stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กึ๋น
โครงสร้าง > ก้อนหินในกึ๋น (แกสโตรลิท)

สัตว์บางชนิดที่ไม่มีฟัน จะกลืนหินหรือทรายเพื่อช่วยในการย่อยอาหารแข็ง  นกทุกชนิดมีกึ๋น  แต่ไม่ใช่ทุกชนิดที่จะกลืนหินหรือทราย  สำหรับนกที่กลืนหินหรือทราย พวกมันใช้กลไกการย่อยแบบนี้:
นกจะกลืนเศษกรวดขนาดเล็ก  ซึ่งทำหน้าที่เป็นเหมือน "ฟัน" ในกึ๋น  ช่วยบดเมล็ดพืช  อาหารแข็ง  และส่งเสริมการย่อยอาหาร
ก้อนหินเหล่านี้เรียกว่า ก้อนหินในกึ๋น (gizzard stones) หรือ แกสโตรลิท (gastroliths)  โดยปกติแล้ว  ก้อนหินเหล่านี้จะกลมและเรียบ  เนื่องจากการถูกกระบวนการขัดสีภายในกระเพาะอาหารของสัตว์  เมื่อก้อนหินเรียบเกินกว่าจะทำหน้าที่ได้  มันจะถูกขับถ่ายออกมาหรือสำรอกออกมา
สัตว์ที่มีกึ๋น > สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

ตัวลิ่น หรือตัวนิ่มไม่มีฟัน และย่อยอาหารด้วยโครงสร้างที่คล้ายกึ๋น
สัตว์ที่มีกึ๋น > นกและสัตว์จำพวกอาร์โคซอร์อื่น ๆ

นกทุกชนิดมีกึ๋น โดยเฉพาะกึ๋นของนกอีมู ไก่งวง ไก่ นกแก้ว และเป็ด เป็นที่นิยมนำมาใช้ประกอบอาหาร (ดูรายละเอียดด้านล่าง) สัตว์เลื้อยคลานจำพวกจระเข้ จระเข้ และแอลลิเกเตอร์ ก็มีกึ๋นเช่นกัน
ไดโนเสาร์ จากการค้นพบก้อนหินในกึ๋นใกล้กับซากฟอสซิล เชื่อว่าไดโนเสาร์บางชนิดน่าจะมีกึ๋น ดังนี้:
ซิตตะโกซอรัส
แมสโสสปอนดิลัส
แพลทีโอซอรัส
เอ๋อเหมยซอรัส
อะแพโทซอรัส
บาโรซอรัส
ไดเครโอซอรัส
ดิพโพลโดคัส
สมมติฐานที่ว่าคลอซอรัสมีกึ๋น  นั้นถูกปฏิเสธ  เนื่องจากซากดึกดำบรรพ์ที่ใช้เป็นหลักฐานมาจากอีกสายพันธุ์หนึ่ง  และก้อนหินที่พบมาจากลำธาร ไดโนเสาร์ปีกบางชนิด  ดูเหมือนว่าจะมีกึ๋น  ตัวอย่างที่โดดเด่นที่สุดคือ  พเตโรดัสโตร (สันนิษฐานจากก้อนหินในกึ๋น)  และแรมโฟริงคัส (คงสภาพไว้โดยตรง) ในทางกลับกัน ยังเป็นที่ถกเถียงกันว่านกบางชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้ว เช่น เอนันติออร์นิทีส  ไม่มีกึ๋น
สัตว์ที่มีกึ๋น > ปลา

ปลากระบอก (วงศ์ปลากระบอก) พบได้ในชะวากทะเลทั่วโลก และปลาแชด พบได้ในแหล่งน้ำจืด เช่น ทะเลสาบ ลำธาร ตั้งแต่นิวยอร์กไปจนถึงเม็กซิโก มีกึ๋น
กิลลารู (Salmo stomachius) เป็นปลาเทราต์ ที่มีสีสันสวยงาม พบได้ในลัฟเมลวิน (Lough Melvin) ซึ่งเป็นทะเลสาบทางเหนือของไอร์แลนด์ มีกึ๋น ใช้สำหรับช่วยย่อยหอยน้ำ ซึ่งเป็นอาหารหลัก
สัตว์ที่มีกึ๋น > สัตว์จำพวกกุ้งกั้งปู

สัตว์จำพวกกุ้งกั้งปูบางชนิด  มีกึ๋น  แม้ว่าจะมักเรียกว่า โรงบดอาหาร (gastric mill)  ก็ตาม
สัตว์ที่มีกึ๋น > ไส้เดือน

ไส้เดือน  ก็มีกึ๋นเช่นกัน
ในการประกอบอาหาร

ทั่วโลกนิยมนำกึ๋นของสัตว์ปีก มาประกอบอาหาร
กึ๋นไก่ย่าง เป็นอาหารริมทางที่นิยมขายใน เฮติ และทั่ว เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จัดอยู่ในประเภท เครื่องในสัตว์
เครื่องใน ประกอบด้วย หัวใจ ตับ และกึ๋นของสัตว์ปีก นิยมนำมาปรุงอาหารโดยตรง หรือใช้เป็นส่วนประกอบหลักของ ซุป หรือ น้ำสต๊อก
เครื่องในไก่ ประกอบด้วย หัวใจ ตับ และกึ๋นของสัตว์ปีก นิยมนำมาปรุงอาหารโดยตรง หรือใช้เป็นส่วนประกอบหลักของ ซุป หรือ น้ำสต๊อก
กึ๋นไก่กับมันฝรั่งบด เป็นอาหารยอดนิยมในทวีปยุโรป
ในการประกอบอาหาร > ทวีปยุโรป

โปรตุเกส: นิยมรับประทาน กึ๋นไก่ตุ๋น เป็นของว่าง ราดด้วยซอสสูตรมะเขือเทศ
สเปน: กึ๋นไก่จะถูกปรุงบน เตาย่างแบน รับประทานตอนเนื้อด้านนอกกรอบ
ฮังการี: มีเมนู ซูซาเพอร์เคิลต์ (zúza pörkölt) ทำจากกึ๋นไก่ ปรุงด้วยพริกไทยปาปริก้า
ฝรั่งเศส (จังหวัดดอร์ดอญ): สลัดเปริกอร์ดีน (Périgordian salad) สูตรดั้งเดิม ใส่ กึ๋นเป็ด โรยด้วย วอลนัต ครูตง และ ผักกาด
อิตาลี: นิยมนำกึ๋นไก่ไป ผัดรวมกับเครื่องในสัตว์อื่น ๆ
ยุโรปตะวันออก (ประเทศสลาฟ): กึ๋นไก่เป็นส่วนประกอบสำคัญใน ซุป หลายชนิด เช่น ราสโซลนิค (rassolnik)
วัฒนธรรมยิว: ภาษายิดดิช เรียกกึ๋นไก่ว่า ปุปิคเลช (pupik'lech) หรือ พิพิคลาช (pipiklach) แปลตามตัวอักษรว่า สะดือ กึ๋นไก่จากสัตว์ปีกที่บริโภคตามหลักคัชรุต จะมีเยื่อบุสีเขียวหรือเหลือง ต้องลอกออกก่อนปรุงอาหาร เนื่องจากมีรสขม อาหารยิวตะวันออกยุโรปดั้งเดิม นิยมนำ กึ๋นไก่ คอไก่ และเท้าไก่ มาตุ๋นรวมกัน ยกเว้นตับ ซึ่งตามกฎหมาย Kashrut ต้องนำไปย่างเท่านั้น ร้านขายเนื้อสัตว์ Kashrut มักขายไก่ย่าง พร้อม กึ๋นไก่ คอไก่ และเท้าไก่ แยกไว้ในตัวไก่ เพื่อนำไปทำ น้ำซุปไก่
ในการประกอบอาหาร > ทวีปเอเชีย

อินโดนีเซีย: กึ๋นไก่ และ ตับ (เรียกรวมว่า "อาติ อัมเปลา" - ati ampela) ถือเป็นส่วนประกอบสำคัญของ ไก่ทอด
ญี่ปุ่น: กึ๋นไก่เรียกว่า ซูริ (zuri) หรือ ซูนากิโมะ (sunagimo) นิยมนำไปย่างเป็น ยากิโทริ (yakitori) เนื้อย่างเสียบไม้สไตล์ญี่ปุ่น ใน คิวชู (Kyushu) ภาคใต้ของญี่ปุ่น นิยมนำกึ๋นไก่ไปทอดแบบ คาราอาเงะ (karaage)
เกาหลี: กึ๋นไก่เรียกว่า ดักทงจิพ (dak-ttongjip) นิยมนำไป ผัด รับประทานเป็น อันจู (anju) เครื่องเคียงสำหรับเครื่องดื่ม หรือ ยาซิก (yasik) กับแกล้ม บางพื้นที่ นิยมรับประทานแบบ ดิบ คลุกเคล้ากับกระเทียม และ หัวหอม
ไต้หวัน: นิยมนำกึ๋นไก่ไป ตุ๋น หั่นเป็นชิ้น รับประทานร้อนหรือเย็น โรยด้วย ต้นหอม และ ราดด้วยซีอิ๊ว นอกจากนี้ ยังนิยม กึ๋นไก่ทอดกรอบ เสียบไม้ แบบไม่มีแป้งทอด วางจำหน่ายตามร้านขาย ไก่ทอด ทั่วไป
จีนแผ่นดินใหญ่: นิยมรับประทาน กึ๋นเป็ด เป็นของว่าง มักทานร่วมกับเครื่องในเป็ดส่วนอื่น ๆ เช่น เท้า คอ หัวใจ ลิ้น หรือ หัว มณฑลที่ขึ้นชื่อเรื่องกึ๋นเป็ด ได้แก่ เสฉวน และ หูเป่ย์ โดยเฉพาะเมือง อู่ฮั่น ในมณฑลหูเป่ย์ มีแบรนด์กึ๋นเป็ดรสเผ็ดชื่อดัง เรียกว่า "จิ่วจิยะ (jiujiuya)" ใน ภาคเหนือของจีน มี กึ๋นเป็ดปิ้ง วางจำหน่าย
อินเดีย (ภาคเหนือ): เรียกกึ๋นไก่ว่า ซังดานา (sangdana) มาจากภาษาเปอร์เซีย ("sang" = หิน "dana" = เมล็ดพืช) อีกชื่อหนึ่งคือ "พาตรี (pathri)" นิยมนำไป แกง หรือ ปิ้งย่าง เสียบไม้ รับประทาน รัฐเกรละ มีเมนูยอดนิยม "วัตตัม-การูลัม (vattum-karulum)" ซึ่งแปลตามตัวอักษรว่า แกงกะหรี่กึ๋นไก่-ตับ
อิหร่าน: บางร้าน เคบับ ผสมกึ๋นไก่ลงใน คูบิเดห์เคบับ (koobideh kebabs) เพื่อเพิ่มเนื้อสัตว์ กึ๋นไก่ มักถูกปรุงพร้อมกับเนื้อไก่ นอกจากนี้ ยังมีการแยกขายกึ๋นไก่เป็นแพ็คต่างหาก
เนปาล: เรียกกึ๋นไก่ว่า "จาเตย์ (jaatey)" หรือ "ปังกรา (pangra)" นิยมรับประทานเป็นกับแกล้มเครื่องดื่ม
ฟิลิปปินส์: เรียกกึ๋นไก่ว่า "บาลุน บาลูน (Balun Balunan)" นิยมนำไป ย่างเสียบไม้ เป็นอาหารข้างทาง บางบ้านรับประทานเป็นอาหารจานหลัก สูตรยอดนิยมคือ อาโดโบ (Adobo)
ในการประกอบอาหาร > ทวีปแอฟริกา

กานา และ โตโก: นิยมรับประทานกึ๋นไก่แบบ ต้ม ผัด หรือ ย่าง โดยเมนูยอดนิยมคือ กึ๋นไก่ย่าง เสียบไม้ โรยเครื่องเทศ อาจมีพริกหยวก และ หัวหอม เป็นต้น
ไนจีเรีย: นิยม ย่าง หรือ ทอด กึ๋นไก่ รับประทานกับ สตู และ กล้ายทอด เรียกว่า "กึ๋นโดโด (gizdodo)" นอกจากนี้ ยังนิยมกึ๋นไก่ย่างเสียบไม้
เคนยา ยูกันดา แคเมอรูน และ ไนจีเรีย: ตามธรรมเนียม กึ๋นไก่ จากไก่ที่ปรุงสุกแล้ว มักจะถูกแยกไว้ให้กับ ชายที่อาวุโสที่สุด หรือ ผู้ชายที่ได้รับความเคารพนับถือมากที่สุด ที่โต๊ะอาหาร
ยูกันดา: ปัจจุบัน กึ๋นไก่ และ เครื่องในสัตว์ปีกอื่น ๆ นิยมวางจำหน่ายแยกต่างหาก ใน แผนกแช่แข็ง ของซูเปอร์มาร์เก็ต
ในการประกอบอาหาร > ทวีปอเมริกา

ในสหรัฐอเมริกา แถบมิดเวสต์ นิยมรับประทาน กึ๋นไก่งวงดอง เป็นอาหารพื้นเมือง ชิคาโก มีเมนู กึ๋นไก่ชุบแป้งทอดกรอบ รับประทานกับ เฟรนช์ฟราย และ ซอส ส่วนพ็อตเตอร์วิลล์ รัฐมิชิแกน ตั้งแต่ปี 2000 เป็นต้นมา หอการค้ามักจัดงานเทศกาลกึ๋นไก่ (Gizzard Fest) ทุกเดือนมิถุนายน มีการจัดการแข่งขันกินกึ๋นไก่เป็นหนึ่งในกิจกรรมประจำงาน และอเมริกาใต้ นิยมรับประทาน กึ๋นไก่ทอด อาจทานกับ ซอสเผ็ด หรือ มัสตาร์ดน้ำผึ้ง หรือ ใส่ใน หม้อต้มกุ้ง พร้อมกับ น้ำจิ้มซีฟู้ด นอกจากนี้ ยังนิยมนำไปใส่ใน กัมโบ (gumbo) สไตล์นิวออร์ลีนส์
เม็กซิโก: นิยมรับประทานกึ๋นไก่กับ ข้าว หรือ ซุปไก่ นอกจากนี้ ยังมีเมนู กึ๋นไก่ย่าง และ กึ๋นไก่ ไข่ หัวหอม กระเทียม และ ซัลซา ผัดรวมกัน รับประทานกับ ถั่ว และ แป้งตอร์ติญ่า เป็นอาหารมื้อเช้า หรือ มื้ออื่น ๆ
ตรินิแดดและโตเบโก: นิยมนำกึ๋นไก่ไป แกงกะหรี่ รับประทานกับ ข้าว หรือ โรตี นอกจากนี้ ยังนิยมนำไป ตุ๋น อีกด้วย
ความหมายโดยทั่วไป

บางครั้งคำว่ากึ๋น  ยังสามารถใช้เรียก เครื่องในสัตว์ โดยทั่วไป  ได้แก่  ลำไส้  หรือ เครื่องในสัตว์อีกด้วย
ภาพกึ๋นไก่ตัดข้าง (1) โปรเวนตริคูลัส (2) หลอดอาหาร (3) ก้อนหิน (4) ผนังกล้ามเนื้อของกึ๋น (5) ดูโอดีนัม
กึ๋น (หมายเลข 8) ของนกพิราบ, แสดงให้เห็นทางด้านขวาของ ดูโอดีนัม ระหว่างขา
โครงสร้างลำตัวของเคย แสดงให้เห็น 'โรงบดอาหาร' (gastric mill) จัดว่าเป็น กึ๋น ที่มีอยู่ในสัตว์จำพวกกุ้งกั้งปูทั่วไป
กึ๋นและตับทอด
ฟัยยูม

| ฟัยยูม الفيوم |
| --- | --- |
นคร
ตามเข็มนาฬิกาจากบน:   เรือตกปลาบนทะเลสาบกอรูน, หุบเขาวาฬ, ต้นไม้กั้นบริเวณที่แปรสภาพเป็นทะเลทราย, วิหารโซเบ็ก
ฟัยยูมที่ตั้งในประเทศอียิปต์
พิกัด: 29°18′30″N 30°50′39″E﻿ / ﻿29.308374°N 30.844105°E﻿ / 29.308374; 30.844105
ประเทศ: อียิปต์
เขตผู้ว่าการ: ฟัยยูม
ความสูง: 23 เมตร (75 ฟุต)
ประชากร (2020)
 • ทั้งหมด: 3,848,708 คน
เขตเวลา: UTC+2 (เวลายุโรปตะวันออก)
อัลฟัยยูม (อาหรับ: الفيوم el-Fayyūm  ออกเสียง [elfæjˈjuːm], ยืมจาก คอปติก:  ̀Ⲫⲓⲟⲙ หรือ Ⲫⲓⲱⲙ Phiom หรือ Phiōm จาก อียิปต์โบราณ: pꜣ ym "ทะเล, ทะเลสาบ") เป็นนครในอียิปต์ตอนกลาง ตั้งอยู่ในโอเอซิสฟัยยูม ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของกรุงไคโรราว 100 กิโลเมตร (62 ไมล์) เป็นเมืองหลักของเขตผู้ว่าการอัลฟัยยูม เดิมเรียกว่า Shedet ในภาษาอียิปต์ กรีกเรียกว่า กรีกคอยนี: Κροκοδειλόπολις, อักษรโรมัน: Krokodilópolis ต่อมาเรียก กรีกสมัยกลาง: Ἀρσινόη, อักษรโรมัน: Arsinoë ฟัยยูมถือเป็นเมืองที่เก่าแก่ที่สุดเมืองหนึ่งของอียิปต์อันเนื่องด้วยเป็นจุดยุทธศาสตร์
ชื่อและศัพทมูล

เดิมชาวอียิปต์โบราณที่ก่อตั้งเมืองนี้เรียกเมืองนี้ว่า เชเดต (Shedet) ในอดีต ฟัยยูมมีชื่อทางการว่า มะดีนะตุลฟัยยูม (นครฟัยยูม) ชื่อฟัยยูมสามารถกล่าวถึงโอเอซิสฟัยยูม ถึงแม้ว่าในปัจจุบันชาวอียิปต์มักใช้เรียกเมือง
ภูมิอากาศ

การแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิพเพินจัดให้เมืองนี้อยู่ในสภาพภูมิอากาศทรายร้อน (BWh)
อุณหภูมิสูงสุดเท่าที่บันทึกคือ 46 องศาเซลเซียส (115 องศาฟาเรนไฮต์) ในวันที่ 13 มิถุนายน ค.ศ. 1965 และอุณหภูมิต่ำสุดเท่าที่บันทึกคือ 2 องศาเซลเซียส (36 องศาฟาเรนไฮต์) ในวันที่ 8 มกราคม ค.ศ. 1966
| ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> เดือน | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ม.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ก.พ. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> มี.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> เม.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> พ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> มิ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ก.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ส.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ก.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ต.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> พ.ย. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ธ.ค. | ข้อมูลภูมิอากาศของฟัยยูม> ทั้งปี |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อุณหภูมิสูงสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | 28 (82) | 30 (86) | 36 (97) | 41 (106) | 43 (109) | 46 (115) | 41 (106) | 43 (109) | 39 (102) | 40 (104) | 36 (97) | 30 (86) | 46 (115) |
| อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) | 18.9 (66) | 20.9 (69.6) | 24.1 (75.4) | 29 (84) | 33.6 (92.5) | 35.5 (95.9) | 36.1 (97) | 35.8 (96.4) | 33.2 (91.8) | 30.7 (87.3) | 25.7 (78.3) | 20.4 (68.7) | 28.66 (83.59) |
| อุณหภูมิเฉลี่ยแต่ละวัน °C (°F) | 11.6 (52.9) | 13.2 (55.8) | 16.1 (61) | 20.4 (68.7) | 24.9 (76.8) | 27.1 (80.8) | 28.2 (82.8) | 28.1 (82.6) | 25.7 (78.3) | 23.1 (73.6) | 18.6 (65.5) | 13.5 (56.3) | 20.88 (69.58) |
| อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย  °C (°F) | 4.3 (39.7) | 5.5 (41.9) | 8.2 (46.8) | 11.8 (53.2) | 16.3 (61.3) | 18.8 (65.8) | 20.3 (68.5) | 20.4 (68.7) | 18.2 (64.8) | 15.6 (60.1) | 11.6 (52.9) | 6.6 (43.9) | 13.13 (55.64) |
| อุณหภูมิต่ำสุดที่เคยบันทึก °C (°F) | 2 (36) | 4 (39) | 5 (41) | 8 (46) | 11 (52) | 16 (61) | 13 (55) | 13 (55) | 10 (50) | 11 (52) | 4 (39) | 4 (39) | 2 (36) |
| หยาดน้ำฟ้า มม (นิ้ว) | 1 (0.04) | 1 (0.04) | 1 (0.04) | 1 (0.04) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 0 (0) | 1 (0.04) | 2 (0.08) | 7 (0.28) |
แหล่งที่มา 1: Climate-Data.org
แหล่งที่มา 2: Voodoo Skies สำหรับบันทึกอุณหภูมิ
แหล่งข้อมูลอื่น

"Photo Gallery: Water Issues in Fayoum Villages". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2009-09-06.
Falling Rain Genomics, Inc. "Geographical information on Al Fayyum, Egypt". สืบค้นเมื่อ 2011-03-22.
Fayum towns and their papyri, edited with translations and notes by Bernard P. Grenfell and Arthur S. Hunt at the Internet Archive
Vincent L. Morgan; Spencer G. Lucas (2002). "Notes From Diary––Fayum Trip, 1907". Bulletin 22. Albuquerque, New Mexico: New Mexico Museum of Natural History and Science. ISSN 1524-4156. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2009-07-20. สืบค้นเมื่อ 2022-07-27.. 148 pages, public domain.
Fayoum Photo Gallery เก็บถาวร 2017-08-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  Pleiades
วาลเทลลินา

แผนที่วาลเทลลินา
วาลเทลลินา (ลอมบาร์ด: Valtulina, อิตาลี: Valtellina, เยอรมัน: Veltlin, รูมันช์: Vuclina, อังกฤษ: Valtellina) คือหุบเขาในบริเวณลอมบาร์ดีทางตอนเหนือของอิตาลีที่ติดกับสวิตเซอร์แลนด์ ในปัจจุบันมีชื่อเสียงในการเป็นบริเวณที่มีการเล่นสกีหิมะ, บ่อน้ำร้อน, เมืองบำบัดน้ำแร่, เนยแข็ง (โดยเฉพาะ Bitto ที่ตั้งชื่อตามแก่ง) และเหล้าองุ่น เมื่อหลายร้อยปีที่ผ่านมาวาลเทลลินาเป็นช่องเขาทางผ่านอันสำคัญของเทือกเขาแอลป์ระหว่างทางตอนเหนือของอิตาลีและเยอรมนี ฉะนั้นการควบคุมบริเวณนี้จึงเป็นที่เสาะแสวงหาจองทุกฝ่าย โดยเฉพาะในระหว่างสงครามสามสิบปี
แหล่งข้อมูลอื่น

An extensive history of the Valtelline area
Tourist information
ทะเลลิกูเรียน

ทะเลลิกูเรียน
ทะเลลิกูเรียน (อิตาลี: Mar Ligure; ฝรั่งเศส: Mer Ligurienne; ลีกูเรีย: Mâ Ligure) เป็นบริเวณทะเลขนาดเล็กในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ระหว่างชายฝั่งอิตาลีริวีเอรา (แคว้นลีกูเรียและแคว้นทัสกานี) กับเกาะคอร์ซิกา และเกาะเอลบา
ชื่อลิกูเรียนมาจากชื่อที่ใช้เรียกชาวลิกูเรสโบราณ ที่เคยอาศัยอยู่บริเวณชายฝั่งแถบนี้
ลักษณะภูมิศาสตร์

ทะเลลิกูเรียนมีอาณาเขตติดกับฝรั่งเศส อิตาลี และโมนาโก ทางทิศตะวันออกติดกับทะเลติร์เรเนียน ขณะที่ทิศตะวันตกติดกับทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เมืองที่ใหญ่ที่สุดในบริเวณนี้คือเมืองเจนัว ชายฝั่งทะเลของอิตาลีด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือมีภูมิประเทศที่งดงามเหมาะแต่การท่องเที่ยว และมีภูมิอากาศทีสบาย
อ่าวเจนัวอยู่ในส่วนเหนือสุดของทะเล มีแม่น้ำอาร์โนที่ไหลลงสู่ทะเลลิกูเรียนทางด้านทิศตะวันออก จุดที่ลึกที่สุดอยู่บริเวณตะวันตกเฉียงเหนือของเกาะคอร์ซิกา มีความลึกทั้งสิ้น 2,850 เมตร
มอยนัก

| มอยนัก |
| --- | --- |
เมือง

มอยนักที่ตั้งเมืองมอยนักในประเทศอุซเบกิสถาน
พิกัด: 43°46′N 59°02′E﻿ / ﻿43.767°N 59.033°E﻿ / 43.767; 59.033
ประเทศ:  อุซเบกิสถาน
สาธารณรัฐ: การากัลปักสถาน
อำเภอ: มอยนัก
ความสูง: 55 เมตร (180 ฟุต)
ประชากร (2018)
 • ทั้งหมด: 13,500 คน
มอยนัก (การากัลปัก: Moynaq / Мойнақ) หรือ โมยนอก (อุซเบก: Moʻynoq / Мўйноқ) เป็นเมืองในตอนเหนือของสาธารณรัฐการากัลปักสถาน ประเทศอุซเบกิสถาน และเป็นศูนย์กลางการปกครองของอำเภอมอยนัก มอยนักในอดีตเป็นเมืองท่า ติดกับทะเลอารัล แต่ในปัจจุบัน มอยนักตั้งอยู่ห่างไป 150 กิโลเมตรจากแหล่งน้ำที่ใกล้ที่สุด ท่ามกลางทะเลทรายอารัลกุม มอยนักจึงเป็นจุดหมายปลายทางการท่องเที่ยวเชิงภัยพิบัติที่สำคัญ นอกจากนี้ มอยนักยังเป็นที่จัดเทศกาลดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ที่สำคัญในเอเชียกลาง
ปัจจุบันแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของมอยนักคือซากเรือประมงที่ถูกทิ้งร้างจำนวนมากจากสมัยโซเวียต และมีพิพิธภัณฑ์ขนาดหนึ่งห้องที่บอกเล่าประวัติศาสตร์ของอุตสาหกรรมประมงที่เคยเจริญมากในมอยนัก
ประวัติศาสตร์

เดิมทีมอยนักเป็นชุมชนประมงและเป็นเมืองท่าเดียวของประเทศอุซเบกิสถาน มีประชากรหลายหมื่นคน และเป็นเมืองที่มีเศรษฐกิจครึกครื้น แต่ในปัจจุบันมอยนักตั้งอยู่หลายสิบกิโลเมตรจากขอบของทะเลอารัลซึ่งแห้งลงอยู่เรื่อย ๆ ในอดีต การประมงเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจในพื้นที่มาโดยตลอด และมอยนักเป็นศูนย์กลางของอุตสาหกรรมประมงและปลากระป๋อง อย่างไรก็ตาม ในคริสต์ทศวรรษ 1960 รัฐบาลโซเวียตได้เบี่ยงทางน้ำของแม่น้ำอามูดาร์ยาและซีร์ดาร์ยาซึ่งปกติเป็นต้นน้ำของทะเลอารัล ออกไป ทำให้ทะเลอารัลแห้งเหือดลงไปมาก และพื้นที่รอบทะเลอารัลในอุซเบิกสถานก็ต้องอยู่ภายใต้ภาวะเสี่ยงต่อการล่มสลายทางเศรษฐกิจ ระบบเกษตรกรรมพืชเดี่ยวในสมัยโซเวียต ซึ่งมีการผลิตฝ้ายเป็นสำคัญ ได้เบี่ยงน้ำจากแม่น้ำสายต่าง ๆ ไปสู่ระบบชลประทาน ยังเป็นผลให้มีการทิ้งของเสียและมลภาวะต่าง ๆ ทางเคมีตามมา ซึ่งยิ่งทำให้ความเค็มของน้ำที่ยังเหลือในทะเลอารัลสูงขึ้น และน้ำในทะเลอารัลระเหยไปเร็วมากขึ้น ท้ายที่สุดส่งผลให้เกิดวิกฤตทางเศรษฐกิจ ทะเลตาย และเมืองโดยรอบก็ตายไปตาม ซึ่งรวมถึงเมืองมอยนักด้วย
วัฒนธรรม

ปัจจุบันมอยนักเป็นสถานที่จัดเทศกาลสตีฮิยา (Stihia Festival) ซึ่งถือว่าเป็นเทศกาลดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ที่ใหญ่ที่สุดของเอเชียกลาง จัดเป็นประจำทุกปีตั้งแต่ปี 2018 เทศกาลนี้ได้รับการบรรยายไว้โดยไวซ์มีเดีย ว่าเป็น "[งานดนตรี]เทคโนอย่างเมามันท่ามกลางสุสานเรือร้าง" ในปี 2019 มีผู้เข้าร่วมเทศกาลถึง 10,000 คน และมีดีเจมาแสดงจากทั้งอุซเบกิสถานและยุโรป ชื่อเทศกาล "Stihia" แปลว่า "พลังของธรรมชาติอันยั้งไว้ไม่ได้" ซึ่งเป็นการสื่อถึงภัยพิบัติทะเลอารัลแห้งเหือด และถึงพลังของดนตรีในการนำพาผู้คนมาอยู่ด้วยกัน นอกจากนี้ยังมีเทศกาล Stihia N+1 จัดควบคู่ไปด้วย ซึ่งประกอบด้วยการเสวนาและพูดคุยเกี่ยวกับศิลปะ วิทยาศาสตร์ จนถึงเทคโนโลยี
ภาษาโฮ

| ภาษาโฮ |
| --- | --- |
𑢹𑣉𑣉 𑣎𑣋𑣜, हो जागार, ହୋ ଜାଗାର, হো জাগার
'hōō jagar' ในอักษรวรังจิติ
ออกเสียง: /hoː ʤɐgɐr/
ประเทศที่มีการพูด: ประเทศอินเดีย
ชาติพันธุ์: ชาวโฮ
จำนวนผู้พูด: 2.2 ล้านคน  (2011 census)
ตระกูลภาษา: ออสโตรเอเชียติก  มุนดาเหนือKherwarianMundaricภาษาโฮ
ระบบการเขียน: ทางการ: อักษรวรังจิติ  รอง: อักษรเทวนาครี, อักษรละติน, อักษรโอริยา, อักษรเตลูกู
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ:  อินเดีย รัฐฌารขัณฑ์ (เพิ่มเติม) 
รหัสภาษา
ISO 639-3: hoc
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ภาษาโฮ (โฮ: Ho, สัทอักษรสากล: [/hoː ʤɐgɐr/], อักษรวรังจิติ: 𑢹𑣉𑣉 𑣎𑣋𑣜) เป็นภาษากลุ่มมุนดาในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกที่มีผู้พูดในประเทศอินเดียประมาณ 2.2 ล้านคน (0.202% ของประชากรทั้งหมด) ตามสำมะโน ค.ศ. 2001 ภาษาโฮเป็นภาษาชนเผ่า พูดโดยชุมชนเผ่าโฮ, มุุนดา, Kolha และ Kol ในรัฐโอฑิศา รัฐฌารขัณฑ์ รัฐพิหาร รัฐฉัตตีสครห์ รัฐเบงกอลตะวันตก รัฐอัสสัม และเขียนด้วยอักษรวรังจิติ บางครั้งก็ใช้อักษรเทวนาครี อักษรละติน อักษรโอริยา และอักษรเตลูกู แม้ว่าผู้พูดภาษาแม่นิยมใช้อักษรโฮของตนเองมากกว่า
คำว่า "โฮ" มาจากศัพท์ภาษาแม่ว่า "𑣙𑣉𑣉" ซึ่งหมายถึง "มนุษย์"
ดูเพิ่ม

↑  "Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2011". www.censusindia.gov.in. Office of the Registrar General & Census Commissioner, India. สืบค้นเมื่อ 7 July 2018.
↑  "Scripts of Ho". Scriptsource.org. สืบค้นเมื่อ 2021-08-26.
↑  "High hopes for Ho | Bhubaneswar News - Times of India". The Times of India. สืบค้นเมื่อ 16 December 2019.
↑  "Tribals seek official tag for Ho language - OrissaPOST". 27 October 2018. สืบค้นเมื่อ 16 December 2019.
↑  "The Warang Chiti Alphabet". Swarthmore.edu. สืบค้นเมื่อ 19 March 2015.
↑  K David Harrison; Gregory Anderson. "Review of Proposal for Encoding Warang Chiti (Hoorthography) in Unicode" (PDF). สืบค้นเมื่อ 19 March 2015.
↑  "Ho Web Sketch: Ho writing" (PDF). Livingtongues.org. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 17 March 2016. สืบค้นเมื่อ 19 March 2015.
แหล่งข้อมูลอื่น

ของวิกิพีเดีย ที่วิกิมีเดีย อินคิวเบเตอร์
The Ho language webpage by K. David Harrison, Swarthmore College
RWAAI | RWAAI, Lunds universitet RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
"Ho language". Lund University Humanities Lab Archive. hdl:10050/00-0000-0000-0003-A6AC-8. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-11-05. สืบค้นเมื่อ 2021-11-05.
"Ho https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/45248". {{cite web}}: |url= ไม่มีหรือว่างเปล่า (help); แหล่งข้อมูลอื่นใน |title= (help)
| ด ค กภาษาทางการของประเทศอินเดีย |
| --- | --- |
ระดับสหภาพ:  ฮินดี  อังกฤษ 
ตามรัฐธรรมนูญอินเดีย:  กงกัณ  กันนาดา  กัศมีร์  คุชราต  โดกรี  เตลูกู  ทมิฬ  เนปาล  เบงกอล  โบโด  ปัญจาบ  มณีปุระ  มราฐี  มลยาฬัม  ไมถิลี  สันถาลี  สันสกฤต  สินธ์  อัสสัม  อูรดู  โอริยะ  ฮินดี 
ระดับรัฐ:  อังคิกา  โภชปุระ  ฉัตตีสครห์  กาโร  กูรุง  โฮ  Kamatapuri  Kharia  คาซี  Khortha  กอกบอรอก  Kurmali  Kurukh  เลปชา  ลิมบู  มคธ  มาคัร  มีโซ  มุนดารี  เนวาร์  Rai  รังปุระ  Sadri  เศรปา  สิกขิม  สุนุวาร์  ตามาง 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  อิสราเอล  ญี่ปุ่น
หนังสือเพลงซาโลมอน

หนังสือในคัมภีร์ฮีบรูและคัมภีร์ไบเบิลของศาสนาคริสต์
Song of Songs (Cantique des Cantiques) โดย Gustave Moreau, ค.ศ. 1893
หนังสือเพลงซาโลมอน (อังกฤษ: Song of Songs หรือ Canticle of Canticles หรือ Song of Solomon; Biblical Hebrew: שִׁיר הַשִּׁירִים‎, อักษรโรมัน: Šīr hašŠīrīm; กรีก: Άσμα Ασμάτων; ละติน: Canticum Canticorum) เป็นกวีนิพนธ์กามวิสัย หนึ่งในห้าเมกิลล็อต ("ม้วน") ในเคทูวีม ("ข้อเขียน") ส่วนสุดท้ายของทานัค เป็นหนังสือที่มีลักษณะเฉพาะตัวในคัมภีร์ฮีบรู โดยไม่ได้แสดงความสนใจในธรรมบัญญัติหรือพันธสัญญาหรือพระเจ้าแห่งอิสราเอล ไม่ได้สอนหรือแสวงปัญญาอย่างหนังสือสุภาษิตหรือหนังสือปัญญาจารย์ แม้ว่ายังมีส่วนที่เกี่ยวข้องกับปัญญานิพนธ์อยู่บ้างตามที่อ้างว่าเป็นของซาโลมอนกษัตริย์แห่งอิสราเอลเมื่อศตวรรษที่ 10 ก่อนคริสตกาล แต่หนังสือเพลงซาโลมอนมีเนื้อหาชื่นชมความรักทางเพศ โดยให้ "เสียงของคนรักสองคน ยกย่องกันและกัน โหยหากันและกัน เชิญชวนให้เพลิดเพลินจำเริญใจ"
คนรักสองคนประสานกลมเกลียวกัน ต่างปรารถนากันและกันและชื่นชมยินดีในความสัมพันธ์ทางเพศ นักวิชาการสมัยใหม่โดยมากถือว่าคู่รักในหนังสือเพลงซาโลมอนยังไม่ได้แต่งงาน ซึ่งสอดคล้องกับบริบทของตะวันออกใกล้โบราณที่อยู่ใกล้เคียง เหล่าสตรีแห่งเยรูซาเล็มรวมตัวเป็นนักร้องหมู่ให้กับคู่รัก ทำหน้าที่เป็นผู้ชมผู้มีส่วนร่วมในการเผชิญหน้าทางกามวิสัยของคู่รัก กระตุ้นความมีส่วนร่วมของผู้อ่านได้ง่ายขึ้น
ในความเห็นที่ได้รับการพิจารณาอย่างสูงของมาร์วิน เอช. โพพ (Marvin H. Pope) ให้ความเห็นว่าหนังสือเพลงซาโลมอนอาจเคยนำมาใช้ประกอบพิธีกรรมของลัทธิการเจริญพันธุ์ในยุคโบราณ และเป็น "การชี้นำถึงความสำราญทางเพศ" แม้ว่านักวิชาการจะประมาณเวลาที่หนังสือซาโลมอนเขียนแตกต่างกันไป โดยมีการประมาณตั้งแต่ศตวรรษที่ 10 ถึง 2 ก่อนคริสตกาล การวิเคราะห์ทางภาษาบ่งชี้ว่ามีต้นกำหนดในศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล
ในศาสนายูดาห์สมัยใหม่ หนังสือเพลงซาโลมอนใช้อ่านในวันสะบาโตระหว่างเทศกาลปัสกา ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการเก็บเกี่ยวธัญพืชและเป็นการรำลึกถึงการอพยพจากอียิปต์ ตามธรรมเนียมของศาสนายูดาห์ การอ่านหนังสือเพลงซาโลมอนเป็นอุปมานิทัศน์ถึงความสัมพันธ์ระหว่างพระเจ้าและชาวอิสราเอล ในศาสนาคริสต์ การอ่านหนังสือเพลงซาโลมอนเป็นอุปมานิทัศน์ถึงพระคริสต์และเจ้าสาวของพระองค์อันหมายถึงคริสตจักร
บรรณานุกรม

Alter, Robert (2011). The Art of Biblical Poetry. Basic Books. ISBN 978-0-465-02819-1.
Andruska, Jennifer L. (2022). "The Song of Songs".  ใน Dell, Katherine J.; Millar, Suzanna R.; Keefer, Arthur Jan (บ.ก.). The Cambridge Companion to Biblical Wisdom Literature. Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-66581-0.
Assis, Elie (2009). Flashes of Fire: A Literary Analysis of the Song of Songs. T & T Clark. ISBN 978-0-567-02764-1.
Bloch, Ariel; Bloch, Chana (1995). The Song of Songs: A New Translation, With an Introduction and Commentary. Random House. ISBN 978-0-520-21330-2.
Brenner, Athalya; Fontaine, Carole (2000). A Feminist Companion to Song of Songs. A&C Black. ISBN 978-1-84127-052-4.
Exum, J. Cheryl (2012). "Song of Songs".  ใน Newsom, Carol Ann; Lapsley, Jacqueline E. (บ.ก.). Women's Bible Commentary. Westminster John Knox Press. ISBN 978-0-664-23707-3.
Garrett, Duane (1993). Proverbs, Ecclesiastes, Song of Songs. B&H. ISBN 978-0-8054-0114-1.
Schiffman, Lawrence H. (1998). Texts and traditions : a source reader for the study of Second Temple and rabbinic Judaism. KTAV Pub. House. ISBN 0-88125-434-7.
Hunt, Patrick (2008). Poetry in the Song of Songs: A Literary Analysis. Peter Lang. ISBN 978-1-4331-0465-7.
Keel, Othmar (1994). The Song of Songs: A Continental Commentary. Fortress. ISBN 978-0-8006-9507-1.
Kugler, Robert A.; Hartin, Patrick (2009). The Old Testament between theology and history: a critical survey. Grand Rapids: Eerdmans. ISBN 978-0-8028-4636-5.
Loprieno, Antonio (2005). "Searching for a common background: Egyptian love poetry and the Biblical Song of Songs".  ใน Hagedorn, Anselm C. (บ.ก.). Perspectives on the Song of Songs. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-017632-2.
Matter, E. Anne (2011). The Voice of My Beloved: The Song of Songs in Western Medieval Christianity. University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-0056-0.
Norris, Richard Alfred (2003). The Song of Songs: Interpreted by Early Christian and Medieval Commentators. Eerdmans. ISBN 978-0-8028-2579-7.
Pardes, Ilana (2017). "Toni Morrisom's Shulamites".  ใน Sherwood, Yvonne (บ.ก.). The Bible and Feminism: Remapping the Field. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-103418-3.
Phipps, William E. (1974). "The Plight of the Song of Songs". Journal of the American Academy of Religion. XLII (1): 82–100. doi:10.1093/jaarel/xlii.1.82. ISSN 0002-7189.
Sweeney, Marvin A. (2011). Tanak: A Theological and Critical Introduction to the Jewish Bible. Fortress. ISBN 978-1-451-41435-6.