วลาดีมีร์ เลนิน
กิจกรรมในการปฏิวัติ > การเคลื่อนไหวในช่วงแรกและการจำคุก: ค.ศ. 1893–1900

ในปลาย ค.ศ. 1893 เลนินย้ายไปที่กรุงเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก ที่นั่นเขาทำงานเป็นเนติบัณฑิตและก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งอาวุโสในกลุ่มปฏิวัติลัทธิมากซ์ที่เรียกตัวเองว่าพรรคสังคมประชาธิปไตย ตามชื่อพรรคสังคมประชาธิปไตยเยอรมนีของนักลัทธิมากซ์ โดยสนับสนุนลัทธิมากซ์ในขบวนการสังคมนิยม เขาสนับสนุนการก่อตั้งกลุ่มปฏิวัติในศูนย์กลางอุตสาหกรรมของรัสเซีย ปลาย ค.ศ. 1897 เขาเป็นผู้นำกลุ่มคนงานลัทธิมากซ์ และปกปิดเส้นทางของเขาอย่างพิถีพิถันเพื่อหลบเลี่ยงสายลับตำรวจ เขาเริ่มมีความสัมพันธ์ที่โรแมนติกกับนาเดจดา "นาเดีย" ครุปสกายา ครูโรงเรียนลัทธิมากซ์ นอกจากนี้เขายังได้ประพันธ์บทความทางการเมืองที่วิพากษ์วิจารณ์นักสังคมนิยมเกษตรกรรมนารอดนิคว่า "เพื่อนของประชาชน" คืออะไร และพวกเขาต่อสู้กับสังคมประชาธิปไตยอย่างไร มีการพิมพ์อย่างผิดกฎหมายประมาณ 200 เล่มใน ค.ศ. 1894
ด้วยความหวังที่จะประสานความสัมพันธ์ระหว่างพรรคสังคมประชาธิปไตยของเขาและกลุ่มปลดปล่อยแรงงาน ซึ่งเป็นกลุ่มลัทธิมากซ์รัสเซียในสวิตเซอร์แลนด์ เลนินจึงไปสวิตเซอร์แลนด์เพื่อพบกับสมาชิกกลุ่มเพลคานอฟและปาเวล แอกเซลรอด เขาเดินทางไปกรุงปารีสเพื่อพบกับพอล ลาฟาร์ก ลูกเขยของมาคส์ และเพื่อค้นคว้าเกี่ยวกับคอมมูนปารีส ค.ศ. 1871 ซึ่งเขาถือว่าเป็นต้นแบบในยุคแรก ๆ ของรัฐบาลของชนชั้นกรรมาชีพ เขาพักอยู่ในสปาเพื่อสุขภาพของสวิตเซอร์แลนด์ก่อนจะเดินทางไปเบอร์ลิน โดยได้รับทุนสนับสนุนจากแม่ ซึ่งเขาศึกษาอยู่ที่หอสมุดรัฐเบอร์ลินเป็นเวลาหกสัปดาห์ และได้พบกับวิลเฮล์ม ลีบเนคท์ นักลัทธิมากซ์ เมื่อกลับมารัสเซียพร้อมกับสิ่งพิมพ์ปฏิวัติที่ผิดกฎหมายมากมาย เขาเดินทางไปยังเมืองต่าง ๆ เพื่อแจกจ่ายวรรณกรรมให้กับคนงานที่ประท้วง ขณะมีส่วนร่วมในการจัดทำเอกสารข่าว ราโบชีเดโล (สาเหตุแรงงาน) เขาเป็นหนึ่งในนักเคลื่อนไหว 40 คนที่ถูกจับกุมในเซนต์ปีเตอส์เบิร์กและถูกตั้งข้อหาปลุกปั่น
เลนินปฏิเสธการเป็นตัวแทนทางกฎหมายหรือการประกันตัว เลนินปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมดต่อเขา แต่ยังคงถูกจำคุกเป็นเวลาหนึ่งปีก่อนที่จะถูกพิพากษา เขาใช้เวลานี้ในการคิดทฤษฎีและการเขียน ในงานนี้ เขาตั้งข้อสังเกตว่าการผงาดขึ้นของระบบทุนนิยมอุตสาหกรรมในรัสเซียส่งผลให้ชาวนาจำนวนมากต้องย้ายไปยังเมืองต่าง ๆ ซึ่งพวกเขาได้ก่อตั้งชนชั้นกรรมาชีพขึ้น จากมุมมองของนักลัทธิมากซ์ เลนินแย้งว่าชนชั้นกรรมาชีพรัสเซียจะพัฒนาความสำนึกเรื่องชั้นชน ซึ่งจะนำพวกเขาไปสู่การโค่นล้มระบอบซาร์ อภิชนาธิปไตย และกระฎุมพีอย่างรุนแรง และจะสถาปนารัฐชนชั้นกรรมาชีพที่จะเคลื่อนไปสู่สังคมนิยม
ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1897 เลนินถูกตัดสินให้ถูกเนรเทศอยู่ในไซบีเรียตะวันออกเป็นเวลา 3 ปีโดยไม่มีการพิจารณาคดี เขาได้รับเวลาสองสามวันในเซนต์ปีเตอส์เบิร์กเพื่อจัดการเรื่องต่าง ๆ ของเขาให้เป็นระเบียบ และใช้เวลานี้พบปะกับพรรคสังคมประชาธิปไตย ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นสันนิบาตการต่อสู้เพื่อการปลดปล่อยชนชั้นแรงงาน การเดินทางของเขาไปยังไซบีเรียตะวันออกใช้เวลา 11 สัปดาห์ โดยส่วนใหญ่เขาเดินทางมาพร้อมกับแม่และน้องสาวของเขา เนื่องจากถือว่าเป็นภัยคุกคามต่อรัฐบาลเพียงเล็กน้อย เขาจึงถูกเนรเทศไปยังชูเชียนสโคเย เขตมีนูสีนสกี ซึ่งเขาถูกตำรวจจับตามอง อย่างไรก็ตามเขายังสามารถติดต่อกับนักปฏิวัติคนอื่น ๆ ได้ ซึ่งหลายคนมาเยี่ยมเขา และได้รับอนุญาตให้เดินทางไปว่ายน้ำในแม่น้ำเยนีเซย์และล่าเป็ดและนกปากซ่อม
ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1898 นาเดียถูกเนรเทศและได้พบเขา โดยถูกจับกุมในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1896 ฐานจัดการนัดหยุดงาน ในตอนแรกเธอถูกส่งไปที่เมืองอูฟา แต่ได้ชักชวนเจ้าหน้าที่ให้ย้ายเธอไปที่ชูเชียนสโคเย ซึ่งเธอกับเลนินแต่งงานกันในวันที่ 10 กรกฎาคม ค.ศ. 1898 ใช้ชีวิตครอบครัวกับเยลีซาเวตา วาซีลเยฟนา แม่ของนาเดียในชูเชียนสโคเย ทั้งคู่แปลวรรณกรรมสังคมนิยมอังกฤษเป็นภาษารัสเซีย ที่นั่น เลนินเขียนหนังสือประท้วงโดยสังคมประชาธิปไตยรัสเซียเพื่อวิพากษ์วิจารณ์นักลัทธิแก้ลัทธิมากซ์ชาวเยอรมัน เช่น เอดูอาร์ด เบิร์นสไตน์ ผู้ซึ่งสนับสนุนเส้นทางการเลือกตั้งที่สันติไปสู่สังคมนิยม นอกจากนี้ เขายังเขียนเรื่อง พัฒนาการของระบบทุนนิยมในรัสเซีย (ค.ศ. 1899) จนเสร็จซึ่งเป็นหนังสือที่ยาวที่สุดของเขาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งวิพากษ์วิจารณ์กลุ่มเกษตรกรรม-สังคมนิยม และสนับสนุนการวิเคราะห์แบบลัทธิมากซ์เกี่ยวกับการพัฒนาเศรษฐกิจของรัสเซีย หนังสือจัดพิมพ์โดยใช้นามแฝงวลาดีมีร์ อีนิน แต่ได้คำวิจารณ์ที่แย่เป็นส่วนใหญ่เมื่อตีพิมพ์