stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
เนเรโอ รอกโก
การเล่นอาชีพ > สโมสร

รอกโกเล่นเป็นตำแหน่งปีก; เขามีอาชีพการเล่นที่เรียบง่าย โดยใช้เวลาส่วนใหญ่กับ ตรีเยสตีนา, นาโปลี และปาโดวา เขาลงเล่นในเซเรียอา 287 นัดภายใน 11 ฤดูกาล ยิงได้ 69 ประตู รอกโกยังติดทีมชาติอิตาลี 1 นัดอีกด้วย
การเล่นอาชีพ > ทีมชาติ

รอกโกลงเล่นให้กับทีมชาติอิตาลี 1 นัด: ในฟุตบอลโลก 1934 รอบคัดเลือก ภายใต้การคุมทีมของวิตตอริโอ ปอซโซ เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 1934 เจอกับกรีซ ซึ่งเป็นชัยชนะในบ้านของอิตาลี 4–0
อาชีพผู้ฝึกสอน > ตรีเยสตีนา

รอกโกเริ่มต้นอาชีพโค้ชกับตรีเยสตีนาซึ่งเป็นสโมสรในบ้านเกิดและเป็นสโมสรแรกในอาชีพของเขาในปี 1947 หลังจากที่เขาแขวนสตั๊ดเพียง 2 ปี เขานำสโมสรจบตำแหน่งรองแชมป์อย่างน่าประหลาดใจในเซเรียอา ซึ่งยังคงเป็นผลงานสูงสุดที่ทีมทำได้จนถึงทุกวันนี้ เขาออกจากตรีเยสตีนาในอีกไม่กี่ปีต่อมาเนื่องจากไม่เห็นด้วยกับประธานสโมสรในขณะนั้น ในปี 1950 เขาเป็นโค้ชให้กับเตรวีโซในช่วงสั้น ๆ จากนั้นจึงกลับมาที่ตรีเยสตีนาในปี 1953
อาชีพผู้ฝึกสอน > ปาโดวา

ในปี 1953 หลังออกจากตรีเยสตีนา รอกโกได้เซ็นสัญญาเป็นโค้ชของปาโดวาทีมในเซเรียบี เขาทำให้สโมสรรอดพ้นการตกชั้นและเลื่อนชั้นสู่เซเรียอาในฤดูกาลถัดมา ปาโดวาในยุคของรอกโก เป็นที่จดจำว่าเป็นทีมที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในประวัติศาสตร์จนถึงทุกวันนี้ แม้จะเป็นเพียงทีมเล็ก ๆ แต่พวกเขาสามารถคว้าอันดับ 3 ได้ในช่วงฤดูกาล 1957–58 ระหว่างที่เขาอยู่กับปาโดวา เขายังเป็นโค้ชให้กับทีมชาติอิตาลีในโอลิมปิกฤดูร้อน 1960 ที่กรุงโรม ร่วมกับจูเซปเป เวียนี ซึ่งพวกเขาจบอันดับที่ 4
อาชีพผู้ฝึกสอน > เอซีมิลาน

ในปี 1961 รอกโกได้รับการแต่งตั้งให้เป็นโค้ชคนใหม่ของเอซีมิลาน แทนที่เปาโล โตเดสคินี ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของ 1 ช่วงเวลาที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดสำหรับทีมรอสโซเนรี เขาสร้างทีมที่ทำงานหนักและเน้นเล่นเกมรับโดยมีนักเตะดาวรุ่งของทีม จานนี ริเวรา ซึ่งย้ายจากอเลสซานเดรียในปี 1960 เข้ามาเสริมการเล่นที่สร้างสรรค์ในแนวรุก และพวกเขามีบทบาทสำคัญในความสำเร็จของสโมสร โดยคว้าแชมป์เซเรียอาในปี 1962 และยูโรเปียนคัพในปี 1963 หลังจากออกจากมิลานในปี 1963 เขาคุมทีมโตริโนซึ่งเขาทำผลงานได้ดีที่สุดนับตั้งแต่เสียผู้เล่นชุดกรานเดโตริโนในปี 1949 จากเหตุการณ์เครื่องบินตก ในปี 1967 รอกโกกลับมาคุมทีมมิลานเป็นครั้งที่ 2 แทนที่ อาร์ตูโร ซิลเวสตรี ซึ่งเขาคว้าแชมป์สคูเดตโต้ (เซเรียอา) อีกสมัยทันที และยูโรเปียนคัพวินเนอร์สคัพ
เขาออกจากมิลานในปี 1973 หลังจากนำทีมคว้าแชมป์ยูโรเปียนคัพอีกสมัยในปี 1969 จากการเอาชนะอายักซ์ ของไรนุส มิเชลส์ 4–1 , อินเตอร์คอนติเนนตัลคัพ , โคปปาอิตาเลีย 2 สมัย และคัพวินเนอร์สคัพ อีกสมัย หลังจากอยู่กับฟิออเรนติน่าเป็นเวลา 1 ปี รอกโกก็ตัดสินใจวางมือจากอาชีพโค้ชในปี 1975 ในปี 1977 เขาได้รับการแต่งตั้งจากมิลานให้เป็นผู้อำนวยการด้านเทคนิคและผู้ช่วยผู้จัดการทีมของนิลส์ ลีดโฮล์ม ซึ่งเป็นอดีตผู้เล่นของเขา รอกโกเป็นผู้จัดการทีมที่ดำรงตำแหน่งยาวนานที่สุดของมิลาน โดยคุมทีมไป 459 นัด (323 นัดในตำแหน่งหัวหน้าโค้ช และ 136 นัดในตำแหน่งผู้อำนวยการด้านเทคนิค)
ตงฟางฝูโตว

| --- | --- |

ที่ตั้ง: เล่อซาน, มณฑลเสฉวน, ประเทศจีน
เปิดกิจการ: ค.ศ. 1994 (1994)
รูปแบบ: ศาสนาพุทธ
พื้นที่: 20,000 ตารางเมตร
ตงฟางฝูโตว (จีน: 东方佛都; เมืองพุทธะตะวันออก) หรือ อุทยานพุทธะตะวันออก (อังกฤษ: Oriental Buddha Park) เป็นอุทยานวัฒนธรรมในเล่อซาน มณฑลเสฉวน ประเทศจีน ภายในจัดแสดงพระพุทธรูปจำลองที่ทำจากหินและแร่ธาตุต่าง ๆ ตัวอุทยานตั้งอยู่ตรงข้ามกับพระพุทธรูปเล่อซาน
อุทยานนี้บริหารจัดการโดยบริษัทเอกชนและมีเป้าหมายเพื่อผลกำไร อุทยานสร้างขึ้นบนจุดที่ในอดีตเป็นพื้นที่เกษตรกรรมและที่อยู่อาศัย โดยได้จ่ายค่าชดเชยสำหรับเจ้าของที่ดินด้วยปริมาณเงินที่สูงกว่าค่าชดเชยที่ชาวบ้านได้รับจากรัฐขณะจัดการพื้นที่สำหรับขยายอาณาเขตของพระใหญ่เล่อซาน
ลักษณะของอุทยานที่เป็นเพื่อผลกำไร และที่ตั้งซึ่งอยู่ติดกับแหล่งมรดกโลก ทำให้อุทยานนี้ถูกวิจารณ์จากนักวิชาการถึงความเหมาะสม นักวิชาการชาวท้องถิ่นเล่อซาน เจียมิง ลัว (Jiaming Luo) และ ชุนจิง เจิง (Chunjing Zeng) ชี้ให้เห็นว่าด้วยธรรมชาติของอุทยานที่ดำเนินงานเพื่อผลกำไรนำมาสู่คำถามว่าหน่วยงานเชิงพาณิชย์เช่นนี้ "จะสามารถเป็นตัวกลางในการฟื้นฟูจิตวิญญาณของแหล่งมรดก" ได้จริงหรือ
อุทยานมีค่าเข้าชมแยกต่างหากจากค่าเข้าชมพระพุทธรูปเล่อซาน
ภายในอุทยานประดิษฐานพระพุทธรูปมากกว่า 3,000 องค์ และมีพระพุทธรูปปางปรินิพพานความยาว 170 เมตร
อครา อมาตยกุล

| อัครา ลูคัส (อัครา อมาตยกุล) |
| --- | --- |
เกิด: 19 เมษายน พ.ศ. 2517 (50 ปี) พุฒิชัย อมาตยกุล กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
อาชีพ: นักแสดง
ปีที่แสดง: พ.ศ. 2534 - ปัจจุบัน
ผลงานเด่น: ชนะชล - แม่เบี้ย (2544)  ร้อยตรี สันติ - จอมขมังเวทย์ (2548)  เปี๊ยก - ไชยา (2550)
สุพรรณหงส์: ผู้แสดงนำชายยอดเยี่ยม สาขา ภาพยนตร์ไทย  พ.ศ. 2550 - ไชยา
ชมรมวิจารณ์บันเทิง: ผู้แสดงนำชายยอดเยี่ยม  พ.ศ. 2550 - ไชยา
อัครา ลูคัส หรือ อัครา อมาตยกุล (ชื่อเกิด: พุฒิชัย อมาตยกุล) ชื่อเล่น: กอฟ (เกิดวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2517) นักแสดงชาวไทย หลานชายของครู มงคล อมาตยกุล ครูเพลงผู้สร้างนักร้องประดับวงการเพลงลูกทุ่งไทยมากมายและอดีตหัวหน้าวงดนตรี จุฬารัตน์ สำเร็จการศึกษาด้านกราฟิกดีไซน์จาก Fashion Institute of Technology นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา มีน้องสาว 1 คน คือ ธนสร อมาตยกุล (กบ) ผู้ประกาศข่าวช่อง 3
ผลงาน > ผลงานละคร

| ปี พ> ศ. | เรื่อง | รับบทเป็น | แสดงคู่กับ | ออกอากาศ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2545 | ปลายเทียน | แสนตรีเพชรกล้า | ทาทา ยัง / พิมลรัตน์ พิศลยบุตร | ช่อง 3 |
| 2546 | สายโลหิต | ขุนไกร | พิมลรัตน์ พิศลยบุตร | ช่อง 3 |
| 2548 | มิตร ชัยบัญชา มายาชีวิต | มิตร ชัยบัญชา | ฝน ธนสุนทร / ทักษอร ภักดิ์สุขเจริญ | ช่อง 7 |
| 2552 | ดิน น้ำ ลม ไฟ | ดิน | ริณลณี ศรีเพ็ญ | ช่อง 3 |
| 2553 | ตำรวจเหล็ก | เอกภาพ | กาญจน์เกล้า ด้วยเศียรเกล้า | ช่อง 7 |
ผลงาน > ผลงานภาพยนตร์

2534 วิถีคนกล้า รับบท จ่อมุ
2544 แม่เบี้ย รับบท ชนะชล
2545 พรางชมพู กะเทยประจัญบาน รับบท ผู้กองสมพงษ์
2548 จอมขมังเวทย์ รับบท ร้อยตรี สันติ
2548 กบฏท้าวศรีสุดาจัน รับบท พันบุตรศรีเทพ
2549 โคตรรักเอ็งเลย รับบท รักษา
2550 ไชยา รับบท เปี๊ยก
2553 ตายโหง รับบท อาร์ม
2557 ไพรดิบ
2557 บ้านขังวิญญาณ
2562 จอมขมังเวทย์ 2020 รับบท ร้อยตรี สันติ (รับเชิญ)
2566 เรื่องของแขก
ผลงาน > งานเพลง

อัลบั้ม FLOW (เพลงฝืน)
อัลบั้ม หลายอารมณ์
คนของคนอื่น (2555)
ผลงาน > โฆษณา

เนสตุ้ม
โค้ก (ภาพนิ่ง)
ยาสีฟันใกล้ชิด ชุดบ้านไร่ใกล้ชิด
ผลงาน > ถ่ายแบบนิตยสาร

2 magazine vol. 2 no. 18 October 2007
GOA
ผลงาน > พิธีกร

รายการ สตาร์สเตจ (เทปแรก 2 มิถุนายน 2550) ช่อง 3 ร่วมกับ รินลณี ศรีเพ็ญ
รางวัลที่ได้รับ

รางวัลดาวรุ่งชายยอดเยี่ยม จากงานท็อปอวอร์ด 2002 จากละครเรื่อง ปลายเทียน
รางวัลชนะเลิศ จากรายการ Superstar ที่สุดแห่งดาว
รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ รางวัลผู้แสดงนำชายยอดเยี่ยมปี พ.ศ. 2550 จากภาพยนตร์เรื่อง ไชยา
รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง รางวัลผู้แสดงนำชายยอดเยี่ยม พ.ศ. 2550 จากภาพยนตร์เรื่อง ไชยา
รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง
รางวัลสุพรรณหงส์
แอนดรูว์ มาร์ติน

| Test |
| --- | --- |
เกิด: Andrew James Robert Patrick Martin 17 มีนาคม ค.ศ. 1975(1975-03-17) Whitby, Ontario, Canada
เสียชีวิต: 13 มีนาคม ค.ศ. 2009(2009-03-13) (33 ปี) Tampa, Florida, U.S.
สาเหตุเสียชีวิต: Oxycodone overdose
อาชีพ: Professional wrestler actor
ปีปฏิบัติงาน:   1997–2009 (wrestler)  2001–2009 (actor) 
นักมวยปล้ำอาชีพ
ชื่อบนสังเวียน: Andrew Martin Big Foot Martin Kane T.J. Thunder Test
ส่วนสูง: 6 ฟุต 6 นิ้ว (198 เซนติเมตร)
น้ำหนัก: 280 ปอนด์ (127 กิโลกรัม)
มาจาก: Toronto, Ontario, Canada
ฝึกหัดโดย: Leo Burke Dory Funk Jr. Bret Hart
เปิดตัว: 1997
 
แอนดรูว์ เจมส์ รอเบิร์ต แพทริก มาร์ติน (Andrew James Robert Patrick Martin; 17 มีนาคม ค.ศ. 1975 - 13 มีนาคม ค.ศ. 2009) เป็นนักมวยปล้ำอาชีพชาวแคนาดาที่เคยสังกัด WWF/E ในนาม เทสต์  (Test) เพื่อนบ้านพบเขาหมดสติคาบ้านซึ่งเป็นผลจากการใช้ยาเกินขนาดและเสียชีวิตแล้ว
ประวัติ

เทสต์ได้เปิดตัวครั้งแรก ในวันที่ 28 ตุลาคม 1998 ใน ซันเดย์ไนท์ฮีท ในฐานะบอดี้การ์ดของวง Mötley Crüe ก่อนที่ในรอว์ก็เข้ามาป่วนแมตช์ชิงแชมป์ระหว่างเดอะ ร็อก กับทริปเปิลเอช และเข้าร่วมกลุ่มกับวินซ์ แม็กแมน ในนามเดอะคอร์ปาเรชัน และได้ชื่อว่าเทสต์ในที่สุด
เทสต์ก็ได้ไปอยู่กลุ่มดิยูเนียนของมิก โฟลีย์ เป็นกลุ่มที่ไม่พอใจในตัววินซ์ และมีอาวุธคือไม้ 2x4 เป็นอาวุธ ปีเดียวกันเทสต์ก็เริ่มมีความสัมพันธ์กับสเตฟานี แม็กแมน ลูกสาวของวินซ์ หลังจากเอาชนะเชน แม็กแมน ในซัมเมอร์สแลม 1999 หลังจากนั้นก็ได้จัดพิธีแต่งงานขึ้น แต่สุดท้ายพิธีแต่งงานก็ล่มเมื่อทริปเปิลเอชโผล่มาทางจอและได้ลักพาตัวสเตฟานีไปแต่งงานที่ลาสเวกัส ทำให้ตัวเองต้องกลับมาเป็นอธรรมอีกครั้งและฟอร์มทีม กับอัลเบิร์ต ในนาม T&A โดยมีทริส สตราตัสเป็นผู้จัดการ แต่ก็อยู่ได้ไม่นานในปี 2001 ก็แตกกลุ่มทันที
ในช่วงก่อนที่จะยุบทีม เทสต์คว้าแชมป์ฮาร์ดคอร์เอาชนะบิ๊กบอสแมนไปได้ และในปี 2001 เอาชนะวิลเลียม รีกัลคว้าแชมป์ยุโรปไปครอง และปีเดียวที่ดิแอนไลแอนซ์เข้ามาป่วนใน WWF เทสต์หักหลังและไปรวมกลุ่มกับพวกนี้ เพราะหลายคนหาว่าเข้าเป็นหนอนบ่อนไส้ให้กับ WWF เทสต์จับกลุ่มกับบูเกอร์ ที และแย่งแชมป์แทกทีม WWF และWCW เอาชนะดิอันเดอร์เทเกอร์ และเคน ก่อนไปเสียให้ฮาร์ดี บอยซ์ และคว้าแชมป์อินเตอร์คอนติเนนทัลจากแมทท์ ฮาร์ดี และเสียให้เอดจ์ ในศึกรวมแชมป์ยูเอส-แชมป์อินเตอร์ในเซอร์ไวเวอร์ ซีรีส์ 2001
ในปีถัดมา เทสต์ก็รวมกลุ่มกับ แลนซ์ สตอร์ม, คริสเตียน, วิลเลียม รีกัล ในนามอันอเมริกัน แต่ไม่ประสบความสำเร็จและในปี 2003 เทสต์ก็ได้เป็นแฟนกับสเตซี คิบเลอร์ โดยเธอผลักดันเต็มที่ให้กับเขาจนเขาขอเป็นแฟนกับเธอ ต่อมาก็เปิดศึกกับสก็อตต์ สไตเนอร์ ที่แอบชอบเธอเหมือนกันก่อนที่จะพลิ๊กล็อกเมื่อเขาให้เทสต์ชนะ และเธอต้องมาเป็นลูกน้องให้กับทีมนี้ แตบทบาทก็จบลงที่เสียกับเสียหมด เทสต์ก็มีงานน้อยลง ในปี 2004 เทสต์ก็ถูกยกเลิกสัญญา ไปพร้อมกับ เอ-เทรน และ บิลลี กัน ในปี 2005 เขาจึงไปปล้ำค่ายอิสระ
ปี 2006-2007 เทสต์กลับมามีบทบาทใน ECW โดยใน ดิเซมเบอร์ ทู ดิสเมมเบอร์ เขาได้มีโอกาสชิงแชมป์โลก ECW ในเอกซ์ตรีม อิลิมิเนชั่น แชมเบอร์ แต่ก็ไม่สำเร็จแล้วมีบทบาทพักนึงก็ถูกยกเลิกสัญญาอีกครั้ง ในปี 2007 เทสต์ย้ายไป TNA โดยใช้ชื่อจริงของเขา จนวันที่ 19 ธันวาคม 2007 เขาประกาศว่าจะเริ่มทัวร์ครั้งสุดท้ายในอังกฤษ ไอร์แลนด์ และฝรั่งเศสในเดือนกุมภาพันธ์และมีนาคม 2008 ก่อนที่จะเลิกเล่นมวยปล้ำอาชีพ
เทสต์เสียชีวิตลงเมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2009 โดยเพื่อนบ้านพบเขาหมดสติคาบ้านซึ่งเป็นผลจากการใช้ยาเกินขนาด
ผลงานอื่นๆ

| ภาพยนตร์> Year | ภาพยนตร์> Film | ภาพยนตร์> Role | ภาพยนตร์> Notes |
| --- | --- | --- | --- |
| 2007 | Grindhouse | Nazi Boxer (segment "Werewolf Women of the SS") | Movie (uncredited) |
| โทรทัศน์> Year | โทรทัศน์> Title | โทรทัศน์> Role | โทรทัศน์> Notes |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010 | Medium Raw: Night of the Wolf | Benjamin Jacobs | TV Movie |
| 2003 | Girls Gone Wild: Live from Spring Break | As self | Music Video |
| 2002 | Kim Possible | Steel Toe (Pain King vs. Cleopatra)(voice, As self) | TV Series |
| 2002 | Fear Factor | As self | TV Series |
| 2001 | 18 Wheels of Justice | The Cage (Nicolas James Barton (As Test) | TV Series |
| 2001 | Biography | As self (The Life and Death of Owen Hart) | TV Series Documentary |
แชมป์และรางวัล

Pro Wrestling Illustrated
PWI ranked him #37 of the 500 top singles wrestlers of the year in the PWI 500 in 2001
Wild West Wrestling
WWW Heavyweight Championship (1 time)
World Wrestling Federation
WWF Intercontinental Championship (1 time)
WWF European Championship (1 time)
WWF Hardcore Championship (2 times)
WWF Tag Team Championship (1 time) – with Booker T
WCW Tag Team Championship (1 time) – with Booker T
แหล่งข้อมูลอื่น

แอนดรูว์ มาร์ติน ที่ WWE.com
"แอนดรูว์ มาร์ติน". Find a Grave. สืบค้นเมื่อ August 9, 2010.
Andrew Martin ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
เบ็ตตินา ฮอย

เบ็ตตินา ฮอย (เยอรมัน: Bettina Hoy; ชื่อเดิม: เบ็ตตินา โอเฟอร์เรช; 7 พฤศจิกายน ค.ศ. 1962 – ) เป็นนักกีฬาขี่ม้าระดับโอลิมปิก ผู้เข้าแข่งขันให้แก่เยอรมนีในประเภทอีเวนติง เบ็ตตินาเข้าแข่งขันในโอลิมปิกฤดูร้อน 1984 และโอลิมปิกฤดูร้อน 2004 นอกจากนี้ เธอยังเคยมอบม้าระดับสี่ดาวของเธอที่มีชื่อว่า "ริงวูด คอกคาทู" ให้แก่พรหมธร กิ่งวรรณ ซึ่งเป็นนักขี่ม้าชาวไทยได้ใช้เข้าแข่งขันในหลายรายการ
โอลิมปิกฤดูร้อน

ในโอลิมปิกฤดูร้อน 2004 ซึ่งจัดขึ้น ณ กรุงเอเธนส์ เบ็ตตินาได้เข้าแข่งขันในรายการอีเวนติงสามวัน ทั้งในประเภทบุคคลและประเภททีมของเยอรมัน
ภายหลังจากสนามเดรสสาจและครอสคันทรี นิโกลา โตแซงต์ได้เป็นผู้นำในสนามของวันที่สาม ส่วนเบ็ตตินาอยู่ในอันดับที่สอง โดยทีมฝรั่งเศสขึ้นนำเป็นที่หนึ่ง และทีมเยอรมันอยู่ในอันดับสองเช่นเดียวกัน ในรอบแรก รอบที่สาม และรอบสุดท้ายของรายการแสดงการกระโดด เบ็ตตินา (ผู้แข่งรายการกระโดดเป็นรายสุดท้ายของทีมเยอรมัน ในฐานะนักขี่ม้าเยอรมันที่ดีที่สุด) ไม่ได้มีการสะดุดรั้วใดๆ อย่างไรก็ตาม เบ็ตตินาได้ข้ามเส้นเริ่มต้นสองครั้งและได้รับการลงโทษด้วยเวลา 14 หน่วย ภายหลังจากการข้ามเส้นเริ่มต้นของเบ็ตตินาเป็นครั้งแรกนาฬิกาก็ได้เริ่มต้นใหม่ และเบ็ตตินาได้คิดว่าเธอมีทางเลือกในการวนรอบอีกครั้งก่อนเริ่มการแสดงการกระโดดของเธอ
ทีมเยอรมันได้ทำการประท้วงเรื่องการปรับโทษเวลาโดยอุธรณ์ต่อคณะกรรมการแห่งสหพันธ์กีฬาขี่ม้านานาชาติ (เอฟอีไอ) ว่าเบ็ตตินาไม่ทราบเวลาจริง ดังที่นาฬิกาไม่ได้แสดงเวลาที่ถูกต้องแก่เธอ และที่เธอได้ขี่ยากขึ้นกว่าเดิมก็เพื่อหลีกเลี่ยงการลงโทษด้านเวลา การตัดสินที่เพิ่มบทลงโทษทางเวลาเป็นอันกลับคำ โดยในประเภททีมจะมีการมอบเหรียญทองให้แก่เยอรมันและในประเภทบุคคลจะมีการมอบเหรียญทองให้แก่เบ็ตตินา
อย่างไรก็ตาม ทีมอังกฤษ, ฝรั่งเศส และอเมริกา ในภายหลังได้อุธรณ์ต่อศาลอนุญาโตตุลาการกีฬา (ซีเอเอส) โดยพิสูจน์ว่าเอฟอีไอเป็นฝ่ายผิดที่ได้ยกเลิกการลงโทษทางเวลาของเบ็ตตินาในรอบสุดท้าย คำตัดสินของซีเอเอสคือคณะกรรมการเอฟอีไอได้คุยโวอำนาจของตนในการยกเลิกการลงโทษทางเวลา ซีเอเอสได้กล่าวอีกด้วยว่าการตัดสินนั้นไม่ได้อิงต่อกฎใดๆที่มีอยู่ของเอฟอีไอ โดยเป็นเพียงเหตุผลอย่างเป็นทางการเฉพาะอาณาเขต นั่นได้ส่งผลให้เบ็ตตินาและทีมเยอรมันพลาดการได้รับรางวัลเหรียญทอง ซึ่งทีมเยอรมันได้ลงมาอยู่ในอันดับที่ 4 ส่วนเบ็ตตินาได้ลงมาอยู่ในอันดับที่ 9 โดยมีเลสลี ลอว์ ซึ่งเป็นนักขี่ม้าชาวอังกฤษได้รับรางวัลเหรียญทองในประเภทบุคคล, คิมเบอร์ลี เซเวอร์สัน ชาวอเมริกาได้รับเหรียญเงิน และพิพพา ฟันเนล ชาวอังกฤษได้รับเหรียญทองแดง ส่วนนิโกลา โตแซงต์ ได้อยู่ในอันดับที่ 8 สำหรับในประเภททีม ฝรั่งเศสได้เหรียญทอง, อังกฤษได้เหรียญเงิน และอเมริกาได้เหรียญทองแดง
สำหรับกีฬาขี่ม้าในโอลิมฤดูร้อน 2008 ที่จัดขึ้นในเขตปกครองพิเศษฮ่องกง เธอไม่สามารถเข้าร่วมแข่งขันได้เนื่องด้วยม้า "ริงวูด คอกคาทู" ของเธอมีอาการบาดเจ็บก่อนการแข่งเพียงไม่นาน
ชีวิตส่วนตัว

เบ็ตตินาและสามีของเธอ แอนดรูว์ ฮอย ผู้ซึ่งเข้าแข่งขันให้แก่ออสเตรเลีย ต่างใช้เวลา 12 ปีอยู่ในกลอสเตอร์เชอร์ ที่กัชคอมพาร์ค ที่ดินแห่งเจ้าหญิงแอนน์ พระราชกุมารี สองคู่รักที่แต่งงานเคยเข้าแข่งขันกันเอง โดยอยู่คนละทีมในการชิงเหรียญรางวัลโอลิมปิกเดียวกัน ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2009 คู่รักสกุลฮอยได้ย้ายไปยังดอยท์เชสโอลิมเพียคอมมีทีเฟือร์ไรเทไร ในวาเรนดอร์ฟ ประเทศเยอรมนี ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2010 แอนดรูว์ ฮอย ได้ย้ายไปยังฟาร์เลย์เอสเตทในสหราชอาณาจักร ซึ่งปัจจุบันเขาอาศัยอยู่ในวิลท์เชอร์ และในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2011 เบ็ตตินาได้ประกาศต่อสาธารณชนถึงการแยกทางของพวกเขา
ดูเพิ่ม

กีฬาขี่ม้าในโอลิมปิกฤดูร้อน 1984
กีฬาขี่ม้าในโอลิมปิกฤดูร้อน 2004
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ เบ็ตตินา ฮอย
Internetpräsenz von Bettina Hoy (เยอรมัน)
แจ๊ส

| แจ๊ส |
| --- | --- |
แหล่งกำเนิดทางรูปแบบ: บลูส์ - โฟล์ก - มาร์ช - แร็กไทม์
แหล่งกำเนิดทางวัฒนธรรม: ต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1910 ในนิวออร์ลีนส์ รัฐลุยเซียนา สหรัฐอเมริกา
เครื่องบรรเลงสามัญ: โซปราโนแซกโซโฟน - อัลโตแซกโซโฟน - คลาริเน็ต - ไวบราโฟน - ทรัมเป็ต - เปียโน - กีตาร์ - แบนโจ - ทูบา - ดับเบิลเบส - กีตาร์เบส - เสียงร้อง - ทรอมโบน - กลองชุด
แนวย่อย
เอเชียนอเมริกันแจ๊ส - อวอง-การ์ดแจ๊ส - บีบอป - บิกแบนด์ - แชมเบอร์แจ๊ส - คอนติเนนทอลแจ๊ส - คูลแจ๊ส - ฟรีแจ๊ส - ยิปซีแจ๊ส - ฮาร์ดบอป - ลาตินแจ๊ส - เมนสตรีมแจ๊ส - เอ็ม-เบส - นีโอ-บอป - ออร์เคสตราแจ๊ส - โพสต์-บอป - โชลแจ๊ส - สไตรด์ - สวิง - เธิร์ดสตรีม - เทรดดิชันแนลแจ๊ส - เทรดดิชันแนลป็อป - โวคอลแจ๊ส
แนวประสาน
แอซิดแจ๊ส - อัฟโฟรบีต - บลูกราส - บอสซาโนวา - ครอสโอเวอร์แจ๊ส - ดันส์แบนด์ - ฟรีฟังก์ - ฮัพบา - แจมแบนด์ - แจ๊สคอร์ - แจ๊สฟังก์ - แจ๊สฟีวชัน - แจ๊สแร็ป - Kwela - ลิฟทรอนิกา - แมมโบ - มะนิลาซาวด์ - นูแจ๊ส - นูโซล - พังก์แจ๊ส - ชิบุยะเค - สกาแจ๊ส - สมูธแจ๊ส - สวิงรีไววอล - เวิลด์ฟีวชัน - Yé-yé
แจ๊ส หรือ แจซ (อังกฤษ: jazz) เป็นลักษณะดนตรีชนิดหนึ่งที่พัฒนามาจากกลุ่มคนผิวดำในสหรัฐอเมริกา (African Americans) ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยมีลักษณะพิเศษคือโน้ตบลูส์ การลัดจังหวะ จังหวะสวิง การโต้และตอบทางดนตรี และการเล่นสด โดยแจ๊สถือเป็นลักษณะดนตรีคลาสสิกชนิดหนึ่งของสหรัฐอเมริกา
ความหมายของคำว่า แจ๊ส

ความหมายของคำว่าแจ๊ส เคยมีผู้พยายามนิยามความหมายไว้หลายแบบ ซึ่งยากต่อการนิยาม ผศ.ธีรัช เลาห์วีระพานิช ได้ให้คำนิยามว่า ดนตรีแจ๊สเป็นดนตรีที่เหมาะสำหรับการผสมผสาน เราสามารถเรียกดนตรีทุกประเภทว่าแจ๊สได้ หากดนตรีนั้นมีการอิมโพรไวส์เป็นองค์ประกอบหลัก ดนตรีแจ๊สเกิดจากชาวแอฟริกันที่ย้ายถิ่นฐานมาอาศัยในอเมริกาซึมซับและรับวัฒนธรรมจากชนชาติอื่นมาผสมผสานกับวัฒนธรรมของตัวเอง ดนตรีแจ๊สกำเนิดจากการพัฒนาทางอารมณ์และความรู้สึกของทาสชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกาไม่ใช่ ชาวแอฟริกัน
สำหรับพจนานุกรมฉบับอ๊อกฟอร์ดให้คำจำกัดความไว้ว่า "เป็นดนตรีที่ถือกำเนิดจากชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกันซึ่งมีจังหวะชัดเจนที่เล่นอย่างอิสระโดยการประสานกันขึ้นเองของนักดนตรีในขณะที่กำลังบรรเลง"
ดุ๊ก เอลลิงตันเคยกล่าวไว้ว่า "แจ๊สก็คือดนตรีทั้งหมดรวมกัน" ซึ่งก็มีนักวิจารณ์พูดว่า เอลลิงตันนั้นจริง ๆ แล้วเขาไม่ได้ทำดนตรีแจ๊ส เพื่อนของเอลลิงตันอีกคนชื่อ เอิร์ล ไฮนส์ กล่าวไว้ว่า มันคือ "ดนตรีเปลี่ยนรูป" ส่วนเบน แรตลิฟฟ์ นักวิจารณ์จากนิวยอร์กไทม์สเคยกล่าวไว้ว่า "ตัวอย่างที่ดีที่จะอธิบายขั้นตอนของแจ๊สมันไม่มีเลย"
ประวัติ

ดนตรีแจ๊สมีต้นกำเนิดราวทศวรรษ 1920 โดยวงดนดรีวงแรกที่นำสำเนียงแจ๊สมาสู่ผู้ฟังหมู่มากคือ ดิ ออริจินัล ดิกซีแลนด์ แจ๊ส แบนด์ (The Original Dixieland Jazz Band: ODJB) ด้วยจังหวะเต้นรำที่แปลกใหม่ ทำให้โอดีเจบีเป็นที่กล่าวขวัญกันอย่างมาก พร้อมกับให้กำเนิดคำว่า "แจ๊ส" ตามชื่อวงดนตรี โอดีเจบีสามารถขายแผ่นได้ถึงล้านแผ่น
รากลึกของแจ๊สนั้นมีมาจากเพลงบลูส์ (Blues) คนผิวดำที่เล่นเพลงบลูส์เหล่านี้เรียนรู้ดนตรีจากการฟังเป็นพื้นฐาน จึงเล่นดนตรีแบบถูกบ้างผิดบ้าง เพราะจำมาไม่ครบถ้วน มีการขยายความด้วยความพึงพอใจของตัวเองเป็นหลัก ซึ่งกลายเป็นที่มาของคีตปฏิภาณ (Improvisation) คือ การแต่งทำนองเพลงขึ้นมาใหม่ สด ๆ โดยไม่ได้เตรียมตัวมาล่วงหน้า หรือการโซโล่แบบด้นสด
ในภายหลังดนตรีแร็กไทม์ (Ragtime) ก็เชื่อว่ามีต้นกำเนิดคล้าย ๆ กันคือ เกิดจากดนตรียุโรปผสมกับจังหวะขัดของแอฟริกัน บลูส์และแร็กไทม์นี่เองที่เป็นรากของดนตรีแจ๊สในเวลาต่อมา
เพลงบลูส์เริ่มได้รับความนิยมในช่วงเวลาเดียวกันกับแร็กไทม์ ปลาย ๆ ทศวรรษ 1910 เพลงบลูส์และแร็กไทม์ถูกผสมผสานจนกลมกลืนโดย บัดดี โบลเดน (Charles Joseph 'Buddy' Bolden) เป็นผู้ริเริ่ม หากแต่เวลานั้นยังไม่มีการประดิษฐ์คำว่าแจ๊สขึ้นมา และเรียกดนตรีเหล่านี้รวม ๆ กันว่า "ฮ็อต มิวสิก" (Hot Music) จนกระทั่งโอดีเจบีโด่งดัง คำว่า แจ๊ส จึงเป็นคำที่ใช้เรียกขานกันทั่ว แจ๊สในยุคแรกนี้เรียกกันว่าเป็น แจ๊สดั้งเดิม หรือ นิวออร์ลีนส์แจ๊ส
ประวัติ > ทศวรรษที่ 1920 และ 1930

สหรัฐเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ทางการสั่งปิดสถานเริงรมณ์ในนิวออร์ลีนส์ ทำให้นักดนตรีส่วนใหญ่เดินทางมาหากินในชิคาโก นิวยอร์ก และ ลอสแอนเจลิส ทั้งสามเมืองจึงกลายเป็นแหล่งบ่มเพาะนักดนตรีแจ๊สในช่วงนั้น ชิคาโกดูจะเป็นเมืองที่มีความก้าวหน้าทางดนตรีแจ็สเหนือกว่าอีกสองเมือง เพราะมีนักดนตรีมาทำงานมาก ชิคาโกเป็นเมืองที่ทำให้ หลุยส์ อาร์มสตรอง (Louis Armstrong) เป็นที่รู้จัก และกลายเป็นนักดนตรี นักร้องแจ๊สชื่อก้องโลกในเวลาต่อมา ในด้านการพัฒนา ชิคาโกมีดนตรีแจ๊สที่สืบสายมาจากนิวออร์ลีนส์แต่มีลักษณะเฉพาะตัว มีการทดลองจัดวงในแบบของตัวเอง เริ่มเอาเครื่องดนตรีใหม่ ๆ เช่น แซ็กโซโฟนมาใช้รวมกับ คอร์เน็ต ทรัมเป็ต มีการทดลองแนวดนตรีใหม่ ๆ เช่น การเล่นเปียโนแบบสไตรด์ (Stride piano) ของเจมส์ จอห์นสัน (James P. Johnson) ซึ่งมีพื้นฐานจากแร็กไทม์ การทดลองลากโน้ตให้ยาวจนผู้ฟังคาดเดาได้ยากของอาร์มสตรอง และการปรับแพทเทิร์นของจังหวะกันใหม่เป็น Chicago Shuffle
ส่วนนิวยอร์กรับหน้าที่เป็นศูนย์กลางของแจ๊สในยุคปลายทศวรรษ 1920 แทนชิคาโก ดนตรีแจ๊สในนิวยอร์กพัฒนาเพื่อเป็นดนตรีเต้นรำให้ความสนุกสนานบันเทิง และเป็นที่มาของ สวิง (Swing) และ บิ๊กแบนด์ (Big Band)
สวิงเป็นดนตรีที่ก่อให้เกิดการจัดวงแบบใหม่ที่เรียกว่า "บิ๊กแบนด์" ซึ่งได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว และองค์ประกอบของวงก็เริ่มลงตัว มีการแบ่งโครงสร้างเครื่องดนตรีเป็นสามส่วนคือ เครื่องทองเหลือง คือ กลุ่มแตรซึ่งมีทรัมเปทและทรอมโบนเป็นหลัก จำนวน3-5 คัน, เครื่องลมไม้ มีแซกโซโฟนเป็นหลัก จำนวน 3-5 คันและมักมีคลาริเนต ไว้ให้นักแซกโซโฟนเพื่อให้เล่นสลับกันด้วย และเครื่องให้จังหวะ ได้แก่ กลองชุดซึ่งมีกลองเพิ่มเติม และกระดึงกับฉาบเพิ่มขึ้นอีก นอกจากนี้ มีเปียโน สตริงเบส และกีตาร์ ส่วนแบนโจก็จะถูกแทนที่ด้วยเปียโน
ศิลปินที่แจ้งเกิดในยุคนี้เช่น เอลลา ฟิทซ์เจอรัลด์ (Ella Fitzgerald) บิลลี ฮอลิเดย์ (Billy Holiday) และหลุยส์ อาร์มสตรอง จุดเด่นของนักร้องแจ๊สคือการ "สแกต" (Scat) หรือเปล่งเสียง ฮัมเพลง แทนเครื่องดนตรี ซึ่งนับเป็นการแสดงคีตปฏิภาณของนักร้อง
ประวัติ > ทศวรรษที่ 1940

เพลงสวิงมาถึงจุดอิ่มตัวเมื่อนักดนตรีเริ่มเบื่อหน่ายการจัดวงและการเรียบเรียงที่ค่อนข้างตายตัว จึงเริ่มเกิดการหาแนวทางใหม่ ๆ เล่นตามความพอใจหลังการซ้อมหรือเล่นดนตรี หรือเรียกว่า "แจม" (Jam session) ชาร์ลี "เบิร์ด" พาร์คเกอร์ (Charlie "Bird" Parker) นักแซ็กโซโฟน และ ดิซซี่ กิลเลสปี (Dizzy Gillespie) นักทรัมเป็ต เสนอแจ๊สในแนวทางใหม่ขึ้นมา เมื่อทั้งสองร่วมตั้งวงห้าชิ้นและออกอัลบั้มตามแนวทางดังกล่าว คำว่า "บีบ็อพ" (Bebop) "รีบ็อพ" (Rebop) หรือ "บ็อพ" (Bop) ก็กลายเป็นคำติดปาก
คำว่าบีบ็อพเชื่อกันว่ามาจากสแกตของโน้ตสองตัว (การร้องโน้ต2 ตัวเร็ว ๆ) บ็อพมีสุ้มเสียง จังหวะ การสอดประสานที่ต่างไปจากสวิงค่อนข้างมาก เช่นจังหวะไม่ได้บังคับเป็น 4/4 เหมือนสวิง ใช้คอร์ดแทน (Alternate chords) ในขณะที่โซโลและการแสดงคีตปฏิภาณยังคงวางบนคอร์ดเดิม
ประวัติ > ทศวรรษที่ 1950

ไมล์ส เดวิส และ จอห์น โคลเทรน (John Coltrane) ก็มาลงตัวกับท่วงทำนองที่ใช้ฮาร์โมนีของโหมด (Mode) มากกว่า คอร์ด กลายมาเป็น โมดัลแจ๊ส (Modal Jazz) ในเวลาต่อมา โดยมีอัลบั้ม Kind of Blue ของเดวิสในปี 1959 เป็นเหมือนจุดเริ่มต้นของฟรีแจ๊ส การใช้โหมดทำให้นักดนตรีสามารถโซโล หรือแสดงคีตปฏิภาณได้อิสระยิ่งขึ้น เพราะไม่มีข้อจำกัดเรื่องคอร์ดเหมือนที่ผ่านมา จึงเกิดสเกลแปลกใหม่มากมาย
ต่อมา ออร์เน็ต โคลแมน (Ornette Coleman) นักแซ็กโซโฟนก็เสนออีกแนวทางหนึ่งที่ให้อิสระยิ่งกว่าโมดัลแจ๊ส คือดนตรีสายฟรีแจ๊ส (Free Jazz) ซึ่งเน้นปฏิสัมพันธ์เป็นแกน อาศัยความรู้สึกและคีตปฏิภาณอย่างหนักหน่วง ซึ่งมีโครงสร้างของเพลงเพียงคร่าว ๆ เท่านั้น หลาย ๆ เพลงไม่มีแม้แต่จังหวะทำนอง ไม่มีห้องดนตรี และมักเน้นจังหวะตบหรือการรักษาความเร็วจังหวะน้อยกว่าแจ๊สยุคก่อน ๆ ส่วนเครื่องดำเนินจังหวะ และแนวเบสได้รับการเน้นให้มีอิสระในการบรรเลงมากขึ้น
ดนตรีในแนวฟรีแจ๊สและที่ใกล้เคียงกันในเวลานั้นทั้งหมดเรียกรวมว่า "อวองต์ การ์ด" (Avante Garde) นอกจาก โคลแมนแล้ว ผู้ที่มีชื่อเสียงในฟรีแจ๊ส เช่น อัลเบิร์ต ไอย์เลอร์ (Albert Ayler) ซึ่งเป็นผู้ชักนำให้ โคลเทรนหันมาสนใจฟรีแจ๊สในระยะหลัง ๆ
ประวัติ > ทศวรรษที่ 1970

หลังจากช่วงทศวรรษ 1960 ซึ่งเป็นยุคที่เพลงร็อก (ร็อกแอนด์โรล) มีอิทธิพลต่อวงการเพลง หลังกำเนิดฟรีแจ๊ส ในช่วงต้นทศวรรษ 1970 ได้เกิดดนตรีแจ๊สอีกแนวที่เรียกว่า ฟิวชัน (Fusion) ซึ่งบ่งชี้ถึงการนำดนตรีสองแนวหรือมากกว่ามาหลอมรวมกัน ซึ่งในช่วงนั้นคือการรวมกันของดนตรีแจ๊สเข้ากับร็อกเป็นหลัก โดยการใช้รูปแบบจังหวะ และสีสันของเพลงร็อก เครื่องดนตรีในวงฟิวชั่นมักประกอบด้วยเครื่องดนตรีสองประเภททั้ง เครื่องดนตรีดั้งเดิม และเครื่องดนตรีไฟฟ้า หรืออีเลคโทรนิค มีกลุ่มเครื่องประกอบจังหวะที่ใหญ่กว่าแจ๊สยุคก่อน ๆ และมักมีเครื่องดนตรีต่างชาติอื่นเช่น เครื่องดนตรีจากแอฟริกา ลาตินอเมริกา หรืออินเดีย และอีกสองลักษณะเด่นของฟิวชั่นแจ๊สคือ แนวทำนองของอีเลคโทรนิคเบสและการซ้ำทวนของจังหวะ
ไมล์ส เดวิส นักปฏิวัติดนตรีแจ๊ส ก็ได้หยิบเอาโครงสร้างของร็อกมารวมกับแจ๊ส ทดลองใช้เครื่องดนตรีไฟฟ้า เครื่องดนตรีประเภทสังเคราะห์เสียง โดยเริ่มจากอัลบั้ม In A Silent Way ก่อนจะมาเป็นอัลบั้ม Bitches Brew ซึ่งเป็นต้นแบบของแนวฟิวชันในเวลาต่อมา
ประวัติ > แจ๊สยุคใหม่

ยุคหลังทศวรรษ 1970 ฟิวชันไม่ได้ครอบคลุมเพียงแจ๊ส-ร็อก หากรวมถึงดนตรียุคหลัง เช่น แจ๊ส-รึทึมแอนด์บลูส์ แจ๊ส-ฟังกี้ แจ๊ส-ป๊อป เป็นต้น ฟิวชันยุคหลังนี้มีอิทธิพลกับแนวดนตรีนิวเอจ (New Age) และ เวิลด์ มิวสิก (World Music) ในเวลาต่อมาโดยมีสังกัด ECM และ วินด์แฮม ฮิล (Windham Hill) นักดนตรีฟิวชันที่โด่งดังมีหลายคน เช่น คีธ จาร์เร็ต (Keith Jarrett) แพท เมธินี (Pat Metheny) บิลล์ ฟริเซล (Bill Frisell) โตชิโกะ อะกิโยชิ (Toshiko Akiyoshi) ซาดาโอะ วาตานะเบ (Sadao Watanabe) เป็นต้น
ช่วงต้นทศวรรษที่ 80 แจ๊สได้รับความนิยมระดับนึงมีการผสมแจ๊สเข้ากับป็อป เรียกป็อปฟิวชัน หรือ สมูธแจ๊ส ประสบความสำเร็จในยอดการเปิดออกอากาศในสถานีวิทยุ นักแซกโซโฟนสมูธแจ๊สอย่าง กรูเวอร์ วอชิงตัน จูเนียร์, เคนนี จี และ นาจี เพลงของพวกเขาเล่นในสถานีวิทยุโดยมักจะทำเพลงร่วมกับเพลงแนว ไควเอ็ดสตรอมในตลาดคนผิวสีในสหรัฐอเมริกา อย่างเช่นเล่นในเพลงของศิลปินอย่าง อะนิทา เบเกอร์, ชากา คาน, อัล จาร์รู และชาเด เป็นต้น
มีความพยายามหาสุ้มเสียงใหม่ ๆ จากฟิวชันเหมือนกัน เช่น แอซิดแจ๊ส (Acid Jazz) หรือกรูฟแจ๊ส (Groove Jazz) ซึ่งเป็นผลการผสมระหว่างแจ๊ส โซล ฟังกี้ และฮิปฮอป เช่น จามิโรไคว์ (Jamiroquai) อีกแนวที่ใกล้กับแอซิดแจ๊สคือ นูแจ๊ส (Nu Jazz) หรือ อิเล็กโทรแจ๊ส (Electro-Jazz) ซึ่งเกิดในปลายทศวรรษ 1990 โดยนำเนื้อหนังของแจ๊สมาผสมผสานด้วยดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องสังเคราะห์เสียง เช่น วงอิเล็กโทรนิกา (Electronica)
ดูเพิ่ม

แจ๊สแดนซ์
หนังสืออ่านเพิ่มเติม

อนันต์ ลือประดิษฐ์, Jazz อิสรภาพทางดนตรีของมนุษยชาติ, เนชั่น มัลติมีเดีย กรุ๊ป ISBN 974-392-991-6
ประทักษ์ ไฝ่ศุภการ, ฤๅจะอ่อนหวานปานแจ๊ส, สำนักพิมพ์สามัญชน, ISBN 974-7607-44-1
ประทักษ์ ไฝ่ศุภการ, ฤๅจะร้อนเร่าเท่าแจ๊ส, สำนักพิมพ์สามัญชน, ISBN 974-7607-46-8
ยุคสมัยของดนตรีแจ๊ส เก็บถาวร 2007-11-14 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
แหล่งข้อมูลอื่น

หลุยส์ อาร์มสตรอง นักดนตรีแจ๊สที่มีชื่อเสียงท่านหนึ่ง
บิลลี ฮอลิเดย์
จามิโรไคว์ ศิลปินแอซิดแจ๊ส