ความหลงตนเอง
ภูมิหลังทางประวัติศาสตร์

คำว่า ความหลงตัวเอง (narcissism) มาจาก นาร์ซิสซัส ตัวละครในตำนานกรีก ซึ่งเป็นที่รู้จักมากที่สุดจากการเล่าเรื่องในบทกวีของ ออวิด กวีชาวโรมัน เรื่อง เมทามอร์โฟซีส เขียนขึ้นในปี 8 ค.ศ. บทที่ 3 ของบทกวีเล่าเรื่องราวในตำนานของชายหนุ่มรูปงาม นาร์ซิสซัส ที่ปฏิเสธความรักจากหลาย ๆ คน เมื่อนาร์ซิสซัสปฏิเสธนางไม้ เอคโค่ ซึ่งถูกสาปให้เลียนแบบเสียงของคนอื่นเท่านั้น เทพเจ้าจึงลงโทษนาร์ซิสซัสด้วยการทำให้เขารักตัวเองในเงาสะท้อนของน้ำ เมื่อนาร์ซิสซัสรู้ว่าคนที่เขารักไม่สามารถตอบรักได้ เขาก็ค่อย ๆ เสียใจและตายไป
แนวคิดของ ความเห็นแก่ตัว ที่มากเกินไปได้รับการยอมรับมาตลอดประวัติศาสตร์ ในสมัยกรีกโบราณ แนวคิดนี้ถูกเข้าใจว่าคือ ความเย่อหยิ่ง  บางลัทธิทางศาสนา เช่น ฮัสไซต์ พยายามแก้ไขสิ่งที่พวกเขามองว่าเป็นวัฒนธรรมที่แตกสลายและหลงตัวเองในศตวรรษที่ผ่านมา
จนกระทั่งปลายศตวรรษที่ 19 ความหลงตัวเองจึงเริ่มถูกกำหนดในแง่จิตวิทยา ตั้งแต่นั้นมา คำนี้มีความหมายแตกต่างกันอย่างมากในด้านจิตวิทยา มันถูกใช้เพื่ออธิบาย:
การเบี่ยงเบนทางเพศ
ขั้นตอนการพัฒนาปกติ
อาการในโรคจิต
ลักษณะเฉพาะในหลาย ๆ ประเภท ของความสัมพันธ์กับวัตถุ
ในปี 1889 จิตแพทย์ พอล นาคเก้ และ ฮาเวล็อค เอลลิส ใช้คำว่า "ความหลงตัวเอง" (narcissism) โดยอิสระต่อกัน เพื่ออธิบายบุคคลที่ปฏิบัติต่อร่างกายของตนเองในลักษณะเดียวกับที่ร่างกายของคู่ครองทางเพศมักจะได้รับ ความหลงตัวเองในบริบทนี้ถูกมองว่าเป็นการเบี่ยงเบนทางเพศที่ครอบงำชีวิตทางเพศของบุคคลทั้งหมด ในปี 1911 ออตโต้ แรงค์ ได้ตีพิมพ์เอกสารทางคลินิกฉบับแรกเกี่ยวกับความหลงตัวเอง โดยเชื่อมโยงกับความเย่อหยิ่งและการชื่นชมตนเอง
ในปี 1913 ในบทความเรื่อง "คอมเพล็กซ์ของพระเจ้า" (The God complex) เออร์เนสต์ โจนส์ ได้พิจารณาความหลงตัวเองในระดับสูงสุดเป็นลักษณะนิสัย เขาระบุว่า คนที่มีคอมเพล็กซ์ของพระเจ้าเป็นคนเย็นชา เห็นตัวเองสำคัญ, มั่นใจในตัวเองมากเกินไป อัตตานิยม เข้าถึงยาก ชื่นชมตนเอง และชอบอวด โดยมีความคิดเพ้อฝันเรื่องอำนาจทุกอย่างและรู้ทุกอย่าง เขาสังเกตเห็นว่าคนเหล่านี้มีความต้องการที่จะไม่เหมือนใครสูงมาก
ซีคมุนท์ ฟร็อยท์ (1914) ได้ตีพิมพ์ทฤษฎีของเขาเกี่ยวกับความหลงตัวเองในบทความยาวเรื่อง "เกี่ยวกับความหลงตัวเอง: บทนำ" (On Narcissism: An Introduction) สำหรับฟร็อยด์ ความหลงตัวเองหมายถึงการที่บุคคลมุ่งเน้น แรงขับทางเพศ (Libido) ไปที่ตัวเองแทนที่จะเป็นวัตถุและผู้อื่น เขาตั้งสมมติฐานว่ามี "ความหลงตัวเองเบื้องต้น" ที่เป็นสากล ซึ่งเป็นขั้นตอนหนึ่งในการพัฒนาทางเพศในช่วงแรกของวัยทารก - เป็นขั้นตอนกลางที่จำเป็นระหว่างอัตตานิยมและความรักในวัตถุ ความรักต่อผู้อื่น ส่วนหนึ่งของ 'การรักตัวเอง' หรือ อัตตานิยมจะถูกแสดงออกไปข้างนอก หรือ "ปล่อยออก" ไปยังผู้อื่นในขั้นตอนการพัฒนาในภายหลัง สมมติฐานของฟร็อยด์เกี่ยวกับ "ความหลงตัวเองรอง" เกิดขึ้นจากการสังเกตธรรมชาติที่แปลกประหลาดของความสัมพันธ์ของคนเป็นโรคจิตเภทกับตัวเองและโลก เขาสังเกตเห็นว่าคุณสมบัติพื้นฐานสองประการของผู้ป่วยดังกล่าวคือความรู้สึกยิ่งใหญ่และการถอนตัวออกจากโลกแห่งความจริงของผู้คนและสิ่งของ: "ความใคร่ที่ถอนออกจากโลกภายนอกถูกนำไปสู่ ego และทำให้เกิดทัศนคติที่อาจเรียกว่าความหลงตัวเอง"  มันเป็นความหลงตัวเองรอง เพราะมันไม่ได้เกิดขึ้นใหม่ แต่เป็นการขยายขนาดของสภาพที่มีอยู่แล้ว (ความหลงตัวเองเบื้องต้น)
ในปี 1925 โรเบิร์ต วาลเดอร์ ได้กำหนดความหลงตัวเองเป็นลักษณะนิสัย คำจำกัดความของเขาระบุบุคคลที่เย่อหยิ่ง รู้สึกเหนือกว่าผู้อื่น หมกมุ่นอยู่กับการชื่นชม และแสดงออกถึงการขาดความเห็นอกเห็นใจ  ผลงานและกรณีศึกษาของวาลเดอร์มีอิทธิพลต่อการกำหนดความหลงตัวเองและความผิดปกติทางคลินิกที่เรียกว่า ความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบหลงตัวเองในปัจจุบัน ผู้ป่วยของเขาเป็นนักวิทยาศาสตร์ที่ประสบความสำเร็จ มีทัศนคติเหนือกว่า หมกมุ่นอยู่กับการสร้างความเคารพตนเอง และขาดความรู้สึกผิดปกติ ผู้ป่วยนั้นเย่อหยิ่งและเป็นอิสระจากผู้อื่น ไม่สามารถเข้าใจความรู้สึกของผู้อื่น และเห็นแก่ตัวทางเพศ ผู้ป่วยของวาลเดอร์ยังมีความคิดเชิงตรรกะและการวิเคราะห์มากเกินไป และให้คุณค่ากับความคิดทางปัญญาที่เป็นนามธรรมมากกว่าการประยุกต์ใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ในทางปฏิบัติ
คาเรน ฮอร์นีย์ (1939) ได้ตั้งสมมติฐานว่าความหลงตัวเองอยู่ในสเปกตรัมที่ครอบคลุมตั้งแต่ความนับถือตนเองที่ดีต่อสุขภาพไปจนถึงสภาวะทางพยาธิวิทยา
คำนี้เข้าสู่ จิตสำนึกทางสังคม ที่กว้างขึ้นหลังจากการตีพิมพ์ วัฒนธรรมแห่งความหลงตัวเอง (The Culture of Narcissism) โดย คริสโตเฟอร์ ลาช ในปี 1979  นับตั้งแต่นั้นมา สื่อสังคมออนไลน์ บล็อกเกอร์ และนักเขียนหนังสือช่วยเหลือตนเองได้นำคำว่า "ความหลงตัวเอง"  มาใช้โดยไม่เลือกปฏิบัติเป็นฉลากสำหรับคนที่เห็นแก่ตัวและสำหรับผู้กระทำความรุนแรงในครอบครัวทั้งหมด