stanford-oval/wikipedia huggingface dataset:
ยูเอสเอส จอห์น ซี. สเตนนิส (CVN-74)

| --- | --- |
ยูเอสเอส จอห์น ซี. สเตนนิส ขณะเดินเรือในมหาสมุทรแปซิฟิกเมื่อวันที่ 5 กันยายน 2017
ประวัติ
สหรัฐอเมริกา
ชื่อ:  ไทย : ยูเอสเอส จอห์น ซี. สเตนนิส  อังกฤษ : USS John C. Stennis 
ตั้งชื่อตาม: จอห์น ซี. สเตนนิส
รางวัล: 30 มิถุนายน 1988
อู่เรือ: นิวพอร์ตนิวส์ชิปบิลดิง
มูลค่าสร้าง: US$4,500 ล้าน
ปล่อยเรือ: 13 มีนาคม 1991
เดินเรือแรก: 13 พฤศจิกายน 1993
สนับสนุนโดย: มาร์กาเรต เจน สเตนนิส วอมเบิล
เข้าประจำการ: 9 ธันวาคม 1995 (28 ปี)
ท่าจอด: ฐานทัพเรือนอร์ฟอล์ก
รหัสระบุ:   หมายเลขเอ็มเอ็มเอสไอ: 110060487  สัญญาณเรียกขาน: NJCS    หมายเลขตัวเรือ: CVN-74 
คำขวัญ:  Look Ahead  (มองไกล) 
สถานะ: อนู่ในประจำการ
หมายเหตุ: อยู่ระหว่างการเติมเชื้อเพลิงและยกเครื่อง
สัญลักษณ์: 
ลักษณะเฉพาะ
ชั้น::  นิมิตซ์
ขนาด (ระวางขับน้ำ)::  103,300 ตัน
ความยาว::  ตลอดลำ: 1,092 ฟุต (332.8 เมตร)  แนวน้ำ: 1,040 ฟุต (317.0 เมตร)
ความกว้าง::  กว้างสุด: 252 ฟุต (76.8 เมตร)  แนวน้ำ: 134 ฟุต (40.8 เมตร)
กินน้ำลึก::  สูงสุดสำหรับเดินเรือ: 37 ฟุต (11.3 เมตร)  ขีดจำกัด: 41 ฟุต (12.5 เมตร)
ระบบขับเคลื่อน::  2 × เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ Westinghouse A4W (ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง 93.5%)  4 × กังหันไอน้ำ  4 × เพลาใบจักร  กำลัง 260,000 แรงม้า (194 เมกะวัตต์)
ความเร็ว::  มากกว่า 30 นอต (56 กิโลเมตรต่อชั่วโมง; 35 ไมล์ต่อชั่วโมง)
พิสัยเชื้อเพลิง::  ไม่จำกัดระยะทาง 20–25 ปี
ความจุ::  6,500 นาย (รวมฝูงบิน)
อัตราเต็มที่::  ประจำเรือ: 3,532 นาย  ฝูงบินประจำเรือ: 2,480 นาย
ระบบตรวจการและปฏิบัติการ::  เรดาร์ค้นหาทางอากาศ 3 มิติ AN/SPS-48E  เรดาร์ค้นหาทางอากาศ 2 มิติ AN/SPS-49(V)5  เรดาร์จับเป้าหมาย AN/SPQ-9B  เรดาร์ควบคุมการจราจรทางอากาศ AN/SPN-46  เรดาร์ควบคุมการจราจรทางอากาศ AN/SPN-43C  เรดาร์ช่วยลงจอด AN/SPN-41  4 × ระบบนำวิถีขีปนาวุธ Mark 91 NSSM  4 × เรดาร์นำวิถีขีปนาวุธ Mark 95
สงครามอิเล็กทรอนิกส์และเป้าลวง::  ระบบต่อต้านการสงครามอิเล็กทรอนิกส์ AN/SLQ-32A(V)4  ระบบต่อต้านตอร์ปิโด SLQ-25A Nixie
ยุทโธปกรณ์::  2 × แท่นปล่อย Mark 57 Mod 3 สำหรับอาวุธปล่อยผิวพื้นสู่อากาศ อาร์ไอเอ็ม-7 ซีสแปโรว์  2 × แท่นปล่อยสำหรับอาวุธปล่อยผิวพื้นสู่อากาศ อาร์ไอเอ็ม-116 Rolling Airframe Missile  3 × ปืนแก็ตลิง Phalanx CIWS
เกราะ::  เป็นความลับ
อากาศยาน::  อากาศยานปีกนิ่งและเฮลิคอปเตอร์ 90 ลำ
อุปกรณ์สนับสนุนการบิน::  4 × เครื่องยิงอากาศยาน  4 × ลิฟต์สำหรับอากาศยาน
ยูเอสเอส จอห์น ซี. สเตนนิส (CVN-74) (อังกฤษ: USS John C. Stennis) เป็นเรือบรรทุกเครื่องบินขับเคลื่อนด้วยพลังงานนิวเคลียร์ลำดับที่ 7 จากทั้งหมด 10 ลำในกลุ่มเรือบรรทุกเครื่องบินชั้นนิมิตซ์ของกองทัพเรือสหรัฐ ได้รับการตั้งชื่อตาม จอห์น ซี. สเตนนิส อดีตสมาชิกวุฒิสภาสหรัฐจากรัฐมิสซิสซิปปี ผู้ซึ่งมีบทบาทสำคัญในกิจการกองทัพเรือสหรัฐ เป็นผู้สนับสนุนการพัฒนากองทัพเรือให้มีความทันสมัยและเข้มแข็ง และผลักดันให้มีการสร้างเรือบรรทุกเครื่องบินชั้นนิมิตซ์ จนได้รับการยกย่องว่าเป็น "บิดาแห่งกองทัพเรือสหรัฐสมัยใหม่"
ยูเอสเอส จอห์น ซี. สเตนนิส เข้าประจำการเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 1995 ปัจจุบันประจำการชั่วคราวอยู่ที่นอร์ฟอล์ก รัฐเวอร์จิเนีย เนื่องจากกำลังอยู่ในช่วงการเติมเชื้อเพลิงและปรับปรุงซ่อมแซมครั้งใหญ่ (Refueling and Complex Overhaul - RCOH) ซึ่งเริ่มต้นขึ้นในปี 2019 เมื่อการปรับปรุงซ่อมแซมเสร็จสิ้นในช่วงใดช่วงหนึ่งของทศวรรษที่ 2020 เรือจะกลับไปประจำการที่เบรเมอร์ตัน รัฐวอชิงตัน
ยูเอสเอส ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์ (CVN-71)

| --- | --- |
ยูเอสเอส ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์ ขณะเดินเรือในมหาสมุทรแปซิฟิก เมื่อวันที่ 25 มกราคม 2020
ประวัติ
สหรัฐอเมริกา
ชื่อ:  ไทย : ยูเอสเอส ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์  อังกฤษ : USS Theodore Roosevelt 
ตั้งชื่อตาม: ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์
Ordered: 30 กันยายน 1980
อู่เรือ: นิวพอร์ตนิวส์ชิปบิลดิง
มูลค่าสร้าง: US$4,700 ล้าน
ปล่อยเรือ: 31 ตุลาคม 1981
เดินเรือแรก: 27 ตุลาคม 1984
เข้าประจำการ: 25 ตุลาคม 1986 (38 ปี)
ท่าจอด: ฐานทัพอากาศนอร์ทไอแลนด์ แซนดีเอโก
รหัสระบุ:   หมายเลขเอ็มเอ็มเอสไอ: 366984000  สัญญาณเรียกขาน: NNTR    หมายเลขตัวเรือ: CVN-71 
คำขวัญ:  Qui Plantavit Curabit  (He who has planted will preserve) 
ชื่อเล่น:  TR  บิกสติ๊ก 
สถานะ: อยู่ในประจำการ
สัญลักษณ์: 
ลักษณะเฉพาะ
ชั้น::  นิมิตซ์
ขนาด (ระวางขับน้ำ)::  104,600 ลองตัน (117,200 ชอร์ตตัน)
ความยาว::  ตลอดลำ: 1,092 ฟุต (332.8 เมตร)  แนวน้ำ: 1,040 ฟุต (317.0 เมตร)
ความกว้าง::  กว้างสุด: 252 ฟุต (76.8 เมตร)  แนวน้ำ: 134 ฟุต (40.8 เมตร)
กินน้ำลึก::  สูงสุดสำหรับเดินเรือ: 37 ฟุต (11.3 เมตร)  ขีดจำกัด: 41 ฟุต (12.5 เมตร)
ระบบขับเคลื่อน::  2 × เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ Westinghouse A4W (ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง 93.5%)  4 × กังหันไอน้ำ  4 × ใบจักร  กำลัง 260,000 แรงม้า (194 เมกะวัตต์)
ความเร็ว::  มากกว่า 30 นอต (56 กิโลเมตรต่อชั่วโมง; 35 ไมล์ต่อชั่วโมง)
พิสัยเชื้อเพลิง::  ไม่จำกัดระยะทาง 20–25 ปี
พิสัยปฏิบัติการ::  จำกัดด้วยอาหารและเสบียงเท่านั้น
อัตราเต็มที่::  กำลังพลประจำเรือ: 3,200 นาย  ฝูงบิน: 2,480 นาย
ลูกเรือ::  6,012 นาย
ระบบตรวจการและปฏิบัติการ::  เรดาร์ค้นหาทางอากาศ 3 มิติ AN/SPS-48E  เรดาร์ค้นหาทางอากาศ 2 มิติ AN/SPS-49(V)5  เรดาร์จับเป้าหมาย AN/SPQ-9B  เรดาร์ควบคุมการจราจรทางอากาศ AN/SPN-46  เรดาร์ควบคุมการจราจรทางอากาศ AN/SPN-43C  เรดาร์ช่วยลงจอด AN/SPN-41  4 × ระบบนำวิถีขีปนาวุธ Mark 91 NSSM  4 × เรดาร์นำวิถีขีปนาวุธ Mark 95
สงครามอิเล็กทรอนิกส์และเป้าลวง::  ระบบต่อต้านการสงครามอิเล็กทรอนิกส์ AN/SLQ-32A(V)4  ระบบต่อต้านตอร์ปิโด SLQ-25A Nixie
ยุทโธปกรณ์::  2 × แท่นปล่อย Mark 57 Mod 3 สำหรับอาวุธปล่อยผิวพื้นสู่อากาศ อาร์ไอเอ็ม-7 ซีสแปโรว์  2 × แท่นปล่อยสำหรับอาวุธปล่อยผิวพื้นสู่อากาศ อาร์ไอเอ็ม-116 Rolling Airframe Missile  2 × ปืนแก็ตลิง Phalanx CIWS (ระบบป้องกันระยะประชิด)
เกราะ::  เคฟลาร์ หนา 2.5 นิ้ว (63.5 มม.) ในบริเวณสำคัญ
อากาศยาน::  อากาศยานปีกนิ่งและเฮลิคอปเตอร์ 90 ลำ
ยูเอสเอส ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์ (CVN-71) (อังกฤษ: USS Theodore Roosevelt) เป็นเรือบรรทุกเครื่องบินขับเคลื่อนด้วยพลังงานนิวเคลียร์ลำดับที่ 4 จากทั้งหมด 10 ลำในกลุ่มเรือบรรทุกเครื่องบินชั้นนิมิตซ์ของกองทัพเรือสหรัฐ ได้รับการตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่ ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์ ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกาคนที่ 26 ผู้สนับสนุนอำนาจทางทะเลของกองทัพเรือสหรัฐ เรือลำนี้เป็นเรือลำที่ 4 ที่ได้รับเกียรติให้ตั้งชื่อตามทีโอดอร์ โรเซอเวลต์ โดย 3 ลำก่อนหน้าใช้ชื่อเต็ม และอีก 1 ลำใช้เพียงนามสกุล นอกจากนี้ ยังมีเรือของกองทัพเรือสหรัฐอีก 3 ลำที่มีชื่อ "โรเซอเวลต์" เพื่อเป็นเกียรติแก่สมาชิกในตระกูลโรเซอเวลต์ สัญญาณเรียกขานทางวิทยุของเรือบรรทุกเครื่องบินลำนี้คือ "Rough Rider" ซึ่งเป็นชื่อเล่นของหน่วยทหารม้าอาสาสมัครของประธานาธิบดีโรเซอเวลต์ในช่วงสงครามสเปน–อเมริกา เรือถูกปล่อยลงน้ำในปี 1984 และได้เข้าร่วมปฏิบัติการครั้งแรกในสงครามอ่าวเปอร์เซียเมื่อปี 1991
สนธิสัญญาฮาเดียช

สนธิสัญญาฮาเดียช (อังกฤษ: Treaty of Hadiach) เป็นสนธิสัญญาที่ลงนามที่เมืองฮาเดียชเมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1658 ระหว่างตัวแทนฝ่ายเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนียกับฝ่ายคอสแซค กำหนดให้ยกสถานะชาวคอสแซคและชาวรูเทเนียนให้มีสถานะเท่าเทียมกับชาวโปแลนด์และลิทัวเนียในสหภาพโปแลนด์-ลิทัวเนีย และเปลี่ยนสถานะเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย เป็นเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย-รูเทเนีย
ดูเพิ่ม

เครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย
ประวัติศาสตร์โปแลนด์
ประวัติศาสตร์รัสเซีย
แหล่งข้อมูลอื่น

Encyclopedia of Ukraine: Treaty of Hadiach.
As the Grand Duchy of Rus Ukraine lasted only a year เก็บถาวร 2016-08-21 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน (Ukrainian)
Ruthenian Nobility Association • Товариство Руської Шляхти เก็บถาวร 2007-01-22 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
W JEDNOŚCI SIŁA.
ARIANIE POLSCY เก็บถาวร 2006-10-25 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
CALIMATIAS REGNUM เก็บถาวร 2006-11-04 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Dzieje Ukrainy po upadku powstania Chmielnickiego เก็บถาวร 2007-09-26 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Гісторыя Беларусі :: Гісторыя Вялікай Літвы
HADZIACZ เก็บถาวร 2013-01-04 ที่ archive.today
HERBY ZIEMSKIE RZECZYPOSPOLITEJ เก็บถาวร 2011-04-03 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
historycy.org _ Historia Polski - alternatywna _ 'Potop' Zalewa Rosję
Ród Heraldyczny Dragów - Sasów เก็บถาวร 2007-01-11 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Rus, Red Rus, Kijow Rus and Ruthenia เก็บถาวร 2007-05-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Ściągi Historia (1578-1699) เก็บถาวร 2007-05-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Stosunki polsko-rosyjskie w XVI i XVII wieku เก็บถาวร 2007-01-20 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
Test - unia lubelska
Z DZIEJÓW ZIEMI TARNOPOLSKIEJ เก็บถาวร 2007-01-23 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
ศาสนาพุทธแบบทิเบต

ศาสนาพุทธแบบทิเบต (อังกฤษ: Tibetan Buddhism) คือศาสนาพุทธแบบหนึ่งซึ่งถือปฏิบัติในทิเบต และปัจจุบันได้แพร่หลายไปในหลายประเทศ
ดินแดนทิเบตในอดีตมีความรุ่งเรืองทางศาสนาพุทธมาก ศาสนาพุทธแบบทิเบตมีเอกลักษณ์เฉพาะคือเป็นการผสมผสานระหว่างศาสนาพุทธนิกายมหายานทั้งจากอินเดียและจีน ได้รับอิทธิพลจากศาสนาพุทธนิกายตันตระของอินเดีย จนเกิดเป็นนิกายวัชรยานขึ้น ประชาชนใฝ่ธรรมะ เมื่อมีงานบุญ ประชาชนจะเดินทางไปแสวงบุญแม้จะไกลสักเพียงใด ซึ่งปัจจุบันก็มีให้เห็นอยู่มากมาย แต่เมื่อตกอยู่ในการปกครองของจีนวัดนับพันแห่งทั่วนครลาซา เหลือไม่ถึงหนึ่งร้อยแห่งในปัจจุบัน จนแทบไม่เหลือความเจริญรุ่งเรืองในอดีต
ลักษณะเฉพาะ

พุทธศาสนาแบบทิเบตจะมีการศึกษาแบ่งเป็น 3 ระดับ คือระดับต้นจะศึกษาเถรวาท ระดับกลางศึกษามหายาน และระดับสูงศึกษาวัชรยานและมนตรยาน ภิกษุถือปาติโมกข์ตามนิกายมูลสรวาสติวาท มีสิกขาบท 253 ข้อ มีความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าต่างจากนิกายเถรวาทคือ นับถือพระธยานิพุทธะ 5 พระองค์ ได้แก่ พระไวโรจนพุทธะ พระอักโษภยพุทธะ พระอมิตาภพุทธะ พระอโมฆสิทธิพุทธะ และพระรัตนสัมภวพุทธะ นอกจากนี้ยังนับถือพระโพธิสัตว์อีกหลายพระองค์ เช่น พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์และพระชายาคือพระนางตารา พระมัญชุศรีโพธิสัตว์ และพระวัชรปาณีโพธิสัตว์ เป็นต้น
ลักษณะเด่นอื่น ๆ ของพุทธศาสนาแบบทิเบตได้แก่ ลามะ ตรรกวิภาษ และการปฏิบัติแบบตันตระ
ลักษณะเฉพาะ > ลามะ

คำว่าลามะหมายถึงอาจารย์ ในการปฏิบัติธรรมในทิเบต ให้ความสำคัญกับอาจารย์มาก โดยความสัมพันธ์ระหว่างอาจารย์กับศิษย์มีผลต่อความสำเร็จของศิษย์ในการปฏิบัติตามสายตันตระ โดยถือว่าลามะเป็นตัวแทนของพระพุทธองค์ โดยเมื่อกล่าวสรณคมน์ ศิษย์จะระลึกถึงลามะเป็นที่พึ่งด้วย
ลักษณะเฉพาะ > วิภาษวิธี

เป็นการโต้วาทีทางธรรมโดยใช้หลักตรรกะ เพื่อให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับหลักธรรมในพุทธศาสนาดีขึ้น ขจัดความเห็นผิด วิธีการของตรรกวิภาษจะประกอบด้วยผู้ถามและผู้ตอบ ก่อนเริ่มต้นทั้ง 2 ฝ่ายจะสวดมนต์บูชาพระมัญชุศรีโพธิสัตว์ ที่ถือว่าเป็นพระโพธิสัตว์แห่งปัญญาจากนั้นจึงเริ่มถามตอบ
ลักษณะเฉพาะ > การปฏิบัติแบบตันตระ

บทความหลัก: พุทธศาสนาลัทธิตันตระ
เป็นการฝึกจิตเพื่อให้จิตอยู่ในสภาวะประภัสสร เพื่อเข้าถึงสุญตาการปฏิบัติตามแบบตันตระแบ่งเป็น 4 ขั้น คือ
กริยาตันตระ ให้ความสำคัญกับท่ามุทราต่าง ๆ และการท่องมนต์
จรรยาตันตระ ให้ความสำคัญกับท่าทางไปพร้อม ๆ กับการฝึกจิต เน้นการทำสมาธิ เข้าเงียบ
โยคะตันตระ เน้นการฝึกภายในมากกว่าท่าทางภายนอก
อนุตรโยคะตันตระ เน้นการฝึกจิตภายในอย่างเดียว เพื่อเข้าถึงรากฐานของจิตประภัสสร โดยขับพลังหยาบของจิตออกไป ซึ่งจะทำให้เข้าถึงสุญญตาในที่สุด
ประวัติ > ยุคเริ่มต้น

ใน พ.ศ. 976 พระเจ้าลาโทโทรีแญ็นแจ็น (ทิเบต: ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་, ไวลี: lha tho tho ri gnyan btsan, พินอินทิเบต: lhato tori nyänzän) เป็นกษัตริย์ทิเบตองค์แรกที่นับถือพระพุทธศาสนา ได้รับเครื่องบรรณาการจากตัวแทนชาวอินเดีย โดยนำคัมภีร์พระพุทธศาสนา และพระพุทธรูปเข้ามาในทิเบต ถือว่าเป็นครั้งแรกที่คนทิเบตได้รู้จักกับพระพุทธศาสนา แต่ก็ยังไม่เป็นที่แพร่หลายเท่าใดนัก เพราะชาวทิเบตยังนับถือศาสนาเพินซึ่งมีความเชื่อเรื่องภูติผีปีศาจอยู่มาก ชาวทิเบตเป็นชนชาติที่ชอบสงคราม ไม่มีอารยธรรมชั้นสูงเหมือนชนชาวเขาทั่วไป แต่ด้วยอิทธิพลของพุทธศาสนาจึงทำให้ทิเบตกลายเป็นผู้ใฝ่สันติสุข และเป็นชาวเขาที่มีอารยธรรมสูงส่งจนถึงมีอักขระพิเศษเพื่อพระศาสนา โดยนำแบบอย่างมาจากอักษรอินเดีย จากนั้นมาพระพุทธศาสนาจากอินเดียก็เข้าถึงทิเบตครั้งแรกเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12 และประดิษฐานมั่นคงในพุทธศตวรรษที่ 16
ประวัติ > ยุคประวัติศาสตร์

ใน พ.ศ. 1173 ถือว่าเป็นยุคประวัติศาสตร์ที่แท้จริงของทิเบต พระเจ้าซงแจ็นกัมโป สนับสนุนให้มีการศึกษาพุทธศาสนาจากคัมภีร์ที่นำเข้ามาตั้งแต่ยุคต้น (พ.ศ. 976) พร้อมดำเนินการปฏิรูปศรัทธาทิเบต ต่อมาประกาศให้พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ โดยการสนับสนุนของพระมเหสี 2 พระองค์ คือพระนางเหวินเฉิง พระธิดาของจักรพรรดิถังไท่จงแห่งจีน และพระนางภริคุติเทวี พระธิดาของพระเจ้าอัมสุวารมาแห่งเนปาล ทั้งสองพระองค์ทรงนับถือพระพุทธศาสนามหายานอย่างเคร่งครัด จึงได้นำพระพุทธรูปมาด้วยทั้งสองพระองค์ คือเจ้าหญิงเหวินเฉิง นำพระพุทธรูปชื่อโจโว มาประดิษฐานที่วัดซิลลากัง ในกรุงลาซา และเจ้าหญิงภริคุติเทวีได้นำพระพุทธรูปศากยมุนีที่สำคัญมาประดิษฐานที่วัดราโมเช ซึ่งเป็นวัดหลวง และมีความสำคัญรองเป็นอันดับสองในกรุงลาซา ช่วงนี้ได้มีชาวทิเบตเชื้อพระวงศ์ และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ไปศึกษาในจีน และพระภิกษุชาวจีนก็มาศึกษาในทิเบตเพื่อแปลพระคัมภีร์และพระสูตรจำนวนมาก
ในยุคนี้พระเจ้าซงแจ็นกัมโปได้ทรงส่งทูตชื่อ เทินมี สัมโภฏะ ไปศึกษาที่มหาวิทยาลัยนาลันทา แล้วกลับทิเบต ท่านได้เริ่มงานประดิษฐ์อักษร และเขียนไวยากรณ์สอนชาวทิเบต โดยใช้อักษรพราหมี ที่นิยมใช้กันในกัศมีร์ (แคชเมียร์) และดำเนินงานเผยแผ่พุทธศาสนาทำให้ประชาชนเลื่อมใส นับว่าพุทธศาสนามีบทบาทสำคัญในการทำให้ชาวทิเบตมีวัฒนธรรมด้านภาษา แต่ก็ยังไม่เป็นที่แพร่หลาย เพราะได้รับความต้านทานจากความเชื่อเดิม การที่ภาษาทิเบตที่มีรากฐานมาจากอินเดียทำให้รักษาความหมายในการแปลคัมภีร์พุทธศาสนาสันสกฤตเป็นทิเบตได้ดี หากต้นฉบับสันสกฤตสูญหาย ก็ใช้ต้นฉบับของทิเบตเทียบเคียงของเดิมได้ดีที่สุด
ประวัติ > คุรุรินโปเชเผยแผ่หลักธรรม

ใน พ.ศ. 1298 - 1340 กษัตริย์องค์ที่ 5 นับจากพระเจ้าซงแจ็นกัมโปได้ไปอาราธนา พระศานตรักษิต ที่เคยศึกษาอยู่ที่มหาวิทยาลัยนาลันทามาเผยแผ่หลักคำสอนอันบริสุทธิ์ แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จเนื่องจากท่านสอนแต่หลักธรรม แต่ไม่สอนเวทมนตร์คาถา แต่ชาวทิเบต มีความเชื่อเรื่องอำนาจภูติผีของศาสนาเพิน และขณะนั้นเกิดโรคระบาด และภัยธรรมชาติ ทำให้ประชาชนเชื่อว่าท่านนำเหตุการณ์นี้มาด้วย
พระศานตรักษิตได้กลับไปอินเดีย แล้วอาราธนาพระปัทมสัมภวะ พระราชโอรสของพระเจ้าอินทรภูมิ แห่งแคว้นอุทยานซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศอัฟกานิสถาน ให้ไปเผยแผ่พุทธศาสนาลัทธิตันตระซึ่งถูกกับอัธยาศัยของประชาชน ท่านมีความชำนาญในเรื่องไสยศาสตร์สามารถปราบปีศาจ และทำให้ภูติผีปีศาจกลับมาสนับสนุนปกป้องพระพุทธศาสนาด้วย เหตุการณ์จึงสงบประชาชนฝ่ายข้าราชการ และฝ่ายราชสำนักก็ยอมรับนับถือท่านว่าเป็น คุรุรินโปเช คือพระอาจารย์ใหญ่ของพวกเขา ท่านปัทมสัมภวะได้สร้างวัดในพุทธศาสนาแห่งแรกของทิเบตในนาม วัดสัมเย ตามความเชื่อของอินเดียที่มีเขาพระสุเมรุอยู่ตรงกลาง มีอารามอยู่ 4 ทิศ และมีอารามด้านนอกอีกแปดทิศ เป็นสัญลักษณ์ของทีปในจักรวาล มีอีกวัดทางตะวันออก และตะวันตกเฉียงเหนือเป็นสัญลักษณ์พระจันทร์ และพระอาทิตย์ ในวัดนี้มีห้องสมุด ห้องนั่งสมาธิโดยอาจารย์สอนสมาธิจากจีน
พุทธศาสนาลัทธิตันตระ เจริญรุ่งเรืองเรื่อยมาจนถึงพุทธศตวรรษที่ 16 มีชื่อกำหนดแยกจำเพาะออกไปว่านิกายญิงมา ต่อมาพระศานตรักษิต ได้กลับทิเบตเพื่อปฏิบัติศาสนกิจอีกครั้งจนมรณภาพที่นั่น ท่านได้แปลพระคัมภีร์ และเป็นอุปัชฌาย์บวชให้แก่ชายหนุ่มทิเบต 5 คน เพื่อวางรากฐานการบวชสายทิเบต ตามพระราชดำริขอพระเจ้าตริสองเดซัน อุปสมบทกรรมที่นั่นมีพระนิกายสรวาสติวาทร่วมด้วย 12 รูป พระภิกษุ 5 รูป ที่ได้รับการอุปสมบทนั้นได้เผยแผ่หลักธรรมประสบความสำเร็จอย่างยิ่ง เนื่องจากว่าอุปัชฌาย์ คือท่านศานตรักษิตเป็นอนุรักษนิยม และมีพระนิกายสรวาสติวาทที่มีหลักธรรมเหมือนกับเถรวาทมากที่สุดในบรรดาที่ใช้คัมภีร์ภาษาสันสกฤต จึงทำให้มีปัญญาชนที่สนใจหลักคำสอนอันบริสุทธิ์ไม่เจือไสยศาสตร์เข้ามาบวชถึง 300 คน
ประวัติ > การร่ายรำชุดดำ

พุทธศาสนาในยุคนี้ได้รับการอุปถัมภ์จากกษัตริย์ทิเบตเป็นอย่างดี บางองค์เป็นนักปราชญ์รอบรู้พุทธธรรมลึกซึ้ง คือ พระเจ้าเสนาเล ซึ่งทรงสละราชสมบัติออกผนวชเป็นภิกษุ ใน พ.ศ. 1357 ได้มีการทำพจนานุกรมภาษาสันสกฤต-ทิเบต และในรัชสมัยของพระเจ้าราลปาเชน (พ.ศ. 1359) มีการเขียนประวัติศาสตร์ทิเบตเป็นฉบับแรก กษัตริย์พระองค์นี้มีพระราชศรัทธาอย่างแรงกล้าถึงกับสยายพระเกศารองเป็นอาสนะให้พระสงฆ์นั่งล้อมแสดงธรรมถวายพระองค์ พระสงฆ์ได้รับสิทธิพิเศษเป็นราชครู มีพระรูปหนึ่งมีผู้ถวายอาหารเจ็ดครอบครัว มีการลงโทษผู้ที่ไม่เคารพพระสงฆ์ สุดท้ายมีการลอบปลงพระชนม์ เนื่องจากพระองค์ทรงแต่งตั้งชาวพุทธให้ดำรงตำแหน่งทางการบริหาร หรือสนับสนุนพุทธศาสนาเกินไป จากนั้น พระเจ้าลางทรมาที่ทรงถือศาสนาเพินก็ครองราชย์ พระองค์ทรงตั้งตนเป็นปรปักษ์ต่อพุทธศาสนาอยู่หลายปี ได้ทำลายวัดวาอารามที่สำคัญสองแห่งในนครลาซา กำจัดพระสงฆ์โดยให้ลาสิกขา ต่อมามีพระสงฆ์แต่งตัวด้วยชุดดำ ทาม้าสีดำ สวมหมวกสีดำเข้ามาปะปนกับประชาชน ลอบปลงพระชนม์พระเจ้าลางทรมาสำเร็จ เป็นที่มาของฉากร่ายรำของพระทิเบตเรียกว่า การร่ายรำชุดหมวกดำ ถือว่าสิ้นสุดการทำลายล้างพุทธศาสนา คราวนี้พระสงฆ์ที่หนีภัยกลับทิเบตมีอำนาจเข้มแข็งกว่าเดิม
ประวัติ > พระทีปังกรศรีชญาณ (อตีศะ)

ใน พ.ศ. 1600 ถือว่าเป็นยุคที่พระพุทธศาสนาจากอินเดียเข้าสู่ทิเบตโดยตรง ประดิษฐานมั่นคง เป็นศาสนาประจำชาติครั้งใหญ่สุดท้าย และมีนิกายแตกแยกออกไปมาก โดยมีพระทีปังกรศรีชญาณ หรือ พระอติศะจากมหาวิทยาลัยวิกรมศิลาในแคว้นพิหาร ได้เข้ามาเผยแผ่พุทธศาสนาในทิเบต ชาวทิเบตจึงนับถือพระอตีศะรองจากพระปัทมสัมภวะ โดยมีชื่อเรียกว่า "โจโวเจ" ซึ่งมีความหมายว่า ท่านอาจารย์ที่เคารพ คำสอนของท่านเป็นแบบโยคาจารที่ผสมผสานกันระหว่างมหายาน และหินยาน บังคับให้พระสงฆ์ถือพรหมจรรย์ และไม่สนับสนุนไสยศาสตร์
ประวัติ > กำเนิดนิกายเกลุก

หลังจากนั้นปลายยุคนี้ ท่านสองขะปะ (พ.ศ. 1918) ซึ่งเป็นนักปฏิรูปผู้ยิ่งใหญ่ของทิเบต ได้อาศัยหลักคำสอนนี้แล้วตั้งนิกาย "นิกายเกลุก หรือเกลุกปะ หรือหมวกเหลือง" ขึ้น นิกายนี้องค์ดาไลลามะปัจจุบันสังกัดอยู่ และมีอิทธิพลในภาคกลางของทิเบต ท่านได้ชำระหลักพุทธธรรมให้บริสุทธิ์จากลัทธิพิธีต่าง ๆ มีการรวบรวมคัมภีร์ที่ได้แปลแล้วนั้นออกเป็น 2 หมวด คือ พุทธพจน์ 100 เล่ม และอรรถกถา 225 เล่ม คัมภีร์เหล่านี้เรียกว่าพระไตรปิฎก หรือคัมภีร์พระพุทธศาสนาฉบับทิเบต ซึ่งตกทอดมาถึงปัจจุบัน
ประวัติ > ยุคมองโกล

ใน พ.ศ. 2089 - 2130 มีกษัตริย์มองโกลนามว่า อัลตัลข่าน ได้พบกับประมุขสงฆ์ของนิกายเกลุกที่ชื่อว่า สอดนัมยาโส แล้วเลื่อมใส เนื่องจากท่านสืบเชื้อสายมาจากนิกายสักยะ และพักโมดรุ ซึ่งเป็นตระกูลที่มีอิทธิพลในทิเบต มีการดัดแปลงวัดที่นิกายอื่นอ่อนแอในการปกครอง และทิ้งให้ร้างให้เป็นวัดนิกายเกลุก (หมวกเหลือง) นิกายนี้เรียบง่าย เคร่งครัดในพระธรรมวินัย ไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง ชาวบ้านจึงนิยมมาก อีกอย่างหนึ่งกษัตริย์มองโกลทรงเชื่อว่าประมุขสงฆ์นี้เคยเป็นอาจารย์ของพระองค์ในชาติก่อน เมื่อพระองค์เสวยพระชาติเป็นกุบไลข่าน จึงถวายตำแหน่ง "ทะเล" แต่ทิเบตออกเสียงเป็น "ทะไล" (Dalai) ในความหมายของไทยก็คือทะเลเช่นกัน (คำว่าทะไลลามะ "ทะไล" เป็นภาษามองโกลแปลว่า ทะเล หรือ กว้างใหญ่ "ลามะ" หมายถึง พระหรือคฤหัสถ์ที่มีความรู้ความชำนาญ แต่ชาวทิเบตนิยมใช้คำว่า "คยาวา ริมโปเช" คือ ชัยรัตนะ) นับว่าเป็นต้นกำเนิดทะไลลามะครั้งแรก และท่านสอดนัมวังยาโสก็ได้ถวายตำแหน่ง "ธรรมราชาทรงความบริสุทธิ์" แก่อัลตันข่านเป็นการตอบแทน ท่านสอดนัมวังยาโสถือว่าตนเองเป็นทะไลลามะองค์ที่ 3 เพราะท่านได้ถวายตำแหน่งย้อนขึ้นไปแก่อวตารในสองชาติแรกของท่านด้วย ในขณะที่ท่านมีพระชนม์ชีพท่านได้สร้างวัดพระพุทธรูปหนึ่งพันองค์ ได้เผยแผ่พระศาสนาสู่มองโกเลีย และทิเบตตะวันออกซึ่งเคยเป็นดินแดนอิทธิพลของศาสนาเพิน จนท่านได้ตำแหน่งพิเศษจากราชวงศ์หมิงของจีน ถึงยุคทะไลลามะองค์ที่ 4 นิกายหมวกเหลืองก็ยังเจริญรุ่งเรืองเพราะมีทหารมองโกลหนุนหลังอยู่
ประวัติ > ยุคทะไลลามะครองอำนาจ

ในยุคของโลซัง กยัตโส ทะไลลามะองค์ที่ 5 (พ.ศ. 2158 - 2223) ชาวมองโกลในทิเบตไม่มีเอกภาพ ทำให้เจ้าเมืองซังอัน ซึ่งเป็นแคว้นหนึ่งของทิเบตชิงบัลลังก์ลาซาไปได้ ทะไลลามะองค์นี้ซึ่งมีมองโกลสนับสนุน จึงขอความช่วยเหลือไปยัง กุชรีข่าน ผู้นำมองโกลให้มายึดอำนาจคืนสำเร็จ และมอบอำนาจการปกครองทิเบตทั้งหมด คือฝ่ายอาณาจักร และศาสนจักรให้แก่ทะไลลามะ และเป็นครั้งแรกที่ทะไลลามะได้อำนาจสูงสุดทั้งหมด จากนั้นท่านก็ได้ย้ายที่ประทับที่พระราชวังโปตาลา นครลาซา ชาวทิเบตมีความเชื่อว่าทะไลลามะเป็นอวตารของพระอวโลกิเตศวรพระโพธิสัตว์ผู้กรุณา และเชื่อว่าปันเชนลามะ ผู้มีอำนาจรองจากทะไลลามะเป็นอวตารของพระอมิตาภะ แต่ทะไลลามะนั่งสมาธิแบบเนียงมา พลอยทำให้นิกายเนียงมาเจริญไปด้วย แต่นิกายโจนังหลังจากท่านตารนาถ ซึ่งเป็นนักประวัติศาสตร์มีชื่อเสียงแล้วถูกยึดวัดทั้งหมด ถือว่านิกายเกลุกพัฒนารุ่งเรืองตามคำสอนของพระนาคารชุนะ พระอสังคะ เป็นต้น แม้ศาสนาเพินก็ยังนำไปพัฒนาตนเองของตนเอง จนทะไลลามะสวรรคต ชาวทิเบตจึงถวายพระนามว่า "มหาปัญจะ" เพื่อแสดงความยิ่งใหญ่ของพระองค์ แม้พระองค์จะเสด็จสวรรคตแล้วยังมีผู้อ้างว่าทะไลลามะเสด็จเข้าสมาธิระยะยาว แล้วสำเร็จราชการแทนพระองค์ โดยปิดข่าวการสวรรคตนานถึง 13 ปี เพื่องานฟื้นฟูวังโปตาลาต่อไป จากนั้นมีการแต่งตั้งทะไลลามะองค์ที่ 6 แต่พระองค์โปรดการแต่งกวี และสนใจผู้หญิง ไม่สนใจบริหารประเทศ จึงถูกเนรเทศไปจีนแต่สิ้นพระชนม์ระหว่างทาง
ประวัติ > จีนคอมมิวนิสต์ยึดทิเบต

จนถึง พ.ศ. 2351 - 2401 คาลซังกยัตโส ได้ขึ้นเป็นทะไลลามะองค์ที่ 7 โดยการสนับสนุนของราชวงศ์ชิงของจีน ซึ่งจีนเคยมีบทบาทต่อตำแหน่งปันเชนลามะ หรือ บัณฑิตเซ็นโป แปลว่านักวิชาการใหญ่ จากนั้นมีสงครามกลางเมือง ฝ่ายทะไลลามะแพ้ต้องหนีภัยจากเมือง ทำให้นิกายเกลุกอับอายครั้งแรกในประวัติศาสตร์ จากนั้นมามีผู้สำเร็จราชการเป็นลามะเกลุก มีรัฐมนตรีเป็นลามะและฆราวาสด้วย ทะไลลามะอีก 4 พระองค์ต่อมาก็มีพระชนม์สั้นทั้งหมด บางองค์ก็ถูกลอบปลงพระชนม์ จนถึง องค์ทะไลลามะองค์ที่ 13 เข้ามาบริหารประเทศ ทรงหลีกเลี่ยงติดต่อกับอังกฤษ โดยอาศัยจีนติดต่อกับรัสเซีย จนมีความผันผวนทางการเมือง องค์ทะไลลามะจึงลี้ภัยไปจีน เมื่อจีนรุกรานก็ลี้ภัยไปอินเดีย เมื่อจีนปฏิวัติท่านก็กลับทิเบต แล้วมีความสัมพันธ์กับอังกฤษ จากนั้นเหล่ามิชชันนารีชาวคริสต์เข้าไป ความสัมพันธ์กับอินเดียค่อย ๆ เลือนลางไป พระสงฆ์จากที่เคยมาจากอินเดียก็เสื่อมไปต่อมาทิเบตก็ปิดประเทศโดดเดี่ยว พอใจกับอำนาจที่นิกายเกลุกดำรงอยู่ติดต่อกันจนสวรรคตในปี พ.ศ. 2476 ก็มีผู้สำเร็จราชการปกครองประเทศ สิบแปดปีต่อมาจีนแดงยึดทิเบต ภิกษุลดลงอย่างมาก เนื่องจากจีนให้ลงทะเบียน ตามรายงานของวัดเดรปังบอกว่า มีพระสงฆ์จำนวน 7,700-10,000 รูป เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2502 รัฐบาลทิเบตสลายตัว มีคณะกรรมการคณะหนึ่งขึ้นมาบริหาร โดยมีปันเชนลามะเป็นประมุข
ประวัติ > ปัจจุบัน

ทะไลลามะองค์ที่ 14 ท่านเทนซิน กยัตโส ได้ลี้ภัยไปที่ธรรมศาลา รัฐหิมาจัลประเทศ ประเทศอินเดีย และจัดตั้งรัฐบาลพลัดถิ่นของทิเบตที่นี่ ต่อมาก็เป็นศูนย์รวมใจชาวทิเบตในต่างแดน ชาวทิเบตในจีน ช่วงแรกทำถนนทำให้เสียชีวิตเป็นจำนวนมาก เนื่องจากไม่คุ้นเคยกับสภาพอากาศ จนบางคนเป็นวัณโรค บาคนเป็นโรคทางเดินหายใจ ต่อมาก็มาค้าขายเสื้อผ้าที่อินเดีย และได้ขยายไปตั้งนิคมอยู่ที่รัฐมิโซรัม ประเทศอินเดีย ในยุคนี้มีการเผยแผ่พุทธศาสนาแบบทิเบตไปทั่วโลกทั้ง 4 นิกาย ได้แก่ นิกายเนียงมา นิกายกาจู นิกายสักยะ และนิกายเกลุก ในอเมริกา มีชาวพุทธทิเบตประมาณ 5 ล้านคนและส่วนใหญ่เป็นของนิกายหมวกเหลือง ทะไลลามะยังต่อสู้เพื่อเอกราชของตนโดนสันติวิธี พร้อมกับรักษาจิตวิญญาณของชาวพุทธไว้อย่างมั่งคง
ภิกษุณี

ในทิเบตไม่เคยมีการประดิษฐานภิกษุณีสงฆ์ในประวัติศาสตร์ มีแต่พระภิกษุสงฆ์ หรือลามะ และสามเณรีเท่านั้น ดังที่ ปีเตอร์ สกีลลิง ผู้เชี่ยวชาญทิเบต และบาลีสันสกฤต ชี้แจงว่า "ในหิมาวันตประเทศ ได้มีภิกษุนิกายมูลสรวาสติวาทเข้ามาเผยแผ่หลักธรรม ในคริสต์ศตวรรษที่ 8 (ประมาณ พ.ศ. 1300) แต่ไม่มีหลักฐานปรากฏว่าได้จัดพิธีอุปสมบทภิกษุณีสงฆ์เลย" ทั้งนี้เพราะเหตุผลทางภูมิศาสตร์ การเดินทางไปทิเบตนั้นยากลำบากมากตามที่องค์ทะไลลามะกล่าวไว้ทำให้การบรรพชาอุปสมบทภิกษุณีที่ต้องมีปวัตตินี และกรรมวาจาจารย์ รวมทั้งภิกษุณีสงฆ์ และภิกษุสงฆ์อีกฝ่ายละ 10 รูป ในการบวชภิกษุณีอย่างน้อยต้องมี 22 รูปขึ้นไป จึงจะทำพิธีอุปสมบทกรรมได้ แต่สามเณรีในทิเบตมีมานานแล้ว ทั้งมีระบบการศึกษาพุทธธรรมที่เข้มข้นอีกด้วย แม้องค์ดาไลลามะที่ 14 แห่งทิเบต ที่ลี้ภัยในอินเดียในปัจจุบัน ยังได้กล่าวไว้ในคราวประชุมศากยธิดา สมาคมสตรีของชาวพุทธนานาชาติครั้งแรก ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2530 ณ พุทธคยา ประเทศอินเดีย "เนื่องจากการเดินทางในอดีตลำบากมากภิกษุณีจึงไม่สามารถเดิมทางไปทิเบตได้ และเพราะไม่มีภิกษุณีวงศ์ในทิเบต พระสงฆ์ทิเบตจึงไม่ต้องอาบัติข้อที่เกี่ยวกับภิกษุณีตลอดไป นี้ถือว่าเป็นอานิสงส์ที่เราได้จากการไม่มีภิกษุณีในทิเบต" แต่นอกเขตทิเบตอย่างประเทศเนปาล, ภูฏาน และบางส่วนของอินเดีย มีการบวชเป็นภิกษุณีสงฆ์ในศาสนาพุทธแบบทิเบตด้วย
พระปัทมสัมภวะ หรือคุรุรินโปเช ผู้เผยแผ่พระพุทธศาสนาจนเป็นที่กว้างขวางในหมู่ชนชาวทิเบต
พระสองขะปะ ผู้ชำระพุทธธรรมเป็นพระไตรปิฎกฉบับทิเบตที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน
ภิกษุณีปัลโม ภิกษุณีชาวอังกฤษที่เข้าบวชในนิกายกาจู ถือเป็นภิกษุณีสงฆ์องค์แรก ๆ นอกเขตทิเบต
พญาผากอง

| พญาผากอง (ผู้ปู่) หรือ พญาผานอง> กษัตริย์ราชวงศ์ภูคา  องค์ที่ 4  แห่งอาณาจักรน่าน |
| --- | --- |
ราชวงศ์: ราชวงศ์ภูคา
ครองราชย์: พ.ศ. 1866 - พ.ศ. 1892
งานสำคัญ: กู้อิสรภาพให้แก่เมืองวรนคร (ปัว) จากแคว้นพะเยา เมื่อปี พ.ศ. 1866
| พญาผากอง (ผู้หลาน) หรือท้าวผาคอง> กษัตริย์ราชวงศ์ภูคา  องค์ที่ 7 แห่งอาณาจักรน่าน |
| --- | --- |
ราชวงศ์: ราชวงศ์ภูคา
ครองราชย์: พ.ศ. 1904 - พ.ศ. 1929
งานสำคัญ: สร้างเมืองน่าน เมื่อปี พ.ศ. 1911
พญาผากองหรือพระยาผากองเป็นกษัตริย์ที่เคยปกครองเมืองน่าน เมืองปัวในสมัยสุโขทัย มี 2 องค์คือ พญาผากอง (ผู้ปู่) ครองราชย์ พ.ศ. 1863 - 1892 และพญาผากอง (ผู้หลาน) ครองราชย์ พ.ศ. 1904 - 1929 แต่ในเอกสารบางฉบับเปลี่ยนชื่อพญาผากอง (ผู้ปู่) เป็น พญาผานอง
พญาผากอง (ผู้ปู่) หรือพญาผานอง เป็นโอรสของเจ้าเก้าเกื่อนหรือปู่ฟ้าฟื้น เดิมชื่อขุนใสหรือขุนใส่ยศ สืบเชื้อสายมาจากพญาภูคา เจ้าเมืองภูคา ขุนฟอง ปู่ของพญาผานองแยกมาตั้งเมืองพลัวหรือเมืองปัว ครองราชย์ พ.ศ. 1863 - 1892 เมื่อสวรรคตแล้ว โอรสสององค์คือเจ้าไสและเจ้ากานเมืองได้ครองราชย์ต่อมา พญาการเมืองมีโอรสชื่อพญาผากอง ครองราชย์ พ.ศ. 1904 - 1929 พญาผากองนี้เป็นผู้สร้างเมืองน่านที่เวียงกุม บ้านห้วยไคร้ เมื่อ พ.ศ. 1909 เชื้อสายของพญาผากองได้ครองเมืองน่านจนถึงเจ้าผาแสงเป็นองค์สุดท้าย ก่อนที่ทางเชียงใหม่จะส่งคนมาปกครองเมืองน่านโดยตรง
พญาผากอง (ผู้หลาน) นี้น่าจะเป็นองค์เดียวกับท้าวผาคองในพงศาวดารฉบับหลวงประเสริฐฯที่ยกทัพมาช่วยสุโขทัยรบกับสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 1919 ซึ่งทัพท้าวผาคองแตก ถูกฝ่ายอยุธยาจับเป็นเชลยได้มาก