stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
น้ำมันคาโนลา

ดอกผักกาดก้านขาว (แคโนลา)
น้ำมันคาโนลา 
หรือบางครั้งเรียกสั้น ๆ ว่า คาโนลา
(อังกฤษ: canola oil, canola) เป็นน้ำมันพืชที่ได้มาจากผักกาดก้านขาว (rapeseed) สายพันธุ์ต่าง ๆ ที่มีกรดอีรูซิก (erucic acid) น้อยตรงข้ามกับน้ำมันโคลซา (colza oil) ที่ก็ได้มาจากผักกาดก้านข้าวอีกสายพันธุ์หนึ่ง
น้ำมันมีทั้งแบบใช้ทานและใช้ในอุตสาหกรรมโดยผลิตมาจากเมล็ดของพันธุ์พืชวงศ์ผักกาด รวมทั้งพันธุ์ปลูก Brassica napus L., Brassica rapa subsp. oleifera (หรือ B. campestris L) และ Brassica juncea ซึ่งก็ล้วนใช้ชื่อเดียวกัน
ตามสมาคมอุตสาหกรรม "สภาคาโนลาแห่งแคนาดา" (Canola Council of Canada) 
นิยามทางการของคาโนลาก็คือ
เมล็ดของพืชสกุล Brassica (คือ Brassica napus, Brassica rapa หรือ Brassica juncea) ซึ่งน้ำมันที่ได้มีกรดอีรูซิกน้อยกว่า 2% ของกรดไขมันทั้งหมด และส่วนที่แข็ง ไร้น้ำมัน และตากแห้งจะมีส่วนผสมของ 3-butenyl glucosinolate, 4-pentenyl glucosinolate, 2-hydroxy-3 butenyl glucosinolate และ 2-hydroxy- 4-pentenyl glucosinolate น้อยกว่า 30 ไมโครโมลต่อกรัม
การทานน้ำมันนี้สามัญในประเทศอุตสาหกรรม
และก็ใช้เพื่อผลิตไบโอดีเซลด้วย
ประวัติ > ที่มา

ชื่อภาษาอังกฤษว่า rapeseed มาจากคำละตินว่า rapum ซึ่งหมายถึง หัวผักกาด
พืช Brassica rapa (turnip), Brassica napobrassica (rutabaga), Brassica oleracea (cabbage) และ Brassica oleracea (Brussels sprouts) ต่างก็เป็นญาติทางกรรมพันธุ์ของผักกาดก้านขาว
ซึ่งล้วนอยู่ในสกุล Brassica
พืชสกุลนี้ซึ่งเลี้ยงเพื่อใช้เมล็ดทำน้ำมัน เป็นพืชเก่าแก่ที่สุดซึ่งมนุษย์ปลูก โดยมีหลักฐานการใช้ในอินเดียเมื่อ 4,000 ปีก่อน และในจีนและญี่ปุ่นเมื่อ 2,000 ปีก่อน
และได้ใช้ในยุโรปเหนือเพื่อเป็นน้ำมันตะเกียงตั้งแต่คริสต์ทศวรรษที่ 13
แต่ก็จำกัดจนกระทั่งเริ่มใชัพลังงานไอน้ำ ที่ช่างพบว่า น้ำมันผักกาดก้านขาวเคลือบโลหะที่น้ำและไอน้ำวิ่งผ่านได้ดีกว่าน้ำมันหล่อลื่นอื่น ๆ [ต้องการอ้างอิง]
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ความต้องการสำหรับเป็นน้ำมันหล่อลื่นในเครื่องยนต์ไอน้ำโดยเฉพาะในกองทัพเรือและในเรือพาณิชย์ ได้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว[ต้องการอ้างอิง]
เมื่อสงครามทำให้ไม่สามารถนำเข้าน้ำมันผักกาดก้านขาวจากยุโรปหรือเอเชียแล้วเกิดวิกฤติขาดแคลน แคนาดาจึงเริ่มขยายปลูกผักกาดก้านขาวที่เคยมีจำกัดมาก่อน
น้ำมันเริ่มวางตลาดในปี 1956-1957 เป็นผลิตภัณฑ์อาหาร แต่ก็ไม่ได้การยอมรับจากผู้บริโภคเพราะมีคุณลักษณะที่ใช้ไม่ได้หลายอย่าง
คือมีรสแปลก มีสีออกเขียว ๆ เพราะมีคลอโรฟิลล์ซึ่งไม่น่าพึงใจ
และยังมีกรดอีรูซิกมากซึ่งอาจมีผลลบต่อสุขภาพ
นักวิทยาศาสตร์ชาวแคนาดาได้เพาะคาโนลาจากพันธุ์ปลูกของผักกาดก้านขาว คือ B. napus และ B. rapa ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1970
ซึ่งมีกรดอีรูซิกน้อยกว่ามากแต่ก็มีสารอาหารที่ต่างกับน้ำมันทุกวันนี้
ดั้งเดิมแล้ว คำว่าคาโนลาเป็นชื่อเครื่องหมายการค้าของสมาคมผักกาดก้านขาวแห่งแคนาดา (Rapeseed Association of Canada) โดยชื่อมาจากคำย่อ "Can" (Canada) และ "ola" คล้ายกับชื่อน้ำมันพืชบางอย่างเช่น Mazola
แต่ปัจจุบันเป็นชื่อสามัญสำหรับน้ำมันผักกาดก้านขาวที่ทานได้ทั้งในอเมริกาเหนือและออสเตรเลีย
การเปลี่ยนชื่อก็เพื่อให้ต่างกับน้ำมันธรรมชาติซึ่งมีกรดอีรูซิกมากกว่า
บริษัทมอนซานโต้แคนาดาได้วางตลาดคาโนลาที่ผ่านพันธุวิศวกรรมเพื่อให้ทนสารกำจัดวัชพืช Roundup ได้ในปี 1995 (คือ Roundup Ready canola)
โดยพันธุ์ที่พัฒนาขึ้นในปี 1998 จัดว่าทนโรคและความแห้งแล้งได้ดีที่สุดเท่าที่เคยทำ
ในปี 2009 คาโนลา 90% ในแคนาดาเป็นแบบทนสารกำจัดวัชพืช
ในปี 2005 คาโนลา 87% ในสหรัฐเป็นพืชดัดแปรพันธุกรรม
งานศึกษาปี 2010 ในรัฐนอร์ทดาโคตาพบทรานส์ยีน (transgene) ในผักกาดก้านขาวตามธรรมชาติถึง 80% ที่ทนสารกำจัดวัชพืชไกลโฟเสตหรือกลูโฟซิเนต (glufosinate) โดยมีพืชส่วนน้อยที่ทนทั้งสองอย่าง
การกระจายพันธุ์ของพืชแปรพันธุกรรมไปยังธรรมชาติเช่นนี้ทำให้เป็นห่วงว่า ความดื้อสารกำจัดวัชพืชของคาโนลาที่ไม่ได้เพาะปลูกอาจทำให้กำจัดพืชเหล่านี้ได้ยาก
นักวิจัยผู้หนึ่งเห็นด้วยว่า กลุ่มพืชที่ทนยาตามธรรมชาติอาจเกิดหลังจากเมล็ดดัดแปลงพันธุกรรมได้ร่วงลงจากรถบรรทุกที่ใช้ขนส่ง
แต่เธอก็ให้ข้อสังเกตด้วยว่า จำนวนคาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมที่พบอาจมีอคติเพราะชักตัวอย่างแต่ข้าง ๆ ทางเดินรถ
ในปี 2011 ในบรรดาคาโนลา 31 ล้านเฮกตาร์ที่ปลูกทั่วโลก 26% เป็นพืชดัดแปลงพันธุกรรม
| การผลิตน้ำมันผักกาดก้านขาว  ในปี 2014> ประเทศ  | การผลิตน้ำมันผักกาดก้านขาว  ในปี 2014> (ตัน) |
| --- | --- |
 จีน: 5,702,700
 เยอรมนี: 3,540,557
 แคนาดา: 3,116,100
 อินเดีย: 2,473,000
 ฝรั่งเศส: 1,914,600
 ญี่ปุ่น: 1,073,881
ทั่วโลก: 25,944,831
แหล่งข้อมูล: เว็บไซท์ FAOSTAT ของสหประชาชาติ
ประวัติ > การผลิตและการค้า

ในปี 2014 การผลิตน้ำมันผักกาดก้านขาวทั่วโลกอยู่ที่ 26 ล้านตัน นำโดยประเทศจีน เยอรมนี และแคนาดา ซึ่งรวม ๆ กันผลิตน้ำมัน 47% ของทั้งโลก
แต่แคนาดาเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่สุดในปี 2016 โดยส่งออกที่ 2.9 ล้านตันหรือ 94% ของผลผลิต
ราคาเปรียบเทียบของการซื้อขายคาโนลาทั่วโลกกำหนดโดยสัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่ตลาดตราสารอนุพันธ์ ICE Futures Canada
ประวัติ > การควบคุมสิ่งมีชีวิตดัดแปรพันธุกรรม (จีเอ็มโอ)

มีรูปแบบพืชดัดแปลงพันธุกรรมหลายอย่าง เช่น ที่ทนสารกำจัดวัชพืชไกลโฟเสตหรือกลูโฟซิเนต (glufosinate) ได้ และที่ให้น้ำมันคาโนลาซึ่งมีคุณสมบัติต่าง ๆ กัน
การควบคุมจะต่างกันในประเทศต่าง ๆ
ยกตัวอย่างเช่น คาโนลาที่ทนไกลโฟเสตได้รับอนุญาตในประเทศออสเตรเลีย แคนาดา จีน ญี่ปุ่น เกาหลี เม็กซิโก ฟิลิปปินส์ และสหรัฐ ในขณะที่พันธุ์ยี่ห้อ Laurical ซึ่งให้น้ำมันในรูปแบบอื่น ๆ ได้อนุญาตเพียงในแคนาดาและสหรัฐ
ในปี 2003 องค์กรควบคุมเทคโนโลยียีนของออสเตรเลียได้อนุมัติให้ปลูกคาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมแบบทนสารกำจัดวัชพืชคือ กลูโฟซิเนตแอมโมเนียม (glufosinate ammonium, DL-Phosphinothricin)
ซึ่งสร้างความขัดแย้งพอสมควร
คาโนลาเป็นพืชผลที่ปลูกมากเป็นอันดับสามในออสเตรเลีย โดยชาวนาข้าวสาลีบ่อยครั้งปลูกเป็นพืชสับเปลี่ยนเพื่อปรับปรุงคุณภาพดิน
ในปี 2008 พืชดัดแปลงพันธุกรรมที่ปลูกในออสเตรเลียรวมคาโนลา ฝ้าย และคาร์เนชัน (Dianthus caryophyllus)
ประวัติ > คดีจีเอ็มโอ

คาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมได้กลายเป็นเรื่องสร้างความขัดแย้งและคดีในศาล
ในคดีดังคือคดีระหว่างบริษัทมอนซานโต้แคนาดากับชไมเซอร์ บริษัทได้ฟ้องนายชไมเซอร์ฐานละเมิดสิทธิบัตรหลังจากเขาได้ปลูกเมล็ดพืชที่เก็บได้จากไร่ของตนเอง 
ซึ่งเขาได้พบว่ามีคาโนลาทนไกลโฟเสตที่อยู่ใต้สิทธิบัตรของบริษัทเมื่อพ่นยาใส่พืชแล้วจึงเหลือแต่ต้นที่ทนยา
ศาลสูงสุดได้ตัดสินว่า นายชไมเซอร์ได้ละเมิดสิทธิบัตรของบริษัทเพราะปลูกพืชทนยาที่ได้เก็บทั้งที่รู้ แต่ไม่ได้ให้จ่ายค่าเสียหายแก่บริษัทเพราะเขาไม่ได้ผลกำไรจากการเพาะปลูก
ในปี 2008 บริษัทได้ตกลงยอมเสียค่าใช้จ่ายประมาณ 20,500 บาท เพื่อเก็บกวาดพืชปนเปื้อนในไร่ของนายชไมเซอร์
ประวัติ > ไบโอดีเซล

บทความหลัก: ไบโอดีเซล
ยุโรปได้ลงทุนเป็นจำนวนมากเพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานให้ใช้น้ำมันคาโนลาเป็นไบโอดีเซล โดยได้แรงกระตุ้นจากนโยบายไบโอดีเซลของสหภาพยุโรป
กระบวนการผลิต

โรงงานผลิตน้ำมันคาโนลาโดยให้ความร้อนเล็กน้อยแล้วบดเมล็ด
น้ำมันทางพาณิชย์เกือบทั้งหมดจะสกัดใช้ตัวทำละลายคือ เฮกเซน
ซึ่งสามารถนำกลับไปใช้ได้ใหม่ในที่สุดของกระบวนการ
น้ำมันจะทำให้บริสุทธิ์เป็นลำดับ ๆ รวมทั้ง
กำจัดสารประกอบรวมทั้งฟอสโฟลิพิด ยาง กรดไขมันอิสระ ผงเล็ก ๆ เป็นต้น ด้วยน้ำและกรดอินทรีย์,
กำจัดสีด้วยตัวกรองที่มีดินเหนียวธรรมชาติ, 
และดับกลิ่นโดยกลั่นใช้ไอน้ำ (steam distillation)
ความหนาแน่นเฉลี่ยของน้ำมันอยู่ที่ 0.92 กรัม/มล.
การบดโดยไม่ใช้ความร้อนแล้วใช้เครื่อง expeller สกัดน้ำมันก็ทำด้วยแต่จำกัดกว่า
ประมาณ 44% ของเมล็ดเป็นน้ำมัน โดยส่วนที่เหลือสามารถใช้เป็นอาหารเลี้ยงสัตว์
เมล็ดประมาณ 23 กก. สามารถสกัดน้ำมันได้ 10 ลิตร
น้ำมันเป็นส่วนประกอบสำคัญในอาหารหลายอย่าง
ชื่อเสียงว่าเป็นน้ำมันสุขภาพสร้างความต้องการสูงในตลาดทั่วโลก
โดยทั่วไป เป็นน้ำมันพืชที่บริโภคมากที่สุดเป็นอันดับสาม
น้ำมันสามารถใช้นอกเหนือจากเป็นอาหารได้หลายอย่าง และเหมือนกับน้ำมันถั่วเหลืองบ่อยครั้งใช้แทนน้ำมันที่ได้จากปิโตรเลียมในผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ
รวมทั้งน้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม ไบโอดีเซล เทียน ลิปสติก หมึกหนังสือพิมพ์ ขึ้นอยู่กับราคาในตลาดส่งมอบสินค้าทันที (spot market)
น้ำมันคาโนลาที่รับรองว่าเป็นน้ำมันอินทรีย์โดยทั่วไปต้องมาจากผักกาดก้านขาวที่ไม่ได้ดัดแปลงพันธุกรรม
| สารประกอบ | หมู่ |  % ของทั้งหมด |
| --- | --- | --- |
| กรดโอเลอิก  | ω-9 	 | 61% |
| กรดลิโนเลอิก  | ω-6 	 | 21% |
| กรดลิโนเลนิกแบบอัลฟา  | ω-3 	 | 11% 9% |
| กรดไขมันอิ่มตัว  |   | 7% |
| กรดปาล์มิติก  |   | 4% |
| Stearic acid 	 |   | 2% |
| ไขมันทรานส์  |   | 0.4% |
| กรดอีรูซิก 	 |   | 0.01%<0.1% |
ข้อมูลสุขภาพ

น้ำมันจัดว่าปลอดภัยเป็นอาหารมนุษย์
มีไขมันอิ่มตัวค่อนข้างน้อย มีไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดี่ยวมากโดยมีอัตราส่วนระหว่างไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดี่ยวกับไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่ประมาณ 2:1
งานทดลองในสัตว์ชี้ความเป็นไปได้ว่า การทานกรดอีรูซิกจำนวนมากอาจทำให้หัวใจเสียหาย แม้จะมีนักวิจัยชาวอินเดียที่ตีพิมพ์ผลงานตั้งความสงสัยในข้อสรุปเช่นนี้ และในเรื่องว่า การทานน้ำมันมัสตาร์ดและผักกาดก้านขาวเป็นอันตราย
สัตว์มักไม่ค่อยชอบอาหารที่ทำจากผักกาดก้านขาว เพราะมีสารประกอบรสจัดคือ glucosinolate
ในปี 2006 องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) ได้อนุมัติให้โฆษณาน้ำมันคาโนลาว่าช่วยลดความเสี่ยงโรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจ เพราะมีไขมันไม่อิ่มตัวสูง
โดยสามารถขึ้นบรรจุภัณฑ์ได้ว่า
หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่จำกัดและไม่สามารถสรุปได้แสดงนัยว่า การทานน้ำมันคาโนลาประมาณ 1½ ช้อนโต๊ะ (19 กรัม) ทุกวันอาจลดความเสี่ยงโรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจเพราะมีไขมันไม่อิ่มตัว
เพื่อให้ได้ประโยชน์เช่นนี้ ให้แทนไขมันอิ่มตัวด้วยน้ำมันคาโนลาในปริมาณเดียวกันโดยไม่เพิ่มแคลอรี่รวม ๆ ที่ทานต่อวัน...
ในงานทบทวนวรรณกรรมปี 2013 ที่ได้ทุนสนับสนุนจากสภาคาโนลาแห่งแคนาดาและสมาคมคาโนลาสหรัฐ ได้สรุปว่า การทานน้ำมันคาโนลาเทียบกับไขมันอาหารอื่น ๆ ช่วยลดคอเลสเตอรอลรวมกับคอเลสเตอรอลแบบ LDL, เพิ่มระดับ tocopherol ในเลือด และเพิ่มความไวการตอบสนองต่ออินซูลิน (insulin sensitivity)
งานปี 2014 ที่ทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับการบริโภคน้ำมันพืชที่มีกรดลิโนเลนิกแบบอัลฟา (alpha-linolenic acid) รวมทั้งคาโนลา อ้างว่า มีประโยชน์ปานกลาง (moderate) เพื่อลดความเสี่ยงโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด กระดูกหัก/แตก และโรคเบาหวานชนิด 2
ในเรื่ององค์ประกอบ น้ำมันคาโนลามีไขมันอิ่มตัวน้อย มีทั้งกรดไขมันโอเมกา-6 กับโอเมกา-3 ในอัตราส่วน 2:1
มีไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่เดี่ยวสูง จึงอาจลดความเสี่ยงโรคหัวใจ
ข้อมูลสุขภาพ > กรดอีรูซิก

แม้น้ำมันผักกาดก้านขาวธรรมชาติจะมีกรดอีรูซิกสูง
แต่พันธุ์ปลูกเพื่อการค้าที่ใช้ผลิตน้ำมันคาโนลาเป็นอาหารก็ได้ปรับปรุงให้มีกรดอีรูซิกน้อยกว่า 2%
ซึ่งไม่จัดเป็นความเสี่ยงทางสุขภาพที่สำคัญ
จนถึงปี 2003 ยังไม่พบผลต่อสุขภาพของมนุษย์เนื่องกับการบริโภคกรดอีรูซิก
แต่การทดสอบเมแทบอลิซึมของกรดในสัตว์อื่น ๆ แสดงนัยว่า ระดับที่สูงขึ้นอาจมีผลลบ
น้ำมันคาโนลาดัดแปลงพันธุกรรมไม่มีผลลบอย่างชัดแจ้งต่อสุขภาพ
กรดอีรูซิกในน้ำมันคาโนลาได้ลดลงเมื่อเทียบกับเมื่อยุคต้นการผลิต
ในแคนาดาตะวันตก กรดได้ลดลงจากอัตราเฉลี่ย 0.5% ระหว่างปี 1987-1996
เหลือแค่ 0.01% ระหว่างปี 2008-2015
กรดได้ลดลงเหลือน้อยกว่า 0.1% ในออสเตรเลียปี 2016
และบราซิลในปี 2011
น้ำมันคาโนลาไม่สร้างความเสี่ยงต่อสุขภาพใดเป็นพิเศษ
โดยองค์การอาหารและยาสหรัฐยอมรับการบริโภครูปแบบที่ทำเป็นอาหารว่าปลอดภัย
ข้อมูลสุขภาพ > เปรียบเทียบกับน้ำมันพืชอื่น ๆ

| น้ำมันพืช> ประเภท.ประเภท | น้ำมันพืช> การ แปรรูป.การ แปรรูป | น้ำมันพืช> กรดไขมัน อิ่มตัว.กรดไขมัน อิ่มตัว | น้ำมันพืช> กรดไขมันไม่อิ่มตัว มีพันธะคู่เดี่ยว.มีพันธะเดียว รวม | น้ำมันพืช> กรดไขมันไม่อิ่มตัว มีพันธะคู่เดี่ยว.กรดโอเลอิก (ω-9) | น้ำมันพืช> กรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่.มีหลายพันธะ รวม | น้ำมันพืช> กรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่.กรดลิโนเลนิก  (ω-3) | น้ำมันพืช> กรดไขมันไม่อิ่มตัวมีพันธะคู่หลายคู่.กรดลิโนเลอิก (ω-6) | น้ำมันพืช> จุดก่อควัน.จุดก่อควัน |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| อาโวคาโด |  | 11.6 | 70.6 |  | 13.5 | 1 | 12.5 | 249 องศาเซลเซียส (480 องศาฟาเรนไฮต์) |
| คาโนลา |  | 7.4 | 63.3 | 61.8 | 28.1 | 9.1 | 18.6 | 238 องศาเซลเซียส (460 องศาฟาเรนไฮต์) |
| มะพร้าว |  | 82.5 | 6.3 | 6 | 1.7 |  |  | 175 องศาเซลเซียส (347 องศาฟาเรนไฮต์) |
| ข้าวโพด |  | 12.9 | 27.6 | 27.3 | 54.7 | 1 | 58 |  232 องศาเซลเซียส (450 องศาฟาเรนไฮต์) |
| เมล็ดฝ้าย |  | 25.9 | 17.8 | 19 | 51.9 | 1 | 54 | 216 องศาเซลเซียส (420 องศาฟาเรนไฮต์) |
| เมล็ดแฟลกซ์ |  | 9.0 | 18.4 | 18 | 67.8 | 53 | 13 |  107 องศาเซลเซียส (225 องศาฟาเรนไฮต์) |
| เมล็ดองุ่น |  | 10.5 | 14.3 | 14.3 | 74.7 | - | 74.7 | 216 องศาเซลเซียส (421 องศาฟาเรนไฮต์) |
| น้ำมันกัญชง |  | 7.0 | 9.0 | 9.0 | 82.0 | 22.0 | 54.0 | 166 องศาเซลเซียส (330 องศาฟาเรนไฮต์) |
| มะกอก |  | 13.8 | 73.0 | 71.3 | 10.5 | 0.7 | 9.8 | 193 องศาเซลเซียส (380 องศาฟาเรนไฮต์) |
| ปาล์ม |  | 49.3 | 37.0 | 40 | 9.3 | 0.2 | 9.1 | 235 องศาเซลเซียส (455 องศาฟาเรนไฮต์) |
| ถั่วลิสง |  | 20.3 | 48.1 | 46.5 | 31.5 |  | 31.4 | 232 องศาเซลเซียส (450 องศาฟาเรนไฮต์) |
| คำฝอย |  | 7.5 | 75.2 | 75.2 | 12.8 | 0 | 12.8 | 212 องศาเซลเซียส (414 องศาฟาเรนไฮต์) |
| ถั่วเหลือง |  | 15.6 | 22.8 | 22.6 | 57.7 | 7 | 51 | 238 องศาเซลเซียส (460 องศาฟาเรนไฮต์) |
| เมล็ดทานตะวัน (มาตรฐาน, 65% ไลโนเลอิก) |  | 10.3 | 19.5 | 19.5 | 65.7 | 0 | 65.7 |  |
| เมล็ดทานตะวัน (<60% ไลโนเลอิก) |  | 10.1 | 45.4 | 45.3 | 40.1 | 0.2 | 39.8 |  227 องศาเซลเซียส (440 องศาฟาเรนไฮต์) |
| เมล็ดทานตะวัน (>70% โอเลอิก) |  | 9.9 | 83.7 | 82.6 | 3.8 | 0.2 | 3.6 |  227 องศาเซลเซียส (440 องศาฟาเรนไฮต์) |
| เมล็ดฝ้าย | ไฮโดรจีเนต | 93.6 | 1.5 |  | 0.6 |  | 0.3 |  |
| ปาล์ม | ไฮโดรจีเนต | 88.2 | 5.7 |  | 0 |  |  |  |
| ถั่วเหลือง | ไฮโดรจีเนตบางส่วน | 14.9 | 43.0 | 42.5 | 37.6 | 2.6 | 34.9 |  |
 ค่าเป็นเปอร์เซ็นต์ (%) ของน้ำหนักไขมันรวม
ดูเพิ่ม

ผักกาดก้านขาว
แหล่งข้อมูลอื่น

USDA-ERS Topic - Canola เก็บถาวร 2014-12-24 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน Summary of canola production, trade, and consumption as well as links to relevant USDA reports.
ไร่คาโนลาในรัฐนิวเซาท์เวลส์ ประเทศออสเตรเลีย
ดอกผักกาดก้านขาว (คาโนลา)
เครื่อง expeller ที่ใช้ในวิธี expeller pressing เพื่อสกัดน้ำมัน
น้ำมันคาโนลาเพื่อประกอบอาหาร
ทรอย

| --- | --- |
Ἴλιος   𒌷𒃾𒇻𒊭 Wiluša
กำแพงทรอยยุคสัมฤทธิ์ตอนปลาย
แสดงที่ตั้งภายในภูมิภาคมาร์มาราแสดงแผนที่ภูมิภาคมาร์มาราทรอย (ประเทศตุรกี)แสดงแผนที่ประเทศตุรกี
ที่ตั้ง: ฮีซาร์ลึก จังหวัดชานักคาแล ประเทศตุรกี
ภูมิภาค: Troad
พิกัด: 39°57′27″N 26°14′20″E﻿ / ﻿39.95750°N 26.23889°E﻿ / 39.95750; 26.23889
ส่วนหนึ่งของ: Historical National Park of Troia
หมายเหตุเกี่ยวกับสถานที่
เว็บไซต์: https://whc.unesco.org/en/list/849/

 แหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก
ประเภท: วัฒนธรรม
ขึ้นเมื่อ: 1998 (ครั้งที่ 22)
เลขอ้างอิง: 849
UNESCO Region: ยุโรปและอเมริกาเหนือ
 
 
ทรอย (อังกฤษ: Troy; ตุรกี: Troya; กรีก: Τροία; ฮิตไทต์: 𒋫𒊒𒄿𒊭 Truwiša/Taruiša) หรือ อีเลียน (กรีก: Ίλιον, ฮิตไทต์: 𒌷𒃾𒇻𒊭 Wiluša) เป็นนครสมัยโบราณที่ตั้งอยู่ในฮีซาร์ลึก ประเทศตุรกี โดยเป็นที่รู้จักจากการเป็นฉากในสงครามโทรจันในตำนานกรีก แหล่งโบราณคดีเปิดต่อสาธารณชนในฐานะสถานที่ท่องเที่ยว และได้รับการบรรจุเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโกใน ค.ศ. 1998
ทรอยถูกทำลายและสร้างใหม่หลายครั้งในช่วงที่มีการครอบครอง 4000 ปี ทำให้พื้นที่นี้แบ่งออกเป็นชั้นทางโบราณคดี 9 ชั้น แต่ละชั้นคือนครที่สร้างบนซากของนครยุคก่อนหน้า นักโบราณคดีเรียกชั้นเหล่านี้ด้วยตัวเลขโรมัน โดยทรอย 1 (Troy I) มีอายุเก่าสุด ส่วนทรอย 9 (Troy IX) มีอายุใหม่สุด
มีผู้เข้าตั้งถิ่นฐานในทรอยครั้งแรกประมาณ 3600 ปีก่อน ค.ศ. และเติบโตเป็นนครป้อมปราการขนาดเล็กประมาณ 3000 ปีก่อน ค.ศ. (ทรอย 1) ในบรรดาชั้นเก่า ๆ ทรอย 2 มีชื่อเสียงในด้านความมั่งคั่งและสถาปัตยกรรมอันโอ่อ่า ในช่วงยุคสัมฤทธิ์ตอนปลาย ทรอยได้รับการเรียกขานเป็นวีลูซาและเป็นรัฐบริวารของจักรวรรดิฮิตไทต์ ชั้นสุดท้าย (ทรอย 8-9) เป็นนครสมัยกรีกและโรมันที่ทำหน้าที่สถานที่ท่องเที่ยวและศูนย์กลางทางศาสนา เนื่องจากความเกี่ยวโยงกับตำนาน
ไฮน์ริช ชลีมันน์กับแฟรงก์ แคลเวิร์ตเริ่มต้นการขุดค้นแหล่งโบราณคดีนี้ใน ค.ศ. 1871 ทั้งสองพบส่วนหลงเหลือของที่อยู่อาศัยยุคแรกจำนวนมาใต้ซากนครสมัยคลาสสิก บางชั้นมีลักษณะคล้ายทรอยในวรรณกรรม ทำให้นักวิชาการบางคนสรุปว่ามีความจริงส่วนหนึ่งที่อยู่ใต้ตำนาน การขุดค้นในระยะหลังโดยผู้อื่นเพิ่มความเข้าใจสมัยใหม่ในพื้นที่นี้ แม้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างตำนานและความเป็นจริงยังไม่เป็นที่กระจ่าง และไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนสำหรับการโจมตีนครของชาวกรีก
ชื่อ

ในภาษากรีกโบราณ นครนี้ได้รับการเรียกขานเป็นทั้ง Troia (Τροία) และ Ilion (Ἴλιον) หรือ Ilios (Ἴλιος) หลักฐานทางMetricalจากอีเลียดและโอดิสซีย์เสนอแนะว่าชื่อหลังเคยออกเสียงเป็น Wilios ชื่อเหล่านี้น่าจะสืบได้ถึงยุคสัมฤทธิ์ ตามบันทึกของชาวฮิตไทต์ที่เนียกนครในอานาโตเลียตะวันตกเฉียงเหนือว่า 𒌷𒃾𒇻𒊭 Wilusa หรือ 𒋫𒊒𒄿𒊭 Truwisa ซึ่งมักระบุเป็นที่ตั้งของฮีซาร์ลิก (Hisarlik) ในตำนานกรีก ชื่อนี้มีต้นตอจากชื่อของ Tros ผู้ก่อตั้งอาณาจักร กับ Ilus พระราชโอรส
ในภาษาละติน นครนี้ได้รับการเรียกขานเป็น Troia หรือ Ilium ส่วนในภาษาตุรกีโดยทั่วไปรู้จักกันในชื่อ Troya หรือ Truva
ในตำนาน

งานวรรณกรรมหลักที่มีฉากในทรอยคือ อีเลียด มหากาพย์กรีกโบราณที่เล่าเรื่องช่วงปีสุดท้ายของสงครามโทรจัน ใน อีเลียด กล่าวถึงทรอยเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรที่ร่ำรวยและมีอำนาจ ส่วนในบทกวีกล่าวถึงเมืองนี้ว่าเหมือนจะเป็นมหาอำนาจระดับภูมิภาคที่สามารถเรียกพันธมิตรมากมายมาปกป้องได้ ตัวนครได้รับการบรรยายว่าตั้งอยู่บนเนินเขาสูงชัน ซึ่งได้รับการปกป้องด้วยกำแพงหินลาดขนาดมหึมา หอคอยทรงสี่เหลี่ยม และประตูไม้ขนาดใหญ่ที่สามารถปิดได้ ถนนในนครกว้างและได้รับการวางแผนมาอย่างดี บนยอดเนินคือวิหารอะธีนาและพระราชวังพระเจ้าไพรอัม (King Priam's palace) ที่เป็นโครงสร้างขนาดใหญ่ที่มีห้องรอบ ๆ ลานภายในจำนวนมาก
ใน อีเลียด ฝ่ายอาเคียนตั้งค่ายใกล้ปากแม่น้ำสคาแมนเดอร์ที่พวกเขาจอดเรือไว้ ตัวนครอยู่บนเนินเขาตรงข้ามที่ราบสคาแมนเดอร์ ซึ่งเป็นที่ที่มีการสู้รบเป็นส่วนใหญ่
สถานะปัจจุบัน

รัฐบาลตุรกีจัดตั้งอุทยานประวัติศาสตร์แห่งชาติที่ทรอยในวันที่ 30 กันยายน ค.ศ. 1996 กินพื้นที่ 136 ตารางกิโลเมตร (53 ตารางไมล์) ซึ่งรวมทรอยและบริเวณใกล้เคียง โดยมีจุดศูนย์กลางที่ทรอย จุดประสงค์ของอุทยานคือปกป้องสถานที่ทางประวัติศาสตร์และอนุสรณ์สถานภายในอุทยาน ตลอดจนสิ่งแวดล้อมของภูมิภาค จากนั้นใน ค.ศ. 1998 อทยานนี้ได้รับเลือกให้เป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก
ข้อมูล

Allen, Susan Heuck (July 1995). ""Finding the walls of Troy": Frank Calvert, excavator". American Journal of Archaeology. 99 (3): 379–407. doi:10.2307/506941. JSTOR 506941. S2CID 191391207.
Allen, Susan Heuck (1999). "Finding the walls of Troy": Frank Calvert and Heinrich Schliemann at Hisarlik. Berkeley, CA: University of California Press. ISBN 978-0-520-20868-1.
Bauer, Susan Wise (2007). "The battle for Troy". The History of the Ancient World: From the Earliest Accounts to the Fall of Rome. Norton. pp. 253–58. ISBN 9780393070897.
Blegen, C.W. (1995) [1963]. Troy and the Trojans. New York, NY: Barnes & Noble Books.
Carter, Jane Burr; Morris, Sarah P., บ.ก. (1995). The Ages of Homer. Austin: University of Texas Press. ISBN 978-0-292-71208-9.
Efkleidou, Kalliope (2004). Slavery and Dependent Personnel in the Linear B Archives of Mainland Greece (วิทยานิพนธ์ M.A.). Cincinnati, OH: University of Cincinnati. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 23 February 2020. สืบค้นเมื่อ 23 February 2020.
Kayan, İlhan (2003). "Chapter 25 – Geoarchaeological interpretations of the 'Troian Bay'".  ใน Wagner, Günther A.; Pernicka, Ernst; Uerpmann, Hans-Peter (บ.ก.). Troia and the Troad – Scientific Approaches. Natural Science in Archaeology. Berlin, DE: Springer. ISBN 9783642078323.
Korfmann, Manfred (2003). Troia in Light of New Research (PDF). Reden an der Universität Trier, Dies academicus (English ed.). Tübingen: Institute for Pre- and Protohistory and Archaeology of the Middle Ages, Tübingen University. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 17 April 2021. สืบค้นเมื่อ 21 January 2020.
Korfmann, Manfred (2013). Troia/Wilusa Guidebook. Çanakkale-Tübingen Troia Vakh (Foundation) Publication Series 1 (Enlarged and revised ed.). Istanbul: Biltur Basim Yayin ve Hizmet A.
Latacz, Joachim (2004). Troy and Homer: Towards a Solution of an Old Mystery. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-926308-0.
Robinson, Marcelle (1994). "Pioneer, scholar, and victim: An appreciation of Frank Calvert (1828-1908)". Anatolian Studies. 44: 153–168. doi:10.2307/3642989. JSTOR 3642989. S2CID 162321475.
Schuchhardt, Carl (1889). Schliemann's excavations : an archaeological and historical study. แปลโดย Sellers, Eugénie (1891 ed.). London: Macmillan Publishers. OCLC 982685.
Schliemann, Heinrich (1881). Ilios: The city and country of the Trojans. New York, NY: Harper & Brothers.
Watkins, Calvert (1986) [October 1984]. "The language of the Trojans".  ใน Mellink, Machteld J. (บ.ก.). Troy and the Trojan War. Troy and the Trojan War: A symposium held at Bryn Mawr College. Bryn Mawr, PA: Bryn Mawr College.
Wood, Michael (1985). In Search of the Trojan War (1st ed.). BBC Books. ISBN 978-0563201618.
แหล่งข้อมูลอื่น

"Uncovering Troy". Archaeological Institute of America. สืบค้นเมื่อ 24 January 2020.
Troia Projekt and CERHAS (2013). "Welcome to Troy". Troy. University of Cincinnati. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 14 May 2008. สืบค้นเมื่อ 8 August 2013.
Institut für Ur, Frühgeschichte und Archäologie des Mittelalters, Universität Tübingen; Department of Classics, University of Cincinnati (2010). "Troia and the Troad – Archaeology of a Region: The new excavations at Troy". Project Troia. Institut für Ur - u. Frühgeschichte. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 19 May 2005. สืบค้นเมื่อ 8 August 2013.{{cite web}}:  CS1 maint: multiple names: authors list (ลิงก์)
Miszczak, Izabela (23 March 2016). "Troy". Turkish Archaeological News.
Miszczak, Izabela (13 December 2019). "Troy Museum". Turkish Archaeological News.
Rutter, Jeremy B. (2013). "Welcome". Aegean Prehistoric Archaeology . Dartmouth College. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 12 January 2014. สืบค้นเมื่อ 10 August 2013 .
"Lesson 23: Troy VI". Dartmouth College. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 17 August 2016. สืบค้นเมื่อ 10 August 2013.
"Lesson 27: Troy VII and the historicity of the Trojan War". Dartmouth College. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 April 2014. สืบค้นเมื่อ 10 August 2013.
"Hellenistic inscriptions of Ilion, in English translation". attalus.org. สืบค้นเมื่อ 3 September 2022.
"The Many Myths of the Man Who 'Discovered'—and Nearly Destroyed—Troy", Smithsonian Magazine, Meilan Solly, May 17, 2022
| ด ค กแหล่งมรดกโลกในประเทศตุรกี |
| --- | --- | --- |
| ทางวัฒนธรรม |  มัสยิดใหญ่และโรงพยาบาลดิฟริยี  พื้นที่ประวัติศาสตร์แห่งอิสตันบูล  ฮัตตูชา : เมืองหลวงของฮิตไทต์  แน็มรุทดา  คซันโทส-เลโตโอน  นครซัฟรันโบลู  แหล่งโบราณคดีทรอย  มัสยิดเซลีมีเยและและอาคารประกอบ  แหล่งยุคหินใหม่แห่งชาทัลเฮอยึค  บูร์ซาและจูมาลือคือซึค : กำเนิดแห่งจักรวรรดิออตโตมัน  เปร์กาโมนและภูมิทัศน์วัฒนธรรมหลายชั้น  ป้อมดิยาร์บาคือร์และภูมิทัศน์วัฒนธรรมสวนเฮ็ฟแซ็ล  เอฟิซัส  แหล่งโบราณคดีอานี  แอโฟรดิเซียส  เกอเบ็กลีเทแพ  มูนดินอาร์สลันเทแพ  กอร์ดีออน  Wooden Hypostyle Mosques of Medieval Anatolia  |  |
| ผสม |  อุทยานแห่งชาติเกอแรเมและแหล่งหินแห่งแคปพาโดเชีย  ฮีเอราโปลิส-ปามุกกาเล  |  |
หมายเหตุ: ใช้ชื่อตามที่ได้เสนอขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  VIAF 
ประจำชาติ:  ฝรั่งเศส  BnF data  เยอรมนี  อิสราเอล  สหรัฐ  เช็กเกีย  โครเอเชีย 
ภูมิศาสตร์:  Pleiades 
อื่น ๆ:  IdRef 
ภาพวาดในคริสต์ศตวรรษที่ 18 แสดงการปล้นสะดมทรอยในตำนาน
ฝั่งตะวันตกของสันเขาทรอย ถนนจาก Tevfikiye มาจากทางขวา
ตาตะนาไบง์

ตาตะนาไบง์ (พม่า: သာသနာပိုင်; อักษรโรมัน: Thathanabaing/Thathanapaing) เป็นชื่อตำแหน่งประมุขของคณะสงฆ์พม่าจนรัฐบาลบริติชที่เข้ายึดพม่าเป็นอาณานิคมยกเลิกเสียใน ค.ศ. 1938 ตาตะนาไบง์มีหน้าที่บริหารลำดับการบังคับบัญชาในคณะสงฆ์และการศึกษาเล่าเรียน ณ ศาสนสถาน ตาตะนาไบง์มีที่พำนักอยู่ ณ อารามหลวงใกล้กับราชธานีของประเทศ ผู้ได้รับแต่งตั้งเป็นตาตะนาไบง์มักเป็นสามัญชนจากหมู่บ้านต่าง ๆ ไม่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดกับราชวงศ์ การแต่งตั้งเป็นไปตามความรู้ความสามารถทางพุทธศาสนาและวรรณกรรม
ศัพทมูล

เดิมประมุขคณะสงฆ์เรียกว่า "มะฮาตังคะยาซา" (မဟာသံဃရာဇာ มหาสังฆราชา) คำนี้นิยมใช้มากในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1300–1400 แต่หลังจากนั้นก็เสื่อมความนิยมลง หันไปใช้คำว่า "ตาตะนาไบง์" ซึ่งมีความหมายตรงตัวว่า "ผู้รักษาศาสนา" และเป็นที่นิยมขึ้นในช่วงราชวงศ์โกนบอง
ตำแหน่งประมุขคณะสงฆ์นี้แปลเป็นภาษาอังกฤษหลายอย่าง เช่น primate, archbishop, หรือ supreme patriarch
ประวัติ

บันทึกเหตุการณ์พม่าระบุว่า ตำแหน่งตาตะนาไบง์นี้ย้อนหลังไปได้ถึงสมัยพระเจ้าฝรั่งมังศรีชวา (ค.ศ. 1367–1400) นักประวัติศาสตร์ชาวบริติชหลายคนจัดลำดับตาตะนาไบง์ในช่วงอาณาจักรพุกามเอาไว้ โดยระบุว่า ตาตะนาไบง์คนแรกคือชีน อะระฮัน (ရှင်အရဟံ; Shin Arahan)
ประวัติ > ราชวงศ์โกนบอง

รูปแบบสุดท้ายของตำแหน่งตาตะนาไบง์ปรากฏในสมัยพระเจ้าปดุงเมื่อ ค.ศ. 1784 หลังจากที่มีการจัดตั้งสุธรรมสภา (Sudhamma Council) ซึ่งประกอบด้วยพระเถระผู้ใหญ่ 4 รูป มีตาตะนาไบง์เป็นประธาน พระมหากษัตริย์รัชกาลถัด ๆ มาขยายองค์ประกอบของสุธรรมสภาขึ้นเป็นมีสมาชิก 8 รูปและ 12 รูปตามลำดับ สมาชิกสภาดังกล่าวเรียกว่า "ตะเซะยะซะยาดอ" (တံဆိပ်ရဆရာတော်) และมาจากการแต่งตั้งของพระมหากษัตริย์ เช่นเดียวกับตาตะนาไบง์ที่มีผู้แต่งตั้งคือพระมหากษัตริย์ แต่ตาตะนาไบง์มีอำนาจสูงสุดในการปกครองคณะสงฆ์ และรับผิดชอบกิจการศาสนาในประเทศ รวมถึงอำนาจแต่งตั้งภิกษุในภาคส่วนต่าง ๆ ตามพระวินัย จัดการกับการละเมิดพระวินัย เตรียมรายงานประจำปีเกี่ยวกับคณะสงฆ์ และบริหารการสอบภาษาบาลี ตาตะนาไบง์ยังมีอำนาจบริหารกิจการของข้าราชการสองฝ่าย คือ มะฮาดานวาน (မဟာဒါန်ဝန်) ซึ่งควบคุมการกุศลของพระมหากษัตริย์ กำกับดูแลให้พระสงฆ์ปฏิบัติตามพระวินัย และขึ้นทะเบียนนักบวชทุกรูปในศาสนาพุทธ กับวะเมียวาน (ဝတ်မြေဝန်) ซึ่งดูแลศาสนสมบัติ เช่น ที่ดินที่ได้รับบริจาค และพระธาตุเจดีย์ต่าง ๆ
ราชอาณาจักรพม่ายังแบ่งการปกครองคณะสงฆ์ออกเป็นเขตสงฆ์ต่าง ๆ แต่ละเขตมีผู้ดูแลเรียกว่า gaing-gyok ซึ่งควบคุมผู้ปกครองชั้นรองอีกกลุ่มหนึ่ง เรียก gaing-ok และ gaing-ok นี้มีผู้ช่วยอีกกลุ่ม เรียก gaing-dauk gaing-gyok มีอำนาจระงับข้อพิพาททางสงฆ์ แต่คำวินิจฉัยของ gaing-gyok สามารถอุทธรณ์ต่อไปยังสุธรรมสภา