โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี
ประวัติโรงเรียน > ก่อกำเนิด

โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี ได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ 2455 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 โดยมีพระภิกษุรูปหนึ่งซึ่งเป็นเถระผู้ใหญ่ "พระรัตนธัชมนีศรีธรรมราชสังฆนายก ตรีปิฎกคุณาลังการ ศรีมาจารย์วินัย สุนทรัติคณิศรบวรสังฆารามคามวลี" เป็นผู้รับผิดชอบวัดตั้งแต่นครศรีธรรมราชลงมาหลังจากที่ท่านได้ก่อตั้งโรงเรียนเบญจมราชูทิศ นครศรีธรรมราช หลังจากนั้นหนึ่งปี ท่านได้มาตรวจเยี่ยม "วัดตานีสโมสร (วัดกลาง)" สมัยนั้นมีชื่อว่า "วัดบางน้ำจืด" ท่านได้เริ่มก่อตั้ง "โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี" ขึ้นโดยใช้ศาลาท่าน้ำเป็นสถานที่เรียน (ปัจจุบัน คือ ที่ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถานีดับเพลิง)
นักเรียนได้อาศัยเรียนอยู่ที่ศาลาท่าน้ำได้ประมาณครึ่งปี จึงย้ายมาเปิดสอนที่ริมแม่น้ำสามัคคีติดกับบ้านสะบารังโดยใช้พลับพลารับเสด็จพระปิยมหาราช ซึ่งพระองค์เสด็จมาตั้งกล้องดูดาวในสนามศักดิ์เสนีย์ (แท่นดูดาวขนาดกว้าง 2 เมตรสูง 2 เมตร ปัจจุบันฝังในสนามหมดแล้ว) ชื่อเรือนราชประสิทธิ์เป็นบรมราชานุสรณ์แต่พระพุทธเจ้าหลวงสมเด็จพระราชบิดา สมัยนั้นมีพระยาเดชานุภาพ หรือพระยาศักดิ์เสนี เป็นสมุหเทศาภิบาล มณฑลปัตตานี เปิดสอนแบบสหศึกษา มี "นายโต๊ะ" เป็นครูใหญ่ ตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2455
ต่อมาทางมณฑลปัตตานี ได้มีหนังสือราชกาลแจ้งไปยังกระทรวงธรรมการให้ทราบว่า
บรรดาข้าราชการ พ่อค้าและประชาชนในมณฑลปัตตานีได้ร่วมใจกับบริจาคทรัพย์ และสิ่งของรวมเป็นเงินทั้งสิ้น 15,330 บาท  23 สตางค์ เพื่อจัดสร้างโรงเรียนประจำมณฑลขึ้น โดยสร้างอาคารเรียนเป็น เรือนไม้ยกพื้นชั้นเดียว 1 หลัง ตัวเรือนกว้าง 4 วา 2 ศอก ยาว 22 วา 2 ศอก ทาสีทั้งภายในและภายนอก แบ่งเป็น 6 ห้องเรียน ห้องพักครู 2 ห้อง ห้องประชุม 1 ห้อง รวมเงินค่าก่อสร้างตัวเรือน และจัดทำโต๊ะเก้าอี้รวมทั้งสิ้น 15,330 บาทถ้วน
เมื่อก่อสร้างอาคารเรียนเสร็จเรียบร้อยแล้ว ทางมณฑลปัตตานี ได้จัดให้มีพิธีเปิดโรงเรียนอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม  พ.ศ 2457 โดยมหาอำมาตย์ตรีเดชานุชิตสมุหเทศาภิบาลมณฑลปัตตานี ได้เชิญเสด็จมหาอำมาตย์โท สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมขุนลพบุรีราเมศวร์สมุหเทศาภิบาลมณฑลนครศรีธรรมราชเป็นประธานในพิธี โรงเรียนนี้มีนามตามที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯพระราชทานนามว่า "โรงเรียนเบญจมราชูทิศ"
ครั้น พ.ศ 2482 โรงเรียนปัตตานี "เบญจมราชูทิศ" ได้ย้ายมาเรียนที่อาคารเรียน 1 (ในปัจจุบันนี้รื้อออกแล้ว) ด้วยเหตุจำนวนนักเรียนมากขึ้น และเป็นการขยายบริเวณโรงเรียน ให้กว้างขวางพอกับจำนวน นักเรียนที่เพิ่มมากขึ้นด้วย
โรงเรียนปัตตานี เบญจมราชูทิศ ได้รับการเปลี่ยนชื่อให้เหมาะสมใหม่เป็น "โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี" เมื่อ พ.ศ 2510 ปัจจุบันนี้โรงเรียนมีเนื้อที่ทั้งสิ้น 33 ไร่ 2 งาน 52 ตารางวาแบ่งเป็น 2 แปลง คือบริเวณตึกขาวติดกับหอสมุดพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ศูนย์การศึกษาพิเศษจังหวัดปัตตานี (ใช้อาคารเกษตรกรรมเป็นสำนักงานชั่วคราว) แปลงเกษตร บ้านพักครู-อาจารย์ นักการภารโรง 1 แปลงและที่ตั้งโรงเรียนปัจจุบัน รวมถึงสนามศักดิ์เสนี 1 แปลง โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี มีการกำหนด คณะกรรมการสภานักเรียน และคณะสี ต่าง ๆ ของโรงเรียนดังนี้ คณะกรรมการสภานักเรียน โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี มีชื่อทางการว่า "คณะจุลมงกุฎ" คณะสีประจำโรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี มี 4 คณะสี ประกอบด้วย 1. คณะอัศวพาหุ (สีแดง) 2. คณะศรีอยุธยา (สีชมพู) 3. คณะสุริยงส่องฟ้า (สีแสด) 4. คณะวชิราวุธานุสรณ์ (สีม่วง) โดยโรงเรียนได้อยู่ในเครือข่ายสถาบันการศึกษารัชกาลที่ 6 จึงได้นำนามปากกา และประวัติของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มาเป็นชื่อคณะสีดังกล่าว