stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ลิตเติลบอย

แบบจำลองระเบิดลิตเติลบอยหลังจากระเบิดจริงถูกนำไปทิ้งที่เมืองฮิโรชิมะ
ลิตเติลบอย (อังกฤษ: Little Boy) เป็นชื่อรหัสของระเบิดปรมาณู ที่ถูกนำไปทิ้งเหนือเมืองฮิโรชิมะ ของประเทศญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2488 โดยเครื่องบิน B-29 Superfortress (เครื่องบินลำนี้มีชื่อ Enola Gay) ผู้ทำหน้าที่นักบินคือ พันโทพอล ทิบเบตส์ (Lt.Col.Paul Tibbets) แห่งกองกำลังอากาศในกองทัพบกสหรัฐอเมริกา (ภายหลังได้ยกฐานะขึ้นเป็นกองทัพอากาศ) นับเป็นระเบิดปรมาณูลูกแรก ที่ใช้ในการสงคราม ส่วนระเบิดปรมาณูลูกที่สอง ซึ่งมีชื่อว่า แฟตแมน นั้น ถูกนำไปทิ้งเหนือเมืองนางาซากิของญี่ปุ่นในอีก 3 วันต่อมา
อาวุธนี้ได้รับการพัฒนาขึ้นในระหว่างจัดตั้งโครงการแมนฮัตตัน ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และได้กำลังระเบิดมาจากธาตุยูเรเนียมที่ผ่านกระบวนการแยกไอโซโทปแล้ว (enriched uranium) การทิ้งระเบิดปรมาณูเหนือเมืองฮิโรชิมะ และนางาซากิของญี่ปุ่นนั้น ถือเป็นการระเบิดปรมาณูครั้งที่ 2 ในประวัติศาสตร์ (ครั้งแรก เป็นการทดลองเรียกว่า ทดลองทรีนิตี้ (Trinity test) ระเบิดลิตเติลบอย มีความยาว 3 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 71 เซนติเมตร และน้ำหนัก 4,000 กิโลกรัม บรรจุธาตุยูเรเนียมประมาณ 64 กิโลกรัม แต่ส่วนที่จะเกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิซชันมีน้ำหนักเพียง 700 กรัมเท่านั้น
การทิ้งระเบิดถล่มเมืองฮิโรชิม่า

ระเบิดลิตเติลบอยนั้นถูกลำเลียงขึ้นเครื่องบิน B29 และบินขึ้นไปยังระดับความสูง 9,600 เมตร เหนือเมืองฮิโรชิมะ จากนั้นจึงปล่อยลงมา เมื่อเวลาประมาณ 8.15 น. (JST) การจุดชนวนระเบิดเกิดขึ้นที่ระดับความสูง 580 เมตร และด้วยแรงระเบิด 13 - 16 กิโลตัน ทำให้ระเบิดลูกนี้มีอานุภาพต่ำกว่า "แฟตแมน" ซึ่งถูกนำไปทิ้งเหนือเมืองนางาซากิ (21 - 23 กิโลตัน) เอกสารของทางการระบุว่าอานุภาพของระเบิดปรมาณูลูกนี้เทียบเท่ากับการระเบิดของระเบิดทีเอ็นที (TNT) ปริมาณราว 15 กิโลตัน นั่นคือ 
6.3 × 1013 จูล = 63 TJ (เทอราจูล)
อย่างไรก็ตาม ความเสียหายและจำนวนของเหยื่อระเบิดลูกนี้มีสูงกว่ามาก เพราะเมืองฮิโรชิมะนั้นอยู่บนที่ราบ ขณะที่จุดศูนย์กลางของเมืองนางาซากิอยู่ในหุบเขาขนาดเล็ก
มีผู้คนประมาณ 70,000 คน เสียชีวิตอันเป็นผลจากการระเบิดโดยตรง และที่ได้รับบาดเจ็บอีกเป็นจำนวนใกล้เคียงกัน ขณะที่ผู้คนอีกจำนวนมากต้องเสียชีวิตในภายหลังจากการะเบิด อันเนื่องมาจากกัมมันตรังสี และมะเร็ง
สำหรับมารดาที่กำลังตั้งครรภ์นั้นก็ต้องสูญเสียทารกในครรภ์ไป หรือมิฉะนั้นก็ให้กำเนิดทารกที่พิการ เสื้อผ้าไหม้หมดจนเหลือแต่เนื้อตัวเปล่าเปลือย
ความสำเร็จของการทิ้งระเบิดครั้งนี้ได้ถูกรายงานข่าวกระจายออกไปอย่างกว้างขวางในสหรัฐอเมริกาท่ามกลางความอยากรู้ นักวิจารณ์จำนวนมากคาดว่าน่าจะเป็นจุดสิ้นสุดของสงครามก่อนที่มันจะยืดเยื้อและมีการบุกเกาะญี่ปุ่นอย่างนองเลือด
เมฆรูปดอกเห็ดเหนือเมืองฮิโรชิมะหลังการทิ้งระเบิด "ลิตเติลบอย"
โรงแรมเซ็นทรัลพลาซา

| --- | --- |

ประเภท: การท่องเที่ยวและสันทนาการ
อุตสาหกรรม: บริการ
รูปแบบ: บริษัทมหาชน SET:CENTEL
ก่อตั้ง: 26 ธันวาคม พ.ศ. 2523; 44 ปีก่อน (2523-12-26) 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 (บริษัทมหาชน)
สำนักงานใหญ่: 999/99 โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ แอท เซ็นทรัลเวิลด์ ชั้น 25 ถนนพระรามที่ 1 แขวงปทุมวัน เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร
บุคลากรหลัก: สุทธิเกียรติ จิราธิวัฒน์ (ประธานกรรมการ)   นาย สุทธิชัย จิราธิวัฒน์ (รองประธานกรรมการ) นาย ธีระยุทธ จิราธิวัฒน์ (ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร)
เว็บไซต์: www.centarahotelsresorts.com
บริษัท โรงแรมเซ็นทรัลพลาซา จำกัด (มหาชน) (อังกฤษ: Central Plaza Hotel Public Company Limited; SET:CENTEL) ก่อตั้งเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2523 โดยกลุ่มจิราธิวัฒน์ เพื่อดำเนินการก่อสร้างโรงแรมประเภทเดอร์ลุกซ์ ขนาด 26 ชั้น ประกอบด้วยห้องพักหรูจำนวน 607 ห้อง รวมถึงห้องจัดเลี้ยงและสิ่งอำนวยความสะดวกอื่น ๆ อย่างพร้อมมูล
เมื่อการก่อสร้างโรงแรมรวมทั้งปัจจัยอย่างอื่นได้แล้วเสร็จ ได้เปิดดำเนินการอย่างเป็นทางการในเดือนพฤษภาคม 2526 โดยทำสัญญาว่าจ้างกลุ่ม Hyatt International Corporation เข้ามาบริหารจัดการ โดยใช้ชื่อโรงแรมว่า โรงแรมไฮแอทเซ็นทรัลพลาซา ต่อมาทางกลุ่มผู้ถือหุ้นของบริษัทได้ขอยกเลิกสัญญาการจัดการบริหารโรงแรมกับกลุ่ม Hyatt International Corporation เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2530
ตั้งแต่ปี 2531 โรงแรมได้เปลี่ยนชื่อใหม่เป็น โรงแรมเซ็นทรัลพลาซา ภายใต้การบริหารงานของบริษัทเอง โดยบุคลากรส่วนใหญ่ของโรงแรมยังคงเป็นชุดเดิมที่มีความรู้ ประสบการณ์ และมาตรฐานการให้บริการในระดับสากล ในปี 2533 บริษัทได้เข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และในวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 บริษัทได้จดทะเบียนแปลงสภาพเป็นบริษัทมหาชนจำกัด ใช้ชื่อว่า บริษัท โรงแรมเซ็นทรัลพลาซา จำกัด (มหาชน) ต่อมาในปี พ.ศ. 2557 บริษัทเป็นธุรกิจโรงแรมแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทยที่ได้รับพระราชทานครุฑตราตั้ง โดยบริษัทได้อัญเชิญครุฑประดิษฐาน ณ โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ แอท เซ็นทรัลพลาซา ลาดพร้าว ซึ่งเป็นที่ตั้งสำนักงานบริษัทเป็นแห่งแรก และบริษัทได้เปลี่ยนชื่อกลุ่มธุรกิจเป็น "เซ็นทรัล ฮอสพิทาลิตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล" (Central Hospitality International: CHi) ตั้งแต่เดือนมกราคม 2559 เป็นต้นไป แต่ยังใช้ชื่อเดิมในการซื้อขายหลักทรัพย์
ในปี พ.ศ. 2566 บริษัทได้รับการคัดเลือกให้อยู่ใน ดัชนีเซต 50 เป็นครั้งแรก
ระเบียงภาพ

โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ แอท เซ็นทรัล ลาดพร้าว ในปี พ.ศ. 2549 (ในชื่อ โรงแรมโซฟิเทลเซ็นทรัลพลาซา)
โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ แอท เซ็นทรัลเวิลด์
โรงแรมเซ็นทารา แกรนด์ บีช รีสอร์ท และวิลลา หัวหิน
ผู้ถือหุ้นรายใหญ่

ข้อมูล ณ วันที่ 22 เมษายน 2563
| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
| ลำดับที่ | รายชื่อผู้ถือหุ้น | จำนวนหุ้นสามัญ | สัดส่วนการถือหุ้น |
| 1 | บริษัท เตียง จิราธิวัฒน์ จำกัด | 67,523,190 | 5.00% |
| 2 | นาย นิติ โอสถานุเคราะห์ | 41,314,611 | 3.06% |
| 3 | บริษัท ไทยเอ็นวีดีอาร์ จำกัด | 32,022,603 | 2.37% |
| 4 | นาย สุทธิเกียรติ จิราธิวัฒน์ | 31,170,041 | 2.31% |
| 5 | นาย ปริญญ์ จิราธิวัฒน์ | 29,263,374 | 2.17% |
Pelargonium inodorum

| Wild pelargonium |
| --- | --- |


การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
ขาดข้อมูล (กรุณาคัดลอกจากหน้านี้ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ มาที่หน้านี้): ขาดแม่แบบอนุกรมวิธาน: Pelargonium
สปีชีส์:: แม่แบบ:Taxonomy/PelargoniumPelargonium inodorum
ชื่อทวินาม
แม่แบบ:Taxonomy/PelargoniumPelargonium inodorum Willd.

Pelargonium inodorum หรือที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ wild pelargonium เป็นพืชดอกในวงศ์ Geraniaceae พบได้ในรัฐนิวเซาท์เวลส์ ควีนส์แลนด์ แทสเมเนีย วิกตอเรีย ประเทศนิวซีแลนด์ (รวมถึงหมู่เกาะแชทัม) มีใบที่มีกลิ่นหอมและดอกสีชมพูเป็นส่วนใหญ่
เจ้าพ่อ (ละครโทรทัศน์)

| เจ้าพ่อ |
| --- | --- |
บทประพันธ์: เฮาส์ ออฟ มรรค
บทละครโทรทัศน์: นักเขียนทาเคชิ
กำกับโดย: ภูมิภัทร สังวาลย์วรกุล
ผู้ช่วยผู้กำกับ: รัชดา โสภณจิรวุฒิ
แสดงนำ: จรณ โสรัตน์ ณัฐพัชร พงษ์ประพันธ์ ปรมิณ ศิระวนาดร สันติสุข พรหมศิริ มนตรี เจนอักษร พีรชาดา ขุนรักษ์ วันชนะ สวัสดี ปริศนา กัมพูสิริ
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: สิ่งที่มองไม่เห็น – ณัฐพนธ์ วงษ์สนิท
ประเทศแหล่งกำเนิด: ไทย
ภาษาต้นฉบับ: ไทย
จำนวนตอน: 37 ตอน
การผลิต
ผู้จัดละคร: สันติสุข พรหมศิริ
กำกับภาพ: สิริวัส คงสิริรุ่งพัทธ์
ถ่ายภาพ: สายแนน สมรอด วรสิทธิ์ สารสุวรรณ วัชชระ ศรีเผือก
ช่วยถ่ายภาพ: ณัฐพล บัวระภา ธีรศักดิ์ คงตระกูล ณรงค์ วิทา สุเมธ แก้วดวงแสง
ความยาวตอน: 60 นาที
บริษัทผู้ผลิต: เฮาส์ ออฟ มรรค
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: ช่อง 8
ออกอากาศ: 9 พฤษภาคม 2567 (2567-05-09) – 11 กรกฎาคม 2567 (2567-07-11)
ละครเรื่องก่อนหน้า: ทายาทไหทองคำ
ละครเรื่องถัดไป: บุหลันมันตรา
เจ้าพ่อ (อังกฤษ: Dark Faith) เป็นละครโทรทัศน์ไทยแนวดราม่า เหนือธรรมชาติ ปี 2567 จากการกำกับของภูมิภัทร สังวาลย์วรกุล นำแสดงโดยจรณ โสรัตน์, ณัฐพัชร พงษ์ประพันธ์ และสันติสุข พรหมศิริ ออกอากาศทางช่อง 8 ทุกวันจันทร์ถึงพฤหัสบดี เวลา 18.00 น. ระหว่างวันที่ 9 พฤษภาคม ถึง 11 กรกฎาคม 2567 และยังสามารถดูย้อนหลังได้ที่ทรูไอดี
นักแสดง

| ตัวละคร> บทบาท | นักแสดง> นักแสดงหลัก |
| --- | --- |
เพชร: จรณ โสรัตน์
ขวัญตา: ณัฐพัชร พงษ์ประพันธ์
มิ่งเมือง: ปรมิณ ศิระวนาดร
เทพ: สันติสุข พรหมศิริ
กำนันเปลว: มนตรี เจนอักษร
ปอแก้ว: พีรชาดา ขุนรักษ์
หลวงพ่อแก่น: วันชนะ สวัสดี
สมใจ: ปริศนา กัมพูสิริ
มุกดา: วรรณปิยะ ออมสินนพกุล
อรอุษา: นิภาภรณ์ ฐิติธนการ
บทบาท: นักแสดงสมทบ
จ่าระกา: วีระชัย หัตถโกวิท
มะลิ: ดารณีนุช ปสุตนาวิน
คฑา: สหรัถ ปัญญาศาสตร์
: บุญโทน พระไม่ทำ
: ปาณสกุณา หลงเจริญลาภ
แพรวพราว: ไอยวริญร์ ชื่นชอบ
บทบาท: นักแสดงรับเชิญ
: ศักดิ์ชัย ศรีบุญนาค
พิม: ปวีณา ชารีฟสกุล
งานสร้าง

ละครเรื่อง เจ้าพ่อ ได้จัดพิธีบวงสรวงใหญ่เอาฤกษ์เอาชัยเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2567 ที่อาคารอาร์เอส กรุ๊ป ซึ่งตรงกับวันที่ละครออกอากาศตอนแรก
ปรัชญาเชิงวิเคราะห์

ปรัชญาวิเคราะห์ (อังกฤษ: analytic philosophy) เป็นกระแสหรือประเพณีร่วมสมัย ในลักษณะกว้าง ๆ ของ ปรัชญาตะวันตก โดยเฉพาะปรัชญาในโลกที่ใช้ภาษาอังกฤษ ซึ่งมุ่งเน้นที่การวิเคราะห์ เป็นวิธีการทางปรัชญา มีลักษณะเด่นคือความชัดเจนในการเขียน ความเข้มงวดในการโต้แย้ง การใช้ตรรกศาสตร์และคณิตศาสตร์และในระดับที่ต่ำกว่านั้นคือ วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ  นอกจากนี้ยังโดดเด่นด้วยความสนใจในภาษา อรรถศาสตร์ และความหมาย ซึ่งเรียกว่า การเปลี่ยนแปลงทางภาษาศาสตร์ ปรัชญานี้ได้มีการพัฒนาสาขาใหม่ ๆ ด้านปรัชญาและตรรกะหลายสาขา เช่น ปรัชญาภาษา ปรัชญาคณิตศาสตร์ ปรัชญาวิทยาศาสตร์ ตรรกศาสตร์ภาคแสดงสมัยใหม่ และคณิตตรรกศาสตร์
ตำบลสันผักหวาน

| ตำบลสันผักหวาน |
| --- | --- |
ตำบล
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Tambon San Phak Wan

ประเทศ: ไทย
จังหวัด: เชียงใหม่
อำเภอ: หางดง
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 13.00 ตร.กม. (5.02 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 18,305 คน
 • ความหนาแน่น: 1,408.07 คน/ตร.กม. (3,646.9 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 50230
รหัสภูมิศาสตร์: 501508
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ตำบลสันผักหวาน เป็นตำบล 1 ใน 11 ของอำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นตำบลที่มีสภาพความเป็นเมืองที่กลมกลืนกับนครเชียงใหม่จนเรียกได้ว่าคือเมืองเดียวกัน มีการเติบโตอย่างอสังหาริมทรัพย์ บ้านจัดสรร โรงแรมรีสอร์ท ธุรกิจค้าปลีก ห้างสรรพสินค้าจำนวนมาก
| เทศบาลตำบลสันผักหวาน |
| --- | --- |
เทศบาลตำบล
ทต.สันผักหวานที่ตั้งสำนักงานเทศบาลตำบลสันผักหวาน
พิกัด: 18°42′17.4″N 98°57′57.9″E﻿ / ﻿18.704833°N 98.966083°E﻿ / 18.704833; 98.966083
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: เชียงใหม่
อำเภอ: หางดง
จัดตั้ง:  • 24 สิงหาคม 2516 (สภาตำบลสันผักหวาน)  • 25 ธันวาคม 2539 (อบต.สันผักหวาน)  • 27 ตุลาคม 2552 (ทต.สันผักหวาน)
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 13.00 ตร.กม. (5.02 ตร.ไมล์)
ประชากร (2566)
 • ทั้งหมด: 18,305 คน
 • ความหนาแน่น: 1,408.07 คน/ตร.กม. (3,646.9 คน/ตร.ไมล์)
รหัส อปท.: 05501504
ที่อยู่ สำนักงาน: เลขที่ 258 หมู่ 2 ตำบลสันผักหวาน อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ 50230
เว็บไซต์: www.sunpukwan.go.th
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
ที่ตั้งและอาณาเขต

ตำบลสันผักหวานมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลแม่เหียะ และตำบลป่าแดด อำเภอเมืองเชียงใหม่
ทิศใต้  ติดต่อกับตำบลบ้านแหวน และตำบลสบแม่ข่า อำเภอหางดง
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลป่าแดด อำเภอเมืองเชียงใหม่
ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลหนองควาย อำเภอหางดง
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนภูมิภาค

ตำบลสันผักหวานแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 หมู่บ้าน ได้แก่
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| หมู่ 1 |  | บ้านสันผักหวานหลวง |  | (Ban San Phak Wan Luang) |  |  |
| หมู่ 2 |  | บ้านต้นงิ้ว |  | (Ban Ton Ngio) |  |  |
| หมู่ 3 |  | บ้านท้าวผายู |  | (Ban Tao Phayu) |  |  |
| หมู่ 4 |  | บ้านป่าตาล |  | (Ban Pa Tan) |  |  |
| หมู่ 5 |  | บ้านเบ้อ |  | (Ban Boe) |  |  |
| หมู่ 6 |  | บ้านขัวเด้ง |  | (Ban Khua Deng) |  |  |
| หมู่ 7 |  | บ้านสันผักหวานน้อย |  | (Ban San Phak Wan Noi) |  |  |
การแบ่งเขตการปกครอง > การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่ตำบลสันผักหวาน มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพียงแห่งเดียว คือ เทศบาลตำบลสันผักหวาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันผักหวานทั้งหมด ซึ่งเป็นสภาตำบลสันผักหวานที่จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2516 และยกฐานะขึ้นเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลสันผักหวานในวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2539
เมื่อองค์การบริหารส่วนตำบลสันผักหวาน จังหวัดเชียงใหม่ มีความเจริญก้าวหน้ามากขึ้น องค์การบริหารส่วนตำบลสันผักหวานได้ยกฐานะขึ้นเป็น เทศบาลตำบลสันผักหวาน ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552 และมีผลในวันเดียวกัน
ประชากร

พื้นที่ตำบลสันผักหวานประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 7 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 17,301 คน แบ่งเป็นชาย 7,884 คน หญิง 9,417 คน (เดือนธันวาคม 2564) เป็นตำบลที่มีจำนวนประชากรมากที่สุดในอำเภอหางดง
* ปี พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก
| หมู่บ้าน | พ> ศ. 2564 | พ> ศ. 2563  | พ> ศ. 2562 | พ> ศ. 2561 | พ> ศ. 2560 | พ> ศ. 2559 | พ> ศ. 2558 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เบ้อ | 3,830 | 3,699 | 3,611 | 3,458 | 3,273 | 3,063 | 2,840 |
| ท้าวผายู | 3,794 | 3,694 | 3,601 | 3,495 | 3,423 | 3,284 | 3,234 |
| ต้นงิ้ว | 3,462 | 3,334 | 3,150 | 3,119 | 3,028 | 2,957 | 2,887 |
| ขัวเด้ง | 2,157 | 2,088 | 1,987 | 1,819 | 1,746 | 1,617 | 1,432 |
| ป่าตาล | 1,794 | 1,814 | 1,801 | 1,781 | 1,774 | 1,751 | 1,707 |
| สันผักหวานหลวง | 1,568 | 1,519 | 1,476 | 1,451 | 1,359 | 1,308 | 1,260 |
| สันผักหวานน้อย | 696 | 670 | 649 | 632 | 610 | 577 | 574 |
| รวม | 17,301 | 16,818 | 16,275 | 15,755 | 15,213 | 14,557 | 13,934 |
สามก๊กจี่

ตำราประวัติศาสตร์จีนอย่างเป็นทางการ (ประมาณ ค.ศ. 290)
บทความนี้เกี่ยวกับตำราประวัติศาสตร์เกี่ยวกับยุคสามก๊ก สำหรับนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก ดูที่ สามก๊ก สำหรับความหมายอื่น ดูที่ สามก๊ก (แก้ความกำกวม)
| --- | --- |
ชิ้นส่วนชีวประวัติเปาจิดจากสามก๊กจี่ ส่วนหนึ่งของต้นฉบับตุนหฺวาง
ผู้ประพันธ์: ตันซิ่ว (เฉิน โช่ว)
ชื่อเรื่องต้นฉบับ: 三國志
ประเทศ: จีน
ภาษา: ภาษาจีนโบราณ
วันที่พิมพ์: ทศวรรษ 280 หรือ 290
สามก๊กจี่ หรือ จดหมายเหตุสามก๊ก ในภาษาจีนกลางเรียกว่า ซานกั๋วจื้อ (จีน: 三國志; พินอิน: Sānguó zhì) เป็นตำราประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการที่เขียนโดยตันซิ่ว (陳壽 เฉิน โช่ว) ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 3 มีเนื้อหาครอบคลุมยุคสมัยช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น (ป. ค.ศ. 184 – ค.ศ. 220) และยุคสามก๊ก (ค.ศ. 220–280) ที่ตามมา ถือเป็นตำราแหล่งข้อมูลซึ่งเชื่อถือได้เกี่ยวกับประวัตศาสตร์ในยุคสมัยดังกล่าว การรวบรวมสามก๊กจี่เกิดขึ้นหลังการรวบรวมแผ่นดินจีนเป็นหนึ่งเดียวภายใต้การปกครองของราชวงศ์จิ้น โดยบันทึกเหตุการณ์ทางการเมือง สังคม และการทหารภายในรัฐที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกัน 3 รัฐคือวุยก๊ก จ๊กก๊ก และง่อก๊กภายในตำราชุดกันที่จัดหมวดหมู่ตามชีวประวัติของแต่ละบุคคล
สามก๊กจี่เป็นแหล่งข้อมูลปฐมภูมิในการประพันธ์นวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในศตวรรษที่ 14 เรื่องสามก๊ก หรือ สามก๊กเอี้ยนหงี (三國演義 ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ซึ่งถือเป็นหนึ่งในสี่สุดยอดวรรณกรรมจีนที่เขียนด้วยภาษาจีนสามัญ
จุดเริ่มต้นและโครงสร้าง

ฮั่นชูและสามก๊กจี่ร่วมกับฉื่อจี้ที่เป็นตำราประวัติศาสตร์ดั้งเดิมที่เขียนในยุคราชวงศ์ฮั่น รวมกันเป็นตำราสามชุดแรกในสารบบตำราประวัติศาสตร์จีนยี่สิบสี่ชุด แต่ละชุดผลงานได้เน้นย้ำถึงคุณภาพทางวรรณกรรมและประวัติศาสตร์นิพนธ์แนวใหม่ที่กำหนดโดยซือหม่า เชียน สามก๊กจี่ประกอบด้วยม้วนหนังสือ 65 ม้วนที่แบ่งเป็นภาคใหญ่ ๆ เป็น 3 ภาค ภาคละ 1 รัฐ รวมทั้งชุดประกอบด้วยอักษรจีนประมาณ 360,000 ตัว ภาควุยก๊ก (魏書 เว่ย์ชู) มี 30 ม้วน ภาคจ๊กก๊ก (蜀書 ฉู่ชู) มี 15 ม้วน และภาคง่อก๊ก (吳書 อู๋ชู) มี 20 ม้วน แต่ละม้วนหนังสืออยู่ในรูปแบบบทชีวประวติหนึ่งบทหรือมากกว่าหนึ่งบท
ตันซิ่วที่เป็นผู้เขียนสามก๊กจี่เกิดในบริเวณที่เป็นนครหนานชง มณฑลเสฉวนในปัจจุบัน ซึ่งเวลานั้นอยู่ในรัฐจ๊กก๊ก หลังการพิชิตจ๊กก๊กของวุยก๊กในปี ค.ศ. 263 ตันซิ่วได้กลายมาเป็นนักประวัติศาสตร์หลวงในราชสำนักของราชวงศ์จิ้น และเริ่มเขียนตำราประวัติศาสตร์เกี่ยวกับยุคสามก๊ก หลังการพิชิตง่อก๊กโดยราชวงศ์จิ้นในปี ค.ศ. 280 งานเขียนของตันซิ่วก็ได้รับการยกย่องจากจาง หฺวา (張華) ผู้เป็นเสนาบดีอาวุโส
ก่อนยุคราชวงศ์จิ้น ทั้งรัฐวุยก๊กและง่อก๊กต่างก็ได้จัดทำตำราประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการของตัวเองแล้ว ได้แก่ เว่ย์ชู (魏書) จัดทำโดยอองซิม (王沈 หวาง เฉิ่น) สฺวิน อี่ (荀顗) และรฺเหวี่ยน จี๋ (阮籍) และอู๋ชู (吳書) จัดทำโดยเหวย์ เจา (韋昭) หอกหยก (華覈 หฺวา เหอ) เซฺว อิ๋ง (薛瑩) โจว เจา (周昭) และเหลียง กว่าง (梁廣) นอกจากนี้ ยฺหวี ฮฺว่าน (魚豢) ยังได้รวบรวมตำราประวัติศาสตร์วุยก๊กเป็นการส่วนตัวชื่อว่าเว่ย์เลฺว่ (魏略) ตันซิ่วใช้ตำราเหล่านี้่เป็นพื้นฐานของสามก๊กจี่ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากรัฐจ๊กก๊กไม่มีสำนักประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการ ภาคจ๊กก๊กในสามก๊กจี่จึงรวบรวมโดยตัวตันซิ่วเองโดยอิงจากบันทึกส่วนตัวของตนเองก่อนหน้านี้เกี่ยวกับเหตุการณ์ในจ๊กก๊กและแหล่งข้อมูลปฐมภูมิอื่น ๆ ที่เก็บรวบรวมไว้ เช่นงานเขียนของจูกัดเหลียงที่รวบรวมไว้ก่อนหน้านี้
สามก๊กจี่ใช้ปี ค.ศ. 220 ซึ่งเป็นปีที่พระเจ้าเหี้ยนเต้จักรพรรดิลำดับสุดท้ายของราชวงศ์ฮั่นถูกบังคับให้สละราชบัลลังก์ให้โจผี เป็นปีที่ราชวงศ์ของวุยก๊กก่อตั้งขึ้น สามก๊กจี่กล่าวถึงผู้ปกครองของวุยก๊กว่าเป็น "จักรพรรดิ" ส่วนผู้ปกครองของจ๊กก๊กและง่อก๊กเรียกว่า "เจ้านาย" หรือเรียกตามชื่อตัว
ช่วงเวลาของเนื้อหา

เนื่องจากสามก๊กจี่จัดให้มีรูปแบบชีวประวัติบุคคลมากกว่าจะเป็นบันทึกตามลำดับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ การระบุช่วงเวลาของเนื้อหาทางประวัติศาสตร์จึงไม่ชัดเจนและไม่ได้รับความสำคัญ บางม้วนหนังสือให้ข้อมูลภูมิหลังเกี่ยวกับบรรพบรุษของบุคคลย้อนหลังไปหลายศตวรรษก่อนเนื้อหาหลัก ตัวอย่างเช่นบทชีวประวัติเล่าเอี๋ยนที่เริ่มด้วยการกล่าวถึงการที่บรรพบุรุษคือหลิว ยฺหวี (劉餘) ได้รับฐานันดรศักที่จิ้งหลิง (竟陵; ปัจจุบันคือนครเทียนเหมิน มณฑลหูเป่ย์) เมื่อประมาณ ค.ศ. 85 เหตุการณ์แรกได้รับการการอธิยายโดยละเอียดในสามก๊กจี่คือกบฏโพกผ้าเหลืองในปี ค.ศ. 184 บทชีวประวัติหลายบทกล่าวถึงเหตุการณ์นี้อย่างผ่าน ๆ แต่ก็ให้ข้อมูลที่ชัดเจนมากขึ้นอย่างเรื่องการติดต่อสื่อสารและการเคลื่อนกำลังพลในระหว่างเหตุการณ์การก่อกบฏพบได้ในรูปแบบที่ไม่ต่อเนื่องในอย่างน้อยสี่ม้วนหนังสือ ได้แก่ บทชีวประวัติเทียหยก, อิกิ๋ม, เล่าปี่, และซุนเกี๋ยน
สามภาคของสามก๊กจี่สิ้นสุดในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน โดยส่วนหลักของภาควุยก๊ก (เว่ย์ชู) สิ้นสุดด้วยการสละราชบัลลังก์ของโจฮวนในปี ค.ศ. 265 ภาคจ๊กก๊ก (ฉู่ชู) สิ้นสุดด้วยการถึงแก่อสัญกรรมของเล่าเสี้ยนในปี ค.ศ. 271 และภาคง่อก๊ก (อู๋ชู) สิ้นสุดลงด้วยการถึงแก่อสัญกรรมของซุนโฮในปี ค.ศ. 284
ตัวอย่างข้อคัดย่อหนึ่งที่แสดงลำดับเหตุการณ์มีดังนี้:
ในปีที่ 24 (ของศักราชเจี้ยนอัน) เจ้านายองค์แรกขึ้นเป็นอ๋องแห่งฮันต๋ง ตั้งให้ (กวน) อูเป็นขุนพลหน้า ในปีเดียวกัน (กวน) อูนำทหารเข้าโจมตีโจหยินที่อ้วน (เสีย) ท่านโจส่งอิกิ๋มไปช่วย (โจ) หยิน ในฤดูใบไม้ร่วง เกิดฝนตกหนักทำให้น้ำท่วมฮั่นซุย (อิ) กิ๋มและทั้งเจ็ดทัพถูกน้ำท่วม
เนื้อหา > ภาคจ๊กก๊ก (蜀書 ฉู่ชู)

| # | ชื่อม้วน | คำแปล | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| ม้วนที่ 31 | 劉二牧傳 | ชีวประวัติสองเจ้ามณฑลเล่า (หลิว) | เล่าเอี๋ยน, เล่าเจี้ยง |
| ม้วนที่ 32 | 先主傳 | ชีวประวัติเจ้านายองค์แรก | เล่าปี่ |
| ม้วนที่ 33 | 後主傳 | ชีวประวัติเจ้านายองค์หลัง | เล่าเสี้ยน |
| ม้วนที่ 34 | 二主妃子傳 | ชีวประวัติชายาและโอรสของสองเจ้านาย | กำฮูหยิน, งอซี, เตียวซี, จักรพรรดินีจาง, เล่าเอ๋ง, เล่าลี, เล่ายอย |
| ม้วนที่ 35 | 諸葛亮傳 | ชีวประวัติจูกัดเหลียง | จูเก่อ เฉียว, จูกัดเจี๋ยม, ตังควด |
| ม้วนที่ 36 | 關張馬黃趙傳 | ชีวประวัติกวน (กวาน), เตียง (จาง), ม้า (หม่า), ฮอง (หฺวาง) และเตียว (เจ้า) | กวนอู, เตียวหุย, ม้าเฉียว, ฮองตง, เตียวจูล่ง |
| ม้วนที่ 37 | 龐統法正傳 | ชีวประวัติบังทองและหวดเจ้ง |  |
| ม้วนที่ 38 | 許麋孫簡伊秦傳 | ชีวประวัติเคา (สฺวี่), บิ (หมี), ซุน, กัน (เจี่ยน), อี และจิน (ฉิน) | เคาเจ้ง, บิต๊ก, บิฮอง, ซุนเขียน, กันหยง, อีเจี้ย, จินปิด |
| ม้วนที่ 39 | 董劉馬陳董呂傳 | ชีวประวัติตั๋ง (ต่ง), เล่า (หลิว), ม้า (หม่า), ตัน (เฉิน), ตั๋ง (ต่ง) และลิ (ลฺหวี่) | ตั๋งโห, เล่าป๋า, ม้าเลี้ยง, ม้าเจ๊ก, ตันจิ๋น, ตั๋งอุ๋น, เฉิน จือ, ฮุยโฮ, ลิหงี |
| ม้วนที่ 40 | 劉彭廖李劉魏楊傳 | ชีวประวัติเล่า (หลิว), แพ (เผิง), เลียว (เลี่ยว), ลิ (หลี่), เล่า (หลิว), อุย (เว่ย์) และเอียว (หยาง) | เล่าฮอง, แพเอี้ยว, เลี่ยว ลี่, ลิเงียม, เล่าตำ, อุยเอี๋ยน, เอียวหงี |
| ม้วนที่ 41 | 霍王向張楊費傳 | ชีวประวัติฮัก (ฮั่ว), ออง (หวาง), เอี่ยง (เซี่ยง), เตียง (จาง), เอียว (หยาง) และบิ (เฟ่ย์) | ฮักจุ้น, ฮั่ว อี้, อองเลี้ยน, เอี่ยงลอง, เฮียงทง, เตียวอี้, เอียวฮอง, บิสี |
| ม้วนที่ 42 | 杜周杜許孟來尹李譙郤傳 | ชีวประวัติโต (ตู้), จิว (โจว), เตา (ตู้), เคา (สฺวี่), เบง (เมิ่ง), ไล (หลาย), อิน ('อิน), ลิ (หลี่), เจา (เฉียว) และขับ (ซี่)  | โตบี, โจว ฉฺวิน, จาง ยฺวี่, เตาเขง, เคาจู, หู เฉียน, เบงกอง, ไลบิน, อินเบก, ลิจวน, เจาจิ๋ว, ขับเจ้ง |
| ม้วนที่ 43 | 黃李呂馬王張傳 | ชีวประวัติอุย (หฺวาง), ลิ (หลี่), ลิ (ลฺหวี่), ม้า (หม่า), ออง (หวาง) และเตียว (จาง) | อุยก๋วน, ลิอิ๋น, ลิคี, ม้าตง, อองเป๋ง, เตียวหงี |
| ม้วนที่ 44 | 蔣琬費禕姜維傳 | ชีวประวัติเจียวอ้วน, บิฮุย และเกียงอุย |  |
| ม้วนที่ 45 | 鄧張宗楊傳 | ชีวประวัติเตง (เติ้ง), เตียว (จาง), จอง (จง) และเอียว (หยาง) | เตงจี๋, เตียวเอ๊ก, จองอี้, เลียวฮัว, หยาง ซี่ |
เนื้อหา > ภาคง่อก๊ก (吳書 อู๋ชู)

| # | ชื่อม้วน | คำแปล | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- |
| ม้วนที่ 46 | 孫破虜討逆傳 | ชีวประวัติซุนปราบชนเผ่าและซุนโจมตีกบฏ | ซุนเกี๋ยน, ซุนเซ็ก |
| ม้วนที่ 47 | 吳主傳 | ชีวประวัติเจ้านายแห่งง่อก | ซุนกวน |
| ม้วนที่ 48 | 三嗣主傳 | ชีวประวัติสามทายาท | ซุนเหลียง, ซุนฮิว, ซุนโฮ (ซุน เฮ่า) |
| ม้วนที่ 49 | 劉繇太史慈士燮傳 | ชีวประวัติเล่าอิ้ว, ไทสูจู้ และชื่อ เซี่ย | ฉกหยง, หลิว จี |
| ม้วนที่ 50 | 妃嬪傳 | ชีวประวัติชายาและท่านหญิง | งอฮูหยิน, งอเก๋ง, เซี่ยฟูเหริน, ซีฮูหยิน, ปู้ เลี่ยนชือ, ฮองฮูหยิน, จักรพรรดินีจิ้งหฺวาย, พัวฮูหยิน, เฉฺวียน ฮุ่ยเจี่ย, จักรพรรดินีจู, จักรพรรดินีเหอ พระพันปีหลวง, เถิง ฟานหลาน |
| ม้วนที่ 51 | 宗室傳 | ชีวประวัติผู้สูงศักดิ์ | ซุนเจ้ง, ซุนยี่, ซุนเกียว, ซุน ฮฺว่าน, ซุน เปิน, ซุน ฝู่, ซุนเซียง, ซุนของ, ซุนเสียว, ซุนหวน |
| ม้วนที่ 52 | 張顧諸葛步傳 | ชีวประวัติเตียว (จาง), โกะ (กู้), จูกัด (จูเก่อ) และเปา (ปู้) | เตียวเจียว, จาง เฉิง, เตียวหิว, โกะหยง, กู้ เช่า, กู้ ถาน, กู้ เฉิง, จูกัดกิ๋น, เปาจิด |
| ม้วนที่ 53 | 張嚴程闞薛傳 | ชีวประวัติเตียว (จาง), เหยียม (เหยียน), เทีย (เฉิง), งำ (ค่าน), และซี (เซฺว) | เตียวเหียน, เหยียมจุ้น, เทียเป๋ง, งำเต๊ก, ซีหอง |
| ม้วนที่ 54 | 周瑜魯肅呂蒙傳 | ชีวประวัติจิวยี่, โลซก และลิบอง |  |
| ม้วนที่ 55 | 程黃韓蔣周陳董甘淩徐潘丁傳 | ชีวประวัติเทีย (เฉิง), อุย (หฺวาง), ฮัน (หาน), เจียว (เจี่ยง), จิว (โจว), ตัน (เฉิน), ตัง (ต่ง), กำ (กาน), เลง (หลิง), ชี (สวี), พัว (พาน) และเตง (ติง) | เทียเภา, อุยกาย, ฮันต๋ง, เจียวขิม, จิวท่าย, ตันบู, ตังสิด, กำเหลง, เล่งทอง, ชีเซ่ง, พัวเจี้ยง, เตงฮอง |
| ม้วนที่ 56 | 朱治朱然呂範朱桓傳 | ชีวประวัติจูตี, จูเหียน, ลิห้อม และจูหวน | ชือ จี, จูอี้ |
| ม้วนที่ 57 | 虞陸張駱陸吾朱傳 | ชีวประวัติงี (ยฺหวี), ลก (ลู่), เตียว (จาง), เล่ง (ลั่ว), ลก (ลู่), งอ (อู๋) และจู | งีห้วน, ลกเจ๊ก, เตียวอุ๋น, เล่งทอง, ลู่ เม่า, งอซัน, จู จฺวี้ |
| ม้วนที่ 58 | 陸遜傳 | ชีวประวัติลกซุน | ลกข้อง |
| ม้วนที่ 59 | 吳主五子傳 | ชีวประวัติบุตรชายห้าคนของเจ้าแห่งง่อ | ซุนเต๋ง, ซุน ลฺวี่, ซุนโฮ (ซุน เหอ), ซุน ป้า, ซุน เฟิ่น |
| ม้วนที่ 60 | 賀全呂周鍾離傳 | ชีวประวัติเฮ่อ, จวน (เฉฺวียน), ลิ (ลฺหวี่), จิว (โจว) และจงหลี | เฮ่อ ฉี, จวนจ๋อง, ลิต้าย, จิวหอง, จงหลี มู่ |
| ม้วนที่ 61 | 潘濬陸凱傳 | ชีวประวัติพัวโยยและลู่ ข่าย |  |
| ม้วนที่ 62 | 是儀胡綜傳 | ชีวประวัติชื่อ อี๋และหู จง |  |
| ม้วนที่ 63 | 吳範劉惇趙達傳 | ชีวประวัติอู๋ ฟาน, หลิว ตุน และเจ้า ต๋า |  |
| ม้วนที่ 64 | 諸葛滕二孫濮陽傳 | ชีวประวัติจูกัด (จูเก่อ), เตง (เถิง), สองซุน และเอียง (ผูหยาง) | จูกัดเก๊ก, เตงอิ๋น, ซุนจุ๋น, ซุนหลิม, เอียงเหียง |
| ม้วนที่ 65 | 王樓賀韋華傳 | ชีวประวัติออง (หวาง), โหลว, เฮ่อ, อุย (เหวย์) และหอก (หฺวา) | หวาง ฟาน, โหลว เสฺวียน, เฮ่อ เช่า, เหวย์ เจา, หอกหยก |
อรรถาธิบาย

บทความหลัก: อรรถาธิบายสามก๊กจี่
ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 เผย์ ซงจือ (ค.ศ. 372–451) นักประวัติศาสตร์ในยุคราชวงศ์หลิวซ่ง เขียนอรรถาธิบายให้สามก๊กจี่ของตันซิ่วโดยใช้แหล่งข้อมูลอื่น ๆ ที่หลากหลาย ขยายรายละเอียดเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าของสามก๊กจี่ต้นฉบับ งานเขียนอรรถาธิบายเสร็จในปี ค.ศ. 429 และกลายเป็นหนึ่งในตำราประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการของยุคสามก๊กในชื่อว่าซานกั๋วจื้อจู้ (三国志注; จู้ มีความหมายว่า "หมายเหตุ") บันทึกบรรณานุกรมระบุว่าจนถึงยุคราชวงศ์หลิวซ่งที่เผย์ ซงจือมีชีวิตอยู่ สามภาคของสามก๊กจี่ของตันซิ่วได้รับการเผยแพร่ในฐานะงานเขียนเดี่ยว ๆ สำหรับแต่ละภาค มากกว่าจะเป็นงานเขียนชุดเดียวกัน
เผย์ ซงจือรวบรวมบันทึกอื่น ๆ เพื่อเพิ่มข้อมูลที่ตนเห็นว่าควรเพิ่ม เผย์ ซงจือให้คำอธิบายโดยละเอียดเกี่ยวกับภูมิศาสตร์บางส่วนและองค์ประกอบอื่น ๆ ที่กล่าวถึงในสามก๊กจี่ต้นฉบับ ทั้งยังรวมบันทึกหลายกระแสที่อธิบายถึงเหตุการณ์เดียวกัน บางครั้งบันทึกที่เผย์ ซงจือเพิ่มเข้าไปก็มีความขัดแย้งกันเอง แต่เผย์ ซงจือก็รวมไว้ด้วยกันทั้งหมดเพราะไม่สามารถตัดสินว่าบันทึกไหนถูกต้อง หากเผย์ ซงจือเพิ่มบันทึกใด ๆ ที่น่าจะไม่ถูกต้อง เผย์ ซงจือก็จะเขียนบันทึกหรือเสนอจุดที่ควรแก้ไข ในส่วนของเหตุการณ์และบุคคลในประวัติศาสตร์ เผย์ ซงจือยังได้เพิ่มความคิดเห็นของตนเอง เช่นเดียวกับที่ตันซิ่วทำในสามก๊กจี่ต้นฉบับ ที่สำคัญคือเผย์ ซงจืออ้างอิงแหล่งข้อมูลในเกือบทุกกรณี
ดูเพิ่ม

รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
ลำดับเหตุการณ์สำคัญในสามก๊ก
บรรณานุกรม

Chen Shou (1977) [429].  Pei Songzhi (บ.ก.). Annotated Records of the Three Kingdoms 三國志注. Taipei: Dingwen Printing.
de Bary, WM. Theodore (2001), Sources of Japanese Tradition, Columbia University Press
Cutter, Robert Joe (2015). "San guo zhi" 三國志.  ใน Chennault, Cynthia L.; Knapp, Keith N.; Berkowitz, Alan J.; Dien, Albert E. (บ.ก.). Early Medieval Chinese Texts: A Bibliographical Guide. Berkeley, CA: Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley. pp. 250–57. ISBN 978-1-55729-109-7.
Three Kingdoms: A Historical Novel. แปลโดย Roberts, Moss. University of California Press. 1991. ISBN 0-520-22503-1.
Zhang, Xiuping;  และคณะ (1993). 100 Books That Influenced China: Sanguo Zhi (ภาษาจีน). Nanning: Guangxi People's Press. ISBN 9787219023396.
แหล่งข้อมูลอื่น

(ในภาษาจีน) Records of the Three Kingdoms on the Chinese Text Project page
(ในภาษาจีน) Records of the Three Kingdoms 《三國志》 Chinese text with matching English vocabulary
Wikisource