stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สตรานืย อี นาโรดืย
รายละเอียด > รายละเอียดของแต่ละเล่ม > ชุดเนื้อหาทวีปแอฟริกา

(เล่ม 10) ข้อมูลทั่วไปและแอฟริกาเหนือ — ตีพิมพ์ปี 1982 — 349 หน้า — 180,000 เล่ม
ภาพรวมของทวีปแอฟริกา
สาธารณรัฐอาหรับอียิปต์
สาธารณรัฐประชาธิปไตยซูดาน
สาธารณรัฐสังคมนิยมประชาชนอาหรับลิเบีย (ลิเบียญะมาฮีรียะฮ์)
สาธารณรัฐตูนิเซีย
สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนแอลจีเรีย
ราชอาณาจักรโมร็อกโก
เมลียา และเซวตา
เวสเทิร์นสะฮารา
สาธารณรัฐอิสลามมอริเตเนีย
(เล่ม 11) แอฟริกาตะวันตกและกลาง — ตีพิมพ์ปี 1979 — 301 หน้า — 180,000 เล่ม
สาธารณรัฐเซเนกัล
สาธารณรัฐมาลี
สาธารณรัฐแกมเบีย
สาธารณรัฐหมู่เกาะเคปเวิร์ด (แปลตรงตัวตามภาษารัสเซีย)
สาธารณรัฐกินี-บิสเซา
สาธารณรัฐปฏิวัติประชาชนกินี
สาธารณรัฐเซียร์ราลีโอน
สาธารณรัฐไลบีเรีย
สาธารณรัฐไอวอรีโคสต์
สาธารณรัฐอัปเปอร์วอลตา
สาธารณรัฐกานา
สาธารณรัฐโตโก
สาธารณรัฐประชาชนเบนิน
สาธารณรัฐไนเจอร์
สหพันธ์สาธารณรัฐไนจีเรีย
สหสาธารณรัฐแคเมอรูน
สาธารณรัฐชาด
จักรวรรดิแอฟริกากลาง
สาธารณรัฐอิเควทอเรียลกินี
สาธารณรัฐประชาธิปไตยเซาตูเมและปรินซิปี
สาธารณรัฐกาบอง
สาธารณรัฐประชาชนคองโก
สาธารณรัฐซาอีร์
สาธารณรัฐประชาชนแองโกลา
(เล่ม 12) แอฟริกาตะวันออกและใต้ — ตีพิมพ์ปี 1981 — 269 หน้า — 180,000 เล่ม
รัฐสังคมนิยมเอธิโอเปีย
สาธารณรัฐจิบูตี
สาธารณรัฐประชาธิปไตยโซมาเลีย
สาธารณรัฐเคนยา
สาธารณรัฐยูกันดา
สาธารณรัฐแทนซาเนีย
สาธารณรัฐรวันดา
สาธารณรัฐบุรุนดี
สาธารณรัฐแซมเบีย
สาธารณรัฐมาลาวี
สาธารณรัฐประชาชนโมซัมบิก
สาธารณรัฐซิมบับเว
สาธารณรัฐแอฟริกาใต้
นามิเบีย (แอฟริกาใต้)
สาธารณรัฐบอตสวานา
ราชอาณาจักรสวาซิแลนด์
ราชอาณาจักรเลโซโท
สาธารณรัฐประชาธิปไตยมาดากัสการ์
สหพันธ์สาธารณรัฐอิสลามคอโมโรส
เรอูนียง (ฝรั่งเศส)
มอริเชียส
สาธารณรัฐหมู่เกาะเซเชลส์ (แปลตรงตัวตามภาษารัสเซีย)
รายละเอียด > รายละเอียดของแต่ละเล่ม > ชุดเนื้อหาทวีปอเมริกา

(เล่ม 13) ข้อมูลทั่วไปและอเมริกาเหนือ — ตีพิมพ์ปี 1980 — 301 หน้า — 180,000 เล่ม
ภาพรวมของทวีปอเมริกา
สหรัฐอเมริกา
แคนาดา
กรีนแลนด์
แซ็งปีแยร์และมีเกอลง
หมู่เกาะเบอร์มิวดา
(เล่ม 14) ข้อมูลทั่วไปของลาตินอเมริกาและอเมริกากลาง — ตีพิมพ์ปี 1981 — 333 หน้า — 180,000 เล่ม
ภาพรวมของลาตินอเมริกา
สหรัฐเม็กซิโก
สาธารณรัฐกัวเตมาลา
สาธารณรัฐฮอนดูรัส
เบลีซ
สาธารณรัฐเอลซัลวาดอร์
สาธารณรัฐนิการากัว
สาธารณรัฐคอสตาริกา
สาธารณรัฐปานามา
สาธารณรัฐคิวบา
จาเมกา
เครือรัฐบาฮามาส
หมู่เกาะเติกส์และเคคอส
หมู่เกาะเคย์แมน
สาธารณรัฐเฮติ
สาธารณรัฐโดมินิกัน
ปวยร์โตรีโก
หมู่เกาะเวอร์จินของสหรัฐ
หมู่เกาะบริติชเวอร์จิน
มอนต์เซอร์รัต
เซนต์คริสโตเฟอร์-เนวิส-แองกวิลลา
รัฐสัมพันธ์เสรีแอนทีกา
กัวเดอลุป
เครือรัฐดอมินีกา
มาร์ตีนีก
เซนต์ลูเซีย
เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์
กรีเนดา
บาร์เบโดส
สาธารณรัฐตรินิแดดและโตเบโก
หมู่เกาะแอนทิลลีส
(เล่ม 15) อเมริกาใต้ — ตีพิมพ์ปี 1983 — 285 หน้า — 180,000 เล่ม
สาธารณรัฐเวเนซุเอลา
สาธารณรัฐโคลอมเบีย
สาธารณรัฐเอกวาดอร์
สาธารณรัฐเปรู
สาธารณรัฐโบลิเวีย
สาธารณรัฐชิลี
สาธารณรัฐอาร์เจนตินา
สาธารณรัฐปารากวัย
สาธารณรัฐโอเรียนทัลอุรุกวัย
สหพันธ์สาธารณรัฐบราซิล
สาธารณรัฐสหกรณ์กายอานา
สาธารณรัฐซูรินาม
เฟรนช์เกียนา
หมู่เกาะฟอล์กแลนด์ (มัลบินัส)
รายละเอียด > รายละเอียดของแต่ละเล่ม > ชุดเนื้อหาทวีปโอเชียเนียและแอนตาร์กติกา

(เล่ม 16) ออสเตรเลีย, โอเชียเนีย และแอนตาร์กติกา — ตีพิมพ์ปี 1981 — 301 หน้า — 180,000 เล่ม
เครือรัฐออสเตรเลีย
หมู่เกาะโคโคส (คีลิง)
เกาะคริสต์มาส
รัฐเอกราชปาปัวนิวกินี
หมู่เกาะโซโลมอน
สาธารณรัฐวานูอาตู
นิวแคลิโดเนีย
ฟีจี
เกาะนอร์ฟอล์ก
ดินแดนในภาวะทรัสตีหมู่เกาะแปซิฟิก
กวม
เกาะเวก
สาธารณรัฐนาอูรู
สาธารณรัฐคิริบาส
ตูวาลู
ราชอาณาจักรตองงา
รัฐเอกราชซามัวตะวันตก
ซามัวตะวันออก
หมู่เกาะวอลิสและฟูตูนา
โตเกเลา
นีวเว
หมู่เกาะคุก
เฟรนช์โปลินีเซีย
พิตแคร์น
เกาะอีสเตอร์
หมู่เกาะฮาวาย
หมู่เกาะมิดเวย์
เกาะจอห์นสตัน
นิวซีแลนด์
แอนตาร์กติกา
รายละเอียด > รายละเอียดของแต่ละเล่ม > ชุดเนื้อหาสหภาพโซเวียต

(เล่ม 17) ข้อมูลทั่วไปและรัสเซีย — ตีพิมพ์ปี 1983 — 461 หน้า — 180,000 เล่ม
ภาพรวมของสหภาพโซเวียต
สหพันธ์รัฐรัสเซีย
(เล่ม 18) กลุ่มสาธารณรัฐบอลติก เบียโลรัสเซีย ยูเครน และมอลเดเวีย — ตีพิมพ์ปี 1984 — 349 หน้า — 180,000 เล่ม
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเอสโตเนีย
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลัตเวีย
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบียโลรัสเซีย
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตมอลเดเวีย
(เล่ม 19) สาธารณรัฐทรานส์คอเคซัส สาธารณรัฐเอเชียกลาง และคาซัคสถาน — ตีพิมพ์ปี 1984 — 349 หน้า — 180,000 เล่ม
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตจอร์เจีย
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาเซอร์ไบจาน
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาร์มีเนีย
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบก
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคีร์กีซ
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตทาจิก
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเติร์กเมน
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคาซัค
แหล่งข้อมูล

↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Земля и человечество. Общий обзор»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Глобальные проблемы»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Европа. Общий обзор. Северная Европа»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Европа. Восточная Европа»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Европа. Западная Европа»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Европа. Южная Европа»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Азия. Общий обзор. Юго-Западная Азия»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Азия. Южная Азия»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Азия. Юго-Восточная Азия»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Зарубежная Азия. Восточная и Центральная Азия»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Африка. Общий обзор. Северная Африка»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Африка. Западная и Центральная Африка»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Африка. Восточная и Южная Африка»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Америка. Общий обзор. Северная Америка»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Америка. Общий обзор Латинской Америки. Средняя Америка»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Америка. Южная Америка»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Австралия и Океания. Антарктида»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Советский Союз. Общий обзор. Российская Федерация»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Советский Союз. Республики Прибалтики. Белоруссия. Украина. Молдавия»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
↑  "Рецензии на книгу «Страны и народы. Советский Союз. Республики Закавказья. Республики Средней Азии. Казахстан»" (ภาษารัสเซีย). สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2025.
วงศ์ปลาใบมีดโกน

| วงศ์ปลาใบมีดโกน |
| --- | --- |

ปลาใบมีดโกน (Aeoliscus strigatus)

การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:: Animalia
ไฟลัม:: Chordata
ชั้น:: Actinopterygii
อันดับ:: Syngnathiformes
วงศ์:: Centriscidae

วงศ์ย่อยและสกุล
 ดูในเนื้อหา
ชื่อพ้อง
 Centriscinae
วงศ์ปลาใบมีดโกน หรือ วงศ์ปลาข้างใส (อังกฤษ: Razorfish, Shrimpfish, Snipefish) เป็นวงศ์ของปลากระดูกแข็ง ในอันดับปลาจิ้มฟันจระเข้และม้าน้ำ (Syngnathiformes) ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Centriscidae
มีลักษณะทั่วไปเหมือนกับปลาวงศ์อื่นทั่วไปในอันดับนี้ คือ มีปากยาวเหมือนท่อ ไม่มีฟัน ไม่มีกราม กินอาหารจำพวก แพลงก์ตอนสัตว์ ลำตัวปกคลุมด้วยแผ่นกระดูกใส ครีบหลังมี 2 อันและอยู่ในแนวราบ ครีบหางกลมมน บางชนิดลำตัวใส บางชนิดมีแถบคาดตามยาวสีดำ
มีพฤติกรรมที่มีลักษณะพิเศษที่แตกต่างไปจาก ปลาวงศ์อื่นในอันดับเดียวกัน คือ จะตั้งตัวทรงเป็นมุมฉากกับพื้นทะเลเหนือ แม้จะว่ายน้ำก็จะว่ายไปในลักษณะเช่นนี้ จะอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง  อาศัยอยู่ร่วมกับสัตว์น้ำอย่างอื่น ได้แก่ ปะการัง, ปะการังอ่อน และเม่นทะเล บางครั้งจะเข้าไปอาศัยหลบภัยในหนามของเม่นทะเล อีกทั้งมีพฤติกรรมการขยายพันธุ์ ด้วยการปล่อยไข่ให้ล่องลอยไปในกลางทะเล โดยไม่มีพฤติกรรมการตั้งท้องเหมือนปลาจิ้มฟันจระเข้หรือม้าน้ำ ตัวอ่อนจะอาศัยอยู่กลางทะเลลึก ก่อนที่โตขึ้นและกลับมาอาศัยอยู่ในแนวปะการังและชายฝั่ง
การจำแนก

แบ่งออกได้เป็น 2 วงศ์ย่อย 15 ชนิด ใน 5 สกุล ได้แก่
วงศ์ย่อย Centriscinae
Aeoliscus
Centriscops
Centriscus
วงศ์ย่อย Macroramphosinae
Macroramphosus
Notopogon
แต่ในบางข้อมูลระบุว่ามีเพียง 4 ชนิดเท่านั้น ใน 2 สกุล
วัดพระธาตุลำปางหลวง

| วัดพระธาตุลำปางหลวง |
| --- | --- |
พระธาตุลำปางหลวง

ชื่อสามัญ: พระธาตุลำปางหลวง
ที่ตั้ง: ตำบลลำปางหลวง อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง 52130
ประเภท: วัดราษฎร์
นิกาย: เถรวาท
พระประธาน: พระเจ้าล้านทอง
พระพุทธรูปสำคัญ: พระแก้วดอนเต้า
ความพิเศษ: - ชมมหัศจรรย์เงาพระธาตุและพระวิหารในด้านมุมกลับ
เวลาทำการ: 07.30-17.00 น.
กิจกรรม: งานสรงน้ำพระธาตุลำปางหลวงและพระแก้วดอนเต้า งานนมัสการพระธาตุฯ
 สถานีย่อยพระพุทธศาสนา
วัดพระธาตุลำปางหลวง (ไทยถิ่นเหนือ: ) ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลลำปางหลวง อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง อยู่ห่างจากตัวเมืองลำปางไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 18 กิโลเมตร วัดตั้งอยู่บนเนินสูง มีการจัดวางผังและส่วนประกอบของวัดสมบูรณ์แบบที่สุด มีสิ่งก่อสร้าง และสถาปัตยกรรมต่าง ๆ บริเวณพุทธาวาสประกอบด้วย องค์พระธาตุลำปางหลวง เป็นประธาน มีบันไดนาคนำขึ้นไปสู่ซุ้มประตูโขง ถัดซุ้มประตูโขงขึ้นไปเป็น วิหารหลวง บริเวณทิศเหนือขององค์พระธาตุมีวิหารบริวารตั้งอยู่คือ วิหารน้ำแต้ม และ วิหารต้นแก้ว ด้านตะวันตกขององค์พระธาตุประกอบด้วย วิหารละโว้ และ หอพระพุทธบาท ด้านใต้มี วิหารพระพุทธ และอุโบสถ ทั้งหมดนี้จะแวดล้อมด้วยแนวกำแพงแก้วทั้งสี่ด้าน นอกกำแพงแก้วด้านใต้มีประตูที่จะนำไปสู่เขตสังฆาวาส ซึ่งประกอบด้วยอาคาร หอพระไตรปิฎก กุฏิประดิษฐาน พระแก้วดอนเต้า อาคารพิพิธภัณฑ์และกุฏิสงฆ์
ปูชนียสถาน

วัดพระธาตุลำปางหลวง เป็นโบราณสถานสำคัญ ที่ตั้งอยู่ในบริเวณซากเมืองโบราณลัมพกัปปะนคร ตามประวัติพระนางจามเทวีเคยเสด็จมานมัสการ และทำการบูรณะซ่อมแซมอยู่เสมอ นับว่าเป็นวัดสำคัญคู่บ้านคู่เมืองมาแต่โบราณกาล มีความสวยงาม และมีความยอดเยี่ยมทั้งสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และจิตรกรรม เป็นที่ประดิษฐาน พระแก้วดอนเต้า ซึ่งเป็นที่เคารพสักการะของชาวลำปาง และชาวพุทธทั่วไป
ปูชนียสถาน > ประตูโขง

ประตูโขง เป็นฝีมือช่างหลวงโบราณที่สวยงามก่ออิฐถือปูนทำเป็นซุ้มยอดแหลมเป็นชั้น ๆ มีสี่ทิศ ประดับตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้น รูปดอกไม้ และสัตว์ในหิมพานต์ ประตูโขงแห่งนี้ใช้เป็นสัญลักษณ์เมืองลำปางในตราจังหวัดลำปาง
ปูชนียสถาน > มณฑปพระเจ้าล้านทอง

วิหารหลวง เป็นวิหารประธานของวัด ตั้งอยู่บนแนวเดียวกับประตูโขง และองค์พระธาตุเจดีย์ เป็นวิหารจั่วรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ทรงวิหารโล่งตามแบบล้านนายุคแรก หลังคาจั่วซ้อนกันเป็นชั้น ๆ ภายในวิหารบรรจุมณฑปพระเจ้าล้านทอง ด้านในของแนวคอสอง มีภาพเขียนสีโบราณเรื่องชาดก
ปูชนียสถาน > เจดีย์

องค์พระธาตุเจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงล้านนา ก่ออิฐถือปูน ประกอบด้วยฐานสี่เหลี่ยมย่อมุมด้วยบัวมาลัยสามชั้น เป็นเจดีย์ขนาดใหญ่หุ้มด้วยแผ่นทองเหลือง ฉลุลายหรือที่เรียกว่าทองจังโก ตามตำนานกล่าวว่าเป็นที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ
ปูชนียสถาน > วิหารน้ำแต้ม

วิหารน้ำแต้ม เป็นวิหารบริวารตั้งอยู่ทางทิศเหนือขององค์พระธาตุเจดีย์ เป็นวิหารเครื่องไม้สี่เหลี่ยมผืนผ้า รูปร่างและสัดส่วนงดงาม ภายในคอสองมีภาพเขียนสีโบราณที่เก่าแก่ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสำริด ขนาดหน้าตักกว้าง 45 นิ้ว
ปูชนียสถาน > หอพระพุทธ

หอพระพุทธ เป็นสถาปัตยกรรมก่ออิฐทรงสี่เหลี่ยม ฐานเจดีย์สร้างครอบรอยพระพุทธบาทไว้ สร้างขึ้นสมัยเจ้าหาญแต่ท้อง เมื่อปี พ.ศ. 1992
ภายในมองเห็นแสงหักเห ปรากฏเป็นเงาพระธาตุและพระวิหารในด้านมุมกลับ แต่มีข้อห้ามไม่ให้ผู้หญิงขึ้น
ปูชนียสถาน > วิหารพระพุทธ

วิหารพระพุทธ สร้างขึ้นคู่กับวิหารน้ำแต้ม สันนิษฐานว่าเดิมคงเป็นวิหารโล่ง ได้มีการบูรณะซ่อมแซมภายหลัง ภายในวิหารประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย ขนาดหน้าตักกว้าง 40 นิ้ว เป็นพระพุทธรูปที่มีลักษณะ และส่วนสัดที่งดงามมาก
วิหารพระพุทธเป็นวิหารทิศ ตามจักรวาลคติ มีองค์พระธาตุเจดีย์เป็นศูนย์กลาง สร้างขึ้นเป็นวิหารหลังแรกของวัดในปีพ.ศ. 2019 สมัยของพระเจ้าติโลกราช เดิมเป็นวิหารโถงมีฝาย้อยคอยกันแดดและฝน โครงสร้างภายในใช้วิธีการรับน้ำหนักของเครื่องบนแบบขื่อม้าต่างไหมซึ่งเป็นแนวคิดของช่างล้านนา ไม่ปรากฏในพื้นที่อื่นและมีเสาหลวง 10 ต้นแบ่งพื้นที่ภายในเป็น 5 ห้องเมื่อมีการบูรณะในปีพ.ศ. 2345 ได้มีการก่ออิฐขึ้นมาเป็นฝาปิดทึบตามแนวเดียวกับฝาย้อยและกั้นปิดห้องแรกเพิ่มซุ้มประตูขึ้นมา พระประธานในวิหารเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปิดทอง ปางมารวิชัย ศิลปะแบบสุโขทัย ส่วนที่สวยงามที่สุดของวิหารหลังนี้น่าจะเป็นลายคำ ที่ช่างสมัยนั้นบรรจงสร้างสรรค์ตกแต่งวิหารให้สวยงาม มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่น เป็นวิหารลายคำ 1 ใน 3 หลังของวัดพระธาตุลำปางหลวง ลายคำที่เสาหลวงมีร่องรอยของการบูรณะมาแล้วซึงน่าจะทำในคราวเดียวกับการกั้นฝาวิหาร
และยังปรากฏเงาพระธาตุกลับหัวภายในวิหารอีกด้วย ซึ่งบริเวณนี้สามารถชมได้ทุกเพศทุกวัย
ปูชนียสถาน > กุฏิพระแก้ว

กุฏิพระแก้ว เป็นที่ประดิษฐานพระแก้วมรกต ไม่ปรากฏว่าใครเป็นผู้สร้างและสร้างเมื่อใด แต่ประมาณอายุไม่ต่ำกว่า 400 ปี มาแล้ว
ปูชนียสถาน > บันได

บันไดทางขึ้นด้านหน้าออกแบบเป็นรูปมกรคายพญานาคทั้งสองข้างบันได เชิงบันไดมีรูปสิงห์ปูนปั้นขนาดใหญ่สองตัว สร้างในสมัยพระเจ้าดวงทิพย์ เจ้าผู้ครองนครลำปาง เมื่อประมาณ ปี พ.ศ. 2331
มารยาทในการเยี่ยมชม

วัดพระธาตุลำปางหลวง นับเป็นโบราณสถานที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศและของจังหวัดลำปาง และยังเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ควรค่าแก่การเคารพ ในการท่องเที่ยววัดพระธาตุลำปางนั้น จึงจำเป็นที่นักท่องเที่ยวควรจะต้องแต่งการให้สุภาพ เช่นนักท่องเที่ยวหญิงไม่ควรใส่กระโปรงหรือกางเกงที่สั้นจนเกินไป พอเห็นสมควรในการใส่
คลังภาพ

มณฑปพระเจ้าล้านทอง
พระเจ้าล้านทอง
ภาพเขียนสีโบราณ
แหล่งข้อมูลอื่น

ประชุมตำนานพระธาตุ ภาคที่ 1 (พิมพ์เป็นทีระลึกในงานศพ นางแข ฟูศักดิ์ 17 สิงหาคม 2485)[ลิงก์เสีย]
18°13′2″N 99°23′20″E﻿ / ﻿18.21722°N 99.38889°E﻿ / 18.21722; 99.38889
ปิยะนาถ อังควาณิชกุล. (2563). จากวัดพระธาตุลำปางหลวงถึงวัดบ้านก่อ: มรดกภูมิปัญญาเรื่องเล่าผ่านจิตรกรรมของจังหวัดลำปาง. วารสารประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. 45. น. 19-36.
รวบรวมกิจกรรมต่างๆในวัดพระธาตลำปางหลวง by lampanglike.com เก็บถาวร 2016-03-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
บันไดทางขึ้นวัด
ภาพแสงหักเหที่ปรากฏเป็นเงาพระธาตุและพระวิหารในด้านมุมกลับภายในหอพระพุทธ
ลวดลายในธรรมชาติ

ลวดลายทางธรรมชาติเกิดขึ้นเมื่อลมพัดทรายบนเนินทรายของทะเลทรายนามิบ เนินทรายรูปพระจันทร์เสี้ยวและรอยริ้วคลื่นปรากฏบนพื้นผิวครั้งแล้วครั้งเล่าเมื่อมีสภาวะที่เหมาะสม
ลวดลายของเวลล์คามิเลียน (veiled chameleon) หรือ Chamaeleo calyptratus ซึ่งวิวัฒนาการมาเพื่ออำพราง และเพื่อบอกอารมณ์ และสถานะทางการผสมพันธุ์
ลวดลายในธรรมชาติ คือ รูปแบบที่มีความสม่ำเสมออย่างชัดเจนซึ่งพบได้ในโลกธรรมชาติ ลวดลายเหล่านี้เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ในบริบทที่ต่างกัน และบางครั้งสามารถถูกกำหนดรูปแบบโดยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ ลวดลายทางธรรมชาติ ได้แก่ ความสมมาตร ต้นไม้ เกลียว ลำน้ำโค้งตวัด คลื่น โฟม เทสเซลเลชัน รอยแตก และ รอยริ้ว นักปรัชญากรีกได้ศึกษาลวดลายเช่นเดียวกัน โดยมีเพลโต พีทาโกรัส และเอมเพโดคลีส พยายามจะอธิบายอันดับในธรรมชาติ การเข้าใจเรื่องลวดลายซึ่งมองเห็นได้นั้นได้รับการพัฒนาตามกาลเวลา
ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 นักฟิสิกส์ชาวเบลเยี่ยม โยเซป พลาโตได้ทำการทดลองกับฟิล์มฟองสบู่ทำให้เขาได้วางเกณฑ์แนวความคิดของพื้นผิวที่น้อยที่สุด นักชีววิทยาและศิลปินชาวเยอรมัน แอร์นสต์ เฮคเคล ได้วาดรูปสัตว์น้ำกว่าร้อยชนิดเพื่อให้ความสำคัญเรื่องความสมมาตร นักชีววิทยาชาวสก๊อต D'Arcy Thompson ริเริ่มการศึกษาลวดลายในทั้งในพืชและสัตว์และแสดงให้เห็นว่าสามารถใช้สมการง่าย ๆ เพื่ออธิบายการโตแบบวงก้นหอยได้ ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 นักคณิตศาสตร์ชาวอังกฤษ แอลัน ทัวริง ทำนายกลไกของการเกิดสัณฐานซึ่งทำให้เกิดลายจุดและรอยริ้ว นักชีววิทยาชาวฮังการี Aristid Lindenmayer และนักคณิตศาสตร์ชาวฝรั่งเศสอเมริกัน เบอนัว มานดัลบรอ แสดงว่าคณิตศาสตร์ของแฟร็กทัลสามารถสร้างลวดลายในการเจริญเติบโตของพืช
คณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ และ เคมี สามารถอธิบายลวดลายในธรรมชาติในระดับที่ต่างกัน ลวดลายในสิ่งมีชีวิตอธิบายได้โดยวิธีทางชีววิทยาด้านการคัดเลือกโดยธรรมชาติ และ การคัดเลือกทางเพศ การศึกษาของการเกิดลวดลายแบบจำลองทางคอมพิวเตอร์เพื่อจำลองลวดลายในแบบต่าง ๆ
ประวัติ

นักปรัชญากรีกในยุคแรกได้พยายามอธิบายอันดับในธรรมชาติ และคาดการแนวคิดสมัยใหม่ เพลโต (ประมาณ 427 – 347 ปีก่อนคริสต์ศักราช) โดยดูจากผลงานเกี่ยวกับลวดลายทางธรรมชาติของเขา เขาได้สนับสนุนการมีอยู่ของสิ่งสากล เขาเชื่อในการมีอยู่ของรูปแบบในอุดมคติ (εἶδος eidos: "form") ซึ่งกล่าวว่าวัตถุที่จับต้องได้ทุกอย่างนั้นไม่มีทางเป็นอะไรได้มากกว่าสำเนาที่บกพร่อง ดังนั้น ดอกไม้อาจมีรูปทรงกลม ทว่าไม่อาจเป็นวงกลมที่สมบูรณ์แบบทางคณิตศาสตร์ได้ พีทาโกรัส อธิบายลวดลายในธรรมชาติเสมือนการประสานเสียงในเสียงดนตรีซึ่งมาจากตัวเลขที่เขาเชื่อว่าเป็นองค์ประกอบพื้นฐานของการมีอยู่ เอมเพโดคลีสได้คาดการคำอธิบายทางวิวัฒนาการของสำหรับโครงสร้างสิ่งมีชีวิตของดาร์วินไว้ระดับหนึ่ง
ในปีค.ศ. 1202 เลโอนาร์โด ฟีโบนัชชี (ประมาณปี ค.ศ. 1170–1250) ได้แนะนำลำดับจำนวนฟีโบนัชชีสู่โลกตะวันตกด้วยหนังสือของเขา Liber Abaci ฟีโบนัชชีได้ให้ตัวอย่าง (ซึ่งเกินจริง) ทางชีววิทยาเกี่ยวกับการเติบโตของจำนวนประชากรกระต่ายในเชิงทฤษฎี ในปีค.ศ. 1917 D'Arcy Wentworth Thompson (ปีค.ศ. 1860–1948) ตีพิมพ์หนังสือ On Growth and Form คำบรรยายเกี่ยวกับการจัดเรียงของใบไม้และลำดับฟีโบนัชชีของเขา หรือ ความสัมพันธ์เชิงคณิตศาสตร์ในการเติบโตแบบวงก้นหอยในพืช ได้รับการยกย้องว่ามีคุณภาพสูง เขาทำให้เห็นว่าสมการง่าย ๆ สามารถอธิบายการเติบโตแบบวงก้นหอยที่ซับซ้อนของเขาสัตว์และเปลือกของสัตว์ในไฟลัมมอลลัสกาได้
นักฟิสิกส์ชาวเบลเยียม โยเซป พลาโต (ปี ค.ศ. 1801–1883) ได้สร้างปัญหาทางคณิตศาสตร์เรื่องการมีอยู่ของพื้นผิวที่น้อยที่สุดในพื้นที่ เขาศึกษาฟิล์มฟองสบู่และคิดค้นกฎของพลาโตซึ่งอธิบายเกี่ยวกับโครงสร้างของฟิล์มในฟองสบู่
นักจิตวิทยาชาวเยอรมัน อดอล์ฟ ไซซิง (ปี ค.ศ. 1810–1876) อ้างว่าอัตราส่วนทองถูกแสดงในการเรียงตัวของส่วนของพืช ในโครงกระดูกของสัตว์และรูปแบบในการแตกออกของเส้นเลือดดำและเส้นประสาท รวมไปถึงในเรขาคณิตของผลึก
แอร์นสต์ เฮคเคล (ปีค.ศ. 1834–1919) ได้วาดรูปอันสวยงามของสิ่งมีชีวิตทางทะเลที่มีชื่อว่าแรดิโอลาเรียนโดยมุ่งเน้นไปที่ความสมมาตรเพื่อสนับสนุนทฤษฎีวิวัฒนาการดาร์วินอันผิดพลาดของเขา
ช่างภาพชาวอเมริกัน วิลสัน เบนท์ลีย์ (ปี ค.ศ. 1865–1931) ถ่ายรูปภาพระดับจุลภาคของเกล็ดหิมะในปึค.ศ.1885
ในปีค.ศ.1952 แอลัน ทัวริง (ปีค.ศ. 1912–1954) เป็นที่รู้จักจากงานเกี่ยวกับการคำนวณและการถอดรหัสหรือแปลข้อเขียนลับ ได้เขียนพื้นฐานเคมีของการเกิดสัณฐาน ซีงเป็นบทวิเคราะห์ของกลไกที่อาจจำเป็นในการสร้างลวดลายในสิ่งมีชีวิตในกระบวนการที่เรียกว่าการเกิดสัณฐาน เขาได้ทำนายปฏิกิริยาแกว่งทางเคมีที่เรียกว่าปฏิกิริยาเบลูซอฟ–จาโบทินสกี ทัวริงเสนอว่า กลไกตัวเร่ง-ตัวยับยั้งเหล่านี้ สร้างลวดลายทางและลายจุดในสัตว์ และมีส่วนช่วยให้เกิดรูปแบบในการเรียงใบของพืช
การเกิด

สิ่งมีชีวิตเช่นกล้วยไม้ นกฮัมมิ่งเบิร์ด และหางของนกยูงมีการออกแบบที่เป็นนามธรรม โดยมีความงดงามของรูปแบบ ลวดลาย และสีซึ่งทำให้ศิลปินนั้นยากที่จะลอกเลียน ความงดงามซึ่งผู้คนเห็นในธรรมชาติเกิดได้จากหลายอย่างด้วยกัน ทฤษฎีที่โดดเด่นได้แก่ คณิตศาสตร์ซึ่งควบคุมการเกิดของลวดลาย และในหมู่สิ่งมีชีวิตในผลของการคัดเลือกตามธรรมชาติซึ่งควบคุมวิธีซึ่งรูปแบบค่อยๆ พัฒนา
รูปแบบของลวดลาย > สมมาตร

สัตว์มักแสดงการสมมาตรสองด้าน เช่นในเสือตัวนี้
สัตว์ในไฟลัมเอไคโนเตอร์มาตา เช่นปลาดาวตัวนี้มีความสมมาตรห้าพับ (fivefold symmetry)
ความสมมาตรห้าพับพบได้ในดอกไม้และผลไม้ เช่นผลพิกุลนี้
ผลึกหิมะมีความสมมาตรหกพับ
ผลึกหิมะแต่ละอันนั้นมีลักษณะเฉพาะแต่สมมาตร
ฟลูออไรต์ซึงมีรูปแบบของผลึกสี่เหลี่ยม
น้ำกระจายซึ่งมีรูปแบบสมมาตรรัศมี
การ์เนตซึ่งเป็นผลึกสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดสิบสองหน้า
วอลวอกซ์มีรูปแบบสมมาตรรัศมี
ดอกไม้ทะเลรูปแบบสมมาตรการหมุน
รูปแบบของลวดลาย > ต้นไม้ แฟร็กทัล

ใบของพลาสลี่ (Anthriscus sylvestris) เรียงแบบขนนก 2 ถึง 3 ชั้น
แฟร็กทัลวงก้นหอย โรมาเนสโก้บรอกโคลีมีรูปแบบคล้ายตัวเอง
Angelica flowerhead ทรงกล้มสร้างจากทรงกลม (คล้ายตัวเอง)
ต้นไม้ รูปลิคเต็นเบิร์ก ไดอิเล็กทริกความแรงสูงทำลายบล็ออะคริลิค โพลิเมอร์ค
ต้นไม้ ผลึกทองแดงที่แตกแขนง (ใต้กล้องจุลทรรศน์)
รูปแบบการละลายน้ำแข็งแบบแฟร็กทัลบนดาวอังคาร
รูปแบบของลวดลาย > วงก้นหอย

วงก้นหอยฟีโบนัชชี
แกะเขาใหญ่ (Ovis canadensis)
วงก้นหอย การจัดเรียงใบของ Aloe polyphylla
การเติบโตแบบลอการิทึมของเปลือกหอยนอติลุสเป็นวงก้นหอย
วงก้นหอยเฟอร์แม็ท หัวเมล็ดทานตะวัน (Helianthus annuus)
วงก้นหอยฟีโบนัชชีซ้อนกัน กะหล่ำแดงผ่ากลาง
เปลือกหอยทาก (Trochoidea liebetruti) แสดงให้เห็นถึงรูเปิดซึ่งขยับวนไปมา ไปข้างนอก และด้านล่าง เมื่อโตขึ้น
เปลือกหอยทากคล้ายกฎข้อที่ 30 ของ cellular automaton
Chaos: คลื่นวนของก้อนเมฆ
ทางน้ำโค้งตวัด และ ทะเลสาบรูปแอก (Oxbow lake) ใน Rio Negro เห็นได้จากอวกาศ
ทางน้ำโค้งตวัดที่ Rio Cauto ประเทศคิวบา
งูเลื้อยตวัด
ปะการังสมอง (Diploria strigosa)
รูปแบบของลวดลาย > คลื่น เนิน

คลื่นในน้ำจากเรือ
เนินทรายในทะเลทรายทากลามากันจากอวกาศ
เนินทรายทรงจันทร์เสี้ยว
รอยคลื่นลมใน Sistan ประเทศอัฟกานิสถาน
รูปแบบของลวดลาย > ฟอง โฟม

โฟมของฟองสบู่ ขอบทั้งสี่ด้านพบกันที่จุดเดียว ทำมุมใกล้เคียงกับ 109.5° เช่นเดียวกับพันธะ C-H ของ มีเทน
แรดิโอลาเรียนวาดโดยเฮคเคลใน Kunstformen der Natur (ปีค.ศ. 1904)
Haeckel's Spumellaria ของเฮคเคล โดยกระดูกของแรดิโอลาเรียนเหล่านี้มีรูปแบบคล้ายโฟม
Buckminsterfullerene C60: Richard Smalley  และคณะได้สังเคราะห์ฟูลเลอรีนในปีค.ศ.1985
Brochosomes (ไมโครพาติเคิลซึ่งผลิตโดยเพลี้ยจักจั่น) มักเรียนแบบรูปทรงทางเลขขาคณิตของฟูลเลอรีน
เต้นท์ละครสัตว์ใกล้เคียงกับพื้นผิวที่น้อยที่สุด
สระว่ายน้ำฟองน้ำสำหรับโอลิมปิกฤดูร้อน 2008
ทรงกลมขนาดเท่ากัน (ฟองแก๊ส) ในพื้นผิวของโฟม
รูปแบบของลวดลาย > เทสเซลเลชัน

ผลึกทรงเหลี่ยมของแร่เฮไลท์
รังผึ้งในเทสเซลเลชัธรรมชาติ
ผลึก Bismuth hopper แสดงถึงรูปแบบผลึกแบบขั้นบันได
ดอกของ Fritillaria meleagris ซึ่งถูกเทสเซลเลชัน
เกล็ดที่ซ้อนกันของ Rutilus rutilus
เกล็ดซ้อนกันของสละ (Salacca zalacca)
ทางลาดยางเทสเซลเลชัน การจัดเรียงของหินที่หายากบนคาบสมุทรทัสมัน
รูปแบบของลวดลาย > รอยแตก

พื้นผิวของเครื่องปั่นดินเผาโบราณซึ่งมีรอยแตก 90° องศา
โคลนแห้งซึ่งมีรอยแตก 90° เป็นส่วนใหญ่
หินแกบโบร ซึ่งมีรอยแตก 90°
โคลนแห้งซึ้งมีรอยแตก 120° เป็นส่วนใหญ่
หินบะซอลต์เย็น ซึ่งมีรอยแตก 120° เป็นส่วนใหญ่
ต้นปาล์มซึ่งมีรอยแตกแขนงแนวตั้ง (รอยแผลเป็นใบไม้แนวนอน)
รูปแบบของลวดลาย > ลายจุด ลายทาง

ผีเสื้อ (Colobura dirce)
ม้าลาย (Equus grevyi)
ปลาสินสมุทรบั้งเหลือง (Pygoplites diacanthus)
เสือดาว (Panthera pardus pardus)
แมลงเต่าทอง โดย G.G. Jacobson
รูปแบบในการผสมพันธุ์ของหมึกกระดอง (Sepia officinalis)
รูปแบบของลวดลาย > การเกิดลวดลาย

แอลัน ทัวริง และนักชีวคณิตศาสตร์ เจมส์ เมอร์รี ได้อธิบายกลไกซึ่งสร้างลายจุดหรือรอยริ้วได้โดยธรรมชาติ ที่เรียกว่าระบบปฏิกิริยา การแพร่ (reaction-diffusion system) เซลล์ของสิ่งมีชีวิตระยะแรกเริ่มมียีนซึ่งสามารถสลับเปลี่ยนได้ด้วยสัญญาณทางเคมี หรือ  มอร์โฟเจน (morphogen) ทำให้เกิดการเติบโตของรูปแบบเฉพาะ เช่นรอยสารสีเข้มบนผิวหนัง หากมอร์โฟเจนมีอยู่ทุกที่ ผลที่ได้คือการเกิดสีที่เสมอกัน เช่นในเสือดาวสีดำ ทว่าการกระจายไม่เสมอกันอาจทำให้เกิดจุดและลายทางได้ ทัวริงเสนอว่าอาจมีการควบคุมสัญญาณป้อนกลับ (feedback control) สำหรับการผลิตของตัวมอร์โฟเจนเอง สิ่งนี้อาจก่อให้เกิดความผันผวนอย่างต่อเนื่องในปริมาณมอร์โฟเจนขณะที่กำลังแพร่ทั่วร่างกาย กลไกที่สองเป็นที่ต้องการเพื่อสร้างลวดลายคลื่นนิ่ง (เพื่อให้เกิดลายจุดหรือลายทาง) 	ตัวยับยั้งทางเคมีซึ่งหยุดการทำงานของมอร์โฟเจน และซึ่งแพร่ผ่านร่างกายเร็วกว่ามอร์โฟเจน ทำให้เกิดแผนที่ประกอบด้วยตัวกระตุ้นและตัวยับยั้งและ ปฏิกิริยาเบลูซอฟ–จาโบทินสกีเป็นตัวอย่างที่ไม่เกี่ยวข้องทางชีววิทยาของแผนแบบนี้ หรือเรียกได้ว่าเป็น ตัวแกว่งทางเคมี (chemical oscillator)
ต่อมา งานวิจัยได้สามารถสร้างแบบจำลองที่น่าเชื่อถือของลวดลายซึ่งครอบคลุมหลายอย่างเช่น ลายเส้นของม้าลาย แต้มบนยีราฟ จุดบนเสือจากัวร์ (แต้มสีเข้มปานกลางซึ่งล้อมรอบด้วยวงแหวนสีเข้มแตก ๆ)  และลวดลายบนกระดองของแมลงเต่าทอง (รูปแบบทางเรขาคณิตต่าง ๆ ของลายจุดและลายทาง) แบบจำลองการกระตุ้น-การยับยั้งของริชาร์ด พรัม ซึ่งพัฒนามาจากผลงานของทัวริง ใช้ตัวแปรหกตัวเพื่ออธิบายลวดลายพื้นฐานทั้งเก้า
รูปแบบสามารถเกิดได้จากเหตุผลอื่นในภูมิภาพของพุ่มเสือ andคลื่นต้นเฟอร์ ลายเส้นพุ่มเสือเกิดขึ้นบนที่ลาดเอียงที่มีความเอียงซึ่งการโตของพืชนั้นถูกจำกัดด้วยปริมาณฝน เส้นลายแนวนอนแต่ละเส้นที่พืชโตรวบรวมน้ำฝนจากพื้นที่ว่างข้างบนที่ติดกัน คลื่นต้นเฟอร์เกิดขึ้นในป่าบนที่ลาดเอียงของภูเขาหลังการรบกวนของลมขณะกำลังเจริญทดแทน เมื่อต้นไม้ล้ม ต้นไม้ซึ่งต้นไม้ซึ่งเคยถูกปกป้องมีโอกาศที่จะถูกทำลายมากขึ้น ดังนั้นช่องว่างมีแน้วโน้มจะขยายตามทางลม ในขณะเดียวกัน บนด้านต้านลม ต้นกล้าโตและได้รับการปกป้องจากลมโดยต้นไม้ใหญ่ บางครั้ง ลวดลายทางธรรมชาติอาจเกิดจากสัตว์ เช่นในเนินมิมาในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของสหรัฐอเมริกา และพื้นที่อื่น ซึ่งซึ่งสร้างโดย ตัวตุ่นดำดิน (gophers) โดยใช้เวลาหลายปี
ในชั้นดินเยือกแข็งคงตัวซึ่งชั้นบนนั้นเกิดการแข็งตัวและละลายในทุกๆ ปี พื้นดินซึ่งมีลวดลายอาจเกิดขึ้น เป็นรูปทรงกลม ตาข่าย  รูปหลายเหลี่ยมจากลิ่มน้ำแข็ง ขั้นบันได และลายทาง การหดตัวโดยความร้อนทำให้เกิดรอยแตก น้ำเติมเต็มรอยแตกเหล่านั้นขณะละลายและขยายตัวเมื่อแข็งเป็นลิ่ม รอยแตกเหล่านี้อาจเชื่อมกันเป็นรุปทรงหลายเหลี่ยหรือรูปทรงอื่น ๆ
ปลาปักเป้ายักษ์ (Tetraodon mbu)
รายละเอียดบนผิวหนังปลาปักเป้ายักษ์
รูปถ่ายของการจำลองปฏิกิริยาเบลูซอฟ–จาโบทินสกี
ไก่ต๊อก (Numida meleagris) ซึ่งขนมีการเปลี่ยนรูปแบบจากแถบสีเป็นจุดทั้งบนเส้นขนและทั่วตัว
มุมบนของพุ่มเสือในประเทศไนเจอร์
คลื่นต้นเฟอร์ในภูเขาขาวรัฐนิวแฮมป์เชียร์
ดินบนน้ำแข็งที่กำลังละลายรายล้อมไปด้วยลิ่มน้ำแข็งใกล้รัฐ Tuktoyaktuk ประเทศแคนนาดา
ดูเพิ่ม

Emergence
Evolutionary history of plants
Mathematics and art