สหพรรคแรงงานโปแลนด์

| สหพรรคแรงงานโปแลนด์ Polska Zjednoczona Partia Robotnicza |
| --- | --- |

ชื่อย่อ: PZPR
ผู้นำคนแรก: บอแลสวัฟ บีแยรุต
ผู้นำคนสุดท้าย: มีแยตชึสวัฟ รากอฟสกี
คำขวัญ: Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!
ก่อตั้ง: 16–21 ธันวาคม ค.ศ. 1948
ถูกยุบ: 27–30 มกราคม ค.ศ. 1990
รวมตัวกับ: พรรคสังคมนิยมโปแลนด์และพรรคกรรมกรโปแลนด์
ถัดไป: สังคมประชาธิปไตยแห่งสาธารณรัฐโปแลนด์ (de facto) สหภาพสังคมประชาธิปไตยโปแลนด์ (de facto) Union of Polish Communists "Proletariat" (de facto)
ที่ทำการ: Nowy Świat 6/12,   00-497 Warsaw
หนังสือพิมพ์: Trybuna Ludu
ฝ่ายเยาวชน: สหภาพเยาวชนสังคมนิยมโปแลนด์
ฝ่ายทหาร: กองทัพประชาชนโปแลนด์
สมาชิกภาพ  (ปี คริสต์ทษวรรษที่ 1980): 3,000,000 คน
อุดมการณ์: ลัทธิคอมมิวนิสต์ ลัทธิสังคมนิยม ลัทธิมากซ์–เลนิน ลัทธิสตาลิน (จนถึง ค.ศ. 1956) ฝ่าย: ชาตินิยมฝ่ายซ้าย 
จุดยืน: ซ้ายจัด
กลุ่มระดับชาติ: Patriotic Movement for National Rebirth
กลุ่มระดับสากล: โคมินฟอร์ม
สี:   แดง
เพลง: "มียช์ซีนาโรโดคา"
การเมืองโปแลนด์   รายชื่อพรรคการเมือง การเลือกตั้ง
สหพรรคแรงงานโปแลนด์ (โปแลนด์: Polska Zjednoczona Partia Robotnicza; PZPR)  เป็นพรรคคอมมิวนิสต์ซึ่งปกครองสาธารณรัฐประชาชนโปแลนด์เป็นรัฐพรรคการเมืองเดียว ตั้งแต่ ค.ศ. 1948 ถึง ค.ศ. 1990 ในอุดมการณ์ มีพื้นฐานมาจากทฤษฏีลัทธิมากซ์–เลนิน โดยให้ความสำคัญอย่างมากแก่ลัทธิฝ่ายชาตินิยมฝ่ายซ้าย พรรคสหพรรคแรงงานโปแลนด์มีอำนาจควบคุมสถาบันสาธารณะเอาไว้ในประเทศ เช่นเดียวกับกองทัพประชาชนโปแลนด์ หน่วยงานมั่นคงยูบีหรือเอ็สบี กองกำลังตำรวจอาสาสมัคร(MO) และสื่อต่าง ๆ
การฉ้อโกงของการเลือกตั้งสภานิติบัญญัติของโปแลนด์ ค.ศ. 1947 ทำให้ฝ่ายซ้ายได้รับอำนาจทางการเมืองอย่างสมบูรณ์ในโปแลนด์ช่วงหลังสงคราม สหพรรคแรงงานโปแลนด์ถูกก่อตั้งขึ้นทันทีในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1948 เกิดจากการรวมตัวกันของสองพรรคการเมืองก่อนหน้านี้ ได้แก่ พรรคกรรมกรโปแลนด์(PPR) และพรรคสังคมนิยมโปแลนด์(PPS) ตั้งแต่ ค.ศ. 1952 ตำแหน่ง "เลขาธิการเอก" ของสหพรรคแรงงานโปแลนด์นั้นเทียบเท่ากับตำแหน่งเผด็จการ ประธานาธิบดี หรือประมุขแห่งรัฐของประเทศอื่น ๆ ในโลก ตลอดระยะเวลาที่ดำรงอยู่ สหพรรคแรงงานโปแลนด์ยังคงมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับฝ่ายที่มีอุดมการณ์เหมือนกันของกลุ่มตะวันออก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พรรคเอกภาพสังคมนิยมเยอรมนี พรรคคอมมิวนิสต์เชโกสโลวาเกีย และพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต ระหว่างปี ค.ศ. 1948 และ ค.ศ. 1954 มีจำนวนเประชาชนเกือบ 1.5 ล้านคน ได้สมัครเป็นสมาชิกของสหพรรคแรงงานโปแลนด์ และจำนวนสมาชิกได้เพิ่มขึ้นเป็น 3 ล้านคนในปี ค.ศ. 1980
วัตถุประสงค์หลักของพรรคคือการกำหนดวาระสังคมนิยมในโปแลนด์ รัฐบาลคอมมิวนิสต์พยายามปรับปรุงมาตรฐานการครองชีพของชนชั้นกรรมาชีพ ทำให้การศึกษาและการรักษาพยาบาลสามารถมอบให้แก่ประชาชนทุกคนได้ การจัดตั้งเศรษฐกิจแบบรวมศูนย์ สถาบันทั้งหมดเป็นรัฐ และจัดตั้งความมั่นคงภายในหรือภายนอกด้วยกองกำลังติดอาวุธที่เข้มแข็ง แนวความคิดบางอย่างที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ เช่น การทำฟาร์มรวมขนาดใหญ่และโลกิยานุวัติ  ซึ่งล้มเหลวในช่วงแรก สหพรรคแรงงานโปแลนด์ได้ถูกมองว่าเป็นพวกเสรีนิยมและนิยมกลุ่มตะวันตกมากกว่าประเทศเพื่อนบ้านของตนอย่างเยอรมนีตะวันออกหรือสหภาพโซเวียต และเกลียดชังพวกนักการเมืองหัวรุนแรงมากกว่า แม้ว่าการโฆษณาชวนเชื่อจะถูกนำมาใช้ในสื่อสำคัญต่าง ๆ เช่น Trybuna Ludu ("เวทีอภิปรายของประชาชน") และการถ่ายทอดสดทางโทรทัศน์ Dziennik ("วารสาร") การเซ็นเซอร์ไม่ได้ผลในช่วงกลางปี ค.ศ. 1980 และค่อย ๆ ถูกยกเลิกไป ในทางกลับกัน สหพรรคแรงงานโปแลนด์ได้มีหน้าที่รับผิดชอบในการปราบปรามอย่างโหดเหี้ยมต่อการต่อต้านของพลเรือนและผู้ประท้วงในการประท้วงที่พอซนาน ค.ศ. 1956 การประท้วงของชาวโปแลนด์ในปี ค.ศ. 1970 และตลอดช่วงกฏอัยการศึก ระหว่างปี ค.ศ. 1981 และ ค.ศ. 1983 สหพรรคแรงงานโปแลนด์ยังได้ริเริ่มรณรงค์การต่อต้านชาวยิวอย่างรุนแรงในช่วงวิกฤตการเมืองโปแลนด์ ค.ศ. 1968 ซึ่งบีบบังคับให้ชาวยิวที่เหลือในโปแลนด์ต้องอพยพ
ท่ามกลางวิกฤตทางการเมืองและเศรษฐกิจที่กำลังดำเนินอยู่ ขบวนการโซลิดาริตีได้กลายเป็นขบวนการทางสังคมที่ต่อต้านระบบราชการที่สำคัญ ซึ่งติดตามการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ด้วยการปกครองแบบคอมมิวนิสต์ที่ดูผ่อนคลายในประเทศเพื่อนบ้าน สหพรรคแรงงานโปแลนด์ได้สูญเสียการสนับสนุนอย่างมากและถูกบังคับให้เจรจากับฝ่ายค้านและปฏิบัติตามข้อตกลงโต๊ะกลมโปแลนด์ซึ่งได้อนุญาตให้มีการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตยแบบเสรี การเลือกตั้ง เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน ค.ศ. 1989 ซึ่งปรากฏว่าโซลิดาริตี้ได้รับชนะการเลือกตั้ง ส่งผลให้การปกครองของคอมมิวนิสต์ในโปแลนด์ที่มีระยะเวลายาวนาน 40 ปีต้องสิ้นสุดลง สหพรรคแรงงานโปแลนด์ถูกยุบลงในเดือนมกราคม ค.ศ. 1990