stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี)
ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์

สมเด็จพระพุฒาจารย์ เกิดในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (หลังสร้างกรุงรัตนโกสินทร์ได้แล้ว 7 ปี) เมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 5 ขึ้น 12 ค่ำ ปีวอก จุลศักราช 1150 เวลาพระบิณฑบาต (ตรงกับวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2331)   ณ บ้านไก่จ้น (บ้านท่าหลวง) อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
มารดาบิดาของท่านเป็นใครไม่ทราบแน่ชัด มีผู้กล่าวประวัติของท่านในส่วนนี้แตกต่างกันไปหลายฉบับ เช่น ฉบับของพระยาทิพโกษา กล่าวว่า มารดาของท่านชื่อนางงุด บุตรของนายผลกับนางลา ชาวนาเมืองกำแพงเพชร หรือฉบับของพระครูกัลยาณานุกูล (เฮง อิฏฐาจาโร) กล่าวว่า มารดาของท่านชื่อเกตุ คนท่าอิฐ อำเภอบางโพ อย่างไรก็ดีมารดาของท่านเป็นชาวเมืองเหนือ (คำเรียกในสมัยอยุธยา) เพราะทุกแหล่งอ้างอิงกล่าวตรงกันว่ามารดาของท่านเป็นชาวเมืองเหนือแต่ได้ลงมาทำมาหากินแถบภาคกลางในช่วงหลัง
สำหรับบิดาของท่านนั้น ฉบับของพระยาทิพโกษา กล่าวว่าท่านเป็นโอรสนอกเศวตฉัตรของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ครั้งทรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าพระยาจักรี ส่วนฉบับของพระครูกัลยาณานุกูล และฉบับของตรียัมปวายกล่าวว่าท่านเป็นโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย และแม้ในฉบับของตรียัมปวายจะมีข้อสันนิษฐานเพื่อยืนยันหลายข้อ แต่อย่างไรก็ตาม ประวัติทั้งสองฉบับกล่าวตรงกันเพียงว่า ข้อสันนิษฐานว่าด้วยบิดาของท่านนั้นเป็นเพียงเรื่องเล่าซึ่งชาวบ้านในสมัยนั้นกล่าวและเชื่อกันโดยทั่วไป
ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ > บรรพชาและอุปสมบท

เมื่อถึงวัยพอสมควรแล้ว ได้บรรพชาเป็นสามเณรเมื่อ พ.ศ. 2343 ต่อมาปรากฏว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกโปรดและเมตตาสามเณรโตเป็นอย่างยิ่ง ครั้นอายุครบอุปสมบทปี พ.ศ. 2350 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นนาคหลวง อุปสมบท ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม มีสมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (สุก ญาณสังวร) เป็นพระอุปัชฌาย์ มีฉายานามในพุทธศาสนาว่า "พฺรหฺมรํสี" เนื่องจากเป็นเปรียญธรรมจึงเรียกว่า "พระมหาโต" มานับแต่นั้น ต่อมาพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้โปรดเกล้าฯ ให้รับพระมหาโตไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์
ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ > จริยาวัตร

ท่านมีอุปนิสัยทำสิ่งใดตามความพอใจของตน ไม่ถือเอาความนิยมของผู้อื่นเป็นหลัก และไม่ปรารถนายศศักดิ์หรือลาภสักการะใด ๆ แม้ได้ศึกษาพระธรรมวินัยจนแตกฉาน ก็ไม่ยอมเข้าสอบเปรียญธรรม ครั้นถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจะทรงตั้งท่านเป็นพระราชาคณะ แต่ท่านไม่ยอมรับ จึงคงเป็นพระมหาโตมาตลอดรัชกาล
ต่อมากล่าวกันว่า พระมหาโตได้ออกธุดงค์ไปตามสถานที่ต่าง ๆ และได้สร้างปูชนียสถานในที่ต่าง ๆ กัน เช่น สร้างพระพุทธไสยาศน์ไว้ที่วัดสะตือ ตำบลท่าหลวง อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สร้างพระพุทธรูปหลวงพ่อโต วัดไชโยวรวิหาร จังหวัดอ่างทอง เป็นต้น  ซึ่งปูชนียสถานทุกแห่งที่ท่านสร้างจะมีขนาดใหญ่โตสมกับชื่อของท่านอยู่เสมอ  การจะสร้างปูชนียสถานขนาดใหญ่เช่นนี้ล้วนแต่ต้องใช้ทุนทรัพย์และแรงงานจำนวนมากในการก่อสร้างจึงจะทำได้สำเร็จ  สิ่งเหล่านี้จึงเป็นเครื่องหมายแสดงถึงความศรัทธาและบารมีของท่าน ซึ่งเป็นที่เคารพเลื่อมใสของพุทธศาสนิกชนในย่านที่ท่านได้ธุดงค์ผ่านไปอย่างชัดเจน
ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ > สมณศักดิ์

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์โปรดปรานพระมหาโตเป็นอย่างยิ่ง ในปี พ.ศ. 2395 พระองค์จึงได้พระราชทานตั้งสมณศักดิ์พระมหาโตเป็นครั้งแรก เป็นพระราชาคณะที่ "พระธรรมกิติ"  และดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตาราม ขณะนั้นท่านอายุ 65 ปี  โดยปกติแล้วพระมหาโตมักพยายามหลีกเลี่ยงการรับพระราชทานสมณศักดิ์  แต่ด้วยเหตุผลบางประการ ทำให้ท่านต้องยอมรับพระราชทานสมณศักดิ์ในที่สุด อีก 2 ปีต่อมา (พ.ศ. 2397) ท่านจึงได้รับการเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นผู้ใหญ่ที่ "พระเทพกระวี"   หลังจากนั้นอีก 10 ปี (พ.ศ. 2407) จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาสมณศักดิ์ขึ้นสมเด็จพระราชาคณะชั้นหิรัญบัฏ ในราชทินนามที่ "สมเด็จพระพุฒาจารย์" มีราชทินนามตามจารึกในหิรัญบัฏว่า
สมเด็จพระพุฒาจารย์ อเนกสถานปรีชา วิสุทธศีลจรรยาสมบัติ นิพัทธุตคุณ สิริสุนทรพรตจาริก อรัญญิกคณิศร สมณนิกรมหาปรินายก ตรีปิฎกโกศล วิมลศีลขันธ์ สถิต ณ วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร พระอารามหลวงฯ
สมณศักดิ์ดังกล่าวนี้นับเป็นสมณศักดิ์ชั้นสูงสุดและเป็นชั้นสุดท้ายที่ท่านได้รับตราบจนกระทั่งถึงวันมรณภาพ  คนทั่วไปนิยมเรียกท่านว่า "สมเด็จโต" หรือ "สมเด็จวัดระฆัง" ส่วนคนในยุคร่วมสมัยกับท่านเรียกท่านว่า "ขรัวโต"
ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ > ปัจฉิมวัย

ราวปี พ.ศ. 2410 สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) ได้มาเป็นประธานก่อสร้างปูชนียวัตถุครั้งสุดท้ายที่สำคัญของท่าน คือ พระพุทธรูปหลวงพ่อโต (พระศรีอริยเมตไตรย) ที่วัดอินทรวิหาร (ในสมัยนั้นเรียกว่า วัดบางขุนพรหมใน)  ทว่าการก่อสร้างก็ยังไม่ทันสำเร็จ โดยขณะนั้นก่อองค์พระได้ถึงเพียงระดับพระนาภี (สะดือ)  สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) ก็ได้มรณภาพบนศาลาเก่าวัดบางขุนพรหมใน ณ วันเสาร์ แรม 2 ค่ำ เดือน 8 ปีวอก เวลาเที่ยง ตรงกับวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2415 ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  สิริรวมอายุได้ 84 ปี อยู่ในสมณเพศ 64 พรรษา เป็นเจ้าอาวาสครองวัดระฆังโฆสิตารามได้ 20 ปี
คำสอน

สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ท่านเป็นพระเกจิเถราจารย์ที่เป็นที่เคารพนับถือนอกจากด้านคาถาอาคมแล้ว ท่านยังได้ดำรงตนเป็นผู้สมถะ มักน้อยสันโดษ ไม่ปรารถนาลาภยศ การแสดงออกของท่านตามบันทึกหลักฐานในสมัยหลัง มักบันทึกถึงความเป็นพระเถระผู้มีเมตตา ดำรงศีลาจารวัตรเป็นที่เลื่อมใสศรัทธาของคนทั่วไป อย่างไรก็ตาม เอกสารที่บันทึกประวัติของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ไว้เป็นหมวดหมู่ชั้นเก่าสุด คือเอกสารฉบับของมหาอำมาตย์ตรีพระยาทิพยโกษา (สอน โลหนันท์) ซึ่งเป็นฉบับที่รวบรวมโดย ม.ล.พระมหาสว่าง เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา ที่รวบรวมขึ้นในปี พ.ศ. 2473 ไม่ได้บันทึกคำสอนของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ไว้เป็นหมวดหมู่ เพียงแต่กล่าวถึงเหตุการณ์ต่าง ๆ ในช่วงชีวิตของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ต่างกรรมต่างวาระกัน ตามที่ผู้รวบรวมได้บันทึกมาจากปากคำผู้มีชีวิตร่วมสมัยกับสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เท่านั้น
อย่างไรก็ดี แต่ในปัจจุบันได้ปรากฏมีคำสอนต่าง ๆ ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นคำสอนของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ที่เป็นที่นิยมนับถือกันทั่วไป โดยไม่มีการอ้างอิงที่มาที่แน่ชัด เช่น
"บุญเราไม่เคยสร้าง...ใครที่ไหนจะมาช่วยเจ้า ..."
"ลูกเอ๋ย ก่อนที่จะเข้าไปขอบารมีหลวงพ่อองค์ใด เจ้าจะต้องมีทุนของตัวเอง คือบารมีของตนลงทุนไปก่อน เมื่อบารมีของเจ้าไม่พอจึงค่อยขอยืมบารมีคนอื่นมาช่วย มิฉะนั้นเจ้าจะเอาตัวไม่รอด เพราะหนี้สินในบุญบารมีที่ไปเที่ยวขอยืมมาจนพ้นตัว...เมื่อทำบุญทำกุศลได้บารมีมา ก็ต้องเอาไปผ่อนใช้หนี้เขาจนหมดไม่มีอะไรเหลือติดตัว...แล้วเจ้าจะมีอะไรไว้ในภพหน้า...หมั่นสร้างบารมีไว้...แล้วฟ้าดินจะช่วยเอง...จงจำไว้นะ... เมื่อยังไม่ถึงเวลาเทพเจ้าองค์ใดจะคิดช่วยเจ้าไม่ได้... ครั้นเมื่อถึงเวลา... ทั่วฟ้าจบดินก็ต้านเจ้าไม่อยู่...จงอย่าไปเร่งเทวดาฟ้าดิน เมื่อบุญเราไม่เคยสร้างไว้เลยจะมีใครที่ไหนมาช่วยเจ้า"
รูปเหมือนของสมเด็จโต

เนื่องจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เป็นพระมหาเกจิเถราจารย์ผู้เป็นที่เคารพนับถือยิ่งนับแต่เมื่อครั้งที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ จนถึงปัจจุบันผู้ศรัทธาในสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ได้ทำการสร้างรูปเหมือน รูปเคารพจำลองของท่านไว้ตามสถานที่ต่าง ๆ มากมาย โดยเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า "รูปหล่อสมเด็จ" ตามหลักฐานฉบับของพระครูกัลยาณานุกูล (เฮง อิฏฐาจาโร) ระบุว่ารูปจำลองรูปแรกของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) คือรูปหล่อที่ประดิษฐานที่วัดเกศไชโยวรวิหาร ในสมัยรัชกาลที่ 5 ปั้นหุ่นลงรักปิดทองโดยหลวงวิจิตรนฤมล (พึ่ง ปฏิมาประกร) หน้าตัก 40.2 เซนติเมตร หล่อขึ้นที่วัดระฆังโฆสิตาราม แต่ได้หล่อเมื่อปีใดไม่ปรากฏ แต่สันนิษฐานว่าสร้างก่อนปี พ.ศ. 2444 ดังความในสำเนาพระราชหัตถเลขา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวคราวเสด็จประพาสมณฑลฝ่ายเหนือ พุทธศักราช 2444 ดังนี้
เมืองสิงหบุรี

วันที่ ๔ ตุลาคม ร.ศ. ๑๒๐

ถึงกรมหลวงเทวะวงษวโรปการ
"......เวลาเช้า ๒ โมงออกจากพลับพลาเมืองอ่างทอง มาจนเวลา ๕ โมงเช้าถึงวัดไชโย ได้แวะขึ้นที่วัด...ในมุขหลังพระอุโบสถรูปสมเด็จพระพุฒาจารย์ โต มีเค้าจำได้ แต่หนุ่มไปกว่าเมื่อเวลาถึงมรณภาพสักหน่อยหนึ่ง..."
(ซ้าย) รูปเหมือนสมเด็จโตในพระวิหารวัดระฆังโฆสิตาราม (ขวา) รูปเหมือนสมเด็จโตในท่านับลูกประคำ เป็นรูปเหมือนที่มีเอกลักษณ์เฉพาะที่เป็นที่จดจำของคนในปัจจุบัน โดยได้ถอดแบบมาจากรูปถ่ายจริงของท่านเมื่อครั้งยังมีชีวิตอยู่
อย่างไรก็ดี รูปเคารพท่านที่เป็นที่แพร่หลายคือรูปหล่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ที่สร้างขึ้นและประดิษฐานอยู่ที่วัดระฆังโฆสิตาราม สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นไม่นานหลังจากได้สร้างรูปเคารพรูปแรกขึ้นและนำไปประดิษฐานที่วัดไชโยวรวิหาร ก่อนปี พ.ศ. 2444 มีขนาดหน้าตัก 48 เซนติเมตร ลักษณะนั่งสมาธิ โดยเคยมีงานแห่สมโภชรูปหล่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ในวัน แรม 3 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี แต่ปัจจุบันได้เลิกจัดไปแล้ว ปัจจุบันรูปหล่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ของวัดระฆังโฆสิตาราม ยังคงประดิษฐานอยู่ในพระวิหารหน้าพระอุโบสถของวัด มีผู้คนเคารพนับถือมากราบไหว้สักการะมากในปัจจุบัน
ในช่วงหลัง มีผู้นำรูปถ่ายเมื่อครั้งมีชีวิตของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ในท่านับลูกประคำ ไปจัดสร้างเป็นรูปหล่อและรูปเหมือนเพื่อสักการบูชา จนเป็นที่แพร่หลาย และเป็นเอกลักษณ์ของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) จนถึงปัจจุบัน ทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่โตมากมาย เพื่อให้สมชื่อโต ของสมเด็จท่าน โดยรูปเหมือนสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ขนาดใหญ่ เช่นที่ วิหารสมเด็จโต มูลนิธิสมเด็จพระพุฒาจารย์ อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา สมเด็จโตองค์ใหญ่ปางเทศนาธรรม วัดโบสถ์ จังหวัดปทุมธานี สมเด็จโตองค์ใหญ่ วัดตาลเจ็ดยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สมเด็จโตองค์ใหญ่ที่สุดในโลก วัดสระลงเรือ จังหวัดกาญจนบุรี และที่วัดสามัคคีบรรพต จังหวัดชลบุรี เป็นต้น
พระพุทธรูปขนาดใหญ่ที่สมเด็จโตสร้าง

พระพุทธไสยาสน์ วัดสะตือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ยาว 25 วา
พระพุทธมหามุนีศรีมหาราช วัดกุฎีทอง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สูง 18 เมตร
หลวงพ่อโต วัดกลางคลองข่อย จังหวัดราชบุรี สูง 13 เมตร
หลวงพ่อโต (พระมหาพุทธพิมพ์) วัดไชโยวรวิหาร จังหวัดอ่างทอง สูง 22.65 เมตร
หลวงพ่อโต (พระพุทธศรีอริยเมตไตรย) วัดอินทรวิหาร กรุงเทพมหานคร สูง 32 เมตร สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2410
หนังสืออ่านเพิ่มเติม

| 0 | 1 | 2 |
| --- | --- | --- |
|  เฮง อิฏฐาจาโร, พระมหา.  (2492).  ประวัติสังเขปสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) .  กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์กฤษณปกรณ์.  ตรียัมปวาย.  (2495).  พระสมเด็จ. กรุงเทพฯ : (ม.ป.ท.). |  พระยาทิพโกษา (สอน โลหนันทน์).  (2419).  ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) .  กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์วิทยากร.  ธวัชชัย อิศรางกูร.  (2510).  สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) วัดระฆังโฆสิตาราม.  นครหลวง : โรงพิมพ์อักษรสมัย. |  |
ดูเพิ่ม

แม่นากพระโขนง
พระสมเด็จวัดระฆัง
พระคาถาชินบัญชร
วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร
วัดไชโยวรวิหาร
แหล่งข้อมูลอื่น

| --- | --- |
 ข้อมูลอย่างเป็นทางการของพระอารามหลวง ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เก็บถาวร 2011-09-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของวัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร  (www.watrakang.com)  ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เก็บถาวร 2011-09-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของวัดอินทรวิหาร พระอารามหลวง (www.watindharaviharn.org) ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เก็บถาวร 2010-08-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของวัดเกศไชโยวรวิหาร (www.watchaiyo.com) ข้อมูลประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) จากเว็บไซต์อื่น ประวัติพระอริยสงฆ์ไทย. เว็บไซต์ธรรมะไทย (www.dhammathai.org)  ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี). พระสมเด็จวัดระฆัง:  ข้อมูลคัดลอกจากเอกสารต้นฉบับ ชีวประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหฺมรํสี) จากบันทึกของ มหาอำมาตย์ตรีพระยาทิพโกษา (สอน โลหนันทน์) เก็บถาวร 2016-03-07 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. เว็บไซต์ประตูสู่ธรรม (www.dharma-gateway.com) ข้อมูลสื่อวีดิทัศน์ ภาพยนตร์ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี)[ลิงก์เสีย]. เว็บไซต์พุทธคุณ (www.buddhakhun.org)  ภาพยนตร์ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เก็บถาวร 2009-07-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน. เว็บไซต์พลังจิต (www.palungjit.com.com)  
| ก่อนหน้า |  | สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) |  | ถัดไป |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| สมเด็จพระพุฒาจารย์ (สน) |  |   เจ้าคณะอรัญวาสี  (พ.ศ. 2407 — พ.ศ. 2415) |  | สมเด็จพระพุฒาจารย์ (พุก) |
รูปหล่อของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ประดิษฐานที่วัดไก่จ้น อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กล่าวกันว่าท่านเกิดในเรือของมารดาซึ่งจอดเทียบท่าอยู่หน้าวัดแห่งนี้
สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ดำรงตำแหน่งทางคณะสงฆ์เป็นเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตาราม ในสมัยรัชกาลที่ 4 จวบจนท่านมรณภาพในช่วงต้นรัชกาลที่ 5
หลวงพ่อโต (พระศรีอริยเมตไตรย) วัดอินทรวิหาร กรุงเทพ ปูชนียสถานแห่งสุดท้ายที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ได้สร้างไว้
โต๊ะหมู่บูชาตั้งอัฐิธาตุบำเพ็ญกุศล สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ในพระอุโบสถวัดระฆังโฆสิตาราม
ความศรัทธาในตัวสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) ของพุทธศาสนิกชนในประเทศไทย ทำให้เกิดความนิยมสร้างรูปหล่อเหมือนตัวจริงของท่านประดิษฐานตามวัดต่างๆ โดยทั่วไป (ในภาพนี้ รูปหล่อของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) อยู่ทางด้านซ้ายของภาพ)
ตำบลบุสูง

| ตำบลบุสูง |
| --- | --- |
ตำบล
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมัน: Tambon Bu Sung
พื้นที่ปลูกข้าวหอมมะลิในตำบลบุสูง
ประเทศ: ไทย
จังหวัด: ศรีสะเกษ
อำเภอ: วังหิน
พื้นที่
 • ทั้งหมด: 235 ตร.กม. (91 ตร.ไมล์)
ประชากร (31 ธันวาคม 2563)
 • ทั้งหมด: 10,281 คน
 • ความหนาแน่น: 43.74 คน/ตร.กม. (113.3 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ : 33270
รหัสภูมิศาสตร์: 331601
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
| เทศบาลตำบลบุสูง |
| --- | --- |
เทศบาลตำบล
   ตรา
ทต.บุสูงที่ตั้งในจังหวัดศรีสะเกษ
พิกัด: 14°57′37″N 104°9′56″E﻿ / ﻿14.96028°N 104.16556°E﻿ / 14.96028; 104.16556
ประเทศ:  ไทย
จังหวัด: ศรีสะเกษ
อำเภอ: วังหิน
จัดตั้ง: 20 มีนาคม 2539 (อบต.) 18 กรกฎาคม 2551 (ทต.)
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี: รักชาติ ฤทธิ์เดช
รหัส อปท.: 05331601
ที่อยู่ สำนักงาน: เลขที่ 60 หมู่ที่ 11 ตำบลบุสูง อำเภอวังหิน จังหวัดศรีสะเกษ 33270
โทรศัพท์: 0 4582 1159
เว็บไซต์: www.busung.go.th
 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย
บุสูง เป็นตำบลหนึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของอำเภอวังหิน จังหวัดศรีสะเกษ อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอวังหินประมาณ 7 กิโลเมตร องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ คือ เทศบาลตำบลบุสูง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุสูงทั้งตำบล
ประวัติ

ตำบลบุสูง ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2379 เหตุที่ได้ชื่อว่าบุสูง พื้นที่หมู่บ้านเป็นที่ดอน น้ำไม่ท่วม มีป่าไม้ใหญ่หนาทึบ บริเวณรอบที่ดอนเป็นที่ลุ่มป่าโปร่ง ในฤดูฝนมีน้ำอุดมสมบูรณ์ เหมาะแก่การเพาะปลูก ครั้งนั้น มีสองพี่น้องชื่อ พ่อหลวงราษฎร กับจารย์สีชา มีภูมิลำเนาอยู่บ้านตาเกษ อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ ได้พากันมาทำไร่บนที่ดอนแห่งนี้ ปีแรกเรียกว่าไร่สูง จึงเอาคำว่าสูง ต่อมาเรียกว่าทำบุ ครั้งสุดท้ายกลายเป็นบุสูง พร้อมกันนั้นได้ปลูกสร้างบ้านเรือนขึ้นในพื้นที่เดิม ภาษาพื้นบ้านเรียกว่าทำบุสูง และยังมีพรรคพวกมาสร้างบ้านเรือนเพิ่มขึ้น จึงได้ตั้งชื่อ “บุสูง” ตั้งแต่นั้นมา
เทศบาลตำบลบุสูง ได้จัดตั้งโดยเปลี่ยนแปลงฐานะจากองค์การบริหารส่วนตำบลบุสูง เป็นเทศบาลตำบลบุสูง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลบุสูง อำเภอวังหิน จังหวัดศรีสะเกษ เป็นเทศบาลตำบลบุสูง โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2551
ภูมิศาสตร์

เทศบาลตำบลบุสูงมีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 43.235 ตารางกิโลเมตร หรือ 32,455 ไร่ โดยครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุสูงทั้งตำบล
ที่ตั้งและลักษณะของชุมชน ชุมชนเทศบาลตำบลบุสูงตั้งอยู่ในพื้นที่เป็นที่ราบ สภาพความอุดมสมบูรณ์ของดินปานกลาง ดินเป็นดินร่วนปนทราย อุณหภูมิสูงสุด 36 องศาเซลเซียส ต่ำสุด 14 องศาเซลเซียส ความสูงจากระดับน้ำทะเล 120 เมตร และมีแหล่งน้ำไว้อุปโภค บริโภคตลอดปี มีห้วย ได้แก่ ห้วยคล้า ห้วยสำราญ และหนองน้ำ ได้แก่ หนองฮู หนองแมว หนองหัวลิง หนองอีเลิ้งน้อย หนองศาลา หนองหัววัว
อาณาเขต เทศบาลตำบลบุสูงเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอวังหิน จังหวัดศรีสะเกษ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของอำเภอวังหิน อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอวังหินประมาณ 7 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดกับตำบลใกล้เคียงดังนี้
ทิศเหนือ จดตำบลธาตุ อำเภอวังหิน
ทิศใต้ จดตำบลโพนยาง อำเภอวังหิน
ทิศตะวันออก จดเทศบาลตำบลวังหิน และตำบลโพนยาง อำเภอวังหิน
ทิศตะวันตก จดเทศบาลตำบลโคกจาน และตำบลทุ่งไชย อำเภออุทุมพรพิสัย
ประชากร

เทศบาลตำบลบุสูงมีประชากรทั้งสิ้น 9,905 คน โดยเป็นเพศชาย 5,026 คน และเพศหญิง 4,878 คน จำนวนครัวเรือน 2,414 ครัวเรือน
ภาษา ภาษาราชการที่ใช้ในจังหวัดศรีสะเกษใช้ภาษาไทยเป็นหลัก และมีภาษาท้องถิ่นซึ่งเรียกว่า ภาษาไทยอีสาน
ศาสนา ประชากรในเทศบาลตำบลบุสูง นับถือศาสนาพุทธเป็นส่วนมาก
ตราเทศบาล

ตราเทศบาลตำบลบุสูง เป็นรูปพระอาทิตย์กำลังทอแสงบนทุ่งนาซึ่งมีผลผลติทางการเกษตร อันประกอบไปด้วยหอม และกระเทียม ในดวงตราสัญลักษณ์อีกด้วย
พระอาทิตย์กำลังทอแสง ความเจริญรุ่งเรือง
ทุ่งนา พื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติ
ผลผลติทางการเกษตร หอม กระเทียม ความอุดมสมบูรณ์และความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ
อยู่ภายในกรอบวงกลม ความสมัครสมานสามัคคี
หมู่บ้าน

ตำบลบุสูงแบ่งการปกครองออกเป็น 22 หมู่บ้าน
| หมู่ที่ | ชื่อหมู่บ้าน | ประชากรชาย | ประชากรหญิง | ประชากรรวม | ครัวเรือน | ผู้นำ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | บ้านกะเอิน | 425 | 409 | 834 | 187 | นายสุริยา ศรีโพนดวน |
| 2 | บ้านบุสูง | 437 | 397 | 834 | 313 | นายตรึงเกียรติ สมจันทร์ |
| 3 | บ้านหนองไผ่ | 157 | 160 | 317 | 66 | นายทองวัน ถำทอง |
| 4 | บ้านโพนดวน | 341 | 315 | 656 | 154 | นายชื่น บางใบ |
| 5 | บ้านหัววัว | 433 | 420 | 853 | 192 | นายทวีชัย วิถี |
| 6 | บ้านขุมคำ | 238 | 252 | 490 | 132 | นายชัยวัฒน์ ขุมคำ |
| 7 | บ้านหนองแคน | 227 | 224 | 451 | 106 | นายสมบูรณ์ อุทัย |
| 8 | บ้านหนองนารี | 396 | 415 | 811 | 168 | นายคูณ คำวงษ์ |
| 9 | บ้านโนนสาย | 186 | 175 | 361 | 75 | นางฉวี บุดดาวงค์ |
| 10 | บ้านไทยบวกแต้ | 279 | 276 | 555 | 124 | นายประสิทธิ์ เข็มทอง |
| 11 | บ้านป่าใต้ | 150 | 169 | 319 | 73 | นายเชียร แก้วใสย |
| 12 | บ้านหนองหว้า | 139 | 120 | 259 | 51 | นายสมใจ บุญสุข |
| 13 | บ้านไทยบวกเตย | 150 | 141 | 291 | 61 | นายสมนึก เพ็งพันธ์ |
| 14 | บ้านหนองศาลา | 146 | 152 | 298 | 65 | นายกลม พรรณา |
| 15 | บ้านกะเอิน | 278 | 269 | 547 | 132 | นายเหรียญ วิถี |
| 16 | บ้านตาตวด | 112 | 106 | 218 | 49 | นายปัด บุญศิริ |
| 17 | บ้านหนองหมี่น | 250 | 221 | 471 | 102 | นายชีวัน จันทะเสน |
| 18 | บ้านหนองโดน | 96 | 92 | 188 | 49 | นายสมใจ เผดิม |
| 19 | บ้านดอนพระเจ้า | 182 | 151 | 333 | 115 | นายบุญเพ็ง ดวนใหญ่ (กำนัน) |
| 20 | บ้านดอนชุมป่ายาง | 95 | 100 | 195 | 49 | นายก่อเกียรติ บัวทอง |
| 21 | บ้านพร้าว | 84 | 89 | 173 | 39 | นายแพง สุระโยธิน |
| 22 | บ้านขุมคำ | 225 | 226 | 451 | 112 | นายวีระศักดิ์ จันทำ |
อาชีพ

อาชีพของประชากรในตาบลส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นอาชีพหลัก ดังนี้
การเพาะปลูก ได้แก้ ข้าว พริก หอมแดง กระเทียม
การเลี้ยงสัตว์ ได้แก่ โค กระบือ เป็ด ไก่ และสุกร ลักษณะการเลี้ยงเป็นการปล่อยตามทุ่งหญ้าหรือไร่นา
การค้าขาย ได้แก่ ร้านอาหาร ร้านค้าทั่วไป
ข้อมูลด้านโครงสร้างพื้นฐาน

โรงพยาบาล 1 แห่ง
โรงพยาบาลวังหิน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 1 แห่ง
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบุสูง
วัด/สำนักสงฆ์ 8 แห่ง
วัดบ้านกะเอิน
วัดศรีโพนดวน
วัดบ้านบุสูง
วัดโพธิ์สว่าง
วัดบ้านหัววัว
วัดบ้านขุมคำ
วัดบ้านหนองแคน
สำนักสงฆ์บ้านดอนพระเจ้า
สถานีดับเพลิง 1 แห่ง
สถานีดับเพลิงเทศบาลตำบุสูง
สถานีตำรวจ 1 แห่ง
สถานีตำรวจภูธรอำเภอวังหิน
ที่ทำการไปรษณีย์ 1 แห่ง
ไปรษณีย์วังหิน (33270)
ตลาดสด 1 แห่ง
ตลาดสดเทศบาลตำบลบุสูง
การศึกษา

เทศบาลตำบลบุสูงมีโรงเรียนจำนวน 7 แห่ง
โรงเรียนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษเขต 1
โรงเรียนอนุบาลวังหิน
โรงเรียนบ้านกะเอิน
โรงเรียนบ้านโพนดวน
โรงเรียนขุมคำวิทยา (สำนักงานสลากกินแบ่งสงเคราะห์ 673)
โรงเรียนบ้านหัววัวหนองนารี
โรงเรียนบ้านโนนสายหนองหว้า
โรงเรียนบ้านไทยบวกแต้บวกเตย
เทศกาล

เทศกาลหอมแดง จัดขึ้นทุก ๆ ปีช่วงปลายเดือนมกราคมหรือต้นเดือนกุมภาพันธ์ ณ วัดบ้านขุมคำ ตำบลบุสูง เพื่อส่งเสริมผลผลิตทางการเกษตรของประชาชนชาวอำเภอวังหิน ภายในงานมีกิจกรรมมากมาย มีการประกวดผลผลิตทางการเกษตร หนูน้อยหอมแดง และธิดาหอมแดง การออกร้านของคุ้มต่าง ๆ และมีการแสดงอื่น ๆ มากมาย
จักรพรรดิโกะ-อิจิโจ

จักรพรรดิโกะ-อิจิโจ (ญี่ปุ่น: 後一条天皇; โรมาจิ: Go-Ichijō-tennō; 12 ตุลาคม ค.ศ. 1008 – 15 พฤษภาคม ค.ศ. 1036) เป็นจักรพรรดิญี่ปุ่นองค์ที่ 68 ตามที่ได้จัดเรียงไว้ในลำดับการสืบราชบัลลังก์แบบดั้งเดิม
รัชสมัยของโกะ-อิจิโจอยู่ในช่วง ค.ศ. 1016 ถึง 1036
พระนามของจักรพรรดิโกะ-อิจิโจนำมาจากพระนามของจักรพรรดิอิจิโจ พระราชบิดา กับ โกะ- (後) แปลตรงตัวว่า "ยุคหลัง" ทำให้มีการเรียกขานพระองค์เป็น จักรพรรดิอิจิโจที่ 2 หรือ จักรพรรดิอิจิโจยุคหลัง
พระราชประวัติ

ก่อนขึ้นครองราชบัลลังก์ดอกเบญจมาศ จักรพรรดิโกะ-อิจิโจมีพระนามส่วนพระองค์ (อิมินะ) ว่า เจ้าชายอัตสึฮิระ (敦成親王). หรือมีอีกพระนามว่า เจ้าชายอัตสึนาริ
อัตสึฮิระเป็นพระราชโอรสองค์ที่ 2 ในจักรพรรดิอิจิโจ พระราชมารดามีพระนามว่าฟูจิวาระ โนะ อากิโกะ/โชชิ (藤原彰子) (988–1074) ธิดาในฟูจิวาระ โนะ มิจินางะ ในช่วงหลัง พระมเหสัชูโงะของอิจิโจมีอีกพระนามว่า โจโตมนอิง (上東門院)
เหตุการณ์ในพระชนม์ชีพของจักรพรรดิโกะ-อิจิโจ

โกะ-อิจิโจขึ้นสืบราชบัลลังก์ต่อจาก จักรพรรดิซันโจ ที่สละราชบัลลังก์เนื่องจากพระเนตรมืดบอดเมื่อวันที่ 29 เดือน 1 ปี โชวะ ที่ 1 ตรงกับวันที่ 10 มีนาคม ค.ศ. 1016 เมื่อมีพระชนมายุเพียง 7 พรรษาหลังจากนั้นจึงได้มีการประกอบพระราชพิธีราชาภิเษกจักรพรรดิโกะ-อิจิโจที่ พระราชวังหลวงเฮอัง เมื่อวันที่ 7 เดือน 2 ปี โชวะ ที่ 1 ตรงกับวันที่ 18 มีนาคม ปีเดียวกัน
โดยอดีตจักรพรรดิซันโจได้เสนอเงื่อนไขต่อ ฟุจิวะระ โนะ มิชินะงะ ผู้เป็นพระอัยกา (ตา) ของจักรพรรดิโกะ-อิจิโจซึ่งดำรงตำแหน่ง เซ็สโซ ว่าให้สถาปนา เจ้าชายอัตสึอะกิระ พระราชโอรสของพระองค์ให้เป็นรัชทายาทแต่หลังจากที่อดีตจักรพรรดิซันโจสวรรคตลงเมื่อวันที่ 9 เดือน 5 ปี คันนิง ที่ 1 ตรงกับวันที่ 5 มิถุนายน ค.ศ. 1017 มิชินะงะได้ทำการปลดเจ้าชายอัตสึอะกิระออกจากตำแหน่งรัชทายาทและสถาปนา เจ้าชายอัตสึนะงะ พระอนุชาร่วมพระราชมารดาเดียวกับจักรพรรดิโกะ-อิจิโจขึ้นเป็นรัชทายาทแทนหลังจากนั้นไม่นานมิชินะงะได้สละตำแหน่งเซ็สโซให้กับบุตรชายคนโตคือ ฟุจิวะระ โนะ โยะริมิชิ และขึ้นไปดำรงตำแหน่ง ไดโจไดจิง เมื่อเดือน 12 ปี คันนิง ที่ 1 ตรงกับเดือนมกราคม ปี ค.ศ. 1017
ในปีต่อมาคือ ค.ศ. 1018 มิชินะงะได้ถวายตัวบุตรสาวคนที่ 3 คือ ฟุจิวะระ โนะ อิชิ ผู้เป็นพระมาตุจฉา (น้า) แท้ ๆ ขององค์จักรพรรดิเข้ามาเป็นจักรพรรดินี (中宮) องค์เดียวในจักรพรรดิโกะ-อิจิโจซึ่งจักรพรรดินีอิชิมีพระประสูติกาลพระธิดาถึง 2 พระองค์คือ เจ้าหญิงโชชิ และ เจ้าหญิงเคชิ
จักรพรรดิโกะ-อิจิโจสวรรคตเมื่อวันที่ 17 เดือน 4 ปี โชเง็ง ที่ 9 ตรงกับวันที่ 15 พฤษภาคม ค.ศ. 1036 ที่ พระราชวังหลวงเฮอัง ขณะมีพระชนมายุเพียง 27 พรรษา
พระมเหสีและพระราชโอรสธิดา

จักรพรรดิโกะ-อิจิโจมีจักรพรรดินีองค์เดียวและพระราชธิดา 2 พระองค์
จักรพรรดินี (ชูงู): ฟูจิวาระ โนะ อิชิ (藤原威子; 999–1036) ธิดาคนที่ 3 ในฟูจิวาระ โนะ มิจินางะ
พระราชธิดาองค์แรก: เจ้าหญิงอากิโกะ/โชชิ (章子内親王) ภายหลังเป็น นิโจอิง-In (二条院) จักรพรรดินี (ชูงู) ในจักรพรรดิโกะ-เรเซ
พระราชธิดาองค์ที่ 2: เจ้าหญิงคาโอรูโกะ/เคชิ (馨子内親王; 1029–1093) ภายหลังเป็น ไซเอ็น-โนะ โคโงะ (西院皇后) จักรพรรดินี (ชูงู) ในจักรพรรดิโกะ-ซันโจ
ข้อมูล

Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon.  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน  |
| --- | --- |
นานาชาติ:  FAST  ISNI  VIAF  เวิลด์แคต 
ประจำชาติ:  สหรัฐ  ญี่ปุ่น 
สุสานของจักรพรรดิโกะ-อิจิโจกับพระราชธิดาองค์หนึ่งที่เกี่ยวโต
จักรพรรดิมูรากามิ

จักรพรรดิมูรากามิ ( ญี่ปุ่น: 村上天皇; โรมาจิ: Murakami-tennō; 14 กรกฎาคม ค.ศ. 924 – 5 กรกฎาคม ค.ศ. 967) เป็นจักรพรรดิญี่ปุ่นองค์ที่ 62ตามที่ได้บันทึกไว้ในลำดับการสืบราชบัลลังก์แบบดั้งเดิม
รัชสมัยของมูรากามิอยู่ในช่วง ค.ศ. 946 จนกระทั่งสวรรคตใน ค.ศ. 967
พระราชประวัติ

ก่อนขึ้นครองราชบัลลังก์ดอกเบญจมาศ มูรากามิมีพระนามส่วนพระองค์ (อิมินะ) ว่า นาริอากิระ-ชินโน (ญี่ปุ่น: 成明親王; โรมาจิ: Nariakira-shinnō)
นาริอากิระ-ชินโนเป็นพระราชโอรสองค์ที่ 14 ใน จักรพรรดิไดโงะ และเป็นพระราชอนุชาต่างพระราชมารดาของจักรพรรดิซูซากุ
มูรากามิมีจักรพรรดินีรวม 10 พระองค์ และพระราชโอรสธิดารวม 19 พระองค์
เหตุการณ์ในพระชนม์ชีพของจักรพรรดิมูรากามิ

ใน ค.ศ. 944 พระองค์ได้รับการแต่งตั้งเป็นมกุฎราชกุมารและขึ้นครองราชย์ในสองปีต่อมา
16 พฤษภาคม ค.ศ. 946 (ปีเท็งเงียวที่ 9, วันที่ 13 เดือน 4):  ในที่ 16 ในรัชสมัยจักรพรรดิซูซากุ (朱雀天皇十六年) พระองค์สละราชบัลลังก์ให้กับนาริอากิระ-ชินโน พระราชอนุชา
31 พฤษภาคม ค.ศ. 946 (ปีเท็งเงียวที่ 9, วันที่ 28 เดือน 4): หลังจากนั้นไม่นาน จักรพรรดิมูรากามิขึ้นสืบราชบัลลังก์ด้วยพระชนมพรรษา 21 พรรษา
ในช่วง ค.ศ. 946 - 949 พระมาตุลา (ลุง) ของพระองค์คือ ฟูจิวาระ โนะ ทาดาฮิระ ได้กลับมาเป็นเซ็สโซอีกครั้งหลังเคยดำรงตำแหน่งนี้มาแล้วในรัชสมัยจักรพรรดิซูซากุ หลังการอสัญกรรมของทาดาฮิระเมื่อ ค.ศ. 949 จักรพรรดิมูรากามิทรงบริหารราชการแผ่นดินด้วยพระองค์เอง แต่ในความเป็นจริงแล้ว ตระกูลฟูจิวาระได้แผ่อำนาจและปกครองประเทศโดยมีสองพี่น้องคือ ฟูจิวาระ โนะ ซาเนโยริ และ ฟูจิวาระ โนะ โมโรซูเกะ บุตรชายทั้งสองของทาดาฮิระเป็นผู้ปกครองประเทศโดยพฤตินัย
23 ตุลาคม ค.ศ. 949 (ปีเท็นเรียกุที่ 3, วันที่ 29 เดือน 9):  อดีตจักรพรรดิโยเซสวรรคตเมื่อพระชนมายุได้ 82 พรรษา
ค.ศ. 951 (ปีเท็นเรียกุที่ 5): องค์จักรพรรดิทรงมีพระราชกระแสรับสั่งให้รวบรวมโกเซ็งวากาชู; ผลงานนี้ดำเนินการโดยนาชิตสึโบะ โนะ โกนิงในพระบรมราชูปถัมภ์
6 กันยายน ค.ศ. 952 (ปีเท็นเรียกุที่ 6, วันที่ 15 เดือน 8):  อดีตจักรพรรดิซูซากุสวรรคตเมื่อพระชนมายุเพียง 30 พรรษา
16 ตุลาคม ค.ศ. 960 (ปีเท็นโกกุที่ 4, วันที่ 23 เดือน 9): พระราชวังหลวงถูกเพลิงไหม้เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ย้ายเมืองหลวงจากนาระไปยังเฮอังเกียวใน ค.ศ. 794
พระองค์มีพระปรีชาสามารถในการเล่นเครื่องดนตรีโบราณของญี่ปุ่นประเภทดีดที่เรียกว่า เค็งโจ
5 กรกฎาคม ค.ศ. 967 (ปีโคโฮที่ 4, วันที่ 25 เดือน 5):  อดีตจักรพรรดิมูรากามิสวรรคตเมื่อพระชนมายุเพียง 42 พรรษา
รัชสมัยของมูรากามิ

ปีในรัชสมัยของมูรากามิมีมากกว่าหนึ่งชื่อศักราชหรือเน็งโง
เท็งเงียว (938–947)
เท็นเรียกุ      (947–957)
เท็นโตกุ       (957–961)
โอวะ      (961–964)
โคโฮ    (964–968)