโลซัม

| คอร์ปัส คาโลซัม ละติน: Corpus callosum |
| --- | --- |
รูป 1: Corpus callosum มองจากด้านบน (ส่วนหน้าของศีรษะอยูด้านบน) มีสีเทามีรูปโค้งตรงกลาง ส่วนที่เรียกว่า splenium มีป้ายชื่ออยู่ด้านบนข้างขวา
รูป 2: สมองด้านใน (median) แบ่งตามระนาบซ้ายขวา (sagittal) ส่วนหน้าของศีรษะอยู่ด้านซ้าย Corpus callosum เห็นที่ส่วนกลาง มีสีเทาอ่อน ส่วนที่เรียกว่า rostrum อยู่ตรงกลางด้านซ้าย
ตัวระบุ
MeSH: D003337
นิวโรเนมส์: 191
นิวโรเล็กซ์ ID: birnlex_1087
TA98: A14.1.09.241
TA2: 5604
FMA: 86464
ศัพท์ทางกายวิภาคของประสาทกายวิภาคศาสตร์[แก้ไขบนวิกิสนเทศ]
Corpus callosum เป็นคำภาษาละตินแปลว่า ส่วนแข็ง หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า colossal commissure
เป็นกลุ่มใยประสาทที่กว้างและแบนใต้เปลือกสมองของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมีรก ประเภท eutheria อยู่ที่ร่อง longitudinal fissure (ที่แบ่งสมองออกเป็น 2 ข้าง)
เป็นโครงสร้างที่เชื่อมซีกสมองซ้ายขวาเข้าด้วยกัน และอำนวยให้เขตในสมองทั้งสองซีกสื่อสารกันได้
เป็นส่วนเนื้อขาว (ส่วนในสมองที่โดยมากประกอบด้วยแอกซอน) ที่ใหญ่ที่สุดในสมองมีแอกซอนส่งเชื่อมซีกสมองถึง 200–250 ล้านแอกซอน