stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ประเทศคาซัคสถาน
เศรษฐกิจ > สถานการณ์เศรษฐกิจปัจจุบัน

ก่อนวิกฤตเศรษฐกิจของรัสเซีย คาซัคสถานได้รับการกล่าวถึงจากนานาชาติค่อนข้างดี ในแง่ของความพยายามและผลของการพัฒนาประเทศ แต่โดยที่รัสเซียเป็นประเทศคู่ค้าหลักของคาซัคสถาน จึงทำให้คาซัคสถานได้รับผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจครั้งนี้ด้วย โดยเมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2542 รัฐบาลและธนาคารชาติคาซัคสถานได้ประกาศจะยุติการแทรกแซงเพื่อพยุงอัตราการแลกเปลี่ยนของเงินเต็งเก (Tenge) และปล่อยค่าเงินลอยตัว เพื่อให้สินค้าของคาซัคสถานสามารถแข่งขันกับสินค้าจากประเทศอื่นที่ได้ลดค่าเงินในตลาดโลกได้ ทั้งนี้ ค่าเงินเต็งเกอ่อนตัวลงอย่างต่อเนื่อง จากอัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ ต่อ 88 เต็งเก ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2542 จนเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2546 อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 146.37 เต็งเก
อย่างไรก็ดี คาซัคสถานได้พัฒนาระบบการเงินการธนาคารเป็นอย่างมาก รวมทั้งมีการปฏิรูประบบเศรษฐกิจและการเงิน จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2543 คาซัคสถานเป็นประเทศแรกของอดีตสหภาพโซเวียตที่สามารถจ่ายชำระหนี้คืนแก่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) ได้ล่วงหน้าก่อนกำหนดถึง 7 ปี และในปี พ.ศ. 2545 ได้มีความร่วมมือกับรัฐบาลสหรัฐอเมริกาในด้านการวางแผนระบบเศรษฐกิจ ทั้งนี้ การปรับเปลี่ยนกฎระเบียบเกี่ยวกับภาษีและระบบการคลังมีส่วนช่วยในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศเป็นอย่างมาก
น้ำมันและแก๊สธรรมชาติยังคงเป็นอุตสาหกรรมหลักที่ทำรายได้ให้แก่ประเทศ ทั้งนี้ มีการพิสูจน์แล้วว่าคาซัคสถานเป็นแหล่งสำรองน้ำมันของโลกร้อยละ 2.5 และจะสามารถผลิตน้ำมันได้วันละ 3 ล้านบาร์เรลภายในปี พ.ศ. 2558 ซึ่งจะทำให้คาซัคสถานอยู่ในกลุ่ม 1 ใน 10 ของประเทศผู้ส่งออกน้ำมันของโลก
เศรษฐกิจ > การท่องเที่ยว

แม้ว่าภูเขาและทะเลสาบเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ แต่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวมีการเติบโตช้ามากเพราะได้รับการลงทุนน้อย ในช่วงทศวรรษ 2000 มีนักท่องเที่ยวเฉลี่ยปีละ 450,000 คน ส่วนใหญ่มาจากรัสเซีย ทะเลสาบ Issyk-Kul และภูเขาเทียนฉานเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ค่อนข้างนิยม
โครงสร้างพื้นฐาน > การศึกษา

การศึกษาเป็นสากลและบังคับไปจนถึงระดับมัธยมศึกษาและอัตราการรู้หนังสือของผู้ใหญ่เป็น 99.5% การศึกษาประกอบด้วยการศึกษาหลัสามขั้นตอนคือ: ระดับประถมศึกษา (1-4 รูปแบบ), การศึกษาขั้นพื้นฐานทั่วไป (5-9 ฟอร์ม) และการศึกษาระดับอาวุโส (แบบฟอร์ม 10-11 หรือ 12) แบ่งเป็นหมวดวิชาศึกษาทั่วไปอย่างต่อเนื่องและการศึกษามืออาชีพ ปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยโรงเรียนและสถาบันการดนตรีโรงเรียนที่สูงขึ้นและสูงขึ้นอยู่ที่วิทยาลัย
ประชากร > เชื้อชาติ

ชาวคาซัค 53.4%
ชาวรัสเซีย 30%
ชาวยูเครน 3.7%
ชาวเยอรมัน 2.4%
ชาวอุซเบก 2.5%
ชาวตาตาร์ 1.7%
ชาวอุยกูร์ 1.4%
ชาวเกาหลี 0.7%
อื่น ๆ 4.2%
ประชากร > ภาษา

บทความหลัก: ภาษารัสเซีย
บทความหลัก: ภาษาคาซัค
ดูเพิ่ม

Alexandrov, Mikhail (1999). Uneasy Alliance: Relations Between Russia and Kazakhstan in the Post-Soviet Era, 1992–1997. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30965-5.
Cameron, Sarah. (2018) The Hungry Steppe: Famine, Violence, and the Making of Soviet Kazakhstan (Cornell University Press,  2018) online review
Clammer, Paul; Kohn, Michael & Mayhew, Bradley (2004). Lonely Planet Guide: Central Asia. Oakland, CA: Lonely Planet. ISBN 1-86450-296-7.
Cummings, Sally (2002). Kazakhstan: Power and the Elite. London: Tauris. ISBN 1-86064-854-1.
Demko, George (1997). The Russian Colonization of Kazakhstan. New York: Routledge. ISBN 0-7007-0380-2.
Fergus, Michael & Jandosova, Janar (2003). Kazakhstan: Coming of Age. London: Stacey International. ISBN 1-900988-61-5.
George, Alexandra (2001). Journey into Kazakhstan: The True Face of the Nazarbayev Regime. Lanham: University Press of America. ISBN 0-7618-1964-9.
Martin, Virginia (2000). Law and Custom in the Steppe. Richmond: Curzon. ISBN 0-7007-1405-7.
Nahaylo, Bohdan and Victor Swoboda. Soviet Disunion: A History of the Nationalities problem in the USSR (1990) excerpt
Nazarbayev, Nursultan (2001). Epicenter of Peace. Hollis, NH: Puritan Press. ISBN 1-884186-13-0.
Nazpary, Joma (2002). Post-Soviet Chaos: Violence and Dispossession in Kazakhstan. London: Pluto Press. ISBN 0-7453-1503-8.
Olcott, Martha Brill (2002). Kazakhstan: Unfulfilled Promise. Washington, DC: Brookings Institution Press. ISBN 0-87003-189-9.
Rall, Ted (2006). Silk Road to Ruin: Is Central Asia the New Middle East?. New York: NBM. ISBN 1-56163-454-9.
Rashid, Ahmed. The Resurgence of Central Asia: Islam or Nationalism? (2017)
Robbins, Christopher (2007). In Search of Kazakhstan: The Land That Disappeared. London: Profile Books. ISBN 978-1-86197-868-4.
Rosten, Keith (2005). Once in Kazakhstan: The Snow Leopard Emerges. New York: iUniverse. ISBN 0-595-32782-6.
Smith, Graham, ed. The Nationalities Question in the Soviet Union (2nd ed. 1995)
Thubron, Colin (1994). The Lost Heart of Asia. New York: HarperCollins. ISBN 0-06-018226-1.
แหล่งข้อมูลอื่น

ทั่วไป
Caspian Pipeline Controversy from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
Country Profile from BBC News.
Kazakhstan. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Kazakhstan information from the United States Department of State
Portals to the World from the United States Library of Congress.
Kazakhstan at UCB Libraries GovPubs.
Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan เก็บถาวร 29 กันยายน 2011 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
World Bank Data & Statistics for Kazakhstan
Kazakhstan Internet Encyclopedia
Kazakhstan at 20 years of independence, The Economist, 17 December 2011
"Blowing the lid off" – Unrest in Kazakhstan, The Economist, 20 December 2011
The Region Initiative (TRI)
ประเทศคาซัคสถาน ที่เว็บไซต์ Curlie
Wikimedia Atlas of Kazakhstan
ดูข้อมูลทางภูมิศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับ ประเทศคาซัคสถาน ที่โอเพินสตรีตแมป
Country Facts from Kazakhstan Discovery
2008 Human Rights Report: Kazakhstan. Department of State; Bureau of Democracy, Human Rights and Labor
Key Development Forecasts for Kazakhstan from International Futures.
รัฐบาล
Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan เก็บถาวร 29 กันยายน 2011 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
E-Government of the Republic of Kazakhstan
Government of Kazakhstan เก็บถาวร 2019-08-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Chief of State and Cabinet Members
การค้า
World Bank Summary Trade Statistics Kazakhstan
48°N 68°E﻿ / ﻿48°N 68°E﻿ / 48; 68
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  สเปน  ฝรั่งเศส 2  3  BnF data 2  3  กาตาลุญญา  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
ภูมิศาสตร์:  มิวสิกเบรนซ์ พื้นที่ 
วิชาการ:  CiNii 
ศิลปิน:  KulturNav 
ประชาชน:  รัฐสภาสหราชอาณาจักร 
อื่น ๆ:  สารานุกรมของยูเครนสมัยใหม่  พจนานุกรมประวัติศาสตร์ของสวิสเซอร์แลนด์  NARA  IdRef  İslâm Ansiklopedisi 
แผนที่ประเทศคาซัคสถาน
ภูมิลักษณ์ในภาคเหนือของคาซัคสถาน
อัสตานา
อัลมาเตอ เมืองที่ใหญ่ที่สุดของคาซัคสถาน
กองทหารเกียรติยศหน่วยพิทักษ์สาธารณรัฐ
ทะเลสาบ Issyk-Kul
สถานศึกษาในคาซัคสถาน
ปลาคิเมียรา

| Chimaeras ช่วงเวลาที่มีชีวิตอยู่: ช่วงต้นยุคคาร์บอนิเฟอรัส–ปัจจุบัน  PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N      |
| --- | --- |

Hydrolagus colliei (Chimaeridae)

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
โดเมน:: ยูแคริโอตา Eukaryota
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: ปลากระดูกอ่อน 
ชั้นย่อย:: Holocephali 
อันดับ:: Chimaeriformes  Obruchev, 1953

Subgroups
 †Echinochimaera  †Protochimaera  †Squaloraja  †Myriacanthoidei †Chimaeropsis  †Myriacanthidae  Chimaeroidei Callorhinchidae  Chimaeridae  Rhinochimaeridae
ปลาคิเมียรา (อังกฤษ: Chimaera) หรือมีอีกชื่อที่เป็นที่รู้จักคือ ฉลามผี  เป็นปลากระดูกอ่อนในอันดับ Chimaeriformes ปลาคิเมียรานั้นเป็นญาติห่าง ๆ ของปลาฉลามเนื่องจากการวิวัฒนาการของพวกมันนั้นแยกตัวออกมาจากฉลามตั้งแต่ 400 ล้านปีที่แล้วในปัจจุบันนี้สามารถพบได้ตามทะเลลึก
ลักษณะและอุปนิสัย

ปลาคิเมียราอาศัยอยู่ในทะเลลึกโดยอยู่ที่ระดับความลึกประมาณ 2,600 เมตร ยกเว้นสกุล Callorhinchus ที่จะอาศัยอยู่บริเวณน้ำลึก 200 เมตร จึงทำให้พวกมันสามารถถูกจับมาแสดงโชว์ที่พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ
พวกมันมีลำตัวยาวและมีหัวขนาดใหญ่และมีช่องปิดเหงือกช่องเดียวเมื่อโดเต็มวัยอาจมีความยาวถึง 150 ซม.พวกมันเป็นปลากระดูกอ่อนมีผิวหนังที่เรียบเนียนมีสีน้ำตาลถึงเทาและมีครีบหลังเป็นกระดูกอ่อน
พวกมันมีลักษณะบางประการคล้ายปลาฉลามเช่น การปฏิสนธิภายในของเพศเมีย, การวางไข่แบบมีถุงหุ้มไข่ และยังมีการใช้ประสาทสัมผัสทางไฟฟ้าในการหาเหยื่อเหมือนกัน
ถึงจะมีลักษณะคล้ายปลาฉลามแต่มันมีสิ่งทีแตกต่างและแปลกออกไปคือ ปลาคิเมียราเพศผู้นั้นจะมีอวัยวะสืบพันธุ์ที่สามารถยืดหดได้อยู่บนหน้าผาก และมีครีบเอว
และยังมีสิ่งที่แตกต่างจากฉลามอีกเช่น ขากรรไกรรวมกับกระโหลกศีรษะ, มีการแยกกันระหว่างทวารหนักและอวัยวะเพศ, ไม่มีฟันที่แหลมคมและมีแผ่นปิดเหงือกเหมือนปลากระดูกแข็ง
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Chimaeriformes
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q5290058  Wikispecies: Chimaeriformes  ADW: Chimaeriformes  BioLib: 15396  BOLD: 227  EoL: 8902  Fossilworks: 34790  GBIF: 880  iNaturalist: 60451  IRMNG: 11054  ITIS: 161009  NBN: NBNSYS0000173046  NCBI: 7864  NZOR: f0e70598-5386-4bdf-b1c7-21b8f17caf06  Plazi: 03A3DB49-C050-B83F-82E7-C4FAFE187CBB  WoRMS: 10217 
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล 
ถุงหุ้มไข่ของปลาคิเมียรา
ปลาคิเมียราที่อยู่บริเวณน้ำลึกถูกจับภาพได้โดย NOAAS Okeanos Explorer ซึ่งจากภาพสามารถถ่ายเซลล์บริเวณจมูกซึ่งเป็นเซลล์รับประสาทสัมผัสทางไฟฟ้า
Callorhinchus callorynchus
Chimaera monstrosa
Hydrolagus affinis
Harriotta raleighana
สมเด็จพระราชินีนาถโยอานาที่ 2 แห่งนาวาร์

| สมเด็จพระราชินีนาถโยอานาที่ 2 แห่งนาวาร์ |
| --- | --- |
พระราชินีโยอานาที่ 2 แห่งนาวาร์จากหนังสือกำหนดเทศกาลของพระองค์ โดยฌ็อง เลอ นัวร์ ค.ศ. 1336–1340
สมเด็จพระราชินีนาถแห่งนาวาร์
ครองราชย์: 1 เมษายน ค.ศ. 1328 – 6 ตุลาคม ค.ศ. 1349
ราชาภิเษก: 5 มีนาคม ค.ศ. 1329 (ปัมโปลนา)
ก่อนหน้า: การ์โลสที่ 1
ถัดไป: การ์โลสที่ 2
ผู้ร่วมในราชสมบัติ: พระเจ้าฟิลิเปที่ 3 แห่งนาวาร์ (ถึง ค.ศ. 1343)

พระราชสมภพ: 28 มกราคม ค.ศ. 1312
สวรรคต: 6 ตุลาคม ค.ศ. 1349 (37 พรรษา)
พระสวามี: พระเจ้าฟิลิเปที่ 3 แห่งนาวาร์
พระบุตร: มาริอาแห่งนาวาร์ สมเด็จพระราชินีแห่งอารากอน ซูริอาแห่งนาวาร์ สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส พระเจ้าการ์โลสที่ 2 แห่งนาวาร์ อาแญ็ส เคานเตสแห่งฟรัวซ์ ฟิลิเป เคานต์แห่งลงเกอวีล ลุยส์ ดยุคแห่งดูรัซโซ
ราชวงศ์: กาแป
พระบิดา: พระเจ้าหลุยส์ที่ 10 แห่งฝรั่งเศส
พระมารดา: มาร์เกอริตแห่งบูร์กอญ สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส
สมเด็จพระราชินีนาถโยอานาที่ 2 แห่งนาวาร์ (บาสก์: Joana II.a Nafarroakoa; สเปน: Juana II de Navarra; ฝรั่งเศส: Jeanne II de Navarre; 28 มกราคม ค.ศ. 1312 – 6 ตุลาคม ค.ศ. 1349) เป็นพระธิดาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 10 แห่งฝรั่งเศสกับมาร์เกอริตแห่งบูร์กอญ ทรงอภิเษกสมรสกับพระเจ้าฟิลิเปที่ 3 (ฟีลิปแห่งเอเวรอ) และเป็นพระมารดาของพระเจ้าการ์โลสที่ 2 หรือพระเจ้าการ์โลสผู้เลวร้าย กษัตริย์แห่งนาวาร์
ข้อสงสัยเรื่องการเป็นบุตรตามกฎหมาย

โยอานาเป็นพระโอรสธิดาที่มีชีวิตรอดเพียงคนเดียวของพระเจ้าหลุยส์ที่ 10 แห่งฝรั่งเศส (พระเจ้าหลุยส์ที่ 1 แห่งนาวาร์) กับพระมเหสี มาร์เกอริตแห่งบูร์กอญ หลุยส์กลายเป็นกษัตริย์แห่งนาวาร์หลังพระมารดาสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1305 พระองค์ถูกจับแต่งงานกับมาร์เกอริตในเวลาต่อมาในปีเดียวกัน โดยพระเจ้าหลุยส์มีพระชนมายุ 16 พรรษา ส่วนมาร์เกอริตมีพระชนมายุราว 15 พรรษา
หลุยส์เป็นโดแฟ็งแห่งฝรั่งเศส ทรงเป็นคนโตที่สุดในบรรดาพระโอรสสามคนที่ยังมีชีวิตอยู่ของพระเจ้าฟีลิปที่ 4 กษัตริย์แห่งฝรั่งเศสและนาวาร์กับโยอานาที่ 1 สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศสและสมเด็จพระราชินีนาถในทางนิตินัยของนาวาร์ อีซาแบล พระขนิษฐาของหลุยส์แต่งงานกับพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 2 แห่งอังกฤษ ฟีลิปกับชาร์ล พระอนุชาของพระองค์แต่งงานกับสองพี่น้อง บล็องช์และฌานแห่งบูร์กอญ บุตรสาวของอ็อทโทที่ 4 เคานต์แห่งบูร์กอญ
โยอานาเสด็จพระราชสมภพในปี ค.ศ. 1312 มาร์เกอริต พระมารดาของพระองค์เข้าไปพัวพันในเหตุสัมพันธ์ชู้สาวตูร์เดอเนส์ลในปี ค.ศ. 1314 พระนางถูกกล่าวหาว่าคบชู้และถูกจองจำในชาโตกายาร์ตลอดพระชนม์ชีพที่เหลือ บล็องช์ ลูกพี่ลูกน้องและน้องสะใภ้ของมาร์เกอริตถูกตัดสินว่าผิดพร้อมกับพระองค์ ส่วนฌาน พี่สาวของบล็องช์ที่ได้รับการสนับสนุนจากฟีลิป สามีของตน แม้จะพ้นความผิดแต่ก็ถูกกักบริเวณในที่พำนักอยู่ช่วงหนึ่ง เนื่องจากเชื่อกันว่าเธอเป็นผู้รู้เห็นในการคบชู้ของพี่สะใภ้
หลายเดือนต่อมาสถานการณ์พลิกผันเมื่อพระเจ้าฟีลิปที่ 4 พระอัยกาของโยอานาสิ้นพระชนม์ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1314 พระบิดาของพระองค์ได้สืบทอดบัลลังก์ฝรั่งเศสในชื่อพระเจ้าหลุยส์ที่ 10 หลุยส์ในตอนนั้นสิ้นหวังกับการมีทายาทเพศชาย สมเด็จพระสันตะปาปาอิดออดในการให้พระองค์หย่าขาดกับพระมารดาของฌาน หลังหลุยส์ขึ้นครองบัลลังก์ได้ไม่นาน มาร์เกอริตก็สิ้นพระชนม์ในชาโตกายาร์ อาจจะด้วยสาเหตุทางธรรมชาติเนื่องจากทรงได้รับการปฏิบัติอย่างเลวร้าย หรือไม่ก็อาจจะเพราะทรงถูกบีบคอตามคำสั่งของพระเจ้าหลุยส์ ซึ่งอย่างหลังเป็นไปได้มากกว่า เรื่องราวการคบชู้ของมาร์เกอริตสร้างมลทินให้แก่โยอานาตลอดพระชนม์ชีพที่เหลือ พระองค์จะกลายเป็นบุตรสาวของหญิงมีชู้ไปตลอดกาล และบางคนถึงขั้นสงสัยว่าบิดาของพระองค์เป็นใคร แม้ภายหลังพระบิดาจะยืนยันว่าทรงเป็นพระธิดาตามกฎหมายบนเตียงสิ้นพระชนม์
หลังมาร์เกอริตสิ้นพระชนม์ พระเจ้าหลุยส์แต่งงานใหม่กับเคลม็องส์แห่งฮังการี ทั้งคู่ได้รับการสวมมงกุฎร่วมกันที่แร็งส์ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1315 ไม่มีบันทึกว่าความสัมพันธ์ระหว่างโยอานากับพระมารดาเลี้ยงเป็นเช่นไรหรือสถานะพระธิดาของกษัตริย์ของโยอานาเปลี่ยนแปลงไปหรือไม่ หลังครองราชย์ได้ไม่นานพระเจ้าหลุยส์ที่ 10 สิ้นพระชนม์ในวันที่ 5 มิถุนายน ค.ศ. 1316 ในตอนนั้นเคลม็องส์กำลังตั้งครรภ์อยู่ ทรงให้กำเนิดพระโอรสคือฌ็องผู้ประสูติหลังพระบิดาสิ้นพระชนม์ในอีกห้าเดือนต่อมาในวันที่ 13 พฤศจิกายน ค.ศ. 1316 หลังจากนั้นเพียงห้าวันฌ็องสิ้นพระชนม์ และก่อให้เกิดวิกฤตการสืบทอดบัลลังก์
การถูกรอนสิทธิในบัลลังก์

หลังฌ็องสิ้นพระชนม์ โยอานาควรได้สืบทอดนาวาร์ที่อนุญาตให้สตรีสืบทอดตำแหน่งได้เหมือนเช่นที่เคยมีเมื่อครั้งอดีต แต่สำหรับฝรั่งเศส ฟีลิป พระปิตุลาของพระองค์แย้งว่ากฎซาลิกของฝรั่งเศสไม่อนุญาตให้เพศหญิงสืบทอดตำแหน่ง ด้วยความกลัวว่าสตรีซึ่งอ่อนแอและด้อยปัญญาจะขึ้นครองราชย์ ขุนนางฝรั่งเศสจึงเห็นด้วยอย่างไม่ลังเล พระปิตุลาของพระองค์จึงกลายเป็นพระเจ้าฟีลิปที่ 5 แห่งฝรั่งเศส
ในนาวาร์ อาแญ็สแห่งฝรั่งเศส ดัชเชสแห่งบูร์กอญ พระอัยกีฝั่งมารดาของพระองค์ กับอูเดส์ที่ 4 ดยุคแห่งบูร์กอญ พระมาตุลา พยายามผลักดันการอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์นาวาร์ของโยอานาแต่ไม่ประสบผลสำเร็จ พระเจ้าฟีลิปที่ 5 แห่งฝรั่งเศสได้ครองราชย์เป็นพระเจ้าฟีลิปที่ 2 แห่งนาวาร์ ในปี ค.ศ. 1318 อูเดส์ได้ทำข้อตกลงกับพระเจ้าฟีลิปว่าหากพระองค์ไร้ทายาทเพศชาย เคานตีช็องปาญและเคานตีบรีจะตกเป็นของโยอานา ขณะที่โยอานาต้องสละสิทธิ์ในบัลลังก์ฝรั่งเศสและนาวาร์ และต้องสาบานว่าจะสละสิทธิ์อีกครั้งเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่หรือมีพระชนมายุ 12 พรรษา ในข้อตกลงเดียวกัน อูเดส์จะแต่งงานกับฌาน พระธิดาของพระเจ้าฟีลิปที่ 5 ส่วนโยอานาจะแต่งงานกับฟีลิปแห่งเอเวรอ ลูกพี่ลูกน้องของพระองค์ซึ่งเป็นพระนัดดาของพระเจ้าฟีลิปที่ 3 แห่งฝรั่งเศสกับมารีแห่งบราบ็อง พระมเหสีคนที่สอง เขาเป็นบุตรชายของหลุยส์แห่งเอเวรอ พี่น้องชายต่างมารดาของพระเจ้าฟีลิปที่ 4 พระอัยกาของโยอานา
โยอานาในวัยเพียง 6 พรรษาแต่งงานกับฟีลิปวัย 12 ปีในวันที่ 18 มิถุนายน ค.ศ. 1318 พระองค์ถูกส่งไปอยู่ในการดูแลของพระราชินีม่าย มารีแห่งบราบ็อง ย่าของฟีลิป
การสิ้นสุดของสายเพศชายและการได้มาซึ่งบัลลังก์

สถานการณ์พลิกผันอีกครั้งเมื่อพระเจ้าฟีลิปที่ 5 สวรรคตในต้นปี ค.ศ. 1322 โดยไร้ซึ่งพระโอรส ชาร์ล พระปิตุลาที่ยังมีชีวิตอยู่คนสุดท้ายของโยอานาสืบทอดตำแหน่งในฝรั่งเศสและนาวาร์ต่อจากพระองค์ วิกฤตการสืบบัลลังก์เกิดขึ้นอีกครั้งเมื่อพระเจ้าชาร์ลส์เสด็จสวรรคตในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1328 โดยทิ้งพระมเหสีม่ายที่กำลังตั้งครรภ์ไว้ พระธิดานามว่าบล็องช์ประสูติในวันที่ 1 เมษายน สายตรงเพศชายสิ้นสุดลงที่ตรงนี้
ครั้งนี้โยอานากลายเป็นผู้อ้างสิทธิ์ในบัลลังก์ฝรั่งเศสและนาวาร์ที่อาวุโสที่สุด แต่เพราะติดกฎซาลิก ราชบัลลังก์ฝรั่งเศสจึงตกเป็นของฟีลิปแห่งวาลัว ลูกหลานของพระเจ้าฟีลิปที่ 3 ที่ขึ้นครองบัลลังก์เป็นพระเจ้าฟีลิปที่ 6 ทว่าพระเจ้าฟีลิปไม่มีสิทธิ์ในราชบัลลังก์นาวาร์ที่ตกเป็นของราชบัลลังก์ฝรั่งเศสจากการแต่งงานกับสมเด็จพระราชินีนาถโยอานาที่ 1 แห่งนาวาร์ของพระเจ้าฟีลิปที่ 4 ที่ประชุมสามัญของนาวาร์แก้ไขปัญหาด้วยการให้โยอานาบริหารบ้านเมือง โดยให้เหตุผลว่าสิทธิ์ดังกล่าวเป็นของพระองค์ "ตามสิทธิ์แห่งการสืบบัลลังก์และการสืบทอดมรดก" ท้ายที่สุดโยอานาก็ได้เป็นพระราชินีผู้ปกครองแห่งนาวาร์ตามสิทธิ์อันชอบธรรม พระราชินีโยอานาในวัยเพียง 17 พรรษามาถึงนาวาร์พร้อมกับพระสวามีในต้นปี ค.ศ. 1329 ทั้งคู่ได้รับการสวมมงกุฎร่วมกันในอาสนวิหารปัมโปลนาในวันที่ 5 มีนาคม เป็นพระเจ้าฟีลิปที่ 3 กับสมเด็จพระราชินีนาถโยอานาที่ 2 โดยพระราชินีโยอานาเป็น "ทายาทที่แท้จริงโดยสายเลือด" และ "ดินแดนทั้งหมดของราชอาณาจักรนาวาร์ต้องเชื่อฟังคู่สมรสของพระองค์"
ทั้งคู่แทบจะครองราชย์ร่วมกันโดยแต่งตั้งข้าหลวงฝรั่งเศสให้ปกครองนาวาร์ในช่วงที่ทั้งคู่ไม่อยู่ การครองราชย์ร่วมกันของทั้งคู่เป็นรัชสมัยที่ทรงประสิทธิภาพและประสบความสำเร็จ ทั้งคู่มักทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด ในบรรดาพระราชกฤษฎีกา 85 ฉบับที่เหลือรอดอยู่มี 41 ฉบับที่ออกในนามของทั้งคู่ ฟีลิปมีการเคลื่อนไหวในด้านในด้านกฎหมายมากกว่าพระองค์ ทรงลงนามคนเดียวในพระราชกฤษฎีกา 38 ฉบับ
พระสวามีของโยอานาสิ้นพระชนม์ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1343 ด้วยวัยเพียง 37 พรรษา ขณะกำลังทำสงครามครูเสดกับราชอาณาจักรกรานาดาของชาวมุสลิมซึ่งอยู่ในสเปน นับแต่นั้นมาพระราชินีโยอานาปกครองเพียงลำพัง ทรงสิ้นพระชนม์ด้วยโรคระบาดในวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1349 ที่ชาโตเดอกงฟล็องส์ด้วยพระชนมายุ 38 พรรษา ทรงปกครองนาวาร์เป็นเวลา 21 ปี ร่างของพระองค์ถูกฝังในมหาวิหารหลวงแซ็งต์เดอนีส์ แต่หัวใจของพระองค์ถูกฝังไว้ใกล้กับหัวใจของพระสวามีในปารีสที่คูว็องต์เดส์ฌาโคแบ็งส์
ครอบครัวและทายาท

การแต่งงานของโยอานากับฟีลิปเป็นการแต่งงานที่ประสบความสำเร็จ ทั้งคู่มีพระโอรสธิดาด้วยกันเก้าคน แม้พระโอรสคนแรกของทั้งคู่จะมีชีวิตไม่ถึงวัยผู้ใหญ่ แต่ทรงมีพระโอรสด้วยกันถึงสามคน มารี พระโอรสธิดาคนโตของทั้งคู่จะกลายเป็นพระมเหสีของพระเจ้าเปโดรที่ 4 แห่งอารากอน ขณะที่บล็องช์ พระโอรสธิดาคนถัดมาซึ่งเกิดในปี ค.ศ. 1330 ถูกหมั้นหมายกับฌ็องแห่งฝรั่งเศส ก่อนแต่งงานกับพระเจ้าฟีลิปที่ 6 พระบิดาของฌ็องที่แก่กว่าบล็องช์ 40 ปีในปี ค.ศ. 1349 เพียงไม่กี่เดือนหลังพระมารดาของพระองค์สิ้นพระชนม์ อาแญ็ส พระธิดาอีกคนของทั้งคู่ซึ่งเกิดในช่วงกลางคริสตทศวรรษ 1330 แต่งงานกับแกสต็อง เคานต์แห่งฟรัวซ์ ที่พลั้งมือสังหารบุตรชายเพียงคนเดียวของทั้งคู่ซึ่งชื่อแกสต็องเช่นกันเสียชีวิตระหว่างที่ทะเลาะกัน ฌาน พระธิดาคนสุดท้องของโยอานาซึ่งเกิดในปี ค.ศ. 1339 จะแต่งงานกับฌ็องที่ 2 ไวส์เคานต์แห่งโรฮาน
การ์โลสที่ 2 ผู้เลวร้าย พระโอรสคนโตของโยอานากับฟีลิปเสด็จพระราชสมภพในปี ค.ศ. 1330 และแต่งงานกับฌาน พระธิดาของพระเจ้าฌ็องที่ 2 แห่งฝรั่งเศส การ์โลสมีส่วนพัวพันในการลอบสังหารชาร์ล เดอ ลา แกร์ดา ขุนวังแห่งฝรั่งเศส และลักลอบวางแผนกับชาวอังกฤษต่อต้านชาวฝรั่งเศสในช่วงสงครามร้อยปี พระองค์หนีจากการถูกจองจำในชาโตกายาร์ แต่สุดท้ายก็พ่ายแพ้ต่อชาวฝรั่งเศสที่ยินยอมให้พระองค์เป็นกษัตริย์แห่งนาวาร์ต่อไป
ฟีลิป เคานต์แห่งลงเกอวีล พระโอรสอีกคนประสูติในปี ค.ศ. 1336 และแต่งงานกับโยลันเดอแห่งฟลานเดอส์ ขณะที่หลุยส์ พระโอรสคนเล็กของทั้งคู่ที่เกิดในปี ค.ศ. 1341 จะกลายเป็นดยุคแห่งดูรัซโซในอัลบาเนียด้วยสิทธิ์ของภรรยา โจแอนนา
ผังครอบครัวของโยอานา แสดงภาพของพระบิดา, พระมารดา, พระมารดาเลี้ยง, พระองค์เอง และพระอนุชาต่างมารดา
พระบรมรูปปั้นแกะสลักครึ่งองค์ในลูฟร์ซึ่งเอามาจากคูว็องต์เดส์ฌาโคแบ็งส์อันเป็นที่ฝังพระหทัยของโยอานา
เฉลิม พงษ์สวัสดิ์

| พลตรีเฉลิม พงษ์สวัสดิ์ |
| --- | --- |

รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
ดำรงตำแหน่ง 31 มีนาคม – 16 กันยายน พ.ศ. 2500
นายกรัฐมนตรี: จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
 
ข้อมูลส่วนบุคคล
เสียชีวิต: 20 ธันวาคม พ.ศ. 2508
พรรคการเมือง: พรรคประชาราษฎร์

พลตรี เฉลิม พงษ์สวัสดิ์ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ในรัฐบาลจอมพล แปลก พิบูลสงคราม อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลพบุรี 2 สมัย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแต่งตั้ง 1 สมัย และอดีตหัวหน้าพรรคประชาราษฎร์
ประวัติ

พลตรี เฉลิม ได้รับแต่งตั้งเป็นเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ในสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 6 ปี พ.ศ. 2494 ในสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 7 (26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495 - 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500) ต่อมาได้หันไปลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลพบุรี ในนามพรรคเสรีมนังคศิลาของจอมพล ป.พิบูลสงคราม ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 และได้รับแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ หลังการเลือกตั้งครั้งนั้น แต่ก็ทำหน้าที่ได้เพียง 6 เดือน ก็พ้นจากตำแหน่งเนื่องจากคณะทหารได้ทำการรัฐประหารยึดอำนาจ เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2500 โดยมีจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ผู้บัญชาการทหารบก เป็นหัวหน้าคณะรัฐประหาร แได้จัดให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป ธันวาคม พ.ศ. 2500 พลตรี เฉลิม ก็ได้ลงสมัครและได้รับเลือกตั้งเป็น ส.ส.ลพบุรี สมัยที่ 2 โดยไม่สังกัดพรรคการเมืองใด
หลังจากการเลือกตั้งปลายปี พ.ศ. 2500 พลตรี เฉลิม ได้จัดตั้งพรรคประชาราษฎร์ขึ้น และทำหน้าที่เป็นหัวหน้าพรรค โดยเป็นการรวมกลุ่มกันของอดีตสมาชิกพรรคเสรีมนังคศิลา เพื่อทำการเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลถนอม กิตติขจร ร่วมกับพรรคประชาธิปัตย์
พลตรี เฉลิม ได้มีส่วนริเริ่มในการก่อตั้งโรงเรียนหลายแห่ง เช่น โรงเรียนโคกกะเทียมวิทยาลัย ซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อรองรับการศึกษาของเยาวชนซึ่งเป็นบุตรหลานของทหารสังกัดศูนย์การทหารปืนใหญ่ และ กองบิน 2 ในช่วงที่พลตรี เฉลิม ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการศูนย์การทหารปืนใหญ่ โรงเรียนวัดพานิชธรรมิการาม และการฟื้นฟูโรงเรียนทีปังกรวิทยาพัฒน์ (วัดน้อยใน) ในพระราชูปถัมภ์ฯ (พ.ศ. 2497)
พลตรี เฉลิม ถึงแก่กรรมและมีงานพระราชทานเพลิงศพ ณ วัดโสมนัสราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2508
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2499 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
พ.ศ. 2498 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 2 ทวีติยาภรณ์ช้างเผือก (ท.ช.)
พ.ศ. 2498 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่ 3 (ภ.ป.ร.3)
ท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอด

ท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอด หรือ สนามบินแม่สอด (IATA: MAQ, ICAO: VTPM) ตั้งอยู่ที่ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยตั้งอยู่ห่างจากอำเภอแม่สอดประมาณ 3 กิโลเมตร และห่างจากอำเภอเมืองตากประมาณ 87 กิโลเมตร เป็นท่าอากาศยานในสังกัดกรมท่าอากาศยาน กระทรวงคมนาคม และได้ประกาศเป็นท่าอากาศยานศุลกากรเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2547 และเป็นท่าอากาศยานที่มีประวัติยาวนานตั้งแต่สมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 แต่ได้มีการสร้างอาคารผู้โดยสารหลังใหม่ มีพื้นที่ทั้งหมด 12,000 ตารางเมตร สามารถรองรับผู้โดยสารได้ 600 คนต่อชั่วโมงและขยายทางวิ่งเป็น 2,100 เมตรในปีพ.ศ. 2556-2563
ประวัติ > การบินในช่วงแรก

ท่าอากาศยานแม่สอดเดิมเป็นท่าอากาศยานเล็ก ๆ อยู่ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศไทย สร้างขึ้นมาหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ตั้งอยู่ที่ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ใช้ในกิจการทหารอยู่ในความดูแลของกองทัพอากาศ ต่อมามีการดำเนินการขนส่งพัสดุภัณฑ์ และผู้โดยสารในกิจการการบินพลเรือนขึ้น ซึ่งในระยะเริ่มแรกนั้นการดำเนินกิจการอยู่ในความรับผิดชอบของทหาร และใช้ท่าอากาศยานแม่สอดเป็นครั้งคราว
ในปี พ.ศ. 2473 กิจการการบินพลเรือนของประเทศได้แยกตัวออกจากกิจการบินทหาร โดยมีบริษัท เดินอากาศ จำกัด เป็นผู้ดำเนินการการขนส่งทางอากาศ โดยได้รับสัมปทานการขนส่งทางอากาศเมื่อ พฤษภาคม พ.ศ. 2475 ได้เปิดขยายดำเนินการขนส่งทางอากาศในทาง พิษณุโลก-อำเภอเมืองตาก-แม่สอด ขึ้น จนเมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 บริษัทฯ จึงได้งดบินและยุบเลิกกิจการเนื่องจากมีอุปสรรคบางประการ โดยเฉพาะเครื่องบินของบริษัทฯ ถูกเครื่องบินฝ่ายตรงข้ามยิงตก บริษัทฯ จึงงดทำการบินเมื่อ วันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2488 และยุบเลิกกิจการด้านการบินในปี พ.ศ. 2489
ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศญี่ปุ่น ได้ใช้สนามบินแห่งนี้เป็นหน่วยบินในการปฏิบัติการทางอากาศ โจมตีฝ่ายสัมพันธมิตรในประเทศพม่า ซึ่งในขณะนั้นพื้นผิวทางวิ่ง ยังเป็นดินลูกรัง ทางวิ่งเป็น 05 - 23 ขนาดประมาณ 30 x 1,100 เมตร บริเวณโดยรอบเป็นป่าโปร่งและหนองน้ำ ยังไม่มีเครื่องช่วยในการเดินอากาศใดๆ ทั้งสิ้น แต่เมื่อสงครามโลกครั้งที่สอง สงบลงในปี พ.ศ. 2489 กองทัพอากาศ ได้ริเริ่มดำเนินการบินขึ้นใหม่
ต่อมาในปี พ.ศ. 2503-2504 สำนักงานการบินพลเรือนได้เห็นความสำคัญในการขนส่งทางอากาศในขณะนั้น จึงได้ปรับปรุงสภาพท่าอากาศยานโดยทำการเสริมพื้นผิวบดอัดดินลูกรังให้แน่นและเรียบขึ้น และทำการสร้างอาคารท่าอากาศยานและหอบังคับการบิน โดยเป็นอาคารไม้สองชั้นครึ่ง สำหรับให้บริการควบคุมจราจรทางอากาศ สร้างสถานีเครื่องช่วยการเดินอากาศ และได้ทำการติดตั้งอุปกรณ์เครื่องช่วยการเดินอากาศ NDB (NONDIRECTIONAL BEACON) ขึ้นในปีต่อมา ซึงในช่วงเวลาดัวกล่าวนี้ บริษัทเดินอากาศไทยได้นำเครื่อง DC-3 หรือ DAKOTA มาใช้บริการรับ-ส่งผู้โดยสาร สินค้า และพัสดุภัณฑ์
ประวัติ > ช่วงพัฒนาท่าอากาศยาน

ในปี พ.ศ. 2506 สำนักงานการบินพลเรือน กรมการขนส่ง ได้รับการยกฐานะเป็นกรม ชื่อว่ากรมการบินพาณิชย์ ในระหว่างนี้ท่าอากาศยานแม่สอดก็ได้เปิดให้บริการเรื่อยมา จนกระทั่ง บริษัทเดินอากาศไทย ได้ทำการงดบินในปี พ.ศ. 2513 เพื่อให้กรมการบินพาณิชย์ดำเนินการพัฒนาปรับปรุงท่าอากาศยานแม่สอดอีกครั้งเพื่อให้เป็นมาตรฐาน คือการสร้างทางวิ่งใหม่ กำหนดทางวิ่ง 09 - 27 พื้นผิวลาดยางแอสฟัลส์ ขนาด 30x1500 เมตร สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2515 และสร้างหอควบคุมจราจรทางอากาศขึ้นใหม่แล้วเสร็จในปี  พ.ศ. 2517 แต่เมื่อสร้างเสร็จ บริษัท เดินอากาศไทย จำกัด ก็ยังไม่เปิดบินที่ท่าอากาศยานแม่สอดทันที คงเปิดบริการ ขึ้น-ลง เฉพาะเครื่องบินของทางราชการ ทั้งทางราชการ หน่วยบินตำรวจและเกษตร เท่านั้น
ในปี พ.ศ. 2526 บริษัทเดินอากาศไทย ได้ส่งเจ้าหน้าที่มาสำรวจข้อมูลที่จะเปิดบินใหม่ และกรมการบินพาณิชย์ ได้ส่งเจ้าหน้าที่มาสำรวจทางวิ่ง อาคารผู้โดยสาร และสิ่งอำนวยความสะดวกอื่นๆ โดยได้ซ่อมแซมปรับแต่งอาคารที่ทำการท่าอากาศยานอีกครั้งหนึ่ง แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2527 จากนั้นจึงได้เปิดเส้นทางบิน พิษณุโลก-อำเภอเมืองตาก–แม่สอด-เชียงใหม่ ในเดือนพฤศจิกายน 2528 กรมการบินพาณิชย์ได้ทำการซ่อมผิวทางวิ่ง ลานจอด ถนนต่างๆ ภายในท่าอากาศยาน แล้วเสร็จในเดือน กุมภาพันธ์ 2529
จากนั้นเดือน กรกฎาคม 2530 กรมการบินพาณิชย์ทำการขยายและต่อเติมอาคารที่ทำการท่าอากาศยาน ดำเนินการแล้วเสร็จในเดือน มิถุนายน 2531 ด้วยงบประมาณ 4,347,000 บาท โดยสร้างเป็นอาคารชั้นครึ่ง