トルコ語
文法

日本語の助詞や助動詞のように、単語の末尾に接尾辞を付着させて文法関係を示す膠着語であり、語順も日本語に似て、原則として主語を文の先頭、述語を文の末尾に置く（SOV型）。名詞には性がなく、接尾辞により大まかに6つの種類の格変化があり、数の区別もある。形容詞も日本語同様、前置修飾である。語形変化する時に母音調和を行うことが大きな特徴である。
| 格 | 一人称> 単数 | 一人称> 複数 | 二人称> 単数 | 二人称> 複数（=単数尊敬語） | 三人称=あれ> 単数 | 三人称=あれ> 複数 | これ> 単数 | これ> 複数 | それ> 単数 | それ> 複数 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 主格 | ben | biz | sen | siz | o | onlar | bu | bunlar | şu | şunlar |
| 定対格 | beni | bizi | seni | sizi | onu | onları | bunu | bunları | şunu | şunları |
| 与格 | bana | bize | sana | size | ona | onlara | buna | bunlara | şuna | şunlara |
| 処格 | bende | bizde | sende | sizde | onda | onlarda | bunda | bunlarda | şunda | şunlarda |
| 奪格 | benden | bizden | senden | sizden | ondan | onlardan | bundan | bunlardan | şundan | şunlardan |
| 属格 | benim | bizim | senin | sizin | onun | onların | bunun | bunların | şunun | şunların |
ここでは、日本語との違いとして、助詞「は」に当たる主題を表す接尾辞が存在しないこと、主語の人称によって動詞の語尾が変化することが挙げられる。
なお、上文はmektupが定性、つまり話者や聴者がどの手紙かについて既に分かる場合の会話である。限定しない場合は対格の接尾辞が不要である。例: Ben dün mektup yazdım.（私は昨日、（1通の）手紙を書いた。）
このほか、トルコ語には所有接辞が存在する。特に複合名詞において、後ろにある名詞は必ず三人称の所有接辞をつけなければならない。例:
kitabım（私の本）＝kitap（本。kitapのpは子音交替によりbに変化）+ım（所有接辞。所有者が一人称単数で、所有対象が子音で終わる場合、-im/-ım/-um/-ümの4種類があるが、ここでは母音調和により-ım）
buzdolabı（冷蔵庫）＝buz（氷）+dolap（たんす）+ı（所有者が三人称単数の所有接辞。ここでは母音調和により-ı）
Türkiye Cumhuriyeti（トルコ共和国）＝Türkiye（トルコ）+cumhuriyet（共和国）+i（所有者が三人称単数の所有接辞。ここでは母音調和により-i）
Ayasofya Müzesi（アヤソフィア博物館）＝Ayasofya（アヤソフィア）+müze（博物館）+si（所有者が三人称単数の所有接辞。所有対象が母音で終わる場合、-si/-sı/-su/-süの4種類があるが、ここでは母音調和により-si）
なお、複合名詞にさらに所属人称接辞がつくと、元の三人称の所属接辞は消える。従って、「夕食」と「彼/彼女の夕食」は同じく「akşam yemeği」である。
動詞接辞の-mIşは、間接証拠性やミラティビティを表す。
| 格 | 所有者 | 人称 | adam（人/男）> 単数 | adam（人/男）> 複数 | kapı（ドア/ゲート）> 単数 | kapı（ドア/ゲート）> 複数 | ev（家）> 単数 | ev（家）> 複数 | yüzük（指輪）> 単数 | yüzük（指輪）> 複数 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 主格 | 単数 | 一人称 | adamım | adamlarım | kapım | kapılarım | evim | evlerim | yüzüğüm | yüzüklerim |
| 主格 | 単数 | 二人称 | adamın | adamların | kapın | kapıların | evin | evlerin | yüzüğün | yüzüklerin |
| 主格 | 単数 | 三人称 | adamı | adamları | kapısı | kapıları | evi | evleri | yüzüğü | yüzükleri |
| 主格 | 複数 | 一人称 | adamımız | adamlarımız | kapımız | kapılarımız | evimiz | evlerimiz | yüzüğümüz | yüzüklerimiz |
| 主格 | 複数 | 二人称 | adamınız | adamlarınız | kapınız | kapılarınız | eviniz | evleriniz | yüzüğünüz | yüzükleriniz |
| 主格 | 複数 | 三人称 | adamları | adamları | kapıları | kapıları | evleri | evleri | yüzükleri | yüzükleri |
| 定対格 | 単数 | 一人称 | adamımı | adamlarımı | kapımı | kapılarımı | evimi | evlerimi | yüzüğümü | yüzüklerimi |
| 定対格 | 単数 | 二人称 | adamını | adamlarını | kapını | kapılarını | evini | evlerini | yüzüğünü | yüzüklerini |
| 定対格 | 単数 | 三人称 | adamını | adamlarını | kapısını | kapılarını | evini | evlerini | yüzüğünü | yüzüklerini |
| 定対格 | 複数 | 一人称 | adamımızı | adamlarımızı | kapımızı | kapılarımızı | evimizi | evlerimizi | yüzüğümüzü | yüzüklerimizi |
| 定対格 | 複数 | 二人称 | adamınızı | adamlarınızı | kapınızı | kapılarınızı | evinizi | evlerinizi | yüzüğünüzü | yüzüklerinizi |
| 定対格 | 複数 | 三人称 | adamlarını | adamlarını | kapılarını | kapılarını | evlerini | evlerini | yüzüklerini | yüzüklerini |
| 与格 | 単数 | 一人称 | adamıma | adamlarıma | kapıma | kapılarıma | evime | evlerime | yüzüğüme | yüzüklerime |
| 与格 | 単数 | 二人称 | adamına | adamlarına | kapına | kapılarına | evine | evlerine | yüzüğüne | yüzüklerine |
| 与格 | 単数 | 三人称 | adamına | adamlarına | kapısına | kapılarına | evine | evlerine | yüzüğüne | yüzüklerine |
| 与格 | 複数 | 一人称 | adamımıza | adamlarımıza | kapımıza | kapılarımıza | evimize | evlerimize | yüzüğümüze | yüzüklerimize |
| 与格 | 複数 | 二人称 | adamınıza | adamlarınıza | kapınıza | kapılarınıza | evinize | evlerinize | yüzüğünüze | yüzüklerinize |
| 与格 | 複数 | 三人称 | adamlarına | adamlarına | kapılarına | kapılarına | evlerine | evlerine | yüzüklerine | yüzüklerine |
| 処格 | 単数 | 一人称 | adamımda | adamlarımda | kapımda | kapılarımda | evimde | evlerimde | yüzüğümde | yüzüklerimde |
| 処格 | 単数 | 二人称 | adamında | adamlarında | kapında | kapılarında | evinde | evlerinde | yüzüğünde | yüzüklerinde |
| 処格 | 単数 | 三人称 | adamında | adamlarında | kapısında | kapılarında | evinde | evlerinde | yüzüğünde | yüzüklerinde |
| 処格 | 複数 | 一人称 | adamımızda | adamlarımızda | kapımızda | kapılarımızda | evimizde | evlerimizde | yüzüğümüzde | yüzüklerimizde |
| 処格 | 複数 | 二人称 | adamınızda | adamlarınızda | kapınızda | kapılarınızda | evinizde | evlerinizde | yüzüğünüzde | yüzüklerinizde |
| 処格 | 複数 | 三人称 | adamlarında | adamlarında | kapılarında | kapılarında | evlerinde | evlerinde | yüzüklerinde | yüzüklerinde |
| 奪格 | 単数 | 一人称 | adamımdan | adamlarımdan | kapımdan | kapılarımdan | evimden | evlerimden | yüzüğümden | yüzüklerimden |
| 奪格 | 単数 | 二人称 | adamından | adamlarından | kapından | kapılarından | evinden | evlerinden | yüzüğünden | yüzüklerinden |
| 奪格 | 単数 | 三人称 | adamından | adamlarından | kapısından | kapılarından | evinden | evlerinden | yüzüğünden | yüzüklerinden |
| 奪格 | 複数 | 一人称 | adamımızdan | adamlarımızdan | kapımızdan | kapılarımızdan | evimizden | evlerimizden | yüzüğümüzden | yüzüklerimizden |
| 奪格 | 複数 | 二人称 | adamınızdan | adamlarınızdan | kapınızdan | kapılarınızdan | evinizden | evlerinizden | yüzüğünüzden | yüzüklerinizden |
| 奪格 | 複数 | 三人称 | adamlarından | adamlarından | kapılarından | kapılarından | evlerinden | evlerinden | yüzüklerinden | yüzüklerinden |
| 属格 | 単数 | 一人称 | adamımın | adamlarımın | kapımın | kapılarımın | evimin | evlerimin | yüzüğümün | yüzüklerimin |
| 属格 | 単数 | 二人称 | adamının | adamlarının | kapının | kapılarının | evinin | evlerinin | yüzüğünün | yüzüklerinin |
| 属格 | 単数 | 三人称 | adamının | adamlarının | kapısının | kapılarının | evinin | evlerinin | yüzüğünün | yüzüklerinin |
| 属格 | 複数 | 一人称 | adamımızın | adamlarımızın | kapımızın | kapılarımızın | evimizin | evlerimizin | yüzüğümüzün | yüzüklerimizin |
| 属格 | 複数 | 二人称 | adamınızın | adamlarınızın | kapınızın | kapılarınızın | evinizin | evlerinizin | yüzüğünüzün | yüzüklerinizin |
| 属格 | 複数 | 三人称 | adamlarının | adamlarının | kapılarının | kapılarının | evlerinin | evlerinin | yüzüklerinin | yüzüklerinin |
終止形=「（人称）は男（たち）である」など
|  | 所有者 | 人称 | adam（人/男） | adam（人/男） | oğul（息子） | oğul（息子） | kedi（猫） | kedi（猫） | köpek（犬） | köpek（犬） |
|  | 所有者 | 人称 | 単数 | 複数 | 単数 | 複数 | 単数 | 複数 | 単数 | 複数 |
| 終止形 | 単数 | 一人称 | adamım | adamlarım | oğlum | oğullarım | kediyim | kedilerim | köpeğim | köpeklerim |
| 終止形 | 単数 | 二人称 | adamsın | adamlarsın | oğulsun | oğullarsın | kedisin | kedilersin | köpeksin | köpeklersin |
| 終止形 | 単数 | 三人称 | adam adamdır | adamlar adamlardır | oğul oğuldur | oğullar oğullardır | kedi kedidir | kediler kedilerdir | köpek köpektir | köpekler köpeklerdir |
| 終止形 | 複数 | 一人称 | adamız | adamlarız | oğluz | oğullarız | kediyiz | kedileriz | köpeğiz | köpekleriz |
| 終止形 | 複数 | 二人称 | adamsınız | adamlarsınız | oğulsunuz | oğullarsınız | kedisiniz | kedilersiniz | köpeksiniz | köpeklersiniz |
| 終止形 | 複数 | 三人称 | adamlar | adamlardır | oğullar | oğullardır | kediler | kedilerdir | köpekler | köpeklerdir |
|  |  |  | sarı（黄色い）> 肯定 | iyi（良い）> 肯定 | büyük（大きい）> 肯定 | 否定（形容詞の原形+değil） |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 現在 | 単数 | 一人称 | sarıyım | iyiyim | büyüğüm | iyi değilim |
| 現在 | 単数 | 二人称 | sarısın | iyisin | büyüksün | iyi değilsin |
| 現在 | 単数 | 三人称 | sarı / sarıdır | iyi / iyidir | büyük / büyüktür | iyi değil |
| 現在 | 複数 | 一人称 | sarıyız | iyiyiz | büyüğüz | iyi değiliz |
| 現在 | 複数 | 二人称 | sarısınız | iyisiniz | büyüksünüz | iyi değilsiniz |
| 現在 | 複数 | 三人称 | sarı / sarılar | iyi / iyiler | büyük / büyükler | iyi değil / iyi değiller |
| 過去 | 単数 | 一人称 | sarıydım | iyiydim | büyüktüm | iyi değildim |
| 過去 | 単数 | 二人称 | sarıydın | iyiydin | büyüktün | iyi değildin |
| 過去 | 単数 | 三人称 | sarıydı | iyiydi | büyüktü | iyi değildi |
| 過去 | 複数 | 一人称 | sarıydık | iyiydik | büyüktük | iyi değildik |
| 過去 | 複数 | 二人称 | sarıydınız | iyiydiniz | büyüktünüz | iyi değildiniz |
| 過去 | 複数 | 三人称 | sarıydılar | iyiydiler | büyüktüler | iyi değildi / iyi değildiler / iyi değillerdi |
| 間接過去（=〜かったことがあった） | 単数 | 一人称 | sarıymışım | iyiymişim | büyükmüşüm | iyi değilmişim |
| 間接過去（=〜かったことがあった） | 単数 | 二人称 | sarıymışsın | iyiymişsin | büyükmüşsün | iyi değilmişsin |
| 間接過去（=〜かったことがあった） | 単数 | 三人称 | sarıymış | iyiymiş | büyükmüş | iyi değilmiş |
| 間接過去（=〜かったことがあった） | 複数 | 一人称 | sarıymışız | iyiymişiz | büyükmüşüz | iyi değilmişiz |
| 間接過去（=〜かったことがあった） | 複数 | 二人称 | sarıymışsınız | iyiymişsiniz | büyükmüşsünüz | iyi değilmişsiniz |
| 間接過去（=〜かったことがあった） | 複数 | 三人称 | sarıymışlar | iyiymişler | büyükmüşler | iyi değilmiş / iyi değilmişler / iyi değillermiş |
| 条件法 | 単数 | 一人称 | sarıysam | iyiysem | büyüksem | iyi değilsem |
| 条件法 | 単数 | 二人称 | sarıysan | iyiysen | büyüksen | iyi değilsen |
| 条件法 | 単数 | 三人称 | sarıysa | iyiyse | büyükse | iyi değilse |
| 条件法 | 複数 | 一人称 | sarıysak | iyiysek | büyüksek | iyi değilsek |
| 条件法 | 複数 | 二人称 | sarıysanız | iyiyseniz | büyükseniz | iyi değilseniz |
| 条件法 | 複数 | 三人称 | sarıysalar | iyiyseler | büyükseler | iyi değilseler / iyi değillerse |