אלבנית
דקדוק אלבני > הטיית פעלים

תכונה המאפיינת את השפה האלבנית היא ריבוי זמנים (מודוסים) בפעלים. אמנם הזמנים הנפוצים בשפה המדוברת הם זמן הפרפקט (עבר מושלם) המציין פעולות שהתחילו ונגמרו. זמן האימפרפקטום נפוץ בעיקר בסיפורים ובשפה כתובה. קיים גם זמן ספציפי לבקשה, כלומר זמן המציין ׳׳הלוואי שיהיה כך וכך׳׳ וגם זמן ספציפי של ׳׳הבה נעשה את זה׳׳ זמן ספציפי של תנאי, וזמן רפלקסיבי- כלומר פעולה שהדובר מבצע על עצמו- לדוגמה לשטוף זה פועל רגיל, אבל להתרחץ זה פועל שהדובר מבצע על עצמו(הדובר ׳׳מרחץ׳׳ את עצמו ומתקלח) קיימים עוד זמנים אבל הם פחות נפוצים בשפה. לחלק מהפעלים, במיוחד לפעלים שמציינים מילים בסיסיות, יש הרבה יוצאי דופן. הטיית הפעלים בזמנים מורכבים מבוססת בעיקר על שני פועלי העזר- kam (יש לי) ו-jam (מקביל ל-I AM באנגלית). אין באלבנית צורה ספציפית לשם הפועל כמו בעברית אלא בדרך כלל משתמשים בהטיית גוף ראשון יחיד (אני) בציון פעלים.
להלן הטיית הפעלים הנפוצים בזמנים השונים:
| גוף | הווה | עבר מושלם | זמן אימפרפקט | עתיד | משאלה | רפלקסיבי | תנאי(אם היה> ..) | זמן- ׳׳בוא נעשה את זה׳׳> .. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| אני (unë) | shkoj | kam shkuar | shkova | do të shkoj | shkofsha | shkohem | kisha shkuar | le te shkoj |
| את.ה (ti) | shkon | ke shkuar | shkove | do të shkosh | shkofsh | shkohesh | kishe shkuar | le të shkosh |
| הוא (ai) היא(ajo) | shkon | ka shkuar | shkoi | do të shkojë | shkoftē | shkohet | kishte shkuar | le të shkojë |
| אנחנו (ne) | shkojmë | kemi shkuar | shkuam | do të shkojnë | shkofshim | shkohemi | kishim shkuar | le të shkojmë |
| אתם.ן (ju) | shkoni | keni shkuar | shkuat | do të shkojni | shkofshi | shkoheni | kishit shkuar | le të shkoni |
| הם(ata) הן (ato) | shkojnë | kanë shkuar | shkuan | do të shkojnë | shkofshit | shkohen | kishin shkuar | le të shkojnë |
*הפועל shkohem מתאר פעולה של הגעה ושל ניווט למקום מסוים
כדי לציין שלילה, מוסיפים לפני הפועל את המילה nuk לדוגמה- unë nuk shkoj. אני לא הולך או בשפה מדוברת ובקיצור מוסיפים את האות s לפני הפועל- לדוגמה unë s'shkoj-אני לא מבין
צורת הציווי (כשמדברים ליחיד) היא השורש של הפועל- כלומר הפועל בלי הj או בלי הhem בסוף בפעלים מסוג רפלקסיבי
ללכת- shkoj לך!- shko לכו! shkoni
כדי לאסור משהו, או לבקש ממישהו להימנע ממשהו- משתמשים במילה mos ולאחר מכן בצורת הציווילך! shko אל תלך! mos shko אל תלכו mos shkoni
כדי לציין סביל מוסיפים את האות u לפני הפועל בזמן אימפרפקט
להלן טבלת פועלי עזר
| גוף | kam- יש לי בהווה | בעבר לא מושלם | בעבר מושלם |
| --- | --- | --- | --- |
| יש לי... | unë kam | unë pata | unë kam pasur |
| יש לך... | ti ke | unë pate | ti ke pasur |
| יש לו(או יש באופן כללי) | ai ka | ai pati | ai ka pasur |
| יש לה | ajo ka | ajo pati | ajo ka pasur |
| יש לנו | ne kemi | ne patëm | ne kemi pasur |
| יש לכם(או לך בצורה מנומסת) | ju keni | ju patët | ju keni pasur |
| יש להם | ata kanë | ata patën | ata kanë pasur |
| יש להן | ato kanë | ato patën | ato kanë pasur |
כדי להגיד ציווי, לדוגמה ׳׳שלא יהיה לך׳׳ או ׳׳שיהיה לך׳׳ משתמשים במילה ki
חלק מזמני העבר בנויים מפועל העזר למעלה
הפועל jam הוא פועל מרכזי באלבנית והוא מקביל לפועל i am באנגלית
להלן גם כמה פעלים יוצאי דופן הנפוצים באלבנית:
| גוף | jam | בעבר מושלם | בעבר לא מושלם | dal(לצאת) בהווה | dal בעבר מושלם | jap לתת | jap בעבר מושלם | ha לאכול | ha בעבר מושלם | ha בעבר לא מושלם |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| אני... | unë jam | unë kam qenë | qeshë | unë dal | kam dalë | jap | kam dhënë | unë ha | kam ngrënë | unë hëngra |
| אתה | ti je | ti ke qenë | qe | ti dal | ke dalë | jep | ke dhënë | ti ha | ke ngrënë | ti hëngre |
| אנחנו | ne jemi | ne kemi qenë | qemë | ne dalim | kemi dalë | japim | kemi dhënë | ne hamë | kemi ngrënë | ne hëngrëm |
| אתם | ju jeni | ju keni qenë | qetë | ju dalni | keni dalë | japni | keni dhënë | ju hani | keni ngrënë | ju hëngrët |
| הוא.היא | ai.ajo është | ai ajo ka qenë | qe | ai.ajo dal | ka dalë | jep | ka dhënë | ai. ajo ha | ka ngrënë | ju hëngri |
| הם | ata janë | ata ato kanë qenë | qenë | ata.ato dalin | kanë dalë | jepin | kanë dhënë | ata hanë | kanë ngrënë | ata ato hëngrin |
באלבנית קיים גם ׳׳זמן חיבור׳׳ שזו מילה שמשתמשים בה כדי לחבר פועל לשם פועל- לדוגמה ׳׳אני רוצה ללכת׳׳ יהיה באלבנית unë dëshiroj të shkoj. בגלל שבאלבנית אין צורה לשם פועל, משתמשים בשם הפועל בצורת ההווה אחרי מילת החיבור të. הטיית הפועל אחרי מילת החיבור të היא כמו בזמן עתיד, כלומר ׳׳אתה רוצה ללכת׳׳ יהיה "ti dëshiron të shkosh" ולא shkon