stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
พ.ศ. 40
เหตุการณ์

ภายหลังสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว พระอานนท์ได้เที่ยวจาริกสั่งสอนเวไนยสัตว์แทนองค์พระศาสดา จนชนมายุของท่านล่วงเข้า 120 ปี (พ.ศ. 40) ท่านจึงได้พิจารณาอายุสังขารของท่านพบว่า อายุสังขารของท่านนั้นยังอีก 7 วันก็จะสูญสิ้นเข้าสู่พระนิพพาน ท่านจึงพิจารณาว่าท่านจะเข้านิพพาน ณ ที่ใด ก็เห็นว่าท่านจะเข้านิพพานที่ปลายแม่น้ำโรหิณี ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างเมืองกบิลพัสดุ์ กับเมืองเทวทหะ ซึ่งมีพระประยูรญาติอยู่ทั้ง 2 ฝ่าย จากนั้นท่านจึงได้ลาภิกษุสงฆ์ และชนทั้งหลาย จนครบ 7 วันแล้ว ท่านจึงได้แสดงอิทธิปาฏิหาริย์นานาประการ แล้วตั้งจิตอธิษฐานให้กายของท่านแตกออกเป็น 2 ภาค ภาคหนึ่งให้ตกที่ฝั่งกรุงกบิลพัสดุ์ อีกภาคหนึ่งตกที่เทวทหะ แล้วท่านได้เจริญเตโชกสิณ ทำให้เปลวเพลิงบังเกิดในร่างกาย เผาผลาญมังสะและโลหิตให้สูญสิ้น ยังเหลือแต่พระอัฐิธาตุสีขาวดังสีเงิน พระอัฐิธาตุที่เหลือจึงแตกออกป็น 2 ภาค ด้วยกำลังอธิษฐานของท่าน บรรดาพระประยูรญาติและชนที่มาชุมนุมกัน ณ ที่นั้นต่างก็รองรับพระธาตุไว้ แล้วสร้างพระเจดีย์บรรจุไว้ทั้ง 2 ฟากของแม่น้ำโรหิณี
วันถึงแก่กรรม

พระอานนท์ (ประสูติพร้อมกันกับพระพุทธเจ้าและสหชาติอีก 6)
พระศรีเมืองทอง

| พระศรีเมืองทอง |
| --- | --- |

ชื่อเต็ม: พระศรีเมืองทอง
ชื่อสามัญ: พระนอนวัดขุนอินทประมูล
ประเภท: ศิลปะสุโขทัย
ความกว้าง: 50 เมตร
วัสดุ: ปูนปั้น
สถานที่ประดิษฐาน: พระวิหาร วัดขุนอินทประมูล
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมพระพุทธศาสนา
พระนอนวัดขุนอินทประมูล หรือ พระศรีเมืองทอง ประดิษฐานอยู่ ณ วัดขุนอินทประมูล ตำบลอินทประมูล อำเภอโพธิ์ทอง จังหวัดอ่างทอง อยู่ห่างจากตัวเมืองอ่างทองประมาณ 7 กิโลเมตร องค์พระยาว 1 เส้น 5 วา หรือ 50 เมตร ซึ่งนับเป็นพระนอนหรือพระพุทธไสยาสน์ที่ยาวเป็นอันดับที่สอง รองจากพระนอนที่ยาวที่สุดในประเทศไทย คือ พระนอนที่วัดบางพลีใหญ่กลาง จ. สมุทรปราการ  สมเด็จพระศากยมุณีศรีสุเมธบพิตร ซึ่งยาว 53 เมตร ส่วนพระนอนจักรสีห์ จ.สิงห์บุรี ยาว  47 เมตร
จากตำนานกล่าวว่า ขุนอินทประมูล ได้ยักยอกเงินหลวงมาสร้าง ครั้นถูกสอบถามว่าเอาเงินจากไหนมาสร้างพระ ขุนอินทประมูลก็ไม่ยอมบอกความจริง จึงถูกลงโทษจนตาย คงมีความเชื่อที่ว่า ถ้าบอกแหล่งที่มาของเงินแล้ว ตนจะไม่ได้กุศลตามที่ปรารถนา
จากการสันนิษฐานมีความเห็นว่าได้สร้างในสมัยกรุงสุโขทัย โดย พระยาเลอไทย (Loe Thai) พระพักตรหันไปทางทิศเหนือ พระเศียรหันไปทางทิศตะวันออก เมื่อมองตลอดทั้งองค์มีความสง่างามมาก พระพักตรงดงามได้สัดส่วน แสดงออกถึงความมีเมตตา
ปัจจุบัน องค์พระนอนอยู่กลางแจ้งไม่มีวิหารคลุมเช่นพระนอนองค์อื่น เนื่องจากวิหารเดิมคงหักพังไปนานแล้ว ดังจะเห็นได้จาก เสาพระวิหารที่ยังปรากฏอยู่รอบองค์พระนอน รอบ ๆ องค์พระมีต้นไม้ขนาดใหญ่หลายต้นขึ้นอยู่โดยรอบ ทำให้มีความสงบร่มเย็น เหมาะแก่การไปนมัสการให้เกิดความสุข สงบ ตามธรรมชาติ ซึ่งแปลกออกไปจากบรรยากาศในพระวิหาร
มีงานนมัสการองค์พระช่วงปลายเดือนเมษายนของทุกปี
พระศรีสุริโยวงษ์

พระศรีสุริโยวงษ์ (เขมร: ឝ្រីសូយ៌្យោទយ) หรือ พระศรีสุริโยทัยที่ 1 พระมหากษัตริย์แห่งจักรวรรดิเขมรพระองค์ที่ 35 พระราชสมภพเมื่อ พ.ศ. 1872 เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 2 ของพระบรมนิพพานบท
ก่อนที่กองทัพอยุธยาจะเข้าโจมตีและยึดนครธม ราชธานีเอาไว้ พระศรีสุริโยวงษ์ได้ปลีกพระองค์ (หลบหนี) ไปยังล้านช้าง ต่อมาในปี พ.ศ. 1900 พระศรีสุริโยวงษ์ได้ยกทัพมาตีนครธมคืนจากพระกฎุมบงพิสี จากนั้นพระองค์ขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ ขณะพระชนมายุได้ 28 พรรษา เฉลิมพระนามว่า “พระบาทสมเด็จพระศรีสุริโยวงศ์ราชาธิราช”
พระศรีสุริโยวงษ์ กำจัดชาวสยามให้ออกพ้นจากนครราชสีมาไปทางทิศพายัพและทิศประจิมไปทิศหรดี เป็นไปได้ว่า พระศรีสุริโยวงษ์ ได้รับคำสั่งจากจักรพรรดิแห่งราชวงศ์หมิงพระองค์แรก ให้ส่งและจ่ายส่วยในทันที
พงศาวดารเขมร จ.ศ.1158 ระบุว่าพระบาทสุริโยวงศ์ สวรรคตในปี พ.ศ. 1909 ขณะพระชนมายุได้ 37 พรรษา พระนัดดาของพระองค์คือ พระบรมราชา พระราชโอรสของพระบรมลำพงษ์ราชาเสด็จขึ้นครองราชย์แทน
พระยาอมาตยพงศ์ธรรมพิศาล (ประสงค์ อมาตยกุล)

พระยาอมาตยพงศ์ธรรมพิศาล เกิดที่บ้านหน้าวัดราชบูรณะหรือวัดเลียบ ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาเมื่อ พ.ศ. 2426 เป็นบุตรนายหนู และนางหนู อมาตยกุล นายหนูผู้บิดานั้นเป็นบุตรของพระยากระสาปนกิจโกศล (โหมด อมาตยกุล) ส่วนนางหนูผู้มารดานั้น เป็นบุตรีของพระยาธรรมสารนิติพิพิธภักดี (ตาด อมาตยกุล) ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญซอสามสาย นายหนูและนางหนู มีวงเครื่องสายประจำบ้าน นางหนูนั้น นอกจากจะสีซอด้วงและสีไวโอลินแล้ว ยังเป็นนักร้องอีกด้วย
พระยาอมาตยพงศ์ธรรมพิศาล เรียนซอด้วง ซออู้ และไวโอลินกับบิดามารดาและได้ร่วมวงเล่นเครื่องสายมากับญาติผู้ใหญ่ของท่าน และเรียนสีซอสามสายจากเจ้าจอมประคอง ในรัชกาลที่ 5 ต่อมาสอบชิงทุนรัฐบาลได้ ไปเรียนวิชากฎหมายกลับมารับราชการที่กระทรวงยุติธรรมในปลายรัชกาลที่ 5 ต่อมาจนถึงสมัยรัชกาลที่ 7 เมื่อรับราชการแล้ว ท่านได้เรียนวิชาดนตรีไทยเพิ่มเติม อีกจนเชี่ยวชาญ และได้สอนดนตรีไทยให้ผู้สนใจหลายคนเช่น พระยาภูมีเสวิน นายเทวาประสิทธิ์ พาทยโกศล เป็นต้น
พระยาอมาตยพงศ์ธรรมพิศาล สมรสกับกับถนอม สวัสดิ-ชูโต บุตรเกิดด้วยคุณหญิงถนอม ๔ คน แต่ไม่มีบุตรคนใดเป็นนักดนตรี ท่านป่วยด้วยโรคปวดกระดูกเรื้อรังจนถึงแก่กรรมเมื่อ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2495 รวมอายุได้ 69 ปี
เครื่องราชอิสริยาภรณ์

พ.ศ. 2474 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.)
พ.ศ. 2471 –  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 3 ตริตาภรณ์มงกุฎไทย (ต.ม.)
พ.ศ. 2472 –  เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.)
ประเทศโตโกในโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2014

ประเทศโตโก เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน ครั้งที่ 2 ค.ศ. 2014 (พ.ศ. 2557) ที่เมืองหนานจิง สาธารณรัฐประชาชนจีน ระหว่างวันที่ 16-28 สิงหาคม พ.ศ. 2557 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติโตโกเป็นผู้ทำหน้าที่ในการส่งนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขันจำนวน  คน ใน  ชนิดกีฬา ผลการแข่งขันครั้งนี้ประเทศโตโกไม่ได้รับเหรียญรางวัล
นักกีฬาที่เข้าร่วม

| กีฬา | ชาย | หญิง | รวม |
| --- | --- | --- | --- |
 กรีฑา: 
รวม:
ฟันดาบ

บทความหลัก: กีฬาฟันดาบในโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2014
ผลการแข่งขันดังนี้ :
| นักกีฬา | รายการ | Pool Round> Opposition คะแนน | Seed | รอบ 16 คน> Opposition คะแนน | รอบก่อนรองฯ> Opposition คะแนน | รอบรองฯ> Opposition คะแนน | ชิงชนะเลิศ / BM> Opposition คะแนน | อันดับ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Abla Koutogle | Sabre |  M Emura (JPN) L 1 – 5  N Ciss (SEN) W 5 – 4  T Gkountoura (GRE) L 2 – 5  F Kose (TUR) L 0 – 5  A Moseyko (RUS) L 2 – 5  S Matuszak (POL) L 0 – 5 | 12 |  M Emura (JPN) L 7 – 15 | Did not advance | Did not advance | Did not advance | 12 |
เรือพาย

บทความหลัก: กีฬาเรือพายในโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2014
ผลการแข่งขันดังนี้ :
| นักกีฬา | รายการ | ฮีท> เวลา | ฮีท> อันดับ | Repechage> เวลา | Repechage> อันดับ | รอบรองฯ> เวลา | รอบรองฯ> อันดับ | ชิงชนะเลิศ> เวลา | ชิงชนะเลิศ> อันดับ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Akossiwa Ayivon | Girls' Single Sculls | 4:32.16 | 5 R | 4:38.85 | 5 SC/D | 4:38.99 | 6 FD | 4:39.45 | 23 |
Qualification Legend: FA=Final A (medal); FB=Final B (non-medal); FC=Final C (non-medal); FD=Final D (non-medal); SA/B=Semifinals A/B; SC/D=Semifinals C/D; R=Repechage
เทเบิลเทนนิส

บทความหลัก: กีฬาเทเบิลเทนนิสในโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2014
ผลการแข่งขันดังนี้ :
| นักกีฬา | รายการ | รอบแบ่งกลุ่ม> Opposition คะแนน | อันดับ | รอบ 16 คน> Opposition คะแนน | รอบก่อนรองฯ> Opposition คะแนน | รอบรองฯ> Opposition คะแนน | ชิงชนะเลิศ/ BM> Opposition คะแนน | อันดับ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Soudes Alassani | Boys | Group D  P Tanviriyavechakul (THA) L 0 – 3 | 4 qB |  A Yadav (IND) L 0 – 3 | Did not advance | Did not advance | Did not advance | 25 |
| Soudes Alassani | Boys |  J Yin (SIN) L 0 – 3 | 4 qB |  A Yadav (IND) L 0 – 3 | Did not advance | Did not advance | Did not advance | 25 |
| Soudes Alassani | Boys |  H Yang (TPE) L 0 – 3 | 4 qB |  A Yadav (IND) L 0 – 3 | Did not advance | Did not advance | Did not advance | 25 |
| นักกีฬา | รายการ | รอบแบ่งกลุ่ม> Opposition คะแนน | อันดับ | รอบ 16 ทีม> Opposition คะแนน | รอบก่อนรองฯ> Opposition คะแนน | รอบรองฯ> Opposition คะแนน | ชิงชนะเลิศ/ BM> Opposition คะแนน | อันดับ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Africa 3  Fatouma Ali Salah (DJI)  Soudes Alassani (TOG) | Mixed | Intercontinental 1  A Luo (CAN)  B Afanador (PUR) L 0 – 3 | 4 qB | Austria  K Mischek (AUT)  A Levenko (AUT) L 0 – 3 | Did not advance | Did not advance | Did not advance | 25 |
| Africa 3  Fatouma Ali Salah (DJI)  Soudes Alassani (TOG) | Mixed | India  S Mukherjee (IND)  A Yadav (IND) L 0 – 3 | 4 qB | Austria  K Mischek (AUT)  A Levenko (AUT) L 0 – 3 | Did not advance | Did not advance | Did not advance | 25 |
| Africa 3  Fatouma Ali Salah (DJI)  Soudes Alassani (TOG) | Mixed | Japan  M Kato (JPN)  Y Muramatsu (JPN) L 0 – 3 | 4 qB | Austria  K Mischek (AUT)  A Levenko (AUT) L 0 – 3 | Did not advance | Did not advance | Did not advance | 25 |
Qualification Legend: Q=Main Bracket (medal); qB=Consolation Bracket (non-medal)
ดูเพิ่ม

ประเทศโตโกในโอลิมปิก
รายชื่อผู้เชิญธงชาติโตโกในโอลิมปิกเยาวชน
รายชื่อนักกีฬาโตโกที่ได้รับเหรียญรางวัลโอลิมปิกเยาวชน
แหล่งข้อมูลอื่น

เว็บไซต์ทางการ
| ด ค กประเทศที่เข้าร่วมแข่งขันโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2014 ที่ หนานจิง สาธารณรัฐประชาชนจีน |
| --- | --- | --- |
| แอฟริกา |   แอลจีเรีย   แองกวิลลา   เบนิน   บอตสวานา   บูร์กินาฟาโซ   บุรุนดี   แคเมอรูน   กาบูเวร์ดี   แอฟริกากลาง   ชาด   คอโมโรส   สาธารณรัฐคองโก   สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก   จิบูตี   อียิปต์   อิเควทอเรียลกินี   เอริเทรีย   เอธิโอเปีย   กาบอง   แกมเบีย   กานา   กินี   กินี-บิสเซา   โกตดิวัวร์   เคนยา   เลโซโท   ไลบีเรีย   ลิเบีย   มาดากัสการ์   มาลาวี   มาลี   มอริเตเนีย   มอริเชียส   โมร็อกโก   โมซัมบิก   นามิเบีย   ไนเจอร์   ไนจีเรีย   รวันดา   เซาตูแมอีปริงซีป   เซเนกัล   เซเชลส์   เซียร์ราลีโอน   โซมาเลีย   แอฟริกาใต้   ซูดาน   เอสวาตีนี   แทนซาเนีย   โตโก   ตูนิเซีย   ยูกันดา   แซมเบีย   ซิมบับเว  |  |
| อเมริกา |   แอนทีกาและบาร์บิวดา   อาร์เจนตินา   อารูบา   บาฮามาส   บาร์เบโดส   เบลีซ   เบอร์มิวดา   โบลิเวีย   บราซิล   หมู่เกาะบริติชเวอร์จิน   แคนาดา   หมู่เกาะเคย์แมน   ชิลี   โคลอมเบีย   คอสตาริกา   คิวบา   ดอมินีกา   สาธารณรัฐโดมินิกัน   เอกวาดอร์   เอลซัลวาดอร์   กรีเนดา   กัวเตมาลา   กายอานา   เฮติ   ฮอนดูรัส   จาเมกา   เม็กซิโก   นิการากัว   ปานามา   ปารากวัย   เปรู   ปวยร์โตรีโก   เซนต์คิตส์และเนวิส   เซนต์ลูเชีย   เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์   ซูรินาม   ตรินิแดดและโตเบโก   สหรัฐ   อุรุกวัย   เวเนซุเอลา   หมู่เกาะเวอร์จินของสหรัฐ  |  |
| เอเชีย |   อัฟกานิสถาน   บาห์เรน   บังกลาเทศ   ภูฏาน   บรูไน   กัมพูชา   จีน   ติมอร์-เลสเต   ฮ่องกง   อินเดีย   อินโดนีเซีย   อิหร่าน   อิรัก   ญี่ปุ่น   จอร์แดน   คาซัคสถาน   เกาหลีเหนือ   เกาหลีใต้   คูเวต   คีร์กีซสถาน   ลาว   เลบานอน   มาเลเซีย   มัลดีฟส์   มองโกเลีย   พม่า   เนปาล   โอมาน   ปากีสถาน   ปาเลสไตน์   ฟิลิปปินส์   กาตาร์   ซาอุดีอาระเบีย   สิงคโปร์   ศรีลังกา   ซีเรีย   จีนไทเป   ทาจิกิสถาน   ไทย   เติร์กเมนิสถาน   สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์   อุซเบกิสถาน   เวียดนาม   เยเมน  |  |
| ยุโรป |   แอลเบเนีย   อันดอร์รา   อาร์มีเนีย   ออสเตรีย   อาเซอร์ไบจาน   เบลารุส   เบลเยียม   บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา   บัลแกเรีย   โครเอเชีย   ไซปรัส   เช็กเกีย   เดนมาร์ก   เอสโตเนีย   ฟินแลนด์   ฝรั่งเศส   จอร์เจีย   เยอรมนี   สหราชอาณาจักร   กรีซ   ฮังการี   ไอซ์แลนด์   ไอร์แลนด์   อิสราเอล   อิตาลี   ลัตเวีย   ลีชเทินชไตน์   ลิทัวเนีย   ลักเซมเบิร์ก   มาซิโดเนีย   มอลตา   มอลโดวา   โมนาโก   มอนเตเนโกร   เนเธอร์แลนด์   นอร์เวย์   โปแลนด์   โปรตุเกส   โรมาเนีย   รัสเซีย   ซานมารีโน   เซอร์เบีย   สโลวาเกีย   สโลวีเนีย   สเปน   สวีเดน   สวิตเซอร์แลนด์   ตุรกี   ยูเครน  |  |
| โอเชียเนีย |   อเมริกันซามัว   ออสเตรเลีย   หมู่เกาะคุก   ฟีจี   กวม   คิริบาส   หมู่เกาะมาร์แชลล์   ไมโครนีเชีย   นาอูรู   นิวซีแลนด์   ปาเลา   ปาปัวนิวกีนี   ซามัว   หมู่เกาะโซโลมอน   ตองงา   ตูวาลู   วานูวาตู  |  |
| อื่นๆ |   นักกีฬาอิสระ   ทีมผสม  |  |
ฝุ่นละออง

ฝุ่นละออง หรือ ละอองธุลี คือ ของแข็งขนาดเล็กที่ลอยอยู่ในอากาศหรือน้ำ ซึ่งเกิดจากธรรมชาติหรือมนุษย์ โดยนับเป็นมลพิษทางอากาศและมลพิษทางน้ำประเภทหนึ่ง
ฝุ่นละอองมีที่มาหลากหลายทั้งจากธรรมชาติ เช่น ภูเขาไฟ พายุทราย ไฟป่า ไอเกลือ หรือการกระทำของมนุษย์เช่น ไอของเสียจากรถยนต์ โรงงานไฟฟ้า โรงงานอุตสาหกรรม รวมไปถึง การเผาหญ้า และการเผาป่า ในประเทศกำลังพัฒนาฝุ่นละอองที่เกิดขึ้นมักจะเกิดจากโรงงานผลิตกระแสไฟฟ้าจากถ่านหิน
ปริมาณฝุ่นละอองในอากาศจำนวนมากส่งผลต่อสุขภาพของมนุษย์ ก่อให้เกิดปัญหาหลากหลายเช่น โรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ โรคปอด รวมไปถึงมะเร็งปอด ซึ่งสามารถป้องกันได้ด้วยพวกตัวกรองแบบต่างๆ เช่น หน้ากาก
การกำจัดฝุ่นละอองนั้น ฝุ่นละอองที่มีขนาดใหญ่จะตกอยู่บนพื้นตามแรงโน้มถ่วงของโลก ขณะที่ฝุ่นขนาดเล็กกว่า 10 ไมโครเมตร (PM10) จะลอยอยู่ในอากาศได้หลายสัปดาห์ และจะถูกกำจัดโดยฝนหรือหยาดน้ำฟ้าประเภทอื่น
ปัญหาสุขภาพ

ผลกระทบของการสูดดมฝุ่นละอองที่มีการศึกษาอย่างกว้างขวางมีทั้งโรคหอบหืด มะเร็งปอด โรคทางเดินหายใจ โรคระบบหัวใจและหลอดเลือด การคลอดก่อนกำหนด ความผิดปกติของการเกิด ทารกน้ำหนักน้อยเมื่อคลอด และการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ฝุ่นละอองขนาดเล็กนอกอาคารที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางน้อยกว่า 2.5 ไมครอน (PM2.5) เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิต 4.2 ล้านคนต่อปีทั่วโลก และคิดเป็นปีชีวิตที่เสียไปหลังปรับทุพพลภาพแล้ว 103 ล้านปี ทำให้เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเสียชีวิตใหญ่สุดอันดับ 5
ฝุ่นละอองทำให้เกิดความเสียหายต่อเนื้อเยื่อโดยเข้าสู่อวัยวะโดยตรง หรือโดยอ้อมผ่านการอักเสบทั่วร่าง นอกจากนี้บุคคลยังอาจได้รับผลกระทบในเชิงลบแม้ว่าได้รับฝุ่นละอองในขนาดต่ำกว่ามาตรฐานที่ถือกันว่าปลอดภัยอีกด้วย
ขนาดของอนุภาคจะส่งผลต่อสุขภาพ โดยอนุภาคที่มีขนาด 10 ไมโครเมตรหรือเล็กกว่า (PM10) สามารถเข้าไปในส่วนที่ลึกสุดของปอดได้ เช่น หลอดลมฝอย หรือ ถุงลม อนุภาคขนาดใหญ่โดยทั่วไปจะถูกกรองด้วยจมูกและลำคอ โดยขนจมูกและขี้มูก แต่อนุภาคที่มีขนาดเล็กกว่า 10 ไมโครเมตร (PM10) สามารถผ่านเข้าไปในปอดและก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพได้
รายชื่อผู้ที่ได้รับผลกระทบ

รศ.ดร. ภาณุวรรณ  จันทวรรณกูร (เสียชีวิต 18 มีนาคม 2565)
นพ. กฤตไท  ธนสมบัติกุล (เสียชีวิต 5 ธันวาคม 2566)
ศาสตราจารย์ ดร.ระวิวรรณ โอฬารรัตน์มณี (เสียชีวิต 3 เมษายน 2567)
สมประสงค์ สิงหวนวัฒน์ (ป่วย 18 เม.ย. 2567)
แหล่งข้อมูลอื่น

ฝุ่นละออง (Suspended Particulate Matter : SPM) เก็บถาวร 2013-09-01 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน โครงการพัฒนาความรู้เครือข่ายคอมพิวเตอร์เพื่อโรงเรียนไทย
ปริมาณฝุ่นละออง เก็บถาวร 2012-02-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน กรมควบคุมมลพิษ
ฝุ่น PM2.5 Huapood
| ด ค กมลพิษ |
| --- | --- |
มลพิษทางอากาศ:  การลดลงของโอโซน  คลอโรฟลูออโรคาร์บอน  ดัชนีคุณภาพอากาศ  ฝนกรด  ฝุ่นละออง  ฝุ่นควัน  ละอองลอย  หมอกควัน 
มลพิษทางน้ำ:  คุณภาพน้ำ  น้ำเสีย  ถังบำบัดน้ำเสีย  การรั่วไหลของน้ำมัน  การปนเปื้อนของยาและผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพ 
มลพิษทางดิน:  การบำบัดสารมลพิษทางชีวภาพ  ยาฆ่าแมลง  สารฆ่าศัตรูพืชและสัตว์  การบําบัดโดยพืช 
การปนเปื้อนกัมมันตรังสี:  ผลผลิตจากฟิชชัน  ฝุ่นรังสีนิวเคลียร์  การบำบัดกากกัมมันตรังสีทางชีวภาพ  พิษจากรังสี 
มลพิษอื่น:  ความเสื่อมโทรมของที่ดิน  มลพิษทางเสียง  มลพิษทางแสง  ปรากฏการณ์เกาะความร้อน  มลพิษจากวัสดุนาโน  มลพิษทางทัศนียภาพ  ขยะอวกาศ 
การตอบสนอง:  การผลิตที่สะอาด  อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ  ทำเนียบการปลดปล่อยและเคลื่อนย้ายมลพิษ  หลักการผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย  การลดของเสียให้น้อยที่สุด  แนวคิดขยะเหลือศูนย์ 
สนธิสัญญาระหว่างรัฐบาล:  อนุสัญญาบาเซิล  พิธีสารอนุสัญญาว่าด้วยมลพิษข้ามแดนระยะยาว  พิธีสารเกียวโต  MARPOL 73/78  พิธีสารมอนทรีออล  OSPAR  อนุสัญญารอตเตอร์ดาม  อนุสัญญาสตอกโฮล์ม  อนุสัญญาเวียนนา
พระศรีเศวตศุภลักษณ์ฯ

| --- | --- |
พระศรีเศวตศุภลักษณ์ฯ
สปีชีส์: ช้าง
สายพันธุ์: ช้างอินเดีย
เพศ: เมีย
เกิด: เจ้าแต๋น ไม่ทราบ ป่าพนมสารคาม ประเทศไทย
ปีปฏิบัติงาน: พ.ศ. 2519–2559
เป็นที่รู้จักสำหรับ: ช้างเผือกประจำรัชกาลที่ 9
ยศ: พระ
เจ้าของ: กรมป่าไม้ (จนถึง พ.ศ. 2519)   พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร​ (พ.ศ. 2519–2559)
พระศรีเศวตศุภลักษณ์ฯ เป็นช้างพังเผือก ช้างสำคัญช้างที่ห้า ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
เป็นช้างตระกูลวิษณุพงศ์ จำพวกอัฏฐทิศ ชื่อ ดามพหัสดินทร์
พระศรีเศวตศุภลักษณ์ฯ เป็นช้างป่า เกิดในป่าพนมสารคามรอยต่อของห้าจังหวัดในภาคตะวันออก ในเขตจังหวัดฉะเชิงเทรา พรานป่ายิงแม่ช้างแล้วจับลูกช้างมาเลี้ยงไว้ ตั้งแต่อายุสี่เดือน โดยขาหน้าซ้ายได้รับบาดเจ็บเน่าเปื่อย  ต่อมานายอนุสร ทรัพย์มนู ได้ออกเงินซื้อจากพราน และมอบให้อยู่ในความดูแลของกรมป่าไม้ ตั้งชื่อว่า เจ้าแต๋น  และนำไปอนุบาลที่ที่ทำการวนอุทยานเขาช่อง ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด จังหวัดตรัง (ปัจจุบันคือ สวนพฤกษศาสตร์ภาคใต้ (เขาช่อง))
ผู้ว่าราชการจังหวัดตรัง และอธิบดีกรมป่าไม้ ได้น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวาย  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงประกอบพระราชพิธีสมโภช และขึ้นระวาง เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2519 ณ โรงช้างต้น สวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต พระราชทานนามว่า
พระศรีเศวตศุภลักษณ์ อรรครัตนกริณี
ดามพหัสดีพิษณุพงศ์ ดำรงสุทธสกนธ์สุคนธชาติ
เฉลิมราชกฤดาบารมี ศรีตรังคพิเศษสุทธิ์ อุตดมสารเลิศฟ้า ๚
พ.ศ. 2336

| --- | --- |
ศตวรรษ::  17  18  19
ปี::  2333  2334  2335  2336  2337  2338  2339
| --- | --- |
ปฏิทินสุริยคติไทย: 2336
ปฏิทินกริกอเรียน: 1793 MDCCXCIII
Ab urbe condita: 2546
ปฏิทินอาร์มีเนีย: 1242 ԹՎ ՌՄԽԲ
ปฏิทินอัสซีเรีย: 6543
ปฏิทินบาไฮ: −51 – −50
ปฏิทินเบงกอล: 1200
ปฏิทินเบอร์เบอร์: 2743
ปีในรัชกาลอังกฤษ: 33 Geo. 3 – 34 Geo. 3
พุทธศักราช: 2337
ปฏิทินพม่า: 1155
ปฏิทินไบแซนไทน์: 7301–7302
ปฏิทินจีน: 壬子年 (ชวดธาตุน้ำ) 4489 หรือ 4429     — ถึง — 癸丑年 (ฉลูธาตุน้ำ) 4490 หรือ 4430
ปฏิทินคอปติก: 1509–1510
ปฏิทินดิสคอร์เดีย: 2959
ปฏิทินเอธิโอเปีย: 1785–1786
ปฏิทินฮีบรู: 5553–5554
ปฏิทินฮินดู: 
 - วิกรมสมวัต: 1849–1850
 - ศกสมวัต: 1715–1716
 - กลียุค: 4894–4895
ปฏิทินโฮโลซีน: 11793
ปฏิทินอิกโบ: 793–794
ปฏิทินอิหร่าน: 1171–1172
ปฏิทินอิสลาม: 1207–1208
ปฏิทินญี่ปุ่น: Kansei 5 (寛政５年)
ปฏิทินจูเช: N/A
ปฏิทินจูเลียน: กริกอเรียนลบ 11 วัน
ปฏิทินเกาหลี: 4126
ปฏิทินหมินกั๋ว: 119 ก่อน ROC 民前119年
กล่องนี้:  ดู คุย แก้
พุทธศักราช 2336 ตรงกับปี คริสต์ศักราช 1793
ผู้นำ

พระมหากษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (6 เมษายน พ.ศ. 2325 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352)
กรมพระราชวังบวรสถานมงคล: สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
เจ้าประเทศราช:
เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่: พระเจ้ากาวิละ
เจ้าผู้ครองนครลำปาง: พระยาคำโสม
เจ้าผู้ครองนครน่าน: เจ้าฟ้าหลวงอัตถวรปัญโญ
เจ้าผู้ครองนครแพร่: พระยาแสนซ้าย
ประธานาธิบดีสหรัฐฯ: จอร์จ วอชิงตัน (30 เมษายน พ.ศ. 2332 - 4 มีนาคม พ.ศ. 2340)
พระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร: สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร (บริเตนใหญ่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2303 - 31 ธันวาคม พ.ศ. 2343, สหราชอาณาจักร 1 มกราคม พ.ศ. 2344 - 29 มกราคม พ.ศ. 2363)
พระมหากษัตริย์สเปน: พระเจ้าการ์โลสที่ 4 แห่งสเปน (14 ธันวาคม พ.ศ. 2331 - 19 มีนาคม พ.ศ. 2351)
เหตุการณ์

21 มกราคม – การปฏิวัติฝรั่งเศส: อดีตพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 แห่งฝรั่งเศสถูกประหารชีวิตด้วยกีโยตินในกรุงปารีส หลังสภากงว็องซียงแห่งชาติตัดสินว่ามีความผิดฐานเป็นกบฏ
23 มกราคม – การแบ่งโปแลนด์ครั้งที่สอง: จักรวรรดิรัสเซียและราชอาณาจักรปรัสเซียแบ่งเครือจักรภพโปแลนด์–ลิทัวเนีย
1 กุมภาพันธ์ – สงครามปฏิวัติฝรั่งเศส: สาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 1 ประกาศสงครามต่อบริเตนใหญ่และสาธารณรัฐดัตช์
6 เมษายน – ตั้งคณะกรรมาธิการความปลอดภัยส่วนรวม โดยมีฌอร์ฌ ด็องตงเป็นประธาน
10 สิงหาคม – เปิดพิพิธภัณฑ์ลูฟร์
5 กันยายน – เริ่มสมัยแห่งความน่าสะพรึงกลัวในประเทศฝรั่งเศส
วันเกิด

19 เมษายน - จักรพรรดิแฟร์ดีนันท์ที่ 1 แห่งออสเตรีย (สวรรคต 29 มิถุนายน พ.ศ. 2418)
11 พฤษภาคม - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร (สิ้นพระชนม์ 4 กันยายน พ.ศ. 2402)
วันถึงแก่กรรม

21 มกราคม - พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 แห่งฝรั่งเศส
16 ตุลาคม - มารี อองตัวแนต
มะกอกน้ำ

มะกอกน้ำหรือสมอพิพ่าย (ชื่อวิทยาศาสตร์: Elaeocarpus hygrophilus) เป็นผลไม้พื้นบ้านของไทย ทนน้ำท่วม เป็นไม้ยืนต้น ใบเดี่ยว ดอกเล็ก สีขาว ออกเป็นช่อ ผลรูปไข่ สีเขียว เปลือกบาง รสเปรี้ยวอมฝาด มะกอกชนิดนี้ นิยมนำผลดิบมากินกับน้ำปลาหวาน หรือนำไปดอง แช่อิ่ม พันธุ์ที่ปลูกทางการค้ามี 3 พันธุ์คือ
พันธุ์ประเสริฐสุวรรณ ผลยาว หัวท้ายแหลม ป่องตรงกลาง เป็นพันธุ์พืชขึ้นทะเบียนของกรมวิชาการเกษตร
พันธุ์แขกดำ ผลเขียวอ่อน ก้นงอน แหลมเล็กน้อย
พันธุ์ศรีนวล ก้นแหลมแต่ไม่งอน ผลเล็กกว่าพันธุ์แขกดำ
มะกอกน้ำ เป็นที่มาของชื่อ บางกอก
พระนิจิโร

พระนิจิโรต้องการจะติดตาม พระนิจิเรน เมื่อพระนิจิเรนถูกเนรเทศในปี ค.ศ. 1261 แต่พระนิจิโรไม่สามารถทำได้ เพราะถูกห้ามโดยพระนิจิเรน
พระนิจิโร (日朗, ค.ศ. 1245- ค.ศ. 1320) เป็นสาวกและศิษย์เอกของพระนิจิเร็ง และเป็นหลานของพระนิชโช
พระนิจิโรเห็นด้วยกับพระนิชโช ในเรื่องการรักษาความสัมพันธ์อันดีกับนิกายเทียนไท้ พระนิจิโรได้สร้างวิหารสวดมนต์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ วัดอิเกงามิ ฮมมนจิ สถานที่ที่พระนิจิเร็งดับขันธ์ นิกายของพระนิจิโรในปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของนิจิเร็นชู พระนิจิโรได้ตั้งแต่ พระสงฆ์อาวุโส 9 รูป ในจำนวนนั้นมี พระนิจิโซ และ พระนิจิอิน
แหล่งข้อมูลอื่น

http://nichirenscoffeehouse.net/Ryuei/SixDisciples_02.html เก็บถาวร 2008-05-18 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
| ด ค กสาวกของพระนิชิเรน |
| --- | --- |
พระสงฆ์อาวุโส 6 รูป (六老僧 rokurōsō): นิชิเรนโชชู: พระนิกโค, พระนิตโช ·  นิชิเรนชู: พระนิโค, พระนิชโช, พระนิชิโร ·  อื่นๆ: พระนิชิจิ
ศิษย์คนอื่นๆ: พระนิชิเก็น ·  พระนิชิเค็น ·  พระนิชิโมขุ
ภูมิภาคปกครองตนเองเซาเทิร์นซูดาน (ค.ศ. 1972–1983)

ภูมิภาคปกครองตนเองเซาเทิร์นซูดาน เป็นเขตปกครองตนเองที่อยู่ในซูดานตอนใต้ระหว่างปี พ.ศ. 2515 ถึง พ.ศ. 2526 ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515 ตามข้อตกลงอาดดิสอาบาบา ซึ่งยุติสงครามกลางเมืองซูดานครั้งที่หนึ่ง ภูมิภาคนี้ถูกยกเลิกเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2526 โดยฝ่ายบริหารของประธานาธิบดีญะอ์ฟัร อันนิมัยรี แห่งซูดานการเพิกถอนสถานะปกครองตนเองของดินแดนทางตอนใต้เป็นสาเหตุหนึ่งของสงครามกลางเมืองซูดานครั้งที่สอง ซึ่งจะดำเนินจนถึงเดือนมกราคม พ.ศ. 2548 เมื่อสถานะปกครองตนเองทางใต้ได้รับการฟื้นฟู ภูมิภาคนี้กลายเป็นสาธารณรัฐซูดานใต้ในปี พ.ศ. 2554
พระศรีสุริโยไทยราชา

| พระศรีสุริโยไทยราชา> พระมหากษัตริย์กัมพูชา |
| --- | --- |
ครองราชย์: พ.ศ. 1981-2020
รัชกาลก่อนหน้า: พระศรีราชา
รัชกาลถัดไป: สมเด็จพระธรรมราชาธิราชรามาธิบดีที่ 1
ประสูติ: ไม่ปรากฏ
สวรรคต: พ.ศ. 2022
ราชวงศ์: ราชวงศ์วรมัน
ราชสกุล: ราชสกุลตระซ็อกประแอม
พระราชบิดา: พระนารายณ์รามาธิบดี
พระศรีสุริโยไทยราชา เป็นพระมหากษัตริย์กัมพูชา และเป็นพระราชโอรสของพระนารายณ์รามาธิบดีหรือสมเด็จพระนารายณ์ราชาที่ 1 หลังจากพระราชบิดาสิ้นพระชนม์ พระองค์ได้อ้างสิทธิในราชสมบัติเช่นเดียวกับอาของพระองค์คือสมเด็จพระศรีราชา สมเด็จพระศรีราชาขึ้นครองราชย์ในกรุงพนมเปญ ส่วนพระศรีสุริโยทัยประกาศตนเป็นกษัตริย์ที่เมืองศรีสันทร และครองราชสมบัติระหว่าง พ.ศ. 1981  - 2020  ต่อมาเมื่อพระธรรมราชาธิราชรามาธิบดีได้ยึดอำนาจการปกครองจากสมเด็จพระศรีราชาและได้รับการสนับสนุนจากกรุงศรีอยุธยา พระองค์จึงยอมจำนน ใน พ.ศ. 2020 และถูกเนรเทศไปกรุงศรีอยุธยาจนสิ้นพระชนม์ใน พ.ศ. 2022
พระศรีสุคนธบท

พระศรีสุคนธบท พระมหากษัตริย์แห่งกัมพูชา ทรงเป็นพระราชโอรสของพระธรรมราชาธิราชรามาธิบดี ประสูติแต่สมเด็จพระภัควดีศรีเทพธิดา เมื่อราว พ.ศ. 2015 ในสมัยสมเด็จพระราชบิดาทรงได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพระยางามขัติยราชาตำแหน่งพระอุปราชปกครองเมืองบาสาณ เมืองบาสาณเดิมมีพระพิชัยเนียกคำ ตระกูลขุนนางเก่าปกครองอยู่ก่อนแล้ว ดังนั้นการเสด็จมาครองเมืองบาสาณจึงไม่เป็นที่พอใจกับกลุ่มขุนนางเก่าแต่ด้วยพระราชอำนาจของพระธรรมราชาธิราชรามาธิดีจึงไม่มีผู้ใดกล้ากระด้างกระเดื่อง
เมื่อพระราชบิดาทรงเสด็จทิวงคตแล้วทรงขึ้นครองราชสมบัติในปี พ.ศ. 2046 ขณะพระชนม์ได้ 32 พรรษา โดยยังทรงประทับที่เมืองบาสาณ ลุถึงปี พ.ศ. 2051 ขุนหลวงกอง โอรสพระพิชัยเนียกคำขุนนางในพระองค์เป็นกบฏตั้งตัวเป็นใหญ่ในเมืองบาสาณ โดยการปล่อยข่าวลือว่าพระองค์ทรงปกครองราษฏรโดยกดขี่ และการเรียกเก็บภาษีที่มากขึ้นเพื่อการสร้างต่อเติมพระราชวัง และทรงใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือยขณะที่ราษฎรต้องอดอยาก ทำให้ทหารและราษฏรบางส่วนเกิดการต่อต้านพระองค์จนเกิดการก่อจลาจลและการกบฏขึ้น พระองค์จึงได้เสด็จหนีไปอยู่ที่อื่น เจ้ากองจึงตั้งตนเป็นใหญ่โดยสถาปนาพระองค์ขึ้นเป็นกษัตริย์พระองค์ใหม่ส่วนพระยาจันทน์อนุชาพระศรีสุคนธบททรงเสด็จหลบหนีไปได้
จน พ.ศ. 2055 พระองค์ถูกทหารของพระองค์เองลอบปลงพระชนม์ที่แม่น้ำสตึงแสน รวมพระชนม์ได้ 40 พรรษา
สถูปพระบรมอัฐิพระศรีสุคนธบทที่อำเภอศรีสุนทร จังหวัดกำปงจาม สร้างในยุคอาณาจักรเขมรละแวกในรัชสมัยพระยาจันทราชา
ฝุ่นควันในภาคเหนือของประเทศไทย
ผลกระทบต่อสุขภาพ

ปัญหาฝุ่นควันทำให้คนที่อยู่ในที่โล่งนาน ๆ มีอาการแสบตา ตาแดง น้ำตาไหล คอแห้ง ระคายคอ หายใจติดขัด เหนื่อยง่าย และแน่นหน้าอก ผลวิจัยการหาความสัมพันธ์ของฝุ่นละออง กับอัตราการป่วยและเสียชีวิตของประชาชนในเชียงใหม่และลำพูน โดยคณะวิจัยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งมี ผศ.ดร.มงคล รายะนาคร เป็นหัวหน้าโครงการ พบค่าเฉลี่ยรายวันของฝุ่นละอองขนาด 2.5 ไมครอน ในเชียงใหม่สูงกว่ามาตรฐานของสหรัฐอเมริกา 3-6 เท่า ผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจในเชียงใหม่ เพิ่มขึ้นทุกปี และอัตราผู้ป่วยด้วยโรคมะเร็งปอดต่อประชากรแสนคนสูงกว่ากรุงเทพมหานครและสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศไทย โดยพบผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 17.6 ผู้ป่วยด้วยโรคมะเร็งปอด อัตราต่อแสนประชากรเพิ่มจาก 9 คน ในปี 2545 เพิ่มเป็น 58.12 คน ในปี 2548 ฝุ่นขนาดเล็กจะทำให้หลอดเลือดหัวใจตีบตัน ซึ่งอาจสัมพันธ์กับการเสียชีวิตเพิ่มขึ้นที่โรงพยาบาลสารภี เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่พบปริมาณฝุ่นละอองสูงที่สุดในเชียงใหม่
ปัญหาฝุ่นควันในปี 2550

ในปี พ.ศ. 2550 แนวโน้มความรุนแรงของปัญหาฝุ่นควันเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนตั้งแต่วันที่ 29 มกราคม 2550 สถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศที่โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย และศูนย์ราชการจังหวัดเชียงใหม่สูงเกินมาตรฐาน 120 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ปริมาณฝุ่นและฝุ่นควันอยู่ในระดับที่มีผลกระทบต่อสุขภาพ กรมควบคุมมลพิษจึงออกประกาศให้หลีกเลี่ยงการอยู่นอกอาคารเป็นเวลานาน และงดออกกำลังกายในที่โล่ง โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยทางเดินหายใจ และหืดหอบ นอกจากนี้ปัญหาฝุ่นควันและฝุ่นละอองขนาดเล็กที่เกิดขึ้นในเชียงใหม่ยังส่งผลกระทบต่อการท่องเที่ยว โดยพบว่ายอดการจองห้องพักล่วงหน้าของโรงแรมในช่วงสงกรานต์ 2550 อยู่ที่ 50%