เกลือ
ประวัติศาสตร์

ตลอดประวัติศาสตร์ เกลือเป็นปัจจัยสำคัญต่ออารยธรรม เมืองแรกในยุโรปที่เชื่อกันว่าเป็นเหมืองเกลือ และเป็นแหล่งเกลือแก่ภูมิภาคที่ปัจจุบันเรียกว่าคาบสมุทรบอลข่าน มาตั้งแต่ 5400 ปีก่อนคริสตกาล คือเมืองโซลนิตซาตา ในประเทศบัลแกเรีย เกลือเป็นสารกันเสียที่รู้จักกันดีที่สุดสำหรับอาหาร โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ มานานหลายพันปี มีการค้นพบแหล่งผลิตเกลือโบราณที่แหล่งโบราณคดีโปอานา สลาติเน (Poiana Slatinei) ซึ่งตั้งอยู่ข้างบ่อน้ำเกลือในเมืองลุนคา มณฑลเนียมต์ ประเทศโรมาเนีย หลักฐานชี้ให้เห็นว่าผู้คนในวัฒนธรรมยุคหินใหม่ พรีคูคูเตนี ใช้วิธีการต้มแยกเกลือออกจากน้ำเกลือด้วยกระบวนการบริเกอทาจ (briquetage) ตั้งแต่ราว 6050 ปีก่อนคริสตกาล เกลือที่สกัดจากกระบวนการนี้อาจสัมพันธ์โดยตรงกับการเพิ่มขึ้นของประชากรในสังคมดังกล่าวหลังจากเริ่มการผลิต. การเก็บเกี่ยวเกลือจากผิวหน้าของทะเลสาบเซียฉี ใกล้เมืองยฺวิ่นเฉิง ในมณฑลชานซี ประเทศจีน มีหลักฐานยืนยันว่าทำมาตั้งแต่ 6000 ปีก่อนคริสตกาล ทำให้เป็นหนึ่งในแหล่งผลิตเกลือที่เก่าแก่ที่สุดที่มีหลักฐานยืนยันได้
เนื้อเยื่อของสัตว์ เช่น เนื้อสัตว์ เลือด และนม มีปริมาณเกลือสูงกว่าเนื้อเยื่อของพืช ชนร่อนเร่ที่ดำรงชีวิตด้วยการเลี้ยงสัตว์มักไม่จำเป็นต้องเติมเกลือลงในอาหาร แต่กลุ่มเกษตรกรที่บริโภคธัญพืชและพืชผักเป็นหลัก จำเป็นต้องเสริมเกลือในอาหารของตน เมื่ออารยธรรมขยายตัว เกลือกลายเป็นหนึ่งในสินค้าสำคัญที่มีการซื้อขายทั่วโลก มันมีค่าสูงสำหรับชาวฮีบรูโบราณ ชาวกรีก ชาวโรมัน ชาวไบแซนไทน์ ชาวฮิตไทต์ และชนกลุ่มอื่นในยุคโบราณ ในตะวันออกกลาง เกลือถูกใช้ในพิธีกรรมเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของข้อตกลง โดยชาวฮีบรูโบราณได้ทำ "พันธสัญญาแห่งเกลือ" (covenant of salt) กับพระเจ้า และโปรยเกลือลงบนเครื่องบูชาเพื่อแสดงความไว้วางใจในพระองค์ ในช่วงสงคราม มีธรรมเนียมโบราณที่เรียกว่า "การโปรยเกลือ" (salting the earth) ซึ่งหมายถึงการโรยเกลือลงบนพื้นที่ของเมืองที่พ่ายแพ้ เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการทำลายพื้นที่เพาะปลูกและป้องกันไม่ให้พืชเติบโต พระคัมภีร์เล่าเรื่องกษัตริย์อาบีเมเลคซึ่งได้รับบัญชาจากพระเจ้าให้ทำเช่นนี้ที่เมืองเชเคม นอกจากนี้ ยังมีตำนานเกี่ยวกับแม่ทัพโรมัน สคิปิโอ ไอมิเลียนัส แอฟริกานัส ที่ถูกกล่าวว่า ไถและโปรยเกลือในเมืองคาร์เธจ หลังจากพิชิตได้ในสงครามพิวนิกครั้งที่สาม (146 ปีก่อนคริสตกาล) อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ปัจจุบันถือว่าเป็นเพียงตำนาน และไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ยืนยัน
เกลืออาจถูกใช้เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนสินค้าในยุคหินใหม่ โดยเกี่ยวข้องกับการค้าหินออบซิเดียนในอานาโตเลีย ในอียิปต์โบราณ เกลือเป็นหนึ่งในเครื่องสังเวยที่ถูกพบในสุสานตั้งแต่สหัสวรรษที่สามก่อนคริสตกาล เช่นเดียวกับนกและปลาที่ผ่านการถนอมด้วยเกลือ ประมาณ 2800 ปีก่อนคริสตกาล ชาวอียิปต์เริ่มส่งออกปลาเค็มไปยังชาวฟินีเชียนเพื่อแลกกับไม้ซีดาร์จากเลบานอน แก้ว และสีย้อมไทเรียนเพอร์เพิล ชาวฟินีเชียนนำปลาเค็มจากอียิปต์และเกลือจากแอฟริกาเหนือไปค้าขายทั่วอาณาจักรการค้าของพวกเขาในแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เฮอรอโดทัสได้บรรยายถึงเส้นทางการค้าเกลือข้ามลิเบียตั้งแต่ศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสตกาล ในยุคแรกของจักรวรรดิโรมัน มีการสร้างถนนเพื่อขนส่งเกลือจากท่าเรือเมืองออสเทียไปยังกรุงโรม
ในแอฟริกา เกลือเคยถูกใช้เป็นสกุลเงินทางตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา และในอาบิสซิเนีย (ปัจจุบันคือเอธิโอเปีย) มีการใช้แผ่นหินเกลือเป็นเหรียญเงิน ชาวทัวเร็กมีเส้นทางการค้าเกลือข้ามทะเลทรายซาฮารามาตั้งแต่โบราณ โดยใช้ขบวนคาราวาน "อาซาไล" (Azalai) ในการขนส่งเกลือ แม้ว่าปัจจุบันการค้าส่วนใหญ่จะดำเนินการโดยรถบรรทุก แต่ขบวนคาราวานยังคงเดินทางจากตอนใต้ของไนเจอร์ไปยังเมืองบิลมา อูฐแต่ละตัวจะบรรทุกหญ้าแห้งและสินค้าอื่น ๆ ไปทางเหนือ และขากลับจะบรรทุกเสาเกลือและอินทผลัม ในกาบอง ก่อนที่ชาวยุโรปจะมาถึง ชาวชายฝั่งเคยทำการค้ากับชนพื้นเมืองในแผ่นดินโดยใช้เกลือทะเลเป็นสื่อกลาง อย่างไรก็ตาม เมื่อชาวยุโรปนำเกลือบรรจุถุงเข้ามาค้าขาย รายได้ของชาวพื้นเมืองชายฝั่งก็ลดลง จนถึงช่วงปลายทศวรรษ 1950 เกลือทะเลยังคงเป็นสกุลเงินที่ได้รับความนิยมที่สุดในพื้นที่ตอนในของประเทศ
ซัลทซ์บวร์ค, ฮัลชตัท และฮัลไลน์ ตั้งอยู่ใกล้กันภายในระยะ 17 กิโลเมตร ริมแม่น้ำซาลซ์ซัค ทางตอนกลางของออสเตรีย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีแหล่งเกลือขนาดใหญ่ ชื่อแม่น้ำซาลซ์ซัค (Salzach) หมายถึง "แม่น้ำเกลือ" ในขณะที่ชื่อเมืองซัลทซ์บวร์ค (Salzburg) หมายถึง “ปราสาทเกลือ” โดยทั้งสองชื่อมาจากคำว่า “Salz” ในภาษาเยอรมัน ซึ่งแปลว่าเกลือ ฮัลชตัทเป็นสถานที่ตั้งของเหมืองเกลือแห่งแรกของโลก เมืองนี้ยังเป็นที่มาของชื่อวัฒนธรรมฮัลชตัท ซึ่งเริ่มทำเหมืองเกลือในบริเวณนี้ตั้งแต่ประมาณ 800 ปีก่อนคริสตกาล ประมาณ 400 ปีก่อนคริสตกาล ชาวเมืองที่เคยใช้อีเต้อและพลั่วในการขุดเกลือ เริ่มหันมาใช้วิธีต้มเกลือแบบเปิดกระทะ ในช่วงสหัสวรรษแรกก่อนคริสตกาล ชุมชนเซลติกเติบโตและมั่งคั่งจากการค้าเกลือและเนื้อสัตว์หมักเกลือกับกรีกและโรมันโบราณ โดยแลกเปลี่ยนกับไวน์และสินค้าฟุ่มเฟือยอื่น ๆ
คำว่า salary มีรากศัพท์มาจากคำในภาษาละตินที่หมายถึง เกลือ อย่างไรก็ตาม สาเหตุที่แท้จริงของเรื่องนี้ยังไม่เป็นที่แน่ชัด และคำกล่าวที่แพร่หลายในปัจจุบันว่า กองทัพโรมันเคยได้รับค่าจ้างเป็นเกลือนั้นไม่มีหลักฐานยืนยัน นอกจากนี้ คำว่า salad มีความหมายตามตัวอักษรว่า "ผ่านการใส่เกลือ" ซึ่งมาจากธรรมเนียมโบราณของชาวโรมันที่ใช้เกลือปรุงรสผักใบเขียว
สงครามหลายครั้งเคยเกิดขึ้นเพราะเกลือ เวนิสเคยทำสงครามกับเจโนวาเพื่อแย่งชิงการควบคุมการค้าเกลือ และเกลือยังมีบทบาทในสงครามปฏิวัติอเมริกา เมืองที่ตั้งอยู่บนเส้นทางการค้าแผ่นดินใหญ่ร่ำรวยจากการเก็บภาษีศุลกากร และเมืองอย่างลิเวอร์พูลก็เจริญรุ่งเรืองจากการส่งออกเกลือที่สกัดจากเหมืองเกลือในเชชเชอร์ รัฐบาลหลายแห่งเคยกำหนดภาษีเกลือในช่วงเวลาต่าง ๆ มีการกล่าวกันว่าการเดินทางของคริสโตเฟอร์ โคลัมบัสได้รับเงินทุนจากรายได้จากการผลิตเกลือทางตอนใต้ของสเปน ภาษีเกลือที่กดขี่ประชาชนในฝรั่งเศสเป็นหนึ่งในสาเหตุของการปฏิวัติฝรั่งเศส แม้ว่าภาษีนี้จะถูกยกเลิกไปแล้ว แต่ต่อมานโปเลียนได้นำกลับมาใช้ใหม่เพื่อเป็นทุนในการทำสงครามต่างประเทศ ภาษีเกลือในฝรั่งเศสถูกยกเลิกอย่างถาวรในปี 1946 ในปี 1930 มหาตมา คานธี ได้นำผู้ประท้วง 100,000 คน เดินขบวน "ดานดีมาร์ช" (Dandi March) หรือ "สัตยาเคราะห์เกลือ" (Salt Satyagraha) พวกเขาทำเกลือจากน้ำทะเลเอเพื่อแสดงการต่อต้านภาษีเกลือของอังกฤษ การกระทำนี้กลายเป็นแรงบันดาลใจให้ชาวอินเดียจำนวนมาก และเปลี่ยนขบวนการเอกราชอินเดียให้เป็นการต่อสู้ระดับชาติ