stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
การทดลองของสเติร์น-เกอร์แลค

การทดลองของสเติร์น-เกอร์แลค ตั้งชื่อตาม ออตโต สเติร์น และ วอลเทอร์ เกอร์แลค เป็นการทดลองในปี ค.ศ. 1922 ที่มีความสำคัญยิ่งในสาขากลศาสตร์ควอนตัม โดยทดสอบดูทิศทางการหักเหของอนุภาคซึ่งใช้ในการวางหลักการพื้นฐานของกลศาสตร์ควอนตัม และเป็นตัวบ่งชี้ว่าอิเล็กตรอนและอะตอมมีคุณสมบัติควอนตัมภายใน และการตรวจวัดในกลศาสตร์ควอนตัมมีผลกระทบต่อตัวระบบที่กำลังตรวจวัดนั้นเองด้วย
การทดลองของสเติร์น-เกอร์แลค ดำเนินการที่เมืองแฟรงค์เฟิร์ต ประเทศเยอรมนี โดย ออตโต สเติร์น และ วอลเทอร์ เกอร์แลค เวลานั้นสเติร์นเป็นผู้ช่วยวิจัยของ มักซ์ บอร์น ที่สถาบันฟิสิกส์ทฤษฎี มหาวิทยาลัยแฟรงค์เฟิร์ต ส่วนเกอร์แลคเป็นผู้ช่วยวิจัยที่สถาบันฟิสิกส์การทดลองที่มหาวิทยาลัยเดียวกัน
ในยุคที่ทำการทดลอง แบบจำลองดีที่สุดที่ใช้อธิบายอะตอมคือแบบจำลองของบอร์ ซึ่งบอกว่าอิเล็กตรอนเคลื่อนที่ไปรอบๆ นิวเคลียสประจุบวกภายในขอบเขตออร์บิทัลของอะตอมที่แยกเป็นชั้นๆ ตามระดับพลังงาน โดยเหตุที่อิเล็กตรอนถูกควอนไตซ์ให้มีตำแหน่งที่แน่นอนในอวกาศ การแบ่งแยกเป็นระดับชั้นพลังงานที่แยกกันนี้จึงเรียกว่าเป็นการควอนไตซ์ในอวกาศ (space quantization) การทดลองของสเติร์น-เกอร์แลคต้องการทดสอบสมมุติฐานของบอร์-ซอมเมอร์เฟลด์ว่าทิศทางของโมเมนตัมเชิงมุมของอะตอมธาตุเงินนั้นควอนไตซ์จริงหรือไม่
พึงสังเกตว่า การทดลองนี้เกิดขึ้นหลายปีก่อนที่ George Eugene Uhlenbeck กับ Samuel Abraham Goudsmit จะคิดค้นสมมุติฐานเกี่ยวกับสปินของอิเล็กตรอน อย่างไรก็ดีในเวลาต่อมาก็พบว่าผลการทดลองของสเติร์น-เกอร์แลคสามารถเข้ากันได้เป็นอย่างดีกับการทำนายกลศาสตร์ควอนตัมของอนุภาคสปิน -1/2 ควรมองว่าการทดลองนี้เป็นข้อสนับสนุนต่อทฤษฎีควอนตัมดั้งเดิมของบอร์-ซอมเมอร์เฟลด์
ปี ค.ศ. 1927 ที.อี. ฟิปส์ และ เจ.บี.เทย์เลอร์ ทำการทดลองซ้ำอีกครั้งโดยอาศัยอะตอมไฮโดรเจนที่สถานะพื้น เพื่อขจัดข้อสงสัยใดๆ ที่อาจเกิดขึ้นเนื่องจากการใช้อะตอมเงินในการทดสอบ
หนังสืออ่านเพิ่มเติม

Friedrich, B.; Herschbach, D. (2003). "Stern and Gerlach: How a Bad Cigar Helped Reorient Atomic Physics". Physics Today. 56 (12): 53. Bibcode:2003PhT....56l..53F. doi:10.1063/1.1650229.
Reinisch, G. (1999). "Stern–Gerlach experiment as the pioneer—and probably the simplest—quantum entanglement test?". Physics Letters A. 259 (6): 427–430. Bibcode:1999PhLA..259..427R. doi:10.1016/S0375-9601(99)00472-7.
Venugopalan, A. (1997). "Decoherence and Schrödinger-cat states in a Stern−Gerlach-type experiment". Physical Review A. 56 (5): 4307–4310. Bibcode:1997PhRvA..56.4307V. doi:10.1103/PhysRevA.56.4307.
Jeremy Bernstein (2010). "The Stern Gerlach Experiment". arXiv:1007.2435v1 [physics.hist-ph].
Use of ions เก็บถาวร 2006-04-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
แหล่งข้อมูลอื่น

Stern–Gerlach Experiment Java Applet Animation
Stern–Gerlach Experiment Flash Model
Detailed explanation of the Stern–Gerlach Experiment
Image of experiment result เก็บถาวร 2014-12-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Stern–Gerlach experiment photo
http://www.kip.uni-heidelberg.de/matterwaveoptics/teaching/archive/ws07-08/SternGerlach.pdf
กระวานไทย

| กระวานไทย |
| --- | --- |

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Plantae
ไม่ได้จัดลำดับ:: Angiosperms
ชั้น:: Liliopsida
อันดับ:: Zingiberales
วงศ์:: Zingiberaceae
สกุล:: Amomum
สปีชีส์:: A.  testaceum
ชื่อทวินาม
Amomum testaceum Ridl.

ชื่อพ้อง
 Amomum krervanh Pierre ex Gagnep.
กระวานไทย หรือ กระวาน (ชื่อวิทยาศาสตร์: Amomum testaceum) เป็นพืชล้มลุกชนิดหนึ่ง ชื่ออื่น ๆ ได้แก่ กระวานขาว (ภาคกลาง ภาคตะวันออก) ข่าโคม ข่าโคก หมากเนิ้ง (ตะวันออกเฉียงเหนือ) ปล้าก้อ (ปัตตานี) มะอี้ (เหนือ) กระวานดำ กระวานแดง กระวานโพธิสัตว์ กระวานจันท์
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

เป็นพืชล้มลุก มีเหง้า สูงประมาณ 2 เมตร กาบใบหุ้มซ้อนกันทำให้ดูคล้ายลำต้น ใบเดี่ยว แคบยาว รูปขอบขนาน ยาว 15–25 เซนติเมตร ปลายแหลม ช่อดอกออกจากเหง้าชูขึ้นมาเหนือพื้นดิน รูปทรงกระบอก ยาว 6–15 เซนติเมตร ก้านช่อดอกยาว 5–15 ซม. ใบประดับสีเหลืองนวล มีขนคาย เรียงซ้อนสลับกันตลอดช่อ กลีบดอกสีเหลือง เป็นหลอดแคบ ช่อดอกกระวานจะโผล่ขึ้นมาจากพื้นดินเล็กน้อย และเจริญเติบโตเป็นผลลักษณะเป็นพวง เกสรเพศผู้ไม่สมบูรณ์แปรสภาพเป็นกลีบขนาดใหญ่ สีขาว มีแถบสีเหลืองตรงกลาง ผลกลมเปลือกเกลี้ยงเป็นพู ผลมีสีขาวนวล ในผลมีเมล็ดขนาดเล็กสีน้ำตาลแก่จำนวนมาก เมล็ดอ่อนสีขาวมีเยื่อหุ้ม เมื่อแก่เปลี่ยนเป็นสีดำ ทั้งผลและเมล็ดมีกลิ่นหอมคล้ายการบูร
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ > ลักษณะทางสัณฐานวิทยาภายใต้กล้องจุลทรรศน์

เมล็ดกระวานตัดขวางจะพบชั้นอีพิเดอร์มิสของเปลือกหุ้มเมล็ด ถัดเข้ามาเป็นชั้นเซลล์ที่มีรงควัตถุ เซลล์ที่มีน้ำมันและพาเรงไคมา พบสเคลอเรนไคมาแถวเดียวโดยมีซิลิกาสะสม ชั้นเพอริสเปิร์มมีเม็ดแป้งขนาดเล็กปนอยู่กับผลึกแคลเซียมออกซาเลต
การกระจายพันธุ์

ในประเทศไทย พบกระวานขึ้นอยู่ตามป่าที่มีความชื้นสูงและมีไม้ใหญ่ปกคลุม เช่น แถบเขาสอยดาว จังหวัดจันทบุรี ในที่อื่น ๆ เช่น บ้านปากทวาร อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ประวัติ

ชาวยุโรปรู้จักกระวานไทยมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 17 ในนามของ Amomum มีรายงานว่ากรุงเทพมหานครเป็นแหล่งใหญ่ของกระวาน มีการส่งกระวานเป็นสินค้าส่งออกทางเรือจากกรุงเทพมหานครไปยังอังกฤษ จีน และญี่ปุ่น และในปี ค.ศ. 1857 ได้มีการซื้อขายกระวานที่ตลาดที่กรุงลอนดอน ในปี ค.ศ. 1871 มีการส่งกระวานจากไทยไปยังจีนและสิงคโปร์ น้ำหนักถึง 623,733 ปอนด์ กระวานไทยได้เข้าไปอยู่ในตำรายา French Codex และ Dublin Pharmacopeia นอกจากนี้มีรายงานว่ากระวานที่ส่งออกไปจากประเทศไทยใช้ชื่อ 2 ชื่อ คือ Bastard Cardamoms (เร่ว) และ Best Cardamoms (กระวาน) ผลผลิตในชื่อหลังได้จากต้นกระวานที่ปลูกที่ภูเขาของจังหวัดจันทบุรีและตราด คือ A. testaceum การตัดไม้ทำลายป่าทำให้ความชื้นลดลง การเพาะปลูกกระวานก็ลดลงด้วย
การนำไปใช้ประโยชน์ > สมุนไพร

ผลแก่ รสเผ็ดร้อน กลิ่นหอม ตำรายาไทยใช้แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ช่วยขับลม และแก้แน่นจุกเสียด มีฤทธิ์ขับลมและบำรุงธาตุ แก้ธาตุไม่ปกติ บำรุงกำลัง ขับโลหิต แก้ลมในอกให้ปิดธาตุ แก้ลมเสมหะให้ปิดธาตุ แก้ลมในลำไส้ เจริญอาหาร  รักษาโรครำมะนาด  แก้ลมสันนิบาต แก้สะอึก แก้อัมพาต รักษาอาการเบื่ออาหาร คลื่นไส้  อาเจียน เมล็ด  แก้ธาตุพิการ  อุจจาระพิการ  บำรุงธาตุ ขับเสมหะ แก้ปวดท้อง ขับลม นอกจากนี้ยังใช้ผสมกับยาถ่ายเพื่อบรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียน กระวานไทยเป็นส่วนประกอบในพิกัดยาไทย คือ พิกัดตรีธาตุ เป็นยาแก้ธาตุพิการ แก้ลม แก้เสมหะ แก้ไข้ พิกัดตรีทุราวสา เป็นยาแก้เสมหะ แก้ลม บำรุงน้ำดี แก้พิษตานซาง
ราก แก้โลหิตเน่าเสีย ฟอกโลหิต แก้ลม เสมหะให้ปิดธาตุ รักษาโรครำมะนาด
เมล็ด แก้ธาตุพิการ อุจจาระพิการ บำรุงธาตุ
เหง้าอ่อน ใช้รับประทานเป็นผักได้ มีกลิ่นหอมและเผ็ดเล็กน้อย
หัวและหน่อ ขับพยาธิในเนื้อให้ออกทางผิวหนัง
ใบ แก้ลมสันนิบาด ขับผายลม ขับเสมหะ รักษาโรครำมะนาด แก้ไข้เซื่องซึม แก้ลม จุกเสียด บำรุงกำลัง
การนำไปใช้ประโยชน์ > สารเคมีที่พบ

ผลกระวานไทยมีกลิ่นหอมคล้ายการบูรและพิมเสน เมื่อกลั่นด้วยไอน้ำจะให้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ 4.5 ประกอบด้วย Camphor, α-Pinene, Myrcene, Limonene, Linalool, Borneol และ α-Terpineol Limonene, Myrcene เป็นองค์ประกอบในปริมาณสูงกว่าชนิดอื่น น้ำมันหอมระเหยที่สกัดด้วยน้ำและแอลกอฮอล์ 1:1 สารสกัดด้วยน้ำ สารสกัดด้วยเอทานอล มีผลลดการบีบตัวของลำไส้เล็ก ซึ่งพบว่าสารสำคัญในการออกฤทธิ์คือ cineole น้ำมันหอมระเหย มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย Pseudomonas aeruginosa  สารกลุ่มเทอร์พีน และ diterpene peroxide ที่แยกบริสุทธิ์จากสารสกัดเฮกเซน มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อมาลาเรีย Plasmodium falciparum
การนำไปใช้ประโยชน์ > ด้านอื่น ๆ

ผลกระวานไทยใช้แต่งกลิ่นอาหารได้หลายชนิด โดยใช้เป็นเครื่องเทศในน้ำพริกแกงเผ็ด แกงกะหรี่ มัสมั่น ใช้แต่งกลิ่นเหล้า ทางจังหวัดจันทบุรีใส่หน่อและใบลงในแกงป่า เพิ่มรสซ่า เผ็ดร้อน และกลิ่นหอม หั่นหน่อใส่ผัดเผ็ดหมูป่า ผัดเผ็ดกบ สารสกัดน้ำ-เอทานอลมีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด  โดยมีผลกระตุ้นการดูดกลับของกลูโคส  และเสริมฤทธิ์ของอินซูลิน สารสกัดจากผลและเมล็ดที่สกัดด้วยเอทานอลให้ยับยั้งการเจริญและการงอกของถั่วเขียวผิวดำได้
กุ้งตะเข็บ

| กุ้งตะเข็บ ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: Lower Jurassic–present  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |

กุ้งตะเข็บ ในพงสาหร่าย

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Arthropoda
ไฟลัมย่อย:: Crustacea
ชั้น:: Malacostraca
อันดับ:: Decapoda
อันดับย่อย:: Pleocyemata
อันดับฐาน:: Caridea Dana, 1852

Superfamilies
 Alpheoidea  Atyoidea  Bresilioidea  Campylonotoidea  Crangonoidea  Galatheacaridoidea  Nematocarcinoidea  Oplophoroidea  Palaemonoidea  Pandaloidea  Pasiphaeoidea  Physetocaridoidea  Processoidea  Psalidopodoidea  Stylodactyloidea
กุ้งตะเข็บ จัดอยู่ในอันดับฐานกุ้งคาริเดียเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังชนิดหนึ่ง ชั้น Crustacea อันดับ Decapoda  มีลักษณะลำตัวยาว แบ่งเป็นปล้อง ๆ คล้ายตะเข็บ เปลือกที่หุ้มท่อนหัวและอกคลุมมาถึงอกปล้องที่ 8 ส่วนใหญ่กรีมีลักษณะแบนข้าง ก้ามและขาอยู่ที่ส่วนหัวและอก มี 10 ขา มีทั้งในน้ำจืดและน้ำเค็ม โดยปกติชอบหลบซ่อนตัวอยู่เงียบ ๆ ตามพื้นน้ำหรือในซอกมืด ๆ จะออกหากินในเวลากลางคืน กินทั้งพืชและสัตว์เป็นอาหาร เช่น กินลูกปลา ไส้เดือน สัตว์หน้าดินขนาดเล็กชนิดต่าง ๆ ข้าว เนื้อมะพร้าวตลอดจนซากสัตว์ ส่วนประกอบของเปลือกกุ้งส่วนใหญ่เป็นไคติน รองลงมาก็เป็นจำพวกแร่ธาตุ โปรตีน ส่วนของไขมัน เป็นต้น
ความสัมพันธ์กับมนุษย์และคุณประโยชน์

กุ้งตะเข็บเป็นอาหารของมนุษย์และปลากินเนื้อชนิดต่างๆ อุดมไปด้วยโปรตีน ไขมัน และแร่ธาตุ เป็นหนึ่งในอาหารที่มนุษย์อาจขาดไม่ได้เลยทีเดียว
เรื่องพิศวง

กุ้งตะเข็บบางตัว เมื่อหิวมากอาจกินพวกเดียวกันเป็นอาหารได้ (ไม่แปลกสำหรับชนิดอื่นๆ)
กุ้งตะเข็บตัวผู้อาจกินไข่หรือลูกตัวเองเมื่อขาดอาหาร
ครอน

ครอน (cron ย่อจาก chronograph) เป็นชื่อโปรแกรมในระบบปฏิบัติการแบบยูนิกซ์สำหรับทำงานตามคำสั่งที่ถูกกำหนดเวลาไว้ล่วงหน้า ครอนเริ่มต้นเป็นที่รู้จักในปี 2542[ต้องการอ้างอิง] โดยถูกใช้งานกับเครื่องยูนิกซ์ ในการประมวลผลคำสั่งหรือสคริปต์อัตโนมัติที่ถูกกำหนดเวลาและวันที่ไว้ล่วงนี้ ครอนมักถูกใช้ส่วนใหญ่ในงานของผู้ดูแลระบบ เช่น คำสั่งให้ทำการแบ็กอัปอัตโนมัติ หรือการให้ทำการตรวจสอบระบบประจำวัน
รูปแบบคำสั่ง

# .---------------- minute (0 - 59)
# | .------------- hour (0 - 23)
# | | .---------- day of month (1 - 31)
# | | | .------- month (1 - 12) OR jan,feb,mar,apr ...
# | | | | .---- day of week (0 - 6) (Sunday=0 or 7) OR sun,mon,tue,wed,thu,fri,sat
# | | | | |
  *  *  *  *  *  command to be executed
ความรู้

ความรู้ เป็นความคุ้นเคย ความตระหนักหรือความเข้าใจในเกี่ยวกับบุคคลหรือสิ่งอื่น เช่น ข้อเท็จจริง (ความรู้ประพจน์) ทักษะ (ความรู้กระบวนการ) หรือวัตถุ (ความรู้โดยประจักษ์) วิธีหาความรู้มีหลายวิธีและมีแหล่งที่มาต่าง ๆ เช่น ประสบการณ์ การศึกษา เหตุผล ความทรงจำ วิธีการทางวิทยาศาสตร์ การสำรวจและการฝึกฝน เป็นต้น การศึกษาความรู้ในทางปรัชญา เรียก ญาณวิทยา
ความรู้สามารถหมายความถึงความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องหนึ่งในทางทฤษฎีหรือปฏิบัติ อาจเป็นความรู้โดยปริยาย (เช่นทักษะหรือความชำนาญในการปฏิบัติ) หรือความรู้ชัดแจ้ง (เช่น ความเข้าใจทางทฤษฎี) ความรู้รูปนัยหรืออรูปนัย ความรู้เชิงระบบหรือโดยจำเพาะ นักปรัชญาเพลโตชี้ให้เห็นข้อแตกต่างระหว่างความรู้และความเชื่อที่จริงใน Theaetetus ทำให้มีหลายคนอ้างเขาโดยนิยามความรู้ว่าเป็น "ความเชื่อที่จริงและมีการอ้างเหตุผลสนับสนุน" (justified true belief)
คณิตศาสตร์การเงิน

วิศวกรรมการเงิน หรือ คณิตศาสตร์การเงิน (อังกฤษ: Financial Engineering,  Financial Mathematics) เป็นสาขาหนึ่งในคณะวิทยาศาสตร์, คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี และ คณะบริหารธุรกิจ (สำหรับคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชีกับคณะบริหารธุรกิจ คณิตศาสตร์การเงินจะเข้าไปเป็นหนึ่งในรายวิชาของสาขาการเงินการลงทุนหรือการเงินการธนาคาร และ สาขาการบัญชี ส่วนวิศวกรรมการเงิน จะถูกแยกออกมาเป็นสาขาหนึ่งในคณะ ฯ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับมหาวิทยาลัยแต่ละแห่ง เป็นผู้กำหนดสาขาวิชา สำหรับประเทศไทย สาขาวิศวกรรมการเงิน ถือว่าเป็นสาขาที่ใหม่และไม่มีคนรู้จักมากนัก) ซึ่งสาขานี้จะศึกษาทางด้านการเงิน โดยอาศัยเครื่องมือทางคณิตศาสตร์ในการวิเคราะห์ สาขานี้จะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ คณะเศรษฐศาสตร์ สาขาเศรษฐศาสตร์การเงิน แต่จะศึกษาแบบเจาะลึกกว่าและมีนามธรรมที่ชัดเจน
วิศวกรรมการเงิน หรือ คณิตศาสตร์การเงิน จะใช้เครื่องมือทางคณิตศาสตร์โดยเฉพาะ ซึ่งเป็นเครื่องมือทางสถิติ ในการวิเคราะห์ความเสี่ยงทางการเงินและประเมินมูลค่าของตราสารทางการเงิน เช่น ตราสารอนุพันธ์ เป็นต้น
หัวข้อต่าง ๆ ในเรื่องวิศวกรรมการเงิน > เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาเรื่องการเงิน

ความน่าจะเป็น (Probability)
การแจกแจงความน่าจะเป็น (Probability distribution)
การแจกแจงแบร์นุลลี (Bernoulli distribution)
การแจกแจงทวินาม (Binomial distribution)
การแจกแจงปัวซง (Poisson distribution)
การแจกแจงปรกติ (Normal distribution)
การแจกแจงล็อกปรกติ (Log-normal distribution)
การแจกแจงไคกำลังสอง (Chi-square distribution)
การแจกแจงที (Student's t distribution)
การแจกแจงเอฟ (F distribution)
ค่าคาดหวัง (Expected value)
มูลค่าความเสี่ยง (Value at Risk : VaR)
แคลคูลัสเฟ้นสุ่ม (Stochastic calculus)
การเคลื่อนที่แบบบราวน์ (Brownian motion)
การแยกแบบโชเลสกี (Cholesky decomposition)
การวิเคราะห์การถดถอย (Regression analysis)
วิธีมอนเตการ์โล (Monte Carlo method)
สมการเชิงอนุพันธ์ย่อย (Partial differential equations)
ค่าความผันผวน (Volatility)
แบบจำลอง ARCH (ARCH model)
แบบจำลอง GARCH (GARCH model)
หัวข้อต่าง ๆ ในเรื่องวิศวกรรมการเงิน > การประเมินราคาตราสารอนุพันธ์

สัญญาฟิวเจอร์ส (Futures contract)
ตราสารสิทธิ หรือ ออปชัน (Option)
แบบจำลองทวินาม (Binomial model)
แบบจำลองแบล็กโชลส์ (Black-Scholes model)
ค่าความผันผวนโดยนัย (Implied volatility)
ตราสารอนุพันธ์บนอัตราดอกเบี้ย (Interest rate derivatives)
ฆาบิเอร์ แอลเลอร์

ฆาบิเอร์ แอลเลอร์ (20 เมษายน ค.ศ. 1972 – 1 พฤษภาคม ค.ศ. 2018) เป็นนักแสดงภาพยนตร์และละครโทรทัศน์ชาวสเปน เกิดที่เมืองมาดริด เคยเข้าร่วมการแสดงละครตั้งแต่ปี ค.ศ. 1998 แอลเลอร์เสียชีวิตเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 2018 ด้วยโรคเบาหวาน
การฉีดวัคซีนโควิด-19 ในประเทศเวียดนาม

| --- | --- |
จำนวนผู้ได้รับวัคซีนสองโดส (ตามร้อยละของประชากรทั้งหมด):   น้อยกว่า 20%   20-40%   41-60%   61-80%   81-100%
วันที่: 8 มีนาคม 2564 (2021-03-08) – ปัจจุบัน
ที่ตั้ง:  เวียดนาม
สาเหตุ: การระบาดทั่วของโควิด-19 ในประเทศเวียดนาม
เป้าหมาย: การสร้างภูมิคุ้มกันต่อโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019
งบประมาณ: 25.2 ล้านล้านด่ง (1.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ)
จัดโดย: กระทรวงสาธารณสุขเวียดนาม
ผู้เข้าร่วม: 64,767,521 คนได้รับวัคซีนอย่างน้อยหนึ่งโดส   36,095,377 คนได้รับวัคซีนทั้งสองโดส
ผล: 66.37% ของประชากรเวียดนามได้รับวัคซีนอย่างน้อยหนึ่งโดส   36.99% ของประชากรเวียดนามได้รับวัคซีนทั้งสองโดส
จำนวนผู้ที่ได้รับวัคซีนโควิด-19 อย่างน้อย 1 โดสในเวียดนาม
การฉีดวัคซีนป้องกันโควิด-19 ในประเทศเวียดนามเป็นการรณรงค์สร้างภูมิคุ้มกันอย่างต่อเนื่องเพื่อป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในการตอบสนองต่อการระบาดใหญ่ในประเทศ หลังจากวัคซีนโควิด-19 ของออกซฟอร์ด–แอสตราเซเนกาได้รับอนุมัติเมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2564 การฉีดวัคซีนเริ่มขึ้นในวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2564 และจะดำเนินการต่อเนื่องตลอดทั้งปีโดยมีเป้าหมายในการฉีดวัคซีนร้อยละ 80 ของประชากรทั้งหมดภายในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2565 ต่อมาวัคซีนสปุตนิกวี ได้รับการอนุมัติให้ใช้ในวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2564 ขณะที่วัคซีนโควิด-19 ของซิโนฟาร์ม ได้รับการอนุมัติเพื่อใช้ในกรณีฉุกเฉินในวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2564
นี่เป็นการรณรงค์สร้างภูมิคุ้มกันครั้งใหญ่ที่สุดของประเทศด้วยปริมาณวัคซีนมากกว่า 150 ล้านโดส แม้ว่าเวียดนามจะประสบความสำเร็จในการป้องกันโรคและควบคุมการระบาดได้ แต่โครงการฉีดวัคซีนโควิด-19 ของประเทศนั้นถือว่าเริ่มช้ากว่าประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 เวียดนามได้ฉีดวัคซีนทั่วประเทศไปแล้ว 100,862,898 โดส
ประวัติ

ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2563 รัฐบาลเวียดนามประกาศว่าได้ทำข้อตกลงจัดหาวัคซีนสปุตนิกวี 50 ถึง 150 ล้านโดสจากรัสเซีย นอกจากนี้ รัสเซียจะบริจาคเครื่องจักร ผลิตภัณฑ์ชีวภาพ และอุปกรณ์จำนวนหนึ่งให้กับเวียดนามเพื่อป้องกันโรคโควิด-19 ซึ่งรวมถึงวัคซีน ในระหว่างนี้ นักวิจัยชาวเวียดนามจะยังคงพัฒนาวัคซีนของประเทศต่อไป
ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 กระทรวงสาธารณสุขได้แนะนำให้รัฐบาลให้การรับรองวัคซีนจากแอสตราเซเนกา, กามาเลีย และโมเดอร์นา สำหรับการฉีดวัคซีนในประเทศ รัฐมนตรีเหงียน ทัญ ลอง (Nguyễn Thanh Long ) กล่าวว่าวัคซีนได้รับการอนุมัติภายใต้สถานการณ์ฉุกเฉินระหว่างการระบาดในจังหวัดหายเซือง และจังหวัดกว๋างนิญ แอสตราเซเนกาให้คำมั่นว่าจะจัดหาวัคซีนประมาณ 30 ล้านโดส ให้เวียดนามในปี 2564
นอกจากข้อตกลงกับแอสตราเซเนกา เวียดนามยังเร่งการเจรจากับไฟเซอร์, โมเดอร์นา, เคียวแว็ก, จอห์นสันแอนด์จอห์นสัน และกามาเลีย
ตามแผนการปรับใช้และการฉีดวัคซีนแห่งชาติ (National Deployment and Vaccination plan, NDVP) ขององค์การอนามัยโลกซึ่งลงนามโดยรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุขเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 เวียดนามจะได้รับข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแผนดังกล่าวจากคณะกรรมการพิจารณาของ NDVP ซึ่งเป็นหนึ่งในขั้นตอนที่จำเป็นในการรับวัคซีนโควิด-19 ผ่าน COVAX Facility  ซึ่งเป็นกลไกระดับโลกสำหรับการพัฒนา การผลิต และการจัดหาวัคซีนป้องกันโควิด-19 สำหรับทุกประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง  โครงการโคแวกซ์ได้ยืนยันว่าเวียดนามจะได้รับวัคซีนแอสตราเซเนกา 30 ล้านโดสในปี พ.ศ. 2565 วัคซีนชุดแรกที่มาจากกลไกของโคแวกซ์ จำนวน 811,200 โดส มาถึงท่าอากาศยานนานาชาติโหน่ยบ่ายของฮานอยเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2564
เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 มีผู้เสียชีวิตรายแรกหลังจากฉีดวัคซีนของแอสตราเซเนกาในเวียดนาม โดยเธอเป็นบุคลากรทางการแพทย์อายุ 35 ปีจากจังหวัดอานซาง
ประวัติ > การจัดหาวัคซีน

รัฐบาลเริ่มจัดหาวัคซีนป้องกันโควิด-19 จากแหล่งต่าง ๆ ดังนี้
| วัคซีน | แหล่งกำเนิด | ความก้าวหน้า | จำนวนที่สั่งผลิต (โดส) | จัดส่งแล้ว (โดส) | อนุมัติ | นำไปใช้ | หมายเหตุ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| วัคซีนโควิด-19 ของ ออกซฟอร์ด–แอสตราเซเนกา | สหราชอาณาจักร, สวีเดน | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | 68.9 ล้าน | 2,899,300 |  30 มกราคม 2564 |  8 มีนาคม 2564 | รวม 39.9 ล้านโดสผ่านโครงการโคแวกซ์และบริจาคโดยญี่ปุ่น ผลิตโดย SK Bioscience และ Catalent Biologics |
| สปุตนิกวี | รัสเซีย | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | 20 ล้าน | 1,000 |  23 มีนาคม 2564 | รอผล | รัสเซียบริจาค 2,000 โดส กำลังมีการเจรจากับผู้ผลิตเพื่อขอรับใบอนุญาตผลิตในเวียดนาม |
| ซิโนฟาร์ม | จีน | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | ไม่มีข้อมูล | 500,000 |  4 มิถุนายน 2564 | รอผล | แม้ว่าเวียดนามจะไม่ได้สั่งซื้อวัคซีนซิโนฟาร์ม แต่จีนได้บริจาควัคซีนในจำนวน 500,000 โดส โดยใช้กับชาวจีนในเวียดนาม, ผู้ที่ต้องการไปเรียนหรือทำงานในจีน และผู้ที่อาศัยบริเวณชายแดนติดกับจีน |
| ไฟเซอร์-ไบออนเทค | เยอรมนี, สหรัฐ | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | 31 ล้าน | ไม่มีข้อมูล |  12 มิถุนายน 2564 | รอผล | ชุดแรกคาดว่าจะจัดส่งได้ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2564 |
| โมเดอร์นา | สหรัฐ | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | 5 ล้าน | ไม่มีข้อมูล | รอผล | รอผล |  |
| จอห์นสันแอนด์จอห์นสัน | สหรัฐ, เนเธอร์แลนด์ | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | ไม่ทราบ | ไม่มีข้อมูล | รอผล | รอผล |  |
| โคแว็กซิน | อินเดีย | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | ไม่ทราบ | ไม่มีข้อมูล | รอผล | รอผล |  |
| Nanocovax | เวียดนาม | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 | (สามารถผลิตได้ 70 ล้านโดสต่อปี) |  | รอผล | รอผล |  |
| COVIVAC | เวียดนาม | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 1 | (สามารถผลิตได้ปีละ 6–30 ล้านโดส) |  | รอผล | รอผล |  |
| Vabiotech | เวียดนาม | การทดลองทางคลินิกระยะที่ 1 |  |  | รอผล | รอผล |  |
แม้ว่าจีนมีการประกาศว่าจะจัดลำดับความสำคัญในการเข้าถึงวัคซีนโควิด-19 ของซิโนแว็กและซิโนฟาร์ม แต่เวียดนามเป็นประเทศสุดท้ายในอาเซียนที่เปิดเผยต่อสาธารณะว่าจะใช้วัคซีนเหล่านี้เนื่องจากความรู้สึกต่อต้านจีนในหมู่ประชาชน นอกจากนั้นยังเป็นหนึ่งในประเทศสุดท้ายที่อนุมัติวัคซีนของจีน
สำหรับวัคซีนป้องกันโควิด-19 ที่ผลิตในประเทศ กระทรวงสาธารณสุขเวียดนามคาดว่าจะมีวัคซีนชุดแรกพร้อมใช้ในช่วงปลายไตรมาสที่ 3 ของปี 2564 วัคซีนเหล่านี้สามารถนำไปใช้ในการรณรงค์ฉีดวัคซีนของประเทศได้ในปี 2565 เพื่อให้แน่ใจว่าประเทศมีแหล่งที่มาของอุปทานและความมั่นคงด้านสุขภาพ ขจัดอุปสรรคในการจัดซื้อวัคซีนจากต่างประเทศ วัคซีนที่ผลิตในประเทศทั้งสองชนิด ได้แก่ นาโนโคแวกซ์และโควิแว็ก ได้เริ่มการทดลองในเดือนมกราคมและมีนาคม พ.ศ. 2564 ตามลำดับ
ประวัติ > วัคซีนในระยะทดลอง

สำหรับหัวข้อที่ครอบคลุม โปรดดู วัคซีนโควิด-19, Nanocovax, Covivac (วัคซีนโควิด-19 ของเวียดนาม), วัคซีนโควิด-19 ของ Vabiotech
| วัคซีนทดลอง, ผู้พัฒนา และผู้สนับสนุน | ชนิด (เทคโนโลยี) | ระยะทดลองปัจจุบัน (ผู้เข้าร่วม) แบบการทดลอง | ระยะที่เสร็จสมบูรณ์ (ผู้เข้าร่วม) ภูมิคุ้มกันตอบสนอง | อ้างอิง |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Nanocovax บริษัทร่วมทุน Nanogen Pharmaceutical Biotechnology | ชนิดหน่วยย่อย (จากการตัดต่อโปรตีนหนามของไวรัส SARS‑CoV‑2 และสารเสริมฤทธิ์เกลืออะลูมิเนียม) | ระยะ 3 (13,000) ช่วงเวลา: มิ.ย.–ก.ย. 2564 | ระยะ 1-2 (620) ระยะที่ 1 (60): การทดลองแบบเปิด, ปรับขนาดยาวิจัย ระยะที่ 2 (560): การทดลองแบบสุ่ม, อำพรางสองฝ่าย, หลายศูนย์, ศึกษาควบคุมด้วยยาหลอก ช่วงเวลา: ธ.ค. 2563–มิ.ย. 2564 |  |
| COVIVAC สถาบันวัคซีนและชีวการแพทย์ (IVAC) | ชนิดใช้ไวรัสอื่นเป็นพาหะ/จากไข่ไก่ฟัก, วัคซีนเชื้อตายชนิดเต็ม ใช้ไวรัสก่อโรคนิวคาสเซิล (NDV) โดยจับอยู่กับเยื่อหุ้มเซลล์ก่อนรวมเข้ากับโปรตีนหนามของไวรัส SARS-CoV-2 ที่เสถียรในรูปไตรเมอร์ (Hexapro) + CpG 1018 | ระยะ 1-2 (420) ระยะที่ 1–2 (120–300): การทดลองแบบสุ่ม, ควบคุมโดยใช้ยาหลอก, อำพรางผู้สังเกตการณ์ ช่วงเวลา: มี.ค. 2564–พ.ค. 2565 | พรีคลินิก  |  |
| วัคซีนโควิด-19 ของ Vabiotech บริษัทผลิตวัคซีนและผลิตภัณฑ์ชีวภาพ หมายเลข 1 (Vabiotech) | ชนิดหน่วยย่อย | พรีคลินิก  สถานะ - รอการดำเนินการในการทดลองระยะที่ 1 |  |  |
กำหนดการดำเนินงาน

บริษัทร่วมทุนวัคซีนเวียดนาม (VNVC)  ซึ่งเป็นบริษัทที่รับผิดชอบการนำเข้าและจัดเก็บวัคซีนในเวียดนาม ได้กล่าวว่าบริษัทมีพนักงานและสิ่งอำนวยความสะดวกพร้อมในการจัดเก็บวัคซีนได้มากถึง 170 ล้านโดส มีคลังสินค้าเก็บวัคซีนแยกในต่างจังหวัด 49 แห่ง คลังสินค้าห้องเย็น 2 แห่ง และคลังสินค้าควบคุมอุณหภูมิติดลบ 3 แห่ง ซึ่งมีการจัดการอุณหภูมิที่ -40° ถึง -86°C ความสามารถในการให้บริการของ VNVC ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 รองรับได้ถึง 100,000 รายการต่อวัน และสามารถเพิ่มความสามารถในการให้บริการวัคซีนโควิด-19 ได้ถึง 4 ล้านโดสต่อเดือน
| กลุ่ม> ไตรมาสแรก | จำนวน> ไตรมาสแรก | เป้าการฉีดวัคซีน ครอบคลุม (%)> ไตรมาสแรก | จำนวนผู้รับวัคซีน> ไตรมาสแรก |
| --- | --- | --- | --- |
| บุคลากรทางการแพทย์ | 500,000 | 95% | 475,000 |
| บุคคลที่มีหน้าที่โดยตรงในการป้องกันการระบาด | 116,000 | 95% | 110,200 |
| รวม | 616,000 | 616,000 | 585,200 |
ไตรมาสที่สอง
| เจ้าหน้าที่ศุลกากร | 9,200 | 95% | 8,740 |
| นักการทูต | 4,080 | 95% | 3,876 |
| บุคลากรของกองทัพ | 1,027,000 | 95% | 975,650 |
| เจ้าหน้าที่ตำรวจ | 304,000 | 95% | 288,800 |
| บุคลากรทางการศึกษา | 550,000 | 95% | 522,500 |
| รวม | 1,894,280 | 1,894,280 | 1,799,566 |
ไตรมาสที่ 3 และ 4
| บุคลากรทางการศึกษา | 750,000 | 95% | 712,500 |
| ผู้มีอายุมากกว่า 65 ปี | 7,600,000 | 95% | 7,220,000 |
| ผู้ประกอบอาชีพเสี่ยง (การบิน, การขนส่ง, การท่องเที่ยว, อื่น ๆ) | 1,930,000 | 95% | 1,833,500 |
| ผู้มีโรคประจำตัว | 7,000,000 | 95% | 6,650,000 |
| รวม | 17,280,000 | 17,280,000 | 16,416,000 |
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุขเจิ่น วัน ถวน (Trần Văn Thuấn ) ได้ระบุว่า เพื่อสร้างการคุ้มกันโรคสำหรับประชากรส่วนใหญ่ เวียดนามจำเป็นต้องกระจายอุปทานของวัคซีน ซึ่งรวมถึงวัคซีนที่ผลิตในประเทศ และต้องเพิ่มทรัพยากรจากภาคธุรกิจและงบประมาณของฝ่ายปกครองส่วนท้องถิ่นให้สูงสุดนอกเหนือจากงบประมาณของรัฐบาล เพื่อให้โปรแกรมการฉีดวัคซีนบรรลุเป้าหมาย งบประมาณที่จำเป็นในการฉีดวัคซีนสำหรับ 20% ของประชากรทั้งหมดอยู่ที่ 6.739 ล้านล้านด่ง (9,090.6 ล้านบาท) โดยกว่า 90% ของค่าใช้จ่ายนี้ได้รับการสนับสนุนจากโครงการโคแวกซ์ รัฐบาลจะบริจาคเงิน 24,000 ล้านด่ง ส่วนที่เหลือมาจากฝ่ายปกครองส่วนท้องถิ่นในระดับเทศบาลและจังหวัด และมาจากภาคเอกชน
อาการไม่พึงประสงค์หลังการฉีดวัคซีน

จากบุคลากรทางการแพทย์ 69 คนของโรงพยาบาลสนามในจังหวัดซาลาย ที่ฉีดวัคซีนของแอสตราเซเนกา เมื่อวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2564 มี 8 คนมีอาการข้างเคียงที่ไม่รุนแรง และพยาบาลหญิงหนึ่งคนมีผลข้างเคียงที่รุนแรง ห้านาทีหลังการฉีดพยาบาลคนนี้ (ซึ่งมีประวัติเป็นโรคหอบหืด) มีอาการชาในช่องปาก อาเจียน เวียนศีรษะ แน่นหน้าอก และหายใจลำบาก ณ วันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2564 จากผู้เข้ารับการฉีดวัคซีน 20,000 คน มีผู้ป่วย 4,078 รายที่มีอาการไม่รุนแรง เช่น ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ ท้องร่วง มีไข้หรือลมพิษ โดย 5 รายมีอาการแพ้รุนแรง (Anaphylaxis) ระดับ 2 และ 1 รายมีอาการระดับ 3 ทุกกรณีอยู่ในสภาวะคงที่ กระทรวงสาธารณสุขได้ขอให้หน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ซึ่งเผชิญกับปฏิกิริยารุนแรงหลังการฉีด จัดตั้งคณะกรรมการเพื่อประเมินสาเหตุ ไม่มีรายงานการเกิดลิ่มเลือดหลุดอุดหลอดเลือดรุนแรงแบบในยุโรปบางประเทศ
เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 เวียดนามมีผู้เสียชีวิตรายแรกหลังจากการฉีดวัคซีนแอสตราเซเนกา โดยเป็นบุคลากรทางการแพทย์อายุ 35 ปีในจังหวัดอานซาง เจ้าหน้าที่สาธารณสุขหญิงคนนี้ได้รับวัคซีน ในเช้าวันที่ 6 พฤษภาคม ที่สถานที่ฉีดวัคซีนในโรงพยาบาลทั่วไปของเมืองตันเจา (Tân Châu ) ก่อนการรับวัคซีนเธอได้รับการคัดกรองและอธิบายเกี่ยวกับปฏิกิริยาหลังการฉีด
หลังการฉีดวัคซีน เธอมีปฏิกิริยาช็อกจากอาการแพ้รุนแรง (Anaphylaxis) ตามข้อสรุปของกรมอนามัยจังหวัดอานซาง สาเหตุของการเสียชีวิตคือ อาการแพ้รุนแรงที่เกิดจากการแพ้ที่ไม่ใช่สเตียรอยด์
ความคิดเห็นสาธารณะ

ผลการสำรวจความคิดเห็นที่จัดทำขึ้นตั้งแต่เดือนตุลาคม ถึงธันวาคม พ.ศ. 2563 พบว่าเวียดนามมีอัตราการยอมรับวัคซีนสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดย 98% ของผู้ตอบแบบสำรวจตอบว่าพวกเขา "จะรับแน่นอนหรืออาจจะรับ" เมื่อมีวัคซีนโควิด-19 พร้อม
เชิงอรรถ

↑  ระยะล่าสุดที่มีการเผยแพร่ผลการทดลอง
พิธีส่งมอบวัคซีนโควิด-19 ให้กับเวียดนามจาก COVAX Facility ในปี 2564
เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์เตรียมฉีดวัคซีนโควิด-19 ของแอสตราเซเนกา ให้กับนักข่าวที่สถาบันปาสเตอร์ในนครโฮจิมินห์