stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
มหายาน
จุดมุ่งหมายของมหายาน

หลักสำคัญของพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน  คือหลักแห่งพระโพธิสัตวภูมิซึ่งเป็นหลักที่พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานแต่ละสำนักยอมรับนับถือ  มหายานทุกสำนักย่อมมุ่งหมายโพธิสัตวภูมิ  ซึ่งเป็นเหตุที่ให้บรรลุพุทธภูมิ  บุคคลหนึ่งบุคคลใดที่จะบรรลุถึงพุทธภูมิได้  ต้องผ่านการบำเพ็ญจริยธรรมแห่งพระโพธิสัตว์มาก่อน  เพราะฉะนั้น จึงถือว่าโพธิสัตวภูมิเป็นเหตุ พุทธภูมิเป็นผล  เมื่อบรรลุพุทธภูมิเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าย่อมโปรดสัตว์ให้ถึงความหลุดพ้นได้กว้างขวาง  และขณะบำเพ็ญบารมีเป็นพระโพธิสัตว์  ก็ยังสามารถช่วยเหลือสรรพสัตว์ที่ตกทุกข์ในสังสารวัฏได้มากมาย  อุดมคติอันเป็นจุดหมายสูงสุดของมหายานจึงอยู่ที่การบำเพ็ญบารมีตามแนวทางพระโพธิสัตว์  เพื่อนำพาสรรพสัตว์สู่ความหลุดพ้นจากวัฏสงสารให้หมดสิ้น
คัมภีร์ของมหายาน

พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานมิได้ปฏิเสธพระไตรปิฎกดั้งเดิม หากแต่ถือว่าอาจยังไม่เพียงพอ เนื่องจากเกิดมีแนวคิดว่า พระพุทธเจ้าทรงเป็นโลกุตรสภาวะ ไม่อาจดับสูญ ที่ชาวโลกคิดว่าพระพุทธองค์ดับสูญไปแล้วนั้นเป็นเพียงภาพมายาของรูปขันธ์  แต่ธรรมกายอันเป็นสภาวธรรมของพระองค์เป็นธาตุพุทธะบริสุทธิ์ยังดำรงอยู่ต่อไป  มหายานถือว่ามนุษย์ทุกคนมี พุทธธาตุ เช่นเดียวกับพระพุทธเจ้า  หากมีกิเลสอวิชชาบดบังธาตุพุทธะจึงไม่ปรากฏ  หากกิเลสอวิชชาเบาบางลงเท่าใดธาตุพุทธะก็จะปรากฏมากขึ้นเท่านั้น  มหายานมีแนวคิดว่ามนุษย์ทุกคนมีสิทธิและมีความสามารถที่จะบำเพ็ญบารมีเป็นพระโพธิสัตว์ และสามารถตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าได้  หากฝึกฝนชำระจิตใจจนบริสุทธิ์ผุดผ่องด้วยบารมีทั้ง 10 ประการ  พระโพธิสัตว์ของฝ่ายมหายานจึงมีมากมาย  แม้พระพุทธเจ้าก็มีปริมาณที่ไม่อาจคาดคำนวณได้  และพระโพธิสัตว์ทุกองค์ย่อมโปรดสรรพสัตว์เช่นเดียวกับจริยาของพระพุทธเจ้า  คำสอนของพระโพธิสัตว์จึงมีน้ำหนักเท่ากับพระไตรปิฎก  ในพุทธศาสนามหายานจึงมีคัมภีร์สำคัญระดับเดียวกับพระไตรปิฎกเพิ่มขึ้นเป็นอันมาก  เพื่อให้เหมาะสมกับจริตและอินทรีย์ของสรรพสัตว์แต่ละจำพวก  อีกทั้งเพื่อเป็นกุศโลบายในการสั่งสอนพุทธธรรม  ทั้งนี้ก็เพื่อเจตจำนงจะเกื้อกูลสรรพชีวิตทั้งมวลให้ถึงพุทธรรมและบรรลุความหลุดพ้นจากสังสารวัฏ  คัมภีร์ของมหายานดั้งเดิมเขียนขึ้นด้วยภาษาสันสกฤต แต่ก็มิใช่สันสกฤตแท้  หากเป็นภาษาสันสกฤตที่ปะปนกับภาษาปรากฤตตลอดจนภาษาบาลีและภาษาท้องถิ่นอื่นๆ เรียกว่าภาษาสันสกฤตทางพุทธศาสนา  คัมภีร์เหล่านี้กล่าวในฐานะเป็นพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าบ้าง  คำสอนพระโพธิสัตว์บ้าง  หรือแม้แต่ทวยเทพต่างๆ  โดยมีเนื้อหาหลากหลาย  สันนิษฐานว่าพระสูตรปรัชญาปารมิตา  เป็นพระสูตรมหายานรุ่นเก่าที่สุด  และได้มีการเขียนพระสูตรขึ้นต่อมาอีกอย่างต่อเนื่องจนถึงสมัยคุปตะ  พระสูตรบางเรื่องก็เกิดขึ้นในประเทศจีน  และในหมู่คณาจารย์ของมหายานเองก็เขียนคัมภีร์ที่แสดงหลักปรัชญาอันลึกซึ้งของตน  เรียกว่าศาสตร์ซึ่งเทียบได้กับอภิธรรมของฝ่ายเถรวาท  ที่มีชื่อเสียงคือ  มาธยมกศาสตร์, โยคาจารภูมิศาสตร์, อภิธรรมโกศศาสตร์, มหายานศรัทโธตปาทศาสตร์  เป็นต้น  นอกจากนี้ในประเทศต่างๆ ที่นับถือมหายาน  ก็มีการรจนาคัมภีร์ขึ้นเพื่อสั่งสอนหลักการของตนเองอีกเป็นอันมาก  คัมภีร์ของมหายานจึงมีมากมายเท่าๆกับความหลากหลายและการแตกแยกทางความคิดในหมู่นักปราชญ์ของมหายาน
มนุษย์ทุกคนมีธาตุพุทธะร่วมกับพระพุทธเจ้า ถ้ามีกิเลสมาบดบังธาตุพุทธะก็ไม่ปรากฏ มนุษย์ทุกคนจึงมีศักยภาพที่จะ เป็นพระโพธิสัตว์ได้เช่นเดียวกับพระพุทธเจ้า ถ้าได้รับการฝึกฝนชำระจิตใจจนบริสุทธิ์ พระโพธิสัตว์จึงมีจำนวน มหาศาล และมีหน้าที่ส่งเสริมงานของพระพุทธเจ้า คำสอนของพระโพธิสัตว์จึงมีน้ำหนักเท่ากับพระไตรปิฎก ด้วยสำนึก เช่นนี้ ฝ่ายมหายานจึงมีคัมภีร์เกิดขึ้นมากมาย และให้ความเคารพเทียบเท่าพระไตรปิฎก
คัมภีร์ของมหายาน > พระวินัยปิฎกมหายาน

แม้นว่ามหายานจะมีทั้งพระวินัย พระสูตร และพระอภิธรรม แต่พระวินัยของมหายานนั้น นอกจากจะมี 250 ข้อแล้ว ยังไม่ได้เป็นหมวดหมู่แบบเถรวาท สังฆกรรมต่าง ๆ ของฝ่ายมหายานต้องใช้คัมภีร์วินัยของสรวาสติวาท ธรรมคุปตะ มหาสังฆิกะ และมหิศาสกะ
สิกขาบทในพระปาฏิโมกข์ 250 ข้อ ของฝ่ายมหายาน มีดังนี้ คือ
ปาราชิก 4
สังฆาทิเสส 13
อนิยต 2
นิสสัคคียปาจิตตีย์ 30
ปาจิตตีย์ 90
ปาฏิเทสนีย์ 4
เสขิยะ 100
อธิกรณสมถะ 7
สิกขาบทของมหายานได้เพิ่มวินัยของพระโพธิสัตว์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่กล่าวไว้ในพรหมชาลสูตร เรียก พรหมชาลโพธิสัตวศีล และ โยคะโพธิสัตวศีล ซึ่งอยู่ในคัมภีร์โยคาจารภูมิศาสตร์ปกรณ์พิเศษของสำนักวิชญาณวาทิน และมีข้อที่น่าสังเกตอีกอย่างคือ วินัยของโพธิสัตว์นั้นแม้จะต้องครุกาบัติ เป็นปาราชิกในโพธิสัตว์สิกขาบทก็สามารถ สมาทานใหม่ได้ ไม่เหมือนกับภิกขุปาฏิโมกข์ ซึ่งทำคืนอีกไม่ได้ ทั้งนี้เพราะถือว่าสิกขาบทของภิกขุอยู่ในขอบเขตจำกัด ของปัจจุบันชาติ ส่วนสิกขาบทของโพธิสัตว์นั้นไม่จำกัดชาติ
ดังนั้น กุลบุตรฝ่ายมหายานเมื่ออุปสัมปทากรรมแล้วก็จะต้องรับศีลโพธิสัตว์ ซึ่งส่วนใหญ่นิยมพรหมชาล โพธิสัตว์ศีลมากกว่า โยคะโพธิสัตวศีล และศีลพระโพธิสัตว์นี้ได้ห้ามภิกษุฉันเนื้อสัตว์ ของสดคาว และหัวหอม หัวกระเทียม เพราะสิ่งเหล่านี้ช่วย ส่งเสริมให้เกิดกำหนัดราคะกางกั้นจิตมิให้บรรลุสมาธิ และการกินเนื้อสัตว์นี้อาจกินถูกเนื้อบิดามารดาในชาติก่อนๆ ของตน ผู้รับศีลโพธิสัตว์จึงต้องถือมังสะวิรัติอย่างเคร่งครัด พระสงฆ์มหายานของจีนได้รับการยอมรับกันว่า ปฏิบัติในข้อนี้ได้เคร่งครัด กว่าพวกมหายานในประเทศอื่นๆ
มหายานมิได้มีภิกขุปาฏิโมกข์เป็นเอกเทศ คงปฏิบัติวินัยบัญญัติตามพระปาฏิโมกข์ของฝ่ายสาวกยาน แต่มีแปลกจากฝ่ายสาวกยานคือ โพธิสัตวสิกขา เพราะมหายานสอนให้มุ่งพุทธิภูมิ บุคคลจึงต้องประพฤติโพธิจริยา มีศีลโพธิสัตวเป็นที่อาศัย วินัยโพธิสัตวนี้สาธารณทั่วไปแม้แก่ฆราวาสชนด้วย มีโพธิสัตวกุศลศีลสูตร 9 ผูก, พุทธ ปิฏกสูตร 4 ผูก, พรหมชาลสูตร (ต่างฉบับกับบาลี) 2 ผูก, โพธิสัตวศีลมูลสูตร 1 ผูก และอื่นๆ อีก พึงสังเกตว่าเรียกคัมภีร์เหล่านี้ว่า ?สูตร? มิได้จัดเป็นปิฎกหนึ่งต่างหาก อรรถกถาพระสูตรของคันถรจนาจารย์อินเดีย
คัมภีร์ของมหายาน > พระสุตตันตปิฎกมหายาน

ชื่อพระสูตรสำคัญของมหายานที่คนส่วนใหญ่รู้จัก รวบรวมจากหนังสือของคณะสงฆ์จีนนิกายมี  ดังนี้
ปรัชญาปารมิตา
ปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร
อวตังสกสูตร 《大方廣佛華嚴經》
คัณฑวยุหสูตร
ทศภูมิกสูตร
วิมลเกียรตินิทเทศสูตร《維摩詰經》
ศูรางคมสูตร《大佛頂首楞嚴經》
สัทธรรมปุณฑรีกสูตร 《妙法蓮華經》
ศรีมาลาเทวีสูตร
พรหมชาลสูตร (มหายาน)
สุขาวดีวยุหสูตร《佛說大乘無量壽莊嚴清浄平等覺經)》
ตถาคตครรภสูตร
อสมปูรณอนุสูตร
อุตรสรณสูตร
มหาปรินิรวาณสูตร《大般涅盤經》
สันธินิรโมจนสูตร
ลังกาวตารสูตร《楞伽阿跋多羅寶經》/《楞伽經》
พระสูตร 42 บท หรือ พระพุทธวจนะ 42 บท ชาวมหายานเชื่อว่าเป็นสูตรแรกที่ได้รับการแปลสู่พากย์จีน โดยท่านกาศยปะมาตังคะ และท่านธรรมรักษ์ เมื่อ พ.ศ. 612 รัชสมัยของพระเจ้าฮั่นเม่งเต้ แห่งราชวงศ์ฮั่น
โมหมาลาหรือร้อยอุทาหรณ์สูตร ซึ่งพระสิงหเสนเถระคัดมาจากนิทานที่ปรากฏในพระสูตร แล้วยกขึ้นมาตั้งเป็นอุทาหรณ์ (คณะสงฆ์จีนนิกาย). ม.ป.ป. : 225)
ในบรรดาพระสูตรเหล่านี้ ปรัชญาปารมิตาสูตรจัดว่าเป็นสูตรดั้งเดิมที่สุด เป็นมูลฐานทฤษฎีที่ว่าด้วยเรื่องสุญญตา นอกจากนี้ก็มีอวตังสกสูตร เป็นสูตรสำคัญที่สุดของฝ่ายมหายาน เพราะเป็นพระสูตรที่เชื่อกันว่า พระพุทธองค์ทรง สั่งสอนเองเป็นเวลา 3 สัปดาห์ในขณะที่พระองค์เข้าสมาธิ เข้าใจกันว่า ใจความสำคัญขอ'พระสูตรนี้ น่าจะเป็นของ พระโพธิสัตว์มากกว่า ซึ่งเราจะพิจารณาได้จากข้อความในหนังสือพระพุทธศาสนามหายานของคณะสงฆ์จีนนิกาย 
(ม.ป.ป. : 228-229)
นอกจากนี้ก็มีพระสูตรที่สำคัญอีกเช่นกันคือ วิมลเกียรตินิทเทศสูตร ซึ่งเป็นพระสูตรที่มีปรัชญาเป็นมูลฐาน นิกายเซ็น ( Zen ) จึงชอบและนิยมมากที่สุด และพระสูตรที่สำคัญที่สุดซึ่งฝ่ายมหายานในจีนและญี่ปุ่นนับถือกันมากคือ สัทธรรมปุณฑริกสูตร คำสั่งสอนในนิกายเท็นได นิจิเร็น ล้วนอาศัยพระสูตรนี้เป็นรากฐานทั้งสิ้น และวัดในนิกายเซ็น ก็ต้องสวดพระสูตรนี้เป็นประจำทุกวัน ทั้งนี้เพราะเชื่อกันว่า พระสูตรนี้เป็นพระสูตรสุดท้ายของพระพุทธองค์จึงมีผู้แปลมาก โดยเฉพาะในภาษาจีนมี 3 ฉบับ แต่ที่ถือกันว่าเป็นฉบับที่ดีที่สุด คือ ของท่านกุมารชีพ
พระสูตรมหายานแบ่งเป็นหมวดได้ดังนี้
คัมภีร์ของมหายาน > พระสุตตันตปิฎกมหายาน > หมวดอวตังสกะ

หมวดนี้มีพระสูตรใหม่สูตรหนึ่งเป็นหัวใจคือ พุทธาวตังสกมหาไวปุลยสูตร 80 ผูก และมีสูตรปกิณณะย่อยๆ อีกหลายสูตร
คัมภีร์ของมหายาน > พระสุตตันตปิฎกมหายาน > หมวดไวปุลยะ

มีพระสูตรใหญ่ชื่อมหารัตนกูฏสูตร 120 ผูก เป็นหัวใจ มหาสังคีติสูตร 10 ผูก, มหายานโพธิสัตว์ปิฎกสูตร 20 ผูก, ตถาคตอจินไตยรหัศยมหายานสูตร 30 ผูก, สุวรรณประภาสสูตร 10 ผูก, กรุณาปุณฑริกสูตร 11 ผูก, มหายานมหาสังคีติกษิติครรภทศจักรสูตร 10 ผูก, มหาไวปุลยมหาสังคีติโพธิสัตวพุทธานุสสติสมาธิสูตร 10 ผูก,จันทร ประทีปสมาธิสูตร 11 ผูก, ลังกาวตารสูตร 7 ผูก, สันธินิรโมจนสูตร 5 ผูก, วิเศษจินดาพรหมปุจฉาสูตร 4 ผูก, อักโษภยพุทธเกษตรสูตร 2 ผูก, ไภษัชยคุรุไวฑูรย์ประภาสปูรวประณิธานสูตร 2 ผูก, ลมโยปมสมาธิสูตร 3 ผูก, ศรีมาลาเทวีสิงหนาทสูตร 1 ผูก, อมิตายุรธยานสูตร 1 ผูก, มหาสุขาวดีวยูหสูตร 2 ผูก, อจินไตยประภาสโพธิสัตวนิทเทสูตร 1 ผูก, ศูรางคมสมาธิสูตร 3 ผูก, วิมลกีรตินิทเทศสูตร 3 ผูก และอื่นๆ อีกมากสูตรนัก ฯลฯ
อนึ่งคัมภีร์ฝ่ายมนตรยานก็จัดสงเคราะห์ลงในหมวดไวปุลยะนี้ มีพระสูตรสำคัญ เช่น มหาไวโรจนสูตร 7 ผูก, เอกอักขระพุทธอุษฯราชาสูตร 6 ผูก, มหามณีวิปุลยะวิมาน วิศวศุภประดิษฐานคุหยปรมรหัสยะกัลปราชธารณีสูตร 3 ผูก, สุสิทธิกรสูตร 3 ผูก, วัชร เสขรสูตร 7 ผูก, โยคมหาตันตระราชาสูตร 5 ผูก, มหามรีจิโพธิสัตวสูตร 7 ผูก, วัชรเสข ระประโยคโหมตันตระ 1 ผูก, มหาสุวรรณมยุรีราชาธารณีสูตร 2 ผูก ฯลฯ
คัมภีร์ของมหายาน > พระสุตตันตปิฎกมหายาน > หมวดปรัชญา

มีพระสูตรใหญ่ ชื่อมหาปรัชญาปารมิตาสูตร 600 ผูก เป็นหัวใจ และมีสูตรปกิณณะ เช่น ราชไมตรีโลกปาลปารมิตาสูตร 2 ผูก     วัชรปรัชญาปารมิตาสูตร 1 ผูก เป็นอาทิ ฯลฯ
คัมภีร์ของมหายาน > พระสุตตันตปิฎกมหายาน > หมวดสัทธรรมปุณฑริก

มีพระสูตรใหญ่ ชื่อสัทธรรมปุณฑริกสูตร 8 ผูก เป็นหัวใจ และมีสูตรปกิณณะ เช่น อนิวรรตธรรมจักรสูตร 4 ผูก, วัชรสมาธิสูตร 2 ผูก, มหาธรรมเภรีสูตร 2 ผูก, สมันตภัทรโพธิสัตวจริยธรรมธยานสูตร 1 ผูก เป็นอาทิ ฯลฯ
คัมภีร์ของมหายาน > พระสุตตันตปิฎกมหายาน > หมวดปรินิรวาณ

มีพระสูตรใหญ่ ชื่อมหาปรินิรวาณสูตร 40 ผูก เป็นหัวใจ มีสูตรปกิณณะ เช่น มหากรุณาสูตร 5 ผูก, มหามายาสูตร 2 ผูก, มหาเมฆสูตร 4 ผูก, อันตรภาวสูตร 2 ผูก เป็น อาทิ ฯลฯ
คัมภีร์ของมหายาน > พระสุตตันตปิฎกมหายาน > อรรถกถาสุตตันตปิฎกมหายาน

มี 33 ปกรณ์ เช่น มหาปรัชญาปารมิตาศาสตร์ 100 ผูก แก้คัมภีร์มหาปรัชญาปารมีตาสูตร, ทศภูมิวิภาษาศาสตร์ 15 ผูก, สัทธรรมปุณฑริกสูตรอุปเทศ 2 ผูกเป็นอาทิ อรรถกถาพระสูตรของคันถรจนาจารย์จีน
มี 38 ปกรณ์ เช่น อรรถกถาพุทธาวตังสกมหาไพบูลยสูตร 60 ผูก และปกรณ์ ประเภทเดียวกันอีก 5 คัมภีร์ นอกนั้นมีอรรถกถาลังกาวตารสูตร 8 ผูก, อรรถกถาวิมล กีรตินิทเทศสูตร 10 ผูก, อรรถกถาสุวรรณประภาสสูตร 6 ผูก, อรรถกถาสัทธรรม ปุณฑริกสูตร 20 ผูก, อรรถกถามหาปรินิรวาณสูตร 33 ผูก เป็นอาทิ
ปกรณ์วิเศษของคันถรจนาจารย์อินเดีย มี 104 ปกรณ์ เช่น โยคาจารภูมิศาสตร์ 100 ผูก, ปกรณารยวาจาศาสตร์การิกา 20 ผูก, มหายานอภิธรรมสังยุกตสังคีคิศาสตร์ 16 ผูก, มหายานสัมปริครหศาสตร์ 3 ผูก, มัธยานตวิภังคศาสตร์ 2 ผูก เหตุวิทยาศาสตร์ 1 ผูก, มหายสนศรัทโธตปาทศาสตร์ 2 ผูก, มาธยมิกศาสตร์ 2 ผูก, ศตศาสตร์ 2 ผูก, มหายานวตารศาสตร์ 2 ผูก, มหายาน โพธิสัตวศึกษาสังคีติศาสตร์ 11 ผูก, มหายานสูตราลังการ 15 ผูก, ชาตกมาลา 10 ผูก, มหาปุรุษศาสตร์ 2 ผูก, สังยุกตอวทาน 2 ผูก ทวาทศทวารศาสตร์ 1 ผูก นอกนั้นก็เป็นปกรณ์สั้นๆ เช่น วิฃญาณมาตราตรีทศศาสตร์, วีศติกวิชญานมาตราศาสตร์, อลัมพนปริกษ ศาสตร์, อุปายหฤทัยศาสตร์, หัตถธารศาสตร์, วิชญานประวัตรศาสตร์, วิชญานนิทเทศ ศาสตร์, มหายานปัญจสกันธศาสตร์เป็นอาทิ
คัมภีร์ของมหายาน > พระอภิธรรมปิฎกมหายาน

ส่วนพระอภิธรรมของมหายาน กำเนิดขึ้นเมื่อล่วงได้ 500 ปี นับแต่พุทธปรินิพพาน ในครั้งแรกไม่จัดเข้าเป็นปิฎก แต่พึ่งมาจัดเข้าในภายหลัง เรียกว่า ศาสตร์ เป็นนิพนธ์ของคณาจารย์อินเดีย เช่น นาคารชุน เทวะ อสังคะวสุพันธุ สถิรมติ ธรรมปาละ ภาวิเวก และทินนาค เป็นต้น ศาสตร์ของพวกมหายานส่วนใหญ่เป็นของฝ่ายวิชญาณวาทิน และศูนยตวาทิน ศาสตร์ที่ใหญ่และยาวที่สุด คือ โยคาจารภูมิศาสตร์
วิสุทธิภูมิหรือพุทธเกษตร

มหายานมีคติว่า  พระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์มีจำนวนมากมายดุจเมล็ดทรายในคงคานที  และในจักรวาลอันเวิ้งว้างนี้ ก็มีโลกธาตุที่มีพระพุทธเจ้ามาอุบัติแสดงพระสัทธรรมเทศนาอยู่ทั่วไปนับประมาณมิได้ ทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต แม้ในโลกธาตุนี้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะดับขันธปรินิพพานไปแล้ว แต่ในขณะนี้ ณ โลกธาตุอื่นก็มีพระพุทธเจ้าองค์อื่น ๆ ทรงดำรงพระชนม์อยู่ และกำลังสั่งสอนสรรพสัตว์ โลกธาตุที่มีพระพุทธเจ้ามาอุบัตินั้น บางทีเรียกว่า “พุทธเกษตร”   บางพุทธเกษตรบริสุทธิ์สมบูรณ์ด้วยทิพยภาวะน่ารื่นรมย์ พุทธเกษตรนั้นไม่ใช่นิพพาน เกิดขึ้นด้วยอำนาจปณิธานของพระพุทธเจ้า เป็นสถานที่สรรพสัตว์ในโลกธาตุอื่น ๆ ควรมุ่งไป"เกิด" พุทธเกษตรสำคัญที่เป็นที่รู้จักกันกว้างขวางในหมู่พุทธศาสนิกชนคือ สุขาวดีพุทธเกษตรของพระอมิตาภพุทธะ อยู่ทางทิศตะวันตกแห่งโลกธาตุนี้ พุทธเกษตรของพระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาอยู่ทางทิศตะวันออก เป็นพุทธเกษตรที่ชือว่า ศุทธิไวฑูรย์ ซึ่งมีรัศมีไพโรจน์แล้วด้วยมณีไพฑูรย์เเละไพลิน พุทธเกษตรของพระอักโษภยะแห่งหนึ่งที่มีชื่อว่า อภิรดีโลกธาตุ และมณฑลเกษตรของพระเมตไตรยโพธิสัตว์ในดุสิตสวรรค์อีกแห่งหนึ่ง เกษตรทั้ง 4 นี้ ปรากฏว่าสุขาวดีพุทธเกษตรของพระอมิตาภะ เป็นที่นับถือของพุทธศาสนิกชนฝ่ายมหายานมากที่สุด ถึงกับสามารถตั้งเป็นนิกายโดยเอกเทศต่างหาก
วิสุทธิภูมิเป็นหลักการสำคัญของมหายาน  โดยนับเป็นวิถีทางหนึ่งที่จะยังสรรพสัตว์ให้หลุดพ้นจากสังสารวัฏ  ด้วยวิธีตั้งจิตประณิธานพึ่งอำนาจพุทธบารมีแห่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  เพื่อไปอุบัติยังแดนพุทธเกษตรเหล่านั้น  หากสรรพสัตว์มีศรัทธาเชื่อมั่นในพุทธบารมีย่อมสามารถไปอุบัติ ณ พุทธเกษตร  เมื่อได้สดับธรรมะต่อเบื้องพระพักตร์ของพระพุทธเจ้า ณ ดินแดนนั้นแล้ว  ย่อมบรรลุนิรวาณอันสงบ  มหายานอธิบายว่าวิธีการหลุดพ้นจากสังสารวัฏเป็นได้ 2 กรณี  คือพึ่งอำนาจตนเอง  และพึ่งอำนาจผู้อื่น (คือพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์) การมุ่งขัดเกลากิเลสด้วยตนเองอาจเป็นไปได้ยากสำหรับปุถุชนสามัญ  โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคเสื่อมของพระสัทธรรม  ดังนั้นวิธีที่ดีที่สุดจะนำสรรพสัตว์ถ้วนหน้าไปสู่ความหลุดพ้นก็คือการพึ่งอำนาจบารมีพระพุทธองค์  รับสรรพสัตว์เหล่านั้นไปสู่วิสุทธิภูมิเพื่อปฏิบัติธรรมและตรัสรู้ ณ ดินแดนนั้น  อันเอื้ออำนวยต่อการหลุดพ้นมากกว่าโลกนี้  อย่างน้อยที่สุด ณ พุทธเกษตรเหล่านั้นก็จะไม่มีความทุกข์ใด ๆ   ทุกผู้ทุกนามที่มีจิตตั้งมั่นอธิษฐานอุทิศขอไปเกิดยังพุทธเกษตรก็ย่อมได้อุบัติในพุทธเกษตรทั้งสิ้น  ทั้งนี้ก็ด้วยปณิธานแห่งพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์ ณ พุทธเกษตรเหล่านั้นนั่นเอง  ผู้ที่อุบัติในพุทธเกษตรย่อมได้ชื่อว่าเป็นผู้ไม่เวียนลงต่ำ  ย่อมไม่เกิดในโลกมนุษย์ตลอดจนภูมิที่ต่ำลงมาอีกแล้ว  มุ่งตรงต่อพระนิรวาณอย่างเที่ยงแท้  หลักการนี้จึงมีคำกล่าวว่า "มหายานสำหรับมหาชน" กล่าวคือสามารถรื้อขนสรรพสัตว์ไปสู่ความหลุดพ้นได้โดยเสมอภาคนั่นเอง
อย่างไรก็ตาม  ในหมู่คณาจารย์ของฝ่ายมหายานก็ยังมีความคิดเห็นแตกต่างกันออกไปในประเด็นนี้  เช่น นิกายสุขาวดีถือว่าพระอมิตาภะมีอยู่จริงและสุขาวดีอยู่ทางทิศตะวันตกของโลกนี้อย่างแน่นอน  ขณะที่คณาจารย์บางท่านอธิบายว่าพระอมิตาภะแท้จริงแล้วก็คือพุทธภาวะที่บริสุทธิ์มีในสรรพสัตว์  และถือว่าวิสุทธิภูมินั้นก็อยู่ภายในจิตของเราเอง  ดังที่ท่านเว่ยหล่างแห่งนิกายเซนกล่าวว่า "คนหลงสวดภาวนาถึงพระอมิตาภะปรารถนาไปอุบัติยังสุขาวดี แต่บัณฑิตพึงชำระจิตของตนให้สะอาด..." และในวิมลกีรตินิรเทศสูตรก็มีข้อความว่า "เมื่อจิตบริสุทธิ์แล้ว พุทธเกษตรก็ย่อมบริสุทธิ์" ดังนี้เป็นต้น
การบำเพ็ญบารมี (ทศปารมิตา)

โพธิสัตวยาน คือยานของพระโพธิสัตว์  ได้แก่ผู้บำเพ็ญบารมีธรรม  ประกอบด้วยมหากรุณาในสรรพสัตว์ ไม่ต้องการอรหัตภูมิ  ปัจเจกภูมิ แต่ปรารถนาพุทธภูมิ เพื่อโปรดสัตว์ได้กว้างขวางกว่า  และเป็นผู้รู้แจ้งในศูนยตาธรรม  หลักพระโพธิสัตวยานนั้น  ถือว่าจะต้องโปรดสรรพสัตว์ให้หลุดพ้นทุกข์เสียก่อนแล้วตัวเราค่อยหลุดพ้นทุกข์ทีหลัง  คือจะต้องชักพาให้สัตว์โลกอื่น ๆ ให้พ้นไปเสียก่อน  ส่วนตัวเราเป็นคนสุดท้ายที่จะหลุดพ้นไป  เป็นหลักแห่งโพธิสัตวยาน  ซึ่งพระโพธิสัตว์ต้องบำเพ็ญ ทศปารมิตา  คือบารมี 10 ของฝ่ายมหายาน  ได้แก่
ทานปารมิตา หรือ ทานบารมี
ศีลปารมิตา หรือ ศีลบารมี
กฺษานฺติปารมิตา หรือ ขันติบารมี
วีรฺยปารมิตา หรือ วิริยบารมี
ธฺยานปารมิตา หรือ ฌานบารมี
ปฺรชฺญาปารมิตา หรือ ปัญญาบารมี
อุปายปารมิตา หรืออุบายบารมี
ปฺรณิธานปารมิตา หรือประณิธานบารมี
พลปารมิตา หรือ พลบารมี
ชฺญานปารมิตา  หรือ ญาณบารมี
สำนักย่อยของมหายาน

พุทธศาสนามหายานแตกเป็นนิกายย่อยๆต่างกันไปในแต่ละประเทศดังนี้
ในอินเดีย
สำนักมัธยมกะ
สำนักโยคาจาร
สำนักจิตอมตวาท
สำนักตันตระ
ในจีน
นิกายโกศะ หรือจวี้เส่อจง
นิกายสัตยสิทธิ หรือเฉิงซื่อจง
นิกายตรีศาสตร์ หรือซานหลุ่นจง
นิกายทศภูมิกะ หรือตี้หลุ่นจง
นิกายนิพพาน หรือเนี่ยผ่านจง
นิกายสังปริคระศาสตร์ หรือเซ่อหลุ่นจง
นิกายสุขาวดี หรือจิ้งถู่
นิกายฌาน หรือฉานจง หรือเซน
นิกายสัทธรรมปุณฑรีกะ หรือเทียนไถ
นิกายซันเฉีย หรือซันเจียเจี้ยว
นิกายอวตังสกะ หรือ หัวเหยียน
นิกายธรรมลักษณะ หรือ นิกายฝ่าเซียง
นิกายวินัย หรือลวื้อจง
นิกายเจิ้นเหยียน หรือมนตรยาน หรือวัชรยาน
ในเกาหลี
นิกายซัมนอน หรือนิกายตรีศาสตร์
นิกายเกยูล หรือนิกายวินัย
นิกายยอนพัล หรือนิกายนิพพาน
นิกายฮวาออม หรือนิกายอวตังสกะ
นิกายชอนแท หรือนิกายสัทธรรมปุณฑรีกะ
นิกายซอน หรือนิกายเซน
นิกายแทโก
นิกายโชเก
ในญี่ปุ่น
นิกายเทนได
นิกายชินกอน หรือชินงอน
นิกายโจโด
นิกายเซน
นิกายนิชิเรน
นิกายซานรอน
นิกายฮอสโส
นิกายเคงอน
นิกายริตสุ
นิกายกุชา
นิกายโจจิตสึ
ในเวียดนาม
นิกายจุ๊กลัม
ในทิเบต
นิกายนิงมะ
นิกายกาจู
นิกายสักยะ
นิกายเกลุก
ในเนปาล
นิกายไอศวาริก
นิกายสวาภาวิก
นิกายการมิก
นิกายยาตริก
ดูเพิ่ม

พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท
พระไตรปิฎกภาษาจีน
ข้อมูลเพิ่มเติม

มหาสางฆิกะ ปราติโมกษ์ เก็บถาวร 2020-09-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ด้านความเมตตา
พระมหาสถามปราปต์โพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ด้านกำลัง
พระมัญชุศรีโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ด้านปัญญา
พระสมันตภัทรโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ด้านกรุณา
พระกษิติครรภโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ด้านปณิธาน
พระอมิตาภพุทธะและพุทธเกษตรในคติมหายาน
พระไภษัชยคุรุพุทธเจ้าและพุทธเกษตรในคติมหายาน
เลิศรัตน์ รัตนวานิช

| พลเอก เลิศรัตน์ รัตนวานิช |
| --- | --- |

ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 2 เมษายน พ.ศ. 2490 (77 ปี) ประเทศไทย
ศาสนา: พุทธ
คู่สมรส: นางมยุรพันธ์ รัตนวานิช
ชื่อเล่น: เสธ.อู้

พลเอก เลิศรัตน์ รัตนวานิช สมาชิกวุฒิสภาไทย ชุดที่ 12 ประธานกรรมการ บริษัท ไทรทัน โฮลดิ้ง จำกัด (มหาชน) กรรมการในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านพลังงาน สมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ในรัฐบาล พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา อดีตประธานกรรมการ บริษัท จี เจ สตีล จำกัด (มหาชน) และอดีตประธานกรรมการ บริษัท จี สตีล จำกัด(มหาชน) กรรมการ บริษัท หลักทรัพย์จัดการกองทุนเอ็มเอฟซี จำกัด (มหาชน) อดีตจเรทหารทั่วไป อดีตสมาชิกวุฒิสภาแบบสรรหาตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 อดีตประธานกรรมการ สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) อดีตนายทหารราชองครักษ์พิเศษ
ประวัติ

พล.อ.เลิศรัตน์ เป็นบุตรคนที่ 5 ในจำนวนบุตรทั้ง 6 คน ของนายบุญเที่ยงและนางเย็นใจ รัตนวานิช ซึ่งพี่น้องคนอื่น ๆ ล้วนแต่รับราชการทหารอีกถึง 4 คน
ชีวิตส่วนตัว พล.อ.เลิศรัตน์ มีชื่อที่สื่อมวลชนนิยมเรียกกันเล่น ๆ ว่า "เสธ.อู้" สถานภาพครอบครัวสมรสกับ นางมยุรพันธ์ รัตนวานิช มีบุตรด้วยกันทั้งหมด 3 คน คือ น.ส.สุวลักษณ์ รัตนวานิช, นายภูรีรัตน์ รัตนวานิช และ น.ส.โสมรัศมิ์ รัตนวานิช
การศึกษา

โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย (ประถมปีที่ 1- มัธยมศึกษาปีที่ 3) พ.ศ. 2497-2507)
โรงเรียนเตรียมทหาร รุ่นที่ 7 (พ.ศ. 2507-2509, ตท.7-ร่วมรุ่นเดียวกับ พล.อ.สพรั่ง กัลยาณมิตร, พล.อ.ปฐมพงษ์ เกษรศุกร์, พล.ร.อ.บรรณวิทย์ เก่งเรียน)
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้ารุ่นที่ 18 (จปร.18, จบปีที่ 1 พ.ศ. 2510 สอบได้ลำดับที่ 1 ได้รับทุนกองทัพบกไปศึกษา ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา
ปริญญาตรีวิศวกรรมโยธา (BSCE) The Citadel, สหรัฐอเมริกา (พ.ศ. 2510-2514)
ปริญญาโทวิศวกรรมโยธา (SMCE) สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์, สหรัฐอเมริกา (พ.ศ. 2516)
โรงเรียนเสนาธิการทหารบก ชุดที่ 56 (พ.ศ. 2521) สอบได้ลำดับที่ 1
โรงเรียนเสนาธิการทหารบกสหรัฐอเมริกา (พ.ศ. 2523) สอบได้ลำดับที่ 1
ปริญญาโทการบริหารระบบ (MSSM) มหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย, สหรัฐอเมริกา (พ.ศ. 2524)
วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร (ปรอ.รุ่น 5) (พ.ศ. 2536)
มินิ เอ็มบีเอ รุ่นที่ 5 มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย (พ.ศ. 2544)
National Security and International Security, มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด, สหรัฐอเมริกา (พ.ศ. 2544)
ปริญญาเอกศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (สาขาบริหารการพัฒนา) จากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ (พ.ศ. 2546)
Senior Managers in Government, มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด, สหรัฐอเมริกา (พ.ศ. 2547)
ในปี พ.ศ. 2553 ได้รับปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (เทคโนโลยีและการจัดการพลังงานและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน) จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ (มทร.รัตนโกสินทร์)
การศึกษา > การทำงาน

พล.อ.เลิศรัตน์ เริ่มต้นชีวิตราชการด้วยการเป็นอาจารย์ประจำที่โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ในปี พ.ศ. 2516 และต่อมาเป็นอาจารย์ที่โรงเรียนเสนาธิการทหารบก จนถึงปี พ.ศ. 2526 จากนั้นก็ได้เจริญในหน้าที่ราชการขึ้นเรื่อย ๆ ดำรงตำแหน่งสำคัญ อาทิ ราชองครักษ์เวร ในปี พ.ศ. 2538, เจ้ากรมกิจการพลเรือนทหารบก ในปี พ.ศ. 2541, ผู้อำนวยการวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ ในปี พ.ศ. 2544, ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก ในปี พ.ศ. 2548 เป็นต้น ก่อนที่จะเกษียณอายุราชการในตำแหน่งจเรทหารทั่วไป
ในวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2556 ได้รับแต่งตั้งเป็น ประธานกรรมการ บริษัท จี เจ สตีล จำกัด (มหาชน) และ ประธานกรรมการ บริษัท จี สตีล จำกัด (มหาชน) ก่อนที่จะลาออกในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2560
การศึกษา > งานการเมือง

หลังเกษียณ ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) แบบสรรหา ถือเป็นนายทหารคนหนึ่งที่มีชื่อเสียงและบทบาทในทางการเมือง ซึ่งในระหว่างรัฐบาลที่มี พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี มีข่าวว่าอาจจะได้รับแต่งตั้งเป็นผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) ต่อจาก พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ แต่แล้วตำแหน่งนี้ก็ตกเป็นของ พล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน
ในเหตุการณ์การชุมนุมของกลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตย ต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ หรือ นปช. ในปี พ.ศ. 2551 ก่อนที่จะเกิดการสลายการชุมนุมเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม นั้น พล.อ.เลิศรัตน์ ได้เสนอตัวเป็นคนกลางอาสาเข้าไปพูดคุยเจรจากับทางฝ่ายผู้ชุมนุมถึงสถานที่ชุมนุมด้วยตนเอง แต่ก็ไม่สำเร็จ เพราะเกิดการสลายการชุมนุมขึ้นเสียก่อน ทั้งที่พลเอกเลิศรัตน์ ได้มีโอกาสพูดคุยกับแกนนำ นปช. แล้ว
หลังรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2557 ได้รับการแต่งตั้งเป็นกรรมการในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านพลังงาน สมาชิกสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2546 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2541 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2560 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 3 ตติยดิเรกคุณาภรณ์ (ต.ภ.)
พ.ศ. 2548 –  เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2 (ส.ช.)
พ.ศ. 2544 –  เหรียญราชการชายแดน (ช.ด.)
พ.ศ. 2530 –  เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)
พ.ศ. 2548 –  เหรียญลูกเสือสดุดี ชั้นที่ 1
แหล่งข้อมูลอื่น

ประวัติจากเว็บไซต์ทหารบก เก็บถาวร 2007-01-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
จังหวัดนครสวรรค์ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2529

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครสวรรค์ พ.ศ. 2529 เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2529 กำหนดให้มีขึ้นในวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2529 โดยแบ่งเขตการเลือกตั้งออกเป็น 3 เขตเลือกตั้ง มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ 7 คน จำนวนที่นั่งเท่าเดิมจากการเลือกตั้งครั้งก่อนเมื่อ พ.ศ. 2526 แต่ละเขตเลือกตั้งจะมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เขตละ 3 คน (สำหรับเขตเลือกตั้งที่ 1) และ 2 คน (สำหรับเขตเลือกตั้งที่ 2 และ 3)
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต

| --- | --- |
สัญลักษณ์และความหมาย
*: ส.ส.ระบบเขตเลือกตั้งที่ได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา
**: ส.ส.ระบบบัญชีรายชื่อที่ได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา
†: ผู้สมัครที่ถูกตัดสิทธิ์
✔: ผู้สมัครที่เคยดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาแล้ว
( ): หมายเลขประจำตัวของผู้สมัคร
ตัวหนา: ผู้สมัครที่ชนะการเลือกตั้ง
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต > เขตเลือกตั้งที่ 1

เขตการเลือกตั้งที่ 1 ประกอบด้วยอำเภอเมืองนครสวรรค์, อำเภอพยุหะคีรี, อำเภอลาดยาว และ อำเภอโกรกพระ
| ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครสวรรค์> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครสวรรค์> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครสวรรค์> ผู้สมัคร | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครสวรรค์> คะแนนเสียง | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครสวรรค์> % | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดนครสวรรค์> ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | กิจประชาคม   | ธเนศ เตลาน (6)✔ | 57,917 |  |  |
|  | กิจประชาคม   | ประสาท ตันประเสริฐ (5) | 50,559 |  |  |
|  | สหประชาธิปไตย   | ประสิทธิ์ พิทูรกิจจา (30)* | 48,723 |  |  |
|  | กิจประชาคม   | ดิเรก สกุณาธวงศ์ (4)* | 43,448 |  |  |
|  | สหประชาธิปไตย   | อรสา ขำภโต (29) | 39,750 |  |  |
|  | สหประชาธิปไตย   | วีระกร คำประกอบ (28)* | 36,940 |  |  |
|  | ประชาธิปัตย์   | บุญพรรณ สุทธิวิริวรรณ (1) | 9,801 |  |  |
|  | ประชาธิปัตย์   | เสรี มูลมณี (2) | 9,557 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | วิมลศรี เชาว์ปรีชา (8) | 7,521 |  |  |
|  | ประชาธิปัตย์   | สมศักดิ์ อ่างทอง (3) | 5,735 |  |  |
|  | ปวงชนชาวไทย (พ.ศ. 2525)   | บังอร โพธิ์จันทร์ (18) | 3,847 |  |  |
|  | แรงงานประชาธิปไตย   | ร้อยโท เวียงศักดิ์ เพ็ชรจำปาศักดิ์ (19) | 3,588 |  |  |
|  | แรงงานประชาธิปไตย   | ประดลเดช แก้วมณี (20) | 2,076 |  |  |
|  | เสรีนิยม (ประเทศไทย พ.ศ. 2525)   | สิงห์ชัย สุขแสงดาว (27) | 1,964 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | ธรรมรัฐ เนียมณรงค์ (7) | 1,762 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | ประสงค์ โค้วประสิทธิ์ (24) | 1,738 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | ณัฐกิจ วัฒนาอุดม (22) | 1,707 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | สมบูรณ์ อินเฉลิม (23) | 1,552 |  |  |
|  | เสรีนิยม (ประเทศไทย พ.ศ. 2525)   | ณัฐพันธ์ ภมรศิริ (26) | 1,457 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | ณรงค์เดช บัวแก้ว (9) | 1,337 |  |  |
|  | ก้าวหน้า (พ.ศ. 2526)   | จำนงค์ จูเผื่อน (14) | 1,218 |  |  |
|  | ก้าวหน้า (พ.ศ. 2526)   | วิวัฒน์ เนียรภาค (15) | 771 |  |  |
|  | ปวงชนชาวไทย (พ.ศ. 2525)   | สมศักดิ์ สุขจันทร์ (17) | 771 |  |  |
|  | ชาติประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)   | มะลิวัลย์ นีละคุปต์ (12) | 753 |  |  |
|  | ก้าวหน้า (พ.ศ. 2526)   | ทองคำ ชาติบัวทอง (13) | 715 |  |  |
|  | ชาติประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)   | มนัย เม้งตระกูล (10) | 692 |  |  |
|  | เสรีนิยม (ประเทศไทย พ.ศ. 2525)   | บรรลือศักดิ์ แก่นใส (25) | 660 |  |  |
|  | ปวงชนชาวไทย (พ.ศ. 2525)   | บัญญัติ อัมระบุตร (16) | 657 |  |  |
|  | ชาติประชาธิปไตย (พ.ศ. 2525)   | สุนันทา ครุธทอง (11) | 538 |  |  |
|  | แรงงานประชาธิปไตย   | ภูษิต วีระเดชะ (21) | 527 |  |  |
| บัตรดี | บัตรดี | บัตรดี |  |  | – |
| ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน |  |  | – |
| บัตรเสีย | บัตรเสีย | บัตรเสีย |  |  | – |
| ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง |  |  | – |
| ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง |  |  | — |
: กิจประชาคม   ได้ที่นั่งจาก กิจสังคม 
: กิจประชาคม   ได้ที่นั่งจาก ชาติไทย 
: สหประชาธิปไตย   ได้ที่นั่งจาก กิจสังคม