stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา
พระบุตร

เข้าถวายตัวเป็นเจ้าจอมในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นพระชนนีในพระราชโอรส พระราชธิดา จำนวน 6 พระองค์ คือ
พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอุณากรรณอนันตนรไชย (22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2399 – 29 มีนาคม พ.ศ. 2416) มีพระโอรสหนึ่งองค์
พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ (27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2401 – 28 มิถุนายน พ.ศ. 2466) ต่อมาเป็น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ มีพระโอรส-ธิดา 40 พระองค์ เป็นพระปัยกาของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าสุนันทากุมารีรัตน์  (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2403 – 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2423)  มีพระอิสริยยศสูงสุดที่ สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี อภิเษกสมรสกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชธิดาหนึ่งพระองค์
พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าสว่างวัฒนา  (10 กันยายน พ.ศ. 2405 – 17 ธันวาคม พ.ศ. 2498) มีพระอิสริยยศสูงสุดที่ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า อภิเษกสมรสกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชโอรส-ธิดา 8 พระองค์ รวมถึงเป็นสมเด็จพระอัยยิกาในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร￼￼และเป็นสมเด็จพระปัยยิกาในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาผ่องศรี (1 มกราคม พ.ศ. 2407 – 20 ตุลาคม พ.ศ. 2462) มีพระอิสริยยศสูงสุดที่ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง อภิเษกสมรสกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชโอรส-ธิดา 14 พระองค์ เป็นพระบรมราชชนนีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว  รวมถึงเป็นพระอัยยิกาฝ่ายพระชนกในสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี
พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าสวัสดิโสภณ (22 ธันวาคม พ.ศ. 2408 – 10 ธันวาคม พ.ศ. 2478) ต่อมาเป็น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ มีพระโอรส-ธิดา 36 พระองค์ หนึ่งในนั้นคือสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี
พระเกียรติยศ > พระอิสริยยศ

5 มีนาคม พ.ศ. 2381 – ไม่ทราบปี : เปี่ยม
ไม่ทราบปี – 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2399 : เจ้าจอมเปี่ยม ในรัชกาลที่ 4
22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2399 – 20 กันยายน พ.ศ. 2428 : เจ้าจอมมารดาเปี่ยม ในรัชกาลที่ 4
20 กันยายน พ.ศ. 2428 – 13 เมษายน พ.ศ. 2447 :  เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม
23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : เจ้าคุณพระอัยยิกาเปี่ยม
1 เมษายน พ.ศ. 2466 : สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา
พระเกียรติยศ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2441 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 1 ปฐมจุลจอมเกล้า (ป.จ.) (ฝ่ายใน)
ยมราช

บทความนี้เกี่ยวกับราชทินนาม สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ยมราช (แก้ความกำกวม)
| ยมราช |
| --- | --- |
เจ้าพระยาภูธราภัย (คนที่ 10)
กรมพระนครบาล
ผู้แต่งตั้ง: พระมหากษัตริย์สยาม
วาระ: ตามพระราชอัธยาศัย
คนแรก: เจ้าพระยาอภัยภูเบศร (แบน)
คนสุดท้าย: เจ้าพระยายมราช (เฉย)
ยกเลิก: พ.ศ. 2424
ตำแหน่งที่มาแทน: เสนาบดีกระทรวงนครบาล
ยมราช เป็นราชทินนามที่มอบให้กับขุนนางผู้ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกรมเวียงหรือนครบาล ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่กรมสำคัญในระบบจตุสดมภ์ มีหน้าที่ดูแลความสงบเรียบร้อยในพระนคร ผู้ที่มีราชทินนามว่ายมราชมักจะได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์สูงเป็นพระยาหรือเจ้าพระยา
รายนามผู้ดำรงตำแหน่ง

ขุนนางที่มีราชทินนามว่ายมราช ได้แก่
พระยายมราช (แบน) – ต่อมาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
พระยายมราช (อิน) – ได้รับการแต่งตั้งโดยรัชกาลที่ 1 เมื่อพระองค์ทรงขึ้นครองราชย์และก่อตั้งราชวงศ์จักรี ในปี พ.ศ. 2325 แต่ถูกถอดจากบรรดาศักดิ์เพราะความผิดพลาดในสงครามสงครามเก้าทัพ
เจ้าพระยายมราช (บุนนาค) – ได้รับแต่งตั้งหลังสงคราม ต่อมาเลื่อนตำแหน่งเป็นเจ้าพระยามหาเสนา (สมุหกลาโหม)
เจ้าพระยายมราช (บุญมา) – ต่อมาได้เลื่อนตำแหน่งเป็นเจ้าพระยามหาเสนา
เจ้าพระยายมราช (น้อย บุณยรัตพันธุ์) – ดำรงตำแหน่งในรัชกาลที่ 2 ต่อมาได้เลื่อนตำแหน่งเป็นเจ้าพระยาอภัยภูธร (สมุหนายก)
เจ้าพระยายมราช (น้อย ศรีสุริยพาหะ) – ต่อมาเลื่อนตำแหน่งเป็นเจ้าพระยามหาเสนาในรัชกาลที่ 3
เจ้าพระยายมราช (พูน) – ดำรงตำแหน่งในรัชกาลที่ 3
เจ้าพระยายมราช (ฉิม) – ดำรงตำแหน่งในรัชกาลที่ 3
เจ้าพระยายมราช (บุนนาค) – ดำรงตำแหน่งในสมัย รัชกาลที่ 3 เป็นต้นตระกูลยมนาค
เจ้าพระยายมราช (ศุข สินศุข) – หลานของกรมหลวงอินทรพิทักษ์ (พระราชโอรสของพระเจ้าตากสิน); ได้รับแต่งตั้งในปี พ.ศ. 2394 ถึงแก่อสัญกรรมในปี พ.ศ. 2398.
เจ้าพระยายมราช (นุช บุณยรัตพันธุ์) – ต่อมาเลื่อนตำแหน่งเป็นเจ้าพระยาภูธราภัย (สมุหนายก) ในปี พ.ศ. 2406
เจ้าพระยายมราช (ครุฑ) – เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2351 ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2407 จนถึงแก่อสัญกรรมในปีถัดมา
เจ้าพระยายมราช (แก้ว) – บุตรของเจ้าพระยาบดินทรเดชา; เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2347 ถึงแก่อสัญกรรมในปี พ.ศ. 2414
เจ้าพระยายมราช (เฉย) – ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2414 จนถึงแก่อสัญกรรมในปี พ.ศ. 2424; เป็นต้นตระกูลยมาภัย
หลังจากเจ้าพระยายมราช (เฉย) ถึงแก่อสัญกรรม ตำแหน่งเจ้ากรมนครบาลถูกปล่อยให้ว่างลง เนื่องจากมีการปฏิรูประบบการปกครองและยกเลิกระบบจตุสดมภ์ รัฐบาลได้จัดตั้งคณะกรรมการสี่ท่านเพื่อดูแลหน้าที่ในระหว่างนั้น จนกระทั่งได้มีการสถาปนากระทรวงนครบาลขึ้นในปี พ.ศ. 2435 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์ ได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีคนแรก และในปี พ.ศ. 2450 พระยาสุขุมนัยวินิต ได้สืบตำแหน่งต่อ และต่อมาได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) ในปี พ.ศ. 2451 เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) เป็นผู้ได้รับราชทินนามว่ายมราชเป็นคนสุดท้าย ก่อนที่กระทรวงนครบาลจะถูกรวมเข้ากับกระทรวงมหาดไทย ในวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2465
ประจุไฟฟ้า

สนามไฟฟ้า ของประจุไฟฟ้าบวกและลบหนึ่งจุด
ประจุไฟฟ้า เป็น คุณสมบัติทางฟิสิกส์ ของ สสาร ที่เป็นสาเหตุให้มันต้องประสบกับ แรง หนึ่งเมื่อมันถูกวางอยู่ใน สนามแม่เหล็กไฟฟ้า ประจุไฟฟ้าแบ่งออกเป็นสองประเภท: บวก และ ลบ ประจุเหมือนกันจะผลักกัน ประจุต่างกันจะดึงดูดกัน วัตถุจะมีประจุลบถ้ามันมี อิเล็กตรอน เกิน, มิฉะนั้นจะมีประจุบวกหรือไม่มีประจุ มีหน่วย SI เป็น คูลอมบ์ (C) ในสาขาวิศวกรรมไฟฟ้า, มันเป็นธรรมดาที่จะใช้ แอมแปร์-ชั่วโมง (Ah) และใน สาขาเคมี มันเป็นธรรมดาที่จะใช้ ประจุมูลฐาน (e) เป็นหน่วย สัญลักษณ์ Q มักจะหมายถึงประจุ ความรู้ช่วงต้นว่าสสารมีปฏิสัมพันธ์กันอย่างไรในขณะนี้ถูกเรียกว่า ไฟฟ้าพลศาสตร์แบบคลาสสิก (อังกฤษ: classical electrodynamics) และยังคงถูกต้องสำหรับปัญหาที่ไม่จำเป็นต้องมีการพิจารณาถึง ผลกระทบควอนตัม
ประจุไฟฟ้า เป็น คุณสมบัติแบบอนุรักษ์ พื้นฐานของ อนุภาคย่อยของอะตอม บางตัวที่กำหนด ปฏิสัมพันธ์ทางแม่เหล็กไฟฟ้า ของพวกมัน สสารที่มีประจุไฟฟ้าจะได้รับอิทธิพลจาก สนามแม่เหล็กไฟฟ้า และก็ผลิตสนามแม่เหล็กไฟฟ้าขึ้นเองได้ ปฏิสัมพันธ์ระหว่างประจุไฟฟ้าที่เคลื่อนที่ได้กับสนามแม่เหล็กไฟฟ้าจะเป็นแหล่งที่มาของ แรงแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่ แรงพื้นฐาน (อ่านเพิ่มเติมที่: สนามแม่เหล็ก)
การทดลองเรื่องหยดน้ำมัน ในศตวรรษที่ยี่สิบได้แสดงให้เห็นว่า ประจุจะถูก quantized; นั่นคือ ประจุของวัตถุใด ๆ จะมีค่าเป็นผลคูณที่เป็นจำนวนเต็มของหน่วยเล็ก ๆ แต่ละตัวที่เรียกว่า ประจุมูลฐาน หรือค่า e (เช่น 0e, 1e, 2e แต่ไม่ใช่ 1/2e หรือ 1/3e) e มีค่าประมาณเท่ากับ 1.602×10−19 coulombs (ยกเว้นสำหรับอนุภาคที่เรียกว่า ควาร์ก ซึ่งมีประจุที่มีผลคูณที่เป็นจำนวนเต็มของ e/3) โปรตอน มีประจุเท่ากับ +e และ อิเล็กตรอน มีประจุเท่ากับ -e การศึกษาเกี่ยวกับอนุภาคที่มีประจุและการปฏิสัมพันธ์ของพวกมันจะถูกไกล่เกลี่ยโดย โฟตอน ได้อย่างไรจะเรียกว่า ไฟฟ้าพลศาสตร์ควอนตัม
ประวัติ

การค้นพบประจุไฟฟ้านั้นสามารถสืบย้อนกลับไปได้ถึงยุคกรีกโบราณ โดยในช่วง 600 ปีก่อนคริสต์ศักราช เทลีส แห่งไมเลตัส นักปราชญ์ชาวกรีก ได้กล่าวถึงการสะสมของประจุไฟฟ้าจากการขัดถูวัสดุหลายชนิด เช่น อำพันกับผ้าขนสัตว์ วัสดุที่สะสมประจุเหล่านี้สามารถดึงดูดวัตถุที่มีน้ำหนักเบาอย่างเส้นผมได้ ยิ่งไปกว่านั้น หากวัสดุเหล่านี้ถูกขัดถูเป็นเวลานานพอ จะทำให้เกิดประกายไฟ ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดจากไฟฟ้าจากการขัดถู (triboelectric effect) คำภาษาอังกฤษ electricity มาจากคำในภาษากรีก ηλεκτρον (electron) ซึ่งหมายถึงอำพัน
ในปี ค.ศ. 1733 ดูเฟย์ (C. F. Du Fay)นักเคมี ชาวฝรั่งเศส ได้เสนอ ว่าไฟฟ้านั้นมีอยู่ 2 ชนิดซึ่งหักล้างกัน โดยนำเสนอในรูปทฤษฎีของของไหลสองชนิด เขาได้เสนอว่าเมื่อถูแก้วกับผ้าไหม แก้วจะมีประจุที่เรียกว่าไฟฟ้าวิเทรียส (vitreous electricity) ส่วนเมื่อถูอำพันกับผ้าขนสัตว์ อำพันจะมีประจุที่เรียกว่าไฟฟ้าเรซินัส (resinous electricity)
ต่อมาในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 18 การศึกษาเกี่ยวกับไฟฟ้านั้นเริ่มแพร่หลายมากขึ้น โดยที่เบนจามิน แฟรงกลิน นักวิทยาศาสตร์ ชาวอังกฤษ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้เชี่ยวชาญในยุคนั้นไม่เห็นด้วยกับทฤษฎีของไหลสองชนิด เขาได้ตั้งข้อโต้แย้งให้การสนับสนุน ทฤษฎีของไหลชนิดเดียว โดยจินตนาการไฟฟ้าเป็นเสมือนของไหลที่ไม่สามารถมองเห็นได้ และมีอยู่ในสสารทุกชนิด เช่น ในกรณีของสิ่งประดิษฐ์แก้วไลเดน (Leyden jar) นั้น เนื้อแก้วเป็นส่วนที่เก็บสะสมประจุ เขาได้ตั้งสมมุติฐานว่า การขัดถูผิวของวัตถุฉนวนต่างชนิด ทำให้ของไหลที่ว่านี้เกิดการไหลเปลี่ยนตำแหน่งเกิดเป็นกระแสไฟฟ้า นอกจากนั้นแล้วเขายังได้ตั้งสมมุติฐานว่า หากวัตถุมีของเหลวนี้น้อยเกินไปจะทำให้มีค่าประจุเป็นลบ ถ้าหากมีมากเกินไปจะมีค่าประจุเป็นบวก ด้วยเหตุผลที่ไม่เป็นที่แน่ชัด แฟรงกลินได้ระบุว่าค่าประจุบวกคือไฟฟ้าวิเทรียส และค่าประจุลบคือไฟฟ้าเรซินัส ซึ่งวิลเลียม วัตสัน นักวิทยาศาสตร์ ชาวอังกฤษ ก็ได้ค้นพบข้อสรุปเดียวกันนี้ในช่วงเวลาที่ใกล้เคียงกัน
แบบจำลองของแฟรงกลินและวัตสันนั้นใกล้เคียงกับแบบจำลองในปัจจุบันซึ่งมีความซับซ้อนมากกว่า ในปัจจุบันเราทราบว่าสสารนั้นจริง ๆ แล้วประกอบด้วยอนุภาคที่มีประจุอยู่หลายชนิด เช่น โปรตอน และอิเล็กตรอน และกระแสไฟฟ้านั้นก็เกิดได้หลายแบบ เช่น เกิดจากการไหลของอิเล็กตรอน เกิดจากการไหลของสิ่งที่เรียกว่าโฮล (ของอิเล็กตรอน) ซึ่งทำตัวเสมือนประจุบวก และในสารละลายอิเล็กโตรไลท์นั้น เกิดจากการไหลของอนุภาคที่เรียกว่าอิออน สองชนิดคือ อิออนบวก และอิออนลบ เพื่อความสะดวกในการทำงาน ผู้ที่ทำงานเกี่ยวกับไฟฟ้าในปัจจุบันนั้นก็ยังใช้แบบจำลองกระแสไฟฟ้าของแฟรงกลิน โดยจำลองกระแสไฟฟ้าเป็นการไหลของประจุบวกเท่านั้น (กระแสแบบดั้งเดิม) ถึงแม้แบบจำลองอย่างง่ายนี้ช่วยลดความซับซ้อนในการทำความเข้าใจหลักการทางไฟฟ้าและการคำนวณต่าง ๆ แต่ก็ทำให้มองข้ามข้อเท็จจริงที่ในสารตัวนำบางชนิด เช่น อิเล็กโตรไลท์ สารกึ่งตัวนำ พลาสมา เป็นต้น นั้นมีการไหลของอนุภาคที่มีประจุอยู่หลายประเภท และนอกจากนั้นแล้ว ทิศทางการไหลของกระแสแบบดั้งเดิมนี้ ก็สวนทางกับทิศทางการไหลของอิเล็กตรอนในโลหะซึ่งใช้เป็นตัวนำ ซึ่งทำให้เกิดความสับสนสำหรับผู้เริ่มศึกษาอิเล็กทรอนิกส์
คุณสมบัติ

นอกจากคุณสมบัติทางแม่เหล็กไฟฟ้าที่กล่าวข้างต้นแล้ว ประจุยังเป็นคุณสมบัติที่ไม่เปลี่ยนแปลงสัมพัทธ์ตามทฤษฎีสัมพัทธภาพ คือ หากอนุภาคมีประจุ q ไม่ว่าประจุนั้นจะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วเท่าไร ก็จะยังมีประจุ q คุณสมบัตินี้ได้รับการยืนยันโดยการแสดงให้เห็นว่า ค่าประจุในหนึ่งนิวเคลียสของฮีเลียม มี 2 โปรตอน และ 2 นิวตรอนในนิวเคลียสของฮีเลียม และเคลื่อนที่ไปมาด้วยความเร็วสูง มีค่าเท่ากับประจุของนิวเคลียส 2 นิวเคลียสของดิวเทอเรียม ซึ่งมีโปรตอนและนิวตรอนอย่างละหนึ่งตัวในนิวเคลียส และเคลื่อนที่ด้วยความเร็วที่ต่ำกว่าที่อยู่ในนิวเคลียสของฮีเลียมมาก
กฎการอนุรักษ์ของประจุ

ประจุทั้งหมดของระบบโดดเดี่ยว (isolated system) มีค่าคงที่เสมอ โดยไม่ขึ้นกับการเปลี่ยนแปลงของประจุภายในระบบ กฎดังกล่าวเป็นจริงในทุกกระบวนการทางฟิสิกส์ และสามารถเขียนในรูปสมการทางคณิตศาสตร์ได้จากสมการของแมกซ์เวลล์ เรียกว่าสมการของความต่อเนื่อง (continuity equation) ซึ่งระบุว่าการเปลี่ยนแปลงรวมของความหนาแน่นประจุ (charge density)  \rho  ในปริมาตร V มีค่าเท่ากับความหนาแน่นกระแส(current density)  J รวมที่ผ่านพื้นผิว  S ของปริมาตรนั้น ซึ่งก็คือกระแส  I:
แผนภาพแสดงเส้นสนามและ ศักย์สมดุล รอบ อิเล็กตรอน ที่เป็นอนุภาคที่มีประจุลบตัวหนึ่ง ใน อะตอม ที่เป็นกลางทางไฟฟ้​​า จำนวนอิเล็กตรอนจะเท่ากับจำนวนโปรตอน (ซึ่งเป็นประจุบวก) ส่งผลให้ประจุรวมสุทธิเป็นศูนย์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมของไทย

| รัฐมนตรีว่าการ กระทรวงคมนาคม |
| --- | --- |
ตรากระทรวง
ธงประจำตำแหน่ง
ผู้ดำรงตำแหน่งคนปัจจุบัน สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ ตั้งแต่ 1 กันยายน พ.ศ. 2566
กระทรวงคมนาคม
สมาชิกของ: คณะรัฐมนตรีไทย สภาความมั่นคงแห่งชาติ
รายงานต่อ: นายกรัฐมนตรีไทย
ผู้เสนอชื่อ: นายกรัฐมนตรีไทย
ผู้แต่งตั้ง: พระมหากษัตริย์ไทย
วาระ: ตามวาระของคณะรัฐมนตรี
ผู้ประเดิมตำแหน่ง: สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมขุนนริศรานุวัดติวงศ์ ในฐานะเสนาบดีกระทรวงโยธาธิการ
สถาปนา: 1 เมษายน พ.ศ. 2435
รอง: รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
เว็บไซต์: Ministry of Transport
รายพระนาม รายนาม เสนาบดีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง > เสนาบดีกระทรวงโยธาธิการ (พ.ศ. 2435 - 2455)

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ (สมัย) | รูป | รายพระนาม/รายนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ |
| 1 (1) |  |  พระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนนริศรานุวัดติวงศ์ | 1 เมษายน พ.ศ. 2435 | 20 มีนาคม พ.ศ. 2436 |
| 2 |  | พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นสรรพสิทธิประสงค์ | 21 มีนาคม พ.ศ. 2436 | 25 สิงหาคม พ.ศ. 2441 |
| 3 |  | พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นทิพยลาภพฤฒิธาดา | 26 สิงหาคม พ.ศ. 2441 | 18 กันยายน พ.ศ. 2443 |
| 4 |  | พระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์หลาน กุญชร) | 19 กันยายน พ.ศ. 2443 | 1 กันยายน พ.ศ. 2444 |
| 1 (2) |  | พระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนนริศรานุวัดติวงศ์​ | 2 กันยายน พ.ศ. 2444 | 12 มิถุนายน พ.ศ. 2450 |
| 5 (1,2) |  | พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค) | 13 มิถุนายน พ.ศ. 2450 (รักษาราชการแทน) | 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2450 |
| 5 (1,2) |  | พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค) | 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2450 | พ.ศ. 2451 |
| 6 |  | พระยาสุขุมนัยวินิต (ปั้น สุขุม) | 29 มิถุนายน พ.ศ. 2451 | 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451 |
| 7 |  | พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงนเรศร์วรฤทธิ์ | 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451 | 31 มีนาคม พ.ศ. 2455 |
ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง > เสนาบดีกระทรวงคมนาคม (พ.ศ. 2455 - 2475)

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ (สมัย) | รูป | รายพระนาม/รายนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ | ตำแหน่ง |
| 1 |  | เจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ (หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์) | 1 เมษายน พ.ศ. 2455 | 23 มีนาคม พ.ศ. 2468 | เสนาบดีกระทรวงคมนาคม |
| 2 |  | พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวงกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน | 23 มีนาคม พ.ศ. 2468 | 29 มิถุนายน พ.ศ. 2475 | เสนาบดีกระทรวงพาณิชย์และคมนาคม |
ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง > เสนาบดีกระทรวงเกษตรพาณิชยการ (พ.ศ. 2475)

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ (สมัย) | รูป | รายนาม | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ |
| 1 |  | เจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ (หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์) | 29 มิถุนายน พ.ศ. 2475 | 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 |
หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง (พ.ศ. 2475 - ปัจจุบัน) > รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรพาณิชยการ (พ.ศ. 2475 - 2476)

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ (สมัย) | รูป | รายนาม | ครม. คณะที่ | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ |
| 1  (1,2)  |  | เจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ (หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์) | 2 | 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 | 1 เมษายน พ.ศ. 2476 |
| 1  (1,2)  |  | เจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ (หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์) | 3 | 1 เมษายน พ.ศ. 2476 | 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476 |
หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง (พ.ศ. 2475 - ปัจจุบัน) > รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐการ (พ.ศ. 2476 - 2484)

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ (สมัย) | รูป | รายนาม | ครม. คณะที่ | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ |
| 2  (1,2)  |  | พระยาโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร) | 4 | 21 มิถุนายน พ.ศ. 2476 | 16 ธันวาคม พ.ศ. 2476 |
| 2  (1,2)  |  | พระยาโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร) | 5 | 16 ธันวาคม พ.ศ. 2476 | 29 มีนาคม พ.ศ. 2477 |
| 3 |  | พระสารสาสน์พลขันธ์ (ลอง สุนทานนท์) | 5 | 29 มีนาคม พ.ศ. 2477 | 22 กันยายน พ.ศ. 2477 |
| 4 |  | นายพลเรือตรี พระยาศรยุทธเสนี (กระแส ประวาหะนาวิน) | 6 | 22 กันยายน พ.ศ. 2477 | 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2478 |
| 5  (1-4)  |  | นายพันเอก พระบริภัณฑ์ยุทธกิจ (เภา เพียรเลิศ) | 6 | 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2478 | 9 สิงหาคม พ.ศ. 2480 |
| 5  (1-4)  |  | นายพันเอก พระบริภัณฑ์ยุทธกิจ (เภา เพียรเลิศ) | 7 | 9 สิงหาคม พ.ศ. 2480 | 21 ธันวาคม พ.ศ. 2480 |
| 5  (1-4)  |  | นายพันเอก พระบริภัณฑ์ยุทธกิจ (เภา เพียรเลิศ) | 8 | 21 ธันวาคม พ.ศ. 2480 | 16 ธันวาคม พ.ศ. 2481 |
| 5  (1-4)  |  | นายพันเอก พระบริภัณฑ์ยุทธกิจ (เภา เพียรเลิศ) | 9 | 16 ธันวาคม พ.ศ. 2481 | 19 สิงหาคม พ.ศ. 2484 |
หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง (พ.ศ. 2475 - ปัจจุบัน) > รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจ (พ.ศ. 2484 - 2485)

| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ลำดับ (สมัย) | รูป | รายนาม | ครม. คณะที่ | เริ่มวาระ | สิ้นสุดวาระ |
| 5  (4)  |  | นายพลตรี พระบริภัณฑ์ยุทธกิจ (เภา เพียรเลิศ) | 9 | 19 สิงหาคม พ.ศ. 2484 | 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2485 |
| 6 |  | นายพลเรือโท หลวงสินธุสงครามชัย (สินธุ์ กมลนาวิน) | 9 | 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2485 | 6 มีนาคม พ.ศ. 2485 |
| 7  (1)  |  | นายพลตรี หลวงเสรีเริงฤทธิ์ (จรูญ รัตนกุล) | 10 | 7 มีนาคม พ.ศ. 2485 | 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2485 |
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมที่ยังมีชีวิตอยู่

ปัจจุบันมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมที่ยังมีชีวิตอยู่ 16 คน ได้แก่
| รายนาม | วาระ | วันเกิด |
| --- | --- | --- |
| เชาวน์ ณศีลวันต์ | พ.ศ. 2517 - 2518 | 7 สิงหาคม พ.ศ. 2471 (96 ปี) |
| พลเรือเอก ธีระ ห้าวเจริญ | พ.ศ. 2549 -​ 2551 | 6 เมษายน พ.ศ. 2483 (84 ปี) |
| พันเอก วินัย สมพงษ์ | พ.ศ. 2535 -​ 2537 | 16 มกราคม พ.ศ. 2486 (82 ปี) |
| วันมูหะมัดนอร์ มะทา | พ.ศ. 2538 -​ 2539, 2544 - 2545 | 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2487 (80 ปี) |
| วิชิต สุรพงษ์ชัย | พ.ศ. 2537 -​ 2538 | 12 มกราคม พ.ศ. 2488 (80 ปี) |
| จารุพงศ์ เรืองสุวรรณ | พ.ศ. 2555 | 15 สิงหาคม พ.ศ. 2489 (78 ปี) |
| สุเทพ เทือกสุบรรณ | พ.ศ. 2540 -​ 2543 | 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2492 (75 ปี) |
| พงษ์ศักดิ์ รักตพงศ์ไพศาล | พ.ศ. 2548 -​ 2549 | 16 กันยายน พ.ศ. 2493 (74 ปี) |
| พลอากาศเอก สุกำพล สุวรรณทัต | พ.ศ. 2554 - 2555 | 17 สิงหาคม พ.ศ. 2494 (73 ปี) |
| สันติ พร้อมพัฒน์ | พ.ศ. 2551 | 1 มกราคม พ.ศ. 2495 (73 ปี) |
| พลอากาศเอก ประจิน จั่นตอง | พ.ศ. 2557 - 2558 | 7 มีนาคม พ.ศ. 2497 (71 ปี) |
| สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ | พ.ศ. 2545 -​ 2548 , 2566 - ปัจจุบัน | 10 ธันวาคม พ.ศ. 2497 (70 ปี) |
| สุวัจน์ ลิปตพัลลภ | พ.ศ. 2539 -​ 2540 | 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2498 (70 ปี) |
| อาคม เติมพิทยาไพสิฐ | พ.ศ. 2558 -​ 2562 | 25 กันยายน พ.ศ. 2499 (68 ปี) |
| โสภณ ซารัมย์ | พ.ศ. 2551 -​ 2554 | 31 มีนาคม พ.ศ. 2502 (65 ปี) |
| ศักดิ์สยาม ชิดชอบ | พ.ศ. 2562 -​ 2566 | 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2505 (62 ปี) |
| ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ | พ.ศ. 2555 -​ 2557 | 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2509 (58 ปี) |
ดูเพิ่ม

รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคมของไทย
สัตว์เลื้อยคลาน
การสูญพันธุ์และการปรับตัว

จากเหตุการณ์อุกกาบาตพุ่งชนโลกเมื่อ 100 ล้านปีมาแล้ว ทำให้สัตว์เลื้อยคลานในยุคจูแรสซิกเกิดการสูญพันธุ์อย่างกะทันหัน จำนวนที่เคยมีมากถึง 12 กลุ่ม ได้ลดจำนวนลงเหลืออยู่เพียง 4 กลุ่มเท่านั้น  ซึ่งกลุ่มของสัตว์เลื้อยคลานที่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ดีที่สุดคืองู และสัตว์เลื้อยคลานจำพวกลิซาร์ดได้แก่ จิ้งจก ตุ๊กแก กิ้งก่า จิ้งเหลน และรองลงมาเป็นจระเข้และแอลลิเกเตอร์ สำหรับสัตว์เลื้อยคลานกลุ่มที่ยังคงลักษณะทางกายภาพแบบโบราณ ที่ไม่มีการปรับตัวให้แตกต่างไปจากบรรพบุรุษคือเต่า และสัตว์เลื้อยคลานในกลุ่มสุดท้ายคือทัวทารา ซึ่งมีเพียงชนิดเดียวและสามารถพบเห็นได้ที่นิวซีแลนด์เพียงประเทศเดียวเท่านั้น
สัตว์เลื้อยคลาน มีการปรับสภาพร่างกายที่แตกต่างไปจากสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกหลายอย่าง ซึ่งทำให้สัตว์เลื้อยคลานนั้น สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสภาพภูมิอากาศที่ร้อนและแห้งแล้งในทะเลทรายได้ แต่สำหรับสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกไม่สามารถดำรงชีวิตในทะเลทรายได้ เนื่องจากเวลาผสมพันธุ์ จะต้องอาศัยแหล่งน้ำเป็นตัวกลางในการผสมพันธุ์ ผิวหนังของสัตว์เลื้อยคลานมีความแห้ง หยาบกระด้างกว่าผิวหนังที่ลื่น และเป็นเมือกของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ซึ่งจะช่วยป้องกันการระเหยของน้ำออกจากร่างกาย และช่วยป้องกันอันตรายให้แก่ผิวหนังรวมทั้งไม่มีต่อมเหงื่อและต่อมน้ำมันอยู่ใต้ชั้นของผิวหนัง ซึ่งช่วยทำให้ป้องกันการสูญเสียน้ำและการระเหยของน้ำได้เป็นอย่างดี
สิ่งสำคัญที่สุดคือ สัตว์เลื้อยคลานนั้นจะวางไข่บนพื้นดิน และมีการวิวัฒนาการให้มีการปฏิสนธิของตัวอ่อนภายในเปลือกไข่ ซึ่งเป็นการปรับตัวตามสภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อให้มีการดำรงชีวิตให้รอดพ้นจากแหล่งน้ำ นอกจากนี้ยังมีการวิวัฒนาการของเปลือกไข่ เพื่อช่วยให้ตัวอ่อนภายในไข่มีชีวิตรอดออกมาเป็นตัว เปลือกไข่ของสัตว์เลื้อยคลานทำให้สามารถวางไข่บนพื้นดินแห้งได้ เอมบริโอจะเจริญเติบโตและลอยตัวอยู่ในของเหลวภายใน ที่ทำหน้าที่ห่อหุ้มเยื่อหุ้มไข่  (Amnion)  เอมบริโอจึงมีของเหลวล้อมรอบเช่นเดียวกับการวางไข่ในแหล่งน้ำ นอกจากนี้เอมบริโอยังมีถุงอาหารที่มีเยื่ออัลแลนทอยส์  (Allantois)  ซึ่งเป็นเยื่อสำหรับการแลกเปลี่ยนแก๊สผ่านเปลือกไข่ ที่เยื่ออัลแลนทอยส์ จะมีถุงสำหรับสะสมของเสียที่เกิดขึ้นในระหว่างการเจริญเติบโต จนเป็นตัวเต็มวัยก่อนออกจากเปลือกไข่ ซึ่งการที่สัตว์เลื้อยคลานสามารถวางไข่บนบกได้นั้น จึงเป็นผลของการวิวัฒนาการร่างกายที่ดีกว่าสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก
วิวัฒนาการ

สัตว์เลื้อยคลาน มีวิวัฒนาการมาจากสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกในกลุ่ม Labyrinthodont ที่นักชีววิทยาต่างยอมรับในด้านของการวิวัฒนาการ เป็นสัตว์ที่มีเกล็ดปกคลุมผิวหนังทั่วทั้งลำตัวเช่นเดียวกับปลาที่มีชีวิตอยู่ในยุคคาร์บอนิเฟอรัส  (Carboniferous period)  ในมหายุคพาลีโอโซอิก  (Palaeozoic era)  หรือเมื่อประมาณ 280 ล้านปีมาแล้ว สัตว์เลื้อยคลานที่เป็นต้นตระกูลของสัตว์เลื้อยคลานทั้งหมดคือ Captorhinomorphs ซึ่งมีรูปร่างและลักษณะคล้ายคลึงกับสัตว์จำพวกกิ้งก่า สัตว์ต้นตระกูลของสัตว์เลื้อยคลาน จัดเป็นสัตว์ขนาดที่มีขนาดลำตัวเล็ก อาหารส่วนใหญ่จึงเป็นแมลง
จากสัตว์ต้นตระกูลขนาดเล็ก ได้มีการวิวัฒนาการทางด้านกายภาพอย่างรวดเร็ว กลายเป็นสัตว์เลื้อยคลานในกลุ่มต่าง ๆ ซึ่งกลุ่มที่ประสบความสำเร็จอย่างสูงสุดในการวิวัฒนาการ มีด้วยกันทั้งหมด 4 กลุ่ม ได้แก่ไดโนเสาร์  (Dinosaurs)  สัตว์เลื้อยคลานที่อาศัยอยู่ในทะเล  (Marinereptiles - euryapsida)  สัตว์เลื้อยคลานที่สามารถบินได้  (Flying reptiles - pterisaurs)  และสัตว์เลื้อยคลานที่มีลักษณะรูปร่างคล้ายคลึงกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม  (Mammal reptiles - therapsida)
สัตว์เลื้อยคลานมีการปรับสภาพร่างกายตั้งแต่ในยุคไทรแอสซิก และมีวิวัฒนาการในการด้านปรับสภาพร่างกายจนถึงขีดสุดในยุคต่อมาคือยุคจูแรสซิก ซึ่งเป็นยุคที่มีสัตว์เลื้อยคลานมากที่สุดในขณะนั้นคือไดโนเสาร์และเทอโรซอส์ จนได้รับการขนานนามสัตว์เลื้อยคลานเหล่านี้ว่า "สัตว์เลื้อยคลานเจ้าโลก"  (Ruling eptile)  เนื่องจากในยุคนั้น เป็นยุคที่มีสัตว์เลื้อยคลานครอบครองโลก แต่เมื่อถึงปลายยุคครีเทเซียส หรือเมื่อประมาณ 65 - 80 ล้านปีมาแล้ว สัตว์เลื้อยคลานทั้ง 2 กลุ่มได้เกิดการสูญพันธุ์ ล้มตายลงเป็นจำนวนมากอย่างกะทันหันโดยไม่ทราบสาเหตุของการสูญพันธุ์ และในตอนปลายของยุคครีเทเซียส ได้เกิดการเปลี่ยนปลงต่าง ๆ จำนวนมากเช่น เกิดพืชและไม้ดอกในยุคปัจจุบัน
ภายหลังจากสัตว์เลื้อยคลานเริ่มสูญพันธุ์ และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมเริ่มมีการแพร่กระจายเผ่าพันธุ์อย่างรวดเร็ว จนครอบครองโลกแทนสัตว์เลื้อยคลาน สภาพภูมิอากาศจากที่ร้อนจัดจนสิ่งมีชีวิตไม่สามารถอาศัยอยู่ได้ เริ่มเย็นลงตามลำดับและมีการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม พันธุ์พืชพันธุ์สัตว์ที่ปรากฏในยุคปัจจุบันเริ่มถือกำเนิดขึ้น แต่ไดโนเสาร์และเทอโรซอส์ไม่อาจปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงอย่างกะทันหัน หรืออาจสูญพันธุ์จากสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไปร่วมกับปัจจัยในด้านนิเวศวิทยา
แต่ยังมีสัตว์เลื้อยคลาน  4 กลุ่มและบางชนิด ที่สามารถเอาตัวรอดจากการสูญพันธุ์ได้ จนมีชีวิตอยู่ในยุคปัจจุบันเช่นเต่าที่จัดเป็นสัตว์เลื้อยคลานในยุคโบราณ ที่ยังมีชีวิตรอดมาได้เนื่องจากมีกระดองสำหรับป้องกันตัวเอง งูและสัตว์เลื้อยคลานจำพวกลิซาร์ด อาศัยอยู่ในพื้นที่บริเวณที่เป็นป่าโปร่ง และตามซอกหิน ช่วยทำให้รอดพ้นจากศัตรู จระเข้และแอลลิเกเตอร์มีขนาดร่างกายที่ใหญ่และดูน่ากลัว รวมทั้งพละกำลังมหาศาลทำให้มีศัตรูน้อย เป็นต้น