stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ภาษาชวา
ประวัติ > ภาษาชวาในปัจจุบัน

ภาษาชวาไม่ใช่ภาษาประจำชาติโดยมีสถานะเป็นแค่ภาษาประจำถิ่นในจังหวัดที่มีชาวชวาอยู่เป็นจำนวนมาก มีการสอนภาษาชวาในโรงเรียนและมีการใช้ในสื่อต่าง ๆ ไม่มีหนังสือพิมพ์รายวันเป็นภาษาชวา แต่มีนิตยสารภาษาชวา ตั้งแต่ พ.ศ. 2546 สถานีโทรทัศน์ท้องถิ่นของชวาตะวันออกออกอากาศเป็นภาษาชวาด้วยภาษาถิ่นชวากลางและภาษามาดูราด้วย ใน พ.ศ. 2548 มีการออกนิตยสารภาษาชวา Damar Jati ในจาการ์ตา
การกระจายตามเขตภูมิศาสตร์

ภาษาชวาเป็นภาษาที่ใช้พูดทั่วอินโดนีเซีย ประเทศเพื่อนบ้านในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เนเธอร์แลนด์ ซูรินาม นิวแคลิโดเนีย และประเทศอื่น ๆ ชุมชนที่ใหญ่ที่สุดของผู้พูดภาษานี้ อยู่ใน 6 จังหวัดบนเกาะชวา และจังหวัดลัมปุงบนเกาะสุมาตรา จากข้อมูล พ.ศ. 2523 ชาวอินโดนีเซียร้อยละ 43 ใช้ภาษาชวาในชีวิตประจำวัน โดยมีผู้พูดภาษาชวาได้ดีมากกว่า 60 ล้านคน ในแต่ละจังหวัดของอินโดนีเซียมีผู้พูดภาษาชวาได้ดีอย่างน้อยร้อยละ 1
ในชวาตะวันออก มีผู้พูดภาษาชวาในชีวิตประจำวันร้อยละ 74.5, ภาษามาดูราร้อยละ 23 และภาษาอินโดนีเซียร้อยละ 2.2 ในจังหวัดลัมปุง มีผู้พูดภาษาชวาในชีวิตประจำวันร้อยละ 62.4, ภาษาลัมปุงร้อยละ 16.4, ภาษาซุนดาร้อยละ 10.5 และภาษาอินโดนีเซียร้อยละ 9.4 ส่วนในจาการ์ตา มีจำนวนผู้พูดภาษาชวาเพิ่มสูงขึ้นถึง 10 เท่า ในเวลา 25 ปี แต่ในอาเจะฮ์กลับลดจำนวนลง ในบันเติน ชวาตะวันตก ผู้สืบทอดมาจากรัฐสุลต่านมะตะรัมในชวากลาง ยังใช้รูปแบบโบราณของภาษาชวา มีผู้พูดภาษาซุนดาและภาษาอินโดนีเซียตามแนวชายแดนติดกับจาการ์ตา
จังหวัดชวาตะวันออกยังเป็นบ้านเกิดของผู้พูดภาษามาดูรา แต่ชาวมาดูราส่วนใหญ่พูดภาษาชวาได้ด้วย ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 24 เป็นต้นมา มีการเขียนภาษามาดูราด้วยอักษรชวา ในลัมปุง มีชนพื้นเมืองที่พูดภาษาลัมปุงเพียงร้อยละ 15 ที่เหลือเป็นผู้อพยพมาจากส่วนอื่น ๆ ของอินโดนีเซีย ซึ่งผู้อพยพเข้ามาส่วนใหญ่เป็นผู้พูดภาษาชวา ในซูรินามซึ่งเป็นอดีตอาณานิคมของเนเธอร์แลนด์ในอเมริกาใต้ มีผู้ที่เป็นลูกหลานของชาวชวาและยังพูดภาษาชวาอยู่ราว 75,000 คน
สัทวิทยา

หน่วยเสียงภาษาชวามาตรฐานสมัยใหม่มีดังนี้
สัทวิทยา > สระ

|  | หน้า | กลาง | หลัง |
| --- | --- | --- | --- |
| ปิด | i |     | u |
| กึ่งปิด | e | ə | o |
| กึ่งเปิด | (ɛ) |   | (ɔ) |
| เปิด |   | a |   |
ในพยางค์ปิด สระ /i u e o/ ออกเสียงเป็น [ɪ ʊ ɛ ɔ] ตามลำดับ ในพยางค์เปิด สระ /e o/ ยังออกเสียงเป็น [ɛ ɔ] เมื่อสระที่ตามมาคือสระ /i u/ ในพยางค์เปิด ไม่เช่นนั้นก็จะออกเสียงเป็นสระ /ə/ หรือออกเสียงเหมือนกัน (/e...e/, /o...o/) ในภาษาถิ่นซูราการ์ตาซึ่งเป็นมาตรฐาน สระ /a/ จะออกเสียงเป็น [ɔ] เมื่ออยู่ในพยางค์เปิดท้ายคำและเมื่ออยู่ในพยางค์เปิดที่เป็นพยางค์รองสุดท้ายของคำ ก่อนหน้า [ɔ] ดังกล่าว
สัทวิทยา > พยัญชนะ

|  |  | ริมฝีปาก | ฟัน/ ปุ่มเหงือก | ปลายลิ้นม้วน | เพดานแข็ง | เพดานอ่อน | เส้นเสียง |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| เสียงนาสิก | เสียงนาสิก | m | n |  | ɲ | ŋ |  |
| เสียงหยุด/  เสียงกักเสียดแทรก | เสียงพูดเกร็ง | p | t̪ | ʈ | t͡ʃ | k | ʔ |
| เสียงหยุด/  เสียงกักเสียดแทรก | เสียงพูดคลาย | b̥ | d̪̥ | ɖ̥ | d̥͡ʒ̥ | ɡ̥ | ʔ |
| เสียงเสียดแทรก | เสียงเสียดแทรก |  | s |  |  |  | h |
| เสียงเปิด | ธรรมดา |  |  |  | j | w |  |
| เสียงเปิด | ข้างลิ้น |  | l |  |  |  |  |
| เสียงโรทิก | เสียงโรทิก |  | r |  |  |  |  |
หน่วยเสียงพยัญชนะ "ก้อง" ในภาษาชวาที่จริงแล้วไม่ใช่เสียงก้อง แต่เป็นเสียงไม่ก้องที่มีเสียงพูดลมแทรกอยู่ในสระที่ตามมา นอกจากภาษามาดูราแล้ว ภาษาชวาเป็นเพียงภาษาเดียวในอินโดนีเซียตะวันตกที่มีการจำแนกความต่างระหว่างหน่วยเสียงพยัญชนะฟันกับหน่วยเสียงพยัญชนะปลายลิ้นม้วน
ไวยากรณ์ > การเรียงประโยค

ภาษาชวาสมัยใหม่เรียงประโยคแบบ ประธาน-กริยา-กรรม ในขณะที่ภาษาชวาโบราณเรียงประโยคแบบ กริยา-ประธาน-กรรม หรือ กริยา-กรรม-ประธาน ตัวอย่างเช่น ประโยค "เขาเข้ามาในพระราชวัง" เขียนได้ดังนี้
ชวาโบราณ: Těka (กริยา) ta sira (ประธาน) ri ng (คำชี้เฉพาะ) kadhatwan (กรรม)
ชวาสมัยใหม่: Dheweke (ประธาน) těka (กริยา) neng kĕdhaton (กรรม)
ไวยากรณ์ > คำกริยา

ไม่มีการผันคำกริยาตามบุคคลหรือจำนวน ไม่มีการแสดงกาลแต่ใช้การเติมคำช่วย เช่น "เมื่อวานนี้" "แล้ว" แบบเดียวกับภาษาไทย ระบบของคำกริยาในการแสดงความแตกต่างของประธานและกรรมค่อนข้างซับซ้อน
วงศัพท์

ภาษาชวามีศัพท์มากมายที่เป็นคำยืมและคำดั้งเดิมของภาษาตระกูลออสโตรนีเซีย ภาษาสันสกฤตมีอิทธิพลต่อภาษาชวามาก คำยืมจากภาษาสันสกฤตมักเป็นคำที่ใช้ในวรรณคดี และยังคงใช้อยู่ คำยืมจากภาษาอื่น ๆ มีภาษาอาหรับ ภาษาดัตช์ และภาษามลายู
ภาษาชวามีคำยืมจากภาษาอาหรับน้อยกว่าภาษามลายู โดยมากเป็นคำที่ใช้ในศาสนาอิสลาม เช่น pikir ("คิด" มาจากภาษาอาหรับ fikr), badan ("ร่างกาย"), mripat ("ตา" คาดว่ามาจากภาษาอาหรับ ma'rifah หมายถึง "ความรู้" หรือ "วิสัยทัศน์") คำยืมจากภาษาอาหรับนี้มีศัพท์พื้นเมืองและคำยืมจากภาษาสันสกฤตที่มีความหมายเหมือนกันใช้อยู่ด้วย เช่น pikir = galih, idhĕp (ออสโตรนีเซีย) และ manah, cipta หรือ cita (จากภาษาสันสกฤต); badan = awak (ออสโตรนีเซีย) และ slira, sarira, หรือ angga (จากภาษาสันสกฤต); และ mripat = mata (ออสโตรนีเซีย) และ soca หรือ netra (จากภาษาสันสกฤต)
ต่อไปนี้เป็นตารางเปรียบเทียบศัพท์จากภาษาต่าง ๆ
| ภาษาชวา | ภาษาอินโดนีเซีย | ภาษาดัตช์ | ภาษาไทย |
| --- | --- | --- | --- |
| pit | sepeda | fiets | จักรยาน |
| pit montor | sepeda motor | motorfiets | จักรยานยนต์ |
| sepur | kereta api | spoor คือราง (รถไฟ) | รถไฟ |
ทำเนียบภาษา

การพูดภาษาชวาแตกต่างไปขึ้นกับบริบททางสังคมทำให้มีการแบ่งชั้นของภาษา แต่ละชั้นมีศัพท์ กฎทางไวยากรณ์ และฉันทลักษณ์เป็นของตนเอง การแบ่งชั้นนี้ไม่ใช่ลักษณะเฉพาะของภาษาชวา เพราะพบในภาษาในเอเชียหลายภาษา เช่น ภาษาเกาหลี ภาษาญี่ปุ่น แต่ละชั้นของภาษาชวามีชื่อเรียกดังนี้
โงโก (ꦔꦺꦴꦏꦺꦴ): รูปแบบพูดอย่างไม่เป็นทางการระหว่างเพื่อนและญาติสนิท และใช้โดยคนที่มีฐานะสูงกว่าเมื่อพูดกับคนที่มีฐานะต่ำกว่า เช่น ผู้ใหญ่ใช้กับเด็ก
มัดยา (ꦩꦢꦾ): รูปแบบกลาง ๆ ระหว่างโงโกกับกรามา สำหรับในสถานะที่ไม่ต้องการทั้งความเป็นทางการและไม่เป็นทางการ คำนี้มาจากภาษาสันสกฤตว่า มัธยะ ("กลาง")
กรามา (ꦏꦿꦩ): รูปแบบที่สุภาพและเป็นทางการ ใช้กับคนที่อยู่ในสถานะเดียวกัน เป็นรูปแบบที่ใช้พูดในที่สาธารณะ การประกาศต่าง ๆ ใช้โดยคนที่มีฐานะต่ำกว่าเมื่อพูดกับคนที่มีฐานะสูงกว่า เช่น เด็กพูดกับผู้ใหญ่ คำนี้มาจากภาษาสันสกฤตว่า กรมา ("ตามลำดับ")
สถานะในสังคมที่มีผลต่อรูปแบบของภาษาชวากำหนดโดยอายุหรือตำแหน่งในสังคม การเลือกใช้ภาษาระดับใดนั้นต้องอาศัยความรอบรู้ในวัฒนธรรมชวาและเป็นสิ่งที่ยากสำหรับการเรียนภาษาชวาของชาวต่างชาติ
ภาษาถิ่นของภาษาชวาสมัยใหม่

ภาษาถิ่นของภาษาชวาแบ่งได้เป็นสามกลุ่มตามบริเวณย่อยที่มีผู้พูดภาษาเหล่านี้อาศัยอยู่ คือ ภาษาชวากลาง ภาษาชวาตะวันออก และภาษาชวาตะวันตก ความแตกต่างระหว่างภาษาถิ่นอยู่ที่การออกเสียงและคำศัพท์
ภาษาชวากลางเป็นภาษาถิ่นที่ใช้พูดในซูราการ์ตาและยกยาการ์ตา ถือเป็นภาษาถิ่นมาตรฐานของภาษานี้ มีผู้พูดกระจายตั้งแต่เหนือถึงใต้ของจังหวัดชวากลาง
ภาษาชวาตะวันตกใช้พูดทางตะวันตกของจังหวัดชวากลางและตลอดทั้งจังหวัดชวาตะวันตก โดยเฉพาะชายฝั่งทางตอนเหนือ ได้รับอิทธิพลจากภาษาซุนดา และยังมีศัพท์เก่า ๆ อยู่มาก
ภาษาชวาตะวันออกเริ่มใช้พูดจากฝั่งตะวันออกของกาลี บรันตัส ในเกอร์โตโซโนไปจนถึงบาญูวังกี ครอบคลุมบริเวณส่วนใหญ่ของจังหวัดชวาตะวันออก รวมเกาะมาดูราด้วย ภาษาถิ่นนี้ได้รับอิทธิพลจากภาษามาดูรา ภาษาถิ่นตะวันออกสุดได้รับอิทธิพลจากภาษาบาหลี
ภาษาถิ่นของภาษาชวาสมัยใหม่ > การออกเสียง

ชาวชวาส่วนใหญ่ยกเว้นในชวาตะวันตก ยอมรับการออกเสียง a เป็น /ออ/ เช่น apa ในภาษาชวาตะวันตกออกเสียงเป็นอาปา ส่วนภาษาชวากลางและภาษาชวาตะวันออกออกเสียงเป็นออปอ
เมื่อมีหน่วยเสียงที่มีโครงสร้างเป็นสระ-พยัญชนะ-สระ โดยสระทั้งสองเสียงเป็นเสียงเดียวกัน ภาษาชวางกลางลดเสียงสระตัวท้าย i เป็น e และ u เป็น o ภาษาชวาตะวันออกลดทั้งสองเสียงส่วนภาษาชวาตะวันตกคงเสียงเดิมไว้ เช่น cilik ภาษาชวากลางเป็น จิเละ ภาษาชวาตะวันออกเป็น เจะเละ ภาษาชวาตะวันตกเป็น จิลิก
ภาษาถิ่นของภาษาชวาสมัยใหม่ > วงศัพท์

ภาษาชวามีคำศัพท์ที่ต่างกันไปในแต่ละภาษาถิ่น เช่นคำว่าคุณ ชวากลางเป็น kowe ภาษาชวาตะวันออกเป็น kon ภาษาชวาตะวันตกเป็น rika
อักขรวิธี

บทความหลัก: อักษรชวา
ภาษาชวามีรูปเขียนแบบดั้งเดิมด้วยอักษรชวา อักษรชวาและอักษรบาหลีที่มีความเกี่ยวข้องสืบต้นตอจากอักษรกวิเก่า ซึ่งเป็นอักษรพราหมีที่เข้าสู่ชวาพร้อมกับศาสนาฮินดูและพุทธ นอกจากนี้ ยังสามารถเขียนด้วยอักษรอาหรับ (รู้จักกันในชื่ออักษรเปโกน) และปัจจุบันเขียนด้วยอักษรละตินแทนอักษรชวา ด้วยจุดประสงค์ทางการใช้งาน โดยอักขรวิธีละตินอิงจากอักขรวิธีดัตช์ที่นำเข้าใน พ.ศ. 2469 แล้วปรับปรุงใน พ.ศ. 2515–2516 รูปแบบอักษรละตินในปัจจุบันมีดังนี้:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
ตัวพิมพ์ใหญ่
| A | Å | B | C | D | Dh | E | É | È | F | G | H | I | J | K | L | M | N | Ng | Ny | O | P | Q | R | S | T | Th | U | V | W | X | Y | Z |
ตัวพิมพ์เล็ก
| a | å | b | c | d | dh | e | é | è | f | g | h | i | j | k | l | m | n | ng | ny | o | p | q | r | s | t | th | u | v | w | x | y | z |
สัทอักษรสากล
| a | ɔ | b̥ | tʃ | d̪̥ | ɖ̥ | ə, e | e | ɛ | f | g̊ | h | i | dʒ̊ | k | l | m | n | ŋ | ɲ | ɔ, o | p | q | r | s | t̪ | ʈ | u | v | w | x | j | z |
อักษรที่เป็นตัวเอียงคืออักษรที่ใช้ในคำยืมจากภาษาอาหรับและภาษายุโรป
อักษรชวา:
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
พยัญชนะฐาน
| ꦲ | ꦤ | ꦕ | ꦫ | ꦏ | ꦢ | ꦠ | ꦱ | ꦮ | ꦭ | ꦥ | ꦝ | ꦗ | ꦪ | ꦚ | ꦩ | ꦒ | ꦧ | ꦛ | ꦔ |
| ha | na | ca | ra | ka | da | ta | sa | wa | la | pa | dha | ja | ya | nya | ma | ga | ba | tha | nga |
ตัวอย่าง

ตัวอย่างข้อความภาษาชวามาจากปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อที่ 1
| --- | --- |
อักษรละติน:: "Sabén uwong kalairaké kanthi mardikå lan darbé martabat lan hak-hak kang pådhå. Kabèh pinaringan akal lan kalbu sartå kaajab pasrawungan anggoné mêmitran siji lan sijiné kanthi jiwå sumadulur."
จารากัน (อักษรดั้งเดิม): "꧋ꦱꦧꦺꦤ꧀ꦲꦸꦮꦺꦴꦁꦚꦭꦲꦶꦫꦏꦺꦏꦤ꧀ꦛꦶꦩꦂꦢꦶꦏꦭꦤ꧀ꦢꦂꦧꦺꦩꦂꦠꦧꦠ꧀ꦭꦤ꧀ꦲꦏ꧀ꦲꦏ꧀ꦏꦁꦥꦝ꧉ ꦏꦧꦼꦃꦥꦶꦤꦫꦶꦔꦤ꧀ꦲꦏꦭ꧀ꦭꦤ꧀ꦏꦭ꧀ꦧꦸꦱꦂꦠꦏꦲꦗꦧ꧀ꦥꦱꦿꦮꦸꦔꦤ꧀ꦲꦁꦒꦺꦴꦤꦺꦩꦼꦩꦶꦠꦿꦤ꧀ꦱꦶꦗꦶꦭꦤ꧀ꦱꦶꦗꦶꦤꦺꦏꦤ꧀ꦛꦶꦗꦶꦮꦱꦸꦩꦢꦸꦭꦸꦂ꧉"
อักษรเปโกน: «سابَين أورَوڠ كالائيراكَي كانڟي ألووَار لان داربَي مرتبة لان حق۲ كاڠ ڤاڎا. كابَيه ڤيناريڠان أكال لان كالبو سارتا كاأجاب ڤاسراوُونڠان أڠڮَونَي مَيميتران سيجي لان كانڟي جيوا سومادولور.»‎
ตัวอย่างเสียง:: 
แปลไทย:: "มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ"
แหล่งข้อมูล

Adelaar, Karl Alexander (2005). "Malayo-Sumbawan". Oceanic Linguistics. University of Hawai'i Press. 44 (2): 356–388. doi:10.1353/ol.2005.0027.
Blust, Robert (1981). "The reconstruction of proto-Malayo-Javanic: an appreciation". Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde. 137 (4): 456–459. doi:10.1163/22134379-90003492. JSTOR 27863392.
Blust, Robert (2010). "The Greater North Borneo Hypothesis". Oceanic Linguistics. University of Hawai'i Press. 49 (1): 44–118. doi:10.1353/ol.0.0060. JSTOR 40783586. S2CID 145459318.
Dyen, Isidore (1965). A lexicostatistical classification of the Austronesian languages. Baltimore: Waverly Press.
Nothofer, Berndt (1975). The reconstruction of Proto-Malayo-Javanic. Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde. Vol. 73. Den Haag: Martinus Nijhoff. ISBN 9024717728.
Nothofer, Berndt (2009). "Javanese".  ใน Keith Brown; Sarah Ogilvie (บ.ก.). Concise Encyclopedia of Languages of the World. Oxford: Elsevier. pp. 560–561. ISBN 9780080877747.
Ogloblin, Alexander K. (2005). "Javanese".  ใน K. Alexander Adelaar; Nikolaus Himmelmann (บ.ก.). The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. London dan New York: Routledge. pp. 590–624. ISBN 9780700712861.
Smith, Alexander D. (2017). "The Western Malayo-Polynesian Problem". Oceanic Linguistics. University of Hawai'i Press. 56 (2): 435–490. doi:10.1353/ol.2017.0021. S2CID 149377092.
Horne, Elinor C. (1961). Beginning Javanese. New Haven: Yale University Press.
van der Molen, W. (1993). Javaans schrift. Leiden: Vakgroep Talen en Culturen van Zuidoost-Azië en Oceanië. ISBN 90-73084-09-1.
Wedhawati; Nurlina, W. E. S.; Setiyanto, E.; Sukesti, R.;  และคณะ (2006). Tata bahasa Jawa mutakhir [A contemporary grammar of Javanese] (ภาษาอินโดนีเซีย). Yogyakarta: Kanisius. ISBN 9789792110371.[ลิงก์เสีย]
Wurm, S. A.; Hattori, Shiro, บ.ก. (1983). Language Atlas of the Pacific Area, Part II: (Insular South-east Asia). Canberra.
Zoetmulder, P. J. (1982). Old Javanese–English Dictionary. 's-Gravenhage: Martinus Nijhoff. ISBN 90-247-6178-6.
อ่านเพิ่ม

Errington, James Joseph (1991), Language and social change in Java : linguistic reflexes of modernization in a traditional royal polity, Ohio University, Center for International Studies, สืบค้นเมื่อ 18 February 2013
Errington, James Joseph (1998), Shifting languages : interaction and identity in Javanese Indonesia, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-63448-9
Horne, Elinor Clark (1963), Intermediate Javanese, Yale University Press, สืบค้นเมื่อ 18 February 2013
Horne, Elinor Clark (1974), Javanese-English dictionary, Yale University Press, ISBN 978-0-300-01689-5
Keeler, Ward (1984), Javanese, a cultural approach, Ohio University Center for International Studies, ISBN 978-0-89680-121-9
Robson, S. O. (Stuart Owen); Wibisono, Singgih (2002), Javanese English dictionary, Periplus Editions (HK) ; North Clarendon, VT : Tuttle Pub, ISBN 978-0-7946-0000-6
Robson, S. O. (Stuart Owen); Monash University. Monash Asia Institute (2002), Javanese grammar for students (Rev. ed.), Monash Asia Institute, Monash University, ISBN 978-1-876924-12-6
Robson, S. O. (Stuart Owen); Monash University. Centre of Southeast Asian Studies (1991), Patterns of variation in colloquial Javanese, Centre of Southeast Asian Studies, Monash University, ISBN 978-0-7326-0263-5
Siegel, James T (1986), Solo in the new order : language and hierarchy in an Indonesian city, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-00085-5
Uhlenbeck, E. M; Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (Netherlands) (1964), A critical survey of studies on the languages of Java and Madura, Martinus Nijhoff, สืบค้นเมื่อ 18 February 2013
Uhlenbeck, E. M; Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (Netherlands) (1978), Studies in Javanese morphology, Martinus Nijhoff, ISBN 978-90-247-2162-7
แหล่งข้อมูลอื่น

International Symposium On The Languages Of Java
Javanese in Suriname strive to preserve origins Jakarta Post article
Javanese Writing System
The Javanese alphabet (Unicode A980—A9DF)
Javanese Phonation Types, Consonants
Old Javanese inscriptions
| ด ค กภาษาราชการและภาษาที่สำคัญของประเทศสมาชิกอาเซียน |
| --- | --- |
ภาษาราชการ   (ประเทศสมาชิก):  กัมพูชา : ภาษาเขมร •  ไทย : ภาษาไทย •  บรูไน : ภาษามลายู •  พม่า : ภาษาพม่า •  ฟิลิปปินส์ : ภาษาฟิลิปปินส์ • ภาษาอังกฤษ •  มาเลเซีย : ภาษามลายู •  ลาว : ภาษาลาว •  เวียดนาม : ภาษาเวียดนาม •  สิงคโปร์ : ภาษามลายู • ภาษาอังกฤษ • ภาษาจีนมาตรฐาน • ภาษาทมิฬ •  อินโดนีเซีย : ภาษาอินโดนีเซีย
ภาษาราชการของประเทศสังเกตการณ์:  ติมอร์-เลสเต : ภาษาเตตุน • ภาษาโปรตุเกส •  ปาปัวนิวกินี : ภาษาอังกฤษ • ตอกปีซิน • ภาษาฮีรีโมตู
ภาษาเฉพาะถิ่นที่สำคัญ:  กัมพูชา : ภาษาจาม •  ไทย : ภาษามลายูปัตตานี •  บรูไน : ภาษามลายูบรูไน •  พม่า : ภาษากะเหรี่ยง • ภาษากะชีน • ภาษาไทใหญ่ • ภาษามอญ • ภาษายะไข่ • ภาษาโรฮีนจา •  ฟิลิปปินส์ : ภาษาเซบัวโน • ภาษาตากาล็อก • ภาษาอีโลกาโน • ภาษามากินดาเนา •  ลาว : ภาษาม้ง •  เวียดนาม : ภาษาไทดำ •  อินโดนีเซีย : ภาษาชวา • ภาษาซุนดา • ภาษาบาหลี • ภาษาอาเจะฮ์
| --- | --- |
ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ :  เยอรมนี  อิสราเอล  ลัตเวีย  ญี่ปุ่น  เช็กเกีย 
ภาษามาดูราเขียนด้วยอักษรชวา
ภาษาที่ใช้พูดในเกาะชวา
กุลสตรี (ซ้าย) พูดกับบริวารด้วยคำพูดแบบหนึ่ง และพวกเขาจะตอบอีกรูปแบบหนึ่ง (ภาพถ่ายภรรยาและบริวารของศิลปินราเดิน ซาเละฮ์, ปัตตาเวียของอาณานิคม ค.ศ. 1860–1872)
ป้ายสองภาษา (โปรตุเกสและชวา) ในยกยาการ์ตา
จูดิธ เลย์สเตอร์

จูดิธ เลย์สเตอร์ (ดัตช์: Judith Jans Leijster, อังกฤษ: Judith Jans Leyster) (28 กรกฎาคม ค.ศ. 1609 - 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1660) เป็นหนึ่งในสามจิตรกรสตรีคนสำคัญชาวดัตช์ของยุคทองของเนเธอร์แลนด์ของคริสต์ศตวรรษที่ 17 (อีกสองคนคือราเชล รุยสช์ และ มาเรีย ฟาน อูสเตอร์วิค ผู้มีความเชี่ยวชาญทางการเขียนจิตรกรรมภาพนิ่งของดอกไม้) เลย์สเตอร์ถนัดทางการเขียนภาพชีวิตประจำวันเป็นส่วนใหญ่ ภาพเขียนที่ระบุว่าเป็นงานของเลย์สเตอร์มีตั้งแต่ 20 จนถึง 35 ภาพ แต่จูดิธก็แทบจะเลิกเขียนภาพหลังจากการสมรสและมีบุตรธิดาห้าคน
ประวัติ

เลย์สเตอร์ฮาร์เล็มในประเทศเนเธอร์แลนด์ เป็นลูกหนึ่งในแปดคนของยาน วิลเล็มสซ์ เลย์สเตอร์ผู้มีอาชีพกลั่นเบียร์และทอผ้า รายละเอียดของการศึกษาไม่ทราบแน่นอน แต่ในวัยรุ่นเลย์สเตอร์ก็มีความสามารถพอที่จะได้รับการกล่าวถึงหนังสือ “Beschrijvinge ende lof der stadt Haerlem” (ค.ศ. 1621) ที่เขียนโดยซามูเอล แอมพ์ซิง ที่เดิมเขียนขึ้นในปี ค.ศ. 1621 และมาปรับปรุงในปี ค.ศ. 1626-1627 และตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1628
ในปี ค.ศ. 1633 เลย์สเตอร์ก็เข้าเป็นสมาชิกของสมาคมเซนต์ลูค ซึ่งเป็นเพียงสมาชิกสตรีหนึ่งในสองคนที่ได้รับเข้าเป็นสมาชิกของสมาคม ภายในสองปีหลังจากนั้นเลย์สเตอร์ก็มีลูกศิษย์ฝึกงานเป็นชายสามคน จากหลักฐานทางเอกสารเลย์สเตอร์ฟ้องฟรันส์ ฮาลส์ว่าขโมยลูกศิษย์ไปคนหนึ่ง แม่ของลูกศิษย์จ่ายค่าเสียหายให้เลย์สเตอร์ 4 กิลเดอร์เพียงครึ่งหนึ่งของที่เรียกร้อง และแทนที่จะคืนลูกศิษย์ให้ฮาลส์ก็ยอมเสียค่าปรับ 3 กิลเดอร์ แต่เลย์สเตอร์เองก็ถูกปรับในฐานะที่ไม่ได้ลงทะเบียนลูกศิษย์ไว้กับสมาคม
ในปี ค.ศ. 1636 เลย์สเตอร์สมรสกับยาน มีนเซอ โมเลเนอร์ผู้เป็นจิตรกรผู้มีผลงานมากแต่มีความสามารถด้อยกว่า เลย์สเตอร์กับสามีย้ายอัมสเตอร์ดัมไปเพื่อไปหาช่องทางทางงานอาชีพที่ดีกว่า สองสามีภรรยาไปอยู่ได้สิบเอ็ดปีมีบุตรธิดาด้วยกันห้าคนแต่เพียงสองคนเท่านั้นที่รอดชีวิตมาจนโต ต่อมาก็ย้ายไปอยู่ที่ฮีมสเตดและไปเสียชีวิตที่นั่นในปี ค.ศ. 1660 เมื่ออายุได้ 50 ปี
งานเขียนส่วนใหญ่ของเลย์สเตอร์เขียนระหว่างปี ค.ศ. 1629 ถึงปี ค.ศ. 1635 ก่อนที่จะมีบุตรธิดา เท่าที่ทราบก็มีงานเขียนเพียงสองชิ้นเท่านั้นที่เขียนหลังปี ค.ศ. 1635 ที่เป็นภาพประกอบสองภาพสำหรับหนังสือเกี่ยวกับดอกทิวลิปที่เขียนในปี ค.ศ. 1643 และภาพเหมือนที่เขียนในปี ค.ศ. 1652
แม้ว่าจะเป็นจิตรกรผู้มีชื่อเสียงและเป็นผู้ที่ได้รับความนับถือจากผู้ร่วมสมัยในระหว่างที่ยังมีชีวิตอยู่ แต่งานของเลย์สเตอร์ก็ถูกลืมกันไปหลังจากที่เสียชีวิตไปแล้ว และมาได้รับการรื้อฟื้นอีกครั้งในปี ค.ศ. 1893 พิพิธภัณฑ์ลูฟร์ซื้อภาพที่เชื่อกันว่าเขียนโดยฟรันส์ ฮาลส์แต่กลับพบว่าเป็นภาพที่เขียนโดยเลย์สเตอร์ นักประวัติศาสตร์ศิลป์ตั้งแต่นั้นมามักจะถือว่าเลย์สเตอร์เป็นจิตรกรที่เขียนงานลอกเลียนแบบหรือผู้ที่เขียนตามแบบฟรันส์ ฮาลส์ แต่ในช่วงสองสามปีที่ผ่านมาทัศนคติดังว่าก็เริ่มจะเปลี่ยนไป
เลย์สเตอร์ และ ฟรันส์ ฮาลส์

นอกไปจากการฟ้องร้องที่กล่าวข้างต้นแล้วความสัมพันธ์ทางอาชีพระหว่างเลย์สเตอร์ และ ฟรันส์ ฮาลส์ก็ไม่กระจ่างแจ้งว่าเป็นไปในรูปใด เลย์สเตอร์อาจจะเป็นลูกศิษย์หรือเป็นเพื่อนร่วนอาชีพ และอาจจะเป็นพยานในพิธีรับศีลจุ่มของมาเรียลูกสาวของฮาลส์เมื่อราวต้นคริสต์ทศวรรษ 1630 ก็เป็นได้ ตามหลักฐานจากบันทึกของจูดิธ ยานส์ แต่ก็ไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับจูดิธ ยานส์ในฮาร์เล็ม และไม่มีหลักฐานด้วยว่าเลย์สเตอร์ฝึกงานกับฮาลส์ แม้ว่างานของเลย์สเตอร์ “Merry Drinker” ที่เขียนในปี ค.ศ. 1629 ที่ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติแห่งอัมสเตอร์ดัม มีลักษณะคล้ายงานเขียนของฮาลส์ชื่อ “The Jolly Drinker” ของปี  ค.ศ. 1627-1628 ที่ตั้งแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติแห่งอัมสเตอร์ดัมเช่นกัน นักประวัติศาสตร์บางคนให้ความเห็นว่าเลย์สเตอร์น่าจะเป็นลูกศิษย์ของฮาลส์เพราะลักษณะการเขียนภาพที่ใกล้เคียงกัน
งานจิตรกรรม

เลย์สเตอร์เป็นจิตรกรผู้มีความคิดใหม่ๆ เกี่ยวกับการเขียนภาพชีวิตประจำวันภายในที่อยู่อาศัย ที่จะเขียนภาพสตรีที่อยู่ในบ้านซึ่งไม่ได้นิยมเขียนกันมาจนกระทั่งคริสต์ทศวรรษ 1650 งานเขียนอื่นๆ ก็มีลักษณะที่คล้ายคลึงกับจิตรกรร่วมสมัยเช่นฮาลส์, ยาน สตีน, และจิตรกรกลุ่มคาราวัจจิโออูเทร็คช์ เฮ็นดริค เทอร์บรุกเก็น และ เจอราร์ด ฟาน โฮนท์ฮอร์สต์
ดูเพิ่ม

จิตรกรรมยุคทองของเนเธอร์แลนด์
ฟรันส์ ฮาลส์
แหล่งข้อมูลอื่น

วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ จูดิธ เลย์สเตอร์
Artist Profile at National Museum of Women in the Arts  เก็บถาวร 2011-03-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Artist Profile at Artcyclopedia
Literature on Judith Leyster
| ด ค กจิตรกรในศิลปะตะวันตก |
| --- | --- |
ทั่วไป:  จิตรกรแบ่งตามสมัย  จิตรกรแบ่งตามคริสต์ศตวรรษ  จิตรกรแบ่งตามสัญชาติ  จิตรกรแบ่งตามประเภท 
สมัย:  สมัยไบแซนไทน์  สมัยกอทิก  สมัยเนเธอร์แลนด์เริ่มแรก  ยุคทองของเนเธอร์แลนด์  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในฟลานเดอส์  สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในเนเธอร์แลนด์  สมัยจริตนิยม  สมัยบาโรก  สมัยโรโกโก  ลัทธิคลาสสิกใหม่  สมัยจินตนิยม  ลัทธิประทับใจ  ลัทธิประทับใจยุคหลัง  ลัทธิสำแดงพลังอารมณ์  กลุ่มนิยมแบบก่อนราฟาเอล  ลัทธิสัญลักษณ์นิยม  ลัทธิบาศกนิยม  ลัทธิเหนือจริง  สมัยใหม่ 
ศตวรรษ:  คริสต์ศตวรรษที่ 13  คริสต์ศตวรรษที่ 14  คริสต์ศตวรรษที่ 15  คริสต์ศตวรรษที่ 16  คริสต์ศตวรรษที่ 17  คริสต์ศตวรรษที่ 18  คริสต์ศตวรรษที่ 19  คริสต์ศตวรรษที่ 20 
หัวเรื่อง/ประเภท:  ภาพประวัติศาสตร์ (รวมศิลปะศาสนา)  ภาพชีวิตประจำวัน  ภาพเหมือน  ภาพภูมิทัศน์  ภาพนิ่ง   ภาพพิมพ์หิน  ภาพไร้มายา  หนังสือวิจิตร  ภาพประกอบ 
สัญชาติ:  ชาวไทย  ชาวดัตช์  ชาวฝรั่งเศส  ชาวเฟลมิช  ชาวเยอรมัน  ชาวสเปน  ชาวออสเตรีย  ชาวอังกฤษ  ชาวอิตาลี  ชาวกรีก  ชาวอเมริกัน  ชาวสวีเดน  ชาวรัสเซีย  ชาวยูเครน 
 ปรัชญาศิลปะ  จิตรกรรม  จิตรกรที่มีบทความเกี่ยวกับงานเขียน  จิตรกรที่มีรายชื่องานเขียน  จิตรกรรมแบ่งตามสมัย  จิตรกรรมแบ่งตามประเภท  จิตรกรรมแบ่งตามหัวเรื่อง 
“The Happy Couple” โดย เลย์สเตอร์  ค.ศ. 1630 (พิพิธภัณฑ์ลูฟร์)
“Serenade”, ค.ศ. 1629 (พิพิธภัณฑ์แห่งชาติแห่งอัมสเตอร์ดัม)
ตอเช ปรอเอสกี

| Todor Toše ProeskiTodor Proeski |
| --- | --- |
ตอเชในคอนเซิร์ตครั้งสุดท้ายที่กรุงสกอเปีย สาธารณรัฐมาซิโดเนียในวัยที่ 5 ตุลาคม 2007
ข้อมูลพื้นฐาน
รู้จักในชื่อ: Toše
เกิด: 25 มกราคม ค.ศ. 1981(1981-01-25) ปรีเลป, SR Macedonia, SFR Yugoslavia
เสียชีวิต: 16 ตุลาคม ค.ศ. 2007(2007-10-16) (26 ปี) Nova Gradiška, โครเอเชีย
แนวเพลง: Macedonian traditional music, classical, Pop, Pop-Rock, Rock, Electronic
อาชีพ: นักร้อง/นักแต่งเพลง
เครื่องดนตรี: Keyboard, guitar, piano,saxophone,clarinet,bass guitar,drums
ช่วงปี: 1996–2007
ค่ายเพลง: Hayat Production (สำหรับบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา)(2002-2007),City Records (สำหรับเซอร์เบีย)(2004-2009),BK Music (สำหรับยูโกสลาเวีย) (2002,2004)
นักดนตรี
ตอเช ปรอเอสกี (มาซิโดเนีย: Тодор "Тоше" Проески [ˈtɔʃɛ ˈprɔɛski] ( ฟังเสียง), 25 มกราคม 1981 - 16 ตุลาคม 2007) เป็นนักร้องที่ร้องหลากหลายแนวเพลง นักแต่งเพลง และนักแสดง เขาเป็นที่รู้จักไปทั่วบอลข่านและถือว่าเป็นบุคคลสำคัญในวงการเพลงของมาซิโดเนีย เขาได้ขนานนามว่าเป็น "เอลวิส เพรสลีย์แห่งบอลข่าน" โดย BBC News เขาเสียชีวิตจากอุบัติเหตุรถยนต์ในทางด่วน Zagreb–Lipovac A3 ใกล้กับ Nova Gradiška ในโครเอเชีย ในอายุ 26 ปี
ซานสตัด

| ซานสตัด |
| --- | --- |
Municipality
Windmill "Het Pink"
   ธง ตราอาร์ม

พิกัด: 52°29′N 4°48′E﻿ / ﻿52.48°N 4.80°E﻿ / 52.48; 4.80
ประเทศ: เนเธอร์แลนด์
จังหวัด: จังหวัดนอร์ทฮอลแลนด์
การปกครอง
 • Mayor: G.H. Faber (PvdA)
พื้นที่(2006)
 • ทั้งหมด: 83.04 ตร.กม. (32.06 ตร.ไมล์)
 • พื้นดิน: 74.25 ตร.กม. (28.67 ตร.ไมล์)
 • พื้นน้ำ: 8.80 ตร.กม. (3.40 ตร.ไมล์)
ประชากร (1 April 2011)
 • ทั้งหมด: 147,141 คน
 • ความหนาแน่น: 1,903 คน/ตร.กม. (4,930 คน/ตร.ไมล์)
 : Source: CBS, Statline.
เขตเวลา: UTC+1 (CET)
 • ฤดูร้อน  (เวลาออมแสง): UTC+2 (CEST)
เว็บไซต์: www.zaanstad.nl
ซานสตัด (ดัตช์: Zaanstad) เป็นเทศบาลของเนเธอร์แลนด์ ในจังหวัดนอร์ทฮอลแลนด์ ตั้งอยู่ทางตะวันตกของประเทศ มีเมืองสำคัญคือ ซานดัม เป็นส่วนหนึ่งของเขตปริมณฑลของกรุงอัมสเตอร์ดัม มีประชากร 155,885 คนในปี ค.ศ. 2019
ภูมิศาสตร์

เทศบาลซานสตัดประกอบไปด้วยเมืองย่อยและหมู่บ้านหลายแห่ง ได้แก่ อัสเซินเดลฟท์ โกกอันเดอซาน กรอมเมอนี เวสต์ซาน โวร์เมอร์เฟร์ ซานดัม และซานไดก์ แม้พื้นที่เมืองจะมีการพัฒนาสูงแต่ถูกล้อมรอบด้วยธรรมชาติแบบชนบทและมีแม่น้ำซานไหลผ่าน จึงกลายเป็นแหล่งพักผ่อนและแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของชาวเมืองและนักท่องเที่ยวจากอัมสเตอร์ดัมที่อยู่ไม่ไกลนัก
สถานที่สำคัญ

พิพิธภัณฑ์ซานส์
ซานเซอสคันส์
บ้านซาร์ปีเตอร์
คลังภาพ

กังหันลมซานสตัด สร้างขึ้นต้นศตวรรษที่ 20
แม่น้ำซาน
พิพิธภัณฑ์กังหันลม ซานสตัด
ประตูน้ำซานดัม
ซินต์โอดุลพูสแกร็ก โบสถ์ในอัสเซินเดลฟท์
เวสต์โนลเลินดัม
ป้อมปราการเล็กใกล้กรอมเมอนีไดก์
ซีลฟาโน โกมฟาลียึส

| 0 | 1 | 2 | 3 |
| --- | --- | --- | --- |
 
ข้อมูลส่วนตัว
ชื่อเต็ม:  ซีลฟาโน โดมีนีก โกมฟาลียึส
วันเกิด:   (1987-08-10) 10 สิงหาคม ค.ศ. 1987 (37 ปี)
สถานที่เกิด:  อัมสเตอร์ดัม เนเธอร์แลนด์
ส่วนสูง:  1.89 m (6 ft 2 1⁄2 in)
ตำแหน่ง:  กองหน้า
สโมสรเยาวชน
:  ดีเมิน
:  อายักซ์
:  FC Omniworld
:  อาเอฟเซ
สโมสรอาชีพ*
| ปี |  ทีม |  ลงเล่น |  (ประตู) |
| 2007–2008 |  FC Omniworld |  2 |  (0) |
| 2008 |  Quick Boys |  8 |  (0) |
| 2008–2009 |  Hamrun Spartans |  22 |  (14) |
| 2009–2010 |  Birkirkara |  28 |  (15) |
| 2010 |  สเตอร์ลิงแอลเบียน |  6 |  (0) |
| 2011 |  Al-Salmiya |  18 |  (8) |
| 2011 |  อาเตอเรา |  15 |  (1) |
| 2012 |  Fujian Smart Hero |  27 |  (13) |
| 2013–2014 |  ไอน์ทรัคท์เทรียร์ |  34 |  (13) |
| 2014–2015 |  ดือนาโมเดรสเดิน |  31 |  (6) |
| 2015–2016 |  เฮ็สเซินคัสเซิล |  28 |  (8) |
| 2016–2017 |  Stal Kamianske |  17 |  (5) |
| 2017 |  บาหลี ยูไนเต็ด |  34 |  (37) |
| 2018 |  สุพรรณบุรี |  7 |  (0) |
 *นัดที่ลงเล่นและประตูที่ยิงให้แก่สโมสรเฉพาะลีกในประเทศเท่านั้น  ข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 23 มีนาคม ค.ศ. 2018
ซีลฟาโน โดมีนีก โกมฟาลียึส (ดัตช์: Sylvano Dominique Comvalius; เกิดวันที่ 10 สิงหาคม ค.ศ. 1987) เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวดัตช์ เขามีบิดาเป็นชาวซูรินาม