stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
จังหวัดเชียงรายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป มีนาคม พ.ศ. 2535

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงราย มีนาคม พ.ศ. 2535 เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป มีนาคม พ.ศ. 2535 กำหนดให้มีขึ้นในวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2535 โดยแบ่งเขตการเลือกตั้งออกเป็น 3 เขตเลือกตั้ง มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ 7 คน จำนวนที่นั่งเท่าเดิมจากการเลือกตั้งครั้งก่อนเมื่อ พ.ศ. 2531 แต่ละเขตเลือกตั้งจะมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เขตละ 3 คน (สำหรับเขตเลือกตั้งที่ 1) และ 2 คน (สำหรับเขตเลือกตั้งที่ 2 และ 3)
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต

| --- | --- |
สัญลักษณ์และความหมาย
*: ส.ส.ระบบเขตเลือกตั้งที่ได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา
**: ส.ส.ระบบบัญชีรายชื่อที่ได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา
†: ผู้สมัครที่ถูกตัดสิทธิ์
✔: ผู้สมัครที่เคยดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาแล้ว
( ): หมายเลขประจำตัวของผู้สมัคร
ตัวหนา: ผู้สมัครที่ชนะการเลือกตั้ง
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต > เขตเลือกตั้งที่ 1

เขตการเลือกตั้งที่ 1 ประกอบด้วยอำเภอเมืองเชียงราย, อำเภอแม่จัน, อำเภอแม่สาย และอำเภอเชียงแสน
| ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดเชียงราย> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดเชียงราย> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดเชียงราย> ผู้สมัคร | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดเชียงราย> คะแนนเสียง | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดเชียงราย> % | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 1 จังหวัดเชียงราย> ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ชาติไทย  | จ่าสิบเอก ทรงธรรม ปัญญาดี (20)* | 84,709 |  |  |
|  | สามัคคีธรรม   | มงคล จงสุทธนามณี (1)* | 81,787 |  |  |
|  | สามัคคีธรรม   | สัมพันธ์ เลิศนุวัฒน์ (2)✔ | 71,030 |  |  |
|  | ชาติไทย  | วิชัย เทพวัลย์ (21) | 63,735 |  |  |
|  | กิจสังคม  | วิจิตร ยอดสุวรรณ (10)✔ | 41,701 |  |  |
|  | กิจสังคม  | วีระพล มุตตามระ (11)* | 32,588 |  |  |
|  | กิจสังคม  | วัลลภ สุประดิษฐกุล (12) | 27,582 |  |  |
|  | ความหวังใหม่  | สัณฐาน สุริยคำ (16) | 14,193 |  |  |
|  | ความหวังใหม่  | บุญเลื่อน เกิดเพชร (17) | 13,584 |  |  |
|  | ความหวังใหม่  | อนันต์ เรืองสังข์ (18) | 6,521 |  |  |
|  | สามัคคีธรรม   | อดุลย์ ดวงศรี (3) | 5,086 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | สิบตรี เสน่ห์ ชำนาญกิจ (4) | 3,137 |  |  |
|  | ชาติไทย  | เพลิน จอมสว่าง (19) | 2,558 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | ตงศักดิ์ ศักดิ์ศรีอมร (5) | 2,490 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | อุทัย ใจแก้ว (6) | 2,379 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | ศรีมุล ฟองเขียว (13) | 1,546 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | พรมมินทร์ กันทะวงค์ (15) | 1,303 |  |  |
|  | เอกภาพ   | สันติ ประสมกล้า (9) | 1,158 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | พิชัย วิลัยวงค์ (14) | 1,155 |  |  |
|  | เอกภาพ   | นาค พิมพิลา (8) | 1,141 |  |  |
|  | เอกภาพ   | ประพันธ์ วรวะลัย (7) | 954 |  |  |
| บัตรดี | บัตรดี | บัตรดี |  |  | – |
| ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน |  |  | – |
| บัตรเสีย | บัตรเสีย | บัตรเสีย |  |  | – |
| ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง |  |  | – |
| ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง |  |  | — |
: ชาติไทย  รักษาที่นั่ง
: สามัคคีธรรม   ได้ที่นั่งจาก เอกภาพ  
: สามัคคีธรรม   ได้ที่นั่งจาก เอกภาพ
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต > เขตเลือกตั้งที่ 2

เขตการเลือกตั้งที่ 2 ประกอบด้วยอำเภอเชียงของ, อำเภอเทิง, อำเภอเวียงชัย, อำเภอพญาเม็งราย และกิ่งอำเภอเวียงแก่น
| ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดเชียงราย> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดเชียงราย> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดเชียงราย> ผู้สมัคร | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดเชียงราย> คะแนนเสียง | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดเชียงราย> % | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 2 จังหวัดเชียงราย> ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | สามัคคีธรรม   | ทวี พุทธจันทร์ (6) | 52,225 |  |  |
|  | กิจสังคม  | สำเร็จ ภูนิคม (11)✔ | 48,665 |  |  |
|  | สามัคคีธรรม   | สมบูรณ์ วันไชยธนวงศ์ (5)* | 39,610 |  |  |
|  | ชาติไทย  | ประทวน รมยานนท์ (1)* | 36,417 |  |  |
|  | ความหวังใหม่  | คำ ไชยวงค์ (13) | 10,329 |  |  |
|  | พลังธรรม  | เกษราพรรณ สมรัตน์ (15) | 9,615 |  |  |
|  | เอกภาพ   | เพิ่ม โสดาวัตร (7) | 6,831 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | บัวผัน แสงแก้ว (4) | 3,656 |  |  |
|  | ประชากรไทย  | วิชาญ ยลสุข (3) | 3,572 |  |  |
|  | พลังธรรม  | ใส ถนอมวงค์ (16) | 2,401 |  |  |
|  | ชาติไทย  | ถวัลย์ ความชอบ (2) | 1,987 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | อัมพวัน วิวรรณ (10) | 1,800 |  |  |
|  | เอกภาพ   | มีศักดิ์ บุปผา (8) | 1,079 |  |  |
|  | ความหวังใหม่  | ดนัย ชัยชนะ (14) | 1,039 |  |  |
|  | กิจสังคม  | สถิตย์ เรืองแสน (12) | 999 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | ธนาพล วิไลวงค์ (9) | 617 |  |  |
| บัตรดี | บัตรดี | บัตรดี |  |  | – |
| ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน |  |  | – |
| บัตรเสีย | บัตรเสีย | บัตรเสีย |  |  | – |
| ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง |  |  | – |
| ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง |  |  | — |
: สามัคคีธรรม   ได้ที่นั่งจาก เอกภาพ  
: กิจสังคม  ได้ที่นั่งจาก ชาติไทย
ผลการเลือกตั้งแบบแบ่งเขต > เขตเลือกตั้งที่ 3

เขตการเลือกตั้งที่ 3 ประกอบด้วยอำเภอแม่สรวย, อำเภอเวียงป่าเป้า, อำเภอพาน และอำเภอป่าแดด
| ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 3 จังหวัดเชียงราย> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 3 จังหวัดเชียงราย> พรรค | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 3 จังหวัดเชียงราย> ผู้สมัคร | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 3 จังหวัดเชียงราย> คะแนนเสียง | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 3 จังหวัดเชียงราย> % | ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เขต 3 จังหวัดเชียงราย> ± |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | สามัคคีธรรม   | วิสาร เตชะธีราวัฒน์ (2)* | 55,333 |  |  |
|  | สามัคคีธรรม   | ร้อยโท สมศาสตร์ รัตนสัค (1)✔ | 43,211 |  |  |
|  | กิจสังคม  | ถาวร ตรีรัตน์ณรงค์ (11)* | 39,589 |  |  |
|  | พลังธรรม  | สมาน แสนโยธา (3) | 26,226 |  |  |
|  | พลังธรรม  | ภานุพงศ์ พาณิชกระจ่าง (4) | 22,451 |  |  |
|  | กิจสังคม  | ประสิทธิ์ กอหลวง (12) | 21,177 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | อาทิตย์ วิลัยวงค์ (9)* | 5,674 |  |  |
|  | ประชาธิปัตย์   | นิคม นามเสถียร (5) | 4,066 |  |  |
|  | ราษฎร (พ.ศ. 2529)   | บัวผิน จันติยะ (10) | 1,610 |  |  |
|  | ประชาธิปัตย์   | สถิตย์ ทะเรือน (6) | 911 |  |  |
|  | เอกภาพ   | จำรัส ใจเถิง (8) | 413 |  |  |
|  | เอกภาพ   | วรดิษฐ ประยงค์ย้อย (7) | 385 |  |  |
| บัตรดี | บัตรดี | บัตรดี |  |  | – |
| ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน | ไม่ประสงค์ลงคะแนน |  |  | – |
| บัตรเสีย | บัตรเสีย | บัตรเสีย |  |  | – |
| ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง | ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง |  |  | – |
| ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง | ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง |  |  | — |
: สามัคคีธรรม   ได้ที่นั่งจาก เอกภาพ  
: สามัคคีธรรม   ได้ที่นั่งจาก ราษฎร (พ.ศ. 2529)
ดูเพิ่ม

จังหวัดเชียงรายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2531
จังหวัดเชียงรายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป กันยายน พ.ศ. 2535
พระเจ้าโชบุนแห่งชิลลา

พระเจ้าโชบุนแห่งชิลลา (เกาหลี: 조분 이사금, ? – 247, สวรรคต 247) พระราชาลำดับที่ 11 แห่งอาณาจักรชิลลา หนึ่งใน สามก๊กแห่งเกาหลี และเป็นสมาชิกของราชสกุลซ็อก พระองค์เป็นพระราชนัดดาของ พระเจ้าพ็อลฮยู พระราชาลำดับที่ 9 พระราชบิดาของพระองค์คือเจ้าชายกลจ็อง พระองค์อภิเษกกับเจ้าหญิงอกโมพระธิดาของเจ้าชายคิมกูโดจากราชสกุลคิม ซึ่งพระเชษฐาหรือพระอนุชาของพระนางต่อมาได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็น พระเจ้ามีชู พระราชาลำดับที่ 13
ดูเพิ่ม

รายพระนามพระมหากษัตริย์เกาหลี
สามก๊กแห่งเกาหลี
ประวัติศาสตร์เกาหลี
แหล่งข้อมูลอื่น

| ด ค กลำดับพระมหากษัตริย์เกาหลีสมัยชิลลา |
| --- | --- |
ชิลลายุคต้น (57 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 654):  ฮยอกกอเซ  นัมแฮ  ยูรี  ทัลแฮ  พาซา  จีมา  อิลซ็อง  อาดัลลา  พ็อลฮยู  แนแฮ  โจบอน  ช็อมแฮ  มีชู  ยูรเย  คีริม  ฮึลแฮ  แนมุล  ซิลซ็อง  นุลจี  จาบี  โซจี  จีจึง  พ็อบฮึง  จินฮึง  จินจี  จินพย็อง  ช็อนด็อก  ชินด็อก 
ชิลลายุคกลาง (ค.ศ. 654 - 780):  มูยอล  มุนมู  ซินมุน  ฮโยโซ  ซองด๊อก  ฮโยซอง  คยองด๊อก  ฮเยคง 
ซิลลายุคปลาย (ค.ศ. 780 - 935):  ซอนด๊อก  วอนซอง  โซซอง  แอจาง  ฮอนด๊อก  ฮึงด๊อก  ฮุยคัง  มินแอ  ซินมู  มุนซอง  ฮอนอัน  คยองมุน  ฮอนคัง  จองคัง  ชินซ็อง  ฮโยคง  ซินด๊อก  คยองมยอง  คยองแค  คยองซุน 
 ดูเพิ่ม โชซ็อนโบราณ พูยอ โคกูรยอ แพ็กเจ ชิลลา พัลแฮ โครยอ โชซ็อน จักรวรรดิเกาหลี
พระเจ้าทัลแฮแห่งชิลลา

พระเจ้าทัลแฮแห่งชิลลา (เกาหลี: 탈해,? - 623,600 - 623) พระราชาองค์ที่ 4 แห่งชิลลา หนึ่งใน สามก๊กแห่งเกาหลี ครองราชย์ระหว่างปี 600 - 623 นับได้ว่าเป็นพระราชาแห่งชิลลาพระองค์แรกที่มาจากราชสกุลซ็อก
พระราชประวัติ

พระเจ้าทัลแฮเป็นสมาชิกราชวงศ์ชิลลา จากสายราชสกุลซ็อกแห่งคย็องจูซึ่งเป็นราชสกุลที่มีสิทธิ์ในการสืบราชบัลลังก์แห่งชิลลาในช่วงชิลลายุคต้น
พระเจ้าทัลแฮประสูติเมื่อใดไม่มีหลักฐานเพราะพระราชประวัติของพระเจ้าทัลแฮมีการกล่าวถึงน้อยมากแต่ในตำนานได้กล่าวไว้ว่าพระองค์ประสูติมาจากไข่โดยทรงประสูติที่เกาะเล็ก ๆ แห่งหนึ่งซึ่งอยู่ห่างจาก เกาะญี่ปุ่น ไปทางตะวันออกเฉียงเหนือถึง 1000 ลี้ ต่อมาเดินทางมายังชิลลาและได้เสกสมรสกับพระราชธิดาของ พระเจ้านัมแฮ พระราชาองค์ที่ 2 ของอาณาจักรชิลลา
ขึ้นครองราชย์

เมื่อพระเจ้านัมแฮเสด็จสวรรคตลงในปี 567 บรรดาเหล่าขุนนางและเชื้อพระวงศ์ได้เสนอชื่อเจ้าชายยูรีพระราชโอรสองค์ใหญ่ของพระเจ้านัมแฮขึ้นครองสิริราชสมบัติเนื่องจากในช่วงชิลลายุคต้นใช้ระบบคัดสรรผู้มีความสามารถขึ้นเป็นพระราชาก่อนจะถูกยกเลิกและเปลี่ยนมาใช้ระบบสืบทอดทางสายเลือดแทนในรัชกาล พระเจ้าแนมุล พระราชาองค์ที่ 17
เมื่อพระเจ้ายูรีเสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติได้แต่งตั้งให้เจ้าชายทัลแฮเป็นผู้สืบราชบัลลังก์ต่อไปเมื่อพระเจ้ายูรีได้เสด็จสวรรคตลงในปี 600 เจ้าชายทัลแฮจึงขึ้นครองราชย์สืบต่อมาเป็นพระเจ้าทัลแฮ
เสด็จสวรรคต

หลังจากครองราชย์ได้ 23 ปีพระเจ้าทัลแฮก็เสด็จสวรรคตลงในปี 623 บรรดาขุนนางและเชื้อพระวงศ์จึงได้ทำการเสนอชื่อเจ้าชายพาซาพระราชโอรสองค์ใหญ่ให้ขึ้นครองสิริราชสมบัติสืบต่อมาเป็นพระเจ้าพาซา
| ด ค กลำดับพระมหากษัตริย์เกาหลีสมัยชิลลา |
| --- | --- |
ชิลลายุคต้น (57 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 654):  ฮยอกกอเซ  นัมแฮ  ยูรี  ทัลแฮ  พาซา  จีมา  อิลซ็อง  อาดัลลา  พ็อลฮยู  แนแฮ  โจบอน  ช็อมแฮ  มีชู  ยูรเย  คีริม  ฮึลแฮ  แนมุล  ซิลซ็อง  นุลจี  จาบี  โซจี  จีจึง  พ็อบฮึง  จินฮึง  จินจี  จินพย็อง  ช็อนด็อก  ชินด็อก 
ชิลลายุคกลาง (ค.ศ. 654 - 780):  มูยอล  มุนมู  ซินมุน  ฮโยโซ  ซองด๊อก  ฮโยซอง  คยองด๊อก  ฮเยคง 
ซิลลายุคปลาย (ค.ศ. 780 - 935):  ซอนด๊อก  วอนซอง  โซซอง  แอจาง  ฮอนด๊อก  ฮึงด๊อก  ฮุยคัง  มินแอ  ซินมู  มุนซอง  ฮอนอัน  คยองมุน  ฮอนคัง  จองคัง  ชินซ็อง  ฮโยคง  ซินด๊อก  คยองมยอง  คยองแค  คยองซุน 
 ดูเพิ่ม โชซ็อนโบราณ พูยอ โคกูรยอ แพ็กเจ ชิลลา พัลแฮ โครยอ โชซ็อน จักรวรรดิเกาหลี
การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย

ภาษาบาลี หรือภาษามคธ เป็นภาษาที่จารึกพระไตรปิฎก ด้วยเป็นภาษาที่คนชมพูทวีปในสมัยพุทธกาลนิยมใช้กันทั่วไป จึงเป็นภาษาที่พระพุทธเจ้าใช้เผยแพร่พระพุทธศาสนาในสมัยนั้น หลังจากพุทธปรินิพพานมีการทำปฐมสังคายนา พระเถระได้ตกลงกันใช้ภาษาบาลีสำหรับจดจำพระไตรปิฎก พระสงฆ์สายเถรวาทจึงต้องศึกษาภาษาบาลีให้เข้าใจลึกซึ้งและสามารถเทียบเคียงสอบทานกับพระไตรปิฎกที่เก็บไว้ในสถานที่ต่างกันได้ เพื่อรักษาการแปลความหมายจากพระพุทธพจน์ในพระไตรปิฎกให้ถูกต้องไม่บิดเบือน และหน้าที่นี้ก็เป็นหน้าที่ของพระสงฆ์ในประเทศไทยเช่นเดียวกัน
พระสงฆ์ไทยน่าจะมีการศึกษาภาษาบาลีมาตั้งแต่สมัยเริ่มแรกที่พระพุทธศาสนาเข้ามาเผยแผ่ในประเทศไทย มีหลักฐานปรากฏในสมัยทวารวดี มีหลักฐานการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมบาลีอย่างเป็นระบบในสมัยอยุธยา
การศึกษาบาลีรุ่งเรืองยิ่งในสมัยล้านนา มีการแต่งคัมภีร์บาลีขึ้นมากมาย คัมภีร์ที่แต่งในครั้งนั้นยังใช้เป็นหลักสูตรในการเรียนการสอนพระปริยัติธรรมของคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบันด้วย
การศึกษาภาษาบาลีตั้งแต่สมัยสุโขทัยสืบมานั้น มีองค์พระมหากษัตริย์เป็นองค์อุปภัมภ์ให้การสนับสนุนตลอดมา มีการอุทิศพระราชมณเฑียรเป็นที่เล่าเรียนศึกษาของพระสงฆ์ มีการยกย่องและถวายนิตยภัตรแก่พระสงฆ์ผู้มีความรู้ภาษาบาลี จนถึงแม้พระมหากษัตริย์ไทยบางพระองค์ ที่ทรงเป็นปราชญ์เชี่ยวชาญในภาษาบาลี สามารถลงบอกบาลี (สอน) แก่พระสงฆ์สามเณรด้วยพระองค์เองก็มีตลอดมาจนสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
การจัดสอบบาลีหรือการสอบสนามหลวงจัดว่าเป็นการวัดความรู้ชั้นสูงของคณะสงฆ์ไทยโดยพระบรมราชูปถัมภก์ สืบทอดมาตั้งแต่สมัยอยุธยาจนถึงปัจจุบัน พระภิกษุสามเณรผู้สอบไล่พระปริยัติธรรมบาลีได้ องค์พระมหากษัตริย์ไทยแต่โบราณจะยกย่องและให้เกียรติถวายสมณศักดิ์โดยเฉพาะ
อนึ่ง การเล่าเรียนศึกษาพระปริยัติธรรมนั้นเป็นสิ่งสำคัญที่รัฐให้ความสำคัญมาตลอด ดังที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ตรัสไว้ใน อธิบายเรื่องการสอบพระปริยัติธรรม ว่า "การสอบพระปริยัติธรรมของพระภิกษุสามเณร นับเป็นราชการแผ่นดินอย่างหนึ่ง ด้วยอยู่ในพระราชกิจของพระเจ้าแผ่นดินผู้เป็นพุทธศาสนูปถัมภก"
ในปัจจุบันมีการจัดการศึกษาบาลีอย่างเป็นระบบ โดยสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงรับผิดชอบดูแลโดยภายใต้การกำกับของมหาเถรสมาคม ในความอุปถัมภ์ของรัฐบาลไทย
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยทวารวดี

การศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย เริ่มมีตั้งแต่สมัยที่พระพุทธศาสนาเข้ามาสู่ดินแดนประเทศไทย ดังหลักฐานทางประวัติศาสตร์จารึกคาถา "เย ธมฺมาฯ" ที่พระปฐมเจดีย์ จากหลักฐานนี้จึงอาจสันนิษฐานได้ว่า การศึกษาภาษาบาลีและการจารึกพระไตรปิฎกในแถบประเทศไทยน่าจะมีมาตั้งแต่สมัยทวารวดี
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยสุโขทัย > สมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช

ได้มีการศึกษาบาลีของพระสงฆ์ไทยนั้นเริ่มมาตั้งแต่ครั้งสมัยกรุงสุโขทัยและอาจจะมีมาก่อนหน้านั้นก้ได้ ในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ที่ได้อาราธนานิมนต์พระสงฆ์จากนครศรีธรรมราชซึ่งได้ศึกษามาจากลังกา มาตั้งวงศ์และเผยแพร่ที่กรุงสุโขทัย
ต่อมาทั้งล้านนา มอญ และเขมร ต่างก็นิยมฝ่ายลังกาวงศ์จึงได้ส่งพระสงฆ์ไปเรียนที่ลังกาบ้าง มีการนิมนต์พระลังกามาเป็นอุปัชฌาย์ในเมืองของตนบ้าง การเผยแพร่พระพุทธศาสนาสายเถรวาทลัทธิลังกาวงศ์ในดินแดนแถบสุโขทัยจึงรุ่งเรืองมานับแต่นั้น ทำให้พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน และศาสนาพราหมณ์ซึ่งเจริญมาแต่ก่อนนั้น หมดความนิยมไป
เมื่อคณะสงฆ์ได้รวมกันเป็นคณะเดียวกันแล้ว จึงได้แบ่งธุระ ออกเป็น 2 พวกคือ พวกที่สมาทานคันถธุระ ก็เล่าเรียนภาษาบาลี พระไตรปิฎก คณะสงฆ์ฝ่ายนี้มักเลือกวัดที่อยู่ใกล้บ้าน จึงได้ชื่อว่า "คณะคามวาสี" ส่วนพวกที่สมาทานวิปัสสนาธุระ ก็จะบำเพ็ญหาความสงบสุขอยู่ตามวัดในป่า จึงได้ชื่อว่า "คณะอรัญวาสี" อย่างไรก็ตามทั้ง 2 คณะ ก็รวมอยู่ในนิกายเดียวกันคือ มหานิกาย
สำหรับพระไตรปิฎกที่พระสงฆ์ใช้ศึกษานั้นนำมาจากลังกา เป็นตัวอักษรสิงหล และได้ปริวรรตเป็นตัวอักษรขอม ถึงแม้ว่าจะมีการประดิษฐ์อักษรไทยขึ้นมาในสมัยนี้แล้วก็ตามเพราะในสมัยนั้นคนไทยรับอิทธิพลของขอมไว้ทุกด้าน ตัวอักษรขอมก็มีมาก ส่วนตัวอักษรไทนที่พ่อขุนรามคำแหงประดิษฐ์ขึ้นไม่พอที่จะเขียนภาษาบาลี จึงใช้อักษรขอมไปก่อนและก็ใช้กันมาเรือยๆ จนเข้าใจผิดกันต่อมาว่า อักษรขอมเป็นอักษรจารึกพระไตรปิฎก เป็นอักษรศักดิ์สิทธิ์ จนมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดฯ ให้จัดพิมพ์พระไตรปิฎกขึ้นเป็นอักษรไทย เพื่อลบล้างความเข้าใจผิดเกี่ยวกับอักษรขอม
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยสุโขทัย > สมัยพระมหาธรรมราชาลิไท

พระพุทธศาสนาซึ่งเจริญขึ้นครั้งแรกในสมัยพ่อขุนรามคำแหงนั้น มาเจริญถึงขีดสุดในยุคสมัยนี้ เพราะพระองค์ทรงเป็นปราชญ์ และเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา จารึกอักษรขอมเรียกพระองค์ว่า "กมรเต็งอัญศรีสุริยพงษ์รามมหาธรรมราชา" ทรงศึกษาพระพุทธศาสนามาตั้งแต่พระเยาว์ เมื่อเสด็จขึ้นเสวยราชย์ จึงเป็น "กษัตริย์ไทยพระองค์แรกที่ลาผนวชในขณะที่ยังครองราชสมบัติอยู่"
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยสุโขทัย > สมัยพระมหาธรรมราชาลิไท > การจัดการศึกษาของสงฆ์

พระองค์ได้ทรงอุทิศพระราชมณเฑียรเป็น โรงเรียนพระปริยัติธรรม แก่พระสงฆ์สามเณร ซึ่งต่อมาในสมัยอยุธยาและสมัยรัตนโกสินทร์ก็ได้ถือเป็นแบบอย่าง คือ ให้วังเป็นที่สอนหนังสือ
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยล้านนา

อาณาจักรล้านนาเริ่มขึ้นโดยพระยามังราย หรือเม็งราย เป็นสหายสามเส้า ระหว่างพ่อขุนรามคำแหง แห่งกรุงสุโขทัยกับพระยางำเมือง แห่งเมืองพะเยา ทั้งสามพระองค์เคยทำสัตย์ปฏิญญาณต่อกันและรักกันมาก ได้สร้างเมืองใหม่ขึ้น เมื่อ พ.ศ. 1840 ให้ชื่อว่า "นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่" อันเป็นเมืองหลวงแห่งอาณาจักรล้านนาสืบมา
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยล้านนา > พระเจ้าติโลกราช

สมัยล้านนามีกษัตริย์ปกครองหลายพระองค์ แต่ยุคที่พระพุทธศานาเจริญที่สุด จนอาจกล่าวได้ว่าเป็น "ยุคทองของพระพุทธศาสนา" แห่งอาณาจักรล้านนาก็ว่าได้ คือในสมัยของพระเจ้าติโลกราช ผู้ครองนครเมืองเชียงใหม่ ระหว่าง พ.ศ. 1985 - 2020
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยล้านนา > พระเจ้าติโลกราช > การสังคายนาพระธรรมวินัย ครั้งที่ 1 ในประเทศไทย

ในสมัยพระเจ้าติโลกราชนี้มีการจัดทำสังคายนาพระธรรมวินัยชำระพระไตรปิฎก จารึกลงในใบลาน เป็นภาษาบาลีอักษรล้านนาไทย การสังคายนาครั้งนี้ถือเป็นครั้งที่ 8 ต่อจากลังกา และเป็นครั้งที่ 1 ของดินแดนไทย กระทำที่วัดโพธาราม เมืองเชียงใหม่ เมื่อ พ.ศ. 2020 ทำอยู่ 1 ปีจึงสำเร็จ วัตถุประสงค์คือขจัดความขัดแย้งกันระหว่างสงฆ์ 2 นิกาย คือลังกาเก่ากับลังกาใหม่ เมื่อแล้วเสร็จทรงฉลองสมโภชสร้างหอมณเฑียรในมหาโพธาราม เพื่อประดิษฐานพระไตรปิฎก เหตุการณ์นี้เกิดตรงกับสมัย พระบรมไตรโลกนาถ แห่งกรุงศรีอยุธยา
ผลของการสังคายนาครั้งนี้ทำให้พระพุทธศาสนาในล้านนามีความเข้มแข็ง รุ่งเรืองและเป็นที่เลื่องลือไปถึงประเทศเพื่อนบ้านด้วย เมื่อพระศาสนารุ่งเรืองบ้านเมืองก็เป็นปึกแผ่น เป็นที่ยำเกรงของอาณาจักรใกล้เคียงเช่น สุโขทัย และอยุธยา เป็นต้น
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยล้านนา > พระเจ้าติโลกราช > การจัดการศึกษาของสงฆ์

พระสงฆ์ในอาณาจักรล้านนามีหลายคณะทั้งลังกา รามัญ และชาวพื้นเมือง แต่ไม่มีการขัดแย้งหรือแข่งดีกัน ต่างคนต่างศึกษา คณะสงฆ์ล้านนาจึงแตกฉานในพระไตรปิฎกมาก จนสามารถแต่งคัมภีร์ต่างๆได้มากมาย และคัมภีร์ที่แต่งนี้ล้วนแต่งด้วยภาษาบาลีทั้งสิ้น เมื่อเปรียบเทียบกับสมัยต่างๆ เช่น สุโขทัย อยุธยา รัตนโกสินทร์แล้ว ไม่มีพระสงฆ์สมัยใดที่ชำนาญภาษาบาลี แต่งคัมภีร์เป็นภาษาบาลีมากมาย เช่นสมัยล้านนาเลย คัมภีร์ที่แต่งไว้ในครั้งนั้นยังใช้เป็นหลักสูตรการเรียนการสอนพระปริยัติธรรม ของคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบันอีกด้วย บางเรื่องก็สูญหายไป เหลือแต่เพียงชื่อคัมภีร์
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยอยุธยา

สมัยกรุงศรีอยุธยาเริ่มจาก สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ที่ทรงจัดการบ้านเมืองเข้าเป็นปึกแผ่น แต่ยุคที่พระพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองมาก คงจะเป็นยุคสมัยของ "สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ"
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยอยุธยา > สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ

พระองค์ได้ทรงออกผนวช เมื่อ พ.ศ. 1967 การเสด็จออกผนวชในครั้งนี้นอกจากจะเป็นพระราชศรัทธาของพระองค์ และส่งเสริมพระพุทธศาสนาแล้ว ยังเป็นผลกระตุ้นให้เจ้าเมืองอื่นที่สนับสนุนพระพุทธศสนาเกิดการตื่นตัวอีกด้วย นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงสนับสนุนให้เจ้านาย และราษฎร์บวชเป็นพระภิกษุสามเณร ดังเช่นในปี พ.ศ. 2027 โปรดให้พระโอรส (ต่อมาคือสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2) ผนวชเป็นสามเณร พร้อมด้วยพระนัดดาอีกหลายองค์ เข้าใจว่า "ประเพณีที่เจ้านายผนวช และข้าราชการใหญ่ออกบวช เพื่อเป็นการเล่าเรียนระยะหนึ่งนั้น คงจะเริ่มมาแต่ครั้งนี้"
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยอยุธยา > การจัดการศึกษาของสงฆ์ในสมัยอยุธยา

การจัดการศึกษาในสมัยอยุธยา คงยึดตามแนวการจัดสมัยสุโขทัย ดังปรากฏในพงศาวดารว่า ในสมัยพระเจ้าทรงธรรม เมื่อก่อนเป็นเจ้านายผู้ใหญ่ มีพระนามว่า "พระศรีสิงห์" ต่อมาได้ลาผนวชไปเป็นพระเจ้าแผ่นดิน เมื่อ พ.ศ. 2163 พระเจ้าทรงธรรม ได้เสด็จลงพระที่นั่งจอมทอง 3 หลัง บอกบาลีแก่พระภิกษุสามเณรทุกวัน มีพระภิกษุสามเณรจากอารามต่างๆ ไปเรียนเป็นจำนวนมาก
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยธนบุรี

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงครองราชย์สมบัติเพียง 15 ปี (พ.ศ. 2311-2325) สมัยนี้เป็นสมัยที่บ้านเมือง เริ่มตั้งตัว เป็นระยะแห่งการกอบกู้ชาติ พระองค์ทรงเหน็ดเหนื่อยยิ่งกว่ากษัตริย์พระองค์ใดๆ แต่กระนั้น ก็น่าสรรเสริญน้ำพระทัยของพระองค์ที่พระองค์ไม่ทรงทอดทิ้งพระราชกรณียกิจทางด้านพระศาสนา
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยธนบุรี > การรวบรวมพระไตรปิฎกหลังจากเสียกรุงศรีอยุธยา

เมื่อคราวกรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่า เมื่อ ปี พ.ศ. 2310 วัดวา และบ้านเมือง ถูกเผาทำลายไปเป็นจำนวนมาก คัมภีร์พระไตรปิฎกก็สูญหายไปด้วย จึงโปรดให้รวบรวมพระไตรปิฎกโปรดให้สืบหาต้นฉบับตามหัวเมืองต่างๆ ที่เหลืออยู่ นำมาคัดลอกไว้เพื่อจะสร้างพระไตรปิฎกฉบับหลวงขึ้น ในคราวที่เสด็จไปปราบชุมนุมเจ้านครศรีธรรมราช และเจ้าพระฝางที่อุตรดิตถ์ พระองค์ก็โปรดฯ ให้นำพระไตรปิฎกในเมืองนั้นมาสมทบสอบทานต้นฉบับด้วย แต่การสร้างพระไตรปิฎกฉบับหลวง ยังมิทันสำเร็จ ก็สิ้นรัชกาลเสียก่อน
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยธนบุรี > การจัดการศึกษาของสงฆ์

พระองค์ได้โปรดให้มีกรมสังฆการีธรรมการ ทำบัญชีพระสงฆ์ หากพระสงฆ์รูปใดบอกเรียนพระไตรปิฎกได้มาก ก็ทรงถวายไตรจีวรผ้าเทศเนื้อละเอียด แล้วพระราชทานจตุปัจจัยแก่พระสงฆ์สามเณรเหล่านั้น ตามที่ได้เล่าเรียนได้มากและน้อย
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยกรุงรัตนโกสินทร์

พระพุทธศาสนาในสมัยนี้ เจริญรุ่งเรืองไม่แพ้ยุคใดที่แล้วมา ทั้งนี้ เพราะมหากษัตริย์ไทยทุกพระองค์ทรงเป็นอัครศาสนูปถัมภก ส่งเสริมปรับปรุงพระพุทธศาสนาในทุกๆ ด้าน
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ > รัชกาลที่ 1 : พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

พระองค์เป็นปฐมกษัตริย์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ครองราย์เมื่อ พ.ศ. 2325 โดยได้ยึดแบบแผนบ้านเมืองและการพระศาสนามาจากสมัยอยุธยา
พระองค์ได้ทรงทำนุบำรุงฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในด้านต่างๆ จากสภาพที่บอบช้ำ เสียหายจากภัยสงคราม ต่อจากพระเจ้าตากสินมหาราช พระองค์พร้อมด้วยสมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท พระอนุชาธิราช ได้ดำเนินการในเรื่องนี้อย่างจริงจัง แม้ว่าบ้านเมืองยังอยู่ในภาวะที่ต้องทำศึกสงครามขนาดใหญ่อยู่ตลอดเวลา
พระองค์มีพระราชปณิธานอันแรงกล้าที่จะสร้างชาติไทยให้เป็นปึกแผ่นในทุกด้าน ดังปรากฏหลักฐานที่ชัดเจน ในพระราชนิพนธ์ของพระองค์ตอนหนึ่งดังนี้
| --- | --- |
ตั้งใจจะอุปถัมภก:      ยอยกพระพุทธศาสนา
ป้องกันขอบขัณฑสีมา:      รักษาประชาชนและมนตรี ๚ะ๛
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ > รัชกาลที่ 1 : พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก > การรวบรวมพระไตรปิฎกและส่งเสริมการศึกษาของสงฆ์

ทรงเห็นว่าคัมภีร์พระไตรปิฎก ที่สร้างไว้สมัยกรุงธนบุรี ยังมีความคลาดเคลื่อนอยู่มาก พระองค์จึงโปรดให้ทำการรวบรวมพระไตรปิฎกสืบต่อจากพระเจ้ากรุงธนบุรี ด้วยพระองค์มีพระราชประสงค์ที่จะทำการตรวจสอบชำระความถูกต้อง จึงโปรดให้ประชุมพระบรมวงศานุวงศ์ พระเถระผู้ใหญ่ และพระเปรียญ ตกลงเรื่องสังคายนา จัดหาผู้รู้ได้ 218 รูป ราชบัณฑิต 32 คน เป็นกรรมการชำระ
จึงได้โปรดเกล้า ฯ ให้มีการประชุมสงฆ์ เพื่อชำระพระไตรปิฎกฉบับหลวง ที่ทำไว้ให้ถูกต้อง โดยให้พระสงฆ์ 100 รูป มีสมเด็จพระสังฆราช (ศรี)เป็นประธาน ประชุมกันที่พระที่นั่งอมรินทราภิเษกมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง เมื่อปลายปี พ.ศ. 2331 ทำการสังคายนาพระไตรปิฎก โดยแบ่งงานกันทำดังนี้
พระสงฆ์ผู้ทรงคันถธุระ 218 รูป กับราชบัณฑิต 32 คน จัดแบ่งออกเป็น 4 กอง
กองที่ 1 สมเด็จพระสังฆราช (ศรี) วัดระฆัง ฯ เป็นแม่กองชำระพระสุตตันตปิฎก
กองที่ 2 พระพนรัต(สุข) วัดพระศรีสรรเพชญ์ ฯ เป็นแม่กองชำระพระวินัยปิฎก
กองที่ 3 พระพิมลธรรม วัดพระเชตุพน ฯ เป็นแม่กองชำระพระสัททาวิเสส ซึ่งได้แก่ ตำราว่าด้วย ไวยากรณ์ที่เป็นอุปการะ สำคัญในการศึกษาค้นคว้าคัมภีร์พระไตรปิฎก
กองที่ 4 พระพุฒาจารย์(เป้า) เป็นแม่กองชำระพระปรมัตถปิฎก  (อภิธรรมปิฎก)
การสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งนี้นับเป็นครั้งที่สองของไทย ได้ทำการสังคายนาที่ พระอุโบสถวัดพระศรีสรรเพชญ์ (ปัจจุบันคือวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร) เมื่อปี พ.ศ. 2331
เมื่อทำการชำระพระไตรปิฎกเสร็จ ก็โปรดให้คัดลอกจำลองสร้างเป็นฉบับหลวงขึ้น เรียกว่า "ฉบับทองใหญ่" รวมทั้งหมด 354 คัมภีร์ นำไปเก้บที่ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และยังโปรดให้สร้างอีก 2 ฉบับคือ ฉบับรองทรง 1 ฉบับทองชุบ 1
นอกจากนี้ พระองค์ไม่ทรงมุ่งให้พระสงฆ์ปฏิบัติชอบตามพระธรรมวินัยอย่างเดียวเท่านั้น แม้พระองค์เองก็ยังสนใจในการด้านศึกษา และปฏิบัติธรรมด้วย เช่น ตอนเช้าเสด็จทรงบาตร บำเพ็ญศีลทาน ตอนเพลถวายภัตตาหารเพล เวลาเย็นออกท้องพระโรง สดับพระธรรมเทศนาเป็นประจำ และมีพระราชประสงค์จะบำรุงสังฆมณฑล โดยทรงชักจูงหมู่พระสงฆ์ให้ค้นคว้าพระไตรปิฎก การมีพระราชปุจฉาก็เป็นการกระตุ้นทางอ้อมส่วนหนึ่งให้พระสงฆ์ต้องค้นคว้าพระไตรปิฎก เพื่อจะไปถวายวิสัชนาพระองค์
ประวัติการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย > สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ > รัชกาลที่ 1 : พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก > การจัดการศึกษาของสงฆ์

ในสมัยนี้เริ่มมีการจัดสอบพระปริยัติธรรมเหมือนในสมัยอยุธยา โดยลอกแบบมาจากสมัยอยุธยา คือมีการบอกหนังสือพระทั้งภิกษุและสามเณรในพระบรมมหาราชวัง
การศึกษาบาลีในครั้งนั้นเริ่มจากการอ่านเขียนอักษรขอม เมื่ออ่านออกแล้วจึงให้อ่านหนังสือพระมาลัย แล้วท่องสูตรมูลกัจจายน์ เรียนสนธิ เรียนนาม อาขยาตกิตก์ อุณณาทการก จบแล้วขึ้นคัมภีร์เรียนอรรถกถา ธัมมบทมังคลทีปนี สารัตถสังคหะ ปฐมสมันตปาสาทิกา วิสุทธิมัคค์ฎีกาสารัตถทีปนี เมื่อเรียนจบคัมภีร์ดังกล่าวแล้วก็จะมีขีดความสามารถที่จะอ่านพระไตรปิฎกให้เข้าใจได้