เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต
รายชื่อผู้ดำรงตำแหน่ง

| ภาพ> ภาพ.เลขาธิการชำนาญการแห่งคณะเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1918–1919) | ชื่อ (เกิด–เสียชีวิต)> ชื่อ (เกิด–เสียชีวิต).เลขาธิการชำนาญการแห่งคณะเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1918–1919) | การดำรงตำแหน่ง> เริ่มวาระ.เลขาธิการชำนาญการแห่งคณะเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1918–1919) | การดำรงตำแหน่ง> สิ้นสุดวาระ.เลขาธิการชำนาญการแห่งคณะเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1918–1919) | การดำรงตำแหน่ง> ระยะเวลา.เลขาธิการชำนาญการแห่งคณะเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1918–1919) | หมายเหตุ> หมายเหตุ.เลขาธิการชำนาญการแห่งคณะเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1918–1919) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ยาคอฟ สเวียร์ดลอฟ (ค.ศ. 1885–1919) | ค.ศ. 1918 | 16 มีนาคม ค.ศ. 1919 † | 0–1 ปี | สเวียร์ดลอฟดำรงตำแหน่งจนกระทั่งเสียชีวิตเมื่อวันที่ 16 มีนาคม ค.ศ. 1919 ซึ่งในระหว่างที่เขาดำรงตำแหน่ง เขามีหน้าที่รับผิดชอบเกี่ยวกับเรื่องทางทฤษฎีเป็นหลักมากกว่าเรื่องการเมือง |
|  | เยเลนา สตาโซวา (ค.ศ. 1873–1966) | มีนาคม ค.ศ. 1919 | ธันวาคม ค.ศ. 1919 | 9 เดือน | เมื่อมีการยุบตำแหน่งของเธอ สตาโซวาจึงไม่ถือว่าเป็นคู่แข่งคนสำคัญของตำแหน่งเลขาธิการรับผิดชอบ ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สืบต่อมาจากประธานคณะเลขาธิการ |
เลขาธิการรับผิดชอบแห่งคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1919–1922)
|  | นีโคไล เครสตินสกี (ค.ศ. 1883–1938) | ธันวาคม ค.ศ. 1919 | มีนาคม ค.ศ. 1921 | 1 ปี 3 เดือน | ตำแหน่งเลขาธิการรับผิดชอบปฏิบัติหน้าที่เหมือนกับเลขาธิการ เป็นตำแหน่งที่มีสถานะค่อนข้างระดับล่าง เนื่องจากเครสตินสกียังคงเป็นสมาชิกของโปลิตบูโร ออร์กบูโร และคณะเลขาธิการ อย่างไรก็ตาม เครสตินสกีไม่เคยพยายามสร้างฐานอำนาจอิสระเหมือนดังที่โจเซฟ สตาลิน ได้กระทำในระหว่างที่เขาดำรงตำแหน่งเลขาธิการ |
|  | วยาเชสลาฟ โมโลตอฟ (ค.ศ. 1890–1986) | 16 มีนาคม ค.ศ. 1921 | 3 เมษายน ค.ศ. 1922 | 291 วัน | ได้รับการรับเลือกให้เป็นเลขาธิการรับผิดชอบในระหว่างการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 10 ที่จัดขึ้นในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1921 โดยที่ประชุมตัดสินใจว่าตำแหน่งเลขาธิการรับผิดชอบควรรวมอยู่ในโปลิตบูโร เป็นผลให้โมโลตอฟกลายเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งของโปลิตบูโรด้วย |
เลขาธิการคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพทั้งปวง (บอลเชวิค) (ค.ศ. 1922–1952)
|  | โจเซฟ สตาลิน (ค.ศ. 1878–1953) | 3 เมษายน ค.ศ. 1922 | 5 มีนาคม ค.ศ. 1953 | 30 ปี 336 วัน | สตาลินอาศัยตำแหน่งเลขาธิการในการสร้างฐานอำนาจที่แข็งแกร่งให้กับตนเอง โดยในการประชุมพรรคครั้งที่ 17 เมื่อ ค.ศ. 1934 ได้ละเว้นการรับเลือกตำแหน่งเลขาธิการของสตาลินอย่างเป็นทางการ และตำแหน่งก็ไม่ค่อยถูกกล่าวถึงมากนักหลังจากนั้น ต่อมาใน ค.ศ. 1952 สตาลินได้ยกเลิกตําแหน่ง แต่เขายังคงไว้ซึ่งอํานาจสูงสุดและตําแหน่งของเขาในฐานะประธานคณะรัฐมนตรีจนกระทั่งถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 5 มีนาคม ค.ศ. 1953 สตาลินดำรงตำแหน่งเลขาธิการยาวนาที่สุดเป็นเวลา 30 ปี 7 เดือน โดยเทียบเป็นเวลาเกือบครึ่งหนึ่งของการดำรงอยู่ของสหภาพโซเวียต |
เลขาธิการอันดับหนึ่งคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต (ค.ศ. 1953–1966)
|  | นีกีตา ครุชชอฟ (ค.ศ. 1894–1971) | 14 มีนาคม ค.ศ. 1953 | 14 ตุลาคม ค.ศ. 1964 | 11 ปี 30 วัน | ครุชชอฟสถาปนาตำแหน่งอีกครั้งเมื่อวันที่ 14 กันยายน ค.ศ. 1953 ในชื่อ "เลขาธิการอันดับหนึ่ง" โดยเมื่อ ค.ศ. 1957 เกออร์กี มาเลนคอฟ หัวหน้าสมาชิกกลุ่มต่อต้านพรรคเกือบถอดเขาออกจากตำแหน่ง เนื่องจากกังวลว่าอำนาจของเลขาธิการอันดับหนึ่งนั้นมีแทบไม่จำกัด ครุชชอฟถูกปลดออกจากผู้นําสหภาพโซเวียตเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม ค.ศ. 1964 และเลโอนิด เบรจเนฟ ได้รับตำแหน่งต่อจากเขา |
|  | เลโอนิด เบรจเนฟ (ค.ศ. 1906–1982) | 14 ตุลาคม ค.ศ. 1964 | 8 เมษายน ค.ศ. 1966 | 1 ปี 176 วัน | เบรจเนฟเป็นหนึ่งในคณะผู้นำร่วม เขาก่อตั้งระบอบผู้มีอำนาจสามคน (Triumvirate) อย่างไม่เป็นทางการ (หรือที่รู้จักกันในภาษารัสเซียว่าตรอยกา) ควบคู่กับอะเลคเซย์ โคซีกิน หัวหน้ารัฐบาล และนีโคไล ปอดกอร์นืย ผู้เป็นประธานสภาประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1965 ตำแหน่งเลขาธิการอันดับหนึ่งเปลี่ยนชื่อกลับมาเป็นเช่นเดิมในระหว่างการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 23 เมื่อ ค.ศ. 1966 |
เลขาธิการคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต (1966–1991)
|  | เลโอนิด เบรจเนฟ (ค.ศ. 1906–1982) | 8 เมษายน ค.ศ. 1966 | 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1982 † | 16 ปี 216 วัน | ขอบเขตอํานาจและหน้าที่ของเบรจเนฟในฐานะเลขาธิการเป็นไปอย่างจํากัดภายในคณะผู้นำร่วม แต่ในช่วงทศวรรษ 1970 อิทธิพลของเบรจเนฟเริ่มมากกว่าโคซีกินและปอดกอร์นืย เนื่องด้วยเขาสามารถรักษาการสนับสนุนได้จากการหลีกเลี่ยงการปฏิรูปที่รุนแรง |
|  | ยูรี อันโดรปอฟ (ค.ศ. 1914–1984) | 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1982 | 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1984 † | 1 ปี 89 วัน | เขากลายเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งเบรจเนฟที่ความเป็นไปได้มากที่สุด จากการที่เขาเป็นประธานคณะกรรมการในการจัดการรัฐพิธีศพของเบรจเนฟ อันโดรปอฟใช้รูปแบบเดียวกันกับเบรจเนฟในการปกครองประเทศก่อนที่เขาจะถึงแก่อสัญกรรม |
|  | คอนสตันติน เชียร์เนนโค (ค.ศ. 1911–1985) | 13 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1984 | 10 มีนาคม ค.ศ. 1985 † | 1 ปี 25 วัน | เชียร์เนนโคในวัย 72 ปี ได้รับเลือกให้ดํารงตําแหน่งเลขาธิการขณะที่มีสุขภาพแย่ลงอย่างรวดเร็ว เช่นเดียวกันกับอันโดรปอฟ เขาปกครองประเทศในรูปแบบเดียวกับเบรจเนฟ |
|  | มีฮาอิล กอร์บาชอฟ (ค.ศ. 1931–2022) | 11 มีนาคม ค.ศ. 1985 | 24 สิงหาคม ค.ศ. 1991 | 6 ปี 166 วัน | ในการประชุมสมัชชาใหญ่ผู้แทนประชาชนใน ค.ศ. 1990 ได้มีการถอดมาตรา 6 ของรัฐธรรมนูญแห่งสหภาพโซเวียต ค.ศ. 1977 ออก ส่งผลให้พรรคคอมมิวนิสต์สูญเสียสถานะ "พลังผู้นําและชี้นําของสังคมโซเวียต" อํานาจของเลขาธิการถูกลดทอนลงอย่างมาก และตลอดระยะเวลาที่เหลือของการดํารงตําแหน่ง กอร์บาชอฟปกครองประเทศผ่านตำแหน่งประธานาธิบดีสหภาพโซเวียต เขาลาออกจากพรรคเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม ค.ศ. 1991 อันเกิดจากผลลัพธ์ของรัฐประหารเดือนสิงหาคม |
|  | วลาดีมีร์ อีวัชโค (ค.ศ. 1932–1994) รักษาการ | 24 สิงหาคม ค.ศ. 1991 | 29 สิงหาคม ค.ศ. 1991 | 5 วัน | เขาได้รับเลือกเป็นรองเลขาธิการ ณ การประชุมใหญ่ครั้งที่ 28 ของพรรค อีวัชโคทำหน้าที่รักษาการเลขาธิการหลังจากการลาออกของกอร์บาชอฟ แต่เมื่อถึงตอนนั้นพรรคก็ไร้อํานาจทางการเมือง กิจกรรมของพรรคถูกระงับเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม ค.ศ. 1991 และถูกสั่งห้ามเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน |