สามก๊ก
ลำดับเหตุการณ์สำคัญ

บทความหลัก: ลำดับเหตุการณ์สำคัญในสามก๊ก
| --- | --- |
พ.ศ. 727:  เตียวก๊กตั้งกองกำลังโจรโพกผ้าเหลือง  พระเจ้าเลนเต้แต่งตั้งโฮจิ๋น โลติด ฮองฮูสง จูฮี ให้เป็นแม่ทัพปราบโจรโพกผ้าเหลือง  เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย สาบานเป็นพี่น้องร่วมสาบาน  เล่าปี่ โจโฉ และซุนเกี๋ยนร่วมศึกปราบโจรโพกผ้าเหลือง  เตียวก๊ก เตียวโป้ และเตียวเหลียงเสียชีวิต โจรโพกผ้าเหลืองถูกปราบราบคาบ  เล่าปี่ได้รับตำแหน่งนายอำเภออันห้อกวนหลังเสร็จศึกปราบโจรโพกผ้าเหลือง  เตียวหุยทำร้ายผู้ตรวจการ (ต๊กอิ้ว) เล่าปี่ลาออกจากตำแหน่งนายอำเภอ เดินทางไปอยู่กับกองซุนจ้าน
พ.ศ. 730:  ซุนเกี๋ยนปราบโจรคูเสง และได้รับตำแหน่งเจ้าเมืองเตียงสา
พ.ศ. 732:  เล่าปี่ช่วยเล่าหงีปราบโจรเตียวกี เตียวซุ่น  เล่าปี่ได้รับตำแหน่งเจ้าเมืองเพงงวนก๋วน  พระเจ้าเลนเต้สวรรคต หองจูเปียน พระราชบุตรองค์โต ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าเซ่าตี้ โดยมีโฮจิ๋นเป็นผู้หนุนหลัง  สิบขันทีลวงโฮจิ๋นมาฆ่า  โจโฉและอ้วนเสี้ยวนำทหารกำจัดสิบขันที  ตั๋งโต๊ะยกทัพเข้ายึดเมืองหลวงลกเอี๋ยง  ลิโป้สังหารเต๊งหงวนพ่อบุญธรรมและฝากตัวเป็นบุตรบุญธรรมของตั๋งโต๊ะ  ตั๋งโต๊ะปลดพระเจ้าเซ่าตี้และตั้งหองจูเหียบขึ้นเป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้
พ.ศ. 733:  ตั๋งโต๊ะส่งคนมาปลงพระชนม์อดีตฮ่องเต้หองจูเปียนและพระนางโฮเฮาผู้เป็นพระมารดา  โจโฉวางแผนกำจัดตั๋งโต๊ะ แต่ไม่สำเร็จ จึงหลบหนีออกจากเมืองลกเอี๋ยง  โจโฉแอบอ้างราชโองการฮ่องเต้ ก่อตั้งกองกำลังจาก 18 หัวเมือง เพื่อล้มล้างตั๋งโต๊ะ  อ้วนเสี้ยวได้รับเลือกให้เป็นผู้นำกองกำลังพันธมิตร โจโฉเป็นเลขาธิการกองทัพ  ฮัวหยง ทหารเอกของตั๋งโต๊ะอาสาปราบกองทัพ 18 หัวเมือง สามารถสังหารขุนศึกได้หลายนาย แต่ก็พลาดท่าถูกกวนอูสังหาร  เล่าปี่ กวนอู เตียวหุย ร่วมกันรบกับลิโป้ สร้างชื่อเสียงโด่งดัง  ตั๋งโต๊ะเผาเมืองลกเอี๋ยง ย้ายเมืองหลวงไปเตียงฮัน
พ.ศ. 734:  ซุนเกี๋ยนพบตราหยกแผ่นดินในซากเมืองลกเอี๋ยง  กองกำลัง 18 หัวเมืองแตกสามัคคี แยกย้ายกันกลับเมืองของตน และบางส่วนวางแผนชิงเมืองของคนอื่นด้วย
พ.ศ. 735:  อ้วนเสี้ยวเข้ายึดแคว้นกิจิ๋ว  อ้วนเสี้ยวและกองซุนจ้านแตกหักกัน กรณีผลประโยชน์เมืองกิจิ๋ว กองซุนจ้านเปิดศึกกับอ้วนเสี้ยวที่แม่น้ำพวนโห้  จูล่งช่วยชีวิตกองซุนจ้าน เล่าปี่เข้าร่วมกับกองซุนจ้าน  ตั๋งโต๊ะอ้างราชโองการเพื่อให้อ้วนเสี้ยวและกองซุนจ้านสงบศึก  ซุนเกี๋ยนถูกทหารของเล่าเปียวสังหารที่ซอกเขาฮีสัน ซุนเซ็กบุตรชายคนโตรับตำแหน่งแทนซุนเกี๋ยน  อ้องอุ้นวางแผนใช้นางเตียวเสียนในการยุยงให้ลิโป้แตกคอกับตั๋งโต๊ะ  ลิโป้สังหารตั๋งโต๊ะ  ลิฉุย กุยกี ยึดเมืองเตียงฮัน ประหารอ้องอุ้น  ลิโป้หนีออกจากเมืองเตียงฮัน  โจรโพกผ้าเหลืองก่อการกำเริบขึ้นใหม่  โจโฉออกปราบโจรโพกผ้าเหลืองในภาคตะวันออก และได้เป็นเจ้าแคว้นกุนจิ๋ว
พ.ศ. 736:  เตียวคี ทหารโตเกี๋ยมเจ้าเมืองชีจิ๋ว สังหารโจโก๋บิดาของโจโฉและครอบครัว  โจโฉยกทัพบุกชีจิ๋วเพื่อล้างแค้นให้บิดา  เล่าปี่และขงหยงยกทัพไปช่วยโตเกี๋ยมที่ชีจิ๋ว
พ.ศ. 737:  ลิโป้ร่วมมือกับเตียวเมา ตลบหลังโจโฉ ยึดแคว้นกุนจิ๋ว  โจโฉยกทัพกลับเพื่อไปตีเอากุนจิ๋วคืนจากลิโป้ได้  โตเกี๋ยมเสียชีวิต เล่าปี่ได้เป็นเจ้าเมืองชีจิ๋วแทน จากคำร้องขอของโตเกี๋ยมก่อนตาย
พ.ศ. 738:  ลิโป้รบแพ้โจโฉ เสียเมืองกุนจิ๋ว หนีไปพึ่งเล่าปี่ที่เมืองชีจิ๋ว
พ.ศ. 739:  เอียวปิววางแผนหวังให้ลิฉุยและกุยกีแตกคอกันเอง  พระเจ้าเหี้ยนเต้เสด็จหนีภัยไปเมืองลกเอี๋ยง  โจโฉนำทัพปราบลิฉุยและกุยกี ลิฉุยและกุยกีพ่ายแพ้หลบหนี  โจโฉทูลเชิญพระเจ้าเหี้ยนเต้ให้ย้ายเมืองหลวงไปที่ฮูโต๋  โจโฉได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพระยามหาอุปราช  ลิโป้ยึดเมืองชีจิ๋ว แต่ก็ให้เล่าปี่พำนักที่เมืองเสียวพ่าย  ซุนเซ็กใช้ตราหยกแผ่นดินแลกทหารกับอ้วนสุด แล้วนำทัพไปรวบรวมแคว้นกังตั๋งให้เป็นปึกแผ่น  ลิโป้ตีเมืองเสียวพ่าย เล่าปี่หนีไปพึ่งโจโฉ  โจโฉตีเมืองอ้วนเซีย เตียวสิ้วเจ้าเมืองยอมสวามิภักดิ์  เตียวสิ้วก่อกบฏโจมตีโจโฉขณะที่ยังอยู่ในเมืองอ้วนเซีย โจงั่ง โจอั๋นบิ๋น และเตียนอุย เสียชีวิตในที่รบ ส่วนโจโฉนำทัพหนีกลับฮูโต๋  เตียวสิ้วแต่งเตียวต๊กเป็นผู้คุมเมืองเตงเชีย
พ.ศ. 740:  อ้วนสุดตั้งตนป็นฮ่องเต้  ซุนเซ็กประกาศตัดขาดจากอ้วนสุด
พ.ศ. 742:  ลิฉุย กุยกีถูกตวนอุย งอสิบสังหาร  โจโฉ เล่าปี่ ลิโป้ ซุนเซ็กร่วมกันโจมตีอ้วนสุด อ้วนสุดพ่ายแพ้หลบหนี  โจโฉยกทัพตีเตียวสิ้ว แต่ได้ข่าวว่าอ้วนเสี้ยวบุกฮูโต๋ จึงยกทัพกลับมารักษาฮูโต๋  โจโฉยึดชีจิ๋ว ประหารลิโป้ แล้วได้เตียวเลี้ยวเป็นทหารเอก  ตังสินรวบรวมกำลังคนคิดกำจัดโจโฉ  อ้วนเสี้ยวมีชัยเหนือกองซุนจ้าน ยึดเมืองปักเป๋ง กองซุนจ้านฆ่าตัวตาย  เล่าปี่ไปตั้งทัพอยู่ที่เมืองชีจิ๋ว  เล่าปี่ยกทัพพิชิตอ้วนสุด  อ้วนสุดเสียชีวิต
พ.ศ. 743:  แผนลอบสังหารของตังสินถูกเปิดโปง ตังสินและพรรคพวกถูกประหาร  โจโฉยึดเมืองชีจิ๋ว เล่าปี่หนีไปพึ่งอ้วนเสี้ยว เตียวหุยหนีไปเมืองเก๋าเซีย  โจโฉจับตัวกวนอูได้ กวนอูไปอาศัยกับโจโฉ  กวนอูสังหารงันเหลีบง บุนทิว แม่ทัพของอ้วนเสี้ยวที่แป๊ะแบ๊  กวนอูได้ข่าวเล่าปี่จึงลาโจโฉจากไป  กวนอูฝ่า 5 ด่าน สังหาร 6 ขุนพล  เล่าปี่ กวนอู เตียวหุยได้พบกันอีกครั้ง  เล่าปี่ได้จูล่ง กวนเป๋ง จิวฉองมาร่วมกองทัพ  ซุนเซ็กเสียชีวิต ซุนกวนน้องชายขึ้นครองตำแหน่ง  โจโฉมีชัยต่ออ้วนเสี้ยวในศึกกัวต๋อ
พ.ศ. 744:  เล่าปี่วางแผนลอบโจมตีเมืองฮูโต๋ร่วมกับเล่าเพ๊ก แต่พ่ายแพ้  เล่าปี่หนีไปพึ่งเล่าเปียวเจ้าเมืองเกงจิ๋ว  เล่าปี่เสนอให้เล่าเปียวลอบโจมตีโจโฉ แต่ถูกปฏิเสธ
พ.ศ. 745:  อ้วนเสี้ยวเสียชีวิต อ้วนซงบุตรชายคนเล็กได้รับมอบอำนาจ
พ.ศ. 747:  โจโฉยึดได้แคว้นกิจิ๋ว
พ.ศ. 750:  อ้วนซงถูกสังหาร  โจโฉได้ครอบครองภาคเหนือทั้งหมด  เล่าปี่ช่วยเล่าเปียวปราบเตียวบู ตันสูน ได้ม้าเต๊กเลาไว้ในครอบครอง  เล่าปี่ไปตั้งทัพอยู่ที่เมืองซินเอี๋ย
พ.ศ. 751:  เล่าปี่ได้ขงเบ้งเป็นที่ปรึกษา  ซุนกวนโจมตีกังแฮ สังหารหองจอ เจ้าเมืองกังแฮ  ขงเบ้งวางอุบายเผาทัพโจโฉที่นำโดยแฮหัวตุ้นที่ทุ่งพกบ๋อง  เล่าเปียวเสียชีวิต เล่าจ๋องบุตรชายคนเล็ก ขึ้นเป็นเจ้าแคว้นเกงจิ๋ว  เล่าจ๋องยกแคว้นเกงจิ๋วให้โจโฉ  เล่าปี่ถูกโจโฉตีแตกที่ทุ่งเตียงปัน  จูล่งฝ่าทัพโจโฉช่วยชีวิตอาเต๊า (เล่าเสี้ยน) บุตรชายของเล่าปี่  เตียวหุยขับไล่ทหารโจโฉที่สะพานเตียงปันเกี้ยว  เล่าปี่หนีเข้าเมืองกังแฮ  เล่าปี่และซุนกวนร่วมเป็นพันธมิตรต้านโจโฉ  จิวยี่และขงเบ้งวางอุบายเผาทัพเรือโจโฉ  จิวยี่เผาทัพเรือของโจโฉที่ตำบลเซ็กเพ็ก โจโฉหนีกลับฮูโต๋
พ.ศ. 752:  เล่าปี่ยึดแค้วนเกงจิ๋ว ได้ฮองตงและอุยเอี๋ยนร่วมกองทัพ  ซุนกวนรบโจโฉที่เมืองหับป๋า ไทสูจู้เสียชีวิตในการรบ  เล่าปี่แต่งงานกับซุนฮูหยินน้องสาวซุนกวน
พ.ศ. 753:  จิวยี่กระอักเลือดเสียชีวิต โลซกรับตำแหน่งแม่ทัพแทน  เล่าปี่ได้บังทองเป็นที่ปรึกษา
พ.ศ. 754:  โจโฉประหารม้าเท้งเจ้าเมืองเสเหลียง  ม้าเฉียว บุตรชายม้าเท้ง ยกทัพโจมตีโจโฉแก้แค้นให้บิดา  โจโฉตัดหนวดหนีตายจากม้าเฉียว  โจโฉพิชิตกองทัพม้าเฉียว ยึดได้เมืองเสเหลียง ม้าเฉียวแตกทัพหลบหนี
พ.ศ. 755:  โจโฉได้ขึ้นเป็นวุยก๋ง  โจโฉปะทะซุนกวนที่ปากน้ำญี่สู  เล่าปี่เปิดศึกชิงแคว้นเสฉวนกับเล่าเจี้ยง
พ.ศ. 756:  บังทองเสียชีวิตที่เนินหงส์ร่วง  เตียวหุยรบชนะเงียมหงัน เจ้าเมืองปากุ๋น แล้วได้เงียมหงันมาร่วมกองทัพ  ม้าเฉียวเข้าด้วยกับเล่าปี่  เล่าเจี้ยงยอมจำนนต่อเล่าปี่ เล่าปี่ได้ครองแคว้นเสฉวน ขึ้นเป็นเจ้าเมืองเอ๊กจิ๋ว
พ.ศ. 757:  โจโฉประหารมเหสีฮกเฮาและพระญาติ
พ.ศ. 758:  โจโฉยึดได้เมืองฮันต๋ง  ซุนกวนรบกับเตียวเลี้ยว แม่ทัพใหญ่ของโจโฉที่หับป๋า
พ.ศ. 759:  โจโฉขึ้นเป็นวุยอ๋อง
พ.ศ. 760:  โลซกเสียชีวิต ลิบองรับตำแหน่งแม่ทัพแห่งกังตั๋งแทน  โจโฉแต่งตั้งโจผีเป็นรัชทายาท
พ.ศ. 762:  เล่าปี่เปิดศึกชิงเมืองฮันต๋ง  ฮองตงสังหารแฮหัวเอี๋ยน แม่ทัพของโจโฉ  เล่าปี่ยึดได้ฮันต๋งและตั้งตนเป็นฮันต๋งอ๋อง  เล่าปี่ตั้งกวนอู เตียวหุย จูล่ง ฮองตง และม้าเฉียวเป็นขุนพลห้าทหารเสือ  กวนอูตีเมืองอ้วนเซีย  ลิบองยึดเมืองเกงจิ๋วของกวนอู  กวนอูและกวนเป๋ง ถูกซุนกวนจับได้ และถูกประหาร
พ.ศ. 763:  ลิบองเสียชีวิต  โจโฉถึงแก่อนิจกรรมที่เมืองลกเอี๋ยง โจผีขึ้นเป็นวุยอ๋อง  โจผีปลดพระเจ้าเหี้ยนเต้และสถาปนาตนขึ้นเป็นฮ่องเต้ ก่อตั้งราชวงศ์วุย
พ.ศ. 764:  เล่าปี่สถาปนาตนเป็นฮ่องเต้แห่งจ๊กก๊ก  พระเจ้าเล่าปี่จัดทัพเตรียมโจมตีซุนกวน แก้แค้นให้กวนอู  เตียวหุยถูกฮอมเกียงและเตียวตัดผู้เป็นลูกน้องลอบสังหาร  ซุนกวนขึ้นเป็นง่ออ๋อง
พ.ศ. 765:  พระเจ้าเล่าปี่โจมตีง่อก๊กของซุนกวน แต่พ่ายแพ้ต่อกลอุบายของลกซุน ถูกเผาทัพที่อิเหลง  พระเจ้าเล่าปี่เสด็จหนีไปเมืองเป๊กเต้
พ.ศ. 766:  พระเจ้าเล่าปี่สวรรคตที่เมืองเป๊กเต้ เล่าเสี้ยนได้ขึ้นเสวยราชย์  จ๊กก๊กและง่อก๊กกลับมาทำสัญญา คืนความเป็นพันธมิตรต่อกัน
พ.ศ. 767:  พระเจ้าโจผีโจมตีง่อก๊กแต่ไม่สำเร็จ
พ.ศ. 768:  ขงเบ้งยกทัพปราบชนเผ่าม่าน จับเบ้งเฮ็กหัวหน้าชาวม่านได้ 7 ครั้ง และปล่อยทั้ง 7 ครั้ง  เบ้งเฮ็กสวามิภักดิ์ต่อขงเบ้ง
พ.ศ. 769:  พระเจ้าโจผีสวรรคต โจยอยขึ้นครองราชย์
พ.ศ. 770:  ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งแรก  สุมาอี้ เสนาธิการวุยก๊ก ถูกปลดจากตำแหน่งด้วยอุบายของขงเบ้งและม้าเจ๊ก  เกียงอุยแห่งวุยก๊กสวามิภักดิ์ต่อขงเบ้ง
พ.ศ. 771:  สุมาอี้กลับเข้ารับราชการ  ม้าเจ๊กถูกสุมาอี้เสียค่ายที่ตำบลเกเต๋ง ถูกสุมาอี้ตีแตกพ่าย  ขงเบ้งประหารม้าเจ๊ก  ลกซุนเอาชนะโจฮิวที่ตำบลเซ็กเต๋ง  จูล่งเสียชีวิตด้วยโรคชรา  ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 2 แต่พ่ายแพ้ ต้องถอยกลับจ๊กก๊ก
พ.ศ. 772:  ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 3 ยึดได้เมืองปูเต๋าและอิมเป๋ง แต่เสบียงหมด ต้องถอยทัพกลับ  ซุนกวนสถาปนาตนเป็นฮ่องเต้แห่งง่อก๊ก
พ.ศ. 774:  ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 4 แต่เสบียงหมด ต้องถอยทัพกลับ  เตียวคับขุนพลวุยก๊กเสียชีวิตจากการซุ่มโจมตีของขงเบ้ง
พ.ศ. 777:  ขงเบ้งยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 5 แต่ยังไม่ทันสำเร็จ ขงเบ้งก็ถึงแก่อนิจกรรม ณ ทุ่งราบอู่จ้าง ทัพจ๊กก๊กต้องถอนทัพกลับ  อุยเอี๋ยนก่อกบฏต่อจ๊กก๊ก แต่ถูกม้าต้ายสังหาร
พ.ศ. 778:  สุมาอี้ขึ้นเป็นมหาอุปราช
พ.ศ. 780:  สุมาอี้พิชิตกองซุนเอี๋ยนแห่งเลียวตั๋ง
พ.ศ. 783:  พระเจ้าโจยอยสวรรคต โจฮองขึ้นครองราชย์  โจซองบั่นทอนอำนาจของสุมาอี้
พ.ศ. 788:  ลกซุนเสียชีวิต
พ.ศ. 792:  สุมาอี้ยึดอำนาจคืนจากโจซอง  สุมาอี้ประหารโจซองและพรรคพวก  แฮหัวป๋าสวามิภักดิ์ต่อจ๊กก๊ก  เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 1
พ.ศ. 794:  สุมาอี้ถึงแก่อนิจกรรม สุมาสูบุตรชายขึ้นสืบทอดตำแหน่ง
พ.ศ. 795:  พระเจ้าซุนกวนสวรรคต ซุนเหลียงขึ้นครองราชย์  เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 2
พ.ศ. 797:  สุมาสูปลดพระเจ้าโจฮอง ตั้งโจมอขึ้นครองราชย์
พ.ศ. 798:  สุมาสูถึงแก่อนิจกรรม สุมาเจียวน้องชายขึ้นสืบทอดตำแหน่ง  เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 3
พ.ศ. 799:  เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 4
พ.ศ. 801:  ซุนหลิมถอดพระเจ้าซุนเหลียง ตั้งซุนฮิว  ซุนหลิมถูกพระเจ้าซุนฮิววางแผนสังหาร  เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 5  เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 6
พ.ศ. 803:  พระเจ้าโจมอถูกปลงพระชนม์ สุมาเจียวตั้งโจฮวนขึ้นครองราชย์
พ.ศ. 804:  เกียงอุยยกทัพตีวุยก๊กครั้งที่ 7
พ.ศ. 806:  เตงงายยกทัพตีจ๊กก๊ก พระเจ้าเล่าเสี้ยนยอมจำนนต่อวุยก๊ก
พ.ศ. 807:  เกียงอุยคิดกอบกู้จ๊กก๊ก แต่ไม่สำเร็จ จึงปลิดชีวิตตนเอง  สุมาเจียวได้ขึ้นเป็นจิ้นอ๋อง
พ.ศ. 808:  สุมาเจียวถึงแก่อนิจกรรม สุมาเอี๋ยนบุตรชายขึ้นสืบทอดตำแหน่ง  สุมาเอี๋ยนปลดพระเจ้าโจฮวน สถาปนาตนเป็นฮ่องเต้ ก่อตั้งราชวงศ์จิ้น  พระเจ้าซุนฮิวสวรรคต ซุนโฮขึ้นครองราชย์
พ.ศ. 823:  กองทัพจิ้นโจมตีง่อก๊ก  พระเจ้าซุนโฮสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์จิ้น  พระเจ้าสุมาเอี๋ยนรวมแผ่นดินจีนให้เป็นหนึ่งเดียวได้สำเร็จ