stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ปืนใหญ่จอมสลัด
นักแสดง > ฝ่ายชาวเล

สรพงษ์ ชาตรี เป็น กระเบนขาว
อนันดา เอเวอร์ริ่งแฮม เป็น ปารี
จักรกฤษณ์ พณิชย์ผาติกรรม เป็น ลิ่มเคี่ยม
มนัสนันท์ พัชรโสภาชัย เป็น ลิ่มกอเหนี่ยว
ปรีชา เกตุคำ เป็น อันยา
เมสินี แก้วราตรี เป็น บินตัง (เมียปารี)
พรทิพย์ ปาปะนัย เป็น แม่ปารี
ด.ช. กัณฑ์เอนก นัยนาประเสริฐ เป็น ปารี (เด็ก)
นักแสดง > ฝ่ายโจรสลัด

เอก โอรี เป็น เจ้าชายราไว
วินัย ไกรบุตร เป็น อีกาดำ
อริสา สนธิรอด เป็น เมียอีกาดำ
ทิฐิ มิเกลลี เป็น บัวสกา
นักแสดง > นักแสดงรับเชิญ

Andre Machielsen เป็น ยานิส บรี
เจษฎาภรณ์ ผลดี เป็น เจ้าชายปาหัง,อับดุลกาฟูมูไอดิม
อรรถพร ธีมากร เป็น หัวหน้าโจรสลัดชวา
ศุภกรณ์ กิจสุวรรณ เป็น หัวหน้าโจรสลัดยะฮอร์
ชาติชาย งามสรรพ์ เป็น ราชทูตจากสงขลา
พิมพ์พรรณ ชลายนคุปต์ เป็น สนมรายาบาฮาดูร์ ชาห์ (แม่ราไว)
งานสร้างภาพยนตร์ > บทภาพยนตร์

บทภาพยนตร์เรื่อง ปืนใหญ่จอมสลัด เขียนขึ้นโดยนักเขียนรางวัลซีไรต์ วินทร์ เลียววาริณ โดยนนทรีย์ที่เป็นแฟนหนังสือคุณวินทร์มานานแล้ว ติดต่อ เชิญให้มาเขียนบท โดยมีรูปแบบของนวนิยายอิงประวัติศาสตร์บวกกับกำลังภายใน แฟนตาซี และนิยายรัก โดยใช้เวลาเขียนบทไม่ต่ำกว่า 3 ปี โดยวินทร์ เลียววาริณได้รับแนวความคิดจากนนทรีย์ว่าอยากจะทำเรื่องเกี่ยวกับโจรสลัดในภาคใต้ของไทย ที่เกิดขึ้นแถวเกาะตะรุเตา พอวินทร์เริ่มเขียนบทได้ระยะหนึ่ง ก็พบข้อมูลใหม่ว่าภาคใต้มีโจรสลัดในช่วง 400 ปีก่อน จึงเกิดเป็นเนื้อเรื่องของโครงเรื่องนี้
งานสร้างภาพยนตร์ > สถานที่ถ่ายทำ

ภาพยนตร์เรื่อง ปืนใหญ่จอมสลัด ใช้เวลาเตรียมงานสร้างและถ่ายทำร่วม 5 ปี มีทีมงานกว่า 1,000 ชีวิต โดยทีมงานเลือกใช้สถานที่ทางทะเลหลายแห่งในประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็น ที่ เกาะสีชัง จ.ชลบุรี ที่สร้างเป็นหมู่บ้านชาวเล โดยใช้เวลาสร้าง 3 เดือน และฉากหมู่บ้านข้าง ๆ ที่เป็นลักษณะของท่าเรืออีก 1 เดือน รวมเป็น 4 เดือนกว่า แต่เมื่อสร้างเสร็จก็โดนพายุพังหมดจึงต้องสร้างใหม่อีก 2 เดือน โดยฉากหมู่บ้านได้รับแนวคิดมาจากหมู่บ้านชาวเลแถบเกาะบอร์เนียว สร้างบ้านเกือบ  20 หลัง แบบสร้างและถอดได้
ฉากที่ถ่ายทำที่ อ.สัตหีบ เพื่อถ่ายทำเรื่องราวในส่วนกลางทะเลและกำแพงวัง และจังหวัดกระบี่และพังงา เพื่อถ่ายทำฉากถ้ำบนเกาะ ส่วนฉากอื่น ๆ ในเรื่องเช่น ภายในพระราชวังลังกาสุกะ ไปจนถึงการสู้รบบนเรือโจรสลัด ด้วยการสร้างเรือหลายรูปแบบที่สามารถใช้ได้จริง ฉากถ้ำอีกา ถ่ายทำที่ถ้ำลูกเสือพังงาและที่ถ้ำสระยวนทองกระบี่ เป็นถ้ำที่คุมขัง ใช้เวลาในการเซตติ้ง 5-6 เดือนในการเซตฉากทั้งหมด ทั้งยังต้องสร้างเพิ่มเพราะบางถ้ำมีรูจึงต้องปิด
งานสร้างภาพยนตร์ > อุปกรณ์ประกอบ

เรื่องอุปกรณ์ประกอบ อย่างเรือ ทั้งเรือพวกฮอลันดาและเรือโจรสลัด ทีมงานลงทุนต่อเรือขึ้นมาโดยเฉพาะ ส่วนอาวุธของแต่ละฝ่ายจะมีความแตกต่างกัน อย่างเช่นอาวุธของฝ่ายลังกาสุกะจะมีความละเอียดงดงาม มีลวดลายแกะสลัก อาวุธของชาวน้ำมีความเรียบง่าย มีลวดลายเฉพาะตัว ในเรื่องเสื้อผ้า การแต่งกาย  ฝ่ายลังกาสุกะอ้างอิงมาจากของจริง โดยส่งทีมงานค้นคว้าถึงประเทศมาเลเซีย โดยผสมงานเสื้อผ้าของมลายูกับไทย แต่จะออกไปทางมลายู โดยผ้าที่ใช้ต้องสั่งทอพิเศษโดยผ้าแต่ละผืนมาจากที่ต่าง ๆ ทั่วทั้งประเทศไทย การแต่งกายของชาวน้ำจะไม่ซับซ้อน เป็นเสื้อผ้าง่าย ๆ เช่น นุ่งผ้าเตี่ยวและไม่ใส่เสื้อสำหรับผู้ชาย และจะเห็นรอยสักของทุกคน ที่ได้แนวความคิดจากชนเผ่าต่าง ๆ ในโลกเช่น เผ่าเมารี ที่รอยสักมีความหมายต่อพวกเขา และเสื้อผ้าฝ่ายโจรสลัดจะมีความเป็นนักรบมากกว่าชาวน้ำ มีเสื้อผ้าลักษณะหนังปลากระเบน เป็นเสื้อเกราะ นอกจากนี้ยังมีเสื้อผ้าโจรสลัดกลุ่มอื่น อย่าง โจรสลัดวาโกะจากญี่ปุ่น ออกแบบคล้ายนินจาและซามูไร และสลัดจากชวาและสลัดยะโฮร์อีกด้วย
ปืนใหญ่ที่เป็นแรงบันดาลใจของภาพยนตร์เรื่องนี้มาจาก ปืนพญาตานี ที่ตั้งอยู่หน้ากระทรวงกลาโหม มีปืนคู่แฝดที่ชื่อ ปืนศรีนคราและ ปืนมหาลาโล ซึ่งในประวัติศาสตร์ปืนเหล่านี้หล่อจากรัฐปัตตานี ผู้สร้างจึงนำเรื่องราวของปืนใหญ่และเพิ่มเติมความแฟนตาซีเข้าไป มหาปืนใหญ่นั้นได้รวมต้นแบบปืนใหญ่ 2 กระบอกที่ต่างมีข้อเด่นเรื่องระยะการยิงและพลังทำลายเข้าด้วยกัน ในส่วนรายละเอียดจะเห็นตราประทับของบริษัทวีโอซี ซึ่งเป็นบริษัทของชาวฮอลันดา ที่รับทำปืนใหญ่ในสมัยนั้น นอกจากนี้ปืนมหาลาโล ซึ่งทำโดยลิ้มโต๊ะเคี่ยมหรือลิ่มเคี่ยม ก็เป็นบุคคลตัวจริงในประวัติศาสตร์อีกด้วย โดยเป็นพี่ชายของเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว
งานสร้างภาพยนตร์ > การถ่ายทำ

ฉากใต้น้ำ นักแสดงทุกคนเรียนการดำน้ำ เป็นคอร์สสั้น 2 อาทิตย์ เพื่อให้ชินกับการไม่หายใจหรือหายใจออกอย่างเดียว การถ่ายทำ ถ่ายทั้งในสระว่ายน้ำและในทะเลจริง ใช้เวลาถ่ายทำฉากใต้น้ำ 3 เดือน มีการใช้เทคนิคพิเศษด้านภาพ ภาพกว่า 2,000 ช็อต โดยบริษัท บลูแฟรี จำกัด
การตอบรับ > การออกฉายและรายได้

ภาพยนตร์ออกฉายปฐมทัศน์ครั้งแรกในเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ 2008 เดเรก เอลเลย์ จาก นิตยสารวาไรอิตี พูดถึงว่า ภาพยนตร์ขาดการโฟกัสและด้วยความยาว 133 นาที ที่ยาวเกินไป หลังจากการตอบรับสหมงคลฟิล์มจึงได้ทำให้สั้นลง และจากกำหนดการเดิมจากเดือนสิงหาคมเลื่อนไปเป็นเดือนตุลาคม ซึ่งทางผู้กำกับอธิบายว่าเพื่อหลีกเลี่ยงความตึงเครียดของเหตุการณ์การเมือง
ภาพยนตร์ออกฉายในเทศกาลภาพยนตร์เวนิส และยังได้ออกฉายรอบกาล่า ในงานเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพฯ ปี 2008 โดยออกฉายรอบทั่วไปในประเทศไทยเมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2551 โดยเปิดตัวรายได้ในสัปดาห์แรกที่ 31.6 ล้านบาท ทำรายได้รวม 74.8 ล้านบาท
การตอบรับ > การตอบรับของนักวิจารณ์

อภินันท์ บุญเรืองพะเนา จากผู้จัดการออนไลน์ พูดถึงหนังเรื่องนี้ว่า "มองโดยภาพรวมทั้งหมดแล้ว สามารถตอบโจทย์ของตัวเองได้ดีในความเป็นหนังแอ็กชั่นแฟนตาซี โดยเฉพาะจินตนาการในด้านแฟนตาซีนั้น แม้ไม่ถึงกับเรียกว่าบรรเจิดอะไรมาก แต่หลายสิ่งหลายอย่างก็ดูน่าอัศจรรย์ใจที่ได้เห็น ขณะที่ความเป็นแอ็กชั่น สิ่งที่น่าให้คะแนนมากที่สุด"
แป้งร่ำจากมติชนรายวันวิจารณ์ในส่วนบทหนังและการเล่าเรื่องไว้ว่า "บทหนังในครั้งแรกคือเขียนขึ้นมาสำหรับ 3 ภาค แต่เมื่อมารวบเป็นภาคเดียวอย่างนี้แล้ว กลวิธีและการเล่าเรื่องเลยจำเป็นที่จะต้องกระชับและรวมทุกอย่างไว้ให้อยู่ในเวลาอันจำกัด ทุกอย่างเลยต้องรวดเร็วไปหมด ไม่ว่าจะเป็นการปูพื้นตัวละคร ลูกเล่นในการลำดับภาพ รวมถึงเหตุการณ์ต่างๆ ซึ่งหลายครั้งค่อนข้างจะเร็วเกินไป จนแทบจะตั้งตัวไม่ทัน เพราะเนื้อเรื่องค่อนข้างซับซ้อนอยู่ไม่น้อย" และในส่วนมิติตัวละครวิจารณ์ไว้ว่า "ดูรู้สึกเหมือนจะเกิดสภาวะแบ่งบทให้กับนักแสดงแต่ละคนที่ชื่อชั้นไม่ย่อย เลยเกิดความเหลื่อมล้ำและไร้มิติ หรือบางครั้งก็รู้สึกเหมือนมากเกินไปในบางตัวละครจนขัดอารมณ์"
การตอบรับ > รางวัล

ในงานแจกผลงานรางวัลสตาร์พิกส์อวอร์ด ครั้งที่ 6 ปืนใหญ่จอมสลัด ได้รับรางวัลสาขา กำกับศิลป์ยอดเยี่ยม  ส่วนรางวัลอื่น ๆ ตามตารางด้านล่าง
| ผู้มอบรางวัล | สาขารางวัล | ผล |
| --- | --- | --- |
| สตาร์พิคส์อวอร์ด | นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม (สรพงษ์ ชาตรี) | เสนอชื่อเข้าชิง |
| สตาร์พิคส์อวอร์ด | กำกับศิลป์ยอดเยี่ยม | ได้รับรางวัล |
| สตาร์พิคส์อวอร์ด | ดนตรีประกอบยอดเยี่ยม | เสนอชื่อเข้าชิง |
| รางวัลสุพรรณหงส์ | นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม (สรพงษ์ ชาตรี) | เสนอชื่อเข้าชิง |
| รางวัลสุพรรณหงส์ | กำกับศิลป์ยอดเยี่ยม | เสนอชื่อเข้าชิง |
| รางวัลสุพรรณหงส์ | บันทึกเสียงและผสมเสียงยอดเยี่ยม | ได้รับรางวัล |
| รางวัลสุพรรณหงส์ | ดนตรีประกอบยอดเยี่ยม | เสนอชื่อเข้าชิง |
| รางวัลสุพรรณหงส์ | เทคนิคการแต่งหน้ายอดเยี่ยม | เสนอชื่อเข้าชิง |
| รางวัลสุพรรณหงส์ | ออกแบบเครื่องแต่งกายยอดเยี่ยม | เสนอชื่อเข้าชิง |
| รางวัลสุพรรณหงส์ | การสร้างภาพพิเศษยอดเยี่ยม | ได้รับรางวัล |
| รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง | นักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม (ณัฐรดา อภิธนานนท์) | เสนอชื่อเข้าชิง |
| รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง | กำกับศิลป์ยอดเยี่ยม | ได้รับรางวัล |
| รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง | ดนตรีประกอบยอดเยี่ยม | เสนอชื่อเข้าชิง |
| คมชัดลึกอวอร์ด | นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม (ชูพงษ์ ช่างปรุง) | เสนอชื่อเข้าชิง |
ดีวีดี

ปืนใหญ่จอมสลัด ออกจำหน่ายในรูปแบบดีวีดีเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2551 จัดจำหน่ายโดยบริษัท แฮปปี้ โฮม เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด ดีวีดี 1 แผ่น มีระบบภาพไวด์สกรีน 1.85:1 (Anamorphic) ระบบเสียงภาษาไทย Dolby Digital 5.1
งานต่อยอด

หลังจากที่ภาพยนตร์ออกฉาย ผู้เขียนบทภาพยนตร์ กวีซีไรต์ วินทร์ เลียววาริณ ออกผลงานเรื่อง บุหงาปารี นวนิยายที่มีเนื้อหาลงรายละเอียดจากในภาพยนตร์ในเนื้อหาเกี่ยวกับราช วงศ์ศรีวังสาบนคาบสมุทรมลายูเมื่อสี่ร้อยปีก่อน และยังมีเกร็ดประวัติศาสตร์รัฐทางใต้ จีน และญี่ปุ่น ที่ผูกเหตุการณ์จริงในประวัติศาสตร์เข้ากับตำนานโบราณ
แหล่งข้อมูลอื่น

ปืนใหญ่จอมสลัด (2551) ที่ฐานข้อมูลภาพยนตร์และละครไทย
ปืนใหญ่จอมสลัด (2008) ที่สยามโซน
| ด ค กผลงานโดย นนทรีย์ นิมิบุตร |
| --- | --- |
กำกับภาพยนตร์: 2499 อันธพาลครองเมือง (2540) • นางนาก (2542) • จัน ดารา (2544) • อารมณ์ อาถรรพณ์ อาฆาต (2545) • โอเค เบตง (2546) • ปืนใหญ่จอมสลัด (2551) • คน-โลก-จิต (2555)  • ไทม์ไลน์ จดหมาย ความทรงจำ (2557) • มนต์รักนักพากย์ (2566)
อำนวยการสร้าง ภาพยนตร์: เสือ โจรพันธุ์เสือ (2541) • บางกอกแดนเจอรัส (2542) • ฟ้าทะลายโจร (2543) • บางระจัน (2543) • จัน ดารา (2544) • มนต์รักทรานซิสเตอร์ (2544) • อารมณ์ อาถรรพณ์ อาฆาต  (2545) • เรื่องรัก น้อยนิด มหาศาล (2546) • เดอะเลตเตอร์ จดหมายรัก (2547) • โหมโรง (2547) • คนเห็นผี 2 (2547) • หนูหิ่น เดอะมูฟวี่ (2549) • ปืนใหญ่จอมสลัด (2551)
ละครโทรทัศน์: ดิน น้ำ ลม ไฟ (2552) • เหนือเมฆ (2553)
เกาะสีชัง สถานที่ถ่ายทำหมู่บ้านชาวเล
หลวงพ่อเกษม เขมโก

| พระเกษม เขมโก (เจ้าเกษม ณ ลำปาง เขมโก) |
| --- | --- |
   พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินไปทรงนมัสการหลวงพ่อเกษม เขมโก ณ สุสานไตรลักษณ์ จังหวัดลำปาง เมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2536
ชื่ออื่น: หลวงพ่อเกษม
ส่วนบุคคล
เกิด: 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2455   จังหวัดลำปาง
มรณภาพ: 15 มกราคม พ.ศ. 2539 (83 ปี)   โรงพยาบาลลำปาง จังหวัดลำปาง
ศาสนา: พุทธ
สัญชาติ: ไทย
บุพการี: เจ้าน้อยหนู มณีอรุณ   เจ้าแม่บัวจ้อน ณ ลำปาง
นิกาย: เถรวาท
นิกาย: มหานิกาย
ตำแหน่งชั้นสูง
ที่อยู่: สุสานไตรลักษณ์ จังหวัดลำปาง
บรรพชา: พ.ศ. 2468
อุปสมบท: พ.ศ. 2475
พรรษา: 64
ตำแหน่ง: เจ้าอาวาสวัดบุญยืน
หลวงพ่อเกษม เขมโก หรือ ครูบาเจ้าเกษม (นามเดิม เจ้าเกษม ณ ลำปาง) เป็นพระเถระและเกจิอาจารย์ ผู้เคร่งครัดในธุดงควัตร ปลีกวิเวก พุทธศาสนิกชนในจังหวัดลำปางและชาวไทยเคารพนับถือยิ่งนักว่าท่านเป็นพระมหาเถราจารย์ปูชนียบุคคลรูปหนึ่งของประเทศไทย และมีผู้ให้ความเคารพศรัทธาเป็นจำนวนมากในปัจจุบัน อีกทั้งท่านยังเป็นเจ้านายในราชวงศ์ทิพย์จักร ที่ออกผนวชอีกด้วย
ลำดับสาแหรก

เอกสารการแจ้งเกิดครูบาเจ้าเกษม เขมโก
เจ้าน้อยหนู มณีอรุณ โยมพ่อของครูบาเจ้าเกษม
เจ้าแม่บัวจ้อน ณ ลำปาง (ธิดาเจ้าแม่ศรีนวล (เจ้านวลลือเบ้า) ณ ลำปาง กับเจ้าไชยแก้ว) พ.ศ. 2424-2493
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช

| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช |
| --- | --- |
พระเจ้าวรวงศ์เธอ ชั้น 4 พระองค์เจ้าชั้นโท

ประสูติ: 7 กันยายน พ.ศ. 2428
สิ้นพระชนม์: 22 สิงหาคม พ.ศ. 2477 (48 ปี)
ภรรยา: ชายา หม่อมเจ้าวิไลกัญญา ภาณุพันธุ์ หม่อม  หม่อมแผ่ว หม่อมมาลี หม่อมอรุณ หม่อมพเยาว์
ราชสกุล: ภาณุพันธุ์
ราชวงศ์: จักรี
พระบิดา: สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
พระมารดา: หม่อมแม้น ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา
| --- | --- |
รับใช้: กองทัพบกสยาม
ชั้นยศ:  ร้อยโท
นายร้อยโท พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช (7 กันยายน พ.ศ. 2428 – 22 สิงหาคม พ.ศ. 2477) อดีตองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระโอรสในสมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ประสูติแต่หม่อมแม้น ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา
พระประวัติ

พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช เป็นพระโอรสในสมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ประสูติแต่หม่อมแม้น ภาณุพันธุ์ ณ อยุธยา เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2428 เมื่อประสูติมีพระอิสริยยศที่ หม่อมเจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ ทรงสำเร็จการศึกษาจากประเทศอังกฤษ ระดับประถมศึกษาที่โรงเรียนรอตทิงดีน ระดับมัธยมศึกษาที่โรงเรียนแฮร์โรว์ และระดับปริญญาตรี สาขาวิชากฎหมายและการปกครองที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ แล้วเสด็จกลับมาทรงรับราชการที่กรมเสนาธิการทหารบก
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนา หม่อมเจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ ขึ้นเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ และเมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2443 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ จากนั้นพระองค์ทรงย้ายไปรับราชการที่กรมยุทธศึกษาทหารบก
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นองคมนตรี และวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2466 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช ทรงศักดินา 11000
ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรีต่อไป โดยทรงดำรงตำแหน่งถึงวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2475
พระองค์ประชวรด้วยพระโรคพระอันตะ (ลำไส้ใหญ่) อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2477 สิริพระชันษา 48 ปี พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระโกศมณฑป แว่นฟ้า 2 ชั้นเป็นเกียรติยศ และพระราชทานเพลิงพระศพ ณ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2478
พระโอรส-ธิดา

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ เสกสมรสกับหม่อมเจ้าวิไลกัญญา ภาณุพันธุ์ (ราชสกุลเดิม เทวกุล; พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ) เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2460 โดยรับพระราชทานน้ำมหาสังข์จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว นอกจากนี้ยังมีหม่อมอีกหลายคน ได้แก่ หม่อมแผ่ว, หม่อมอรุณศรี (สกุลเดิม เพ็งเอี่ยม), หม่อมมาลี (สกุลเดิม สุขเจริญ), หม่อมพเยาว์ (สกุลเดิม นายนันท์) มีพระโอรสและพระธิดา ดังนี้
สวรรณา วิชัยรัตน์ (7 เมษายน พ.ศ. 2460 – 6 กันยายน พ.ศ. 2559) ประสูติแต่หม่อมแผ่ว ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์เพื่อสมรสกับเจริญ วิชัยรัตน์
หม่อมเจ้าภาณุเทวัญ (3 กรกฎาคม พ.ศ. 2462 – 11 มิถุนายน พ.ศ. 2464) ประสูติแต่หม่อมเจ้าวิไลกัญญา
หม่อมเจ้าพันธุ์ภาณุ ภาณุพันธุ์ (ประสูติ 10 สิงหาคม พ.ศ. 2467 - 24 กันยายน พ.ศ. 2547) ประสูติแต่หม่อมอรุณ
รองศาสตราจารย์ประภาพันธุ์ กรโกสียกาจ (3 ธันวาคม พ.ศ. 2472 – 24 มีนาคม พ.ศ. 2563) ประสูติแต่หม่อมมาลี ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์เพื่อสมรสกับพลอากาศตรีโกสีย์ กรโกสียกาจ
หม่อมเจ้าอรุณแสงไข ภาณุพันธุ์ (2 มิถุนายน พ.ศ. 2474 – 29 ตุลาคม พ.ศ. 2556) ประสูติแต่หม่อมอรุณ
หม่อมเจ้าสุริยพันธุ์ ภาณุพันธุ์ (ประสูติ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2474; สิ้นชีพิตักษัยหลังจบชั้นมัธยมปลายได้ไม่นาน) ประสูติแต่หม่อมมาลี
หม่อมเจ้านิพัทธพันธุพงศ์ ภาณุพันธุ์ (ประสูติ 11 กันยายน พ.ศ. 2475; สิ้นชีพิตักษัยแล้ว) ประสูติแต่หม่อมพเยาว์
แพทย์หญิงพันธุ์วโรภาส เศวตรุนทร์ (ประสูติ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2476) ประสูติแต่หม่อมมาลี ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์เพื่อสมรสกับนายแพทย์ชูช่วง เศวตรุนทร์
หม่อมเจ้าอุทัยกัญญา ภาณุพันธุ์ (ประสูติ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2476) ประสูติแต่หม่อมพเยาว์
พระเกียรติยศ > พระอิสริยยศ

หม่อมเจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ (7 กันยายน พ.ศ. 2428 – 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2436)
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ (26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2436 – 12 เมษายน พ.ศ. 2443)
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิพันธ์ภาณุพงศ์ (12 เมษายน พ.ศ. 2443 – 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2466)
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2466 – 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2477)
พระเกียรติยศ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2466 –  เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ (ม.จ.ก.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2458 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2451 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 2 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.) (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2436 –  เหรียญรัชฎาภิเศกมาลา (ร.ศ.)
พ.ศ. ไม่ปรากฎ –  เหรียญราชรุจิทอง รัชกาลที่ 5 (ร.จ.ท.5)
พ.ศ. ไม่ปรากฏ –  เหรียญจักรมาลา (ร.จ.ม.)
พระเกียรติยศ > เข็มพระราชทาน

พ.ศ. 2454 - เข็มข้าหลวงเดิม
ราชตระกูล

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |

| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนก: สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช | พระอัยกาฝ่ายพระชนก: พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว | พระปัยกาฝ่ายพระชนก: พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย |
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนก: สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช | พระอัยกาฝ่ายพระชนก: พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว | พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก: สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี |
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนก: สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช | พระอัยยิกาฝ่ายพระชนก: สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี | พระปัยกาฝ่ายพระชนก: สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ |
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนก: สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช | พระอัยยิกาฝ่ายพระชนก: สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี | พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก: หม่อมน้อย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา |
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนนี: หม่อมแม้น บุนนาค | พระอัยกาฝ่ายพระชนนี: เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) | พระปัยกาฝ่ายพระชนนี: สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) |
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนนี: หม่อมแม้น บุนนาค | พระอัยกาฝ่ายพระชนนี: เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) | พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี: ท่านผู้หญิงกลิ่น |
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนนี: หม่อมแม้น บุนนาค | พระอัยยิกาฝ่ายพระชนนี: ท่านผู้หญิงอ่วม | พระปัยกาฝ่ายพระชนนี:  ไมมีข้อมูล |
| พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช  | พระชนนี: หม่อมแม้น บุนนาค | พระอัยยิกาฝ่ายพระชนนี: ท่านผู้หญิงอ่วม | พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี:  ไม่มีข้อมูล |
หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ กิติยากร

| หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ กิติยากร |
| --- | --- |
หม่อมเจ้า ชั้น 5

ประสูติ: 17 มกราคม พ.ศ. 2440
สิ้นชีพิตักษัย: 14 สิงหาคม พ.ศ. 2511 (71 ปี)
หม่อม: หม่อมพิณ กิติยากร ณ อยุธยา
ชายา: หม่อมเจ้าชวลิตโอภาศ กิติยากร หม่อมเจ้าจีริกา กิติยากร
บุตร: 6 คน
ราชสกุล: กิติยากร
ราชวงศ์: จักรี
พระบิดา: พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ
พระมารดา: หม่อมเจ้าอัปษรสมาน กิติยากร
หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ กิติยากร (17 มกราคม พ.ศ. 2440 – 14 สิงหาคม พ.ศ. 2511) เป็นพระโอรสใน พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ กับหม่อมเจ้าอัปษรสมาน กิติยากร เป็นพระปิตุลาในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
พระประวัติ

หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ กิติยากร เป็นโอรสองค์ที่ 2 ใน พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนารถฯ (พระองค์เจ้ากิติยากรวรลักษณ์) กับหม่อมเจ้าอัปษรสมาน กิติยากร ประสูติเมื่อวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2439ณ วังปากคลองผดุงกรุงเกษม (วังเทเวศร์ ในปัจจุบัน) นับเป็นนัดดาองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อชันษาประมาณ 6 ปี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวฯ มีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ ให้เสด็จไปประทับในพระบรมมหาราชวัง จากนั้นทรงเข้าศึกษาชั้นต้นที่โรงเรียนราชวิทยาลัย (สมัยสายสวลีภิรมย์) จนชันษาประมาณ 11 ปี เสด็จไปศึกษา Public school ที่อังกฤษ และทรงศึกษาเพิ่มเติมด้านภาษาฝรั่งเศสที่ประเทศสวิสเซอร์แลนด์
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ ให้หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์เสด็จไปศึกษาด้านวิชาการทหารที่ประเทศฝรั่งเศส ทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนการทหารปืนใหญ่และทหารช่าง (École d'application de l'artillerie et du génie) ณเมือง Fontaineblau จนสำเร็จการศึกษา และทรงสอบคัดเลือกเข้าเรียนโรงเรียนนายร้อย Polytechnique ที่ประเทศฝรั่งเศส ซึ่งเป็นโรงเรียนวิชาการทหารขั้นสูงที่สอบเข้าได้ยาก ทรงเป็นคนไทยคนแรก และเป็นคนเอเซียคนที่สองที่สามารถสอบคัดเลือกเข้าเรียนในโรงเรียนแห่งนี้ได้ ขณะที่ทรงศึกษาในชั้นปีสุดท้าย ประเทศไทย (ประเทศสยามในขณะนั้น) ได้เข้าร่วมกับฝ่ายสัมพันธมิตรในการทำสงครามโลกครั้งที่ 1 หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ ทรงเข้าร่วมเป็นทหารอาสาในครั้งนี้ด้วย ภายหลังทรงได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นนายร้อยตรีจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 สิ้นสุดลง หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ทรงกลับมาศึกษาต่อจนสำเร็จการศึกษา จึงเสด็จกลับประเทศไทย ทรงเข้ารับราชการในกรมพาณิชย์และสถิติพยากรณ์ กระทรวงพระคลังมหาสมบัติเพื่อช่วยงานพระบิดาคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ ทรงได้รับมอบหมายให้จัดตั้งหน่วยงานใหม่ขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย เป็นการสำรวจภาวะทางเศรษฐกิจ (Economic survey) ภายใต้ชื่อ งานท่องสื่อทางทรัพย์ ทรงปฏิบัติภารกิจได้ดี ทั้งในด้านการวางแผน เป้าหมาย การทดลองสำรวจและให้ความรู้แก่เจ้าหน้าที่ในการสำรวจ รวบรวม และคำนวณผลการสำรวจโดยใช้วิชาสถิติเป็นหลัก ซึ่งต่อมาหน่วยงานนี้ได้ถูกยกฐานะขึ้นเป็นกอง ชื่อ กองสืบความรู้เอคอนอมิค หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ทรงดำรงตำแหน่งเจ้ากรมแห่งกองนี้ตลอดมา จนปี พ.ศ. 2469 ในรัชสมัยพระบาทสมเด้จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ รัฐบาลต้องลดค่าใช้จ่ายลงอย่างมาก กองสืบความรู้เอคอนอมิค ถูกยุบลง หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ได้รับคำสั่งให้ไปรับราชการทางกรมรถไฟแผ่นดิน หลังจากนั้น จึงทรงลาออกจากราชการ
เมื่อทรงออกจากราชการแล้ว หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ ทรงประกอบธุรกิจส่วนองค์ ซึ่งทรงสนใจด้านการกสิกรรม จึงทรงเริ่มปลูกปาล์มน้ำมันขึ้นที่ตำบลบ้านปริก อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา นับเป็นคนไทยคนแรกที่ปลูกปาล์มน้ำมันเพื่อการค้า และทรงย้ายไปสร้างตำหนักและประทับอยู่ที่สงขลาเป็นการถาวรร่วมกับชายาคือ หม่อมเจ้าชวลิตโอภาส (รพีพัฒน์) และบุตร ธิดา
ในปี พ.ศ. 2482 หม่อมเจ้าอัปษรสมาน (เทวกุล) กิติยากร สิ้นชีพิตักษัย หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ทรงรับมรดกโรงภาพยนตร์พัฒนากร (สิริรามา) จึงทรงบริหารโรงภาพยนตร์ต่อมา โรงภาพยนตร์แห่งนี้เป็นที่แรกที่เริ่มการพากย์หนังเป็นภาษาไทย โดยมีทิดเขียว ศิลป์ สีบุญเรือง เป็นผู้ริเริ่มการพากย์หนังขึ้นจนแพร่หลายไปทั่วประเทศ
พระยศ

20 พฤษภาคม 2462 – โปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงกลาโหมส่งสัญญาบัตรยศไปพระราชทาน
เสกสมรส > หม่อมพิณ กิติยากร ณ อยุธยา

มีธิดา 1 คน คือ
หม่อมราชวงศ์วีณา กิติยากร
เสกสมรส > หม่อมเจ้าชวลิตโอภาศ กิติยากร

มีโอรสธิดา 3 คน คือ
หม่อมราชวงศ์กิตินัดดา กิติยากร
หม่อมราชวงศ์อมราภินพ กิติยากร สมรสกับแจแน็ท กิติยากร ณ อยุธยา (สกุลเดิม กริมม์)
หม่อมราชวงศ์กิติอัจฉรา ปวนะฤทธิ์ สมรสกับสมิทธิ์ ปวนะฤทธิ์
เสกสมรส > หม่อมเจ้าจีริกา กิติยากร

มีโอรสธิดา 2 คน คือ
หม่อมราชวงศ์กิติสมาน กิติยากร สมรสกับระเบียบ กิติยากร ณ อยุธยา
หม่อมราชวงศ์จีริก กิติยากร
สิ้นชีพิตักษัย

หม่อมเจ้าอมรสมานลักษณ์ สิ้นชีพิตักษัยเมื่อ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2511 มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2511 ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

พ.ศ. 2462 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นที่ 3 ตติยจุลจอมเกล้า (ต.จ.) (ฝ่ายหน้า)
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ > เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ

สหราชอาณาจักร :
พ.ศ. 2504 -  เหรียญดีเฟนส์
พ.ศ. 2504 -  เหรียญวอร์
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์

| สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ |
| --- | --- |
พระองค์เจ้าชั้นเอก
ประสูติ: 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 อาณาจักรรัตนโกสินทร์
สิ้นพระชนม์: 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2382 (26 ปี) อาณาจักรรัตนโกสินทร์
หม่อม: 7 คน
พระบุตร: พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศ สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่น พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท หม่อมเจ้าประสงค์สรร หม่อมเจ้าสารพัดเพ็ชร์ พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์ พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์
ราชสกุล: ศิริวงศ์
ราชวงศ์: จักรี
พระบิดา: พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดา: เจ้าจอมมารดาทรัพย์ ในรัชกาลที่ 3​
ศาสนา: เถรวาท
| ธรรมเนียมพระยศของ สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ |
| --- | --- |
การทูล: ใต้ฝ่าพระบาท
การแทนตน: ข้าพระพุทธเจ้า
การขานรับ: พ่ะย่ะค่ะ/เพคะ
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ (10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355 – 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2382) เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาทรัพย์ ในรัชกาลที่ 3 เป็นพระราชชนก(พ่อ)ในสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี เป็นพระราชอัยกา(ตา)พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระราชปัยยกา(ทวด)ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นต้นราชสกุลศิริวงศ์
พระประวัติ

สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ มีพระนามเมื่อแรกประสูติว่า หม่อมเจ้าศิริวงศ์ เป็นพระราชโอรสลำดับที่ 6 ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และลำดับที่ 1 ในเจ้าจอมมารดาทรัพย์ ในรัชกาลที่ 3 พระสนมเอก ธิดาพระอักษรสมบัติ (ทับ) กับผ่อง ณ พัทลุง ประสูติเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2355  มีพระขนิษฐาร่วมเจ้าจอมมารดาหนึ่งพระองค์ คือ สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยิกาเธอ กรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูร (เดิม หม่อมเจ้าละม่อม)
พระโอรสและพระธิดา

สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ มีพระโอรสพระธิดารวม 9 พระองค์ คือ
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามงคลเลิศ (เดิม หม่อมเจ้ามงคลเลิศ; 24 มิถุนายน พ.ศ. 2377 – 11 สิงหาคม พ.ศ. 2404) ประสูติแต่หม่อมแพ
สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี (เดิม หม่อมเจ้ารำเพย; 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2377 – 9 กันยายน พ.ศ. 2404) ประสูติแต่หม่อมน้อย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชมชื่น (เดิม หม่อมเจ้าชมชื่น; พ.ศ. 2377 – 28 ตุลาคม พ.ศ. 2436) ประสูติแต่หม่อมงิ้ว
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพื้นพงศ์ประยุรวงศ์สนิท (เดิม หม่อมเจ้าพื้นพงศ์; พ.ศ. 2378 – 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2435) ประสูติแต่หม่อมจาด
หม่อมเจ้าประสงค์สรร (พ.ศ. 2380 – 30 สิงหาคม พ.ศ. 2456) ประสูติแต่หม่อมราชวงศ์แสง
หม่อมเจ้าสารพัดเพ็ชร์ (สิ้นพระชนม์ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2443) ประสูติแต่หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย (เดิม หม่อมเจ้าแฉ่; 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2381 – 22 มิถุนายน พ.ศ. 2457) ประสูติแต่หม่อมกิม
พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนฤบาลมุขมาตย์ (เดิม หม่อมเจ้าขาว และหม่อมเจ้าฉายฉันเฉิด; สิ้นพระชนม์ 25 เมษายน พ.ศ. 2439) ประสูติแต่หม่อมเชย
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์ (เดิม หม่อมเจ้าชายดำ; สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2424) ประสูติแต่หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา