มินาโมโตะ โนะ โยริโตโมะ
ประวัติ > สงครามเก็มเป

บทความหลัก: สงครามเก็มเป
ในค.ศ. 1180 เจ้าชายโมะชิฮิโตะ (以仁王) ซึ่งไม่พอพระทัยการปกครองของตระกูลไทระ ออกประกาศให้สมาชิกตระกูลเซวะเง็นจิที่ยังมีชีวิตอยู่ทั่วญี่ปุ่นลุกฮือขึ้นต่อต้านการปกครองของตระกูลไทระ โยะริโตะโมะจึงได้โอกาสรวบรวมกำลังพลเพื่อต่อสู้กับตระกูลไทระด้วยความช่วยเหลือของโฮโจ โทะกิมะซะ และตั้งฐานที่มั่นที่เมืองคะมะกุระ จังหวัดคะนะงะวะในปัจจุบัน โยะริโตะโมะมีนโยบายที่เน้นการสร้างฐานสนับสนุนในภูมิภาคคันโตทางตะวันออกของญี่ปุ่น
ไทระ โนะ คิโยะโมะริ ทราบข่าวการกบฏของโยะริโตะโมะ จึงมีคำสั่งให้โอะบะ คะเงะชิกะ (大庭景親) ซะมุไรในแถบนั้นซึ่งรับใช้ตระกูลไทระ ยกทัพเข้าโจมตีกองทัพของโยะริโตะโมะในขณะที่ทัพของโยะริโตะโมะกำลังยกผ่านช่องเขาฮะโกะเนะโดยไม่ทันตั้งตัว ในค.ศ. 1180 ยุทธการเขาอิชิบะชิ (石橋山) จังหวัดคะนะงะวะในปัจจุบัน ทัพของโยะริโตะโมะแตกพ่ายไปและโยะริโตะโมะต้องหลบซ่อนตัวอยู่ในถ้ำ จนกระทั่งมีขุนพลของฝ่ายไทระชื่อว่า คะจิวะระ คะเงะโทะกิ (梶原景時) มาพบเข้า แต่คะเงะโทะกิเลือกที่จะไม่นำความไปบอกโอบะ คะเงะโทะกิ และปล่อยโยะริโตะโมะไป โยะริโตะโมะจึงถือว่าคะเงะโทะกิมีบุญคุณมากและนับแต่นั้นมาคะเงะโทะกิก็ได้เป็นข้ารับใช้คนสำคัญของโยะริโตะโมะ
ในปีเดียวกันนั้นคิโยะโมะริได้ส่งหลานชายของตนคือ ไทระ โนะ โคะเระโมะริ (平維盛) ยกทัพมมาจากเคียวโตะเพื่อปราบกบฏของโยะริโตะโมะ โดยยกมาพบกับโยะริโตะโมะที่แม่น้ำฟุจิ (富士川) จังหวัดชิซุโอะกะในปัจจุบัน แต่เมื่อได้ยินเสียงของฝูงนกโคะเระโมะริจึงเข้าใจว่าทัพของโยะริโตะโมะมีจำนวนมหาศาลจึงถอยหนีกลับไปยังเมืองเคียวโตะโดยที่ยังไม่ได้ทำการสู้รบใดๆเลย และในวันต่อมาโยะริโตะโมะได้พบกับโยะชิสึเนะ น้องชายต่างมารดาซึ่งได้หลบหนีไปพำนักอยู่ที่แคว้นโอชู ภูมิภาคโทโฮะกุทางตอนเหนือ จังหวัดอิวะเตะในปัจจุบัน ในปีต่อมา ค.ศ. 1181 คิโยะโมะริถึงแก่อสัญกรรมลง และในปีเดียวกันนางมะซะโกะได้ให้กำเนิดบุตรชายคนแรกคือ มินะโมะโตะ โนะ โยะริอิเอะ (源頼家)
ในขณะที่โยะริโตะโมะกำลังรวบรวมกำลังในทางตะวันออกนั้น ในทางตะวันตกมีสมาชิกตระกูลเซวะเง็นจิได้แก่ มินะโมะโตะ โนะ โยะชินะกะ (源義仲) ผู้เป็นลูกพี่ลูกน้องของโยะริโตะโมะ และมินะโมะโตะ โนะ ยุกิอิเอะ (源行家) ซึ่งเป็นอาของโยะริโตะโมะ ทั้งโยะชินะกะและยุกิอิเอะต่อสู้ขับเคี่ยวกับตระกูลไทระ ในค.ศ. 1183 โยะชินะกะได้ยกทัพเข้าบุกยึดเมืองเคียวโตะได้สำเร็จ เป็นเหตุให้มุเนะโมะริต้องพาสมาชิกตระกูลไทระอพยพหนีไปยังเมืองยะชิมะ (屋島) บนเกาะชิโกกุ อดีตจักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะทรงต้องการจะให้ขุนพลฝ่ายมินะโมะโตะแตกคอกัน จึงมีพระราชสาส์นขอความช่วยเหลือไปยังโยะริโตะโมะให้ยกทัพมายึดเมืองเคียวโตะคืนจากโยะชินะกะ โยะริโตะโมะส่งน้องชายของตนมาคือ โนะริโยะริ และ โยะชิสึเนะ ยกทัพจากคะมะกุระสามารถเข้ายึดเมืองเคียวโตะได้ในค.ศ. 1184 และสามารถติดตามสังหารโยะชินะกะได้ จากนั้นโยะชิสึเนะน้องชายได้นำทัพตระกูลมินะโมะโตะติดตามสมาชิกตระกูลไทระที่หลบหนี โดยเอาชนะทัพของฝ่ายไทระได้ในยุทธการอิชิ-โนะ-ดะนิ (一ノ谷の戦い)
ในค.ศ. 1184 โยะริโตะโมะได้เชิญโอเอะ โนะ ฮิโระโมะโตะ (大江広元) ขุนนางในราชสำนักเคียวโตะมายังเมืองคะมะกุระเพื่อจัดตั้งการปกครอง ประกอบด้วยคุมง-โจ (公文所) หรือสภาบริหาร และมงชู-โจ (問注所) หรือศาลตัดสินคดีความ อันจะเป็นจุดเริ่มต้นของรัฐบาลโชกุนคะมะกุระ
ในค.ศ. 1185 โยะชิสึเนะและโนะริโยะริสามารถเข้ายึดเมืองยะชิมะได้ มุเนะโมะริจึงพาสมาชิกตระกูลไทระอพยพลงเรืออีกครั้งไปทางตะวันตก โยะชิสึเนะยกทัพเรือติดตามไปจนพบที่ช่องแคบ สามารถเอาชนะทัพเรือไทระในยุทธนาวีดังโนะอุระ (壇ノ浦の戦い) สมาชิกตระกูลไทระเกือบทั้งหมดรวมถึงจักรพรรดิอันโตะกุกระโดดทะเลเสียชีวิตเพื่อหนีความพ่ายแพ้ ความสำเร็จอันโดดเด่นของโยะชิสึเนะทำให้โยะริโตะโมะเกรงว่าน้องชายของตนจะขึ้นมามีอำนาจแทนที่ตน ด้วยคำยุยงของคะจิวะระ คะเงะโตะกิ และอดีตพระจักรพรรดิที่ทรงต้องการให้ตระกูลมินะโมะโตะแตกแยกกัน จึงทรงแต่งตั้งให้โยะชิสึเนะให้เป็นองค์รักษ์ ทำให้โยะริโตะโมะโกรธเป็นอย่างมากและประกาศห้ามขุนพลของตระกูลมินะโมะโตะรับตำแหน่งในราชสำนักเป็นอันขาดมิฉะนั้นจะถือว่าทรยศ โยะชิสึเนะและโนะริโยะรินำตัวเชลยศึกมาส่งยังเมืองคะมะกุระ แต่ทว่าโยะริโตะโมะปฏิเสธที่จะให้โยะชิสึเนะเข้าเมืองโดยให้พำนักอยู่ที่เขตโคะชิโงะเอะ (腰越状) นอกเมือง เมื่อการไต่สวนเสร็จสิ้นโยะชิสึเนะจึงพานักโทษกลับเมืองเคียวโตะ แต่โยะริโตะโมะเกิดเปลี่ยนใจส่งทัพมาสังหารนักโทษที่เหลือทั้งหมด
โยะริโตะโมะมีคำสั่งให้โยะชิสึเนะทำการสังหารยุกิอิเอะผู้เป็นอา แต่โยะชิสึเนะไม่ยอมทำตามคำสั่ง โยะริโตะโมะจึงสั่งให้โนะริโยะริไปสังหารโยะชิสึเนะซึ่งโนะริโยะริก็ไม่ยอมอีกเช่นกัน โยะริโตะโมะจึงส่งพระนักรบชื่อว่า โทซะโนะโบ โชชุน (土佐坊昌俊) ไปยังเมืองเคียวโตะเพื่อทำการลอบสังหารโยะชิสึเนะแต่ไม่สำเร็จ ฝ่ายอดีตจักรพรรดิทรงฉวยโอกาสอีกครั้งโดยมีพระราชโองการให้โยะชิสึเนะไปปราบโยะริโตะโมะ โยะริโตะโมะจึงส่งทัพมายังเมืองเกียวเพื่อกดดันองค์อดีตพระจักรพรรดิให้กลับพระราชโองการเสีย ให้โยะริโตะโมะยกทัพปราบโยะชิสึเนะแทน
ฝ่ายโยะชิสึเนะจึงตัดสินใจหลบหนีออกจากเมืองเคียวโตะ โยะริโตะโมะไม่ทราบว่าน้องชายของตนไปหลบซ่อนอยู่ที่ใด จึงจัดตั้งระบบของ จิโต (地頭) และชูโง (守護) ขึ้น โดยทางรัฐบาลคะมะกุระจะทำการแต่งตั้งซะมุไรต่างๆให้ไปกครองดินแดนที่ได้รับมอบหมายโดยที่ไม่สนใจผู้ปกครองแคว้นที่แต่งตั้งจากราชสำนักเคียวโตะ มีเป้าหมายเพื่อตามล่าหาตัวโยะชิสึเนะ ในค.ศ. 1186 ยุกิอิเอะถูกสังหารด้วยน้ำมือของคะมะกุระในที่สุด และในค.ศ. 1189 โยะชิสึเนะได้ถูกสังหารโดยฟุจิวะระ โนะ ยะสุฮิระ (藤原泰衡) ผู้ปกครองแคว้นโอชูในภูมิภาคโทโฮะกุทางเหนือ แม้ว่าโยะชิสึเนะจะเสียชีวิตลงด้วยน้ำมือของยะสุฮิระไปแล้ว แต่โยะริโตะโมะยังคงต้องการที่จะผนวกเอาภูมิภาคโทโฮะกุเข้ามาไว้ในการปกครอง จึงยกทัพไปโจมตีแค้วนโอชูในสงครามโอชู (奥州合戦) ในค.ศ. 1189 ตระกูลฟุจิวะระพ่ายแพ้และยะสุฮิระถูกประหารชีวิต