stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
นกกระตั้วขาว

| นกกระตั้วขาว |
| --- | --- |

ที่เมืองปารี ไดซา, ประเทศเบลเยียม
สถานะการอนุรักษ์
Invalid status (IUCN 3.1)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ 
อาณาจักร:: สัตว์ Animalia
ไฟลัม:: สัตว์มีแกนสันหลัง Chordata
ชั้น:: สัตว์ปีก Aves
อันดับ:: Psittaciformes Psittaciformes
วงศ์:: Cacatuidae Cacatuidae
สกุล:: Cacatua Cacatua
สกุลย่อย:: Cacatua Cacatua (subgenus) (มุลเลอร์, พี.แอล.เอส, 1776)
สปีชีส์:: Cacatua alba
ชื่อทวินาม
Cacatua alba (มุลเลอร์, พี.แอล.เอส, 1776)

นกกระตั้วขาว (อังกฤษ: White cockatoo, umbrella cockatoo; ชื่อวิทยาศาสตร์: Cacatua alba) หรือรู้จักกันในชื่อ นกกระตั้วร่ม เป็นนกกระตั้วขนาดกลางที่มีลำตัวสีขาวทั้งหมด ซึ่งเป็นนกประจำถิ่นของป่าฝนเขตร้อนบนเกาะต่าง ๆ ในประเทศอินโดนีเซีย เมื่อนกนี้ตกใจ มันจะยกพู่ขนบนหัวที่มีขนาดใหญ่และโดดเด่น ซึ่งมีรูปร่างเป็นครึ่งวงกลม (คล้ายกับร่ม จึงเป็นที่มาของชื่ออีกชื่อหนึ่ง) ปีกและหางของมันมีสีเหลืองอ่อนหรือสีมะนาวที่เห็นได้เมื่อมันบิน ลักษณะคล้ายกับนกกระตั้วขาวชนิดอื่น ๆ เช่น นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง นกกระตั้วใหญ่หงอนเหลือง และนกกระตั้วหงอนจำปา ซึ่งพู่ขนบนหัวจะมีสีเหลือง ส้ม หรือชมพู แทนที่จะเป็นสีขาว
ชื่อเรียก

นกกระตั้วขาวมีชื่อเรียก ในภาษาบูร์เมโซว่า ayab (รูปพหูพจน์: ayot) ของจังหวัดปาปัว ประเทศอินโดนีเซีย
อนุกรมวิธาน

นกกระตั้วสีขาวถูกอธิบายครั้งแรกในปี ค.ศ. 1776 โดยนักสัตววิทยาชาวเยอรมัน ฟิลิปป์ ลุดวิก สเตติอุส มึลเลอร์ ชื่อสปีชีส์ alba มาจากคำคุณศัพท์ภาษาละติน albus ที่แปลว่า "สีขาว" นกชนิดนี้จัดอยู่ในอนุกรมวิธานย่อย Cacatua ภายในสกุล Cacatua คำว่า "นกกระตั้วสีขาว" ยังถูกใช้เรียกรวมถึงสมาชิกในอนุกรมวิธานย่อย Cacatua สกุล Cacatua และกลุ่มที่ใหญ่กว่านั้นรวมถึง นกกระตั้วสีชมพู และ นกกระตั้วกาล่า
ลักษณะ

นกกระตั้วขาวมีความยาวประมาณ 46 ซม. (18 นิ้ว) และมีน้ำหนักประมาณ 400 กรัม (14 ออนซ์) สำหรับตัวเมียตัวเล็ก และมากถึง 800 กรัม (28 ออนซ์) สำหรับตัวผู้ขนาดใหญ่ โดยปกติแล้ว นกกระตั้วขาวตัวผู้จะมีหัวที่กว้างกว่าและจะงอยปากที่ใหญ่กว่าตัวเมีย นกชนิดนี้มีดวงตาสีดำหรือน้ำตาล และจะงอยปากสีเทาเข้ม เมื่อโตเต็มที่ ตัวเมียบางตัวอาจมีม่านตาสีแดงหรือน้ำตาล ในขณะที่ตัวผู้โตเต็มวัยจะมีม่านตาสีน้ำตาลเข้มหรือสีดำ
ขนของนกกระตั้วขาวส่วนใหญ่เป็นสีขาว อย่างไรก็ตาม ทั้งพื้นผิวบนและพื้นผิวล่างของขอบด้านในของขนปีกใหญ่มีสีเหลือง สีเหลืองบนด้านล่างของปีกจะเห็นได้ชัดเจนที่สุด เนื่องจากส่วนสีเหลืองของพื้นผิวบนของขนนั้นถูกปกคลุมด้วยขนสีขาวที่อยู่ติดกับตัวมากกว่าและอยู่ด้านบน ส่วนของขนหางใหญ่ที่ถูกขนหางอื่น ๆ ปกคลุม และบริเวณด้านในสุดของขนหงอนใหญ่ที่ถูกขนหงอนอื่น ๆ ปกคลุมก็เป็นสีเหลืองเช่นกัน ขนขาวสั้นๆ จะงอกขึ้นมาปกคลุมขาด้านบนอย่างแนบชิด ขนของนกชนิดนี้และชนิดอื่น ๆ จะสร้างผงคล้ายแป้งฝุ่นที่สามารถเกาะติดกับเสื้อผ้าได้ง่าย
เหมือนกับนกกระตั้วและนกแก้วชนิดอื่น ๆ นกกระตั้วขาวมีเท้าแบบนิ้วไขว้ (zygodactyl) โดยมีสองนิ้วหันไปข้างหน้าและอีกสองนิ้วหันไปข้างหลัง ซึ่งช่วยให้มันจับวัตถุด้วยเท้าข้างหนึ่งในขณะที่ยืนบนอีกข้างหนึ่งเพื่อใช้ในการหาอาหารและจัดการสิ่งของ
อายุขัยสูงสุดของนกกระตั้วขาวยังไม่ได้รับการบันทึกอย่างชัดเจน สวนสัตว์บางแห่งรายงานว่านกชนิดนี้มีชีวิตอยู่ได้ 40–60 ปีในสภาพการเลี้ยง และมีรายงานจากคำบอกเล่าว่าพวกมันสามารถมีชีวิตอยู่ได้นานกว่านั้น อายุขัยในธรรมชาติไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดแต่เชื่อว่าอาจจะสั้นกว่าในสภาพการเลี้ยงราว 10 ปี
การกระจายและที่อยู่อาศัย

นกกระตั้วขาว เป็นนกที่มีถิ่นกำเนิดในป่าฝนเขตร้อนต่ำบนเกาะมลายู ได้แก่ ฮัลมาเฮรา, บากัน,  เตร์นาเต (เกาะเตอร์นาเต), กาสิรุตะ, และมานดิโอลี (กลุ่มบากัน) ในจังหวัดมัลุกูเหนือ ประเทศอินโดนีเซีย บันทึกจาก โอบิ และ บิซา (กลุ่มโอบิ) ถือว่าเป็นการนำเข้ามา และมีประชากรที่ถูกนำเข้าในพื้นที่ที่ทำการเพาะพันธุ์ในไต้หวัน นกชนิดนี้พบในป่าที่ไม่ถูกทำลาย ป่าที่ถูกตัดไม้ และป่าที่เติบโตใหม่ที่ความสูงต่ำกว่า 900 เมตร นอกจากนี้ยังพบในป่าชายเลนและสวนปลูก เช่น สวนมะพร้าวและที่ดินการเกษตร ปัจจุบันยังคงพบได้ทั่วไปในท้องถิ่น: ในช่วงปี ค.ศ. 1991–1992 ประชากรถูกประเมินอยู่ที่ประมาณ 42,545–183,129 ตัว (แลมเบิร์ต 1993) แม้ว่านี่อาจจะเป็นการประเมินต่ำเพราะส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับการสำรวจจากบากัน และไม่ได้คำนึงถึงฮัลมาเฮราที่อาจจะมีประชากรนกชนิดนี้มากกว่า
การสังเกตในช่วงหลังแสดงให้เห็นว่ามีการลดลงอย่างรวดเร็วและคาดว่าจะเพิ่มขึ้นในอนาคต (เวทเตอร์ 2009) ข้อมูลจาก CITES แสดงให้เห็นถึงอัตราการเก็บเกี่ยวที่สำคัญสำหรับการค้าสัตว์เลี้ยงในช่วงต้นทศวรรษ 1990 การเก็บเกี่ยวประจำปีลดลงในแง่ที่แท้จริงและในสัดส่วนของประชากรที่เหลือในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่การค้ายังคงผิดกฎหมายและอาจถูกประเมินต่ำเกินไป (S. เมตซ์ ใน litt. 2013)
พฤติกรรม > การขยายพันธุ์

เหมือนกับนกแก้วทุกชนิด นกกระตั้วขาวทำการทำรังในโพรงของต้นไม้ใหญ่ ไข่ของมันมีสีขาวและโดยทั่วไปมีประมาณสองฟองในรัง ระยะเวลาฟักไข่ประมาณ 28 วัน โดยทั้งตัวเมียและตัวผู้จะฟักไข่ร่วมกัน ลูกนกที่ใหญ่กว่าจะมีความโดดเด่นเหนือกว่าลูกนกที่เล็กกว่าและจะได้รับอาหารมากกว่า ลูกนกจะออกจากรังประมาณ 84 วันหลังจากฟักออกมา และจะเป็นอิสระในช่วงอายุ 15–18 สัปดาห์
ลูกนกจะถึงวัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุ 3–4 ปี ในระหว่างการเกี้ยวพาราสี ตัวผู้จะทำการกระพือขน แผ่หาง และยืดปีกพร้อมกับยกพู่ขนขึ้น จากนั้นจะกระโดดไปมา ในตอนแรกตัวเมียจะไม่สนใจหรือล่าถอย แต่ถ้าตัวผู้สามารถทำให้ตัวเมียพอใจได้ ตัวเมียก็จะอนุญาตให้เขาเข้ามาใกล้ เมื่อเขาประสบความสำเร็จและได้รับการยอมรับ คู่ที่เป็นพันธะจะถูกพบเห็นกำลังขัดขนกันที่ศีรษะและเกาบริเวณหาง การกระทำเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกัน สุดท้าย ตัวผู้จะขึ้นไปอยู่บนตัวเมียและทำการผสมพันธุ์โดยการรวมของคลออคกา (cloacae) สำหรับคู่ที่ผูกพันกัน พิธีกรรมการผสมพันธุ์นี้จะใช้เวลาสั้นลง และตัวเมียอาจเข้าหาตัวผู้เอง เมื่อพวกเขาพร้อมที่จะทำรัง คู่ที่ผสมพันธุ์จะออกห่างจากกลุ่มและค้นหาหลุมทำรังที่เหมาะสม (มักอยู่ในต้นไม้)
พฤติกรรม > การให้อาหาร

ในป่า นกกระตั้วขาวจะกินเบอร์รี่ เมล็ด ถั่ว ผลไม้ และราก เมื่อทำรังพวกมันจะรวมแมลงและตัวอ่อนของแมลงเข้าด้วย ในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ นกแก้วร่มมักจะกินเมล็ด ถั่ว และผลไม้ต่าง ๆ เช่น มะละกอ ทุเรียน ลางสาด และเงาะ นอกจากนี้ พวกมันยังจะกินข้าวโพดที่ปลูกในทุ่ง ซึ่งทำให้เกิดความเสียหายเป็นอย่างมาก และถือเป็นศัตรูพืชของเกษตรกร (BirdLife International, 2001) นอกจากนี้ พวกมันยังกินแมลงขนาดใหญ่ เช่น จิ้งหรีด (order Orthoptera) และเลื้อยคลานขนาดเล็ก เช่น สกินค์ นกที่เลี้ยงในกรงมักจะได้รับอาหารผสมสำหรับนกแก้วที่ประกอบด้วยเมล็ด ถั่ว และผลไม้และผักแห้งต่าง ๆ นอกจากนี้นกกระตั้วขาวยังต้องได้รับผักสด ผลไม้ และกิ่งไม้ (พร้อมใบ) จำนวนมากเพื่อให้เคี้ยวเล่นและความบันเทิง
สถานภาพการอนุรักษ์

นกกระตั้วขาวถือเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ตามการจัดอันดับของ IUCN เนื่องจากจำนวนประชากรในธรรมชาติลดลงจากการถูกจับเพื่อการค้าในตลาดนกกรงและ การสูญเสียถิ่นที่อยู่ นกกระตั้วขาวจัดอยู่ใน ภาคผนวก II ของรายการ CITES ซึ่งให้การปกป้องโดยการจำกัดการส่งออกและนำเข้านกที่จับจากธรรมชาติ BirdLife International ระบุว่าโควต้าการจับที่ออกโดยรัฐบาลอินโดนีเซียเกินโควตาถึง 18 เท่าในบางพื้นที่ในปี ค.ศ. 1991 โดยมีนกกระตั้วขาวร่มที่ถูกจับจากธรรมชาติไม่น้อยกว่า 6,600 ตัว – แม้ว่าจำนวนที่ถูกจับจากธรรมชาติในปีหลังๆ จะลดลง ทั้งในแง่ตัวเลขและเมื่อเปรียบเทียบกับประชากรทั้งหมด RSPCA สนับสนุนการสำรวจโดย NGO ในอินโดนีเซียชื่อ ProFauna ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีการค้าขายระดับสูงของนกกระตั้วขาวที่จับจากธรรมชาติ โดยมีการจับนกมากกว่า 200 ตัวจากธรรมชาติในตอนเหนือของ ฮัลมาเฮรา ในปี ค.ศ. 2007 ประมาณ 40% ของนกแก้ว (นกกระตั้วขาว, นกลอรี ชนิดเสียงดัง, นกลอรีคอม่วง และ นกอีเล็กตัส) ที่จับได้ใน ฮัลมาเฮรา ถูกลักลอบส่งไปยัง ฟิลิปปินส์ ขณะที่ประมาณ 60% ถูกส่งไปยังตลาดในประเทศอินโดนีเซีย โดยเฉพาะผ่านตลาดนกใน สุราบายา และ จาการ์ตา
การค้าขายของนกที่ได้รับการคุ้มครองอย่างผิดกฎหมายเป็นการละเมิดพระราชบัญญัติหมายเลข 5 ปี ค.ศ. 1990 ของอินโดนีเซีย (กฎหมายว่าด้วยสัตว์ป่าเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ)
ประวัติ

นกกระตั้วขาวเป็นที่นิยมในประเทศจีน สมัยราชวงศ์ถัง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ส่งผลต่อการแสดงภาพ กวนอิม ที่มีนกกระตั้วขาวอยู่ในภาพด้วย นอกจากนี้ การทำสนธิสัญญาครั้งที่สี่ระหว่าง จักรพรรดิ์ฟรีดริชที่ 2 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ กับสุลต่านแห่งกรุงบาบิโลนในปี ค.ศ. 1229 ก็ใช้การมอบนกกระตั้วขาวเป็นของขวัญด้วยเช่นกัน
แกลเลอรี

แสดงถึงหงอนที่ยกขึ้น โดยแสดงรูปร่างแบบครึ่งวงกลมของขนหงอน
ลูกเจี๊ยบนกกระตั้วขาว (เลี้ยงด้วยมือ)
นกกระตั้วขาว - อายุ 3 สัปดาห์ - ดวงตาเริ่มเปิด มีฟันไข่อยู่ในปาก มีท้องที่เต็มหลังจากถูกให้อาหารด้วยมือ
Cacatua alba - MHNT
อ่านเพิ่ม

Handbook of the Birds of the World – Volume 4 ("Cacatuidae"): Sandgrouse to Cuckoos. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J. Lynx Edicions. ISBN 84-87334-22-9.
แหล่งข้อมูลอื่น

The Indonesian parrot Project:  conservation of cockatoos and other Indonesian parrots
BirdLife Species Factsheet
MyToos information for people buying a cockatoo
ProFauna an organization for the protection of animals in Indonesia
| --- | --- |
การแยกแยะหน่วยอนุกรมวิธาน:  Wikidata: Q463135  Wikispecies: Cacatua alba  ADW: Cacatua_alba  Avibase: AF71785DBD986BDB  BirdLife: 22684789  BOLD: 113957  eBird: whicoc1  GBIF: 2479870  iNaturalist: 117191  IRMNG: 10716639  ITIS: 554842  IUCN: 22684789  NCBI: 141836  Species+: 8068  Xeno-canto: Cacatua-alba
เบสบอลทีมชาติเกาหลีใต้

| --- | --- |

ประเทศ:  เกาหลีใต้
สหพันธ์: Korea Baseball Association
สมาพันธ์: Baseball Federation of Asia
ผู้จัดการ:  Sun Dong-yol (2017–present)
เวิลด์เบสบอลคลาสสิก
จำนวนครั้งที่แข่ง: 3 (ครั้งแรกในปี 2006)
ผลการแข่งที่ดีที่สุด:  อันดับ 2 (1 สมัย, ในปี 2009)
กีฬาโอลิมปิก
จำนวนครั้งที่แข่ง: 3 (ครั้งแรกในปี 1996)
ผลการแข่งที่ดีที่สุด:  อันดับ 1 (1 สมัย, ในปี 2008)
เวิลด์คัพ
จำนวนครั้งที่แข่ง: 14 (ครั้งแรกในปี 1976)
ผลการแข่งที่ดีที่สุด:  อันดับ 1 (1 สมัย, ในปี 1982)
อินเตอร์คอนติเนนทอลคัพ
จำนวนครั้งที่แข่ง: 14 (ครั้งแรกในปี 1975)
ผลการแข่งที่ดีที่สุด:  อันดับ 1 (1 สมัย, ในปี 1977)
เอเชียนเกมส์
จำนวนครั้งที่แข่ง: 7 (ครั้งแรกในปี 1994)
ผลการแข่งที่ดีที่สุด:  อันดับ 1 (5 สมัย, ล่าสุดในปี 2018)
ชิงแชมป์เอเชีย
จำนวนครั้งที่แข่ง: 27 (ครั้งแรกในปี 1954)
ผลการแข่งที่ดีที่สุด:  อันดับ 1 (7 สมัย, ล่าสุดในปี 2015)
เบสบอลทีมชาติเกาหลีใต้ เป็นทีมเบสบอลระดับทีมชาติของประเทศเกาหลีใต้ เป็นตัวแทนของประเทศเกาหลีใต้ในการแข่งขันเบสบอลระดับนานาชาติเช่น เวิลด์เบสบอลคลาสสิก และ เบสบอลชิงแชมป์เอเชีย เป็นต้น
ผลการแข่งขันระดับนานาชาติ > โอลิมปิกฤดูร้อน

1 2  No medals awarded; tournament was a demonstration sport only
↑  Totals only include years 1992 to 2008, during which baseball was an official medal sport.
ดูเพิ่ม

เคบีโอลีก
แหล่งข้อมูลอื่น

Korea Baseball Association (เกาหลี)
| ด ค กเบสบอลทีมชาติในทวีปเอเชีย |
| --- | --- |
 อัฟกานิสถาน  กัมพูชา  จีน  ฮ่องกง  อินเดีย  อินโดนีเซีย  อิหร่าน  อิรัก  ญี่ปุ่น  ลาว  เกาหลีเหนือ  เกาหลีใต้  มาเลเซีย  มองโกเลีย  พม่า  เนปาล  ปากีสถาน  ปาเลสไตน์  ฟิลิปปินส์  สิงคโปร์  ศรีลังกา  ไต้หวัน1  ไทย  อุซเบกิสถาน  เวียดนาม   1มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า 'สาธารณรัฐจีน'; แข่งขันในชื่อ 'จีนไทเป'
โรงพยาบาลบ้านหมี่

| โรงพยาบาลบ้านหมี่ |
| --- | --- |
Banmi Hospital
ประเภท: โรงพยาบาลทั่วไป
ที่ตั้ง: 139 โรงพยาบาลบ้านหมี่ ถนนประชาอุทิศ ตำบลโพนทอง อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี 15110
ข้อมูลทั่วไป
ก่อตั้ง: พ.ศ. 2502
สังกัด: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลพบุรี กระทรวงสาธารณสุข
ผู้อำนวยการ: นายแพทย์จรัญ   บุญฤทธิการ
จำนวนเตียง: 258 เตียง
เว็บไซต์: โรงพยาบาลบ้านหมี่
โรงพยาบาลบ้านหมี่ เป็นโรงพยาบาลทั่วไป สังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลพบุรี กระทรวงสาธารณสุข ตั้งอยู่ใน ตำบลโพนทอง อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2502 โดยคหบดีชาวบ้านหมี่ ถือเป็นโรงพยาบาลชุมชนขนาดใหญ่ขนาด 258 เตียง
เกี่ยวกับโรงพยาบาล

โรงพยาบาลบ้านหมี่ เป็นโรงพยาบาลขนาด 258 เตียง มีแพทย์ 26 คน ทันตแพทย์ 5 คน พยาบาล 230 คน เภสัชกร 8 คน และมีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจำนวน 49 คน จำนวนผู้ป่วยของโรงพยาบาลรัฐ ในจังหวัดลพบุรี ปี 2552 มีผู้ป่วยนอก จำนวน 227,218 คน และมีผู้ป่วยในจำนวน 24,257 คน
เกี่ยวกับโรงพยาบาล > ประวัติ

โรงพยาบาลบ้านหมี่ ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2502 โดยความตั้งใจของ คุณสุวรรณ และ คุณบุญมา สูงตรง คหบดีชาวบ้านหมี่ ได้มอบที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้าง เพื่อให้ทางราชการเปิดเป็นโรงพยาบาล และได้รับบริจาคเงินจากชาวตำบลบ้านหมี่ เรื่อยมาจนขยายเป็นโรงพยาบาลขนาดใหญ่
โรงพยาบาลบ้านหมี่ ได้รับพระกรุณา สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิด อาคารสิรินธร นำความปลื้มปิติต่อเหล่าบุคลากร และ ชาวชุมชนบ้านหมี่เสมอมา
ดูเพิ่ม

เว็บไซต์ โรงพยาบาลบ้านหมี่ เก็บถาวร 2014-01-17 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
เลอสม สถาปิตานนท์

| ศาสตราจารย์กิตติคุณ เลอสม สถาปิตานนท์ ม> ว.ม., ป.ช. |
| --- | --- |

เกิด: 16 มีนาคม พ.ศ. 2492 (75 ปี)  ไทย
สัญชาติ: ไทย
ศิษย์เก่า: มหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ เออร์แบนา-แชมเปญจน์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ผลงานสำคัญ: อาคารมหาจักรีสิรินธร อาคารจามจุรี 5 อาคารจามจุรี 4 อาคารวิทยกิตติ์
 
ศาสตราจารย์กิตติคุณ เลอสม สถาปิตานนท์ (เกิด 16 มีนาคม  พ.ศ. 2492)  (นามสกุลเดิม อุรัสยะนันทน์) เป็นสถาปนิกชาวไทย ที่ปรึกษาอธิการบดี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อดีตคณบดี และอาจารย์ประจำ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ประวัติและครอบครัว

ศาสตราจารย์เลอสม เกิดและเติบโต ในครอบครัวสถาปนิกอย่างแท้จริง ทั้งบิดาและมารดาล้วนเป็นสถาปนิกที่มีชื่อเสียง อีกทั้งเป็นภรรยาของคุณนิธิ สถาปิตานนท์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะสถาปัตยกรรม[ลิงก์เสีย] และสถาปนิกผู้ก่อตั้งบริษัทสถาปนิก 49 (A49)
ศาสตราจารย์เลอสม สถาปิตานนท์ เป็นบุตรีของ รองศาสตราจารย์เลิศ อุรัสยะนันทน์ สถาปนิก (ผู้ร่วมออกแบบศาลาพระเกี้ยว ร่วมกับ หม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ) และรองศาสตราจารย์สมถวิล อุรัสยะนันทน์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ออกแบบอุตสาหกรรม ปี 2549)[ลิงก์เสีย] และเป็นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งภาควิชาการออกแบบอุตสาหกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ศาสตราจารย์เลอสม สำเร็จการศึกษาสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต  สาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ ด้วยเกียรตินิยมอันดับ 2 จาก คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  ในปี พ.ศ. 2514 จากนั้นได้ศึกษาต่อใน มหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ เออร์แบนา-แชมเปญจน์ University of Illinois, USA.(พ.ศ. 2516-2517) ได้รับปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต (M. Arch)  และได้สมรสกับคุณ นิธิ สถาปิตานนท์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะสถาปัตยกรรม ผู้ก่อตั้งบริษัทสถาปนิก (A49) มีบุตรชาย 1 คน คือ คุณนิธิศ สถาปิตานนท์ ซึ่งเป็นสถาปนิกเช่นเดียวกัน
รับราชการ

เข้ารับราชการเป็นอาจารย์ประจำภาควิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งแต่วันที่ 15 มิถุนายน  พ.ศ 2524 ปีการศึกษา 2524 และสอนต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน โดยเป็นอาจารย์ผู้มีความรู้ความสามารถ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. 2552-2557 และเป็นอาจารย์พิเศษภาควิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งแต่ พ.ศ. 2557-ปัจจุบัน และได้รับการแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์กิตติคุณ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2563
รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระหว่างปี พ.ศ. 2535-2539 และได้รับตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2 สมัย ในระหว่างปี พ.ศ. 2539-2547 หลังจากนั้นได้รับตำแหน่งเป็นคณบดี คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในปี พ.ศ. 2547-2551
ในปี พ.ศ. 2551-2555 ดำรงตำแหน่ง รองอธิการบดี ฝ่ายบริหารระบบกายภาพ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ เป็นที่ปรึกษาอธิการบดี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2555-ปัจจุบัน
ในด้านงานบริหาร ศาสตราจารย์เลอสม สถาปิตานนท์ ทำราชการด้วยความรักอย่างเต็มใจ เต็มกำลัง เพื่อให้งานต่าง ๆ มีประสิทธิภาพ มุ่งสร้างบุคลากรรุ่นใหม่พร้อมไปด้วย เพื่อให้มีโอกาสพัฒนาตน ให้ได้มีโอกาสรับผิดชอบ และมีประสบการณ์ในการร่วมกันทำงานในด้านต่าง ๆ ให้สำเร็จลุล่วงไปได้อย่างสมบูรณ์ ดีงาม สามารถทยอยขึ้นทดแทนบุคลากรรุ่นที่จะเกษียณอายุราชการ ต่อไป
การสอน และตำแหน่งทางวิชาการ

การทำงานหลัก เป็น อาจารย์ประจำภาควิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาอย่างยาวนาน เป็นอาจารย์ที่นิสิตชั้นปี 1 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ในเกือบทุกภาควิชา ต้องได้ร่ำเรียนกับ "อาจารย์เลอสม" ทุกคน ในฐานะที่เป็น “ครู” ผู้สอนศิษย์ ด้วยคุรุอุตสาหะ เมตตากรุณา และมี ฉันทะ ในการสอนโดยเฉพาะท่านได้เน้นการสอนนิสิตชั้นปีที่ 1 และ ปีที่ 2 ให้ได้รับความรู้เบื้องต้นทางด้านการออกแบบอันเป็นรากฐานในการประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรมอย่างมีคุณภาพ ดังเช่น วิชา หลักการออกแบบงานสถาปัตยกรรม (PRINCIPLES OF ARCHITECTURAL DESIGN) สำหรับนิสิตชั้นปีที่ 1 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์, วิชา เกณฑ์และแนวความคิดในการออกแบบสถาปัตยกรรม 1 ARCHITECTURAL DESIGN CRITERIA & CONCEPTS I สำหรับนิสิตชั้นปีที่ 2 คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์, และ วิชา การออกแบบเบื้องต้น (INTRODUCTION TO DESIGN) ซึ่งเป็นวิชาเลือก (การศึกษาทั่วไป กลุ่มวิชามนุษยศาสตร์) สำหรับนิสิตนอกคณะ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย การเป็นอาจารย์ที่ปรึกษา และวิพากษ์ผลงานวิทยานิพนธ์ ระดับปริญญาตรี และปริญญาโท รวมทั้งการรับเชิญไปสอนวิชาเหล่านี้แก่นิสิตนักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ในมหาวิทยาลัยอื่นๆ เช่น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (วิทยาเขตตรัง) และมหาวิทยาลัยวิลัยลักษณ์
ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งทางวิชาการเป็น ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ในสาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2528  ตำแหน่ง รองศาสตราจารย์ ในสาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2532 ตำแหน่ง ศาสตราจารย์ ในสาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2552 และได้รับยกย่องเป็น ศาสตราจารย์กิตติคุณ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ในการแต่งตั้งศาสตราจารย์กิตติคุณ ประจำปีการศึกษา 2562 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2563
ในปี พ.ศ. 2558 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้มอบปริญญา "ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์” ประจำปีการศึกษา 2557 ศาสตราจารย์เลอสม สถาปิตานนท์ และในปี พ.ศ. 2564 ได้รับปริญญา “สถาปัตยกรรมศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์” ประจำปีการศึกษา 2563 จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เเละในปี 2565 ศาสตราจารย์ เลอสม สถาปิตานนท์ ได้รับแต่งตั้งเป็น ศาสตราจารย์กิตติคุณ ประจำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ผลงานทางวิชาชีพ

ในด้านวิชาชีพสถาปัตยกรรม ศาสตราจารย์เลอสม ยังเป็นผู้ร่วมออกแบบอาคารในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หลายหลัง เช่น เป็นสถาปนิกหัวหน้ากลุ่มโครงการออกแบบก่อสร้าง อาคารมหาจักรีสิรินธร (คณะอักษรศาสตร์) (2550-2552), อาคารจามจุรี 5 (อาคารสำนักงานมหาวิทยาลัย) (2541-2542), อาคารวิทยกิตต์ ในบริเวณพื้นที่สยามแสควร์ (2536-2538), อาคารอนุสาสน์ยันตรกรรม (อาคารวิศวกรรมศาสตร์ 5) คณะวิศวกรรมศาสตร์ (2535), และ สถาปนิกร่วมออกแบบ อาคารวิทยนิเวศน์ (2534-2535) และ อาคารจามจุรี 4 (2530-2532) ฯลฯ โดยได้ร่วมพัฒนา สร้างสรรค์ ผลงานออกแบบส่วนใหญ่ ร่วมกับ รองศาสตราจารย์ทิพย์สุดา ปทุมานนท์ เป็นระยะเวลายาวนาน
ผลงานทางวิชาการ (หนังสือ)

ศาสตราจารย์กิตติคุณ เลอสม สถาปิตานนท์ ได้เขียนหนังสือตำราด้านการออกแบบสถาปัตยกรรม โดยเน้นการปลูกฝังพื้นฐานการออกแบบ สำหรับนิสิตนักศึกษา และผู้สนใจ ไว้หลายเล่ม ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 เป็นต้นมา และได้ปรับปรุงเนื้อหาสาระเพิ่มเติม ในการจัดพิมพ์หนังสือครั้งใหม่มาอย่างต่อเนื่อง ผลงานหนังสือตำรา ได้แก่ บ้าน: การออกแบบสถาปัตยกรรมขั้นพื้นฐาน (พิมพ์ครั้งที่ 8 พ.ศ. 2558, พิมพ์ครั้งแรก 2534) การออกแบบคืออะไร?: What Is Design? (พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2549, พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2537) เทคนิคในการออกแบบ: Design Technique (พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2540, พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2539) การออกแบบเบื้องต้น: Introduction to Design (พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2547, พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2540) องค์ประกอบ: สถาปัตยกรรมพื้นฐาน (พิมพ์ครั้งที่ 5 พ.ศ. 2555, พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2543) และ มิติสถาปัตยกรรม  (พิมพ์ครั้งที่ 5 พ.ศ. 2562, พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2551) นอกจากนี้ได้ร่วมเขียนหนังสือ บ้านของเรา บ้านสถาปนิก: Our House, Architects’ House (พ.ศ. 2549) ร่วมกับ นิธิ สถาปิตานนท์ เลอสม สถาปิตานนท์ และ นิธิศ สถาปิตานนท์ และเป็นประธานคณะทำงานจัดทำหนังสือ “คู่มือป้องกัน-ระงับ-รับมือ อัคคีภัย” จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (พ.ศ. 2553) และ “มาตรฐานออกแบบอาคารและสถานที่” สำนักบริหารระบบกายภาพ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (พ.ศ. 2554) เป็นต้น
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2548 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)
พ.ศ. 2543 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
พ.ศ. 2546 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
ถวัลย์ ดัชนี

| ถวัลย์ ดัชนี จ> ภ. |
| --- | --- |
ถวัลย์ ป. พ.ศ. 2506-2512
เกิด: 27 กันยายน พ.ศ. 2482 อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย ประเทศไทย
เสียชีวิต: 3 กันยายน พ.ศ. 2557 (74 ปี) โรงพยาบาลรามคำแหง กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
การศึกษา: โรงเรียนพะเยาพิทยาคม โรงเรียนสามัคคีวิทยาคม โรงเรียนเพาะช่าง
ศิษย์เก่า: มหาวิทยาลัยศิลปากร ราชวิทยาลัยศิลปแห่งชาติ อัมสเตอร์ดัม
มีชื่อเสียงจาก:  ศิลปิน  สถาปนิก  นักแกะสลัก 
ผลงานเด่น: บ้านดำ
คู่สมรส: มากาเร็ต ฟันเดอร์ฮุค
บุตร: ดอยธิเบศร์ ดัชนี
รางวัล: ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตกรรม) พ.ศ. 2544
ถวัลย์ ดัชนี (27 กันยายน พ.ศ. 2482 – 3 กันยายน พ.ศ. 2557) เป็นจิตรกร ช่างเขียนรูป ชาวจังหวัดเชียงราย ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) พ.ศ. 2544 เกิดที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
ชีวิตวัยเยาว์และการศึกษา

พ.ศ. 2485 – 2491 ศึกษาระดับประถมที่โรงเรียนเชียงรายวิทยาคม จังหวัดเชียงราย
พ.ศ. 2492 – 2498 ศึกษาระดับมัธยมที่โรงเรียนสามัคคีวิทยาคม จังหวัดเชียงราย
พ.ศ. 2498 – 2500 ศึกษาระดับครูประถมการช่าง (ปปช.) จากโรงเรียนเพาะช่าง
พ.ศ. 2500 – 2505 ศึกษาปริญญาตรีศิลปบัณฑิต (เกียรตินิยม) จากคณะจิตรกรรมประติมากรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร
พ.ศ. 2506 – 2512 ศึกษาระดับปริญญาโท ทางด้านจิตรกรรมฝาผนัง อนุสาวรีย์ ผังเมือง และปริญญาเอก สาขาอภิปรัชญาและสุนทรียศาสตร์ ที่ราชวิทยาลัยศิลปแห่งชาติ อัมสเตอร์ดัม เนเธอร์แลนด์ (Rijksakademie van Beeldende Kunsten)
ถวัลย์ ดัชนี ศึกษาชั้นมูลและระดับประถมที่โรงเรียนเชียงรายวิทยาคม ต่อมาบิดาย้ายมาปฏิบัติงานสรรพสามิตที่อำเภอเมืองพะเยา จึงเรียนต่อชั้นประถมที่โรงเรียนบุญนิธิซึ่งตั้งอยู่ริมชายกว๊านพะเยา และชั้นมัธยมต้นที่โรงเรียนพะเยาพิทยาคม เมื่อบิดาย้ายกลับเชียงรายจึงเข้าเรียนจนจบชั้นชั้นมัธยมปลายที่โรงเรียนสามัคคีวิทยาคมจนจบชั้นมัธยมปีที่ 6 ของสมัยนั้น
ถวัลย์มีแววด้านการวาดรูปมาตั้งแต่ชั้นมูลและชั้นประถม สามารถวาดตัวละครรามเกียรติ์ได้เกือบทุกตัว นอกจากจะมีความจำเป็นเลิศสามารถจำชื่อเพื่อนร่วมชั้นได้ทุกชั้นปีทั้งที่เชียงรายและพะเยาแล้ว เมื่อถวัลย์มีอายุ 8–9 ขวบก็มีความคิดแผลง ๆ จำเรื่องนายมั่นนายคงจากละครวิทยุปลุกใจยุคปลายและหลังสงคราม เที่ยวชักชวนเพื่อนกรีดเลือดสาบานไปอยู่ดงพญาเย็นด้วยกันเมื่อโตขึ้น เป็นต้น
เมื่อจบชั้นมัธยม 6 ที่เชียงราย ถวัลย์ก็ได้รับทุนมาเรียนต่อที่ โรงเรียนเพาะช่าง และได้เป็นนักเรียนดีเด่น ด้วยฝีมือการวาดรูปที่แม่นยำ เฉียบคม ฉับไว จึงเป็นหนึ่งในนักเรียนเพาะช่างดีเด่นด้านจิตรกรรม ที่ผลงานได้รับการคัดเลือกไปแสดงในหอศิลป์แห่งชาติ นครโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น หลังจากนั้น ถวัลย์ ดัชนี จึงเข้าศึกษาต่อที่คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และได้เป็น "ศิษย์รุ่นท้าย ๆ ของศาสตราจารย์ ศิลป พีระศรี"
ตอนเรียนอยู่ที่ศิลปากรในชั้นปีที่ 1 ถวัลย์ ดัชนี ทำคะแนนการวาดรูปได้ถึง 200+ แต่เมื่อขึ้นปี 2 กลับทำได้แค่ 15 คะแนน เพราะเหตุผลที่ศาสตราจารย์ ศิลป พีระศรี ให้ไว้ว่า ปลาของนายไม่มีกลิ่นคาว นกของนายแหวกว่ายไปในอากาศไม่ได้ ม้าของนายไม่สามารถที่จะควบหรือวิ่งทะยานออกไปได้ นายเป็นเพียงแค่นักลอกรูป มันไม่ใช่งานศิลปะ
การค้นหาและการพบตัวเอง

คำวิจารณ์ของศาสตราจารย์ ศิลป พีระศรี ดังกล่าวนี้ทำให้ถวัลย์ ดัชนี เปลี่ยนแปลงการทำงานทุกอย่างใหม่หมด เมื่อคิดและดำรงอยู่ในวิถีทางแห่งศิลปะได้แล้ว เขาจึงได้รับการสนับสนุนจากศาสตราจารย์ ศิลป พีระศรี ให้สอบชิงทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศเนเธอร์แลนด์ ด้านสาขาจิตรกรรมฝาผนัง อนุสาวรีย์ ผังเมือง และในระดับปริญญาเอก สาขาอภิปรัชญา และสุนทรียศาสตร์ ที่ราชวิทยาลัยศิลปะอัมสเตอร์ดัม ที่แห่งนี้เองที่ถวัลย์ได้เรียนร่วมชั้นเดียวกันกับนักเรียนต่างชาติ ซึ่งในเวลาต่อมาได้มีศิลปินแห่งชาติเกิดขึ้น 3 คนจากสถาบันแห่งนี้ นั่นคือ ศิลปินแห่งชาติของอินโดนีเซีย ด้านการแกะสลัก, ศิลปินแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา ชาวสวิตเซอร์แลนด์ นามว่า Giger (กีเกอร์) ซึ่งเป็นศิลปินที่วาดรูปออกแนวอวกาศและเป็นผู้ออกแบบเอเลี่ยน และศิลปินแห่งชาติของไทย ถวัลย์ ดัชนี
เมื่อกลับมาถึงประเทศไทย เหตุการณ์ไม่คาดฝันก็เกิดขึ้น รูปเขียนขนาดใหญ่ของเขาหลายรูปถูกนักเรียนกรีดทำลาย ด้วยเหตุที่ว่างานของเขานั้นดูหมิ่นพระพุทธศาสนา ทำให้ถวัลย์ ดัชนี เลิกแสดงผลงานในประเทศไทยไปนานหลายปี กว่าคนไทยจะยอมรับได้ เขาก็ต้องเดินตากแดดตากฝนนานอยู่ถึงสามสิบกว่าปี ในปัจจุบันผลงานของเขาได้รับการยอมรับ และได้รับการยกย่องชื่นชมว่าเป็นงานศิลปะชั้นเลิศ อีกทั้งเป็นที่นิยมในหมู่นักสะสมงานศิลปะทั่วไปอีกด้วย
ถวัลย์ ดัชนี ได้ฝากศิลปะไทยจิตวิญญาณตะวันออกของเขา ไว้ในหลาย ๆ ที่ในโลก "ผลงานบางส่วนถูกเขียนขึ้นในปราสาทที่มีถึง 500 ห้อง ในประเทศเยอรมนี ซึ่งมีชื่อว่าปราสาทกอททอฟ (Gottorf Castle) " ซึ่งเป็นที่น่าเสียดายที่ปราสาทนี้ไม่เปิดให้เข้าชมแล้ว เพราะอากาศที่หนาวเย็นจะทำให้มีหยดน้ำมาเกาะบนกำแพง ทำให้ภาพเสียหาย แต่รายการโทรทัศน์ที่ได้เข้าไปถ่ายทำเป็นรายการสุดท้ายนั่นคือ รายการชีพจรลงเท้า
ยามว่างจากการเขียนรูป ถวัลย์ ดัชนี จะเดินไปในป่าเพื่อหาเขากวางที่ผลัดแล้วมาเก็บไว้ เพื่อเป็นเครื่องลับจินตนาการให้เฉียบคมอยู่ตลอดเวลา
รางวัลที่เคยได้รับ

พ.ศ. 2503 รางวัลที่ 2 การประกวดศิลปกรรม ณ วังสวนผักกาด
พ.ศ. 2505 รางวัลที่ 1 การประกวดศิลปกรรม จัดโดย องค์การส่งเสริมการท่องเที่ยวกรุงเทพ
พ.ศ. 2528 ได้รับรางวัลเกียรติยศเหรียญทองจากสมาคมสถาปนิกสยาม ในฐานะจิตรกรผู้สร้างสรรค์ศิลปะร่วมสมัย
พ.ศ. 2540 ได้รับเลือกจากองค์การสหประชาชาติ ให้เป็นผู้แทนวัฒนธรรมทางศิลปะภาคตะวันออกไปแสดงผลงานที่ นิวยอร์ก ปารีส โรม ลิสบอน แคนเบอร่า และโตเกียว ตามลำดับ
พ.ศ. 2544 ได้รับคัดเลือกจากคณะกรรมการรางวัลฟูกูโอกะสาขาศิลปะและวัฒนธรรมให้รับรางวัล Arts and Culture Prize