เตงอิ๋น
ประวัติ

ประวัติศาสตร์บันทึกว่าเตงอิ๋น "เมื่อน้อยเป็นผู้ัซื่อสัตย์สุจริตและประพฤติตนดีงาม" เตงอิ๋นในวัยเยาว์ได้รับการชื่นชมจากผู้คนจำนวนมาก ต่อมาเมื่อเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ได้สมรสกับเจ้าหญิงองค์หนึ่งของง่อก๊ก ภายหลังยังได้สมรสกับบุตรสาวของซุน ฮฺว่าน (孫奐)
เมื่อเตงอิ๋นอายุ 30 ปี เตงอิ๋นได้รับตำแหน่งเจ้าเมือง (太守 ไท่โฉ่ว) ของเมืองตันเอี๋ยง (丹楊郡 ตานหยางจฺวิ้น) ต่อมาไปเป็นเจ้าเมืองของเมืองง่อกุ๋น (吳郡 อู๋จฺวิ้น) และห้อยเข  (會稽郡 ไคว่จีจฺวิ้น) ทุกครั้งที่เตงอิ๋นเป็นผู้พิพากษาในการพิจารณาคดี เตงอิ๋นจะสังเกตคำพูดและการแสดงออกของผู้ฟ้องร้องแล้วตัดสินคดีอย่างสมเหตุสมผล  ผู้คนจึงเข้าร้องทุกข์ต่อเตงอิ๋นทุกครั้งที่มีเรื่องคับข้องใจ เตงอิ๋นได้รับเกียรติในทุก ๆ ที่ที่ไป
ในปี ค.ศ. 251 ซุนกวนจักรพรรดิแห่งง่อก๊กทรงพระประชวรหนัก ทรงมีรับสั่งเรียกตัวเตงอิ๋นมาที่นครหลวงเกี๋ยนเงียบ (建業 เจี้ยนเย่; ปัจจุบันคือนครหนานจิง มณฑลเจียงซู) และแต่งตั้งให้เป็นเสนาบดีพิธีการ (太常 ไท่ฉาง) ในปีถัดมา ค.ศ. 252 ซุนกวนสวรรคต เตงอิ๋น จูกัดเก๊ก และคนอื่น ๆ ได้รับการฝากฝังให้ช่วยเหลือราชการ หลังรัชทายาทซุนเหลียงขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิแห่งง่อก๊กลำดับที่ 2 เตงอิ๋นได้รับการแต่งตั้งให้เป็นขุนพลพิทักษ์ (衛將軍 เว่ย์เจียงจฺวิน)
ในปีเดียวกันนั้น จูกัดเก๊กวางแผนจะโจมตีวุยก๊กที่เป็นรัฐอริของง่อก๊ก เตงอิ๋นพยายามทัดทานแต่ไม่สำเร็จ จูกัดเก๊กยังตั้งให้เตงอิ๋นเป็นแม่ทัพใต้นครหลวง (都下督 ตูเซี่ยตู) เพื่อดูแลราชการภายในหลังจูกัดเก๊กยกทัพออกไป เตงอิ๋นทำงานหนักทั้งวันทั้งคืน บางวันถึงขนาดไม่ได้นอนเลยทั้งคืน
ในปี ค.ศ. 253 ซุนจุ๋นขุนพลง่อก๊กลอบสังหารจูกัดเก๊กผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์และเข้ากุมอำนาจปกครอง ขุนนางหลายคนเสนอให้แต่งตั้งซุนจุ๋นเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) และแต่งตั้งเตงอิ๋นเป็นเสนาบดีมหาดไทย (司徒 ซือถู) แต่ขุนนางที่สนับสนุนซุนจุ๋นคัดค้านข้อเสนอดังกล่าวด้วยเหตุผลว่าเพื่อหลีกเลี่ยงการแบ่งขั้วทางการเมือง ท้ายที่สุดจึงมีเพียงซุนจุ๋นที่ได้เลื่อนขึ้นเป็นอัครมหาเสนาบดี (丞相 เฉิงเซี่ยง) และไม่ตั้งตำแหน่งขุนนางที่ปรึกษา (御史大夫 ยฺวี่ฉื่อต้าฟู) ขุนนางบัณฑิตหลายคนต่างรู้สึกผิดหวัง เตงอิ๋นยังลาออกจากตำแหน่งด้วยเหตุผลว่าบุตรสาวของตนสมรสกับจูเก๋อ ส่ง (諸葛竦) บุตรชายของจูกัดเก๊ก แต่ซุนจุ๋นโน้มน้าวให้เตงอิ๋นคงดำรงตำแหน่งต่อไป และยังเลื่อนบรรดาศักดิ์ให้เตงอิ๋นเป็นเกามี่โหว (高密侯) แม้ว่าเตงอิ๋นและซุนจุ๋นไม่เข้ากันได้นัก แต่ทั้งคู่ก็มีท่าทีอดทนต่อกันและยังคงทำงานร่วมกันต่อไป
ในปี ค.ศ. 256 เดือน 9 ของศักราชอู่เฟิ่ง (五鳳) ปีที่ 3 ซุนจุ๋นยกทัพบุกวุยก๊กแต่เสียชีวิตด้วยอาการป่วยกะทันหัน ซุนจุ๋นฝากฝังเรื่องในภายหน้าไว้กับซุนหลิมลูกพี่ลูกน้อง ซุนหลิมจึงได้กุมอำนาจบริหารราชสำนัก ลิกี๋ขุนพลง่อก๊กทราบเรื่องนี้ก็ตกใจอย่างมาก ในวันที่ 24 ตุลาคมของปีเดียวกัน ลิกี๋และขุนพลคนอื่น ๆ เสนอให้แต่งตั้งเตงอิ๋นเป็นอัครมหาเสนาบดี (丞相 เฉิงเซี่ยง) แต่ซุนหลิมปฏิเสธ ในวันที่ 4 พฤศจิกายนของปีเดียวกัน เตงอิ๋นได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (大司馬 ต้าซือหม่า) ทำหน้าที่รักษาบู๊เฉียง (武昌 อู่ชาง; ปัจจุบันคือนครเอ้อโจว มณฑลหูเป่ย์) แทนที่ลิต้ายซึ่งเพิ่งเสียชีวิตไปไม่นาน
ต่อมาลิกี๋ส่งคนไปติดต่อเตงอิ๋นเพื่อชักชวนให้ร่วมวางแผนโค่นล้มซุนหลิม ซุนหลิมล่วงรู้เรื่องนี้ ด้านหนึ่งจึงส่งกองกำลังเข้าโจมตีลิกี๋ อีกด้านหนึ่งส่งหฺวา หรง (華融) และติง เยี่ยน (丁晏) ไปแจ้งเตงอิ๋นให้ยกกำลังเข้าจับกุมลิกี๋ เตงอิ๋นทราบเรื่องที่เกิดขึ้นจึงรวบรวมทหารของตนเพื่อป้องกันตนเอง เตงอิ๋นบอกกับหยาง ฉง (楊崇) และซุน จือ (孫咨) ว่าซุนหลิมก่อกบฏ และบังคับหฺวา หรงและคนอื่น ๆ ให้เขียนหนังสือประณามซุนหลิม หยาง ฉงและซุน จือไม่ยอมให้ความร่วมมือกับเตงอิ๋น ทั้งคู่จึงถูกสังหาร ต่อมาซุนหลิมถวายฎีกากล่าวหาว่าเตงอิ๋นว่ารวบรวมทหารหวังก่อกบฏ แล้วส่งขุนพลเล่าเสง (劉丞 หลิว เฉิง) นำกองกำลังเข้าล้อมเตงอิ๋น เตงอิ๋นเชื่อว่าลิกี๋จะนำกำลังมาสมทบกันตนตามเวลาที่นัดหมายกันไว้ จึงตั้งมั่นรอต่อไป ช่วงเวลานั้นเตงอิ๋นสีหน้าไม่เปลี่ยนแปลง พูดคุยหัวเราะตามปกติ แต่สุดท้ายลิกี๋ก็ไม่ได้ยกมาถึง กลับเป็นทัพของซุนหลิมที่รวบรวมกันมายกเข้าโจมตีเตงอิ๋น เตงอิ๋นและนายทหารคนอื่น ๆ หลายสิบนายถูกสังหาร ตระกูลของเตงอิ๋นก็ถูกสังหารสามชั่วโคตร ซุนหลิมยังส่งจูอี้ให้ลอบเข้าโจมตีซุน อี (孫壹) พี่ชายของภรรยาของเตงอิ๋น (บุตรชายของซุน ฮฺว่าน) ซุน อีไหวตัวทันจึงนำกองกำลังของตนพร้อมพาภรรยาของเตงอิ๋นไปเข้าด้วยวุยก๊ก ลูกเขยคนหนึ่งของเตงอิ๋นคืออู๋ จฺว่าน (吳纂) หลานชายของงอเก๋ง (吳景 อู๋ จิ่ง) มีส่วนเกี่ยวข้องก็ถูกสังหารเช่นเดียวกับเตงอิ๋น