ประเทศอิรัก

ประเทศในเอเชียตะวันตก
33°N 44°E﻿ / ﻿33°N 44°E﻿ / 33; 44
| สาธารณรัฐอิรัก جمهورية العراق (อาหรับ) کۆماری عێراق (เคิร์ด) |
| --- | --- |
   ธงชาติ     ตราแผ่นดิน  
คำขวัญ: الله أكبر (อาหรับ) "อัลลอฮุอักบัร" "อัลลอฮ์ผู้ทรงยิ่งใหญ่"
เพลงชาติ: เมาฏินี

เมืองหลวง และเมืองใหญ่สุด: แบกแดด 33°20′N 44°23′E﻿ / ﻿33.333°N 44.383°E﻿ / 33.333; 44.383
ภาษาราชการ: อาหรับ เคิร์ด
ภาษาที่ได้รับการยอมรับในระดับภูมิภาค: อังกฤษ เติร์กเมน นีโอ-แอราเมอิก อาร์มีเนีย
กลุ่มชาติพันธุ์  (ค.ศ. 2019): 75%–80% อาหรับ 15%–20% เคิร์ด 5% อื่น ๆ incl. Assyrians, เติร์กเมน, Yazidis and Mandaeans
ศาสนา : 97.4% อิสลาม —61.2% ชีอะฮ์ —35.3% ซุนนี —0.9% มุสลิม นิกายอื่น ๆ 0.7% ไม่มีศาสนา 0.5% คริสต์ 1.4% อื่น ๆ (includes Baháʼí Faith, Mandaeism, Yarsanism, Yazidism, Judaism, etc.)
เดมะนิม: ชาวอิรัก
การปกครอง: สหพันธ์ ระบบรัฐสภา สาธารณรัฐรัฐธรรมนูญ

• ประธานาธิบดี : อับดุลละฏีฟ เราะชีด
• นายกรัฐมนตรี : มุฮัมมัด ชิยาอ์ อัสซูดานี
• ประธานสภา : มุฮัมมัด อัลฮัลบูซี
• ผู้พิพากษาสูงสุด : มิดฮัต อัลมะห์มูด
 
สภานิติบัญญัติ: สภาผู้แทนราษฎร
ก่อตั้ง

• ราชอาณาจักรอิรัก : 3 ตุลาคม ค.ศ. 1932
• ประกาศเป็นสาธารณรัฐ : 14 กรกฎาคม ค.ศ. 1958
• รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน : 15 ตุลาคม ค.ศ. 2005
 
พื้นที่
• รวม: 438,317 ตารางกิโลเมตร (169,235 ตารางไมล์) (อันดับที่ 58)
• แหล่งน้ำ (%): 4.62 (ใน ค.ศ. 2015)
ประชากร
• ค.ศ. 2020 ประมาณ:  40,222,503 (อันดับที่ 36)
• ความหนาแน่น: 82.7 ต่อตารางกิโลเมตร (214.2 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 125)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) : ค.ศ. 2020 (ประมาณ)
• รวม: 399.400 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (46)
• ต่อหัว: 10,175 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 111)
จีดีพี (ราคาตลาด) : ค.ศ. 2019 (ประมาณ)
• รวม: 250.070 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 48)
• ต่อหัว: 4,474 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 97)
จีนี (ค.ศ. 2012): 29.5 ต่ำ
เอชดีไอ (ค.ศ. 2019):  0.674 ปานกลาง · อันดับที่ 123
สกุลเงิน: ดีนาร์อิรัก (IQD)
เขตเวลา: UTC+3 (AST)
ขับรถด้าน: ขวา
รหัสโทรศัพท์: +964
โดเมนบนสุด: .iq
 รัฐธรรมนูญอิรัก มาตราที่ 4 (ฉบับแรก) 
ประเทศอิรัก (อังกฤษ: Iraq; อาหรับ: الْعِرَاق, อักษรโรมัน: al-ʿIrāq; เคิร์ด: عێراق, อักษรโรมัน: Êraq) หรือชื่อทางการคือ สาธารณรัฐอิรัก (อังกฤษ: Republic of Iraq; อาหรับ: جُمْهُورِيَّة ٱلْعِرَاق Jumhūriīyah al-ʿIrāqไฟล์:Ar-Jumhūriyyat al-‘Irāq.oga; เคิร์ด: کۆماری عێراق, อักษรโรมัน: Komarî Êraq) มีพรมแดนทางทิศเหนือติดประเทศตุรกี, ทิศใต้ติดซาอุดีอาระเบีย, ทิศตะวันออกติดอิหร่าน และเชื่อมกับอ่าวเปอร์เซียและประเทศคูเวตทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และยังมีพรมแดนติดกับจอร์แดนทางตะวันตกเฉียงใต้ และติดซีเรียทางทิศตะวันตก มีประชากรราว 46 ล้านคนซึ่งมากเป็นอันดับที่ 35 ของโลก อิรักแบ่งการปกครองออกเป็น 18 เขตผู้ว่าการ เมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดคือแบกแดด อิรักเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและชีวภาพสูง ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม โดยมีเชื้อสายซุนนีย์, ชีอะฮ์และเคิร์ด ตามมาด้วย คริสต์ศาสนิกชน, ศาสนาโซโรอัสเตอร์, ศาสนามันดาอี และ ศาสนายูดาห์ อิรักยังเต็มไปด้วยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ  ได้แก่ ชาวเคิร์ด, ชาวอิรักเชื้อสายเติร์กเมน, ชาวยาซิดี, ชาวอัสซีเรีย, ชาวเปอร์เซีย, ชาวแมนเดียน และ อัชชะบัก ภาษาราชการคือภาษาอาหรับ และภาษาเคิร์ด โดยมีการใช้ภาษาถิ่นบ้างในบางภูมิภาค เช่น ภาษาแอราเมอิกใหม่อัสซีเรีย, ภาษาอาร์มีเนีย และภาษาเติร์กเมนอิรัก
ดินแดนของอิรักเป็นหนึ่งในต้นกำเนิดของอารยธรรมที่เก่าแก่ที่สุดของโลก เริ่มต้นตั้งแต่สหัสวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช ที่ราบลุ่มอันอุดมสมบูรณ์ระหว่างแม่น้ำไทกริสและแม่น้ำยูเฟรทีสของอิรัก เป็นที่รู้จักในชื่อภูมิภาคเมโสโปเตเมีย บริเวณนี้เป็นต้นกำเนิดของสังคมเมือง ตลอดจนอารยธรรมโบราณและจักรวรรดิที่แรก ๆ ของโลก ได้รับการขนานนามให้เป็น "แหล่งกำเนิดอารยธรรมโลก" ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นในการประดิษฐ์ระบบการเขียน, คณิตศาสตร์, การสร้างอุปกรณ์บอกเวลา, การทำปฏิทิน, การศึกษาดาราศาสตร์ และริเริ่มประมวลกฎหมายอูร์-นัมมู ภายหลังการพิชิตจักรวรรดิเปอร์เซียโดยมุสลิม ดินแดนของกรุงแบกแดดในปัจจุบันกลายเป็นศูนย์กลางที่ใหญ่ที่สุดของรัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ ในช่วงเวลาดังกล่าวถือเป็นยุคทองของอิสลาม เมืองนี้พัฒนาจนเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่สำคัญ และได้รับชื่อเสียงไปทั่วโลกในด้านการศึกษา ได้รับการขนานนามในฐานะ "ศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้"  ก่อนที่จะถูกทำลายอย่างย่อยยับโดยจักรวรรดิมองโกลในต้นศตวรรษที่ 13 (ค.ศ. 1258) จากเหตุการณ์การล้อมกรุงแบกแดด นอกจากนี้ ผลกระทบจากโรคระบาดและความไม่มั่นคงทางการปกครองโดยจักรวรรดิต่าง ๆ ส่งผลให้ดินแดนทั้งหมดพบกับความเสื่่อมถอยซึ่งกินเวลาไปอีกหลายศตวรรษ
อิรักยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิออตโตมันจนกระทั่งสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ก่อนจะกลายสภาพเป็นรัฐในอาณัติของสหราชอาณาจักร เมื่อ ค.ศ. 1921 และได้รับเอกราชในฐานะราชอาณาจักรอิรัก สถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม ค.ศ. 1922 ภายหลังที่จักรวรรดิออตโตมันพ่ายในการทัพเมโสโปเตเมียในสงครามโลก ต่อมา อิรักกลายสภาพเป็นสาธารณรัฐใน ค.ศ. 1958 โดยอับดุลกะรีม กอซิม ตามด้วยการปกครองโดยผู้นำคนต่อมาอย่าง อับดุล ซาลาม อารีฟ และอับดุล ราห์แมน อารีฟ ตามลำดับ การปฏิวัติใน ค.ศ. 1968 เป็นจุดเริ่มต้นของการครองอำนาจโดยพรรคบะอษ์ ซึ่งเป็นผู้ริเริ่มลัทธินิยมรวมชาติอาหรับโดยไม่อ้างอิงกับศาสนา นำโดยอาห์เหม็ด ฮัสซัน อัล-บักร์ ตามมาด้วยการเถลิงอำนาจของซัดดัม ฮุสเซน ซึ่งเป็นผู้นำประเทศตั้งแต่ ค.ศ. 1979 ยาวนานถึง ค.ศ. 2003 มีส่วนสำคัญในการนำประเทศเข้าสู่สงครามความขัดแย้งหลายครั้ง รวมถึงสงครามอ่าว และสงครามอิรัก–อิหร่าน ในยุคของซัดดัม ประเทศต้องเผชิญความท้าทายสำคัญ อิรักได้รับการวิจารณ์จากนานาชาติในด้านสิทธิมนุษยชน และการกดขี่ประชาชนซึ่งเห็นต่างทางการเมือง การบุกครองอิรักอุบัติขึ้นใน ค.ศ. 2003 จากกองกำลังผสมนำโดยสหรัฐ มีจุดประสงค์เพื่อล้มล้างการปกครองของซัดดัม และความพยายามสร้างประเทศขึ้นมาใหม่ เป็นชนวนไปสู่สงครามอิรักซึ่งกินเวลาเกือบหนึ่งทศวรรษ สงครามยุติลงสิ้นเชิงจากการถอนกำลังทหารของสหรัฐใน ค.ศ. 2011 อย่างไรก็ตาม การเรืองอำนาจและการล่มสลายของรัฐอิสลามส่งผลให้อิรักเข้าสู่ภาวะสงครามอีกครั้งในช่วงระหว่าง ค.ศ. 2013 ถึง 2017 ปัจจุบัน อิรักยังเผชิญปัญหาความขัดแย้งและความเหลื่อมล้ำแม้สงครามจะยุติลงในทางพฤตินัย
อิรักมีการปกครองแบบสหพันธ์สาธารณรัฐด้วยระบบรัฐสภา เป็นประเทศอำนาจปลานกลาง และเป็นสมาชิกผู้ร่วมก่อตั้งสหประชาชาติ, โอเปก, สันนิบาตอาหรับ, องค์การความร่วมมืออิสลาม, ขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ และด้วยทำเลที่ตั้งที่เหมาะสมในภูมิภาค ส่งผลให้อิรักมีทรัพยากรสำคัญจำนวนมาก โดยมีแหล่งน้ำมันสำรองที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และเป็นหนึ่งในศูนย์กลางของอุตสาหกรรมน้ำมันและแก๊สธรรมชาติของโลก อิรักยังมีจุดเด่นในด้านเกษตรกรรม และอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว และนับตั้งแต่ได้รับการประกาศเอกราช อิรักมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจและการทหารมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ปัจจุบันประเทศอิรักอยู่ระหว่างการพัฒนา และสร้างเมืองขึ้นใหม่หลังได้รับผลกระทบจากสงคราม โดยได้รับการสนับสนุนจากต่างประเทศ