stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ในไอร์แลนด์
สาเหตุและปัจจัยที่ประกอบ > ภาวะพึ่งพิงมันฝรั่ง

มันฝรั่งนำเข้ามาปลูกในไอร์แลนด์ในช่วงแรกเป็นพืชสวนสำหรับชนชั้นผู้ดี เมื่อมาถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 มันฝรั่งก็แพร่หลายไปเป็นอาหารประกอบแทนที่จะเป็นอาหารหลัก อาหารหลักขณะนั้นยังเป็นเนย นม และธัญพืช ในยี่สิบปีแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 18 มันฝรั่งจึงกลายมาเป็นอาหารหลักสำหรับคนยากจนโดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาว การขยายตัวของเศรษฐกิจระหว่าง ค.ศ. 1760 จนถึง ค.ศ. 1815 ทำให้มันฝรั่งกลายมาเป็นอาหารหลักตลอดปีสำหรับเกษตรกรและชนชั้นเกษตรกรที่มีที่ทำกินน้อย
การขยายการปลูกมันฝรั่งเป็นปัจจัยของการวิวัฒนาการของระบบเกษตรกรผู้เช่านา ที่ทำให้เจ้าของที่ดินสามารถได้แรงงานที่มีราคาต่ำที่สุดแต่ในขณะเดียวกันก็ทำให้ระดับความเป็นอยู่ของแรงงานที่จ้างมาต่ำตามลงไปด้วย สำหรับเกษตรกรเองค่าจ้างมันฝรั่งก็สิ่งจำเป็นในการขยายเศรษฐกิจการเกษตรกรรม การขยายตัวนี้ก็นำไปสู่การขยายเนื้อที่ในการปลูกมันฝรั่งที่เพิ่มมากขึ้นและการขยายตัวของชนชั้นแรงงานเกษตรกรที่ตามมา เมื่อมาถึงปี ค.ศ. 1841 ชนชั้นเกษตรกรแรงงานก็มีด้วยกันกว่าหนึ่งล้านคน ผู้มีครอบครัวอีกเจ็ดแสนห้าหมื่นคน ผู้ที่ได้รับผลประโยชน์หลักจากระบบนี้คือผู้บริโภคในอังกฤษ
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ผืนดินที่ใช้เลี้ยงสัตว์เคลติกของ... ไอร์แลนด์นำมาใช้ในการเลี้ยงวัวอยู่เป็นเวลาหลายร้อยปี การยึดครองของอังกฤษ...เปลี่ยนสภาวะที่ดินของไอร์แลนด์เป็นทุ่งเลี้ยงสัตว์ในการเลี้ยงปศุสัตว์สำหรับตลาดผู้บริโภคในอังกฤษ...ความต้องการอันสูงในการบริโภคเนื้อสัตว์มีผลกระทบกระเทือนที่นำความเสียหายอย่างใหญ่หลวงมาสู่ผู้มีความลำบากยากเข็ญในไอร์แลนด์...ผู้ถูกขับออกจากทุ่งที่มีดินดีไปทำมาหากินกับที่ดินเพียงผืนเล็กๆ บนดินที่ปลูกอะไรไม่ขึ้น ชาวไอริชจึงหันไปปลูกมันฝรั่ง พืชที่สามารถปลูกได้มากในสภาพดินที่ไม่ต้องดีนัก ในที่สุดที่ดินส่วนใหญ่ของไอร์แลนด์ก็กลายเป็นที่ดินสำหรับเลี้ยงวัว ที่ทำให้ประชากรท้องถิ่นของไอร์แลนด์ต้องพึ่งแต่มันฝรั่งเป็นอาหารหลักในการดำรงชีวิต | ” |
การตอบโต้วิกฤติการณ์ของรัฐบาล > การส่งอาหารไปยังอังกฤษ

จากบันทึกพบว่าไอร์แลนด์ยังคงส่งอาหารออกแม้แต่ในปีที่วิกฤติการณ์ทุพภิกขภัยถึงขีดสูงสุด เมื่อไอร์แลนด์ประสบกับทุพภิกขภัยระหว่างปี ค.ศ. 1782 ถึงปี ค.ศ. 1783 ทางการก็ปิดเมืองท่าเพื่อรักษาอาหารที่ปลูกในไอร์แลนด์เอาไว้เลี้ยงชาวไอริชเอง ซึ่งทำให้ราคาอาหารลดต่ำลงทันที พ่อค้าพยายามเรียกร้องให้ยกเลิกมาตรการแต่รัฐบาลของคริสต์ทศวรรษ 1780 ก็มิได้ยินยอมต่อพ่อค้า แต่ในคริสต์ทศวรรษ 1840 ทางการมิได้บังคับใช้มาตรการใดใดในการหยุดยั้งการส่งอาหารออกนอกไอร์แลนด์ทั้งสิ้น
เซซิล วูดแดม-สมิธผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับวิกฤติการณ์ทุพภิกขภัยในไอร์แลนด์กล่าวใน “The Great Hunger: Ireland 1845–1849” (ไทย: “ทุพภิกขภัยอันยิ่งใหญ่: ไอร์แลนด์ ค.ศ. 1845 ถึง ค.ศ. 1849”) ว่าไม่มีวิกฤติการณ์ใดที่สร้างความความโกรธและความขมขื่นให้แก่ความสัมพันธ์ระหว่างอังกฤษและไอร์แลนด์เท่ากับวิกฤติการณ์ที่เกิดขึ้นครั้งนี้เมื่อ “ไม่เป็นที่โต้แย้งได้ว่าอาหารเป็นจำนวนมากยังคงถูกส่งจากไอร์แลนด์ไปยังอังกฤษตลอดเวลาที่ประชากรของไอร์แลนด์ถูกคร่าชีวิตจากทุพภิกขภัย” และการการส่งอาหารเป็นสินค้าส่งออกหลักของไอร์แลนด์ก็ยังคงดำเนินอยู่ตลอดห้าปีของวิกฤติการณ์ดังกล่าว
คริสติน คินีลนีอาจารย์ของมหาวิทยาลัยลิเวอร์พูลและนักเขียนตำราสองเล่มเกี่ยวกับวิกฤติการณ์ทุพภิกขภัย “Irish Famine: This Great Calamity” (ไทย: “ทุพภิกขภัยในไอร์แลนด์: ความทุกข์ยากครั้งใหญ่”) และ “A Death-Dealing Famine” (ไทย: “ความตายจากทุพภิกขภัย”) กล่าวว่าอันที่จริงแล้วในช่วงทุพภิกขภัยสินค้าออกของไอร์แลนด์ที่รวมทั้งลูกวัว ปศุสัตว์ (ยกเว้นหมู) เบคอน และ แฮมมีจำนวนสูงขึ้น การส่งออกต้องทำกันด้วยการป้องกันอย่างแข็งแรงจากบริเวณต่างๆ ของไอร์แลนด์ทีประสบกับวิกฤติการณ์ แต่จะอย่างไรก็ตามคนยากจนก็ยังไม่มีเงินพอที่จะหาซื้ออาหารดังกล่าวได้ และรัฐบาลก็มิได้ทำการหยุดยั้งการส่งออก
นักเขียนผู้เป็นที่นิยมและเป็นที่รู้จักกันดีเจน ฟรานเซสคา เอลกีเขียนโคลงที่บรรยายสถานการณ์ที่พิมพ์ใน carried in the เดอะ เนชั่น
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | Weary men, what reap ye? Golden corn for the stranger.  What sow ye? Human corpses that wait for the avenger.  Fainting forms, Hunger—stricken, what see you in the offing  Stately ships to bear our food away, amid the stranger's scoffing.  There's a proud array of soldiers—what do they round your door?  They guard our master's granaries from the thin hands of the poor.  Pale mothers, wherefore weeping? 'Would to God that we were dead—  Our children swoon before us, and we cannot give them bread.  Speranza | ” |
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | ท่านผู้อ่อนล้า, ท่านจะเก็บเกี่ยวอะไร? ข้าวโพดสำหรับคนแปลกหน้า  ท่านจะหว่านอะไร? ร่างที่ไร้ชีวิตที่รอให้เป็นซาก  ความหมดสติ, ความหิวโหยอันรัดท้อง, ท่านเห็นอะไรเล่าที่ขอบฟ้า  เรือลำงามที่บรรทุกอาหารของเราออกไปท่ามกลางการเยาะเย้ยของคนแปลกหน้า  ทหารยืนเป็นสง่าอยู่ทั่วไป—มาที่ประตูของท่านทำไม?  เพื่อพิทักษ์ธัญญาหารของเจ้านายจากมืออันผอมบางของคนยากจน  แม่ที่ซีดขาว, ร้องไห้ทำไม? 'ร้องให้พระเจ้าที่เราตายหรือ—  ลูกอ่อนตัวต่อหน้าเรา แต่เราก็ไม่มีขนมปังจะให้กิน | ” |
ความช่วยเหลือ

วิลเลียม สมิธ โอไบรอันกล่าวปาฐกถาในหัวข้อเรื่องการให้ “ทาน” (charity) ที่สมาคมเพื่อการเพิกถอนการเป็นสหภาพในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1845 สรรเสริญความเห็นทั่วไปในหัวข้อนี้ว่าไอร์แลนด์จะไม่ยอมรับ “ทาน” จากอังกฤษ โอไบรอันให้ความเห็นว่าทรัพยากรของไอร์แลนด์ยังคงมีมากมายพอที่จะดำรงความเป็นอยู่ของประชากร และจนกว่าทรัพยากรเหล่านั้นจะหมดสิ้นโอไบรอันก็ยังคงหวังว่าจะไม่มีผู้ใดใน “ไอร์แลนด์ที่จะยอมลดตัวลงไปขอให้อังกฤษช่วย”
มิทเชลใน “การพิชิตไอร์แลนด์ครั้งสุดท้าย (อาจเป็นได้)” (The Last Conquest of Ireland (Perhaps)) กล่าวในหัวข้อเดียวกันว่าไม่มีผู้ใดเลยจากไอร์แลนด์ที่หาทานในช่วงนี้ และผู้ที่เสาะหาทานคืออังกฤษเองที่ทำในนามของไอร์แลนด์และเมื่อได้รับมาแล้วก็เป็นผู้บริหารเอง มิทเชลเสนอว่าหนังสือพิมพ์อังกฤษเท่านั้นที่เป็นผู้บรรยายว่า “ในชั่วขณะนั้นไอร์แลนด์ตกอยู่ในสภาวะอันวิกฤติ ที่ทำให้เป็นกลายเป็นขอทานผู้น่าสังเวชอยู่หน้าประตูอังกฤษ และไอร์แลนด์ก็ยังต้องการเงินทานสำหรับมนุษยชาติทั้งหมด” มิทเชลกล่าวเน้นว่าไอร์แลนด์ไม่เคยขอทานหรือความช่วยเหลือไม่ว่าจะเป็นชนิดใดจากอังกฤษหรือชาติอื่น แต่อังกฤษเองที่เป็นฝ่ายขอในนามของไอร์แลนด์ และเสนอว่าอังกฤษเองเป็น “ผู้แบมือขอไปทั่วโลก ขอให้บริจาคให้ช่วยคนยากจนที่น่าสงสารในไอร์แลนด์” และตั้งตนเป็นผู้แทนขององค์การกุศลและเอากำไรจากผลประโยชน์นั้นด้วยตนเอง
เงินบริจาคจำนวนมากหลั่งไหลมาจากที่ต่างๆ การรณรงค์ระดมทุนครั้งแรกในต่างประเทศเมื่อเดือนธันวาคม 1845 นั้นรวมถึงสมาคมชาวไอร์แลนด์ในบอสตัน (Boston Repeal Association) และโบสถ์คาทอลิก โกลกาตาได้ชื่อว่าเป็นเมืองแรกที่สมทบบริจาคก้อนใหญ่ เป็นเงินจำนวน £14,000 จากการสมทบโดยทหารไอริชที่รับราชการอยู่ที่โกลกาตาและชาวไอริชที่ทำงานให้กับบริษัทอินเดียตะวันออกของบริติช, สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 9 ประทานเงิน และ สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย พระราชทานเงิน £2,000
เควคเกอร์อัลเฟรด เว็บบ์หนึ่งในอาสาสมัครในไอร์แลนด์ขณะนั้นบรรยายว่า:
| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
| “ | เมื่อทุพภิกขภัยเกิดขึ้นระบบแสวงหาสาวก (proselytism) ก็เริ่มแพร่ขยาย ...เครือข่ายของโปรเตสแตนต์ผู้มีความตั้งใจดีก็ก่อตัวขึ้นและแพร่ขยายออกไปในบริเวณต่างๆ ของไอร์แลนด์ ที่ต้อนคนเข้านิกายและสถานศึกษาเพื่อการแลกเปลี่ยนกับอาหารและการช่วยเหลืออื่นๆ ...ขบวนการนี้ยังคงทิ้งร่องรอยของความขมขื่นเอาไว้... | ” |
นอกจากองค์การทางศาสนาแล้วก็มีองค์การเอกชนที่เข้ามาทำการช่วยเหลือผู้ที่เป็นเหยื่อของทุพภิกขภัย องค์การช่วยเหลือผู้ประสบภัยบริติช (British Relief Association) ก็เป็นองค์การหนึ่ง ก่อตั้งในปี ค.ศ. 1847 องค์การจัดหาเงินทั่วอังกฤษ อเมริกา และออสเตรเลีย โดยใช้ “พระราชสาส์นจากพระราชินี” ซึ่งเป็นพระราชสาส์นจากสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียร้องขอให้ช่วยบริจาคเงินผู้ประสบความทุกข์ยากในไอร์แลนด์ จดหมายฉบับแรกทำให้องค์การได้รับเงินบริจาคจำนวน £171,533 “พระราชสาส์นจากพระราชินี” ฉบับที่สองออกในปลายปี ค.ศ. 1847 ไม่ได้รับความสำเร็จเท่าฉบับแรก แต่เงินทั้งหมดที่ได้รับจากการบริจาคก็ตกประมาณ £200,000
ความช่วยเหลือ > ความเช่วยเหลือจากจักรวรรดิออตโตมัน

ในปี ค.ศ. 1845 สุลต่านอับดุลเมซิดที่ 1 แห่งจักรวรรดิออตโตมันทรงแสดงพระราชประสงค์จะส่งเงินจำนวน £10,000 มาช่วยเกษตรกรชาวไอริชแต่สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียทรงขอให้ส่งไปเพียง £1,000 เพราะพระองค์เองทรงส่งเงินไปช่วยเพียงจำนวน £2,000 สุลต่านอับดุลเมซิดก็ทรงทำตามพระราชประสงค์แต่ทรงแอบส่งเรือพร้อมอาหารมาช่วยสามลำ ศาลอังกฤษพยายามยับยั้งเรือแต่เรืออาหารก็เดินทางไปถึงอ่าวโดรเกดาจนได้
ความช่วยเหลือ > ความช่วยเหลือจากอเมริกันอินเดียน

ในปี ค.ศ. 1847 ระหว่างกลางวิกฤติการณ์กลุ่มชาวอเมริกันอินเดียนชอคทอว์ รวบรวมเงินจำนวน $710 (แต่บทความหลายบทความกล่าวว่าเป็นจำนวน $170 หลังจากที่แอนจี เดโบพิมพ์จำนวนผิดใน The Rise and Fall of the Choctaw Republic และส่งมาให้ชาวไอริชผู้อดอยาก จูดี แอลแลนบรรณาธิการของหนังสือพิมพ์ “"Choctaw Nation of Oklahoma"” กล่าวว่า “เป็นช่วงเวลาเพียงสิบหกปีที่ชอคทอว์ต้องประสบกับเส้นทางธารน้ำตา และต้องประสบกับทุพภิกขภัย...ซึ่งเป็นการกระทำอันน่าประทับใจ ถ้าเป็นในปัจจุบันเงินจำนวนนี้อาจจะเป็นจำนวนหนึ่งล้านดอลลาร์สหรัฐ” เพื่อเป็นการำลึกถึงเหตุการณ์ดังกล่าวในโอกาสครบรอบ 150 ปีชาวไอริชแปดคนก็เดินตามรอยเส้นทางธารน้ำตา
การปฏิวัติ ค.ศ. 1848

บทความหลัก: การปฏิวัติของขบวนการยังไอร์แลนด์ ค.ศ. 1848
ในปี ค.ศ. 1847 วิลเลียม สมิธ โอไบรอันผู้นำของขบวนการยังไอร์แลนด์กลายเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งสันนิบาตไอร์แลนด์ (Irish Confederation) เพื่อรณรงค์ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติสหภาพ และเรียกร้องให้ยุติการส่งออกธัญญาหารและให้ปิดท่าเรือ ในปีต่อมาโอไบรอันได้ช่วยจัดการสนับสนุนเกษตรผู้ไร้ที่ดินทำกินในเคานตี้ทิพเพอรารีให้ต่อต้านเจ้าของที่ดินและตัวแทน (Young Irelander Rebellion of 1848)
ผลสะท้อน

วิกฤติการณ์ของทุพภิกขภัยครั้งนี้เป็นผลให้สถานการณ์ทุพภิกขภัยครั้งย่อยที่เกิดขึ้นต่อมากระทบต่อความรู้สึกของสาธารณชนไม่เท่าและมักลืมกันไป เว้นก็แต่นักประวัติศาสตร์ เมื่อมาถึงการสำรวจจำนวนประชากรของปี ค.ศ. 1911 ประชากรของไอร์แลนด์ลดลงเหลือเพียง 4.4 ล้านคนเท่ากับจำนวนในปี ค.ศ. 1800 และปี ค.ศ. 2000 ซึ่งเป็นจำนวนเพียงครึ่งหนึ่งของจำนวนประชากรเมื่อถึงจุดสูงสุด
การวัดประสิทธิภาพของรัฐบาลในการแก้ปัญหาวิกฤติการณ์ > ประวัติศาสตร์

คริสติน คินีลนีให้ความเห็นที่พ้องกับนักประวัติศาสตร์อื่นๆ เมื่อกล่าวว่า “เรื่องน่าเศร้าของวิกฤติการณ์ของทุพภิกขภัยของปี ค.ศ. 1845 ถึงปี ค.ศ. 1852 เป็นเหตุการณ์สำคัญของประวัติศาสตร์ไอร์แลนด์สมัยใหม่ แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมิใช่ทั้งเป็นเหตุการณ์ที่ไม่ได้คาดกันมาก่อนหรือเป็นเหตุการณ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้” วิกฤติการณ์เพิ่มความเลวร้ายลงด้วยการตอบสนองอันไม่พอเพียงของรัฐบาล ที่คินีลนีกล่าวว่า
...รัฐบาลต้องตอบรับปัญหาด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งที่จะช่วยผ่อนปรนการทุกข์ทรมาน ลักษณะของการโต้ตอบโดยเฉพาะหลังจากปี ค.ศ. 1846 ทำให้เห็นว่ามีนโยบายหรือแรงบันดาลใจอันซ่อนเร้น เมื่อสถานการณ์เลวร้ายลงก็ยิ่งเห็นได้ชัดว่ารัฐบาลใช้ข้อมูลมิใช่แต่เพียงเพื่อการวางแผนในการวางนโยบายความช่วยเหลือแต่เป็นโอกาสในการช่วยสร้างความเปลี่ยนแปลงที่ต้องการจะทำมานานแล้วในไอร์แลนด์ ที่รวมทั้งการควบคุมจำนวนประชากรและการรวบรวมที่ดินด้วยวิธีต่างๆ รวมทั้งการอพยพ... แม้ว่าจะมีหลักฐานที่แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าทุพภิกขภัยที่ยืดเยื้อมาจากรามันฝรั่งที่เกิดขึ้นปีแล้วปีเล่า แต่พื้นฐานของปรัชญาของการช่วยเหลือก็ยังเป็นการดำเนินการให้อยู่ในระดับต่ำที่สุด และตามความเป็นจริงแล้วก็ลดความช่วยเหลือลงเมื่อภาวะทุพภิกขภัยเลวร้ายขึ้น
นักเขียนหลายคนโทษข้อที่สำคัญที่สุดของนโยบายของรัฐบาล ที่ยังคงอนุญาตให้ดำเนินการส่งอาหารออกจากไอร์แลนด์ต่อไป ว่าเป็นการแสดงให้เห็นถึงทัศนคติของนโยบายของรัฐบาล ลีออน ยูริสเสนอว่า “ไอร์แลนด์มีอาหารเพียงพอภายในประเทศ” ขณะที่วัวที่เลี้ยงในไอร์แลนด์ถูกส่งออกไปยังอังกฤษ การโต้ตอบข้างล่างปรากฏในองค์ที่ 4 ของบทละคร “Man and Superman” โดย จอร์จ เบอร์นาร์ด ชอว์:
MALONE: เดี๋ยวเขาก็หายของเขาเองแหละ คนเราจะรู้สึกดีขึ้นก็เมื่อได้ผิดหวังกับความรักเข้าเสียหน่อยแทนที่จะผิดหวังเรื่องเงิน คุณอาจจะคิดว่าความคิดของผมไม่เข้าเรื่อง แต่ผมรู้นะว่าผมพูดเรื่องอะไร พ่อผมตายเพราะความหิวโหยในไอร์แลนด์เมื่อปี 47 คุณคงได้ข่าวเรื่องนั้นบ้างหรอก
VIOLET: อ้อทุพภิกขภัยน่ะหรือ?
MALONE: [ชักเริ่มกรุ่น] ไม่ใช่ทุพภิกขภัย เมื่อบ้านเมืองเต็มไปด้วยข้าวด้วยน้ำแล้วยังแถมส่งออกอีก อย่างนี้เขาไม่เรียกว่าทุพภิกขภัยหรอก พ่อของผมหิวตายและตัวผมเองก็ถูกแม่ลากตัวทั้งหิวไปอเมริกา การปกครองของอังกฤษขับผมและพวกผมออกจากไอร์แลนด์ คุณก็เก็บไอร์แลนด์ของคุณไว้เถอะ ผมและพวกผมจะกลับมาซื้ออังกฤษ และจะซื้อไอ้ที่ดีๆ ด้วย ผมไม่ซื้อหรอกไอ้ทรัพย์สินชั้นกลางน่ะ และเฮ็คเตอร์ก็เหมือนกันไม่เอาผู้หญิงชั้นกลางให้ ที่พูดนี่ก็ตรงจุดใช่ใหมเล่า เหมือนคุณนั่นแหละ
ผู้วิจารณ์ความเป็นจักรวรรดินิยมของอังกฤษชี้ให้เห็นว่าโครงสร้างของจักรวรรดิเป็นส่วนหนึ่งของปัญหา เจย์.เอ. เฟราด์ เขียนว่า “อังกฤษปกครองไอร์แลนด์เพื่อผลประโยชน์ของตนเอง โดยการคำนวณผลประโยชน์ที่จะได้ แต่ทิ้งความรับผิดชอบทางจรรยาธรรมไว้อีกทางหนึ่งราวกับว่าความถูกหรือความผิดถูกลบออกไปจากจักรวาล” เด็นนิส คลาคนักประวัติศาสตร์ไอร์แลนด์-อเมริกันอ้างว่าทุพภิกขภัย “เป็นสิ่งที่ปัญหาสะสม ที่เกิดมาหลายชั่วคนจากความละเลย การปกครองที่ไม่ถูกต้อง และความเก็บกด และเป็นมหาเหตุการณ์ที่แสดงถึงความทารุณและความไม่พอเพียงของการแก้ปัญหาของการถูกครอบครองโดยอังกฤษ สำหรับผู้ไม่มีที่ดินก็หมายถึงการอพยพหนีหรือไม่ก็ความสิ้นสุด...”
บรรณานุกรม

Mary E. Daly, The Famine in Ireland
R. Dudley Edwards and T. Desmond Williams (eds.), The Great Famine: Studies in Irish history 1845-52
Peter Gray, The Irish Famine
Joseph O'Connor, Star of the Sea
Cormac Ó Gráda, An Economic History of Ireland
Cormac Ó Gráda, Black '47 and Beyond
Robert Kee, Ireland: A History (ISBN 0-349-10678-9)
Christine Kinealy, This Great Calamity: The Irish Famine 1845 - 1852
John Mitchel, The Last Conquest of Ireland (1861) (University College Dublin Press reprint, 2005 paperback) ISBN I-904558-36-4
Cecil Woodham-Smith, The Great Hunger, 1845-49 (Penguin, 1991 edition)
Marita Conlon-McKenna, Under the Hawthorn Tree
Thomas Gallagher, Paddy's Lament, Ireland 1846-1847: Prelude to Hatred
Canon John O'Rourke, The Great Irish Famine (ISBN 1-85390-049-4 Hardback) (ISBN 1-85390-130-X Paperback) Veritas Publications 1989. First published in 1874.
Liam O'Flaherty, Famine
Colm Tóibín and Diarmaid Ferriter, The Irish Famine, ISBN 1-86197-249-0 / 9781861972491 (first edition, hardback)
Kevin Baker, Paradise Alley
Several Books By Young Irelanders make reference to the Great Irish Famine
ดูเพิ่ม

ทุพภิกขภัย
การขาดแคลนอาหาร
รายชื่อทุพภิกขภัย
การขาดแคลนอาหาร
ไฟทอฟธอรา อินเฟสทันส
ขบวนการยังไอร์แลนด์
พระราชบัญญัติสหภาพ ค.ศ. 1800
กฎหมายประชาสงเคราะห์ของอังกฤษ
เคหสงเคราะห์และโรงทำงาน
สิทธิผู้เช่าที่ดิน
อนุสัญญาว่าด้วยการป้องกันและการลงโทษอาชญากรรมพันธุฆาต
ประวัติศาสตร์ไอร์แลนด์
ระบบเกษตรกรรมพืชเดี่ยว
ทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ในไอร์แลนด์ (ค.ศ. 1740–ค.ศ. 1741)
เคพีเอ็น อวอร์ด

| เคพีเอ็น อวอร์ด |
| --- | --- |
ภาพสัญลักษณ์รายการเคพีเอ็น อวอร์ด ครั้งที่ 25
ประเภท: เรียลลิตีโชว์ การประกวดร้องเพลง
สร้างโดย: สยามกลการ เคพีเอ็น กรุ๊ป คอร์ปอเรชั่น
พิธีกร: เศรษฐา ศิระฉายา, อุทุมพร ศิลาพันธ์ เกตุเสพย์สวัสดิ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา, ภัทรพล ศิลปาจารย์ (ครั้งที่ 17) วิลลี่ แมคอินทอช (ครั้งที่ 18) ทิน โชคกมลกิจ, ไดอาน่า จงจินตนาการ (ครั้งที่ 19, 20) พิษณุ นิ่มสกุล, ศกุนตลา เทียนไพโรจน์ (ครั้งที่ 22-25)
กรรมการ: สุทธิพงษ์ วัฒนจัง วินัย สุขแสวง วรายุฑ มิลินทจินดา อภิสราฐ์ เพชรเรืองรอง (ครั้งที่ 22-25) ทาทา ยัง ศรัณยู วินัยพานิช โชติกา วงศ์วิลาศ
ประเทศแหล่งกำเนิด: ประเทศไทย
จำนวนฤดูกาล: 25
ออกอากาศ
เครือข่าย: ช่อง 9 ช่อง 3
การประกวดร้องเพลงถ้วยพระราชทานชิงชนะเลิศแห่งประเทศไทย หรือ เคพีเอ็น อวอร์ด เป็นการประกวดร้องเพลงในระดับสูงที่สุดในประเทศไทย เนื่องจากจัดขึ้นเพื่อชิงถ้วยรางวัลพระราชทานพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รุ่นผู้ใหญ่) และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (รุ่นเยาวชน) ริเริ่มโดยคุณหญิงพรทิพย์ ณรงค์เดช จัดโดยบริษัท สยามกลการ จำกัด ตั้งแต่ พ.ศ. 2526 - 2536 และบริษัท เคพีเอ็น กรุ๊ป คอร์ปอเรชั่น จำกัด ตั้งแต่ พ.ศ. 2537 - 2559
ประวัติ

การประกวดร้องเพลงชิงชนะเลิศแห่งประเทศไทย เป็นที่รู้จักในชื่อ การประกวดร้องเพลงสยามกลการ เนื่องจากจัดขึ้นโดย มูลนิธิสยามกลการมิวสิค ในเครือบริษัท สยามกลการ จำกัด โดยมีความคิดริเริ่มจากคุณหญิงพรทิพย์ ณรงค์เดช ผู้จัดการใหญ่ของสยามกลการในขณะนั้น ที่มีความชอบส่วนตัวในเรื่องของเสียงเพลงและดนตรี โดยเริ่มจัดการประกวดครั้งแรกในปี พ.ศ. 2526
ต่อมาในปี พ.ศ. 2533 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานถ้วยรางวัลสำหรับนักร้องยอดเยี่ยมแห่งประเทศไทย จึงมีการเปลี่ยนชื่อเป็น การประกวดร้องเพลงถ้วยพระราชทานชิงชนะเลิศแห่งประเทศไทย และแบ่งออกเป็น 2 ระดับ ตั้งตามชื่อผู้สนับสนุนหลักที่เป็นสินค้าที่สยามกลการมีบทบาทดูแลการจัดจำหน่ายในประเทศไทยในขณะนั้น ได้แก่ การประกวดร้องเพลงระดับประเทศ ในชื่อ นิสสัน อวอร์ด และระดับยุวชน ในชื่อ ยามาฮ่า อวอร์ด
การประกวดร้องเพลงสยามกลการได้สร้างนักร้องระดับประเทศหลายคนที่มีผลงานดังถึงปัจจุบัน เช่น เบิร์ด - ธงไชย แมคอินไตย์ และศิลปินดังคนอื่น ๆ (ดูรายชื่อ)
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536 คุณหญิงพรทิพย์ได้แยกตัวจากสยามกลการ ออกมาก่อตั้ง บริษัท เคพีเอ็น กรุ๊ป คอร์ปอเรชั่น จำกัด (กลุ่มเคพีเอ็น; KPN) โดยใช้ชื่อของคุณเกษม และคุณหญิงพรทิพย์ ณรงค์เดช มาเป็นชื่อบริษัท เพื่อดูแลธุรกิจยานยนต์และอสังหาริมทรัพย์ ทำให้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2537 การประกวดร้องเพลงถ้วยพระราชทานชิงชนะเลิศแห่งประเทศไทยย้ายมาอยู่ในการดูแลของกลุ่มเคพีเอ็นไปโดยปริยาย โดยใช้ชื่อว่า ซูบารุ อวอร์ด ในปี พ.ศ. 2537 และเริ่มใช้ชื่อว่า เคพีเอ็น อวอร์ด ในปี พ.ศ. 2538 (แต่เลื่อนมาจัดงานในปี พ.ศ. 2539 เพื่อถวายความอาลัยในช่วงการสวรรคตของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี) ส่วนในระดับยุวชน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536 นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมจะได้รับถ้วยรางวัลพระราชทานจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และตั้งแต่ปี พ.ศ. 2537 ใช้ชื่อการประกวดว่า ซูบารุ จูเนียร์ อวอร์ด
ภายหลัง คุณหญิงพรทิพย์มอบหมายให้ กรณ์ ณรงค์เดช บุตรชายคนเล็ก ดูแลรายการประกวดร้องเพลงรายการนี้แทน โดยในปี พ.ศ. 2552 กรณ์ได้ก่อตั้ง บริษัท เคพีเอ็น อวอร์ด จำกัด ขึ้นเป็นบริษัทย่อยในเครือกลุ่มเคพีเอ็น เพื่อจัดการประกวดรายการนี้โดยเฉพาะ และได้ปรับรูปแบบรายการใหม่เป็นรายการประกวดร้องเพลงแบบเรียลลิตีโชว์เพื่อให้ทันสมัยขึ้น
ในปี พ.ศ. 2559 ซึ่งเป็นปีสุดท้ายของการประกวด เคพีเอ็น อวอร์ด จะไม่มีการรับสมัครผู้เข้าแข่งขัน แต่จะคัดเลือกจากผู้ผ่านเข้ารอบการประกวดนักร้องยอดเยี่ยมเครือสยามกลการในปีที่ผ่านมาแต่ไม่ได้รับรางวัล แล้วแข่งขันเพื่อเฟ้นหานักร้องยอดเยี่ยมคนที่ 25
ผู้เข้าประกวด > ผู้เข้าประกวดที่มีชื่อเสียง > ระดับผู้ใหญ่

อรวี สัจจานนท์ (นักร้องดีเด่นประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2526)
รวิวรรณ จินดา (นักร้องยอดเยี่ยมประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2527)
ธงไชย แมคอินไตย์ (นักร้องดีเด่นประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2527)
ประเชิญ บุญสูงเนิน (เจินเจิน) (นักร้องดีเด่นประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2527)
หม่อมหลวงสราลี กิติยากร (นักร้องดีเด่นประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2527)
อิสริยา คูประเสริฐ (นักร้องยอดเยี่ยมประเภทไทยเพลงสากลและนักร้องดีเด่นประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2528)
เกล ดีล่า (นักร้องยอดเยี่ยม พ.ศ. 2529)
นันทนา บุญหลง (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2530)
นนทิยา จิวบางป่า (นักร้องยอดเยี่ยม พ.ศ. 2531)
อัญชุลี บัวแก้ว (นักร้องยอดเยี่ยม พ.ศ. 2532)
ศรา เอี่ยมไอ (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2532)
ศิริพร อยู่ยอด (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2532)
เสาวนิตย์ นวพันธ์ (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2532)
มนตรี แพร่ศิริพุฒิพงศ์ (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2533)
นงนุช สมบูรณ์ (เจเน็ต เขียว) (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2533)
กัญญารัตน์ กุยสุวรรณ (นักร้องยอดเยี่ยม พ.ศ. 2533)
สิริพร ศรียานนท์ (นักร้องยอดเยี่ยม พ.ศ. 2534)
สมา สวยสด (นักร้องยอดเยี่ยม พ.ศ. 2535)
พ.อ.ผศ.นพ.วิภู กำเนิดดี (นักร้องยอดเยี่ยม พ.ศ. 2536 (ยศร้อยตรีในปีที่ได้รับรางวัล)
ปนัดดา เรืองวุฒิ (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2538)
ศรัณย์ คุ้งบรรพต (โน้ต) (นักร้องดีเด่น พ.ศ. 2544)
ผู้เข้าประกวด > ผู้เข้าประกวดที่มีชื่อเสียง > ระดับยุวชน

ลลิตา ตะเวทิกุล (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยม พ.ศ. 2533)
ธุรดี อารีรอบ (นักร้องยุวชนดีเด่น พ.ศ. 2534)
ธิติมา ประทุมทิพย์ (นักร้องยุวชนดีเด่น พ.ศ. 2534)
ศรัณย์ คุ้งบรรพต (โน้ต) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยม พ.ศ. 2534)
ทาทา ยัง (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2535)
ชลนรรจ์ ลิ่มไทย (ลูกปัด) (นักร้องยุวชนดีเด่นประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ.2536)
นันทพร สว่างแจ้ง (แนนซี่) (นักร้องยุวชนดีเด่นประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2538)
พัสนันท์ รัตนงาม (แก้มบุ๋ม) (นักร้องยุวชนดีเด่นประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2538)
ณัฐชา สวัสดิ์รักเกียรติ (พลอย) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2543)
เปี่ยมปีติ หัตถกิจโกศล (นิ้ง) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2543)
ณัฐภัสสร สิมะเสถียร (ดาว) (นักร้องยุวชนดีเด่นประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2543)
นภัทร อินทร์ใจเอื้อ (กัน) (นักร้องยุวชนดีเด่นประเภทเพลงไทยลูกทุ่ง พ.ศ. 2543)
เปี่ยมรัก หัตถกิจโกศล (ปิ๊ง) (นักร้องยุวชนดีเด่นประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2545)
อิสรพงศ์ ดอกยอ (อิสร์) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงไทยลูกทุ่ง พ.ศ. 2545)
กุลมาศ ลิมปวุฒิวรานนท์ (ขนมจีน) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2547)
หนึ่งธิดา โสภณ (หนูนา) (นักร้องยุวชนดีเด่นประเภทเพลงไทยสากล พ.ศ. 2547)
รวิสรารัตน์ พิบูลภานุวัธน (พรีน) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2547)
นนธวรรณ ฌรรวนธร (เมญ่า) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงไทยลูกทุ่ง พ.ศ. 2547)
ภาสกร วิรุฬห์ทรัพย์ (เพชร) (นักร้องยุวชนยอดเยี่ยมประเภทเพลงสากล พ.ศ. 2549)
ผู้เข้าประกวด > ผู้เข้าประกวดทั้งหมด (พ.ศ. 2552-2559)

| ครั้งที่ | รายชื่อผู้เข้าประกวด | นักร้องยอดเยี่ยมแห่งประเทศไทย | รองนักร้องยอดเยี่ยมแห่งประเทศไทย อันดับ 1 | รองนักร้องยอดเยี่ยมแห่งประเทศไทย อันดับ 2 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 18 |  KPN 1 ณัฐพล วรรณพงศ์ KPN 2 ณภัทร ชาญหัตถศิลป์ KPN 3 ฉัตรชัย ภู่โชติ KPN 4 สุภาพรรณ  เสาวดี KPN 5 ก๊องสุ์ ศุษณะ KPN 6 ธิติมา เจริญศรี KPN 7 ดวงพร  พงศ์ผาสุข KPN 8 น้ำฝน ภักดี KPN 9 กรกันต์ สุทธิโกเศศ KPN 10 อภิษฏา  ลินเดอเบิร์ก | KPN 6 ธิติมา เจริญศรี | KPN 9 กรกันต์ สุทธิโกเศศ | KPN 8 น้ำฝน ภักดี |
| 19 |  KPN 1 นที  คณารัตน์ปทุม KPN 2 อันโทนี่ ทง KPN 3 ลาลิน  เกตุศิลป์ KPN 4 อภิษฏา  ลินเดอเบิร์ก KPN 5 อัครินทร์  ฉายแก้วสกุลชัย KPN 6 อลงกรณ์  ศิริมหาวีโร KPN 7 นลินธรณ์  เตมีสุภาพ KPN 8 ปณิธิ   ลีลาบัณฑิต KPN 9 เอกพันธ์ วรรณสุทธิ์ KPN 10 สุภาพรรณ  เสาวดี KPN 11 จิตติ  เฉลยจิตร์ KPN 12 ธัญนันท์ ทองศีรธนพงษ์ | KPN 9 เอกพันธ์ วรรณสุทธิ์ | KPN 2 อันโทนี่ ทง | KPN 12 ธัญนันท์ ทองศีรธนพงษ์ |
| 20 |  KPN 1 อลิสซาเบธ สิทธิเจริญยศ KPN 2 จักรกฤษณ์ อินทนา KPN 3 วิรังรอง อุดมศิลป์ KPN 4 แอริคา คัมมิ่งส์ KPN 5 พัชรพงษ์ ณรงค์มานพ KPN 6 ธรรศภาคย์ ชี KPN 7 ศุภชัย โพธิ์สลัด KPN 8 พุฒิพัฒน์ ตันติวัฒนารมย์ KPN 9 เผ่าเพชร เจริญสุข KPN 10 อนุรักษ์ บุญเพิ่มพูล | KPN 6 ธรรศภาคย์ ชี | KPN 4 แอริคา คัมมิ่งส์ | KPN 1 อลิสซาเบธ สิทธิเจริญยศ |
| 21 |  KPN 1 อรปภา จรัญกุลภัทร KPN 2 กนกฉัตร มรรยาทอ่อน KPN 3 แอนโธนี วิศรุต ทาสระคู KPN 4 พงษ์ปิติ ผาสุขยืด KPN 5 ศิริพงษ์ วสุนันต์ KPN 6 วทัญญู จิตติเสถียรพร KPN 7 ภาวีญา ทองคำโฮ้ง KPN 8 ภัทรกร สิริจัตุรภุช KPN 9 กัญณภัทร วรบวรภัทร์(เดิมชื่อ อารดา ไกรพีรพรรณ) KPN 10 อัญญดา อัศวโภคิน | KPN 6 วทัญญู จิตติเสถียรพร | KPN 2 กนกฉัตร มรรยาทอ่อน | KPN 4 พงษ์ปิติ ผาสุขยืด |
| 22 |  KPN 1 ไหมแก้ว เพชรแก้ว KPN 2 บุษรินทร์ งามดี KPN 3 จีราภรณ์ วิเศษเจริญ KPN 4 ธนปกรณ์ อุปลกะลิน KPN 5 ปิยะบุตร ฉิมมณี KPN 6 ธันยวุฒิ จัตุโพธิ์ KPN 7 ปรัชญ์ธนวิชญ์ ฆฤตภูริภาคย์ KPN 8 ธีระ จรรยาศิริกุล KPN 9 ชยพล ปัญหกาญจน์ KPN 10 รักชน พุทธรังสี | KPN 9 ชยพล ปัญหกาญจน์ | KPN 3 จีราภรณ์ วิเศษเจริญ  | KPN 4 ธนปกรณ์ อุปลกะลิน KPN 10 รักชน พุทธรังสี |
| 23 |  KPN 1 พรพรรณ  มนชะติน  KPN 2  พุฒิเศรษฐ์ บุญผลพูนทวี  KPN 3 อารียา โรจนดิษฐ์  KPN 4 พีรวัส วิศิษฎ์วโรดม  KPN 5 ฐิติรัตน์ สำราญเริงจิตต์  KPN 6 อาฆ์ม อนันต์  KPN 7 สินีพร จิลลานนท์  KPN 8 ปิยะณัฐ แดงพูนผล  KPN 9 ปริยากร พลางกูร  KPN 10 เชตชวิน ชูประทุม | KPN 1 พรพรรณ  มนชะติน | KPN 10 เชตชวิน ชูประทุม | KPN 4 พีรวัส วิศิษฎ์วโรดม KPN 8 ปิยะณัฐ แดงพูนผล |
| 24 |  KPN 1 เอกกมล บุญโพธิ์ทอง KPN 2 หทัยชนก สวนศรี  KPN 3 ณัจยา นันทประดากร  KPN 4 ธันยาภัทร ศิริโชติ  KPN 5 ตะวัน สุวรรณรัตน์  KPN 6 ปวันรัตน์ อัศวะธนาพงศ์  KPN 7 กษิดิ์เดช หงส์ลดารมภ์  KPN 8 พศุตม์ เสนะเปรม  KPN 9 ธนกฤต เศรษฐะ  KPN 10 รัตนรวินท์ ลิมปวุฒิวรานนท์ | KPN 7 กษิดิ์เดช หงส์ลดารมภ์ | KPN 2 ภิสา สวนศรี | KPN 1 เอกกมล บุญโพธิ์ทอง KPN 6 ปวันรัตน์ อัศวะธนาพงศ์ |
| 25 |  KPN 1 กานต์ จั่นทอง KPN 2 ชิดชนก มัญชุรัตน์  KPN 3 สุภาพรรณ เสาวดี  KPN 4 สุชัญญ์ญา นรปฏิพัทธิ์  KPN 5 อัครินทร์ ฉายแก้วสกุลชัย  KPN 6 ณัฐภัสสร สิมะเสถียร  KPN 7 เอกกมล บุญโพธิ์ทอง  KPN 8 เจินเจิน บุญสูงเนิน | KPN 1 กานต์ จั่นทอง | KPN 3 สุภาพรรณ เสาวดี KPN 6 ณัฐภัสสร สิมะเสถียร KPN 7 เอกกมล บุญโพธิ์ทอง | KPN 2 ชิดชนก มัญชุรัตน์ KPN 4 สุชัญญ์ญา นรปฏิพัทธิ์ KPN 5 อัครินทร์ ฉายแก้วสกุลชัย KPN 8 เจินเจิน บุญสูงเนิน |
ดูเพิ่ม

สยามกลการ
เคพีเอ็น กรุ๊ป คอร์ปอเรชั่น
ปิ่นภักดิ์

| ปิ่นภักดิ์ |
| --- | --- |

แนว: ละครชุด
เค้าโครงจาก: ปิ่นภักดิ์ โดย ม่อนแมว
บทละครโทรทัศน์: ติณณา
กำกับโดย: กิตติศักดิ์ ชีวาสัจจาสกุล
ผู้ช่วยผู้กำกับ:   อานุภาพ วิภาภรณ์พรรณ  ชมพูนุท ฤทธิ์เต็ม 
แสดงนำ:   รีเบคก้า แพทรีเซีย อาร์มสตรอง  สโรชา จันทร์กิมฮะ 
ดนตรีแก่นเรื่องเปิด: หยาดเพชร – วิชญาณี เปียกลิ่น
ดนตรีแก่นเรื่องปิด: Until That Day - รัดเกล้า อามระดิษ
ประเทศแหล่งกำเนิด: ไทย
ภาษาต้นฉบับ: ไทย
จำนวนตอน: 16
การผลิต
ผู้จัดละคร:   ศุภพงษ์ อุดมแก้วกาญจนา  คเชนทร์ สดโพธิ์ 
ความยาวตอน: 60 นาที
บริษัทผู้ผลิต: ไอดอลแฟคทอรี่
ออกอากาศ
สถานีโทรทัศน์: ช่องเวิร์คพอยท์, ยูทูบ
ออกอากาศ: 4 สิงหาคม พ.ศ. 2567 – 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567
ปิ่นภักดิ์ เป็นซีรีส์แซฟฟิกแนวดรามาย้อนยุค สร้างจากนิยายชื่อเดียวกันของม่อนแมว เขียนบทโทรทัศน์โดย ติณณา เป็นผลงานเรื่องที่ 5 ของบริษัทไอดอลแฟคทอรี่ และได้รับการเลือกจากกระทรวงพาณิชย์ให้เป็นซีรีส์นำร่องในการส่งเสริมสินค้าไทยสู่ระดับโลก เป็นเรื่องราวของความรักและอุปสรรคระหว่างหม่อมเจ้าหญิงอนิลภัทร (ท่านหญิงอนิล) และหม่อมราชวงศ์ปิลันธิตา (คุณหญิงปิ่น) ซึ่งต้องฝ่าฟันทั้งเรื่องฐานันดรและขนบธรรมเนียม นำแสดงโดย รีเบคก้า แพทรีเซีย อาร์มสตรอง และสโรชา จันทร์กิมฮะ กำกับการแสดงโดยฟิวส์-กิตติศักดิ์ ชีวาสัจจาสกุล