stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จรัญ หัตถกรรม
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2537 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2532 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2531 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์

| พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์ |
| --- | --- |
พระราชวรวงศ์เธอ ชั้น 5 พระองค์เจ้าชั้นโท

ประสูติ: 23 เมษายน พ.ศ. 2416
สิ้นพระชนม์: 26 ธันวาคม พ.ศ. 2485 (69 ปี)
พระบุตร: 9 องค์
ราชสกุล: วรวุฒิ
ราชวงศ์: จักรี
พระบิดา: กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ
พระมารดา: จอมมารดาป้อม
เรือโท พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์ราชกุมาร (23 เมษายน พ.ศ. 2416 — 26 ธันวาคม พ.ศ. 2485) เป็นพระโอรสอันดับที่ 15 ในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ เป็นต้นราชสกุล วรวุฒิ
| พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์ราชกุมาร |
| --- | --- |
รับใช้: ราชนาวีไทย
ชั้นยศ:  เรือโท
พระประวัติ

พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์ราชกุมาร เป็นพระราชโอรสลำดับที่ 15 ในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ประสูติแต่จอมมารดาป้อม (ธิดาพระยาพระราม (แสง) และท่านปุก) เมื่อวันพุธที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2416 ทรงศึกษาที่โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ
พระองค์ได้เสกสมรสกับหม่อมราชวงศ์หญิงพร้อม วรวุฒิ ราชสกุลเดิม ฉัตรกุล
เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2429 ได้ผนวชเป็นสามเณร ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยมีพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระปวเรศวริยาลงกรณ์ เป็นพระอุปัชฌาย์ พระราชพงษ์ปฏิพัทธ (หม่อมราชวงศ์ล้น ญาณวโร) เป็นพระศีลาจารย์
ต่อมาทรงเข้ารับราชการในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่กรมศึกษาธิการ ต่อมาทรงย้ายไปกระทรวงยุติธรรม เป็นรองผู้พิพากษาศาลโปริสภา (ตลาดน้อย) และกราบถวายบังคมลาออกจากราชการ เมื่อปี พ.ศ. 2446
ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2466 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศเป็นนายเรือโท ให้รับราชการในกองประวัติศาสตร์ กระทรวงทหารเรือ จนกระทั่งเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. 2471
พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์ ประชวรด้วยพระโรคอัมพาต ตั้งแต่วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2485 พระอาการกำเริบมากขึ้นจนสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2485 ที่วังตรอกโรงไหม (ปัจจุบันคือ โรงเรียนข่าวทหารบก) สิริพระชันษา 69 ปี
พระโอรส พระธิดา

หม่อมเจ้าวรพัฒนาภรณ์ วรวุฒิ (ประสูติปี พ.ศ. 2434) เสกสมรสกับหม่อมทุเรียน มีโอรสธิดา 3 คน คือ
หม่อมราชวงศ์พัฒน์ วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์หญิงทิพย์อาภรณ์ วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์สงวนศักดิ์ วรวุฒิ
หม่อมเจ้าสาธรวรบุตร วรวุฒิ (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2441)
หม่อมเจ้าหญิงศิริสุทนารี วรวุฒิ
หม่อมเจ้าทวีกิติวงษ์ วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์อัครัฐ วรวุฒิ
หม่อมเจ้าวรพงษ์ทัศนา วรวุฒิ (7 สิงหาคม พ.ศ. 2445 — 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2505 (พระราชทานเพลิงศพ ณ วัดมกุฏกษัตริยาราม เมื่อ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509)) เสกสมรสกับหม่อมบุญเทียบ มีโอรสธิดากับหม่อมบุญเทียบ 4 คน และ มีโอรสธิดากับหม่อมอื่น ๆ อีก 6 คน รวมเป็น 10 คน คือ
หม่อมราชวงศ์แสงอาภรณ์ วรวุฒิ (หม่อมบุญเทียบเป็นมารดา)
หม่อมราชวงศ์พรพุฒิ วรวุฒิ (หม่อมบุญเทียบเป็นมารดา)
ศาสตราจารย์ ดร. หม่อมราชวงศ์พุฒิพงศ์ วรวุฒิ ม.ป.ช., ม.ว.ม., ร.จ.พ. (หม่อมบุญเทียบเป็นมารดา)
หม่อมราชวงศ์กนกทัณฑ์ วรวุฒิ (หม่อมบุญเทียบเป็นมารดา)
หม่อมราชวงศ์หญิงมณฑลี วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์หญิงพัชรี วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์อภิชาติ วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์เกรียงศักดิ์ วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์เริงคนอง วรวุฒิ
หม่อมราชวงศ์คคนาง วรวุฒิ
หม่อมเจ้าพิทยากรพันธ์ วรวุฒิ เสกสมรสกับหม่อมสถาพร มีโอรส 1 คน คือ
หม่อมราชวงศ์สริพงษ์ วรวุฒิ
ท่านหญิงศรีอัปษร หรือ ท่านหญิงศรีสุวรรณอัปษร ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งราชวงศ์เพื่อทำการสมรสกับสามัญชน
หม่อมเจ้าหญิงสุนทรทิดา วรวุฒิ (ประสูติ 15 กันยายน พ.ศ. 2456)
หม่อมเจ้าหญิงยุพาพิมล วรวุฒิ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2444 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 4 จัตุรถาภรณ์มงกุฎไทย (จ.ม.)
พ.ศ. 2452 - เข็มพระชนมายุสมมงคล ชั้น 3 (เงิน)
พระยศ > พระยศทหาร

เรือโท
พระยศ > พระยศเสือป่า

นายหมวดตรี
กฎหมายตราสามดวง

| กฎหมายตราสามดวง |
| --- | --- |
เอกสารตัวเขียน กฎหมายตราสามดวง เลขที่ 41 จัดแสดง ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
ข้อมูลทั่วไป
ผู้ตรา: พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
วันตรา: พ.ศ. 2347
ท้องที่ใช้:  ไทย
การยกเลิก
ประกาศใช้ประมวลกฎหมายแบบตะวันตกแทน
ภาพรวม
กฎหมายจารีต
ตราประจำตำแหน่ง 3 ดวงที่ประทับในกฎหมายตราสามดวง จากซ้ายไปขวา:
ตรามหาดไทย (รูป) ตรากลาโหม (รูป) และพระคลัง (รูป)
กฎหมายตราสามดวง คือ ประมวลกฎหมายในรัชกาลที่ 1 เนื่องจากพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ชำระกฎหมายเก่าที่มีมาแต่ครั้งโบราณ แล้วรวบรวมขึ้นเมื่อจุลศักราช 1166 ตรงกับพ.ศ. 2347 โดยมี 1 ตราราชสีห์ (สำหรับตำแหน่งสมุหนายก) 1 ตราพระคชสีห์ (สำหรับตำแหน่งสมุหพระกลาโหม) 1 และตราบัวแก้ว (สำหรับตำแหน่งโกษาธิบดี หมายถึงพระคลัง ซึ่งดูแลรวมทั้งกิจการด้านต่างประเทศ) ไว้ทุกเล่มเก็บไว้ ณ ห้องเครื่องชุดหนึ่ง หอหลวงชุดหนึ่ง และศาลหลวงอีกชุดหนึ่ง
กฎหมายตราสามดวงนี้ ได้ใช้อาลักษณ์หลายท่านเขียนขึ้น โดยแยกเป็น “ฉบับหลวง” และ “ฉบับรองทรง” โดยสันนิษฐานว่า สำหรับฉบับหลวง ชุดหนึ่งเป็นสมุดไทย 41 เล่ม เมื่อรวม 3 ชุด จึงมีทั้งสิ้น 123 เล่ม แต่เท่าที่พบ ในปัจจุบันเหลืออยู่เพียง 79 เล่ม โดยเก็บไว้ที่กระทรวงยุติธรรม 37 เล่ม และที่หอสมุดแห่งชาติ 41 เล่ม ส่วนอีก 44 เล่ม ไม่ทราบว่าขาดหายไปด้วยประการใด ส่วน ฉบับรองทรง นั้น ก็คือ กฎหมายตราสามดวงที่อาลักษณ์ชุดเดียวกับที่เขียนฉบับหลวง ได้เขียนขึ้น โดยเขียนในเวลาไล่เลี่ยกัน โดยฉบับหลวง เขียนในปีฉลู จ.ศ.1167 (พ.ศ. 2348) ส่วนฉบับรองทรงเขียนขึ้นในปีเถาะ จ.ศ. 1169 (พ.ศ. 2350) ข้อแตกต่างระหว่าง ฉบับหลวง และฉบับรองทรง ก็คือ ฉบับรองทรงจะไม่มีตราสามดวงประทับไว้ และฉบับหลวงจะมีอาลักษณ์สอบทาน 3 คนส่วนฉบับรองทรงมีอาลักษณ์สอบทานเพียง 2 คน สำหรับกฎหมายตราสามดวง ฉบับรองทรงนี้ ปัจจุบันนี้พบเพียง 18 เล่ม โดยเก็บรักษาไว้ที่ หอสมุดแห่งชาติ 17 เล่มและที่พิพิธภัณฑ์อัยการไทย สำนักงานอัยการสูงสุด 1 เล่ม
มูลเหตุของการชำระกฎหมายตราสามดวง

กฎหมายที่ใช้กันอยู่ในระยะแรกของกรุงรัตนโกสินทร์นั้นก็คือกฎหมายที่ใช้อยู่เมื่อครั้ง กรุงศรีอยุธยา โดยอาศัยความจำ และการคัดลอกมาตามเอกสารที่หลงเหลือ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชได้ทรงทำการวินิจฉัยเรื่องต่างๆ โดยอาศัยมูลอำนาจอธิปไตยของ พระองค์เองบ้าง อาศัยหลักฐานที่ได้จากการสืบสวน
ฟังคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่บ้างจนกระทั่งได้เกิดคดีขึ้นคดีหนึ่งและมีการทูลเกล้าฯถวายฎีกา คดีที่เกิดขึ้นนี้แม้เป็นคดีฟ้องหย่าของชาวบ้านธรรมดา แต่ที่มีความสำคัญในทางประวัติศาสตร์กฎหมาย ก็คือผลจากคดีนี้เป็นต้นเหตุให้นำมา ซึ่งการชำระสะสางกฎหมายในสมัยนั้น เป็นคดีที่อำแดงป้อม ฟ้องหย่านายบุญศรี ช่างเหล็กหลวง
ทั้ง ๆ ที่ตนได้ทำชู้ กับ นายราชาอรรถ และศาลได้พิพากษาให้หย่าได้ตามที่อำแดงป้อมฟ้อง โดยอาศัยการพิจารณาคดีตามบทกฎหมาย ที่มีความว่า “ชายหาผิดมิได้ หญิงขอหย่า ท่านว่าเป็นหญิงหย่าชาย หย่าได้”
เมื่อผลของคดีเป็นเช่นนี้ นายบุญศรีจึงได้นำเรื่องขึ้นทูลเกล้าถวายฎีกา ต่อพระเจ้าแผ่นดิน พระองค์ทรงเห็นด้วยกับฎีกาว่าคำพิพากษาของศาลนั้น
ขัดหลักความยุติธรรม ทรงสงสัยว่าการพิจารณาพิพากษาคดีจะถูกต้องตรงตามตัวฉบับกฎหมายหรือไม่ จึงมีพระบรมราชโองการ ให้เทียบกฎหมายทั้ง 3 ฉบับ คือ ฉบับที่ศาลใช้กับฉบับที่หอหลวงและที่ห้องเครื่อง แต่ก็ปรากฏ ข้อความที่ตรงกัน เมื่อเป็นดังนี้ จึงมีพระราชดำริว่ากฎหมายนั้นไม่เหมาะสม อาจมีความคลาดเคลื่อนจากการคัดลอก
สมควรที่จะจัดให้มีการชำระสะสางกฎหมายใหม่ เหมือนการสังคายนา พระไตรปิฎกจากคดีอำแดงป้อมดังกล่าวข้างต้น ได้แสดงให้เห็นหลักกฎหมายสำคัญประการหนึ่งเกี่ยวกับความศักดิ์สิทธิ์ของกฎหมายที่ว่าแม้แต่พระมหากษัตริย์ก็ต้องให้ความสำคัญและปฏิบัติตามไม่มีพระราชอำนาจที่จะแก้ไข เปลี่ยนแปลงกฎหมาย ตามอำเภอใจ
ในคดีนี้แม้จะทรงเห็นว่าคำตัดสินนั้นไม่สอดคล้องกับความยุติธรรม อันอาจเนื่องมาจากการคัดลอกกฎหมายมาผิด ก็ชอบที่จะจัดให้มีการชำระสะสางกฎหมายให้กลับไปสู่ความถูกต้องเหมือนการสังคายนาพระไตรปิฎก ดังพระราชปรารภที่ว่า “ให้กรรมการชำระพระราชกำหนดบทพระอายการ อันมีอยู่ในหอหลวง ตั้งแต่พระธรรมศาสตร์ไปให้ถูกถ้วน ตามบาฬีและเนื้อความ มิให้ผิดเพี้ยนซ้ำกัน ได้จัดเป็นหมวด เป็นเหล่าเข้าไว้ แล้วทรงอุตสาห ทรงชำระดัดแปลง ซึ่งบทอันวิปลาดนั้นให้ชอบโดยยุติธรรมไว้”
ความสำคัญของกฎหมายตราสามดวง

กฎหมายตราสามดวงมีลักษณะเป็นกฎหมายของนักกฎหมาย (Juristenrecht) กล่าวคือ กฎเกณฑ์ส่วนใหญ่ของกฎหมายตราสามดวงโดยเฉพาะในส่วนที่เป็นพระธรรมศาสตร์ ที่มีลักษณะทั่วไปและมีฐานะสูงกว่าจารีตประเพณี มีการจัดระบบกฎหมายที่เป็นระบบและมีการใช้เหตุผลของนักกฎหมายปรุงแต่ง
กฎหมายตราสามดวงมีลักษณะที่เป็นกฎหมายธรรมชาติ ทุกคนแม้แต่พระมหากษัตริย์ก็ต้องอยู่ภายใต้กฎหมาย
ไม่มีการบัญญัติโดยแท้ บทกฎหมายใหม่นี้จึงเป็นผลงานของ นักกฎหมาย อันได้แก่ ศาลและพระมหากษัตริย์ ซึ่งทรงเป็นนักกฎหมายด้วย ไม่ใช่กฎหมาย ที่บัญญัติขึ้นด้วยเหตุผลทางเทคนิค โดยกระบวนการนิติบัญญัติอย่างปัจจุบัน
มีความนับถือตัวบทกฎหมาย เชื่อว่าไม่มีใครสามารถแก้กฎหมายได้เพราะกฎหมายไม่ใช่สิ่งที่คนสร้างขึ้น แม้แต่กษัตริย์ก็แก้ไม่ได้ หากเห็นว่ากฎหมายนั้นไม่เหมาะสมจะใช้การชำระสะสางไม่ใช่ยกร่างขึ้นใหม่หรือแก้ไขกฎหมายเดิม
ไม่ใช่ประมวลกฎหมายที่มีเนื้อหาครอบคลุมทุกด้านเพราะเป็นที่รวมของบทกฎหมายที่ปรุงแต่งโดยนักกฎหมายและจารีตประเพณีที่สำคัญเท่านั้น การเรียกว่าประมวลกฎหมายตราสามดวงนั้นเป็นเพียงการใช้คำว่าประมวลเพื่อยกย่องเท่านั้น
เป็นกฎหมายที่ใช้เป็นคู่มือในการชี้ขาดตัดสินคดีเพราะเป็นกฎหมายที่เกิดขึ้นจากการพิจารณาพิพากษาคดี และใช้ในการพิจารณาพิพากษาคดีเป็นหลัก ไม่ใช่กฎหมายที่เขียนขึ้นในลักษณะตำรากฎหมาย
ประวัติการพิมพ์เผยแพร่กฎหมายตราสามดวง

จากอดีตจนถึงปัจจุบัน กฎหมายตราสามดวงได้เคยถูกพิมพ์เผยแพร่มาแล้วอย่างน้อย 10 ครั้งดังนี้
พิมพ์ครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 3 ปีระกา จุลศักราช 1211 พ.ศ. 2392 พระยากระสาปนกิจโกศล (โหมด อมาตยกุล) ได้นำตีพิมพ์ไว้เพียงเล่ม 1 ยังไม่จบ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวไม่โปรด กริ้วว่า นำกฎหมายหลวงมาพิมพ์เผยแพร่ จึงยึดไปเผาทำลายเกือบทั้งหมด (อาจมีเหตุผลว่าในสมัยโบราณถือว่าบรรดาความรู้คือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เป็นของหลวงหวงห้าม จะรู้ได้เฉพาะชนชั้นปกครองเท่านั้น)
พิมพ์ครั้งที่สอง ในสมัยรัชกาลที่ 4 พ.ศ. 2406 หมอบรัดเลย์ได้ตีพิมพ์จำหน่ายรวม 2 เล่ม เรียกชื่อว่า กฎหมายเมืองไทย 2 เล่ม หรือ กฎหมายหมอบรัดเลย์
พิมพ์ครั้งที่สาม พิมพ์ก่อน พ.ศ. 2444 แต่ไม่ระบุว่าเป็นปี พ.ศ.ใด หลวงดำรงธรรมสาร ผู้พิพากษาศาลอาญาจัดพิมพ์ขึ้น เรียกชื่อว่า กฎหมายเก่าใหม่
พิมพ์ครั้งที่สี่ ใน ร.ศ. 120 (พ.ศ. 2444) พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ทรงจัดบทใหม่ อธิบายเหตุผลในหัวข้อกฎหมายให้เข้าใจง่ายขึ้น เพื่อใช้ประโยชน์สำหรับผู้พิพากษา และเป็นคู่มือทนายว่าความเรียกว่ากฎหมายราชบุรี มี 2 เล่ม
พิมพ์ครั้งที่ห้า พ.ศ. 2473 โรงพิมพ์นิติสาสน์ ได้ถ่ายทำแม่พิมพ์จากสมุดไทย พิมพ์เผยแพร่ไว้ในชุด "ประชุมกฎหมายไทย"
พิมพ์ครั้งที่หก พ.ศ. 2474 ราชบัณฑิตยสภาจัดพิมพ์ เฉพาะลักษณ์อาชญาหลวงและลักษณะอาชญาราษฎร์ ในงานพระราชทานเพลิงศพมหาอำมาตย์ตรี พระยาลพะนรินทร์ เรืองศักดิ์
พิมพ์ครั้งที่เจ็ด ระหว่าง พ.ศ. 2481–2482 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมืองได้ให้ ร.แลงกาต์ ดอกเตอร์กฎหมายฝรั่งเศสเป็นผู้ชำระใหม่และจัดพิมพ์เป็นหนังสือ 3 เล่ม เรียกว่า ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 จุลศักราช 1166 พิมพ์ตามฉบับหลวงตรา 3 ดวง
พิมพ์ครั้งที่แปด หลังจากการพิมพ์ครั้งที่เจ็ดเล็กน้อย นายร้อยตำรวจโทเสถียร ลายลักษณ์ ได้พิมพ์บทกฎหมายตราสามดวงในหนังสือ ประชุมกฎหมายประจำศก ซึ่งมีจำนวน 69 เล่ม โดยกฎหมายตราสามดวงอยู่ในเล่มที่ 3 และ 4
ในยุคปัจจุบันนี้ มีการจัดพิมพ์กฎหมายตราสามดวงอีกสามครั้ง คือ องค์การค้าของคุรุสภา 2 ครั้ง ใน พ.ศ. 2505 และ พ.ศ. 2515 และของกรมศิลปากร 1 ครั้ง ในปี พ.ศ. 2521 โดยในการพิมพ์ยุคปัจจุบันได้ยึดต้นฉบับของ ร.แลงกาต์ ซึ่งถือว่าสมบูรณ์ที่สุดเป็นบรรทัดฐาน
ล่าสุดเมื่อปี พ.ศ. 2548 สถาบันปรีดี พนมยงค์ ได้ จัดพิมพ์ กฎหมายตราสามดวง โดยใช้ชื่อหนังสือชุดนี้ว่า "กฎหมายตรา 3 ดวง : ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่" ซึ่งมี 3 เล่ม ใน 1 ชุด โดยยึดเอา "ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 จุลศักราช 1166" ฉบับ พ.ศ. 2481 เป็นหลัก เพราะ ถือว่าเป็นกฎหมายตราสามดวงฉบับพิมพ์ที่ดีที่สุดแล้ว
การเลิกกฎหมายตราสามดวง

กฎหมายตราสามดวงได้เป็นกฎหมายหลักของประเทศที่ใช้บังคับมาตั้งแต่แผ่นดินพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกจนถึงแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นระยะเวลานานถึง 103 ปี จนกระทั่งมีการปฏิรูประบบกฎหมายและการศาลตามแบบประเทศมหาอำนาจยุโรป จึงได้เลิกใช้กฎหมายตราสามดวง
แหล่งข้อมูลอื่น

กำธร เลี้ยงสัจธรรม (บรรณาธิการ), กฎหมายตรา 3 ดวง : ฉบับพิมพ์มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง แก้ไขปรับปรุงใหม่ , สถาบันปรีดี พนมยงค์, 2548
เล่ม1 - ISBN 9744096527
เล่ม2 - ISBN 9744096535
เล่ม3 - ISBN 9744096543
ทวีศักดิ์ เผือกสม. หยดเลือด จารึก และแท่นพิมพ์: ว่าด้วยความรู้/ความจริงของชนชั้นนำสยาม พ.ศ. 2325-2411. กรุงเทพฯ: Illuminations Editions, 2561. ISBN 9786169313823
เป็นเอก รัตนเรือง

| เป็นเอก รัตนเรือง |
| --- | --- |

สารนิเทศภูมิหลัง
เกิด: 8 มีนาคม พ.ศ. 2505 (62 ปี)
ผลงานเด่น: เรื่องรัก น้อยนิด มหาศาล (2546)
เป็นเอก รัตนเรือง (เกิด 8 มีนาคม พ.ศ. 2505 ที่กรุงเทพมหานคร) เป็นผู้กำกับและนักเขียนบทภาพยนตร์ชาวไทย เติบโตมาจากวงการกำกับภาพยนตร์โฆษณา เป็นเอกเป็นที่รู้จักมากที่สุดจากภาพยนตร์ เรื่องรัก น้อยนิด มหาศาล และจัดว่าเป็นหนึ่งในคนทำหนังคลื่นลูกใหม่ ร่วมกับวิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง และอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล โดยใน พ.ศ. 2560 ซึ่งถือเป็นการครบรอบ 20 ปีในวงการภาพยนตร์ของเป็นเอก รัตนเรือง โดยได้ความร่วมมือระหว่าง Documentary Club และ House RCA ในโปรเจ็ก “Cinema Journey 20 ปี ภาพยนตร์เป็นเอก” จัดฉายผลงานของเป็นเอกตั้งแต่ พ.ศ. 2540-2560
ประวัติ

เมื่อจบการศึกษาจาก Pratt Institute เมืองนิวยอร์กใน พ.ศ. 2528 แล้ว เป็นเอกได้ทำงานเป็นนักวาดภาพประกอบอิสระ และเป็นนักออกแบบให้กับ Designframe
ต่อมาในปี พ.ศ. 2536 เป็นเอกเข้าทำงานที่ ฟิล์มแฟ็กตอรี่ ซึ่งเป็นที่ทำงานของ วิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง ด้วยเช่นกัน เป็นเอกกำกับภาพยนตร์โฆษณาเอาไว้หลายชิ้น และได้รับรางวัลมากมายเช่นกัน หนึ่งในนั้นมีรางวัลเหรียญทองแดงของงาน Cannes Lion Awards ในปี พ.ศ. 2540 จากโฆษณาแชมพูขจัดรังแคยี่ห้อหนึ่งด้วย
ในปี พ.ศ. 2547 เป็นเอกได้รับรางวัลศิลปาธร สาขาภาพยนตร์
ประวัติ > ผลงานภาพยนตร์ช่วงแรก

ภาพยนตร์เรื่องแรกของเป็นเอกคือ ฝัน บ้า คาราโอเกะ ที่สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2540 โดยเล่าเรื่องของ ปู หญิงสาวผู้ซึ่งมีพ่อที่ไปตกหลุมรักกับหญิงขายบริการคนหนึ่ง แต่หญิงขายบริการคนนั้นมีคู่รักเป็นนักเลงรายใหญ่อยู่แล้ว มือปืนชื่อ น้อย จึงได้รับคำสั่งจากนักเลงให้ฆ่าพ่อของปู โดยที่ในขณะเดียวกันปูกับน้อยก็มีความรักต่อกันอีกด้วย หลังจาก ฝัน บ้า คาราโอเกะ ได้ฉายรอบปฐมทัศน์ที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเบอร์ลิน ยังถูกนำไปฉายตามเทศกาลภาพยนตร์อีกมากมายต่อไปด้วย
เรื่องตลก 69 เป็นภาพยนตร์ลำดับที่สอง แนวของภาพยนตร์คืออาชญากรรมผสมผสานกับอารมณ์ตลกร้าย โดยเล่าเรื่องเกี่ยวกับหญิงสาวคนหนึ่งที่ได้รับกล่องบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปปริศนาซึ่งมีเงินจำนวนมากอยู่ข้างใน และกล่องปริศนานี้ก็ทำให้เกิดเรื่องซับซ้อนมากมายตามมา เรื่องตลก 69 เป็นภาพยนตร์ที่ประเทศไทยส่งไปชิงรางวัลออสการ์ ครั้งที่ 73 ในสาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยมเมื่อปี พ.ศ. 2542 นอกจากนี้ได้ฉายที่เทศกาลภาพยนตร์รอตเทอร์ดาม และเทศกาลอื่น ๆ อีกด้วย
ภาพยนตร์เรื่องที่สามคือ มนต์รักทรานซิสเตอร์ เป็นภาพยนตร์ความรักขมขื่นโดยมีเพลงลูกทุ่งประกอบเรื่อง โดยเล่าเรื่องของชายคนหนึ่งที่ต้องจากคนรักไปเป็นทหารเกณฑ์ แต่ก็หนีออกมาทำตามฝันที่จะเป็นนักร้องลูกทุ่งชื่อดังในเวลาต่อมา เทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ พ.ศ. 2545 คือรอบปฐมทัศน์ของภาพยนตร์เรื่องนี้ และเป็นภาพยนตร์ที่ประเทศไทยส่งไปชิงรางวัลออสการ์ครั้งที่ 75 อีกด้วย
นอกจากนี้เป็นเอกยังตัดต่อให้ภาพยนตร์เรื่อง โอเค เบตง กำกับโดย นนทรีย์ นิมิบุตร รวมทั้งพากย์เสียงบรรยายให้กับภาพยนตร์เรื่อง หมานคร กำกับโดย วิศิษฐ์ ศาสนเที่ยง
ประวัติ > การร่วมงานกับนานาชาติ

สำหรับภาพยนตร์เรื่องที่สี่ หรือ เรื่องรัก น้อยนิด มหาศาล เป็นเอกได้ร่วมงานกับปราบดา หยุ่น คริสโตเฟอร์ ดอยล์ และอาซาโน่ ทาดาโนบุรวมทั้งได้ทากาชิ มิอิเกะมารับบทเล็ก ๆ ในเรื่องด้วย ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับคัดเลือกให้เข้าแข่งชิงรางวัลที่เทศกาลภาพยนตร์รอตเทอร์ดาม ได้รับรางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมจากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส และเป็นภาพยนตร์ที่ประเทศไทยส่งไปชิงรางวัลออสการ์ใน พ.ศ. 2546
จากนั้นเป็นเอกได้ร่วมงานกับปราบดา หยุ่น คริสโตเฟอร์ ดอยล์ และอาซาโน่ ทาดาโนบุอีกครั้งในภาพยนตร์เรื่อง คำพิพากษาของมหาสมุทร เป็นเรื่องเกี่ยวกับพ่อครัวญี่ปุ่นคนหนึ่งที่ก่อเหตุฆาตกรรมในมาเก๊าและหนีมายังประเทศไทย ภาพยนตร์เรื่องได้ดาราจากฮ่องกงและเกาหลีมาร่วมเล่นด้วย นอกจากนี้ยังได้รับเลือกให้เข้าแข่งขันที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเบอร์ลินในปี พ.ศ. 2549 พร้อม ๆ กับฉายรอบปฐมทัศน์ที่นั่นด้วย นอกจากนี้ยังเป็นภาพยนตร์ฉายเปิดเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพฯในปี พ.ศ. 2549 รวมถึงได้รับคัดเลือกให้เข้าแข่งขันอีกเช่นกัน
ในปี พ.ศ. 2566 ได้มีการกลับมาร่วมงานกับผู้กำกับภาพ คริสโตเฟอร์ ดอยล์ อีกครั้ง ในภาพยนตร์ระทึกขวัญเรื่อง Morte Cucina โดยคาดว่าจะมีการเผยแพร่ในปี พ.ศ 2567
ประวัติ > ภาพยนตร์สั้น

เป็นเอกได้รับเลือกให้เป็นส่วนหนึ่งในงาน Digital Short Films by Three Directors ที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติจอนจูในปี พ.ศ. 2549 โดยกำกับภาพยนตร์สั้นชื่อ Twelve Twenty เกี่ยวกับผู้ชายที่ตกหลุมรักผู้หญิงซึ่งพบเจอโดยบังเอิญที่สนามบิน และหวนคิดถึงผู้หญิงคนเดิมตลอดเวลาบนเครื่องบินของเขา คริสโตเฟอร์ ดอยล์กำกับภาพในภาพยนตร์สั้นเรื่องนี้
ในปีเดียวกันนี้ เป็นเอกกำกับภาพยนตร์สารคดีขนาดสั้นเรื่อง Total Bangkok เกี่ยวกับกลุ่มผู้เล่นฟุตบอลใต้ทางด่วนกรุงเทพฯ มีความยาว 21 นาที สนับสนุนโดย ไนกี้ เป็นเอกนั้นชอบกีฬาประเภทดังกล่าวมาก ๆ เช่นกัน
พ.ศ. 2550 เป็นเอกได้รับเลือกให้กำกับภาพยนตร์สั้นซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของภาพยนตร์ แด่พระผู้ทรงธรรม เป็นเอกกำกับเรื่อง เสียงสว่าง ซึ่งเขาเลือกที่จะสัมภาษณ์นักเล่นเปียโนซึ่งตาบอดคนหนึ่งเกี่ยวกับแรงบันดาลใจและการใช้ชีวิต ประกอบกับให้นักเล่นเปียโนเล่นเพลงพระราชนิพนธ์
ผลงาน

Morte Cucina (อยู่ในกระบวนการหลังการถ่ายทำ)
Samui Song ไม่มีสมุยสำหรับเธอ (2561)
แรงดึงดูด (2557)
ประชาธิป'ไทย Paradoxocracy (2556-สารคดี กำกับร่วมกับภาสกร ประมูลวงศ์)
ฝนตกขึ้นฟ้า (2554)
นางไม้ (2552)
เสียงสว่าง (Luminous Sound) (2550) ภาพยนตร์สั้นในชุด แด่พระผู้ทรงธรรม
พลอย  (2550)
total bangkok (ภาพยนตร์สั้น) (2549)
คำพิพากษาของมหาสมุทร (2549)
เรื่องรัก น้อยนิด มหาศาล (2546)
มนต์รักทรานซิสเตอร์ (2544)
เรื่องตลก 69 (2542)
ฝัน บ้า คาราโอเกะ (2540)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2556  Croix de Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres
บรรณานุกรม

Feinstein, Howard (2004). Out of Time and Place: Pen-ek Ratanaruang on Last Life in the Universe เก็บถาวร 2005-12-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Indie Wire; retrieved 28 December 2005.
Tioseco, Alexis A. (2005). A Conversation with Pen-Ek Ratanaruang เก็บถาวร 2006-05-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, Criticine.com; retrieved 28 December 2005.
Morris, Ron (2000). "Bangkok Dispatch", Future Frame; retrieved 17 October 2006.
Hunt, Matthew (2020). Thai Cinema Uncensored. Chiang Mai: Silkworm Books. pp. 67, 146–147. ISBN 9786162151699.
แหล่งข้อมูลอื่น

สถานีย่อยประเทศไทย
สถานีย่อยภาพยนตร์
เป็นเอก รัตนเรือง ที่อินเทอร์เน็ตมูวีเดตาเบส
Asian Film Archive: Films From Pen-Ek Ratanaruang
Film Factory เก็บถาวร 2006-05-15 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน – โฆษณาโดยเป็นเอก รัตนเรือง
| ด ค กภาพยนตร์โดย เป็นเอก รัตนเรือง |
| --- | --- |
 ฝัน บ้า คาราโอเกะ (2540)  เรื่องตลก 69 (2542)  มนต์รักทรานซิสเตอร์ (2544)  เรื่องรัก น้อยนิด มหาศาล (2546)  คำพิพากษาของมหาสมุทร (2549)  พลอย (2550)  นางไม้ (2552)  ฝนตกขึ้นฟ้า (2554)  ประชาธิป'ไทย ร่วมกับภาสกร ประมูลวงศ์ ประเภทสารคดี (2554) 
| ด ค กผู้ได้รับรางวัลศิลปาธร |
| --- | --- |
ทัศนศิลป์:  เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์  พรชัย ใจมา  ชาติชาย ปุยเปีย  วสันต์ สิทธิเขตต์  ฤกษ์ฤทธิ์ ตีระวนิช  พินรี สัณฑ์พิทักษ์  อารยา ราษฎร์จำเริญสุข  สาครินทร์ เครืออ่อน  พัดยศ พุทธเจริญ  นาวิน ลาวัลย์ชัยกุล  สุรสีห์ กุศลวงศ์ 
วรรณศิลป์:  ชาติ กอบจิตติ  ศักดิ์ศิริ มีสมสืบ  วินทร์ เลียววาริณ  ศิริวร แก้วกาญจน์  ขจรฤทธิ์ รักษา  ไพวรินทร์ ขาวงาม  อรสม สุทธิสาคร  เสน่ห์ สังข์สุข  เรวัตร์ พันธุ์พิพัฒน์  ปราบดา หยุ่น 
คีตศิลป์:  ดนู ฮันตระกูล  บัณฑิต อึ้งรังษี  ณัฐ ยนตรรักษ์  ณรงค์ ปรางค์เจริญ  ณรงค์ฤทธิ์ ธรรมบุตร  เด่น อยู่ประเสริฐ  ชัยยุทธ โตสง่า  วานิช โปตะวณิช 
ภาพยนตร์:  เป็นเอก รัตนเรือง  อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล  วิศิษฏ์ ศาสนเที่ยง  ธัญสก พันสิทธิวรกุล  นนทรีย์ นิมิบุตร  พิมพกา โตวิระ  อาทิตย์ อัสสรัตน์  คงเดช จาตุรันต์รัศมี 
ศิลปะการแสดง:  ประดิษฐ ปราสาททอง  มานพ มีจำรัส  พิเชษฐ์ กลั่นชื่น  นิมิตร พิพิธกุล  สินีนาฎ เกษประไพ  ชนประคัลภ์ จันทร์เรือง  นิกร แซ่ตั้ง  จารุนันท์ พันธชาติ 
ออกแบบเชิงสร้างสรรค์:  สมพิศ ฟูสกุล  สมชาย จงแสง  กุลภัทร์ ยันตรศาสตร์  เอกรัตน์ วงศ์จริต  ปริญญา โรจน์อารยานนท์  วศินบุรี สุพานิชวรภาชน์  ชัยยุทธ พลายเพ็ชร์ 
สถาปัตยกรรม:  ปฐมา หรุ่นรักวิทย์  สุริยะ อัมพันศิริรัตน์ 
มัณฑนศิลป์:  วิฑูรย์ คุณาลังการ 
เรขศิลป์:  ประชา สุวีรานนท์  ไพโรจน์ ธีระประภา 
รางวัลศิลปาธรกิตติคุณ:  สมเถา สุจริตกุล  ไสยาสน์ เสมาเงิน  สุวรรณ คงขุนเทียน  บรูซ แกสตัน 
| ด ค กรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ สาขาผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม |
| --- | --- |
2534–2550:  หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (2534)  บัณฑิต ฤทธิ์ถกล (2535)  ชูชัย องอาจชัย (2536)  บัณฑิต ฤทธิ์ถกล (2537)  ราเชนทร์ ลิ้มตระกูล (2538)  หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (2539)  นนทรีย์ นิมิบุตร (2540)  ภิญโญ รู้ธรรม (2541)  นนทรีย์ นิมิบุตร (2542)  กิตติกร เลียวศิริกุล (2544)  จิระ มะลิกุล (2545)  คมกฤษ ตรีวิมล, ทรงยศ สุขมากอนันต์, นิธิวัฒน์ ธราธร, วิชชา โกจิ๋ว, วิทยา ทองอยู่ยง และ อดิสรณ์ ตรีสิริเกษม (2546)  อิทธิสุนทร วิชัยลักษณ์ (2547)  จิระ มะลิกุล (2548)  เฉลิม วงค์พิมพ์ (2549)  ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล (2550) 
2551–2575:  อาทิตย์ อัสสรัตน์ (2551)  ก้องเกียรติ โขมศิริ (2552)  อุรุพงศ์ รักษาสัตย์ (2553)  เป็นเอก รัตนเรือง (2554)  ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล (2555)  คงเดช จาตุรันต์รัศมี (2556)  ลี ชาตะเมธีกุล (2557)  นวพล ธำรงรัตนฤทธิ์ (2558)  อโนชา สุวิชากรพงศ์ (2559)  นัฐวุฒิ พูนพิริยะ (2560)  อนุชา บุญยวรรธนะ (2561)  (2562) โควิด-19  คงเดช จาตุรันต์รัศมี (2563)  บรรจง ปิสัญธนะกูล (2564)  หม่อมหลวงพันธุ์เทวนพ เทวกุล (2565) 
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เนเธอร์แลนด์  โปแลนด์ 
อื่น ๆ:  IdRef 
มนต์รักทรานซิสเตอร์
สวัสดิ์ โชติพานิช

| สวัสดิ์ โชติพานิช ม> ป.ช., ม.ว.ม., ป.ภ., ท.จ. |
| --- | --- |

ประธานศาลฎีกา
ดำรงตำแหน่ง 1 ตุลาคม พ.ศ. 2534 – 30 กันยายน พ.ศ. 2535  (0 ปี 364 วัน)
ก่อนหน้า: โสภณ รัตนากร
ถัดไป: ประมาณ ชันซื่อ
ปลัดกระทรวงยุติธรรม
ดำรงตำแหน่ง 1 ตุลาคม พ.ศ. 2528 – 1 ตุลาคม พ.ศ. 2533  (5 ปี 0 วัน)
ก่อนหน้า: เธียร เจริญวัฒนา
ถัดไป: ประมาณ ชันซื่อ
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด: 17 ตุลาคม พ.ศ. 2474 (93 ปี) อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง ประเทศสยาม
คู่สมรส: คุณหญิงนงเยาว์ โชติพานิช

สวัสดิ์ โชติพานิช (เกิด 17 ตุลาคม พ.ศ. 2474) อดีตประธานศาลฎีกา อดีตกรรมการการเลือกตั้ง ฝ่ายสืบสวนสอบสวน ชุดที่ 1 ดำรงตำแหน่งระหว่าง 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2540 - 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2544  ได้รับการแต่งตั้งโดยคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ให้ดำรงตำแหน่ง ประธานคณะกรรมการตรวจสอบทรัพย์สิน ที่มีอำนาจตรวจสอบการดำเนินงานหรือโครงการต่างๆ ที่ได้รับอนุมัติ หรือเห็นชอบโดยบุคคลในคณะรัฐมนตรี หรือคณะรัฐมนตรีที่พ้นจากตำแหน่ง โดยผลการปฏิรูปการปกครอง ตามประกาศ คปค.ฉบับที่ 23 เมื่อวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2549  ต่อมานายสวัสดิ์ ได้ขอลาออกจากตำแหน่ง เนื่องจากได้มีประกาศแต่งตั้งคณะกรรมการชุดใหม่เมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2549  ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 นอกจากนี้ ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นกรรมการกฤษฎีกา ตั้งแต่ พ.ศ. 2531 ถึงปัจจุบัน และดำรงตำแหน่งประธานกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 10,กฎหมายสาธารณสุข) ในปัจจุบัน
การศึกษา

ประถมศึกษา โรงเรียนศรีธรรมราชวิทยา (รหัสประจำตัว 267)
มัธยมศึกษา โรงเรียนพัทลุง
ปริญญาตรี คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
เนติบัณฑิต สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา
วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 24
การทำงาน

ประธานศาลฎีกา
ประธานกรรมการกฤษฎีกา (คณะที่ 10) (กฎหมายสาธารณสุข) สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
อธิบดีผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์
ปลัดกระทรวงยุติธรรม
อธิบดีกรมบังคับคดี
สมาชิกวุฒิสภา
กรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.)
กรรมการการเลือกตั้ง
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2528 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)
พ.ศ. 2525 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2543 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 1 ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ (ป.ภ.)
พ.ศ. 2548 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2520 –  เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2 (ส.ช.)
พ.ศ. 2525 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
แหล่งข้อมูลอื่น

สวัสดิ์ โชติพานิชเก็บถาวร 2005-05-09 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กประธานศาลฎีกาไทย (รายชื่อ) |
| --- | --- | --- |
| อธิบดีศาลฎีกา |  พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร  พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนสิริธัชสังกาศ  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์  พระยาจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์ (ลออ ไกรฤกษ์)  พระยากฤติกานุกรณ์กิจ (ดั่น บุนนาค)  พระยาจินดาภิรมย์ราชสภาบดี (จิตร ณ สงขลา)  พระยาเทพวิทุรพหุลศรุตบดี (บุญช่วย วณิกกุล)  พระยาศรีสังกร (ตาด จารุรัตน์)  พระยาวิกรมรัตนสุภาษ (ชม ศุขะวณิช)  |  |
| ประธานศาลฎีกา |  พระยาวิกรมรัตนสุภาษ (ชม ศุขะวณิช)  พระยาลัดพลีธรรมประคัลภ์ (วงศ์ ลัดพลี)  พระยามนูเวทย์วิมลนาท (มนูเวทน์ สุมาวงศ์)  พระยาธรรมบัณฑิตสิทธิศฤงคาร (บุญจ๋วน บุญยะปานะ)  หลวงจำรูญเนติศาสตร์ (จำรูญ โปษยานนท์)  ประวัติ ปัตตพงศ์  สัญญา ธรรมศักดิ์  ประกอบ หุตะสิงห์  ทองคำ จารุเหติ  จินดา บุญยอาคม  สุธรรม ภัทราคม  วิกรม เมาลานนท์  ประพจน์ ถิระวัฒน์  บัญญัติ สุชีวะ  ภิญโญ ธีรนิติ  จำรัส เขมะจารุ  อำนัคฆ์ คล้ายสังข์  โสภณ รัตนากร  สวัสดิ์ โชติพานิช  ประมาณ ชันซื่อ  ศักดา โมกขมรรคกุล  ปิ่นทิพย์ สุจริตกุล  จเร อำนวยวัฒนา  ธวัชชัย พิทักษ์พล  สันติ ทักราล  อรรถนิติ ดิษฐอำนาจ  ศุภชัย ภู่งาม  ชาญชัย ลิขิตจิตถะ  ปัญญา ถนอมรอด  วิรัช ลิ้มวิชัย  สบโชค สุขารมณ์  มนตรี ยอดปัญญา  ไพโรจน์ วายุภาพ  ดิเรก อิงคนินันท์  วีระพล ตั้งสุวรรณ  ชีพ จุลมนต์  ไสลเกษ วัฒนพันธุ์  เมทินี ชโลธร  ปิยกุล บุญเพิ่ม  โชติวัฒน์ เหลืองประเสริฐ  อโนชา ชีวิตโสภณ  ชนากานต์ ธีรเวชพลกุล  |  |