stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
กรดซักซินิก

| --- | --- |



ชื่อ
IUPAC name Butanedioic acid
ชื่ออื่น ethane-1,2-dicarboxylic acid
เลขทะเบียน
เลขทะเบียน CAS: 110-15-6 Y
3D model (JSmol): รูปภาพแบบโต้ตอบ
ChEBI: CHEBI:15741 Y
ChEMBL: ChEMBL576 Y
เคมสไปเดอร์: 1078 Y
ดรักแบงก์: DB00139 Y
ECHA InfoCard: 100.003.402 
เลขอี: E363 (antioxidants, ...)
IUPHAR/BPS: 3637
ผับเคม CID: 1110
UNII: AB6MNQ6J6L Y
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID6023602 
 InChI InChI=1S/C4H6O4/c5-3(6)1-2-4(7)8/h1-2H2,(H,5,6)(H,7,8) YKey: KDYFGRWQOYBRFD-UHFFFAOYSA-N Y InChI=1/C4H6O4/c5-3(6)1-2-4(7)8/h1-2H2,(H,5,6)(H,7,8)Key: KDYFGRWQOYBRFD-UHFFFAOYAC 
 SMILES C(CC(=O)O)C(=O)O 
คุณสมบัติ
สูตรเคมี: C4H6O4
มวลโมเลกุล: 118.088 g·mol−1  
ความหนาแน่น: 1.56 g/cm3
จุดหลอมเหลว: 184 องศาเซลเซียส (363 องศาฟาเรนไฮต์; 457 เคลวิน)
จุดเดือด: 235 องศาเซลเซียส (455 องศาฟาเรนไฮต์; 508 เคลวิน)
ละลายในน้ำ: 58 g/L (20 °C) or 100 mg/mL
ความสามารถละลายได้ ใน เมทานอล: 158 mg/mL
ความสามารถละลายได้ ใน เอทานอล: 54 mg/mL
ความสามารถละลายได้ ใน แอซีโทน: 27 mg/mL
ความสามารถละลายได้ ใน กลีเซอรอล: 50 mg/mL
ความสามารถละลายได้ ใน อีเทอร์: 8.8 mg/mL
pKa: pKa1 = 4.2 pKa2 = 5.6
ความอันตราย
จุดวาบไฟ: 206 องศาเซลเซียส (403 องศาฟาเรนไฮต์; 479 เคลวิน)
สารประกอบอื่นที่เกี่ยวข้องกัน
แอนไอออนอื่น ๆ: โซเดียมซักซิเนต
กรดคาร์บอกซิลิกที่เกี่ยวข้อง: กรดโพรพิโอนิก กรดมาโลนิก กรดบิวทิริก กรดมาลิก กรดทาร์ทาริก กรดฟูมาริก กรดวาเลริก กรดกลูตาริก
หากมิได้ระบุเป็นอื่น ข้อมูลข้างต้นนี้คือข้อมูลสาร ณ ภาวะมาตรฐานที่ 25 °C, 100 kPa  อ้างอิงกล่องข้อมูล
Chemical compound
กรดซักซินิก (อังกฤษ: succinic acid) เป็นกรดไดคาร์บอกซิลิกที่มีสูตรเคมีคือ (CH2)2(CO2H)2 มีลักษณะเป็นของแข็งสีขาวไม่มีกลิ่น เมื่ออยู่ในรูปเอเควียสจะแตกตัวเป็นแอนไอออน เรียกว่า ซักซิเนต (succinate) ซึ่งมีส่วนสำคัญในวัฏจักรกรดซิตริก กลุ่มอนุมูลอิสระของสารนี้เรียกว่า ซักซินิล (succinyl)
คำว่า "ซักซินิก" มาจากคำในภาษาละติน succinum ซึ่งแปลว่า "อำพัน" เพราะในอดีตกรดซักซินิกเป็นสารที่ได้จากการกลั่นอำพัน เรียกว่า "สปิริตออฟแอมเบอร์" (spirit of amber) ในทางอุตสาหกรรมได้จากกระบวนการไฮโดรจีเนชันบางส่วนของกรดมาเลอิก, กระบวนการออกซิเดชันของ 1,4-บิวเทนไดออลและกระบวนการคาร์บอนิเลชันของเอทิลีนไกลคอล
กรดซักซินิกใช้เป็นสารตั้งต้นของพลาสติกบางชนิด ใช้เป็นอาหารเสริมและวัตถุเจือปนอาหาร และเป็นผลิตภัณฑ์หนึ่งที่ได้จากการหมักน้ำตาล ทำให้ไวน์และเบียร์มีรสขมและเค็ม
เนื่องจากกรดซักซินิกเป็นสารที่พบในวัฏจักรของสิ่งมีชีวิตทั่วไป จึงไม่เป็นอันตราย แต่อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังและดวงตา
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ กรดซักซินิก
MSDS for Succinic acid - ScienceLab.com เก็บถาวร 2016-03-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
นอต

นอต (อังกฤษ: knot) เป็นหน่วยวัดความเร็วภาคพื้นดิน ที่ใช้ในวงการเดินเรือและการบินทั่วโลก มีค่าเท่ากับ 1 ไมล์ทะเล/ชม. มีสัญลักษณ์ตามมาตรฐาน ISO คือ kn และไม่ใช่หน่วยเอสไอ โดยเป็นหน่วยที่ใช้กันอย่างกว้างขวางในด้านอุตุนิยมวิทยา การเดินเรือ และการเดินอากาศรัศมีโลกเฉลี่ย 637ความเร็วลม8 กิโลเมตร
Knot มาจากระยะทางของเส้นสมมุติที่เราเรียกว่าเส้นละติจูด (Latitude)และเส้นลองติจูด (Longitude)  โดยคิดรอบวงของโลกซึ่งมีความยาวประมาณ 40074.156 กิโลเมตร...แล้วนำมาหารด้วย 360 ก็จะได้เป็น 1 องศาแล้วเมื่อแบ่งย่อยลงไปเป็น 1 ลิปดาก็หารด้วย 60 อีกครั้งก็จะได้ผลลัพธ์ประมาณ 1.85 กิโลเมตร...และผลลัพธ์ที่ได้นี่เองที่เรียกว่า 1 นอต
ฉะนั้นความเร็ว 1 น็อตก็หมายถึง 1.84 กม/ชม หรือ 1.15 ไมล์/ชม มักจะใช้กับพยากรณ์อากาศหรือวัดความเร็วลม เช่น ตอนนี้ที่ทะเลสาบอินเดีย  ความเร็วลม 5 น็อต
ถ้าอยากรู้ว่าความเร็วลมน็อตเท่าไหร่ ทำตามวิธีดังนี้ ต้องรู้ก่อนว่าเรามีน็อตเท่าไหร่ สมมติว่า ความเร็วลมตอนนี้ 2 น็อต ก็เอา1.15 คูณ 2(ถ้าตั้งทดต้องเป็น2.00)
การแปลงหน่วย

1.852 กม./ชม.
0.5144444 ม.·วินาที−1
1.150779 ไมล์ต่อชั่วโมง
1.687810 ฟุตต่อวินาที
พระเจ้าเสี่ยวเจี่ย

เสี่ยวเจีย (จีน: 小甲) มีพระนามส่วนพระองค์ว่า จื่อ เกา (子高) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์ชางในประวัติศาสตร์จีน
ในฉื่อจี้ของซือหม่า เชียนจัดให้พระองค์เป็นกษัตริย์ราชวงศ์ชางองค์ที่ 7 ต่อจากพระเจ้าไท่เกิง (太庚) พระราชบิดา พระองค์ขึ้นครองราชย์ในปีติงซื่อ (丁巳) โดยมีปั๋ว (亳) เป็นเมืองหลวง พระองค์ครองราชย์ 4 ปี และได้รับพระนามหลังสวรรคตเป็นเสี่ยวเจีย และพระเจ้ายงจี่ (雍己) พระอนุชาขึ้นสืบราชวงศ์ต่อ
ซากดึกดำบรรพ์

"ฟอสซิล" เปลี่ยนทางมาที่นี่ สำหรับความหมายอื่น ดูที่ ฟอสซิล (แก้ความกำกวม)
ซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์สกุลเคนโทรซอรัส ซึ่งประกอบโครงขึ้นใหม่และจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยากรุงเบอร์ลิน
ซากดึกดำบรรพ์กระต่ายโบราณสกุล Palaeolagus อายุ 33.9 ล้านปี พบในรัฐไวโอมิง สหรัฐ
ซากไม้กลายเป็นหิน ในวนอุทยานไม้กลายเป็นหิน อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก
ซากดึกดำบรรพ์ หรือ ฟอสซิล (อังกฤษ: fossil) คำว่า ฟอสซิล มีความหมายเดิมว่า เป็นของแปลกที่ขุดขึ้นมาได้จากพื้นดิน แต่ในปัจจุบันถูกนำมาใช้ในความหมายของซากหรือร่องรอยของสิ่งมีชีวิตดึกดำบรรพ์ที่ถูกแปรสภาพด้วยกระบวนการเกิดซากดึกดำบรรพ์และถูกเก็บรักษาไว้ในชั้นหิน โดยอาจประกอบไปด้วยซากเหลือของสัตว์ พืช หรือกลุ่มของสิ่งมีชีวิตอื่นใด ๆ ที่ได้รับการจัดแบ่งจำแนกไว้ทางชีววิทยา และรวมถึงร่องรอยต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิตนั้น ๆ
การกำเนิด

ซากดึกดำบรรพ์มีหลายชนิด อาจเป็นสิ่งที่มีความคงทนยากต่อการทำลาย เช่น ฟัน กระดูก หรือ เปลือก แต่ในบางสภาวะ อาจมีการเก็บรักษาซากสัตว์ทั้งตัวให้คงอยู่ได้ เช่น ช้างแมมมอธ ที่ไซบีเรีย
การเปลี่ยนแปลงจากซากสิ่งมีชีวิตมาเป็นซากดึกดำบรรพ์นั้น เกิดได้ในหลายลักษณะ โดยที่เมื่อสิ่งมีชีวิตตายลง ส่วนต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิตจะค่อย ๆ ถูกเปลี่ยน ช่องว่าง โพรง หรือรูต่าง ๆ ในโครงสร้างอาจมีแร่เข้าไปตกผลึกทำให้แข็งขึ้น เรียกกระบวนการนี้ว่าการกลายเป็นหิน (petrification) หรือ เนื้อเยื่อ ผนังเซลล์ และส่วนแข็งอื่น ๆ ถูกแทนที่ด้วยแร่ โดยกระบวนการแทนที่ (replacement)
เปลือกหอยหรือสิ่งมีชีวิตที่จมอยู่ตามชั้นตะกอน เมื่อถูกละลายไปกับน้ำบาดาล จะเกิดเป็นรอยประทับอยู่บนชั้นตะกอน ซึ่งเรียกลักษณะนี้ว่า รอยพิมพ์ (mold) หากว่าช่องว่างนี้มีแร่เข้าไปตกผลึก จะได้ซากดึกดำบรรพ์ ในลักษณะที่เรียกว่ารูปหล่อ (cast)
การเพิ่มคาร์บอน (carbonization) มักเป็นการเก็บรักษาซากดึกดำบรรพ์จำพวกใบไม้หรือสัตว์เล็ก ๆ ในลักษณะที่มีตะกอนเนื้อละเอียดมาปิดทับซากสิ่งมีชีวิต เมื่อเวลาผ่านไป ความดันที่เพิ่มขึ้น ทำให้ส่วนประกอบที่เป็นของเหลวและก๊าซถูกขับออกไป เหลือไว้แต่แผ่นฟิล์มบาง ๆ ของคาร์บอน หากว่าฟิล์มบาง ๆ นี้หลุดหายไป ร่องรอยที่ยังหลงเหลืออยู่ในชั้นตะกอนเนื้อละเอียดจะเรียกว่า impression
สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่มีลักษณะบอบบาง เช่นพวกแมลง การเก็บรักษาให้กลายเป็นซากดึกดำบรรพ์ โดยปกติทำได้ยาก วิธีการที่เหมาะสม สำหรับสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ ก็คือการเก็บไว้ในยางไม้ ซึ่งยางไม้นี้จะป้องกันสิ่งมีชีวิตเหล่านี้จากการทำลายโดยธรรมชาติ
นอกจากที่กล่าวมาทั้งหมดแล้ว ซากดึกดำบรรพ์ยังอาจเป็นร่องรอย ที่เกิดจากสิ่งมีชีวิต เช่น ร่องรอยของสิ่งมีชีวิต รอยคืบคลาน รอยตีน ที่อยู่ในชั้นตะกอนและกลายเป็นหินในระยะเวลาต่อมา หรืออาจเป็นช่อง รู โพรง (burrows) ในชั้นตะกอน ในเนื้อไม้ หรือในหินที่เกิดจากสิ่งมีชีวิต และมีแร่ไปตกผลึกในช่องเหล่านี้ มูลสัตว์หรือเศษอาหารที่อยู่ในกระเพาะ (coprolites) เป็นซากดึกดำบรรพ์ ที่มีประโยชน์ในการบอกถึงนิสัยการกินของสัตว์นั้น ๆ หรืออาจเป็นก้อนหินที่สัตว์กินเข้าไป (gastroliths) เพื่อช่วยในการย่อยอาหาร และสามารถเป็นแบบอย่างได้
ประเภท

ซากดึกดำบรรพ์สามารถจำแนกออกเป็นประเภทต่าง ๆ ได้หลายลักษณะ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับว่าจะใช้หลักเกณฑ์อะไรเป็นบรรทัดฐาน การพยายามจำแนกตามหลักอนุกรมวิธานตามแบบชีววิทยา
อาจพบกับข้อจำกัด เนื่องจากส่วนใหญ่แล้วซากดึกดำบรรพ์มักเป็นส่วนซากเหลือจากการผุพังสลายตัว ส่วนใหญ่เป็นส่วนที่แข็ง มีความทนทานต่อการผุพังสลายตัวสูงกว่าส่วนที่เป็นเนื้อเยื่ออ่อนนุ่ม เช่น กระดูก ฟัน กระดอง เปลือก และสารเซลลูโลสของพืชบางส่วน อย่างไรก็ตาม เพื่อให้สอดคล้องกับประเภทนักวิจัยซากดึกดำบรรพ์ (นักบรรพชีวินวิทยา) ในปัจจุบัน ในที่นี้จะจำแนกซากดึกดำบรรพ์ออกเป็น 3 ประเภท คือ
ซากดึกดำบรรพ์สัตว์
ซากดึกดำบรรพ์สัตว์มีกระดูกสันหลัง
ซากดึกดำบรรพ์สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
ซากดึกดำบรรพ์พืช
ซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหิน
ซากดึกดำบรรพ์ใบไม้
ซากดึกดำบรรพ์ดอก
ซากดึกดำบรรพ์ทางเรณูวิทยา
ซากดึกดำบรรพ์ผลไม้
ซากดึกดำบรรพ์เมล็ด
ซากดึกดำบรรพ์ร่องรอย
ความสำคัญ

เมื่อศึกษาจำนวนซากดึกดำบรรพ์ที่พบได้ พบว่ามีปริมาณน้อยมากเมื่อเทียบกับปริมาณสิ่งมีชีวิตทั้งหลายที่เคยมีชีวิตอยู่ในโลก ซากสิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ถูกทำลายไปตามธรรมชาติ ดังนั้นการเก็บรักษาซากสิ่งมีชีวิตจนกระทั่งกลายเป็นซากดึกดำบรรพ์ จึงมีความจำเป็นที่จะต้องมีสภาวะที่พิเศษ ซึ่งได้แก่ การตกลงตัวและถูกเก็บรักษาไว้อย่างรวดเร็ว เพื่อเป็นการป้องกันการถูกทำลายจากธรรมชาติ และ การที่ต้องมีส่วนที่แข็งของสิ่งมีชีวิต ซึ่งเป็นส่วนที่ถูกเก็บรักษาได้ง่ายกว่าส่วนที่นิ่ม
ซากดึกดำบรรพ์ที่พบในหิน มีความสำคัญอย่างมาก มันแสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตชนิดต่าง ๆ ใช้เป็นตัวกำหนดอายุของหิน และนำมาใช้เป็นหลักฐานในการหาความสัมพันธ์ของชั้นหินในบริเวณต่าง ๆ สิ่งที่นักธรณีวิทยาสนใจเป็นพิเศษ เกี่ยวกับการนำซากดึกดำบรรพ์ มาเป็นตัวกำหนดอายุของหิน คือ ซากดึกดำบรรพ์ดัชนี (index fossils) ซึ่งเป็นซากของสิ่งมีชีวิตที่เคยมีชีวิตอยู่ในโลก มีการแพร่กระจายอยู่ทั่วไป แต่มีชีวิตอยู่ในช่วงสั้น ๆ ซึ่งการที่พบซากดึกดำบรรพ์ดรรชนีในชั้นหินต่างบริเวณกัน นักธรณีวิทยาสามารถกำหนดได้ว่าหินที่พบซากดึกดำบรรพ์ดรรชนีเหล่านั้นมีอายุในช่วงเดียวกัน แต่อย่างไรก็ดี ในชั้นหินต่าง ๆ อาจพบซากดึกดำบรรพ์ดรรชนีได้ยาก ดังนั้นอาจจำเป็นต้องใช้กลุ่มของซากดึกดำบรรพ์ ในการหาความสัมพันธ์ของชั้นหินในบริเวณต่าง ๆ ซึ่งจะมีความแม่นยำกว่าการใช้ซากดึกดำบรรพ์เพียงชนิดเดียว
นอกจากประโยชน์ที่ใช้ในการหาความสัมพันธ์ของชั้นหินแล้ว ซากดึกดำบรรพ์ยังถูกนำมาใช้ในการบอกถึงสภาพแวดล้อมของการสะสมตัวของตะกอนด้วย ถึงแม้ว่าสภาพแวดล้อมการสะสมตัวอาจได้จากการศึกษารายละเอียดจากชั้นหิน แต่ซากดึกดำบรรพ์อาจให้รายละเอียดที่มากกว่า
การหาอายุซากดึกดำบรรพ์

การบอกอายุของซากดึกดำบรรพ์ สามารถบอกได้ 2 แบบคือ
การหาอายุซากดึกดำบรรพ์ > อายุเปรียบเทียบ

อายุเปรียบเทียบ (อังกฤษ: relative age) คืออายุทางธรณีวิทยาของซากดึกดำบรรพ์ หิน ลักษณะทางธรณีวิทยา 
หรือเหตุการณ์ทางธรณีวิทยา เมื่อเปรียบเทียบกับซากดึกดำบรรพ์ หิน ลักษณะทางธรณีวิทยา หรือเหตุการณ์ทางธรณีวิทยาอื่น ๆ
แทนที่จะบ่งบอกเป็นจำนวนปี ดังนั้นการบอกอายุของหินแบบนี้จึงบอกได้แต่เพียงว่าอายุแก่กว่าหรืออ่อนกว่าหิน หรือซากดึกดำบรรพ์ อีกชุดหนึ่งเท่านั้น โดยอาศัยตำแหน่งการวางตัวของหินตะกอนเป็นตัวบ่งบอก (Index fossil) เป็นส่วนใหญ่ เพราะชั้นหินตะกอนแต่ละขั้นจะต้องใช้ระยะเวลาช่วงหนึ่งที่จะเกิดการทับถม เมื่อสามารถเรียงลำดับของหินตะกอนแต่ละชุดตามลำดับก็จะสามารถหาเวลาเปรียบเทียบได้ และจะต้องใช้หลักวิชาการทางธรณีวิทยา (Stratigraphy) ประกอบด้วย
การศึกษาเวลาเปรียบเทียบโดยอาศัยหลักความจริง มี อยู่ 3 ข้อคือ
1. กฎการวางตัวซ้อนกันของชั้นหินตะกอน (Law of superposition) ถ้าหินตะกอนชุดหนึ่งไม่ถูกพลิกกลับโดยปรากฏการณ์ทางธรรมชาติแล้ว 
ส่วนบนสุดของหินชุดนี้จะอายุอ่อนหรือน้อยที่สุด และส่วนล่างสุดจะมีอายุแก่หรือมากกว่าเสมอ
2. กฎของความสัมพันธ์ในการตัดผ่านชั้นหิน (Law of cross-cutting relationship) หินที่ตัดผ่านเข้ามาในหินข้างเคียงจะมีอายุน้อยกว่าหินที่ถูกตัดเข้ามา
3. การเปรียบเทียบของหินตะกอน (correlation of sedimentary rock) ศึกษาเปรียบเทียบหินตะกอนในบริเวณที่ต่างกันโดยอาศัย
ก. ใช้ลักษณะทางกายภาพโดยอาศัยคีย์เบด (key bed) ซึ่งเป็นชั้นหินที่มีลักษณะเด่นเฉพาะตัวของมันเอง และถ้าพบที่ไหนจะต้องสามารถบ่งบอกจดจำได้อย่างถูกต้องถึงว่าชั้นหินที่วางตัวอยู่ข้างบนและข้างล่างของคีย์เบดจะมีลักษณะแตกต่างกันออกไปในแต่ละบริเวณด้วย
ข. เปรียบเทียบโดยใช้ซากดึกดำบรรพ์ (correlation by fossil) มีหลักเกณฑ์คือ ในชั้นหินใด ๆ
ถ้ามีซากดึกดำบรรพ์ที่เหมือนหรือคล้ายคลึงกันเกิดอยู่ในตัวของมันแล้ว ชั้นหินนั้น ๆ ย่อมมีอายุหรือช่วงระยะเวลาที่เกิด
ใกล้เคียงกับซากดึกดำบรรพ์ที่สามารถใช้เปรียบเทียบได้ดี เป็นช่วงระยะเวลาสั้น ๆ แต่เกิดอยู่กระจัดกระจายเป็นบริเวณกว้างขวางมากที่สุด 
ฟอสซิลเหล่านี้เรียกว่า ไกด์ฟอสซิลหรือ อินเด็กฟอสซิล (guide or index fossil)
การหาอายุซากดึกดำบรรพ์ > อายุสัมบูรณ์

อายุสัมบูรณ์ (อังกฤษ: absolute age) หมายถึงอายุซากดึกดำบรรพ์ของหิน ลักษณะหรือเหตุการณ์ทางธรณีวิทยา (โดยมากวัดเป็นปี เช่น พันปี ล้านปี) โดยทั่วไปหมายถึงอายุที่คำนวณหาได้จากไอโซโทปของธาตุกัมมันตรังสี ขึ้นอยู่กับวิธีการและช่วงเวลาครึ่งชีวิต (Half life period) 
ของธาตุนั้น ๆ เช่น C-14 มีครึ่งชีวิตเท่ากับ 5,730 ปี จะใช้กับหินหรือ fossil โบราณคดี ที่มีอายุไม่เกิน 50,000 ปี ส่วน U-238 หรือ K-40 
จะใช้หินที่มีอายุมาก ๆ ซึ่งมีวิธีการที่สลับซับซ้อน ใช้ทุนสูง และแร่ที่มีปริมาณรังสีมีปริมาณน้อยมาก วิธีการนี้เรียกว่า 
การตรวจหาอายุจากสารกัมมันตภาพรังสี (radiometric age dating)
การใช้ธาตุกัมมันตรังสีเพื่อหาอายุหิน หรือ ฟอสซิล นั้น ใช้หลักการสำคัญคือการเปรียบเทียบอัตราส่วนของธาตุกัมมันตรังสีที่เหลืออยู่ (End product) ที่เกิดขึ้นกับไอโซโทปของธาตุกัมมันตรังสีตั้งต้น (Parent isotope) แล้วคำนวณโดยใช้เวลาครึ่งชีวิตมาช่วยด้วยก็จะได้อายุของชั้นหิน 
หรือ ซากดึกดำบรรพ์ นั้น ๆ เช่น
วิธีการ Uranium 238 - Lead 206 วิธีการ Uranium 235 - Lead 207
วิธีการ Potassium 40 - Argon 206 วิธีการ Rubidium 87- Strontium 87
วิธีการ Carbon 14 - Nitrogen 14
การหาอายุโดยใช้ธาตุกัมมันตรังสีมีประโยชน์ 2 ประการคือ
1. ช่วยในการกำหนดอายุที่แน่นอนหลังจากการใช้ fossil และ Stratigrapy แล้ว
2. ช่วยบอกอายุหรือเรื่องราวของยุคสมัย พรีแคมเบียน
อัลบั้มภาพ

ammonite ฟอสซิลจำนวน  3 ชิ้น, แต่ละชิ้นความกว้างประมาณ 1.5 ซม.
Eocene ฟอสซิลปลา Priscacara liops จาก Green River Formation ของ Wyoming
trilobite, Asaphus kowalewskii
Megalodon และ Carcharodontosaurus teeth. The latter was found in the Sahara Desert.
ฟอสซิล shrimp (Cretaceous)
Petrified wood in Petrified Forest National Park, Arizona
Petrified cone of Araucaria mirabilis from Patagonia, Argentina dating from the ยุคจูราสสิค (approx. 210 Ma)
ฟอสซิล gastropod จาก Pliocene ของ ไซปรัส. serpulid worm ติดอยู่
Silurian Orthoceras ฟอสซิล
Eocene ดอกไม้ฟอสซิลจากฟลอริแซนท์, โคโรลาโด
Micraster echinoid ฟอสซิลจากอังกฤษ
Productid brachiopod ventral valve; Roadian, Guadalupian (Middle Permian); Glass Mountains, เท็กซัส
Agatized ปะการัง จาก กลุ่มฮอร์ธอน (Oligocene–Miocene), ฟลอริดา. An example of preservation by replacement.
ฟอสซิลจากชายหาดของ ทะเลบอลติก บนเกาะของ กอตแลนด์, วางบนกระดาษสี่เหลี่ยม 7 มม. (0.28 นิ้ว)
แหล่งข้อมูลอื่น

ซากดึกดำบรรพ์ที่พบในประเทศไทย เก็บถาวร 2018-08-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน โดย สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน
ซากดึกดำบรรพ์และไดโนเสาร์ในประเทศไทย เก็บถาวร 2018-11-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน โดย กรมทรัพยากรธรณี
แบทเทิลฟีเวอร์ เจ

| แบทเทิลฟีเวอร์ เจ |
| --- | --- |

ประเภท: โทกูซัตสึ Superhero fiction บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์
สร้างโดย: Toei Company มาร์เวลคอมิกส์
พัฒนาโดย: Susumu Takaku Shozo Uehara
แสดงนำ: Hironori Tanioka Yukio Itou Narimitsu Kurachi Kenji Ohba Diane Martin Naomi Hagi Daisuke Ban Chiyonosuke Azuma Noriko Hidaka Masashi Ishibashi Maki Ueda
บรรยายโดย: Toru Ohira
ผู้ประพันธ์เพลง: Michiaki Watanabe
ประเทศแหล่งกำเนิด: ญี่ปุ่น สหรัฐ
จำนวนตอน: 52
การผลิต
ผู้อำนวยการสร้าง: Tetsuo Kanno Kanetake Ochiai Itaru Orita Susumu Yoshikawa
ความยาวตอน: 30 นาที
บริษัทผู้ผลิต: Toei Company มาร์เวลคอมิกส์
ออกอากาศ
เครือข่าย: ทีวีอาซาฮิ
ออกอากาศ: 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1979 (1979-02-03) – 26 มกราคม ค.ศ. 1980 (1980-01-26)
การแสดงที่เกี่ยวข้อง
  แจ็คเกอร์ เด็นเงคิไต  ขบวนการไฟฟ้า เด็นจิแมน  สไปเดอร์แมน (ละครชุดทางโทรทัศน์ญี่ปุ่น) 
แบทเทิลฟีเวอร์ J (ญี่ปุ่น: バトルフィーバーJ; โรมาจิ: Batoru Fībā Jei; ทับศัพท์: Battle Fever J) เป็นละครโทคุซัทสึชุดของซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์ ลำดับที่ 3 ออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2522 จนถึงวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2523 ออกอากาศทุกวันเสาร์ เวลา 18.00-18.30 น. ทางสถานี ทีวีอาซาฮิในประเทศญี่ปุ่น มีจำนวนตอนทั้งหมด 52 ตอน
นอกจากนี้ยังเป็นผลงานที่กลายเป็นจุดเปลี่ยนที่นำไปสู่ ​​"ซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์" ในปัจจุบัน โดยในยุคโชวะจนถึงต้นยุคเฮเซถูกนับเป็นผลงานเรื่องแรกของซีรีส์
ภาพรวม

แบทเทิลฟีเวอร์เจ เป็นละครโทคุซัทสึชุดแรกของซูเปอร์เซ็นไต แต่ผลงานก่อนหน้านี้อย่าง ขบวนการ 5 จอมพิฆาต โกเรนเจอร์ และ แจ็คเกอร์ เด็นเกคิไต ละครชุดที่ประพันธ์โดย อิชิโนโมริ โชทาโร่ ยังถูกเรียกเป็น เซ็นไตซีรีส์ โดยละครชุดซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์ ใช้ชื่อผู้บทประพันธ์ ฮัตเตะ ซาบูโร่ (หรือ ยาสึเดะ ซาบูโร่) ทั้งนี้เนื้อหาพื้นฐานของละครชุดซูเปอร์เซ็นไตซีรีส์มีองค์ประกอบที่แข็งแกร่งและปรับปรุงรูปแบบใหม่ทำให้ผลงานเรื่องต่อไปอย่าง ขบวนการไฟฟ้า เด็นจิแมน เริ่มที่จะแตกต่างออกไปเล็กน้อย
นอกเหนือจากกลุ่มฮีโร่ 5 คน ยังมีจุดที่ถูกเพิ่มเติมคือการปรากฏตัวของยานแม่ขนาดยักษ์และหุ่นยนต์ยักษ์ซึ่งเป็นรูปแบบพื้นฐานของซีรีส์ที่ก่อตั้งขึ้นในเรื่องนี้ ซึ่งแตกต่างกับ โกเรนเจอร์ และ แจ็คเกอร์ ที่ปรากฏแค่ยานรบ และในช่วงเวลานั้น การผสมผสานระหว่างหุ่นยนต์ยักษ์และยานแม่ยักษ์ถูกเรียกว่าเป็น คอมบิเนชัน ซิสเต็ม (ระบบผสม) และยังให้ถูกเสนอให้แข่งขันกับ อนิเมะโทคุซัทสึเรื่อง หน่วยสำรวจไดโนเสาร์ บอร์นฟรี ที่มีสินค้าชูโรงอย่าง บอร์นฟรีคอมบิเนชันเซ็ต ที่จำหน่ายโดยบริษัทโทมี่
ในส่วนของชื่อเรื่องนั้น มาจากภาพยนตร์อเมริกันเรื่อง แซทเทอร์เดย์ไนท์ฟีเวอร์ (Saturday Night Fever) ที่ออกฉายในปี ค.ศ. 1978 ซึ่งได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก จนปี ค.ศ. 1979 คำว่า "ฟีเวอร์" เป็นคำฮิตนิยมติดปากในประเทศญี่ปุ่น
ภาพรวม > การสร้าง

ผลงานเรื่องนี้เป็นการร่วมมือกันระหว่าง มาร์เวลคอมิกส์ และบริษัทโตเอะ โดยสร้างจากประสบสำเร็จของสไปเดอร์แมนฉบับญี่ปุ่น ที่ออกฉายเมื่อปีที่แล้วทั้งเรตติ้งของผู้ชมและรายได้จากการขาย ด้วยเหตุนี้จึงทำผลงานที่วางแผนโดยคำนึงถึงการใช้ตัวละครของมาร์เวล โดยชื่อเบื้องต้นของเรื่องที่จะออกอากาศคือ "กัปตันเจแปน" (キャプテンジャパン) และยังมีข้อเสนอตั้งชื่อเรื่องรายการใหม่ที่มีอยู่ จนกระทั่งแนวคิดจากตัวละครที่มีชื่อของประเทศต่าง ๆ เช่น "อเมริกา" และ "เจแปน" ทำให้เกิดแนวคิดทำกลุ่มฮีโร่ที่รวมตัวกันจากทั่วทุกมุมโลก
จนในที่สุดเนื่องด้วยสถานการณ์ต่าง ๆ โยชิคาวะ ซุซุมุ ได้เข้ามารับงานโปรดิวเซอร์ต่อจาก ฮิรายามะ โทรุ และโครงร่างของโปรเจ็กต์ "ยอดมนุษย์ที่แปลงร่างด้วยแดนซ์ริธึมที่เกิดเปลี่ยนแปลงของเซลล์ร่างกาย" นั้นสืบทอดมาจากแผนของฮิรายามะ อย่างไรก็ตาม ทาคาฮิสะ ซุซุมุ ผู้เขียนบทตอนแรก ไม่ได้ใส่ใจในส่วนพื้นฐานของ การต่อสู้โดยใช้การเต้นรำเป็นอาวุธ แผนเริ่มต้นเหลือเพียงวิดีโอเพลงเปิดเรื่องและส่วนหนึ่งของภาพในงาน ว่ากันว่าเหตุผลนี้เมื่อถ่ายทำวิดีโอจริง ฉากต่อสู้และการเต้นไม่เข้ากัน นอกจากนี้ยังมีการคัดค้านชื่อเรื่องและชื่อที่มีการ์ตูนอเมริกันชัดเจน จนได้รับการแก้ไขชื่อเรื่องว่า แบทเทิลฟีเวอร์ J และตัวละครเปลี่ยนชื่อเป็น แบทเทิลเจแปน
จนในที่สุดได้ตัดสินใจเปิดกล้องอย่างเป็นทางการเมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 1978 และเริ่มออกอากาศในเดือนกุมภาพันธ์ปี ค.ศ. 1979 ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่จะเริ่มทำงานในเดือนมิถุนายน ดังนั้นตารางงานจึงค่อนข้างแน่น ยิ่งไปกว่านั้น โตเอะอิคุตะสตูดิโอที่ถ่ายทำโกเรนเจอร์ และ แจ็คเกอร์ได้ปิดตัวลงแล้ว และ โตเอะเอโซกำลังผลิตสเปเชียลเอฟเฟกต์ที่โตเอะโตเกียวสตูดิโอที่ยังมีปัญหา เนื่องจากทีมงานเพิ่งย้ายไปผลิตรายการทีวีและไม่มีความรู้เรื่องละครฮีโร่เลย และด้วยตารางงานที่รัดกุมยังคงดำเนินต่อไปตั้งแต่เริ่มเปิดกล้องและหาสถานที่ห่างไกลที่เคยทำในละครโทคุซัทสึทั่วไปที่ผลิตโดยโตเอะ โดยถ่ายทำที่เขตโฮคุริคุ / คาบสมุทรโนโตะ ในตอนที่ 21 และ 22 เท่านั้น
เนื้อเรื่องย่อ

นายพลเท็ตซึหัวหน้าทีมกองกำลังพิทักษ์ประเทศ ล่วงรู้อันตรายจากการโจมตีของสมาคมลับที่ชื่อว่าเอกอส จึงได้รวบรวมนักสู้จากประเทศต่าง ๆ 4 คนมารวมตัวกับไดแอน มาร์ติน เอฟบีไอสาวที่ถูกส่งตัวมาสืบสวนเรื่องเอกอสแต่ในระหว่างการสืบนั้น พ่อของเธอก็ถูกพวก เอกอสสังหารทำให้เธอโกรธแค้น พวกเอกอสเป็นอย่างมากจึงเป็น มิสอเมริกาเพื่อแก้แค้น และเมื่อนักสู้ อีก 4 คน จากประเทศต่าง ๆ มารวมตัวกัน รวม ไดแอน มาร์ติน จึงกลายเป็นแบทเทิลฟีเวอร์ เจเข้าต่อกรกับเหล่าร้ายเอกอส
พลังและความสามารถของกลุ่มแบทเทิลฟีเวอร์ > ยานรบ

ตัวรถมาจากยี่ห้อ Mazda รุ่น RX-7
สมาคมลับเอกอส

เป็นศาสนาแห่งความชั่วร้ายที่ต้องการทำให้โลกใบนี้มีแต่ความวุ่นวาย
ซาตานเอกอส (サタンエゴス)
ผู้พันเฮดเดอร์ (ヘッダー指揮官)
ซาโลเม่ (サロメ)
คัทแมน (カットマン)
เพลง

"Battle Fever J" (ญี่ปุ่น: バトルフィーバーJ ; โรมาจิ: Batoru Fībā Jei )
Lyrics: Keisuke Yamakawa (ญี่ปุ่น: 山川 啓介; โรมาจิ: Yamakawa Keisuke)
Composition and Arrangement: Michiaki Watanabe (ญี่ปุ่น: 渡辺 宙明; โรมาจิ: Watanabe Michiaki)
Artist: MoJo และ the Columbia Yurikago-Kai
"Battle Fever J (Alternate Opening)"
Lyrics: Keisuke Yamakawa
Composition and Arrangement: Michiaki Watanabe
Artist: MoJo, Columbia Yurikago-Kai, Feeling Free
"Yūsha ga Yuku" (ญี่ปุ่น: 勇者が行く ; โรมาจิ: "Brave Men Go" )
Lyrics: Saburō Yatsude
Composition and Arrangement: Michiaki Watanabe
Artist: MoJo
รายชื่อตอนและปีศาจเอกอสที่ปรากฏ

1.จู่โจม!! วิ่งไปที่สนามกีฬา(突撃!! 球場へ走れ):ปิศาจค้างคาว
2.วิธีการผลิตปีศาจเอกอส(エゴス怪人製造法):ปีศาจคิบะจิชิ
3.ตามหาสายลับ(スパイを探せ！):ปีศาจเดธมากส์
4.อ่ะ กับดับของสุดยอดนักพลังจิต(超魔力の罠だ！):ปีศาจพลังจิต
5.การต่อสู้ทางอากาศหุ่นยนต์(ロボット大空中戦):ปีศาจบัคโฟโร่
6.เปิดตัวเรือรบสากล(万能戦艦発進せよ):ปีศาจโดกุ
7.บ้านคุณไหม้！(お家が燃える！):ปีศาจลูกไฟ
8.ความลับของเอซแขนเหล็ก(鉄腕エースの謎):ปีศาจกีฬา
9.หญิงสาวนํ้าแข็ง(氷の国の女):ปีศาจสึระระ
10.เห็นช้างนอลแมนไหม(ナウマン象を見た):ปีศาจนอลแมน
11.แผนลักพาตัวสัตว์เลี้ยง(ペット誘拐大事件):ปีศาจคอบร่า
12.กฏต้องคำสาป พายุหิมะ(呪い殺法バラ吹雪):ปีสาจบารารินก้า
13.ไข่ทองคำกับไข่ดาว(金の卵と目玉焼き):ปีศาจไข่
14.การแต่งงานของเจ้าสาวและอสูรกาย(美女と野獣の結婚):ปีศาจกิงกะ
15.อาหารนรกของเอกอส(エゴスの地獄料理):ปีศาจหอยทาก
16.ศิลปะการต่อสู้! ราชินีแห่งความมืด(格闘技！闇の女王):ปีศาจศิลปะการต่อสู้
17.นำเครื่องประหลาด(怪物マシンを奪え):ปีศาจลายเส้นสีนํ้าเงิน
18.พิราบรีบบินไปรังของศัตรู(鳩よ悪の巣へ急げ):ปีศาจแม่เหล็ก
19.ผู้หญิงที่แข็งแกร่งที่สุดในโลก!!(世界最強の美女!!):ซาโลเม่
20.ไล่ล่าผีที่เสี่ยงอันตราย(危険な幽霊狩り):ปีศาจฟันกิซ่า
21.โจมตีคาบสมุทรไดโนเสาร์!!(恐竜半島へ突撃!!):ปีศาจไดโนเสาร์
22.การโต้กลับของสายลับหญิง(女スパイ団の逆襲)
23.ท้ารบ!! จอมปีศาจปรากฏกาย(決戦!! 怪人総登場):ปีศาจผี
24.ไดแอนลาจากด้วยนํ้าตา(涙！ダイアン倒る):ปีศาจแดร็กคิวล่า
25.สถานที่ถ่ายทำมนต์ขลังลิกลับ(撮影所は怪奇魔境):ปีศาจมายากล
26.ชายผ้าพันแผลของใบหน้ารายงาน(包帯男の仮面報告):ปีศาจผ้าพันแผล
27.ระวังขโมยรักแรกพบ(初恋泥棒にご用心):ปีศาจหน้ากากดำ
28.ติดตามเรือลึกลับ(謎のボートを追え):ปีศาจแมงกระพรุน
29.เจอตัวแล้ว!?สาวปากฉีก(見たか!? 口裂け女):ปีศาจสาวปากฉีก
30.หัวหน้าพ่อครัวจอมตะกละ(悪食雑食の料理長):ปีศาจเปลี่ยนสี
31.พี่น้องรถบรรทุกซิ่ง(激走トラック兄妹):ปีศาจกระเป๋าสตาร์ง
32.หมู่บ้านรอบจัด(ふるさと殺人村):ปีศาจไส้เดือน
33.โคแซคตายเพื่อรัก(コサック愛に死す):ปีศาจนกอินทรีย์
34.นายพลมืดกับเสียงหัวเราะขุมนรก(地獄で笑う闇将軍):ปีศาจจักจั่น
35.ความน่ากลัวตลาดสด(腹ペコ大パニック):ปีศาจปลาน้ำจืด
36.ระเบิดงานแต่งงาน(爆破された結婚式):ปีศาจระเบิด
37.ดาบสายฟ้าปะทะดาบกังหันลม(電光剣対風車剣):ปีศาจ 4 หน้า
38.หน้าแปลก! ชุดเมททริกซ์เรียงแถว(怪奇！仮装行列):ปีศาจเห็ดหัวกะโหลก
39.เพื่อนต้องกลายเป็นปีศาจ(悪魔になった友):ปีศาจไฮด์
40.วิกฤตควาสวยงามครูใกล้ชิด(美人先生危機一髪):ปีศาจการศึกษา
41.ก่อนการระเบิดครั้งใหญ่(爆破寸前の大逆転):ปีศาจคาระคุริ
42.จุดประกายความรักของมนุษย์ไฟฟ้า(電気人間愛の火花):ปีศาจสายฟ้า
43.จั๊คเกอร์มือลอบสังหาร(暗殺者ジャッカル):ปีศาจโกรอนโกะ
44.ชนเผ่าสึคิคาเกะในหุบเขาลึก(地獄谷の月影一族):ปีศาจมนต์มายา
45.5 นาที ก่อนหัวใจหยุดเต้น(心臓停止五分前):ปีศาจชินโซ
46.ตุ๊กตาฟางต้องคำสาป(呪いのワラ人形):ปีศาจโนโรอิ
47.ลึกลับ!ลูกขว้างที่ไหวพริบ(怪！謀略の草野球):ปีศาจมือซ้าย
48.หัวขโมยกับหัวขโมยเด็ก(大盗賊と泥棒少年):ปีศาจหัวขโมย
49.ปี2ประถม5และกองทัพกบฏ(2年5組の反乱軍):ปีศาจกาบหอยแครง
50.จอมมารสวมหน้ากากหมายหัวนายพล(将軍を狙う覆面鬼):ปีศาจโอฮิเกะ
51.พิธีกรรมฟื้นขึ้นชีพของเอกอส(エゴス復活の儀式):ปีศาจเฮดเดอร์/กองทัพปีศาจเอกอส
52.ซิโฟเนียเสียงเพลงของวีรบุรุษ(จบ)(英雄たちの交響曲):ซาตานเอกอส
นักแสดง

Masao Den: ญี่ปุ่น: Hironori Tanioka; โรมาจิ: 谷岡弘規; ทับศัพท์: Tanioka Hironori
Kensaku Shiraishi: ญี่ปุ่น: Yukio Itou; โรมาจิ: 伊藤武史; ทับศัพท์: Itō Yuiko
Makoto Jin: ญี่ปุ่น: Naoya Ban; โรมาจิ: 伴直弥; ทับศัพท์: Ban Naoya
Kyosuke Shida: ญี่ปุ่น: Yuuhei Kurachi; โรมาจิ: 倉地雄平; ทับศัพท์: Kurachi Yūhei
Shiro Akebono: ญี่ปุ่น: Kenji Ohba; โรมาจิ: 大葉健二; ทับศัพท์: Ōba Kenji
Diane Martin: ญี่ปุ่น: Diane Martin ; โรมาจิ: ダイアン・マーチン ; ทับศัพท์: Daian Māchin
Diane Martin (voice): ญี่ปุ่น: Lisa Komaki; โรมาจิ: 小牧リサ; ทับศัพท์: Komaki Risa (ตอนที่ 1-14 & 17-24) / ญี่ปุ่น: Keiko Yokozawa; โรมาจิ: 横沢啓子; ทับศัพท์: Yokozawa Keiko (Episodes 15 & 16)
Maria Nagisa: ญี่ปุ่น: Naomi Hagi; โรมาจิ: 萩奈穂美; ทับศัพท์: Hagi Naomi
General Tetsuzan Kurama: ญี่ปุ่น: Chiyonosuke Azuma; โรมาจิ: 東千代之介; ทับศัพท์: Azuma Chiyonosuke
Keiko Nakahara: ญี่ปุ่น: Noriko Itō; โรมาจิ: 伊東範子; ทับศัพท์: Itō Noriko
Masaru Nakahara: ญี่ปุ่น: Takumi Satō; โรมาจิ: 佐藤たくみ; ทับศัพท์: Satō Takumi
Tomoko Ueno: ญี่ปุ่น: Keiko Kanno; โรมาจิ: 菅野啓子; ทับศัพท์: Kanno Keiko
Yuki Ueno: ญี่ปุ่น: Michiyo Satō; โรมาจิ: 佐藤三千代; ทับศัพท์: Satō Michiyo
Akio Hamamura: ญี่ปุ่น: Shin'ichi Yoshimiya; โรมาจิ: 吉宮慎一; ทับศัพท์: Yoshimiya Shin'ichi
Shigeo Aoki: ญี่ปุ่น: Seiji Suzuki; โรมาจิ: 鈴木誠司; ทับศัพท์: Suzuki Seiji
Kyutaro (voice): ญี่ปุ่น: Hisako Kyōda; โรมาจิ: 京田尚子; ทับศัพท์: Kyōda Hisako
ผู้พันเฮดเดอร์: ญี่ปุ่น: Kenji Ushio; โรมาจิ: 潮建志; ทับศัพท์: Ushio Kenji (Episodes 1, 3, 5 & 7) / ญี่ปุ่น: Masashi Ishibashi; โรมาจิ: 石橋雅史; ทับศัพท์: Ishibashi Masashi (Episodes 4, 6 & 8-51)
ซาโลเม่: ญี่ปุ่น: Maki Ueda; โรมาจิ: マキ上田; ทับศัพท์: Maki Ueda (Episodes 19-52)
ซาตานเอกอส (เสียง): ญี่ปุ่น: Shōzō Iizuka; โรมาจิ: 飯塚昭三; ทับศัพท์: Īzuka Shōzō
Narrator: ญี่ปุ่น: Tōru Ōhira; โรมาจิ: 大平 透; ทับศัพท์: Ōhira Tōru