การเคลื่อนที่แบบก้ามปู
ประวัติศาสตร์

การกล่าวถึงการโจมตีแบบก้ามปูครั้งแรกพบในรูปแบบที่เกี่ยวข้องกับปัทมวุหะหรือจักรวุหะ ในมหากาพย์อินเดียเรื่องมหาภารตะ
ซุนวู ในหนังสือ พิชัยสงครามซุนจื่อ (ซึ่งเชื่อว่าเขียนในศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสตกาล) ได้คาดเดาถึงการเคลื่อนไหวนี้ แต่แนะนำไม่ให้พยายามใช้เพราะกองทัพมีแนวโน้มที่จะล่าถอยก่อนที่การเคลื่อนไหวจะเสร็จสิ้น เขาให้เหตุผลว่าควรให้ศัตรูมีทางหนี หรืออย่างน้อยก็ทำให้ดูเหมือนมีทางหนี เพราะกองทัพที่ถูกล้อมจะสู้ด้วยความดุร้ายมากขึ้น แต่หากเห็นทางหนี ศัตรูจะเสียรูปขบวนและมีความเปราะบางต่อการถูกทำลายมากขึ้น
การเคลื่อนไหวนี้อาจถูกใช้ครั้งแรกในยุทธการที่มาราธอนในปี 490 ก่อนคริสตกาล นักประวัติศาสตร์เฮโรโดทัสได้บรรยายว่าแม่ทัพชาวเอเธนส์ มิลทิอาเดส ได้จัดวางทหาร 900 นายจากปลาเตียและทหาร 10,000 นายจากเอเธนส์ในรูปแบบตัว U โดยให้ทหารปีกทั้งสองข้างมีความลึกกว่าตรงกลาง ศัตรูของเขาซึ่งมีกำลังมากกว่าอย่างเห็นได้ชัด มิลทิอาเดสเลือกที่จะขยายแนวรบของชาวเปอร์เซียด้วยการทำให้กองกำลังตรงกลางของเขาบางลงในขณะที่เสริมความแข็งแกร่งให้กับปีกทั้งสองข้าง ในระหว่างการต่อสู้ แนวกลางที่อ่อนแอถอยออกมา ทำให้ปีกทั้งสองข้างสามารถบุกตีด้านหลังของชาวเปอร์เซียและขับไล่พวกเปอร์เซียที่แม้จะมีจำนวนมากกว่าแต่ก็มีอาวุธเบากว่าให้ถอยหนีไปด้วยความตื่นตระหนก
การเคลื่อนไหวนี้ถูกใช้โดยอเล็กซานเดอร์มหาราช ในยุทธการที่ไฮดาสเปสในปี 326 ก่อนคริสตกาล เขาเริ่มโจมตีปีกซ้ายของกองทัพอินเดีย และกษัตริย์อินเดีย ปอรุส ตอบโต้ด้วยการส่งทหารม้าทางด้านขวาไปสนับสนุน อเล็กซานเดอร์ได้จัดวางหน่วยทหารม้าสองหน่วยไว้ทางซ้ายของกองทัพที่ซ่อนตัวจากการมองเห็น ภายใต้การนำของโคนัสและดีมีตรีอัส หน่วยเหล่านี้จึงสามารถติดตามทหารม้าของปอรุสและดักพวกเขาไว้ในรูปแบบการโจมตีแบบก้ามปูคลาสสิก
ตัวอย่างที่มีชื่อเสียงของการใช้การโจมตีแบบก้ามปูคือในยุทธการที่คานาเอ ในปี 216 ก่อนคริสตกาล เมื่อฮันนิบาลใช้การเคลื่อนไหวนี้โจมตีชาวโรมัน นักประวัติศาสตร์การทหารกล่าวถึงเหตุการณ์นี้ว่าเป็นการใช้การโจมตีแบบก้ามปูที่ประสบความสำเร็จครั้งแรกซึ่งถูกบันทึกไว้อย่างละเอียดบันทึกโดยนักประวัติศาสตร์ชาวกรีก โพลิบิอุส การใช้ยุทธการนี้ยังถูกใช้โดย คอลิด อิบนุล วาลีด ใน ยุทธการที่วาลาจา ปี 633, โดย อัลป์ อาร์สลาน ใน ยุทธการที่มานซิเคิร์ต ปี 1071 (ภายใต้ชื่อ "ยุทธการพระจันทร์เสี้ยว") และโดย ซาลาดิน ใน ยุทธการที่ฮัตติน ปี 1187
เจงกิสข่าน ใช้รูปแบบพื้นฐานที่เรียกกันอย่างไม่เป็นทางการว่า "ยุทธการเขา" กองทัพม้าทั้งสองด้านล้อมศัตรูไว้ แต่โดยทั่วไปแล้วจะไม่เข้าร่วมกัน ทิ้งทางออกไว้ด้านหลังให้ศัตรู นี่เป็นกุญแจสู่ชัยชนะในยุทธการยุคแรกๆ ของเจงกิสกับชนเผ่ามองโกลอื่นๆ
ยุทธการนี้ถูกใช้ใน ยุทธการที่โมฮักส์ โดย สุไลมานมหาราช ในปี 1526 และโดย จอมพล คาร์ล กุสตาฟ เรนสคิออลด์ ใน ยุทธการที่ฟราวสตัดท์ ปี 1706
แม้ในยุคปืนใหญ่และปืนคาบศิลา ยุทธการนี้ก็ยังถูกใช้ในหลายวัฒนธรรมทางการทหาร การล้อมสองด้านถูกใช้โดยผู้พิชิตอิหร่าน นาดีร์ ชาห์ ใน ยุทธการที่เคอร์คุก (1733) ต่อต้านออตโตมาน กองทัพเติร์ก-เปอร์เซียที่อยู่ภายใต้การนำของนาดีร์ ล้อมออตโตมานทั้งสองด้านและล้อมศูนย์กลางของพวกเขาไว้แม้จะเสียเปรียบด้านจำนวนก็ตาม ในอีก ยุทธการที่คาร์ส (1745) นาดีร์ทำลายกองทัพออตโตมานและล้อมค่ายของพวกเขาไว้ หลังจากนั้นไม่นานกองทัพออตโตมานก็พังทลายลงจากแรงกดดันของการล้อม นอกจากนี้ ใน ยุทธการที่การ์นาล ปี 1739 นาดีร์ล่อให้กองทัพมุคัลที่มีจำนวนมากกว่าหกต่อหนึ่งเข้ามา และสามารถล้อมและทำลายส่วนสำคัญของกองทัพมุคัลในกับดักที่หมู่บ้าน คุนจปุระ
แดเนียล มอร์แกน ใช้ยุทธการนี้ใน ยุทธการที่คาวเพนส์ ปี 1781 ใน เซาท์แคโรไลนา กองทัพซูลู ใช้ยุทธการรูปแบบหนึ่งที่เรียกว่า ยุทธการ "เขาควาย"
ยุทธการนี้ถูกใช้ใน สงครามสายฟ้าแลบ ของกองทัพนาซีเยอรมัน ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง พัฒนากลายเป็นความซับซ้อนหลายด้าน ซึ่งรวมถึงการเคลื่อนไหวรวดเร็วของเกราะยนต์ การยิงปืนใหญ่ การทิ้งระเบิดของกองทัพอากาศ และการสื่อสารวิทยุที่มีประสิทธิภาพ มีเป้าหมายหลักเพื่อทำลายห่วงโซ่ การบังคับบัญชาและควบคุม ของศัตรู ทำลายขวัญกำลังใจของทหารศัตรู และตัดเส้นทางเสบียง ใน ยุทธการที่เคียฟ (1941) กองกำลังฝ่ายอักษะสามารถล้อมทหารจำนวนมากที่สุดในประวัติศาสตร์สงคราม ทหารโซเวียตกว่า 500,000 คนถูกจับเป็นเชลยภายในสิ้นสุดปฏิบัติการ